alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Benediktsregla

Benediktsregla er stærsta og fjölmennasta klausturreglan í kaþólskum sið og er kennd við Benedikt frá Núrsíu, sem stofnaði hana á sjöttu öld e.Kr. á Ítalíu. Elst og þekktast þessara klaustra er Monte Cassino, sem Benedikt stofnaði árið 529.

Benediktsklaustur, bæði munka- og nunnuklaustur, voru síðan stofnuð um alla Evrópu á næstu öldum og seinna um allan heim.

Benediktsklaustur á Íslandi í kaþólskum sið voru Þingeyraklaustur (1133), Munkaþverárklaustur (1155) og Hítardalsklaustur (1155), en það síðastnefnda var skammlíft. Nunnuklaustrin á Kirkjubæ (1186) og Reynistað (1295) voru bæði Benediktsklaustur.

Tengt efni 
 Ágústínusarregla
 Sistersíanaregla

Klaustur
Robert David Hall

Robert David Hall (fæddur 9. nóvember 1947) er bandarískur leikari þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Dr. Albert Robbins í CSI: Crime Scene Investigation.

Einkalíf
Robert fæddist í East Orange í New Jersey. Hall stundaði nám við Tustin (CA) High School og fór í UCLA þaðan sem hann útskrifaðist árið 1971 með gráðu í enskum bókmenntum. Hall er leikinn gítarleikari og fyrrverandi atvinnutónlistamaður. Í nokkur ár þá var hann þekktur útvarps DJ í Los Angeles. Hann hefur einnig ljáð rödd sína í mörgum sjónvarpsauglýsingum og teiknimyndaþáttum.

Árið 1978 þurfti að taka af honum báðar lappirnar vegna  áreksturs sem hann lendi í við flutningabíl sem kramdi bílinn hans. Slysið gerði það að verkum að bensíngeymirinn sprakk, með þeim afleiðingum að 65% af líkama hans brann. Notar hann gervilimi til þess að geta hreyft sig. Nokkrar perónur hans, þar á meðal CSI persóna hans hafa talað opinskátt um fötlunina. Er hann áberandi talsmaður fyrir fatlaða Bandaríkjamenn.

Ferill 
Ásamt því að hafa verið í CSI: Crime Scene Investigation hefur Hall komið fram í myndum á borð við Starship Troopers og The Negotiator og hefur verið gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við The West Wing og L.A. Law.

Kvikmyndir og sjónvarpsþættir

Verðlaun og tilnefningar 
Screen Actors Guild verðlaunin
2005: Verðlaun sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation
2004: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation
2003: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation
2002: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation

Heimildir 
 
 http://www.cbs.com/primetime/csi/bio/robert_david_hall/bio.php

Tenglar 
 Viðtal við Robert David Hall  á NotableInterviews.com
 Robert David Hall Bio at CBS - CSI: Crime Scene Investigation 
 

Hall, Robert David
Hall, Robert David
Hall, Robert David
Wallace Langham

Wallace Langham (fæddur 11. mars 1965) í Fort Worth í Texas er bandarískur leikari sem hefur komið fram í mörgum sjónvarpsþáttum sem gestaleikari. Þekktasta hlutverk hans er sem David Hodges í CSI: Crime Scene Investigation.

Einkalíf 
Fæddur í Fort Worth í Texas, fluttist síðan til Los Angeles ásamt móður sinni þegar hann var níu ára. Á tvö börn með fyrrverandi eiginkonu sinni en er núna giftur Karey Richards. 

Hann er hluti af risaeðlusýningunni í Disney's Animal Kingdom í Orlando í Flórída. Segir hann að ástæðan fyrir því að hann sé hlut af sýningunni, er að geta farið aftur í tímann og að rödd hans heyrist gegnum alla sýninguna.

Í mars 2000 játaði Langham að hafa barið samkynhneigðan fréttaritara slúðublaðs (sem er talinn hafa gert ásakanir gagnvart kærustu Langhams varðandi húðflúr hennar). Fréttaritarinn segir að Langham hafi kallað niðrandi orðum gagnvart samkynhneigðum á meðan hann var að berja hann. Var hann skipaður í þriggja ára skilorðsbundinn dóm og þurfti að skila af sér 450 tímum af samfélagsþjónustu fyrir samkynhneigð samtök.

Ferill 
Langham fékk fyrsta tækifæri sitt í mynd John Hughes Weird Science og The Invisible Kid og ABC Afterschool Special þættinum „Just a Regular Kid: An AIDS Story“ en síðan skipti yfir í hlutverk hins unga ofsækismann í Soul Man og sem klíkuleiðtogi í The Chocolate War. Kom hann einnig fram í Daddy Day Care og Little Miss Sunshine.

Lék hann í WIOU, en aðaltækifæri hans kom þegar hann var valinn til þess að leika Phil, hinn kaldhæðnis starfsritara fyrir sjónvarpskynninn Garry Shandling í The Larry Sanders Show. Langham lék síðan í Veronica's Closet og What About Joan?. 

Hefur hann verið gestaleikari í Murphy Brown, NewsRadio, ER, Murder, She Wrote, Sex and the City, 21 Jump Street, Medium, The Twilight Zone, The Outer Limits, Star Trek: Voyager, Curb Your Enthusiasm og Grace Under Fire.

Talaði fyrir Andy French í teiknimyndasögunni Mission Hill og sem Care-Bots í Buzz Lightyear of Star Command, Clayface í The Batman og sjávarmeistarann í Batman: The Brave and the Bold. 

Hann leikur David Hodges í CSI: Crime Scene Investigation. Í áttundu þáttaröð var hann gerður einn af aðalleikurunum.

Kvikmyndir og sjónvarpsþættir

Tilvísanir

Heimildir 
 
 http://www.cbs.com/primetime/csi/bio/wallace_langham/bio.php

Tenglar 
 

Langham, Wallace
Puyehuevatn

Puyehuevatn (spænska: Lago Puyehue) er stöðuvatn á mörkum fylkjanna Los Ríos og Los Lagos í Suður-Chile. Entre Lagos er stærsta borgin nálægt vatninu.

Puyehuevatn er 156 ferkílómetrar að stærð og dýpst 135 metrar. Þar er góð lax- og silungsveiði. Úr vatninu rennur áin Río Pilmaiquén.

Stöðuvötn í Chile
Los Ríos-fylki
Los Lagos-fylki
Guð blessi Ísland

„Guð blessi Ísland“ er setning sem Geir Haarde lauk með sjónvarpsávarpi sínu til þjóðarinnar á, skömmu eftir bankahrunið á Íslandi þann 6. október 2008. Orðin urðu fleyg sem tákn fyrir kreppuna á Íslandi. Að sögn Geirs áttu orðin að vera „vinaleg kveðja“ en ekki trúarleg bón. 

Samnefnt útvarpsleikrit eftir Símon Birgisson og Malte Scholz var frumflutt hjá Útvarpsleikhúsinu í september 2009 og heimildarmynd með sama heiti eftir Helga Felixson var frumsýnd 6. október árið eftir (sjá Guð blessi Ísland (kvikmynd)).

Heimildir

Tenglar 
 Ávarp Geirs H. Haarde til þjóðarinnar 6. október 2008
 Eyjan.is: Ávarp Geirs Haarde til þjóðarinnar 6. október 2008 

Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Guð blessi Ísland (kvikmynd)

Guð blessi Ísland er íslensk heimildakvikmynd eftir Helga Felixson, kvikmyndagerðarmann. Heiti myndarinnar vísar til fleygra lokaorða Geirs Haardes í sjónvarpsávarpi til þjóðarinnar 6. október 2008 við upphafi Bankahrunsins.

Tenglar

 http://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/264

Íslenskar kvikmyndir
Heimildakvikmyndir
Villarrica (eldfjall)

Villarrica (spænska: Volcán Villarrica) er virk eldkeila í Andesfjöllum í Suður-Chile. Síðast gaus Villarrica árið 2008. Villarrica er hæsta fjall í Los Ríos-fylki og er 2860 metra yfir sjávarmáli.

Eldfjöll í Chile
Andesfjöll
Los Ríos-fylki
Araucanía-fylki
Virkar eldstöðvar
Eldstöðvar undir jökli
Valdivia

Valdivia er borg í Chile um 750 km sunnan Santíagó. Borgin er höfuðborg Los Ríos-fylkis, íbúar eru 127.750 (2002). Austral-háskóli liggur i Vadivia. Borgin var stofnsett af Pedro de Valdivia 9. febrúar 1552 og varð fljótt aðferðpunktur spænska heimsveldisins. Hollenskir sjóræningjar hurfu frá rústum bæjarins Valdivia í Chile árið 1643. Árið 1575 og 1960 var mikill jarðskjálfti í borginni.

Borgir í Chile
Los Ríos-fylki
Los Ríos-fylki

Los Ríos-fylki í Chile (spænska: Región de Los Ríos, eða XIV. Región) er fylki í Suður-Chile, um miðbik landsins. Höfuðborg Los Ríos-fylkis er Valdivia, 15 km frá Kyrrahafi. Los Ríos-fylki liggur að Araucanía-fylki í norðri, Argentína í austri, Los Lagos-fylki í suðri og Kyrrahafinu í vestri.

Los Ríos-fylki er eitt af 15 fylkjum eða stjórnsýslusvæðum í Chile. Fólksfjöldi (2002): 356.396 manns.

Los Ríos-fylki sveitarfélag er 12: 
 Corral
 Futrono
 La Unión
 Lago Ranco
 Lanco
 Los Lagos
 Máfil
 Mariquina
 Paillaco
 Panguipulli
 Río Bueno
 Valdivia

Los Ríos-fylki
Entre Lagos

Entre Lagos er bær á Puyehue sveitarfélag í Suður-Chile. Entre Lagos liggur við Puyehuevatn

Borgir í Chile
Los Lagos-fylki
Panguipulli

Panguipulli er borg og sveitarfélag á Suður-Chile. Panguipulliborg liggur við Panguipullivatn. 

Borgir í Chile
Los Ríos-fylki
Önundur Þorkelsson

Önundur Þorkelsson (d. 7. maí 1197) var eyfirskur höfðingi á 12. öld. Hann átti í deilum við Guðmund dýra Þorvaldsson á Bakka í Öxnadal og lauk þeim deilum með Önundarbrennu, þar sem Önundur og Þorfinnur sonur hans létu lífið ásamt fleiri mönnum.

Önundur bjó framan af á Laugalandi í Eyjafirði. Þorfinnur sonur hans vildi kvænast Ingibjörgu laundóttur Guðmundar dýra en þau voru of skyld til að mega giftast og Guðmundur hafnaði bónorðinu en þeir feðgar þvinguðu hann til að samþykkja ráðahaginn. Önundur lét svo nýgiftu hjónin hafa bújörð sína en fór sjálfur að Lönguhlíð í Hörgárdal, rak burtu bóndann sem þar bjó og tók bú hans undir sig þótt hann ætti engan rétt á því.

Margt fleira bar þeim Guðmundi á milli og menn Önundar hæddust mjög að Guðmundi. Svo fór að hann stóðst ekki frýjuorðin, fór að Önundi í Lönguhlíð ásamt Kolbeini Tumasyni 7. maí 1197 og lagði eld að bænum. Önundur brann þar inni en Þorfinnur sonur hans var felldur, komst í kirkju en dó eftir þrjá daga.

Eyjafjarðarsýsla
Önundarbrenna

Önundarbrenna eða Lönguhlíðarbrenna var 7. maí 1197, þegar Guðmundur dýri Þorvaldsson og Kolbeinn Tumason fóru að Lönguhlíð í Hörgárdal og brenndu inni Önund Þorkelsson, sem þar bjó, Þorfinn son hans og fjóra aðra en flestum heimamönnum voru gefin grið. Þeir Önundur og Guðmundur höfðu lengi átt í deilum.

Brennan var talin níðingsverk en Jóni Loftssyni tókst að koma á sættum á Alþingi um sumarið. Sáttagjörðin var þó ekki haldin, enda dó Jón skömmu síðar.

12. öldin
Saga Íslands
Paul Guilfoyle

Paul Guilfoyle (fæddur 28. apríl 1949) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Kapteinn Jim Brass í CSI: Crime Scene Investigation.

Einkalíf 
Guilfoyle fæddist í Canton í Massachusetts. Stundaði hann nám við Boston College High School og hélt hann ræðu fyrir 2005 útskriftarárganginn. Guilfoyle fór í Lehigh-háskóla árið 1968 og útskrifaðist frá Yale árið 1977 með hagfræði sem aðalfag. 

Lærði hann við Actor's Studio áður en hann byggði upp talsverðan leiklistarferil á Broadway, þar á meðal tólf ár með Theatre Company of Boston, kom hann fram í The Basic Training af Pavlo Hummel eftir David Rabe með Al Pacino og í Glengarry Glen Ross eftir David Mamet. Honum er oft ruglað saman við son leikarans Paul Guilfoyle (fæddur 1902) en þeir eru ekkert skildir.

Guilfoyle býr í New York ásamt eiginkonu sinni og dóttur.

Ferill 
Fyrsta mynd Guilfoyles var víst ekki mjög vinsæl Howard the Duck. Síðan kom hann fram í fyrstu þáttunum af Crime Story, þar sem hann lék glæpamann sem tekur gísla fasta sem síðar endar í skotárás við lögregluna. Hefur hann síðan verið einn af leiðandi leikurum sem sérhæfir sig í því að leika persónur beggja vegna lögreglunnar. 

Hefur hann komið fram í sjónvarpsþáttum á borð við Miami Vice, Law & Order, New York Undercover og Ally McBeal. Hefur hann komið fram í kvikmyndum í þrjá áratugi. Á meðal kvikmynda sem hann hefur komið fram í: Three Men and a Baby, Wall Street, Celtic Pride, Beverly Hills Cop II, Quiz Show, Hoffa, Mrs. Doubtfire, Air Force One, Striptease, Amistad, The Negotiator, Extreme Measures, Primary Colors og L.A. Confidential.

Guilfoyle hefur einnig verið í tónlistamyndbandi Alter Bridge fyrir lagið „Broken Wings“ og í HBO kvikmyndinni Live from Baghdad.

Í dag er hann best þekktur sem Jim Brass í CSI: Crime Scene Investigation.

Kvikmyndir og sjónvarpsþættir

Verðlaun og tilnefningar 
Screen Actors Guild-verðlaunin
 2005: Verðlaun sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation
 2004: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation
 2003: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation
 2002: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir CSI: Crime Scene Investigation

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 Paul Guilfoyle Bio at CBS - CSI: Crime Scene Investigation 
 

Guilfoyle, Paul
Guilfoyle, Paul
Guilfoyle, Paul
Hveitibjór

Hveitibjór er yfirleitt ljós bjór sem er bruggaður með talsverðu magni af hveiti ásamt meltu byggi. Hveitibjór er yfirleitt yfirgerjað öl. Til eru margar mjög ólíkar tegundir af hveitibjór í heiminum. Þekktustu hveitibjórarnir eru frá Þýskalandi og Belgíu: Weißbier, Berliner weiße og Witbier, og einnig eru til smærri hveitbjórs tegundir sem eru minna þekktar eins og: gose og lambic. Berliner weiße er gerjaður bæði með hefðbundnu ölgeri og mjólkursýrugerlum sem gefa honum eilítið súrt bragð. 

Bjór
Anna af Foix

Anna af Foix (1484 – Búda, Ungverjaland, 26. júlí 1506) var drottning Ungverjalands og Bæheims.

Ævi 
Hún var dóttir Gastons II af Foix-Candale og Katarínu af Foix. Móðir hennar var dóttir Gastons II, greifa af Foix og Eleonora I, drottningu Konungsríks Navarra. Eiginmaður Önnu var Vladislás II, konungur Ungverjalands. Börn hennar voru Anna Ungverjalandsdrottning og Lúðvík II, konungur Ungverjalands. Anna dó 26. júlí 1506 í Búdapest.

Tilvísanir

Heimild 
 Anthony, Raoul. Identification et Étude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar (Paris: Masson, 1931).

Tenglar 
 Foundation for Medieval Genealogy/Navarre Kings Genealogy
 Les Foix-Candale
 Seigneurs de Grailly Généalogie
 Foix-Grailly Généalogie 
 Foundation for Medieval Genealogy/Foix Genealogy
 Euweb/Albret Genealogy
 Euweb/Foix-Grailly Genealogy

Drottningar Bæheims
Drottningar Ungverjalands
Frakkar
Drottningar Króatíu
Gran Canaria

Gran Canaria (stundum kölluð Kanarí á íslensku) er spænsk eyja. Hún liggur á hnitunum 28°'N og 15°35'V. Mannfjöldi eyjunnar er 847.830 (2015). Hún er næstfjölmennasta eyjan af Kanaríeyjum á eftir Tenerife og sú þriðja stærsta. Eyjan er í Atlantshafi í um það bil 150 km. fjarlægð frá norðvesturströnd Afríku og er 1560 km² að flatarmáli. Hæsti punkturinn er 1 956 metrar (Morro de la Agujereada). Helstu ferðaskrifstofur í Evrópu hafa útnefnt eyjuna sem þann ferðamannastað, þar sem loftslag er best í heimi.

Söguágrip
Talið er að frumbyggjar Gran Canaria, Guanche hafi komið til eyjarinnar á árinu 500 fyrir Krist. Eyjan var í fyrstu nefnd Tamarán eða land hinna hugrökku. Eftir yfir 100 ára stríð Evrópulanda um völd á eyjunni, var hún innlimuð í Spánarveldi árið 1483 undir stjórn Ísabellu I. Spánardrottningar.

Landsvæði og samfélag
Gran Canaria er kölluð "mini-álfa" vegna fjölbreytilegs loftslags og landslags eyjarinnar, sem heyrir að einum þriðja hluta undir verndarsvæði UNESCO. Þar má finna langar strendur ýmist með gulum sandi eða svörtum og græn svæði og skóga, lítil þorp og litla bæi ásamt stórborginni Las Palmas með um 390.000 íbúa. Nánast er hægt að draga línu um eyjuna miðja, suðurhluti eyjunna er gróðurlítill nema það, sem ræktað hefur verið. Norðurhlutinn er þakinn trjám (m.a. kanaríeyjafuru) og öðrum gróðri en þar er einnig mun meiri ræktun ávaxta og grænmetis. 

Eyjan er mjög gróðursæl að norðanverðu, þar sem rignir meira og munur á hitastigi á nóttu og degi, sem og á vetri og sumri, er meiri en að sunnanverðu. Jafnframt er oft talsverður hitamunur á ofanverðri eyjunni og við ströndina. Að vetri til snjóar stundum í efstu fjallshlíðum.

Tenglar 
 Gran Canaria - Opinber vefsíða ferðamannaþjónustu Kanaríeyja

Eyjar Kanaríeyja
Kindle

Kindle er heiti á lestölvu frá bandaríska fyrirtækinu Amazon.com. Lestölvan (stundum nefnd lesbretti) styðst við svokallað rafblek og svokallaðan rafpappír og líkir eftir bók um leið og orkunotkun er í lágmarki. Skjárinn er án baklýsingar og því þarf ljós, rétt eins og við hefðbundinn bóklestur, þegar lesin er rafbók af Kindle. 
Lestölvur
Etchells

Etchells er 32'6" (9,2m) langur kjölbátur hannaður af bandaríska skútuhönnuðinum Skip Etchells árið 1966. Fyrsti báturinn var hannaður samkvæmt forskrift Alþjóða kappsiglingasambandsins fyrir nýjan Ólympíubát en þrátt fyrir að báturinn kæmi mjög vel út í keppnunum varð Soling ofaná en Etchells náði engu að síður fljótt miklum vinsældum sem kappsiglingaskúta í Bandaríkjunum.

Tenglar
 Etchells Class Association

Seglskútugerðir
Flying Fifteen

Flying Fifteen er 20 feta (um 6m) langur kjölbátur hannaður af breska skútuhönnuðinum Uffa Fox árið 1947. Báturinn er einkum vinsæll í Bretlandi og fyrrum breskum nýlendum. Fyrsta heimsmeistarakeppnin í Flying Fifteen var haldin í Ástralíu árið 1979. 

Frægasti Flying Fifteen báturinn er líklega Coweslip sem Filippus hertogi og Elísabet krónprinsessa fengu í brúðkaupsgjöf 1947.

Tenglar
 Vefur Flying Fifteen International

Seglskútugerðir
Kirni

Kirni eða núkleótíð eru sameindir sem mynda grunneiningar kjarnsýranna RNA og DNA. Sum þeirra hafa einnig hlutverkum að gegna í orkuefnaskiptum (kirnin adenósínþrífosfat og gúanósínþrífosfat), innanfrumu boðefnaflutningi (hring-adenósín einfosfat og hring-gúanósín einfosfat), eða sem hlutar hjálparhvata (hjálparhvati A, falvín adenín tvíkirni, nikótínamíð adenín tvíkirni).

Bygging kirna 

Kirni eru sett saman úr þremur megin einingum: Basa, fimm-kolefna einsykru (sem er ýmist ríbósi eða deoxýríbósi) og einum, tveimur eða þremur fosfathópum. Basinn getur verið af ýmist púrín (adenín eða gúanín) eða pýrimidín (cýtósín, þýmín eða úrasíl) gerð. Basinn og sykran mynda saman einingu sem nefnd er núkleósíð, en þegar fosfathópurinn bætist við kallast kirnið núkleótíð. Fosfathópurinn getur sest á kolefni 2, 3, eða 5 á sykrunni, en algengast er hann sitji á kolefni 5. Hringkirni, á borð við hring-adenósín einfosfat, myndast þegar fosfathópurinn binst við tvo hýdroxýlhópa sykrunnar.

Kjarnsýrur eru línulegar fjölliður kirna. Í DNA eru kirnissykran deoxýríbósi og basarnir eru adenín, gúanín, cýtósín og þýmín. Í RNA er sykran ríbósi og í stað þýmíns er úrasíl.

Tengt efni  
 DNA
 Lífupplýsingafræði
 Kjarnsýra
 Litningsendi
 Sameindaklónun
 TRNA
 Stökkbreyting
 Afritun DNA
 Erfðafræði
 Innröð

Heimildir 

Lífefnafræði
Sameindalíffræði
Erfðafræði
Emil von Behring

Emil Adolf von Behring (15. mars 1854 – 31. mars 1917) var þýskur læknir og örverufræðingur. Hann er þekktastur fyrir uppgötvun sína á móteitri gegn barnaveiki, en fyrir hana hlaut hann Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði fyrstur manna árið 1901.

Ævi og störf 
Adolf Emil Behring, sem síðar breytti nafni sínu í Emil Adolf von Behring fæddist í Hansdorf í Prússlandi (nú Ławice í Póllandi), þar sem faðir hans var grunnskólakennari. Hann var námsfúst barn og hlaut ríkisstyrk til menntaskólagöngu. Fjölskylduvinur kostaði hann til læknanáms við Kaiser Wilhelm herlæknaakademíuna í Berlín. Að loknu læknanámi starfaði hann um hríð sem herlæknir, en þáði síðan stöðu sem rannsóknamaður hjá Robert Koch í Berlín. Þar starfaði hann ásamt Kitasato Shibasaburo að rannsóknum á orsakavöldum barnaveiki og stífkrampa. Í árslok 1890 birtu þeir niðurstöður sínar, þess efnis að unnt væri að gera dýr ónæm fyrir eiturefnum barnaveiki- og stífkrampasýklanna með blóðvatnsmeðferð, í Deutsche medizinische Wochenschrift og vöktu þær þegar mikla athygli. Barnaveiki var enda mikill vágestur á þessum árum og lét nærri að annað hvert fætt barn í Evrópu létist af völdum hennar. Árið 1895 flutti Behring sig um set til Marburg og þáði prófessorsstöðu við háskólann þar og gegndi henni til æviloka.

Heimildir

Tenglar 
 Æviágrip Behrings á vef Nóbelnenfdarinnar

Fólk fætt árið 1854
Fólk dáið árið 1917
Þýskir örverufræðingar
Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði
Ram Narayan

Ram Narayan (Hindí: राम नारायण; fæddur 25. desember 1927 í Udaipur, Indland) er indverskur tónlistarmaður. Hann spilar á sarangi og hefur unnið Padma Vibhushan verðlaunin.

Tenglar 

 Opinber vefsíða 

Indverskir tónlistarmenn
Olís

Olís er vinsæl skammstöfun fyrir Olíuverzlun Íslands hf. samkvæmt vefsíðu Olís er það eitt af 20 stærstu fyrirtækjum Íslands með samanlagðan starfsmannafjölda upp á 480 manns.  Olís rekur einnig sjálfsafgreiðslubensínstöðvar undir merkinu ÓB - ódýrt bensín. Árið 1999 keypti Olís allt hlutafé í Ellingsen og var það sameinað móðurfyrirtækinu árið 2001. Meðal annarra dótturfyrirtækja má nefna Hátækni og Ísmar. Erlendur birgir olíu fyrir Olís er BP. Samkeppniseftirlitið metur markaðshlutdeild Olís á bilinu 25-30%. Allt hlutafé Olís er í eigu eignarhaldsfélagsins FAD 1830 sem er skráð á lögheimili Gísla Baldurs Garðarssonar lögmanns og stjórnarformanns Olís.

Olís var dæmt til að greiða 880 milljónir í sekt vegna ólöglegs verðsamráðs við önnur olíufélög en sektin var lækkuð í 560 milljónir eftir áfrýjun. Sumarið 2011 bárust fréttir af því að til greina kæmi af hálfu Landsbankans helsta skuldadrottins Olíss að taka fyrirtækið yfir sökum slæmrar skuldastöðu. Þá hefði Olís síðast skilað ársreikningi fyrir árið 2008.

Saga 
Olíuverzlun Íslands var upprunalega stofnuð þann 3. október árið 1927. Stofnendur voru Héðinn Valdimarsson, Magnús Kristjánsson, Aðalsteinn Kristinsson, Hjalti Jónsson, Guðmundur Kr. Guðmundsson, Richard Torfason og Sigurður Jónsson. Héðinn Valdimarsson var forstjóri fram að dauða sínum árið 1948.

Tilvísanir

Tengill 
 Vefur Olís
 Móðurfélag Olís í gjörgæslu Landsbankans, 25. júní 2011
 1,8 milljarða króna krafa á móðurfélag Olís gefin eftir, 26. september 2012
 Kaup Samherja á Olís samþykkt, 12. september 2012

Íslensk olíufélög
Skeljungur

Skeljungur (áður Shell á Íslandi) var stofnað þann 14. janúar árið 1928 sem íslenskt olíufélag í sameiginlegri eigu Íslendinga og Hollendinga.

Björgúlfur Ólafsson, læknir og stofnandi ÍBV í Vestmannaeyjum, hafði starfað sem herlæknir fyrir hollenska herinn í Suðaustur-asíu. Hann sneri aftur til Íslands árið 1926 og stofnaði Shell á Íslandi í slagtogi við hollenska olíufélagið Shell ásamt stórkaupmönnunum Gísla J. Johnsen, Hallgrími Benedikssyni og Hallgrími Tulinius sem og Magnúsi Guðmundssyni þáverandi þingmanni Íhaldsflokksins.

Skeljungur er skráður í Kauphöll Íslands sem SKEL. Félagið selur eldsneyti í lausasölu á rúmlega 60 bensínstöðvum undir vörumerki Orkunnar. Einnig selur fyrirtækið olíu og bensín til fyrirtækja í sjávarútvegi, landbúnaði, landflutningum, flugi og til verktaka.

Fyrirtækið selur einnig áburð og ýmsar aðrar efnavörur. Vörur og þjónusta fyrirtækisins eru seld undir vörumerkjunum Skeljungur, Orkan, Shell á Íslandi og Sprettur – áburður. Samkeppniseftirlitið mat markaðshlutdeild Skeljungs á bilinu 30-35% árið 2008.

Skeljungur var árið 2004 dæmt til að greiða 1,1 milljarð í sekt vegna ólöglegs verðsamráðs við önnur olíufélög en sektin var lækkuð í 450 milljónir eftir áfrýjun.

Tilvísanir

Tengill 
 Vefur Skeljungs

Íslensk olíufélög
Þríbrotar

Þríbrotar (fræðiheiti Trilobita (áður Trilovitae) eru aldauða hópur sjávarliðdýra, sem finnast sem steingervingar í sjávarseti frá fornlífsöld. Þríbrotar eru einkennisdýr kambríumtímabilsins.

Heimildir 

Steingervingar
Dominique Strauss-Kahn

Dominique Strauss-Kahn (fæddur 25. apríl 1949) er franskur hagfræðingur og fyrrverandi framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Hann var handtekinn í BNA 2011 vegna ákæru fyrir kynferðisofbeldi.

Fjármálaráðherrar Frakklands
Framkvæmdastjórar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins
Strauss-Kahn, Dominique
Fólk nefnt í Panamaskjölunum