alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sjónvilla

Sjónvilla er hugtak haft yfir fyrirbæri sem sökum virkni heilahluta sjónkerfisins birtast furðulegan eða villandi hátt. Um að ræða svo kallaðar tálmyndir og blekkingar.

Tálmyndir 
 Rúðunets sjónblekkingin
 Flísaveggsblekkingin

Tengt efni 
 Augnfyrirbrigði
 Hillingar

Tenglar 

 Sjónblekkingar eftir Akiyoshi Kitaoka
 Fleiri sjónblekkingar 
 Blekkingar með hluti
 Breyti Sjónvilla 
 Sjónblekkingar eftir Archimedes' Laboratory

Skynjun
Tví

Tví er tungumál sem talað er af um 6 milljón manns í vestur-Afríkuríkinu Gana, það er akan-mállýska en akan tilheyrir svo kva fjölskyldunni.

Tenglar 
 Orð í Twi

Nígerkongótungumál
Listi yfir kjarnorkuknúin skip í einkaeigu

Eftirfarandi skip eru kjarnorkuknúin og í einkaeigu.

Flutningaskip
 Mutsu (Japan)
 Otto Hahn (Þýskaland)
 NS Savannah (Bandaríkin)
 Sevmorput (Rússland)

Ísbrjótar 
Rússneskir ísbrjótar:
Lenín
Arktika
Sibir
Rossiya
Taimyr
Sovjetskij Sojuz
Vaigach
Yamal
Ural

Kjarnorkuknúin
Gæðamiðlun

Gæðamiðlun ehf var íslenskt veffyrirtæki stofnað snemma árs 1997 af Stefáni Baxter og Sverri Hreiðarssyni. Enskt nafn fyrirtækisins var QCN (Quality Content Network) og endurspeglaði upphaflega viðskiptahugmynd stofnendanna um útrás með hugbúnað sem átti að leiða saman framleiðendur, auglýsendur og áhorfendur fjölmiðlaefnis yfir netið. Þegar ljóst varð að ekki reyndist grundvöllur fyrir upprunalegu viðskiptahugmyndinni sneru starfsmenn fyrirtækisins í auknum mæli að hönnun og smíði vefsvæða, sem í fyrstu hafði verið hugsað sem aukabúgrein.

Gæðamiðlun staðsetti sig framan af sem framleiðslu- og þjónustuaðila fyrir auglýsingastofur sem þurftu að koma kynningarefni viðskiptavina sinna í birtingu á vefnum. Fljótlega varð ljóst að lítill vaxtarbroddur var í þeim viðskiptum og stefnan var tekin á beinar sölur til fyrirtækja og stofnana á öllum þáttum hönnunar og smíði vefsvæða.

Megnið af þeirri hugbúnaðarvinnu sem Gæðamiðlun seldi var sérsniðin að hverju verkefni fyrir sig, og eina margnýtanlega hugbúnaðareign fyrirtækisins var gagnainnsláttar- og vefumsjónartólið DataWeb.

Gæðamiðlun var einnig fyrsti umboðsaðili vefverslunarhugbúnaðar frá InterShop í Þýskalandi og setti m.a. upp vefverslanir fyrir Griffil, Bóksölu stúdenta.

Starfsemin 
Fyrsta eitt til eitt og hálfa árið var fyrirtækið til húsa í lítilli þriggja herbergja leiguíbúð, sem hafði áður verið notuð undir arkitektastofu, á annarri hæð á Laufásvegi 19. Í ágúst 1998 fluttist Gæðamiðlun í um 250 fm. húsnæði á efstu hæð Ægisgötu 7 og var þar allt til vorloka 2000.

Um mitt ár 1998 voru starfsmenn Gæðamiðlunar um átta talsins, en með tilkomu Kjartans Guðbergssonar sem sölumanns og vaxandi áhuga fyrirtækja á nýtingu Internetsins, óx fyrirtækið jafnt og þétt, þannig að starfsmenn voru orðnir um 25 um mitt ár 1999. Vorið 2000 voru starfsmenn um 35 talsins.

Eignarhald 
Upphaflegir eigendur Gæðamiðlunar voru Aðalheiður Jakobsen, Þormóður Jónsson og Stefán Baxter. Sumarið 1998 bættust Sverrir Hreiðarsson og Kjartan Guðbergsson í hóp eigenda en Þormóður Jónsson gaf eftir sinn hlut. Snemma árs 1999 Keypti Frjáls fjölmiðlun (sem þá átti meðal annars Vísi.is) um fjórðungs hlut í Gæðamiðlun, en síðar það ár eignaðist EJS hf rétt tæp 50% með kaupum á hlut Aðalheiðar og Frjálsrar fjölmiðlunar.

Starfslok 
Í mars árið 2000 var tekin ákvörðun um að sameina Gæðamiðlun og auglýsingastofu Gunnars Steins Pálssonar, GSP almannategnsl, og búa til við sameininguna fyrirtæki sem veitti "heildarlausnir" á sviði samskipta markaðsfyrirtækja við viðskiptavini sína. Hið nýja fyrirtæki fékk nafnið Mekkano og tók formlega til starfa í maí/júní árið 2000.

Dæmi um viðskiptavini

1997 - 1998 
 Mbl.is
 Osta og smjörsalan
 Nonni og Manni
 auk fleiri

1998 - 1999 
 Bláa lónið
 One Little Indian
 fleiri

1999 - 2000 
 Íslandsbanki
 Landsbankinn
 Kaupþing
 Mbl.is
Íslensk veffyrirtæki
Átæk vörpun

Átæk vörpun er vörpun þar sem varpar að minnsta kosti einu staki úr bakmengi sínu í hvert stak myndmengisins. Myndmengi átækrar vörpunar er í mesta lagi jafnstórt bakmenginu.

Dæmi: fallið f(x) =x3, með rauntalnaásinn sem for- og bakmengi, er átækt, því myndmengið er einnig rauntalnaásinn. Fallið , með mengi heiltalna sem for- og myndmengi, er ekki átækt því myndmengið inniheldur aðeins sléttar tölur. Vörpun, sem er bæði eintæk og átæk kallast gagntæk vörpun.

 er einnig átæk vörpun. Eina stakið í myndmenginu á sér óteljandi samsvarandi stök í bakmenginu.

Mengjafræði
Fallafræði
Eintæk vörpun

Eintæk vörpun er vörpun sem hefur þann eiginleika að ólík stök í formengi hennar varpast í ólík stök í bakmenginu. Ef x er stak í formengi vörpunarinnar f þá gildir:

Vörpun sem er bæði eintæk og átæk kallast gagntæk vörpun.

Mengjafræði
Fallafræði
Þrepasönnun

Þrepasönnun eða þrepun er stærðfræðileg sönnunartækni sem notuð er til þess að sýna fram á að tiltekin fullyrðing sé sönn fyrir allar náttúrlegar tölur. Við þrepasönnun er notast við tvo grunneiginleika náttúrulegra talna:

 Sérhvert mengi náttúrulegra talna hefur minnsta stak
 Ef gefin yrðing P(n) er sönn fyrir eina tölu n er hún einnig sönn fyrir n+1.

Þrepasönnun er unnin í þremur skrefum:
 Sýna fram á að fullyrðingin standist fyrir n = 0
 Áætla að fullyrðingin sé sönn fyrir n = m
 Sýna fram á að það sama gildi fyrir n = m + 1

Gott er að líkja þessu við domino rallý. Ef að við sýnum fram á að fyrsti dominóinn detti, þá getum við áætlað að sá næsti muni falla, og þá getum við sýnt fram á að þeir muni allir detta.

Dæmi 
Gerum ráð fyrir því að við viljum sanna yrðinguna:

fyrir allar náttúrlegar tölur n. Köllum rökyrðinguna , og getur hún skilað sönnu eða ósönnu gildi.

Sönnun

Skref 1 
Sönnum að þetta gildi fyrir .

Þar sem að summa fyrstu 0 náttúrlegu talnanna er 0, og , telst þetta sannað.

P(0) = satt

Þó er umdeilt hvort 0 sé tekin með í mengi náttúrulegra talna en á sama hátt og ofan má sýna fram á að yrðingin gildir um .

Skref 2 
Við áætlum nú að yrðingin sé sönn fyrir n = m, þ.e.

Skref 3 
Ef að við leggjum  við báðar hliðar fáum við:

Með algebrulegum umreikningi fæst:

þar af leiðir 

sem er yrðingin fyrir . ATH að þetta hefur ekki verið sannað, heldur eingöngu hefur verið lögð fram fullyrðingin að P(m) = satt, og að þar af leiði að P(m+1) = satt. Við höfum með öðrum orðum sýnt fram á að yrðingin P(m+1) hljóti að standast ef að yrðingin P(m) stenst:

Við fáum niðurstöðu með því að sýna að þetta gildi fyrir allar náttúrlegar tölur n:

 Þar sem að P(0) er satt, gildir að P(1) sé einnig satt.
 Með P(1) leiðir P(2).
 ... o.s.frv.

 þ.s.s.á.

Tenglar

Stærðfræði
Algebra
Talnafræði
Það sem sanna átti

Það sem sanna átti  er íslenskun á latnesku setningunni quod erat demonstrandum (skammstafað QED), sem gjarnan er notuð í stærðfræði og skyldum vísindagreinum til þess að tákna að sönnun sé lokið og að niðurstaðan sé ótvíræð. Bókstafleg þýðing orðanna er „það sem var til sönnunar“.

Þetta er oft táknað með ferningi, ýmist fylltum eða holum, .

Stærðfræði
Kísill

Fyrir gúmmíkennda gerviefnið sem inniheldur kísil, sjá silíkon
Kísill er frumefni með efnatáknið Si (af latneska heitinu silisíum) og er númer fjórtán í lotukerfinu. Þetta er fjórgildur málmungur en er ekki jafn hvarfgjarn og efnafræðileg hliðstæða hans, kolefni. Kísill er næstalgengasta frumefnið í jarðskorpunni sem er 25,7% kísill ef mælt er eftir þyngd. Kísill finnst í leir, feldspati, kvarsi og sandi, þá aðallega í formi kísiltvíoxíðs (þekkt einnig sem kísl) eða sílikata (efnasambönd sem innihalda kísil, súrefni og málma).

Sjá einnig 

 Kísilþörungar
 Kísilgúr

Málmungar
Frumefni
Málmungur

Málmungar eða hálfmálmar mynda einn af þremur flokkum frumefna, ásamt málmum og málmleysingjum, ef flokkað er eftir jónunar- og tengieiginleikum. Eiginleikar þeirra eru mitt á milli málma og málmleysingja. Ekkert eitt atriði nægir til að greina að málmunga og sanna málma, en algengast er að málmungar séu hálfleiðarar frekar en leiðarar.

 
Efnaflokkar
Frumefni

Frumefni er efni sem öll önnur efni eru samsett úr og ekki er hægt að skipta því niður í smærri einingar með efnafræðilegum aðferðum. Grunneining frumefnis er frumeind (atóm) og eru allar frumeindir frumefnis með sömu sætistölu (fjöldi róteinda í kjarna) en geta haft mismunandi fjölda nifteinda og kallast þá (samsætur).

Tengt efni 
 Lotukerfið

Tenglar 
 „Nöfn frumefnanna“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1961
Málmleysingi

Málmleysingjar, ásamt málmum og málmungum, mynda einn af þremur flokkum frumefna þegar flokkað er eftir jónunar- og tengieiginleikum. Hjá málmleysingjum lýsa þessir eiginleikar sér þannig að þeir eru einstaklega rafeindadrægir. Það er að segja, þeir eru mun fúsari til að bæta við sig gildisrafeind frá öðrum atómum en að gefa slíka rafeind frá sér.

 
Efnaflokkar
Eðallofttegund

Eðallofttegundir (einnig eðalgastegundir eða eðalgös) er heiti yfir safn frumefna í 18. efnaflokki lotukerfisins. Þessi efnaflokkur inniheldur helín, neon, argon, krypton, xenon og radon. Þessar lofttegundir voru áður fyrr flokkaðar sem óvirkt gas, en það hugtak er ekki alveg rétt því að sum þeirra taka þátt í efnahvörfum og mörg efnasambönd þeirra hafa fundist. 

Sökum óhvarfgirni þeirra voru eðallofttegundir ekki uppgötvaðar fyrr en árið 1868 þegar helín var uppgötvað, með litrófsrita, í sólinni. Einangrun helíns á jörðu beið þar til ársins 1895. Eðallofttegundirnar hafa mjög veika aðdráttarkrafta milli atóma, og þar af leiðandi mjög lágan bræðslupunkt og suðupunkt. Það útskýrir hvers vegna þau eru öll í gasformi undir eðlilegum kringumstæðum, jafnvel þau sem hafa meiri atómmassa en mörg fastra efna.

Efnasambönd eðallofttegunda 
Í öllum eðallofttegundum eru s og p rafeindahvelin fullsetin (það er, 8 rafeindir á ysta hveli) og mynda þau þar af leiðandi ekki efnasambönd auðveldlega. Er atómin verða stærri er neðar í flokknum dregur, verða þau eilítið hvarfgjarnari. Sýnt var fram á árið 1962 að xenon getur bundist flúori til að mynda efnasamböndin XeF2, XeF4 og XeF6. Radon hefur einnig bundist flúori til að mynda radon-flúrsalt (RnF) sem í föstu formi glóir með gulum bjarma.

Krypton getur einnig bundist flúori til að mynda KrF2 og skammlífar örvaðar tvíliður (enska: excimer) af Xe2 og eðalgas-halíðum eins og XeCl eru notaðar í örvaða tvíliðuleysa. Uppgötvun argonflúrsalts (ArF2) var tilkynnt árið 2003.

Árið 2002 voru uppgötvuð efnasambönd þar sem úran binst argoni, kryptoni eða xenoni. Þetta bendir til þess að eðallofttegundir gætu myndað efnasambönd með málmum.

 
Efnaflokkar
German

German er frumefni með efnatáknið Ge og er númer 32 í lotukerfinu. Þetta er gljándi, harður, silfurhvítur málmungur sem er efnafræðilega líkur tini. German myndar stóran hóp lífrænna málmsambanda og er mikið notað sem hálfleiðari í smárum.

Málmungar
Frumefni
Arsen

Arsen er frumefni með efnatáknið As og er númer 33 í lotukerfinu. Þetta er eitraður málmungur sem er til í þremur fjölgervingsformum; gulur, svartur og grár. Arsen og efnasambönd þess eru meðal annars notuð í meindýraeitur, illgresiseyða, skordýraeitur og í ýmsar málmblöndur.

Tengt efni 
 Arsenik (efnasamband arsens og súrefnis)

Málmungar
Frumefni
Jón Steinar Gunnlaugsson

Jón Steinar Gunnlaugsson (f. 27. september 1947) er íslenskur lögfræðingur. Hann hefur lengst af starfað sem hæstaréttarlögmaður en var einnig prófessor í lögfræði við Háskólann í Reykjavík og dómari við Hæstarétt Íslands. Hann var skipaður hæstaréttardómari 29. september 2004 og lét af störfum 1. október 2012. Hann útskrifaðist með stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og lauk embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands 1973.

Sjá einnig 

 Eimreiðarhópurinn

Heimildir 

Dómarar við Hæstarétt Íslands
Íslenskir lögfræðingar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík

Prófessorar við Háskólann í Reykjavík
Bræðslumark

Bræðslumark fasts efnis er það hitastig þar sem efnið breytist úr föstu formi yfir á vökvaform. 
Ólíkt suðumarki er bræðslumark mestmegnis óháð þrýstingi.

Þegar breytingin er úr vökvaformi yfir í fast form, er það ýmist kallað frostmark eða storknunarmark. Sem dæmi er frostmark kvikasilfurs, sem flestir þekkja aðeins á fljótandi formi, 234,32 K (−38,83 °C), en frostmark vatns er núll á selsíuskvarða. 

Flest efni mynda kristalla við að breytast úr vökvaformi í fast form. Þó geta nokkur efni, eins og til dæmis gler, breyst í fast form án þess að kristallast. Þannig efni eru kölluð formlaus efni.

Grafít er það efni sem hefur hæstu staðalaðstæður. Það bráðnar við 3948,0 á Kelvin (3674,9 °C).

Tengt efni 
 Þrípunktur
 Efnafasi

Efnafræðilegir eiginleikar
Efnafræðihugtök
Hamskipti

Hamskipti er breytings einhvers úr einu í annað:
Hamskipti efnis er þegar það sökum umhverfisaðstæðna breytist úr einum ham í annað, t.d. úr föstu í fljótandi efni.
Hamskipti dýra eru þegar dýrin losa sig við eldra skinn sitt.

Tengt efni 
Hamskiptir
Hamskiptarit
Suðumark

Suðumark efnis er það hitastig þar sem að meginhluti efnisins breytist úr vökvaformi yfir í gas.

Vökvi getur breyst í gas við hitastig sem að eru lægri en suðumark við uppgufun. Uppgufun er þó aðeins yfirborðsferli, þar sem að eingöngu sameindir staðsettar nálægt yfirborði gas/vökva ná að gufa upp. Suða er á hinn bóginn heildarferli þannig að sameindir hvar sem er í vökvanum geta gufað um, og myndað gufubólur.

Suðumark samsvarar því hitastigi þar sem gufuþrýstingur efnis samsvarar umhverfisþrýstingi. Þess vegna er suðumark háð þrýstingi. Yfirleitt eru suðumörk gefin út miðað við staðalþrýsting (101325 Pa eða 1 loftþyngd). Við efri hæðarmörk, þar sem loftþrýstingur er lægri, er suðumark einnig lægra. Suðumark eykst við aukinn þrýsting, þar til markpunkti er náð þar sem eiginleikar lofttegunda og vökva verða ekki aðgreindir. Suðumark getur ekki hækkað upp fyrir markpunktinn. Á sama hátt lækkar suðumark við minnkandi þrýsting þar til þrípunkti er náð. Suðumark fer ekki niður fyrir þrípunktinn.

Ferlið við að breytast frá vökva yfir í gas þarfnast varma sem kallaður er hamskiptavarmi (eða dulvarmi). Þegar varma er bætt við vökva við suðumark, fer hann allur í hamskiptin. Þar af leiðandi haggast hitastigið ekki þrátt fyrir að varma hafi verið bætt við. Orðið dulvarmi er stundum notað til að útskýra þennan "hverfandi" varma sem bætt er við án þess að hitastig breytist. Vegna þess að við suðumark má bæta varma við án hitabreytingar, er varmarýmd vökvans því sem næst óendanleg.

Útfrá sjónarhorni víxlverkana milli sameinda  er suðumarkið sá punktur þar sem fljótandi sameindir öðlast næga varmaorku til að rjúfa hina ýmsu aðdráttarkrafta sem halda þeim föstum í vökvanum (svo sem tvískauts-tvískauts-aðdrátt, augnabliks-tvískauts-tvískauts-aðdrátt og vetnistengi). Því gefur suðumarkið vísbendingu um styrk þessara aðdráttarkrafta.

Suðumark vatns er 100°C við staðalþrýsting. Á tindi Everestfjalls er þrýstingurinn í kringum 260 millibör þannig að suðumark vatns þar er um 69°C.

Efnafræðilegir eiginleikar
Efnafræðihugtök
Kelvin

Kelvin er SI-mælieining fyrir hita og ein af sjö grunneiningum SI-kerfisins, táknuð með K. Er skilgreind út frá núllpunkti sínum sem samsvarar alkuli og einu kelvin sem er er 1/273,16 af þrípunkti vatns.

Saga 

Einingin var kynnt til sögunnar árið 1954 á 10. fundi Conférence Générale des Poids et Mesures (samþykkt 3, CR 79) hún er nefnd eftir breska eðlis- og verkfræðingnum William Thomson, fyrsta Baron af Kelvin.

Celsíuskvarðinn er nú skilgreindur út frá kelvin, en 0 °C samsvara 273,15 kelvin, sem aftur er bræðslumark vatns við staðalaðstæður.

Ritháttur 
Orðið kelvin sem SI-eining er skrifað með litlum staf nema í byrjun setningar, táknið K er þó ávallt hástafur og aldrei skáletrað, bil er á milli tölunnar og táknsins líkt og með aðrar SI-einingar. Ekki er talað um „gráður á kelvin“ né heldur er gráðumerkið notað, þetta stafar af því að kelvin er, ólíkt Fahrenheit og Celsíus, mælieining en ekki kvarði. Þó var skrifað „gráður á Kelvin“ og „°K“ frá því einingin var upprunalega kynnt til sögunnar árið 1954 þar til árið 1967 þegar því var breytt á 13. fundi CGPM (samþykkt 3, CR 104).

SI grunneiningar
Hitakvarðar
Antímon

Antímon er frumefni með efnatáknið Sb (Latína: Stibium) og er númer 51 í lotukerfinu. 

Þetta er málmungur sem er til í fjórum samsætum. Stöðugasta samsæta antímons er eins og bláhvítur málmur. Gult og svart antímon eru óstöðugir málmleysingjar. Antímon er notað til eldvarna, í málningu, postulín, glerung, gúmmí og í margar tegundir málmblanda.

Málmungar
Frumefni
Tellúr

Tellúr er frumefni með efnatáknið Te og er númer 52 í lotukerfinu. Brothættur, silfurhvítur málmungur sem að lítur út eins og tin, tellúr er efnafræðilega skylt seleni og brennisteini. Það er aðallega notað í málmblöndur og sem hálfleiðari.

Málmungar
Frumefni
Pólon

Pólon er frumefni með skammstöfunina Po og er númer 84 í lotukerfinu. 

Sjaldgæfur geislavirkur málmungur, pólon er efnafræðilega svipað tellúr og bismút og finst í úran málmgrýti. Pólon hefur verið rannsakað vegna hugsanlegra nota við hitun á geimförum.

Málmungar
Frumefni
Langtímaefling

Langtímaefling er styrking tengsla á milli tveggja taugafrumna sem örvandi taugaboðefnið glútamat miðlar. Langtímaefling er talin undirstaða minnis í heilanum. Fyrirbærið var fyrst fundið í dreka sem er heilastöð í randkerfinu sem sinnir námi og minni. Undirstaða langtímaeflingar er að fyrirtaugaþráður örvi eftirtaugaþráðinn nægilega mikið svo taugamótin þar á milli styrkist. 

Taugakerfið
Þrípunktur

Þrípunktur getur einnig verið táknið „…“ (U+2026 í Unicode)

Þrípunktur er í eðlisfræði þær hita- og þrýstingsaðstæður sem gefið efni getur samtímis verið í storku-, fljótandi- og gasham í varmafræðilegu jafnvægi. Sem dæmi er þrípunktshiti vatns nákvæmlega 273,16 kelvin eða 0,01 °C og 611,73 pasköl (um 6 millibör), en þrípunktur vatns er einmitt notaður til að skilgreina kelvinkvarðann (sem er SI grunneining).

Tengt efni 
 Efnafasi

Efniseiginleikar
Efnafræðihugtök
Dreki (aðgreining)

Dreki getur átt við eftirfarandi:
 Goðsagnaveruna dreka sem er fær um flug og að spúa eldi
Heilastöðina dreka í randkerfinu
Dreka, víkingaskip
Drekar eru ættbálkur liðdýra af flokki áttfætlna
 Karlmannsnafn Dreka
Dreki (heilastöð)

Dreki er heilastöð í randkerfinu (í gagnaugablaði mannsheilans sem meðal annars er talin gegna mikilvægu hlutverki í ljósu minni. Hlutverk drekans hefur ekki síst uppgötvast vegna rannsókna á sjúklingum með heilaskemmdir. 

H.M. er einn þekktasti sjúklingurinn með heilaskemmd í dreka. 

Heilinn
Samskynjun

Samskynjun er þegar áreiti sem venjulega skynjast með einu skynfæri skynjast með fleiri skynfærum. Dæmi um þetta er að sumt fólk finnur bragð að tónum eða finnst bókstafir eða tölur hafa lit.

Tengill 
 

Skynjun
Heilablað

Heilablöðin eru fjögur:
 Ennisblað
 Hvirfilblað
 Gagnaugablað
 Hnakkablað

Tenglar 

 

Heilinn
H.M.

H.M. (réttu nafni Henry Gustav Molaison; 26. febrúar, 1926 – 2. desember, 2008),  er einn þekktasti sjúklingurinn með heilaskemmd í dreka. Heilaskemmdin hafði alvarleg áhrif á minni hans.

Flogaveiki, heilaskurðaðgerð og minnisbilun 
H.M. þjáðist af alvarlegri flogaveiki sem ungur maður, og árið 1953 var hann sendur til heilaskurðlæknisins William Scoville, en sá skar burt hluta gagnaugablaðs beggja heilahvela, þar á meðal drekann, í tilraunaskyni til að lækna flogaveikina en eðli flogaveiki var ekki jafn vel þekkt á þessum tíma og í dag. 

Eftir aðgerðina þjáðist H.M. af miklu framvirku minnisleysi, það er, hann gat ekki myndað nýjar langtímaminningar, að minnsta kosti ekki ljósar minningar („meðvitað minni“). Skammtímaminni hans var aftur á móti óskert, sem og flestar langtímaminningar sem hann hafði myndað fyrir aðgerð. Hann gat því til að mynda haldið uppi samræðum við menn en gleymdi aftur á móti jafnóðum hvað hafði farið þeim á milli. Hefði samtalið verið truflað í nokkrar mínútur mundi hann ekki eftir því að það hefði átt sér stað.

H.M. kunni að leika á píanó, og í hvert skipti sem hann spilaði eitthvað tiltekið lag, fór honum fram við það. Hann gat einnig lært að lesa stafi á hvolfi. Þetta var honum mögulegt því að ákveðinn hluti minnisins, aðferðaminnið (e. procedual memory), skemmdist ekki í aðgerðinni. Raunar virtist heilaskemmdin aðeins hafa áhrif á ljóst minni en ekki á dulið minni.

H.M. gæti hugsanlega verið ein mest rannsakaða manneskjan í sögu sálfræðinnar, og einkenni minnisleysis hans með tilliti til heilaskemmdar hans hefur á margan hátt varpað ljósi á það hvernig eðlilegt minni virkar.

Saga H.M. var kveikjan að söguþræði myndarinnar Memento. Eins og H.M. getur aðalsöguhetja hennar, Leonard, ekki myndað nýjar minningar.

Heimildir 
 Psychology, Henry Gleitman, Alan J. Fridlund, Daniel Reisberg, 6th. ed., 2004.

Bandaríkjamenn
Sálfræði
Taugavísindi
Taugasálfræði
Leiðarljós

Leiðarljós (Guiding Light (upprunalega The Guiding Light)) er sápuópera sýnd á Bandarísku sjónvarpsstöðinni CBS, þátturinn á skv. Heimsmetabók Guinness met sem sú sápuópera sem lengst hefur verið útvarpað, en hann byrjaði í útvarpi 25. janúar 1937 og var yfirfærður í sjónvarpsform 30. júní 1952. Þann 1. apríl árið 2009 var hætt framleiðslu þáttana.

Fastapersónur 
 Scott Bailey (Sandy Foster)
 Mandy Bruno (Marina Cooper)
 Crystal Chappell (Olivia Spencer Lewis)
 Bradley Cole (Jeffrey O'Neill)
 Daniel Cosgrove (Bill Lewis III)
 Justin Deas (Buzz Cooper)
 Frank Dicopoulos (Frank Cooper)
 John Driscoll (Henry Cooper "Coop" Bradshaw)
 Marj Dusay (Alexandra Spaulding)
 Beth Ehlers (Harley Cooper)
 Stephanie Gatschet (Tammy Layne Winslow)
 Ricky Paull Goldin (Gus Aitoro)
 Crystal Hunt (Lizzie Spaulding)
 Doug Hutchison (Sebastian Hulce)
 David Andrew Macdonald (Edmund Winslow)
 Robert Newman (Josh Lewis)
 Michael O'Leary (Dr. Rick Bauer)
 Tom Pelphrey (Jonathan Randall)
 Ron Raines (Alan Spaulding)
 Nancy St. Alban (Michelle Bauer Santos)
 Paul Anthony Stewart (Danny Santos)
 Gina Tognoni (Dinah Marler)
 Jerry verDorn (Ross Marler)
 Laura Wright (Cassie Layne Winslow)
 Kim Zimmer (Reva Shayne Lewis)

Tenglar 
 Vefsíða þáttarins 
 Á vefsíðu CBS 

Sápuóperur
Þættir á CBS
Heimsmethafar
Útvarpsþættir
Bandarískir sjónvarpsþættir
Vökvi

Vökvi er efnafasi og efni í  vökvaformi og er sagt fljótandi. Flest föst efni verða að vökva við nægjanlega háan hita, þ.e. við bræðslumark sitt. Vatn og kvikasilfur eru vökvar við stofuhita. Svonefndar lagarmálseiningar, t.d. lítri, mæla rúmtak vökva. 

Vökvar teljast kvikefni og mynda yfirborð í opnum geymum, gagnstætt lofttegundum.
 

Efnisástönd
Fosfór

Fosfór er frumefni með efnatáknið P og er númer fimmtán í lotukerfinu. Fosfór er fjölgildur málmleysingi í niturflokknum og finnst oftast nær í ólífrænum fosfatsteinum og í öllum lifandi frumum en ekki í hreinu formi í náttúrunni. Hann er mjög hvarfgjarn, á sér margar birtingarmyndir og er nauðsynlegur öllum lífverum. Fosfór gefur frá sér dauft ljós er hann binst við súrefni. Orðið fosfór er komið úr grísku, og þýðir í raun ljósberi: phôs sem þýðir „ljós“, and phoros sem þýðir „sá sem ber eða beri“ - þ.e.a.s. ljósberi. Forngrikkir kölluðu reikistjörnuna Venus fosforos. 

Fosfór til almennrar nota er helst að finna í áburði, en einnig í sprengiefni, eldspýtum, flugeldum, meindýraeitri, tannkremi og þvottaefni.
Hvítur fosfór er  vaxkennt efni við herbergishita sem glóir í myrkri. Snerting við húð getur valdið alvarlegum brunasárum.

Málmleysingjar
Frumefni
Brennisteinn

Brennisteinn er frumefni með efnatáknið S og sætistöluna 16 í lotukerfinu. Brennisteinn er algengur, bragðlaus, lyktarlaus og fjölgildur málmleysingi og er best þekktur á formi gulra kristalla en finnst jafnframt einnig sem súlfíð og súlföt. Það er aðallega á eldfjallasvæðum sem hann finnst í sinni eiginlegu mynd. Brennisteinn er efni sem er mikilvægt öllum lifandi verum. Hann er uppistaða í fjölda amínósýra og finnst þar af leiðandi einnig í mörgum próteinum. Hann er mikið notaður í framleiðslu á áburði, en sömuleiðis mikið við framleiðslu á byssupúðri, hægðalyfjum, eldspýtum, skordýraeitri og sveppaeyði.

Brennisteinn var unninn á nokkrum stöðum á Íslandi á 19. öld, t.d. í Brennisteinsfjöllum.

Málmleysingjar
Frumefni