Rósroði

Rósroði (lat. rosacea) er langvinnt heilkenni með ólíkum birtingarmyndum . Roðinn birtist á nefi, höku, enni og kinnum.

Einkenni 
Algeng einkenni heilkennisins eru:

 Hörundsroði
 Háræðaslit 
 Roðaköst 
 Nabbar 
 Graftarbólur 
 Hnúskar svo sem brennivínsnef 
 Brunatilfinning 
 Sviða- og stungutilfinning 
 Bjúgur
 Þurrkur 
 Augneinkenni og teikn

Flokkun 
Ein flokkun skiptir rósroða í 4 undirgerðir og eitt afbrigði :

 Hörundsroðaháræðaslit
 Nabbar og graftarbólur
 Hnúskakvillar 
 Augu
 Afbrigði: Holdgunarhnúðar án bólgu

Orsakir 
Ekki er vitað hvað veldur sjúkdóminum en vissir þættir eru þekktir að því að geta framkallað hann og má þar nefna  :

 Sól
 Tilfinningalegt álag
 Heitt eða kalt veður
 Vind
 Áreynslu
 Áfengi
 Kryddaðan mat
 Sumar húðvörur
 Heita drykki
 Vissar snyrtivörur
 Sum lyf svo sem útvortis sterar, níacín og beta-blokkerar
 Mjólkurvörur

Greining 

Við læknisfræðilega greiningu og flokkun rósroða er hægt að styðjast við nálgun sem byggir á svipgerðum sjúkdómsins . 2 svipgerðir eru álitnar geta gefið beina greiningu rósroða:

 Viðvarandi miðlægur roði í andlitinu tengdur tímabundnum versnunum vegna mögulegra framkallandi þátta. Skyndileg roðaköst styðja greiningu á meðan brunatilfinning í húðinni gerir það síður.
 Hnúskakvillar. Styðjandi þættir greiningar eru nabbar og graftarbólur, háræðaslit og eftirfarandi birtingamyndir augneinkenna: æðaslit á brúnum augnloka, hvarmabólga, glærubólga, tárubólga og hvítu- og glærubólga. Stingandi tilfinning í húð, bjúgur og tilfinning um þurrk eru síður styðjandi greininguna.

Rósroði er algengari hjá konum að undanskylinni hnúskakvillagerðinni og fólk eftir þrítugt er líklegra að fá rósroða  .

Helstu mismunagreiningar (e. differential diagnosis) eru: 

 Þrymlabólur 
 Bráðir rauðir úlfar í húð
 Alnæmi
 Æðasarkmein
 Háþrýstingur
 Serótónínheilkenni
 Langvinn húðbólga vegna sólar
 Rosai–Dorfman sjúkdómur
 Demodex hárslíðursbólga
 Húðvöðvabólga
 Eósínfíkinn holdgunarhnúður
 Hárslíðursbólga
 Glúkagónæxli
 Andlitsholdgunarhnúður
 Haber's heilkenni
 Algengir rauðir úlfar
 Sogæðabjúgur
 Mastfrumnager
 Blönduð bandvefstruflun
 Blandað andlitshúðbólguástand
 Hörundskröm
 Perioral dermatitis
 Krómfíklaæxli
 Lyfjaljósviðkvæmni
 Blóðríki
 Margbreytileg ljósútþot
 Endurtekin heimakoma
 Sarklíki
 Flösuexem
 Svitakirtlaæxli
 Sveppasýking í andliti
 Hárhúðþekjuæxli
 Sink skortur

Meðferð 
Ýmsar meðferðir hafa verið reyndar en lykilhlutverki þjónar eftirfarandi :
 Mildir húðhreinsar og rakagjafar.
 Að aftra því að útfjólublátt ljós komist inn í húðina m.a. með sólarvörn.
 Fyrir mildan og meðalbólginn rósroða er fyrsta meðferð metrónídazól eða azelaic-sýra.
 Brímónídín gegn þrálátum roða.
 Útvortis ívermectín gegn nöbbum og graftarnöbbum.
 Doxýcýklín í skömmtum undir bakteríudrepandi virkni gegn nöbbum og graftarnöbbum. Slík meðferð með útvortis azelaic-sýru og metrónídazól gegn meðal mikilli eða mikilli bólgu eða gegn mildum bólgubreytingum sem hafa ekki svarað upphaflegri meðferð.
 Mildur augnrósroði krefst hreinlætis varðandi augnlok og útvortis sýklalyfja svo sem metrónídazóls eða erýtrómýcíns.
 Útvortis cýklósporíndropar fyrir augu hafa meiri virkni en gervitár gegn mildum augnrósroða.
 Útvortis  :
 Metrónídazól
 Azelaicsýra
 Súlfacetamíd/brennisteinn
 Brímónídín
 Ivermectín
 Permetrín
 Benzoyl peroxíð
 Klindamýcín
 Erýtrómýcín
 Pímecrólimus
 Tretínoín
 Oxymetazolín
 Cyclósporín
 Meðferð með ljósgjafa. Laserljós er notað til að eyða æðum eða þá ljós sem kallast IPL (e. intense pulsed light) og veitt er með lampa. Lasermeðferð er meðmælt til að mehöndla háræðar og brennivínsnef . IPL ljós er áhrifaríkt og öruggt til meðferðar rósroða . Bylgjulengd er valin sem rauður litur dregur til sín og þannig dregur rauður litur rauðra blóðkorna sértækt til sín ljósið í æðum sem verið er að eyða með meðferðinni. IPL ljós af bylgjulengdum 540-950nm er öruggt og áhrifaríkt gegn roða vegna rósroða .
 Innvortis :  Doxýcýklín, tetracýklín, mínócýklín, metrónídazól, azitrómýcín, erýtrómýcín og ísótretínóín eru allt lyf sem notuð eru til meðferðar rósroða.

Faraldsfræði 
Rannsóknir hafa sýnt algengi vera 2-22% hjá fólki með ljósan hörundslit .

Heimildir 

Húðsjúkdómar