alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Háskólabókasafn

Háskólabókasafn er bókasafn sem tengist háskóla eða annarri skólastofnun á háskólastigi. Slík bókasöfn hafa tvíþætt hlutverk; annars vegar sem skólabókasöfn sem styðja við nám og kennslu við skólann, og hins vegar sem rannsóknarbókasöfn sem styðja við vísindarannsóknir kennara, nemenda og starfsliðs skólans.

Bókasöfn
Skólabókasafn

Skólabókasafn er bókasafn í skóla sem sinnir þörfum nemenda, kennara og starfsliðs. Megintilgangur skólabókasafna er að styðja við nám og kennslu í skólanum. Skólabókasöfn bjóða oft upp á aðgang að tölvum og vinnuaðstöðu fyrir nemendur. Skólabókasöfn eru oftast útlánsbókasöfn.

Háskólabókasöfn eru skólabókasöfn en gegna líka hlutverki rannsóknarbókasafns.

Gerðir bókasafna
Kristján Kristjánsson (f. 1956)

Kristján Kristjánsson  eða KK (fæddur 26. mars 1956) er íslenskur tónlistarmaður. Hann fæddist í Minnesota í Bandaríkjunum en fluttist síðar til Íslands. KK lærði tónlist í Malmö og  ferðaðist um í Evrópu til að spila 1985-1990. Hann hefur unnið tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum. Með þekktari lögum hans er Vegbúi. Árlega heldur hann jólatónleika með systur sinni Ellen Kristjánsdóttir.

Plötur

KK
1991: "Lucky One" 
1995: "Gleðifólkið" 
1997: "Heimaland" 
2001: "Galfjaðrir" 
2002: "Paradís" 
2004: "Upphafið" 
2006: "Blús" (12 Tónar)
2008: "Svona eru menn" (JPV)

KK Band
1992: "Bein leið"
1993: "Hotel Föroyar"

KK og Magnús
1996: "Ómissandi fólk"
1999: "Kóngur einn dag" (Japis)
2000: "Lifað og leikið" (Zonet)
2003: "22 Ferðalög" (Zonet)
2005: "Fleiri ferðalög" (Zonet)
2007: "Langferðalög" (Zonet)
2011: "Þrefaldur" (Zonet 044) (3CD sett: Ómissandi fólk, Kóngur einn dag, and Lifað og leikið.)
2013: "Úti á sjó"

KK og Ellen
2005: "Jólin eru að koma"
2011: "Jólin"

Íslenskir tónlistarmenn
SOS-barnaþorpin

SOS-barnaþorpin eru alþjóðleg barnahjálparsamtök sem taka að sér munaðarlaus og yfirgefin börn.

Samtökin reisa húsaþyrpingar  barnaþorp þar sem börnin eignast heimili með SOS-móður og systkinum. Reynt er að búa börnunum eins heimilislegar og fjölskylduvænar aðstæður og nokkur kostur er. Börnin fá öllum grunnþörfum sínum mætt og njóta menntunar sem undirbýr þau fyrir sjálfstætt líf á fullorðinsárum. Mörg þeirra barna sem koma í barnaþorpin hafa upplifað erfiðar aðstæður og oft hörmulega atburði. Fagfólk kemur að uppeldi barnanna og hjálpar þeim að fóta sig í lífinu.

Kostnaður við heimilishald, fæði, klæðnað, menntun, heilsugæslu og annar kostnaður vegna uppeldis og aðbúnaðar barna í barnaþorpum er greiddur af styrktarforeldrum. Styrktarforeldrar styrkja ákveðið barn með fastri mánaðarlegri upphæð og fá af því myndir og fréttir. Þeir styrktarforeldrar sem svo kjósa geta einnig skrifað barni sínu og myndað þannig gagnkvæm tengsl. Styrktarforeldrum býðst einnig að heimsækja börnin í barnaþorpunum og kynnast þeim og lífinu í barnaþorpinu af eigin raun.

SOS Barnaþorpin voru stofnuð í Austurríki árið 1949. SOS Barnaþorpin á Íslandi eru aðilar að og hófu formlega starfsemi á Íslandi árið 1989. Samtökin sinna barnahjálp í 132 löndum og eru barnaþorpin yfir 500 talsins.

Tenglar 
 Heimasíða SOS Barnaþorpanna á Íslandi
 SOS Kinderdorf International 
 SOS Barnaþorpin á Íslandi á Facebook

Hjálparsamtök
Skrúðganga

Skrúðganga er fólksfylking sem gengur við götu og er oft í búningum. Oft eru skrúðgöngur með lúðrasveitum og blöðrum. Skrúðgöngur gerast fyrir margar ástæður en eru yfirleitt til að halda eitthvað hátíðlegt.

Hátíð
Snorkl

Snorkl (eða kafsund) kallast það að synda nærri yfirborði vatnsins með ákveðna gerð af köfunargrímu og fylgjast með fiskum og sjávarlífi. Köfunargríman (snorkur) er stutt bogið rör sem leiðir í víðan enda sem er settur í munninn. Á henni eru svo þykk sundgleraugu.

Sjá einnig 

 Köfun

Köfun
Hudsonfljót

Hudsonfljót er fljót sem rennur 507 km leið frá norðri til suðurs í austanverðu New York-fylki í Bandaríkjunum og myndar við ósana landamæri milli New York-borgar og New Jersey þar sem hún rennur út í Atlantshafið. Fljótið er nefnt eftir Henry Hudson, enskum manni sem sigldi fyrir Hollenska Austur-Indíafélagið og kannaði fljótið árið 1609. Í fyrstu var áin nefnd Mauritiusfljót af evrópskum landnemum og sagt er að Henry Hudson hafi nefnt fljótið því nafni í höfuðið á Maurice af Nassau.

Elstu byggðalög evrópskra landnema á svæðinu voru flest við bakka fljótsins.

Fljót í Bandaríkjunum
New York
New Jersey
Central Intelligence Agency

Central Intelligence Agency eða CIA er greiningardeild og leyniþjónusta Bandaríkjanna sem stofnuð var árið 1947. CIA er arftaki Office of Strategic Services (OSS) sem stofnuð var í seinni heimsstyrjöldinni og var ætlað að samhæfa njósnastarfsemi hinna ýmsu stofnana Bandaríkjahers. CIA heyrir þó ekki undir Bandaríkjaher. 

Megin hlutverk stofnunarinnar er að safna og greina upplýsingar um ríkisstjórnir, fyrirtæki og ríkisborgara annarra landa til þess að geta ráðlagt bandarískum yfirvöldum við stefnumótun. Þar til í desember 2004 var CIA í raun megingreiningardeild bandarískra yfirvalda en þá voru sett lög um stofnun miðlægrar greiningardeildar, Director of National Intelligence (DNI), sem tók yfir hluta af starfsemi CIA. DNI er miðlæg greiningardeild sem starfar einnig með greiningardeildum annarra stofnana, svo sem alríkislögreglunnar FBI og greiningardeildum hersins, en samkvæmt lögum má CIA ekki fjalla um mál innan Bandaríkjanna.

Höfuðstöðvar CIA eru í Langley í Virginíu.

Tenglar 

 Heimasíða CIA

Bandarískar greiningardeildir
Antonio Negri

Antonio Negri, kallaður Toni Negri (f. 1. ágúst 1933) er ítalskur stjórnmálaheimspekingur sem var fyrst áberandi sem hugmyndafræðingur róttækra hópa vinstrimanna á 7. og 8. áratugnum, einkum á því tímabili sem er kallað „blýárin“ í sögu Ítalíu. Á síðari árum er hann einkum þekktur sem höfundur nýrrar útfærslu á gagnrýni marxismans á hugmyndafræði kapítalismans sem hann setur meðal annars fram í bókinni Empire (2000) sem hann samdi ásamt Michael Hardt. Bókin hafði stefnumótandi áhrif á andhnattvæðingarhreyfinguna.

Ferill
Negri var virkur í ítalska sósíalistaflokknum frá unga aldri og átti síðan þátt í stofnun baráttuhópsins Potere Operaio 1968. Sá hópur leystist upp 1973 og hluti af félögunum gekk í hryðjuverkasamtökin Rauðu herdeildirnar sem rændu Aldo Moro árið 1978 en annar hluti stofnaði hreyfinguna Autonomia Operaia sem var hluti af óháðu hreyfingunni í Evrópu. Negri var í þeim hópi sem stofnaði Autonomia en hann var engu að síður handtekinn ásamt hundruðum annarra í kjölfar rannsóknarinnar á ráninu á Moro og ákærður fyrir ýmsar sakir, meðal annars að hafa skipulagt ránið sjálft. Allar þessar kærur voru felldar niður vegna skorts á sönnunargögnum og engin bein tengsl fundust milli Negri og Rauðu herdeildanna. Engu að síður var hann dæmdur fyrir „vopnaða uppreisn gegn ríkinu“ (insurrezione armata contro i poteri dello stato) og „stofnun niðurrifssamtaka“ (associazione sovversiva). Hann var dæmdur 1984 í 30 ára fangelsi sem síðar var minnkað í 17 ár. Árið áður hafði hann hins vegar flúið til Frakklands þar sem hann fékk kennarastöðu við hinn róttæka Vincennes-háskóla í Saint-Denis í París. 

Negri dvaldi í útlegð í Frakklandi næstu fjórtán árin og naut þar verndar Mitterand-kennisetningarinnar sem fól í sér að Frakkar neituðu ítölskum stjórnvöldum kerfisbundið um framsal sakamanna sem dæmdir höfðu verið fyrir glæpi tengda stjórnmálastarfsemi frá árinu 1985. Hann kenndi við háskólann þar sem hann kynntist meðal annars póststrúktúralísku kenningasmiðunum Jacques Derrida, Michel Foucault og Gilles Deleuze.

1997 sneri hann loks aftur til Ítalíu til að ljúka refsingu sinni. Hann var látinn sitja hana af sér í stofufangelsi sem hann losnaði úr árið 2003. 

2005 olli sú yfirlýsing hans að hann væri fylgjandi stjórnarskrá Evrópu miklum deilum meðal stuðningsmanna hans sem ásökuðu hann um að hafa snúist frá róttækni til frjálslyndisstefnu. Hann átti þátt í þeim breytingum sem Hugo Chávez gerði á stjórnarskrá Venesúela og var viðstaddur í þingi Venesúela þegar Chávez kynnti breytingarnar 15. ágúst 2007.

Tenglar 
 Lífpólitísk framleiðsla, Hugur, 1. tölublað (01.01.2004), Blaðsíða 150

Ítalskir jafnaðarmenn
Ítalskir stjórnmálaheimspekingar
Blýárin
Andhnattvæðing
Alatri

Alatri (latína: Aletrium) er bær í Latíum á Ítalíu. Þann 31. desember 2013 voru íbúar Alatri 29.262.

Borgir á Ítalíu
Óeiginlegt heildi

Óeiginlegt heildi eða óeiginlegt tegur er hugtak í örsmæðareikningi sem á við markgildi af ákveðnu heildi, er endapunkturinn á bili heildisins nálgast annaðhvort ákveðna rauntölu eða ∞ eða −∞ eða jafnvel er báðir endapunktarnir nálgast markgildi.

Óeiginlegt heildi er markgildi má tákna með

eða með

þar sem markgildi í einum eða báðum endapunktunum er tekið.

Tengt efni
 Ákveðið heildi
 Óákveðið heildi
 Stofnfall

Örsmæðareikningur
Kaupstaður

Kaupstaður er heiti á þéttbýlisstað sem nýtur sérstakra réttinda sem verslunarstaður, með stjórnsýslu sem er aðgreind frá dreifbýlinu í kring (hefur „kaupstaðarréttindi“). Kaupstaðarréttindi voru sérstök réttindi sem kaupstaðir nutu og gátu meðal annars falið í sér eigin bæjarstjórn og bæjardómara og rétt til að reka verslun og iðnað. Orðið kauptún hefur verið haft um smærri þéttbýliskjarna sem ekki hafa formleg kaupstaðarréttindi.

Á Íslandi voru kaupstaðarréttindi innleidd þegar einokunarverslunin var lögð niður 18. ágúst 1786. Þá fengu sex staðir kaupstaðarréttindi á Íslandi: Reykjavík, Grundarfjörður, Ísafjarðarbær, Akureyri, Eskifjörður og Vestmannaeyjar. Vegna ýmissa erfiðleika næstu ár varð vöxtur þessara kaupstaða hægari en við var búist og féllu kaupstaðarréttindi þeirra allra, annarra en Reykjavíkur, niður árið 1836. Næstu áratugi börðust margir þessara staða fyrir endurheimt kaupstaðarréttinda og fleiri staðir fengu slík réttindi. Kaupstaðarréttindi voru veitt með sérlögum frá Alþingi og nutu kaupstaðir þess að vera sérstakt lögsagnarumdæmi aðgreint frá sýslunni. Með nýjum sveitarstjórnarlögum árið 1986 gátu bæir orðið kaupstaðir að uppfylltum vissum skilyrðum svo ekki þurfti lengur sérlög til. Með lögum um framkvæmdavald í héraði 1989 voru sýslurnar síðan felldar niður sem sérstakt stjórnsýslustig og eftir það var í raun enginn munur á stjórnsýslu sveitarfélaga eftir því hvort þau teldust kaupstaðir, kauptún, bæir eða hreppar. Síðasti bærinn sem fékk formleg kaupstaðarréttindi á Íslandi var Sandgerði árið 1990.

Þéttbýli
Leyniþjónusta

Leyniþjónusta er opinber greiningardeild sem safnar upplýsingum og greinir þær til þess að vernda þjóðaröryggi ríkisins. Leyniþjónustur safna upplýsingum meðal annars með njósnastarfsemi, samskiptaeftirliti, dulráðningum, samstarfi við aðrar stofnanir og greiningu á opinberum gögnum.

Leyniþjónustur gegna oft eftirfarandi hlutverki:
 greina upplýsingar sem varða þjóðarhagsmuni;
 fylgjast með mögulegum óvinum og ráða í áform þeirra;
 vara við yfirvofandi hættu;
 veita varnarmálastofnunum upplýsingar;
 vernda viðkvæmar upplýsingar ríkisins; og
 hafa í leyni áhrif á atburðarás sem varðar þjóðarhagsmuni.

Stundum eru leyniþjónustur einnig leynilögreglustofnanir sem vernda þjóðaröryggi með leynilegri lögreglustarfsemi og gagnnjósnum innanlands. 

Stundum eru leyniþjónustur sakaðar um að taka þátt í að ráða fólk af dögum, stunda vopnasölu, koma af stað byltingum og stunda áróðursstarfsemi erlendis til að tryggja þjóðarhagsmuni (til dæmis þjóðaröryggi og viðskiptahagsmuni) í heimalandi sínu.

Tengt efni 
 Listi yfir leyniþjónustur
 Leynilögregla
 Greiningardeild
 Alríkislögregla Rússneska Sambandsríkisins
 Utanríkisleyniþjónusta Rússneska Sambandsríkisins

 

it:Agenzia di spionaggio
Greiningardeild

Greiningardeild er deild eða stofnun sem hefur það hlutverk að safna upplýsingum og greina þær til þess að geta veitt ráðgjöf við stefnumótun. Opinberar greiningardeildir sem starfa í þágu þjóðaröryggis kallast leyniþjónustur.

et:Luure
fr:Renseignement
tr:İstihbarat
Selma Jónsdóttir

Sigþrúður Selma Jónsdóttir (22. ágúst 1917 – 5. júlí 1987) var íslenskur listfræðingur og fyrsti forstöðumaður Listasafns Íslands frá 1950 til dauðadags. Hún var fyrsta konan sem varði doktorsritgerð við Háskóla Íslands, þann 16. janúar 1960. Í ritgerðinni sýndi hún fram á að útskornar fjalir úr Flatatungu hefðu upprunalega verið hluti af dómsdagsmynd í býsönskum stíl frá miðöldum.

Æska og nám 
Selma Jónsdóttir var fædd í Borgarnesi og var yngsta barn Jóns Björnssonar, kaupmanns í Borgarnesi, og konu hans Helgu Björnsdóttur. Að loknu prófi frá Verzlunarskóla Íslands stundaði hún nám í Þýskalandi þar sem hún lærði þýsku og þýskar bókmenntir. Selma fluttist til Bandaríkjanna árið 1941 og lauk B.A.-prófi í listfræði frá Columbia háskóla í New York. Þá stundaði Selma framhaldsnám við sama skóla á árunum 1944–1945 og við Warburg Institute í London 1946–1948. Hún lauk M.A.-prófi árið 1949. Meistaraprófsritgerð Selmu vakti mikla athygli, bæði hér á landi sem og erlendis, og birtist ritgerðin í tímaritinu The Art Bulletin í september 1950.

Sérsvið Selmu var miðaldalist og á því sviði vann hún mikið brautryðjendaverk. Selma varði doktorsritgerð sína við Háskóla Íslands þann 16. janúar 1960. Í ritgerðinni sýndi hún fram á að útskornar fjalir úr Flatatungu hefðu upprunalega verið hluti af dómsdagsmynd í býsönskum stíl frá miðöldum. Almenna bókafélagið gaf ritgerðina út, bæði á íslensku og ensku.

Selma giftist Dr. Sigurði Péturssyni, gerlafræðingi, árið 1955 sem síðar varð forstöðumaður gerlarannsóknarstofu Fiskifélags Íslands. Selma og Sigurður voru barnlaus.

Listasafn Íslands 
Selma var skipuð umsjónarmaður Listasafns Íslands árið 1953 og forstöðumaður safnsins 1961. Því starfi gegndi hún til dauðadags árið 1987. Það kom því í hlut Selmu að móta starfsemi Listasafns Íslands og marka stefnuna eftir að það tók til starfa sem sjálfstæð stofnun. Frá upphafi var safninu sniðinn þröngur stakkur bæði í húsnæði og fjárveitingum en af þrautseigju og alúð tókst henni að efla starfsemina og stækka safnið. Munaði þar mest um eigið húsnæði í hjarta borgarinnar en Selmu var það alla tíð mikið kappsmál. Fyrir baráttu hennar eignaðist safnið Fríkirkjuveg 7 árið 1972 og við tóku byggingarframkvæmdir og mikið uppbyggingarstarf.

Í tíð Selmu jókst sýningarhald safnsins til muna og stóð safnið fyrir fjölmörgum sýningum á safnkostinum í húsnæði safnsins, víðs vegar um landið og einnig erlendis, auk þess að halda fjölbreyttar sýningar á verkum einstakra listamanna, bæði innlendra og erlendra, og kynna erlenda myndlist fyrir landsmönnum. Selma var einnig hvatamaður að umfangsmiklu heimildasafni um íslenska myndlist og myndlistarmenn, sem hefur gegnt mikilvægu hlutverki í listfræðirannsóknum fræðimanna og nemenda á öllum skólastigum.

Íslenskir listfræðingar

Íslenskar konur
Franco Rossi

Franco Rossi (19. apríl 1919 – 5. júní 2000) var ítalskur handritshöfundur, framleiðandi og leikstjóri frá Flórens. Hann hóf feril sinn sem aðstoðarleikstjóri og varð síðan frægur fyrir gamanmyndir sínar eins og farsann Flagarann (Il seduttore) frá 1954 með Alberto Sordi í aðalhlutverki. Hann var einn af fyrstu ítölsku kvikmyndaleikstjórunum sem tók að sér að leikstýra þáttaröðum fyrir sjónvarp. Hann leikstýrði meðal annars þáttaröðinni Quo Vadis árið 1985.

Ítalskir kvikmyndaleikstjórar
Louis Armstrong

Louis Daniel Armstrong (4. ágúst 1901 – 6. júlí 1971), kallaður Satchmo, Satch, and Pops, var bandarískur trompetleikari, tónskáld, söngvari og leikari sem var einn sá áhrifamesti í djassi. Ferill hans spannaði fimm áratugi, frá 1920 til 1960, og mismunandi tímabil í sögu djassins. Árið 2017 var hann fenginn í Rhythm & Blues Hall of Fame.

Armstrong er fæddur og uppalinn í New Orleans. Þegar Armstrong varð þekktur á þriðja áratuginum „hugvitssamur“ trompet- og kornettuleikari, hafði Armstrong áhrif á grunnatriði jazz og færði áherslu tónlistarinnar frá sameiginlegum spuna til einstaklings framtaks. Um 1922 fylgdi hann leiðbeinanda sínum, Joe „King“ Oliver, til Chicago til að spila í Creole Jazz Band. Í Chicago eyddi hann tíma með öðrum vinsælum djass tónlistarmönnum, styrkti böndin við vin sinn Bix Beiderbecke og eyddi tíma með Hoagy Carmichael og Lil Hardin. Hann fékk orðspor við þáttöku í útsláttarkeppnum og flutti til New York til að taka þátt í hljómsveit Fletcher Henderson.

Með sinni þekkjanlegu ríku, raspkenndu rödd, var Armstrong einnig áhrifamikill söngvari, góður í spuna og teygði á texta og tónum lags.  Armstrong er þekktur fyrir persónutöfra, rödd og trompetleik. Í lok ferils Armstrongs á sjöunda áratugnum höfðu áhrif hans breiðst út til dægurtónlistar almennt. Armstrong var einn af fyrstu vinsælu Afrísku-Amerísku skemmtikröftunum til að "komast yfir", sem þýddi að tónlist hans varð vinsæl hjá fólki með annan húðlit, í kynþáttaskiptri Ameríku. Hann hafði ekki áhrif á pólítík síns kynþátts opinberlega, sem olli óánægju afrískra Bandaríkjamanna, en hann tók opinbera afstöðu til skiptingar í Little Rock kreppunni. Hann hafði aðgang að efri stigum bandarísks samfélags á þeim tíma sem það var erfitt fyrir svarta menn.

Tilvísanir

Heimildir 

Bergreen, Laurence (1997). Louis Armstrong: An Extravagant Life. ISBN 0-553-06768-0

Armstrong, Louis
Giurtelecu Şimleului

Giurtelecu Şimleului (rúmenska: Giurtelecu Şimleului) er bær í Rúmeníu. Árið 2002 bjuggu 1.055 íbúar í bænum.

Mannfjöldaþróun

Þekkt fólk frá Giurtelecu Şimleului 
 Alexander Ratiu

Tengill 
 

Rúmenía
Top Gear

Top Gear er enskur BBC sjónvarpsþáttur um vélknúin ökutæki og alveg sérstaklega fólksbíla. Þátturinn hóf göngu sína árið 1977 sem „tímaritssjónvarpsþáttur“ um bíla. Í upphafi var hann öllu fræðilegri en hefur með tímanum orðið gamansamari. Top Gear hætti í sinni upprunalegu mynd árið 2001, en var hrundið af stað á ný árið 2002 með þáttastjórnendunum Jeremy Clarkson, Richard Hammond, James May og The Stig. Top Gear hefur unnið til Emmy verðlauna og um 350 milljón áhorfendur horfa á hann um allan heim. Á Íslandi er Top Gear sýndur á Skjá einum.

Saga 
Jeremy Clarkson, sem er þekktastur þeirra kynna sem voru með Top Gear fyrir árið 2002, bjó til nýtt form fyrir Top Gear ásamt framleiðandanum Andy Wilman. Þátturinn er með sína eigin braut í Dunsfold. Á brautinni prófar einkaökumaðurinn "Stig" sem þekkist ekki með öðru nafni, og stjörnur keppast við að ná sem bestum tíma á miðlungs bíl. Top Gear inniheldur "svala vegginn", þar sem bíladómar birtast á risastóru veggspjaldi og Top Gear flytur jafnframt bílafréttir.

Sérstakur þáttur var um pólferð Top Gear. Í pólferðinni fóru Top Gear á segulnorðurpólinn. Landfræðilegi norðurpóllinn, er 1.300 kílómetrum norðar. Top Gear notaði bæði breyttan Toyota Hilux í ferðina, og hundasleða, til að athuga hvor væri fljótari. Íslenska fyrirtækið Arctic Trucks breytti bílnum og veitti jafnframt aðstoð á leiðinni.

Top Gear og Ísland 
Top Gear hefur nokkrum sinnum komið við sögu á Íslandi. Einn af þáttagerðarmönnum Top Gear hafði þegar gert sérstakan þátt um Ísland árið 1995 sem heitir Jeremy Clarkson's Motorworld. Eins og nafnið gefur til kynna, voru þættirnir komnir frá Top Gear kynninum Jeremy Clarkson.

Richard Hammond endurtók þetta ævintýri Jeremy Clarksons, í Top Gear þegar hann fór á torfærubíl, sem knúinn var áfram á nítrusoxíði yfir vatn, í keppni við snjóvélsleða. Snjósleðinn vann þá keppni.

Í þáttaröð átta, voru Top Gear á Íslandi við Jökulsárlón. Á lóninu kepptu þeir við frægan kajak ræðara, Shawn Baker, á móti fjórhjóladrifnum bíl. Kajakinn er með mótor, og bíllinn er Tomcat, en Tomcat er íslenskt fyrirtæki. 

Umdeilanlegast var þó þegar Top Gear þáttastjórnandinn James May fór upp að Fimmvörðuhálsi á meðan gosið þar stóð yfir í mars/apríl 2010. Hann fór á sama Toyota Hilux bílnum og notaður var í ferðinni á segulnorðurpólinn. Bílnum, Toyota Hilux, var breytt til að aka í kringum heitt hraun, bæði með stálþaki, og alkóhól kælibúnaði.

Heimildir 
 

Breskir sjónvarpsþættir
Guðmundur Ólafsson (hagfræðingur)

Guðmundur Ólafsson (fæddur 9. október 1947) er íslenskur hagfræðingur.

Menntun
Rússneska og stærðfræði í St. Pétursborg 1968-69.

Stærðfræði við Háskóla Íslands 1970-73.

Heimspeki og málvísindi 1975-76. 

Cand oecon við Háskóla Íslands 1985-89.

Störf 
Guðmundur er lektor í hagfræði við Háskóla Íslands og er einnig lektor við Háskólann á Bifröst.

Guðmundur heldur úti vikulegum útvarpsþætti á Útvarpi Sögu ásamt Sigurði G. Tómassyni.

Tengill 
 Vefsvæði Guðmundar

Íslenskir hagfræðingar
Kaupthing Singer & Friedlander

Kaupthing Singer & Friedlander er breskt fjármálafyrirtæki, upphaflega stofnað árið 1907 sem er með höfuðstöðvar í London, höfuðborg Bretlands. Það var keypt af Kaupþingi árið 2005. Framkvæmdastjóri Kaupthing Singer & Friedlander var Ármann Þorvaldsson. Í maí 2008 voru starfsmenn fyritækisins 773 talsins.

Singer & Friedlander var stofnað af Julius Singer og Ernst Friedlander árið 1907. Einn þekktasti fyrrverandi starfsmaður fjármálafyrirtækisins er George Soros.

Í kjölfar efnahagskreppunnar á Íslandi notuðu bresk yfirvöld hryðjuverka lög til þess að færa eignarhald á Kaupthing Singer & Friedlander til hollenska netbankans ING Direct.

Neðanmálsgreinar

Tengill 
 Vefsíða Kaupthing Singer & Friedlander 
 Breska fjármála­eftirlitið gerði mistök að lofa Kaupþingi að eignast Singer & Friedlander 
 Eitt fyrsta útrásarverkefnið hjá Kaupþingi

Kaupþing
Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Atvinnuleysi

Atvinnuleysi nefnist það þegar einstaklingur fær ekki atvinnu þegar hann leitar að henni, þótt hann sé fær um að vinna. Hlutfall atvinnulausra af vinnuafli er mikilvæg hagtala.

Margar ástæður geta legið að baki atvinnuleysi í löndum. Peningamagnsinnar telja að aðalatriðið sé að halda verðbólgu í skefjum og þá muni hagvöxtur sjá til þess að atvinna skapist. Þeir sem aðhyllast hugmyndir John Maynard Keynes (Keynessinnar) líta hins vegar á það sem eitt af hlutverkum hins opinbera að örva hagkerfið með opinberum framkvæmdum, og þannig koma í veg fyrir atvinnuleysi.

Atvinnuleysi á Íslandi 

Skilgreiningu á atvinnuleysi er að finna í lögum um atvinnuleysistryggingar. Felur hún m.a. í sér að viðkomandi þarf að leita sér að atvinnu með virkum hætti og vera tilbúinn til þess að hefja vinnu, bjóðist hún, vilji hann þiggja atvinnuleysisbætur. Á Íslandi er velferðarkerfi sem tryggir m.a. grunnatvinnuleysisbætur. Félagsmálaráðherra fer með málefni atvinnuleysisbóta og setur reglugerð. Vinnumálastofnun sér um afgreiðslu atvinnuleysistrygginga.

Þróun á Íslandi í nútíma
Á árunum 1991-2007 var atvinnuleysi á Íslandi að meðaltali 3,3%.  Frá fjórða ársfjórðungi 2007 til fjórða ársfjórðungs 2008 fjölgaði atvinnulausum um 3.900 manns. Sökum efnahagskreppunnar sem hófst haustið 2008 jókst atvinnuleysi næstu 2 árin. Í janúar 2009 mældist atvinnuleysi 5,1% hjá körlum og 2,9% hjá konum, alls 4%. Atvinnuleysið var mest meðal fólks á aldrinum 16-24 ára, eða 10,8%. Samkvæmt Hagstofu Íslands var atvinnuleysi 7,7% í ágúst 2009.   Atvinnuleysið í febrúar 2010 reyndist hið mesta sem hefur mælst á Íslandi; um 9,3% atvinnuleysi eða að meðaltali 15.026 manns. Það féll svo niður í 7,7% í nóvember 2010.
Í febrúar árið 2016 var atvinnuleysi komið niður í 3,1%. 

Í mars árið 2017 var atvinnuleysi 1,7%  en síðsumars var það komið niður í 1% og hafði ekki verið minna síðan 2003. 

Vegna kórónuveirufaraldursins 2019-2021 jókst atvinnuleysi á Íslandi og var 11,6 prósent í janúar 2021. Einu og hálfu ári síðar var það komið niður í 3,9%

Tilvísanir

Tenglar 

 Alþjóðavinnumálastofnunin
 OECD atvinnuleysistölur
 Vinnumálastofnun Íslands
 Lög um atvinnuleysistryggingar

Hagfræði
Einkavæðing

Einkavæðing nefnist það þegar eignarhald á opinberu fyrirtæki eða stofnun er fært yfir til einkaaðila. Í víðari skilning getur þetta átt við hvers konar yfirfærslu á þjónustu eða rekstri frá hinu opinbera og til einkaaðila. Andstæðan við einkavæðingu, þegar ríkið kaupir eða tekur yfir rekstur af einkaaðila, nefnist þjóðnýting.

Tenglar
 Forsætisráðuneyti Íslands - Einkavæðing
 Skýrsla Ríkisendurskoðunar um einkavæðingu á Íslandi árin 1998-2003

Hagfræði