alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Maríukirkjan í Berlín

Maríukirkjan stendur við Alexanderplatz í miðborg Berlínar, við hliðina á sjónvarpsturninum. Hún er ein elsta kirkja borgarinnar.

Saga Maríukirkjunnar 

Maríukirkjan kemur fyrst við skjöl 1292. Grunnurinn var gerður úr ótilhöggnu grjóti sem safnað var af víðavangi. Skipið er gert úr rauðum tígulsteinum í gotneskum stíl. Turninn brann á 17. öld og var endurgerður 1663-1666 og aftur 1789-1790. Orgelið er frá miðri 18. öld. Allan þennan tíma var Maríukirkjan önnur helsta kirkja borgarinnar. En 1938 var messuhöldum hætt í hinni nálægu Nikolaikirkju og hún gerð að tónlistarkirkju. Við það varð Maríukirkjan að helstu kirkju messukirkju borgarinnar og jafnframt þeirri elstu sem enn var í notkun. Í heimstyrjöldinni síðari varð hverfið sem kirkjan stóð í, Maríuhverfið, fyrir miklum loftárásum. Nær öll húsin í kring eyðilögðust en Maríukirkjan skemmdist aðeins lítillega. Hún var eina stærri kirkjan í Berlín sem hægt var að nota strax í stríðslok. Hins vegar þurrkaðist hverfið nær allt út. Fyrir stríð var þétt byggð í kringum kirkjuna en í dag stendur hún stök við norðvesturenda Alexanderplatz.

Dauðadansinn 

Eitt helsta listaverk miðalda í Berlín er veggmyndin Dauðadansinn (Totentanz) sem er í Maríukirkjunni. Veggmyndin er aðeins 2 metra há en 22,6 metra löng. Myndin sýnir fólk, bæði leikmenn og kennimenn, í dansi við dauðafígúrur. Fyrir neðan eru rímur, þær elstu í Berlín. Ekkert er vitað um tilurð myndarinnar, en giskað hefur verið á að pestin sem geysaði 1484 gæti hafa verið innblásturinn að verkinu. Veggmynd þessi var hulin með kalki þegar siðaskiptin urðu í borginni snemma á 16. öld. Hún var ekki uppgötvuð aftur fyrr en 1861, rúmum 300 árum síðar, af byggingameistaranum Friedrich August Stüler. Listaverkið er heldur illa farið og er varið af glerrúðu í dag.

Heimildir 
 

Byggingar í Berlín
Kirkjur í Þýskalandi
Bodesafnið

Bodesafnið er nyrst safnanna á safnaeyjunni (Museumsinsel) í miðborg Berlínar og stendur við hliðina á Pergamonsafninu. Í safninu eru til sýnis höggmyndir, málverk, rómversk listaverk og myntsafn. Bodesafnið er á heimsminjaskrá UNESCO.

Saga Bodesafnsins

Byggingarsaga 

Það var krónprinsinn Friðrik III, sonur Vilhjálms I keisara, sem átti veg og vanda að byggingu listasafnsins. Hann var listhneigður og réði listfræðinginn Wilhelm von Bode til að annast byggingu þess, en höfuðarkítekt var Ernst von Ihne. Framkvæmdir hófust 1897 og stóðu aðeins í 7 ár. Á meðan var Friðrik III orðinn keisari en dó eftir aðeins 99 daga. Bodesafnið var vígt á fæðingardegi Friðriks, 18. október 1904, og fékk heitið Kaiser-Friedrich-Museum. Byggingin er nyrst á safnaeyjunni í miðborg Berlínar. Nyrsti hluti hússins myndar fagran boga og gengur beint í ána Spree. Þar fyrir ofan er hvolfþak en suðurendir hússins gengur til suðurs og liggur þétt við Pergamonsafnið. Wilhelm von Bode innréttaði listaverkin sjálfur og var fyrsti forstöðumaður hússins.

Eftir stríð 
Í heimstyrjöldinni síðari skemmdist safnið mjög mikið, aðallega þó byggingin sjálf. Viðgerðir eftir stríð gengu hægt og drógust fram á 7. áratuginn. En 1956 var fyrsta álman opnuð á ný. Heiti safnins var breytt og hét eftir þetta Bodesafnið (Bodemuseum). Fyrir utan núverandi listmuni voru egypskir listmunir einnig geymdir þar (til dæmis papírussafnið) þar til Egypska safnið í Berlín var tekið í notkun 1967. Skömmu fyrir aldamótin 2000 voru skemmdir innanhúss orðnar svo miklar að óhjákvæmilegt var að gera bygginguna upp. Það var gert 2000-2005 en safnið var þó ekki opnað fyrir almenningi fyrr en 2006. Alls eru sýningar á 25 þús m² svæði í 66 sýningarsölum.

Sýningar

Höggmyndasafnið 

Elstu höggmyndir safnsins eru frá miðöldum, en þær yngstu frá 18. öld. Verkin eru aðallega frá Þýskalandi en einnig frá Frakklandi, Hollandi, Ítalíu og Spáni. Helstu verkin eru myndir eftir Ítalana Luca della Robbia og Donatello. Helsti þýski fulltrúi höggmynda í safninu er Tilman Riemenschneider.

Rómverska safnið 
Í rómverska safninu eru listmunir frá rómverska ríkinu allt frá 3. öld e.Kr. og til falls Austrómverska ríkisins á 15. öld. Munirnir eru frá öllu Miðjarðarhafssvæðinu, en einnig frá Miðausturlöndum og Rússlandi. Helstu munirnir eru steinlíkkistur frá Róm, fílabeinslistaverk og mósaík-helgimyndir frá Býsans og helgimunir frá Egyptalandi.

Myntsafnið 
Myntsafnið í Bodesafninu er eitt hið stærsta sinnar tegundar í heimi. Munirnir eru allt frá tímum fyrstu myntpeninga til líðandi stundar. Rúmlega hálf milljón myntir eru í safninu en aðeins er hægt að sýna lítið brot af þeim, eða 1.500 stykki. Almenningi gefst þó kostur á að fá að sjá önnur stykki þegar sótt er um það fyrirfram. 1868 var myntsafnið eigið safn, en var sett í neðri hæðir Bodesafnsins 1904.

Heimildir

Tenglar 

Byggingar í Berlín
Heimsminjar
Actinobacteria

Actinobacteria er fylking og samnefndur flokkur Gram-jákvæðra gerla sem einkennast meðal annars af því að hafa hlutfallslega mikið af gúaníni og cýtósíni í erfðaefni sínu (eru með „hátt G+C hlutfall“). Íslenska heitið geislagerlar, sem réttilega á aðeins við um ættbálkinn Actinomycetales, er stundum notað sem samheiti yfir alla fylkinguna.

Tegundir fylkingarinnar eru algengar í jarðvegi, vatns- og sjávarumhverfi þar sem þeir eiga ríkan þátt í niðurbroti lífrænna efna, svo sem sellulósa og kítíni. Þeir mynda því mikilvægan þátt í kolefnishringrás náttúrunnar. Innan fylkingarinnar er einnig að finna bakteríur sem eiga búsvæði sín í dýrum og plöntum. Þar á meðal eru nokkrir sýklar, svo sem Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium leprae og Corynebacterium diptheriae.

Fylkingin er ekki síst þekkt af framleiðslu annarsstigs lífefna með örveruhemjandi virkni sem sum hver eru nýtt sem sýklalyf.

Heimildir 

Gerlar
Örverufræði
Pigazzano

Pigazzano er þorp í héraðinu Emilía-Rómanja.
Jóhanna Vala Jónsdóttir

Jóhanna Vala Jónsdóttir (fædd 25. september 1986) er íslensk fegurðardrottning. Jóhanna vann titilinn Ungfrú Ísland 2007 og var fulltrúi Íslands í keppninni Ungfrú heimur 2007 í Sanya í Kína.

Móðir Jóhönnu er Jóhanna Magnúsdóttir.

Íslendingar
Lundey (Bristolflóa)

Lundey (enska: Lundy) er stærsta eyjan í Bristolflóa við Bretland. Lundey er í mynni flóans, 12 enskar mílur norðvestur af Hartland Point. Telst hún til Devonskíris. Lundey er nefnd Lundy á ensku, en nafníð er norrænt og þýðir mjög líklega Lundey í höfuðið á lundanum. Lundey er lítil eyja, ekki nema um 5 km á lengd og breiddin víðast tæpur kílómeteri, nema syðst þar sem hún er um 1,5 km á breidd.

Tenglar 
 Lundey er merkilegur staður; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1956
Bristolflói

Bristolflói  er stór flói sem gengur frá vestri til austurs inn í Suður-Bretland og aðskilur Suður-Wales frá Devonskíri.

Tilvísanir
Dharma

Dharma (á sanskrít: धर्म) eða Dhamma (á palí: धम्म) er trúarlegt og heimspekilegt hugtak í flestum trúarbrögðum af indverskum uppruna svo sem hindúisma, búddisma og jaínisma. Hugtakið hefur þó mismunandi þýðingu í hinum ýmsu trúarhefðum.
 
Orðið er upprunnið úr indóevrópsku rótinni dher- sem þýddi að halda fast í eða styðja. Það er meðal annars sama rót í gríska orðinu þronos sem varð throne (hásæti) á ensku.
 
Í hindúisma er ætíð notað sanskrítarorðið dharma (eða á hindí, eintala daruma, fleirtala darm). Þar er hugtakið notað um:
 grundvallarlögmál allra hluta, veraldlegra sem andlegra
 félagslegar og siðferðilegar reglur þjóðfélagsins, þar á meðal stéttaskipting, andlegt og veraldlegt réttarfar.
 hegðun og skyldur einstaklingsins gagnvart þjóðfélaginu
 
Búddistar í suður og suðaustur Asíu nota ætíð palíorðið dhamma, búddistar annars staðar nota dharma. Í búddisma er hugtakið notað yfir:
 kenningar Búdda um eðli tilverunnar og leiðina úr þjáningu lífsins
 grunneiningar hins áþreifanlega heims

Tengt efni 
 Búddismi
 Hindúismi

Neðanmálsgreinar

Heimildir 
 Coogan, Michael D. (ritstj.), The Illustrated Guide to World Religions (Oxford: Oxford University Press, 2003). ISBN 1-84483-125-6.
 
Búddismi
Hindúismi
Þríhyrningstala

Þríhyrningstala eða þríhyrnd tala er heil jákvæð tala sem táknar fjölda punkta sem raða má í þríhyrning. n-ta þríhyrningstalan er fjöldi punkta sem eru í þríhyrningi með n punkta langri hlið.

Þríhyrningstala er sem sagt summa  náttúrlegra talna frá einum upp í :

Heimildir

Tengt efni 
 Myndtala

Tenglar 

 

Myndtala
Þríhyrningar
Heiltöluruna
Pýramídatala

Pýramídatala er heil jákvæð tala, sem táknar þann fjölda kúlna (eða punkta) sem raða má upp í pýramída með tiltekinn fjölda hliða í grunnfleti. Oftast er miðað við að grunnflöturinn sé ferningur, en hann gæti verið þríhyrningur, fimmhyrningur, sexhyrningur og svo framvegis. Hér verður miðað við ferningsgrunnflöt. Slíkir pýramídar sjást stundum í gluggum verslana þar sem appelsínum eða eplum eða einhverju slíku hefur verið raðað upp til skrauts og auglýsingar.

Formúla n-tu pýramídatölu með r hliða grunnflöt er:

sem einnig má skrifa sem

Til þess að raða saman 10 hæða appelsínupýramída með ferningslaga grunnflöt þarf því 385 appelsínur.
Ólympíuleikvangurinn í Berlín

Ólympíuleikvangurinn í Berlín var reistur í tilefni Ólympíuleikana þar í borg 1936. Hann er enn í fullri notkun í dag, bæði fyrir knattspyrnu og frjálsar íþróttir. Leikvangurinn er jafnframt heimavöllur Hertha BSC.

Saga Ólympíuleikvangsins

Byggingasaga 
Strax árið 1933 var ákveðið að reisa myndarlegan Ólympíuleikvang, þar sem Berlín var gestgjafi leikanna 1936. Í fyrstu töldu menn að hægt væri að nota eldri leikvang frá 1916, sem reistur var fyrir Ólympíuleikana þá. Þeir féllu hins vegar niður sökum heimstyrjaldarinnar fyrri. En Hitler vildi fá nýjan leikvang nær miðborginni. Framkvæmdir hófust 1934. Leikvangurinn er að hluta grafinn í jörðu, þannig að sjáanlegi hlutinn að utan sýnist frekar lítill. Hann var formlega opnaður samfara opnunarhátíð Ólympíuleikana 1936.

Leikarnir 

49 ríki sendu íþróttamenn á leikana. Þetta var metfjöldi þá, þrátt fyrir efasemdir manna í ýmsum löndum um að leikarnir gætu farið fram með sanngjörnum hætti í höfuðborg Hitlers. Ísland var einnig þátttakandi og sendi tólf íþróttamenn. Einn fremsti íþróttamaður leikanna var Bandaríkjamaðurinn Jesse Owens en hann vann fjögur gullverðlaun á leikunum í Berlín, sá fyrsti í sögunni sem afrekaði það. Þjóðverjar unnu þó flest gullverðlaun eða 33 alls.

Eftirstríðsárin 
Ólympíuleikvangurinn skemmdist lítið í stríðinu. 1963 byrjaði knattspyrnufélagið Hertha Berlin að leika heimaleiki sína þar og hefur gert það síðan, með nokkrum hléum þó meðan félagið lék í neðri deildum. Fyrir HM í knattspyrnu 1974 var leikvanginum breytt lítilsháttar. Meðal annars voru stór skyggni sett á báðar langhliðar. Þó fóru aðeins þrír leikir fram á vellinum. 2000-2004 fóru fram viðamiklar breytingar á leikvanginum. Meðal annars fékk hann nýtt þak allan hringinn í kring. Aðeins miðjan stendur opin. Þá var spilað á vellinum í HM í knattspyrnu 2006. Úrslitaleikurinn fór fram þar.

Nýting 

 Ólympíuleikarnir 1936
 Heimavöllur Hertha Berlin
 HM í knattspyrnu 1974
 HM í knattspyrnu 2006
 Úrslitaleikur í bikarkeppni karla í knattspyrnu hvert ár
 Úrslitaleikur í bikarkeppni kvenna knattspyrnu hvert ár
 Ýmsir landsleikir þýska landsliðsins í knattspyrnu (bæði karla og kvenna)
 Alþjóðlegt frjálsíþróttamót (ISTAF) hvert ár
 HM í frjálsum íþróttum 2009
 Ýmsir tónleikar

Heimildir

Tenglar 

 Offizielle Seite der Olympiastadion Berlin GmbH 
 Myndir af Ólympíuleikvangurinn í Berlín 

Byggingar í Berlín
Þýsk íþróttamannvirki
Berlín
Samvinnustofnun Sjanghæ

Samvinnustofnun Sjanghæ eru alþjóðasamtök sem stofnuð voru í Sjanghæ þann 15. júní árið 2001. Aðildarríki samtakana eru 6: Alþýðulýðveldið Kína, Kasakstan, Kirgistan, Rússland, Tadsjikistan og Úsbekistan. Markmið samtakana er að efla almennt samstarf aðildarríkjanna m.a. á sviði stjórn- efnahags- og öryggismála.

Tenglar

 Heimasíða samtakana

Tilvísanir 

Alþjóðastofnanir
Minningarkirkja Vilhjálms keisara

Minningarkirkja Vilhjálms keisara (þýska: Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche) eru kirkjurústir við upp Kurfürstendamm í miðborg Vestur-Berlínar. Hún var hæsta bygging borgarinnar þegar hún eyðilagðist í loftárásum seinni heimstyrjaldarinnar. Í dag er hún minnisvarði um hörmungar stríðsins og var síðustu áratugina eitt helsta kennileiti Vestur-Berlínar, ásamt nýju kirkjunni og kirkjuturni hennar.

Saga kirkjunnar

Byggingasaga 
Minningarkirkjan var reist til minningar um keisarann Vilhjálm, en hann var nýlátin þegar framkvæmdir hófust. Fyrsta skóflustungan var tekin 22. mars 1891, á afmælisdegi Vilhjálms keisara. Kirkjan var svo vígð 1895. Hún þótti mikilfenglegt mannvirki í nýrómönskum stíl. Kirkjan var með 5 turna, þar af var vesturturninn langhæstur. Hann var 113 metra hár en þar með var kirkjan hæsta bygging Berlínar á þessum tíma. Í kirkjunni voru þó nokkrar mósaíkmyndir. Í anddyrinu til dæmis voru tvennar mósaíkseríur gegnt hvor annarri. Ein þeirra sýndi atriði úr ævi Vilhjálms keisara, en hin semur úr þýsk-franska stríðinu 1870-1871. Klukkurnar í turninum voru þær næststærstu í Þýskalandi. Aðeins klukkurnar í dómkirkjunni í Köln voru stærri. Þær sköpuðu svo mikinn hávaða að úlfarnir í dýragarðinum Zoologischer Garten í nágrenninu fóru að væla í hvert sinn sem þær hringdu. Þegar leið á heimstyrjöldina síðari, varð skortur á málmi fyrir stríðsiðnaðinn. Því voru klukkurnar teknar niður og bræddar í þágu stríðsins.

Eyðilegging 
23. nóvember 1943 varð kirkjan fyrir sprengjuregni í loftárásum. Þak kirkjuskipsins hrundi og kirkjan öll brann til kaldra kola. Þak stóra turnsins brotnaði og hrundi niður. Stjórnvöld í Berlín lofuðu að kirkjan yrði endurreist í fyrri dýrð. En ekkert varð úr því. Þjóðverjar töpuðu stríðinu og hernámsveldin höfðu ekki áhuga á að endurreisa kirkjuna. Hún stóð óhreyfð sem rústir í rúman áratug. 1956 voru rústir kirkjuskipsins rifnar niður, ásamt minni turnunum, þar sem mikil hætta var á hruni. Aðeins rústir aðalturnsins fengu að standa eftir. Turninn var þá aðeins 68 metra hár stubbur.

Minningarkirkjan 
1959 var turnklukkan í rústunum lagfærð og gangsett. Vísarnir eru lýstir upp með neonljósum. 1987, á 750 ára afmæli Berlínar, var salnum undir turninum breytt í minningasal um stríðið. Einn af sýningagripunum er kross sem gerður er úr þremur málmnöglum. Þeir eru upprunnir úr dómkirkjunni í Coventry en Þjóðverjar nær gjöreyðilögðu þá borg í stríðinu. Krossinn á að vera til tákns um sættir milli Þýskalands og Englands. Minningasalurinn er opinn almenningi.

Nýja kirkjan 
1959 var byrjað á því að reisa nýja kirkju við hliðina á gamla turninum. Kirkjan er lág ferningslaga bygging, en við hliðina var hár klukkuturn reistur í sama stíl. Einkenni nýju kirkjunnar og klukkuturnsins eru hinar dökkbláu glerrúður, en þær eru alls um 20 þúsund talsins. Byggingarnar þrjár, nýja kirkjan, klukkuturninn og rústir Minningarkirkjunnar standa saman í hnapp og eru friðaðar. Saman mynduðu þær helsta kennileiti Vestur-Berlínar síðustu áratugi.

Heimildir

Tenglar 

 Website der Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis-Kirche Berlin

Byggingar í Berlín
Kirkjur í Þýskalandi
In Flames

In Flames er sænsk melódísk dauðarokkshljómsveit stofnuð árið 1990 í Gautaborg.

Plötur  
 Lunar Strain (1994)
 Subterranean (1995)
 The Jester Race (1996)
 Whoracle (1997)
 Colony (1999)
 Clayman (2000)
 Reroute to Remain (2002)
 Soundtrack to Your Escape (2004)
 Come Clarity (2006)
 A Sense of Purpose (2008)
 Sounds of a Playground Fading (2011)
 Siren Charms (2014)
 Battles (2016)
 I, the Mask (2019)
 Foregone (2023)

Meðlimir 
 Anders Fridén — Söngur
 Niclas Engelin — Gítar
 Björn Gelotte — Gítar
 Bryce Paul — Bassi
 Tanner Wayne – Trommur

Fyrrum meðlimir

 Peter Iwers: Bassi
 Daniel Svensson: Trommur
 Jesper Strömblad : Gítar
 Glenn Ljungström: Gítar
 Johan Larsson: Bassi

Sænskar hljómsveitir
Sænskar þungarokkshljómsveitir
Stofnað 1990
Pýrít

Pýrít (brennisteinskís) er steind sem tilheyrir flokki málmsteina. Pýrít er kallað glópagull vegna þess að steindin er járnkís, FeS2, og glóir eins og gull. Nafnið pýrít kemur úr grísku og merkir eldsteinn en það vísar til þess að neisti vaknar ef járnkís er slegið saman við tinnu.

Lýsing 
Myndar teningslaga, gulleita og oftast nær smáa kristalla. Ferskir kristalfletir þess glóa sem gull en við veðrun slær á þá gulum og rauðgulum blæ. Pýriti hefur oft verið ruglað saman við gull en pýrítið er mun harðara og teningslaga kornin sýna glögglega að ekki er um gull að ræða.

 Efnasamsetning: FeS2
 Kristalgerð: Kúbísk
 Harka: 6-6½
 Eðlisþyngd: 4,9-5,1
 Kleyfni: Engin

Útbreiðsla 
Pýrít er algengt á Íslandi og finnst í hitasoðnu bergi í fornum megineldstöðvum. Finnst einnig í berggöngum og er algengt við hveri á háhitasvæðum.

Heimildir

 
 Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) Íslenska steinabókin. ISBN 9979-3-1856-2

Steindir
Listi yfir formenn og varaformenn Sjálfstæðisflokksins

Eftirfarandi er tæmandi listi yfir formenn og varaformenn Sjálfstæðisflokksins.

Listi yfir formenn Sjálfstæðisflokksins

Listi yfir varaformenn Sjálfstæðisflokksins 

Sjálfstæðisflokkurinn
Listar tengdir íslenskum stjórnmálum
Listar yfir Íslendinga
Kjörfylgi

Kjörfylgi er það fylgi, þ.e. atkvæðamagn sem frambjóðandi eða stjórnmálaflokkur hlýtur í kosningu. Kjörfylgi er mælt í fjölda atkvæða eða í hlutfalli atkvæða.

Stjórnmál
Charlottenburg-kastali

Charlottenburg-kastali er stærsti kastalinn sem enn stendur í Berlín. Hann er safn í dag.

Saga kastalans

Upphaf 
Það var Sophie Charlotte, eiginkona kjörfustans Friðriks III (seinna Friðrik I Prússakonungur), sem lét reisa kastalann. Hún hafði fengið gefins þorpið Lietze, sem var nokkra km fyrir vestan Berlín (en er í núverandi borgarhluta Charlottenburg). Kastalinn var í byggingu 1696-1699 og vígður 11. júní það ár. Hann fékk heitið Lietzenburgkastali (Schloss Lietzenburg) eftir þorpinu. Sophie Charlotte dvaldi þó ekki lengi í honum, því hún lést 1705, þá aðeins 37 ára gömul. Kastalinn var þá í stækkun. Við dauða Sophie Charlotte var heiti kastalans breytt í Charlottenburg, henni til heiðurs.

Aðsetur konunga og keisara 
1740 varð Friðrik II konungur Prússlands. Hann tók mikið dálæti á Charlottenburg-kastala og gerði hann að aðsetri sínu. Áhugi hans dvínaði samt mjög er Sanssouci-kastalinn í Potsdam var vígður. Þá flutti hann þangað. Eftir það var kastalinn lítil notaður af kóngafólkinu. Þó flutti Friðrik III í kastalann þegar hann varð keisari. Hann lifði þó eftir þetta aðeins í 99 daga. Hann var eini keisarinn sem bjó í kastalanum.

Kastalinn í dag 
Í lok heimstyrjaldarinnar fyrri var hluti kastalans notaður sem hersjúkrahús. En í heimstyrjöldinni síðari skemmdist hann talsvert í loftárásum. Fljótlega var þó hafist handa við að gera kastalann upp. Árið 1960 var hann gerður að safni. Þar er til sýnis heimili Friðriks II, krúnudjásn Friðriks I og eiginkonu hans Sophie Charlotte, postulínssafn og málverkasafn. Auk þess stendur til að setja Hohenzollernsafið í kastalann. 2004-2006 bjó forseti Þýskalands í kastalanum meðan aðsetur hans, Bellevue-kastalinn, var gerður upp.

Bernsteinsalurinn 

Hinn undurfagri Bernsteinsalur var upphaflega smíðaður fyrir Charlottenburg-kastala. Hér er um raf að ræða, það er steingerða trjákvoðu sem Þjóðverjar kalla Bernstein. En sökum þess að Sophie Charlotte lést áður en vinnunni lauk, var Bernsteinsalurinn þess í stað settur upp í Miðborgarkastalanum (Berliner Stadtschloss). Fegurðin var slík að salurinn var kallaður 8. heimsundrið. Friðrik Vilhjálmur I gaf Pétri mikla salinn 1716, sem flutti hann til Rússlands.

Kastalagarðurinn 

Kastalagarðurinn var lagður 1697 samfara byggingu kastalans. Hann er gríðarlega stór og voru reistar í honum nokkur hús, svo sem veiðihús, teehús og fleira. Norðurendi garðsins afmarkaðist af ánni Spree en þaðan var hægt að sigla til Berlínar. Friðrik II konungur lét breyta garðinum í fagran garð í rókókóstíl. Í garðinum er einnig grafhýsi fyrir Luisu drottningu, eiginkonu Friðriks Vilhjálms. Kastalagarðurinn er almenningsgarður í dag.

Tenglar 

 Schloss Charlottenburg – Website der Stiftung Preußische Schlösser und Gärten

Heimildir 
 

Byggingar í Berlín
Leikhúsið að Möðruvöllum

Leikhúsið að Möðruvöllum í Hörgárdal er félags- og safnaðarheimili í eigu Amtmannsetursins á Möðruvöllum. Leikhúsið er á jarðamörkum Möðruvalla I (í eigu Prestsetrasjóðs) og Möðruvalla II (í eigu Landbúnaðarháskóla Íslands). Samkvæmt landskrá Fasteignamats ríkisins er byggingaár Leikhússins 1880, en líklega er það byggt aðeins seinna. Húsið er um 120 fermetrar á tveimur hæðum.

Saga 

Árið 1880 var stofnaður gagnfræðaskóli á Möðruvöllum, sem var undanfari Menntaskólans á Akureyri. Á tímum skólans bjuggu á Möðruvöllum margir merkismenn sem unnu mikilvægt brautryðjendastarf í skólamálum og á sviði náttúruvísinda. Möðruvallaskóli var þó einungis starfræktur í 22 ár því þegar skólahúsið brann árið 1902 var skólinn fluttur til Akureyrar. Einu sýnilegu minjar skólans sem eftir eru á Möðruvöllum er s.k. Leikhús sem var byggt sem leikfimihús og pakkhús.

Endurgerð hússins 
Framkvæmdir við að bjarga húsinu frá eyðileggingu hófust 1992 en lágu síðan nánast niðri þar til vorið 2002, þegar ákveðið var að hefja aftur endurbyggingu. Því verki lauk að mestu sumarið 2007. Framkvæmdin hefur verið á höndum Amtmannssetursins á Möðruvöllum  en það er sjálfseignarstofnun sem sett á fót 1. mars 2006 í þeim tilgangi að endurreisa merkar byggingar á Möðruvöllum í Hörgárdal. Jafnframt er Amtmannsetrinu ætlað að koma á framfæri sögu staðarins á lifandi hátt með því að skapa aðlaðandi og frjótt umhverfi fyrir skóla, námsfólk og ferðamenn sem áhuga hafa á stjórnmála-, menningar- og kirkjusögu, náttúruvísindum og landbúnaði.

Það eru Arnarneshreppur, Landbúnaðarháskóli Íslands, Húsafriðunarsjóður, Sóknarnefnd Möðruvallaklausturskirkju, Menningarsjóður KEA og Menntaskólinn á Akureyri sem hafa fram að þessu kostað endurgerð og uppbyggingu Leikhússins.

Notkun í dag 
Leikhúsið er í dag félags- og safnaðarheimili sem rekið er af Amtmannsetrinu á Möðruvöllum. Í framtíðinni er því ætlað að vera gestamóttaka fyrir ferðamenn og minjasafn um Möðruvallaskóla. Fyrirhugað er að koma þar fyrir munum sem tengjast Möðruvallaskóla (gamlar ljósmyndir, ýmis rit og handverk). Á efri hæð hússins er góð fundaraðstaða fyrir smærri fundi sem ýmsir í byggðarlaginu nýta sér. Seinna mun hluti starfseminnar verða fluttur í sérstakt þjónustuhús sem stendur nálægt Leikhúsinu.

Leikhús á Íslandi
Hörgársveit
Síður sem þurfa hnit
Útvegsspilið

Útvegsspilið er íslenskt borðspil sem gengur út á að kaupa fiskiskip og gera þau út á Íslandsmiðum, safna peningum og bæta síðan smám saman við skipaflotann. Spilið hefur engan eiginlegan endi en leikmenn gera upp eignir sínar og fjármuni þegar þeir vilja hætta að spila. 

Haukur Halldórsson, myndlistarmaður, hannaði spilið sem kom út árið 1977 og naut töluverðra vinsælda.

Íslensk borðspil
Lama

Lama (tíbeska: བླ་མ་) er trúarlegur titill sem er gefinn kennimeisturum og andlegum fyrirmyndum í tíbetskum búddisma jafnt munkum sem nunnum. Þessi titill samsvarar sanskrítartitlinum gúru. Trúarhefð tíbetskra búddista kennir meðal annars að lamar séu endurfæddir boddhisattvar og hafi þeir snúið aftur til jarðlífs til að auðvelda öðrum að ná nirvana. Þannig hafa fjölmargar lama-ættir skapast í Tíbet þar sem laman endurfæðist í fjölmargar kynslóðir. Þannig er til dæmis með Dalai Lama, æðsta leiðtoga tíbetskra búddista og Panchen Lama, sem er sá næst æðsti. Núverandi Dalai Lama er sá fjórtándi í röðinni í sinni ætt og Panchen Lama sá ellefti í sinni.

Tengt efni 
 Tíbetskur búddismi
 Dalai Lama
 Gúru

Búddismi
Tíbet