alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Susan Sarandon

Susan Abigail Sarandon (f. 4. október 1946) er bandarísk leikkona og aðgerðarsinni. Hún hefur hlotið fjölmörg verðlaun á leikferli sínum, m.a. Óskarsverðlaun, bresku BAFTA verðlaunin og verið tilnefnd níu sinnum til Golden Globe verðlaunanna. Susan er einnig kunn fyrir pólitíska baráttu sína og var útnefnd sem góðgerðarsendiherra UNICEF árið 1999.

Heimild 
Fyrirmynd greinarinnar var „Susan Sarandon“ á ensku útgáfu Wikipedia. Skoðað 4. október 2019.
Fólk fætt árið 1946
Bandarískir leikarar
Bandarískir aðgerðasinnar
Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu leikkonu í aðalhlutverki
Barbra Streisand

Barbara Joan "Barbra" Streisand (f. 24. apríl 1942) er bandarísk söngkona, leikkona og kvikmyndaframleiðandi. Ferill hennar spannar sex áratugi og hefur hún hlotið fjölda viðurkenninga, m.a. hlotið Óskarsverðlaun tvisvar sinnum, Grammy-verðlaunin tíu sinnum og Golden Globe-verðlaunin níu sinnum.

Heimild 
Fyrirmynd greinarinnar var „Barbra Streisand“ á ensku útgáfu Wikipedia. Skoðað 4. október 2019.

Fólk fætt árið 1942
Bandarískar söngkonur
Bandarískir leikarar
Bandarískir kvikmyndaframleiðendur
Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu leikkonu í aðalhlutverki
Ulbricht-kenningin

Ulbrict-kenningin (nefnd eftir austur-þýska leiðtoganum Walter Ulbricht) var utanríkisstefna á tímum kalda stríðsins sem gerði ráð fyrir því að Austur-Þýskaland og Vestur-Þýskaland gætu ekki átt í eðlilegu stjórnmálasambandi nema með því skilyrði að bæði ríkin viðurkenndu fyrirvaralaust fullveldi hvers annars. Ulbricht-kenningin var á skjön við vestur-þýsku Hallstein-kenninguna, sem var byggð á þeirri stefnu að Vestur-Þýskaland væri eina lögmæta þýska ríkið og að viðurkenning á sjálfstæði og fullveldi Austur-Þýskalands væri með öllu óásættanleg.

Stjórn Austur-Þýskalands naut stuðnings annarra kommúnistaríkja á borð við Tékkóslóvakíu, Pólland, Ungverjaland og Búlgaríu fyrir stefnu sinni. Þessi ríki féllust öll á að eiga ekki í eðlilegu stjórnmálasambandi við Vestur-Þýskaland nema að undangenginni viðurkenningu þess á fullveldi Austur-Þýskalands.

Að endingu ákváðu stjórnvöld Vestur-Þýskalands að láta af Hallstein-kenningunni og tóku hennar í stað upp svokallaða Austurstefnu (þýska: Ostpolitik). Í desember árið 1972 gerðu Austur- og Vestur-Þýskaland með sér samning sem fól í sér gagnkvæma viðurkenningu á sjálfstæði beggja ríkjanna. Samningurinn gerði ríkjunum jafnframt kleift að skiptast á sendiráðum og að gerast fullgildir aðilar að Sameinuðu þjóðunum.

Tenglar
Sáttmálinn milli Austur- og Vestur-Þýskalands 1972 (á þýsku)

Austur-Þýskaland
Kalda stríðið
Utanríkisstefnur
Theletra

Theletra (Þeletra) (Gríska: Θελέτρα) er þorp í Paphos-héraði á vestur-Kýpur sem er staðsett 3 km austur af Kathikas. Íbúar eru um 270. Theletra liggur í 583 m hæð yfir sjó. Úrkoma er 660 mm árlega.

Heimild 

Þorp á Kýpur
Tsiárta

Tsiárta (gríska: Τσιάρτα) er fjall við þorpið Tsada í Paphos héraði á Kýpur og er í 605 m hæð.

Fjöll á Kýpur
Úlfurinn bundinn

Úlfurinn bundinn (danska: Ulven er løs) er fyrsta bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1979. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen og Henning Kure að gerð handritsins, sem byggir að nokkru á frásögn Gylfaginningar af því þegar Fenrisúlfur var handsamaður. Bókin hefur verið þýdd á fjölda tungumála, þar á meðal íslensku.

Söguþráður 
Sagan hefst þegar Þór og Loki beiðast gistingar á bóndabæ í Miðgarði. Loki blekkir piltinn Þjálfa til að óhlýðnast fyrirmælum Þórs með því að brjóta bein úr geithafrinum Tanngrisni. Í refsingarskyni verður úr að Þjálfi og systir hans Röskva ganga í þjónustu Þórs. Þau halda til Ásgarðs þar sem Loki og Þór kynna til sögunnar helstu fyrirbæri og persónur. Þar fregna þau að Fenrisúlfur hafi slitið sig lausan og er mikill viðbúnaður meðal ása.

Frigg segir mannabörnunum frá því þegar Fenrisúlfur var upphaflega bundinn með töfrafjötri sem Loki hafði vélað út úr dvergum, en þeim aðförum lyktaði með því að Týr missti aðra hönd sína. Á sama tíma heldur Loki til fundar við dvergana og þarf að greiða þeim dýrum dómum fyrir viðgerð á fjötrinum. Tilraunir ásanna til að fanga úlfinn skila engum árangri og leiða einungis til eyðileggingar. Smástúlkan Röskva reynist sú eina sem óttast ekki Fenrisúlf, heldur lítur á hann sem ofvaxinn hvolp. Hún vingast við óargadýrið og fær það til að fallast á að hún smeygi fjötrinum um háls þess. Hið sérstaka samband Röskvu og Fenrisúlfs kemur síðar við sögu í bókaflokknum.

Fróðleiksmolar 
 Afar skopleg mynd er dregin upp norrænu guðunum í sögunni. Flestir þeirra eru fremur hlálegir og fávísir, en um leið afar sjálfumglaðir. Konur eru yfirleitt rödd skynseminnar. Einkum Frigg, en einnig Sif og að sjálfsögðu Röskva, sem telja má aðalpersónu bókarinnar.
 Þrátt fyrir titilinn er eltingaleikurinn við Fenrisúlf hálfgert aukaatriði í sögunni, þar sem megnið af rýminu fer í að kynna til sögunnar helstu persónur og skapa sögusvið sem gagnaðist höfundunum í næstu bókum.
 Í upphafi fyrstu útgáfu bókarinnar var stiklað á stóru í heimi norræna goðaheimsins í máli og myndum á átta blaðsíðum. Í endurútgáfunni var sá texti skorinn niður í eina síðu.

Íslensk útgáfa 
Úlfurinn bundinn kom út hjá Iðunni árið 1979, sama ár og á frummálinu. Þýðandi var Guðni Kolbeinsson. Hún var endurútgefin árið 2010 með nýrri forsíðu og endurskoðuðu aukaefni.

Myndasögur
Bókaárið 1979
Lýðræðisflokkurinn (Ítalía)

Lýðræðisflokkurinn eða Demókrataflokkurinn (ítalska: Partito Democratico) er stjórnmálaflokkur á Ítalíu sem stofnaður var 2007.

Meðan á 15. löggjafarþingi Ítalíu stóð var Lýðræðisflokkurinn hluti af annarri ríkisstjórn Romano Prodi. Prodi hafði unnið sigur í þingkosningum árið 2006 ásamt Einingarbandalaginu, kosningabandalagi vinstriflokka sem taldi til sín Ítalska vinstri-lýðræðisflokkinn, forvera Lýðræðisflokksins. Lýðræðisflokkurinn var stofnaður eftir sigur Einingarbandalagsins sem samruni aðildarflokka kosningabandalagsins í viðleitni til þess að sameina ítalska vinstriflokka í einn miðvinstriflokk.

Lýðræðisflokkurinn bað ósigur fyrir miðhægribandalagi Silvio Berlusconi í þingkosningum árið 2008 og gekk í stjórnarandstöðu. Í nóvember árið 2011 veitti Lýðræðisflokkurinn nýrri ríkisstjórn Mario Monti þingstuðning eftir hrun ríkisstjórnar Berlusconi. Bandalag miðvinstriflokka vann sigur í þingkosningum árið 2013. Lýðræðisflokkurinn varð stærsti flokkurinn á ítalska þinginu og leiddi þrjár ríkisstjórnir á næsta þingtímabili, undir forystu Enrico Letta, Matteo Renzi og Paolo Gentiloni.

Lýðræðisflokkurinn tapaði þingkosningum árið 2018 og gekk í stjórnarandstöðu á ný. Eftir að ríkisstjórn Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins hrundi í ágúst árið 2019 stofnaði Lýðræðisflokkurinn nýja samsteypustjórn ásamt Fimmstjörnuhreyfingunni með Giuseppe Conte sem forsætisráðherra.

Árið 2019 urðu tveir klofningar úr Lýðræðisflokknum. Sá fyrri varð í ágúst árið 2019 þegar Carlo Calenda sagði sig úr flokknum og stofnaði hreyfinguna Siamo Europei (íslenska: „Við erum Evrópumenn“) til að mótmæla samstarfi flokksins við Fimmstjörnuhreyfinguna. Sú síðari varð í september 2019 þegar Matteo Renzi sagði sig úr flokknum og stofnaði flokkinn Italia Viva. Italia Viva studdi fyrst um sinn ríkisstjórnarsamstarfið og hélt tveimur ráðuneytum í stjórninni. Þann 14. janúar 2021 dró Renzi hins vegar stuðning nýja flokksins við ríkisstjórnina til baka, sem leiddi til afsagnar stjórnar Giuseppe Conte ellefu dögum síðar og til þess að fyrrum seðlabankastjóranum Mario Draghi var boðið að mynda þjóðstjórn. Lýðræðisflokkurinn á aðild að stjórn Draghi ásamt flestum öðrum helstu þingflokkum Ítalíu.

Árið 2016 taldi Lýðræðisflokkurinn til sín 405.041 meðlimi, sem var 2,5% aukning frá fyrra ári. Á evrópskum vettvangi gekk Lýðræðisflokkurinn formlega til liðs við Flokk evrópskra sósíalista þann 27. febrúar 2014, en hann hafði þegar tekið myndað náið samstarf við þá hreyfingu og myndaði árið 2009 þingflokk Framsóknarbandalags sósíalista og demókrata.

Tilvísanir 

Ítalskir stjórnmálaflokkar
Stofnað 2007
Karl Schütz

Karl Schütz var þýskur rannsóknarlögreglumaður á eftirlaunum sem áður starfaði hjá þýsku alríkislögreglunni (BKA). Hann  stýrði rannsókn Geirfinnsmálsins 1976–1977. Talið er að  yfirheyrsluaðferðir BKA sem Karl innleiddi við rannsóknina svo sem löng einangrunarvist, vatnspyndingar, lyfjagjafir og dáleiðingar hafi leitt til falskra játninga.

Í svari þýskra stjórnvalda við fyrirspurnum nokkurra þýskra þingmanna kemur fram að Pétur Eggerz óskaði eftir aðstoð BKA við rannsóknir morðmála á Íslandi. BKA taldi ekki heppilegt að hafa beina aðkomu að málinu en  benti á Karl sem var nýkominn á eftirlaun og var í kjölfarið samið við hann. Bréfaskipti sýna að íslenska ríkisstjórnin óskaði eftir  að réttarmeinarannókn á rannsóknarstofu BKA og var fallist á það.

Karl Schütz beitti svonefndri indíánaaðferð við yfirheyrslur en nafnið vísar til vagnalestar í hring þar sem indjánar eru á þeysireið utan skotlínu. Sólarhringur eða tímaröð atburða var skírskotun til vagnalestahringsins.  Ekki var spurt um atriði í tímaröð.

Karl Schütz  hélt blaðamannafund um lausn Geirfinnsmáls árið 1977 og taldi sig hafa leyst málið. Hann var sæmdur hinni íslensku fálkaorðu.

Tenglar
 Fátt er vitað um aðkomu Schütz
 Justice scandal in Iceland was led by German commissioner (Matthias Monroy)

Tilvísanir

Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Þýskir lögreglumenn
Hamarsheimt

Hamarsheimt (danska: Thors Brudefærd) er önnur bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1980. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins, sem byggir að nokkru á frásögn Þrymskviðu af því þegar jötnar ræna hamrinum Mjölni. Bókin hefur verið þýdd á fjölda tungumála, þar á meðal íslensku.

Söguþráður 
Þór vaknar í höll sinni Bilskirni og uppgötvar að hamrinum Mjölni hefur verið stolið. Loki ályktar að jötunninn Þrymur muni hafa stolið honum. Sú reynist raunin og krefst jötunninn þess að fá gyðjuna Freyju í lausnargjald. Æsir hyggjast ganga að þessum afarkostum en Loka hugkvæmist þó að klókara væri að klæða Þór í kvenmannsföt, senda hann á fund Þryms í gervi Freyju og endurheimta þannig hamarinn og koma um leið fram hefndum.

Þór, Loki og mannabörnin Þjálfi og Röskva halda á fund Freys, með viðkomu hjá jötninum Útgarða-Loka, sem sér samstundis í gegnum ráðabruggið en lætur ekki á neinu bera. Sífellt fleiri jötnar átta sig á að ekki sé allt með felldu, en með klókindum tekst Loka að tryggja að enginn ljóstri leyndarmálinu upp við hinn hrekklausa Þrym. Hjónavígslan fer fram, en í upphafi hennar færir Þrymur brúði sinni hamarinn dýrmæta að gjöf. Þór gengur í kjölfarið berserksgang og drepur Þrym og fjölda veislugesta. Sögunni lýkur á því að ferðalangarnir snúa aftur til Ásgarðs þar sem Sif hefur eignast tvíbura. Hún segir körlunum í hópi ásanna til syndanna fyrir að hafa komið illa fram við Freyju, en talar fyrir daufum eyrum.

Fróðleiksmolar 
 Jötnastrákurinn Karkur kemur fyrir sem bakgrunnspersóna á nokkrum stöðum í sögunni og stendur fyrir hrekkjabrögðum. Í íslensku þýðingunni er hann þó kallaður Bergur. Hann átti eftir að fá stærra hlutverk í seinni bókum.
 Tvíburarnir Móði og Þrúður eru nýfædd í lok sögunnar. Eftir því sem bókaflokknum vindur fram eldast þau og þroskast, að því er virðist mun hraðar en mannabörnin Þjálfi og Röskva.
 Ýmsar vísanir í aðrar myndasögur og sjónvarpsþætti má finna í sögunni. Þannig bregður kunnum persónum úr Prúðuleikurunum fyrir í hlutverki hljómsveitar í brúðkaupsveislunni.
 Höfundar Goðheimasagnanna sáu fyrir sér að brandarar um samskipti kynjanna yrðu fyrirferðarmiklir í sögunni og fengu því Per Vadmand til liðs við sig, en hann hafði reynslu af gerð slíkra myndasagna. Minna varð úr kynjastaðalmyndaglensi en til stóð en Vadmand smellpassaði inn í höfundateymið og framhald varð á samstarfinu.

Íslensk útgáfa 
Hamarsheimt kom út hjá Iðunni árið 1980, sama ár og á frummálinu. Þýðandi var Guðni Kolbeinsson. Hún var endurútgefin árið 2011 með nýrri forsíðu.

Myndasögur
Bókaárið 1980
Veðmál Óðins

Veðmál Óðins (danska: Odins Væddemål) er þriðja bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1982. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Öfugt við flestar aðrar bækur í ritröðinni er söguþráðurinn ekki sóttur í neina tiltekna goðsögu, heldur spinna höfundarnir upp sjálfstæða sögu sem hefur að geyma minni héðan og þaðan úr goðafræðinni og fornaldarsögum Norðurlanda.

Söguþráður 
Í upphafi sögunnar er Óðinn orðinn langþreyttur á lélegri nýliðun einherja í Valhöll og kennir valkyrjum um. Þær svara fullum hálsi með þeim afleiðingum að Óðinn veðjar að hann geti sjálfur og án galdra fundið þrjár kempur í Miðgarði sem stæðu framar hinum nýju einherjum. Í kjölfarið hefst langt ferðalag þar sem Óðinn kynnist mörgum persónum sem koma fyrir í ritum Saxa málspaka, Ynglingasögu o.fl. Leitin gengur illa, þótt Óðinn rekist á ýmsa garpa á ferðum sínum, þar á meðal Ragnar loðbrók.

Fjarvera Óðins gerir það að verkum að bræður hans Vili og Vé taka við stjórnartaumunum í Valhöll. Valdið stígur þeim til höfuðs. Þeir sofa hjá Frigg, færa gjallarhorn Heimdallar til Valhallar, setja Tý af sem hershöfðingja en fela jötnum varnir Ásgarðs, svo nokkuð sé nefnt. Baldur, Loki og Þór ákveða að fá Óðinn aftur heim með blekkingum, þar sem þeir þykjast vera garpar í mannheimum. Þegar Óðinn snýr aftur heim hrekur hann jötnana á brott, úthýsir bræðrum sínum og hrósar sigri í veðmálinu við valkyrjur, þrátt fyrir að hafa augljóslega ekki staðið við stóru orðin um að finna þrjár mennskar kempur.

Fróðleiksmolar 
 Mannabörnin Þjálfi og Röskva koma nánast ekkert fyrir í bókinni, en þau eru í veigamiklum hlutverkum í velflestum hinna sagnanna.
 Höfundar Goðheimasagnanna voru í fyrstu efins um að goðsögurnar yrðu nægur efniviður í heilan bókaflokk. Því sáu þeir fyrir sér að um það bil önnur hver bók myndi byggja á kunnum goðsögnum en á móti kæmu sjálfstæð, frumsamin ævintýri sem gerast myndu í sama söguheimi. Veðmál Óðins fellur í seinni flokkinn. Frá þessari hugmynd var horfið að mestu.
 Fyrstu þrjár sögurnar í bókaflokknum komu út á fjögurra ára tímabili frá 1979 til 1982. Nokkuð bil varð milli þriðju og fjórðu sögunnar og breyttist teikni- og frásagnarstíllinn talsvert á þeim tíma. Fyrstu þrjár bækurnar eru því nokkuð frábrugðnar þeim verkum sem á eftir komu í útliti.

Íslensk útgáfa 
Veðmál Óðins kom út hjá Iðunni árið 1982, sama ár og á frummálinu. Þýðandi var Guðni Kolbeinsson. Hún var endurútgefin árið 2012 með nýrri forsíðu.

Myndasögur
Bókaárið 1982
Sagan um Kark

Sagan um Kark (danska: Historien om Quark) er fjórða bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1987. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Bókin, sem og framhaldssagan Förin til Útgarða-Loka, fylgja í meginatriðum teiknimyndinni Valhalla frá árinu 1986.

Aðdragandi 
Eftir útgáfu Veðmáls Óðins hófu höfundar Goðheima-sagnanna þegar að undirbúa næsta ævintýri. Þeir hugðust endurtaka leikinn frá fyrri bók og byggja ekki á einni tiltekinni goðsögu, heldur semja sjálfstætt ævintýri með vísunum í ýmis atriði úr norrænni goðafræði. Þá þegar var ætlunin að láta ævintýrið hverfast um hrekkjótta jötnastrákinn Kark, sem brugðið hafði fyrir í sögunni Hamarsheimt. Öfugt við aðrar söguhetjur Goðheima var Karkur að öllu leyti tilbúin persóna án nokkurra vísana í goðaheiminn.

Vinna við hina nýju sögu var skammt á veg komin þegar ákveðið var að framleiða teiknimynd í fullri lengd, byggða á söguveröld Goðheima. Næstu misserin helguðu höfundarnir sig gerð myndarinnar og tók handritið miklum breytingum. Byggði sagan nú að stórum hluta á frásögninni af ferð Þórs til Útgarða-Loka. Myndin varð svo grunnurinn að tveimur næstu bókunum í sagnaflokknum sem út komu árin 1987 og 1989.

Söguþráður 
Loki situr að sumbli hjá nafna sínum Útgarða-Loka og lætur blekkjast til að taka með sér hrekkjalóminn Kark og reyna að siða hann til. Þegar í Bilskirni er komið gerir Karkur allt vitlaust og kemur öllum upp á móti sér. Með tímanum sýnir hann þó á sér mýkri hliðar og vinátta myndast milli hans og barnanna Röskvu og Þjálfa. Í bókarlok snýr Þór aftur úr ferðalagi og bregst illur við þegar hann uppgötvar að Karkur sé þar enn. Hann skipar Loka að koma honum aftur til síns heima, en í ljós kemur að Útgarða-Loki og jötnaher hans hefur engan hug á að fá óróabelginn aftur til sín.

Fróðleiksmolar 
 Bókin fjallar nær einvörðungu um samskipti barnanna þriggja: Þjálfa, Röskvu og Karks. Hún sker sig því frá öðrum verkum í sagnaflokknum að því leyti að hún er að langmestu leyti án vísanna til norrænnar goðafræði.
 Vinnan við teiknimyndina Valhalla hafði talsverð áhrif á teiknistíl Goðheima, sem varð teiknimyndalegri.
 Ekki kunnu allir lesendur Goðheimabókanna að meta jötnastrákinn Kark, en hann mæltist vel fyrir hjá yngri lesendum og var hann gerður að aðalsöguhetju í sérstökum bókaflokki sem jafnframt bar nafn hans.

Íslensk útgáfa 
Sagan um Kark kom út hjá Iðunni árið 1988. Þýðandi var Bjarni Fr. Karlsson. Hún var endurútgefin árið 2013 með nýrri forsíðu.

Myndasögur
Bókaárið 1987
Förin til Útgarða-Loka

Förin til Útgarða-Loka (danska: Rejsen Til Udgårdsloke) er fimmta bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1989. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Bókin, sem og fyrra ævintýri Sagan um Kark, fylgja í meginatriðum teiknimyndinni Valhalla frá árinu 1986.

Söguþráður 
Sagan hefst á því að hrafnarnir Huginn og Muninn flytja Óðni þær fréttir að Þór og Loki séu farnir til Jötunheima að skila Karki af sér, en að jötnarnir sitji á svikráðum. Útgarða-Loki er sjónhverfingameistari og tekst ítrekað að villa um fyrir ferðalöngunum, s.s. með því að bregða sér í líki ógnarstórs risa. Þegar Þór og föruneyti koma loks til Útgarða-Loka er þeim boðið til ýmis konar kappleikja, þar sem taparinn skyldi sitja uppi með Kark.

Meðal keppnisgreina eru kappát, spretthlaup, kappdrykkja, lyftingar og glíma. Brögð eru hins vegar í tafli og tapa æsirnir í hverri greininni á fætur annarri. Minnstu má muna að Þór láti lífið í glímunni, þar sem andstæðingurinn er í raun ellin sjálf. Þjálfi sér í gegnum blekkingarnar með hjálp hrafnanna og að lokum tekst honum að bjarga Þór frá bana. Útgarða-Loka gremst að hafa ekki tekist að koma Þór fyrir kattarnef, en huggar sig við að hafa losnað við Kark sem stingur af úr Jötunheimum og fylgir mannabörnunum aftur í Ásgarð.

Fróðleiksmolar 
 Sagan gerist að nær öllu leyti í Jötunheimum og byggist á frásögn Gylfaginningar af því þegar Útgarða-Loki beitti Þór brellum og sjónhverfingum.

Íslensk útgáfa 
Förin til Útgarða-Loka kom út hjá Iðunni árið 1989. Þýðandi var Bjarni Fr. Karlsson. Hún var endurútgefin árið 2014 með nokkuð breyttri forsíðu.

Myndasögur
Bókaárið 1989
Lýðræðissveitir Sýrlands

Lýðræðissveitir Sýrlands (arabíska: قوات سوريا الديمقراطية eða Quwwāt Sūriyā al-Dīmuqrāṭīya; kúrdíska: Hêzên Sûriya Demokratîk), oft stytt í SDF, HSD eða QSD, eru hernaðarbandalag í sýrlensku borgarastyrjöldinni. Bandalagið mynda aðallega kúrdískar, arabískar og assýrískar skæruhreyfingar en auk þeirra telja Lýðræðissveitirnar til sín nokkrar fámennari sveitir armena, túrkmena og téténa. Hernaðarleg forysta Lýðræðissveitanna er í höndum Varnarsveita Kúrda (YPG), hernaðarsveitar sýrlenskra kúrda. Lýðræðissveitirnar voru stofnaðar í október árið 2015 og yfirlýst markmið þeirra er að berjast fyrir stofnun veraldlegs, lýðræðislegs og ómiðstýrðs stjórnarfyrirkomulags í Sýrlandi. Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi hefur frá desember 2016 skilgreint Lýðræðissveitirnar formlega sem varnarher sinn í stjórnarskrá sinni.

Helstu andstæðingar Lýðræðissveitanna í borgarastyrjöldinni hafa verið hópar íslamista og arabískra þjóðernissinna, sér í lagi Íslamska ríkið (ISIS), al-Kaída og stjórnarandstöðuhópar sem njóta stuðnings tyrknesku ríkisstjórnarinnar. Lýðræðissveitirnar hafa einbeitt sér að því að berjast við íslamska ríkið og þeim hefur tekist að hrekja liðsmenn þess frá ýmsum mikilvægum hernámssvæðum í Sýrlandi. Í nóvember árið 2016 hófu Lýðræðissveitirnar árás á al-Raqqah, höfuðvígi ISIS í Sýrlandi. Orrustunni um al-Raqqah lauk með sigri Lýðræðissveitanna í október árið 2017 og liðsmenn þeirra frelsuðu borgina undan hernámi ISIS. Í mars árið 2019 lýstu talsmenn Lýðræðissveitanna því yfir að íslamska ríkið í Sýrlandi hefði verið gersigrað eftir að hafa hernumið bækistöðvar þess í Baghuz.

Tilvísanir

Hernaðarbandalög
Kúrdísk stjórnmál
Stofnað 2015
Sýrlenska borgarastyrjöldin
Valhalla (teiknimynd)

Valhalla (íslenska: Valhöll) er dönsk teiknimynd frá árinu 1986. Hún byggir á Goðheimum, vinsælum myndasöguflokki sem fjallar um helstu persónur norrænnar goðafræði. Myndin hlaut fjölda verðlauna og nýtur enn í dag mikilla vinsælda meðal danskra áhorfenda, en engu að síður varð stórtap á gerð hennar.

Framleiðsla 
Miklar vinsældir fyrstu þriggja Goðheima-myndasagnanna í Danmörku urðu kveikjan að þeirri hugmynd að nýta sögusvið þeirra í teiknimynd í fullri lengd. Bandaríkjamaðurinn Jeffrey J. Varab og Daninn Jakob Stegelmann höfðu frumkvæði að verkefninu, en þeir ráku um þær mundir skóla í teiknimyndagerð í Kaupmannahöfn. Varab, sem starfað hafði hjá Disney-fyrirtækinu átti síðar eftir að koma að gerð fjölda stórra teiknimynda í Hollywood.

Þeir Varab og Stegelmann sannfærðu Peter Madsen teiknara Goðheima um að taka þátt í verkefninu. Madsen, sem þá þegar farinn að vinna að fjórðu sögunni í bókaflokknum samdi handrit myndarinnar. Söguþráður hennar var síðar rakinn í tveimur bókum: Sögunni um Kark og Förinni til Útgarða-Loka.

Ýmis vandamál komu upp við gerð myndarinnar, einkum tengd kostnaði. Stegelmann hætti þátttöku í verkefninu og hvarf til annarra starfa og Varab, sem hafði verið titlaður leikstjóri, dró sig til baka vegna ósættis við aðra aðstandendur. Hann er því sagður aðstoðarleikstjóri myndarinnar en Peter Madsen aðalleikstjóri.

Viðtökur áhorfenda voru góðar og varð Valhalla til að mynda mest sótta danska kvikmyndin árið 1986. Framleiðslukostnaðurinn varð hins vegar alltof hár, myndin telst sú dýrasta í danskri kvikmyndasögu og leiddi hún til gjaldþrots framleiðslufyrirtækisins. Hópur starfsmanna sem unnu við myndina stofnuðu hins vegar nýtt fyrirtæki sem framleitt hefur vinsælar myndir á borð við Skógardýrið Húgó og má því segja að Valhalla hafi lagt grunninn að danska teiknimyndaiðnaðinum.

Söguþráður 
Norrænu guðirnir Þór og Loki eru á ferð í Miðgarði og hvílast á bóndabæ. Í kjölfarið tekur Þór tvö ung systkini í þjónustu sína, þau Þjálfa og Röskvu. Mannabörnin fara með þeim til Ásgarðs, hitta þar hina æsina og fræðast um það sem fyrir augu ber.

Einn daginn skýtur Loki upp kollinum með jötnadrenginn Kark, sem jötuninn Útgarða-Loki hafði narrað hann til að taka að sér. Karkur vingast við mannabörnin en stendur fyrir óteljandi óknyttum. Að lokum afráða Þór og Loki að halda á fund Útgarða-Loka og skila óþekktaranganum. Jötnarnir hafa engan áhuga á að fá drenginn til baka. Útgarða-Loki skorar á Þór og föruneyti hans í keppni í ýmsum greinum og vinnur þær allar með blekkingum og sjónhverfingum. Sannleikurinn kemst loks í ljós, en Karkur snýr þó aftur til Valhallar með hinum nýju vinum sínum.

Íslensk útgáfa 
Valhalla var sýnd í Laugarásbíó árið 1987 undir nafninu Valhöll. Myndin var talsett á íslensku, þar sem Flosi Ólafsson var í hlutverki sögumanns, Jóhann Sigurðarson talaði fyrir Þór, Laddi var í hlutverki Loka og söngvarinn Kristinn Sigmundsson var Útgarða-Loki.

danskar kvikmyndir