alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þokkabót

Þokkabót var íslensk þjóðlagahljómsveit sem flutti tónlist í anda vinstrisinnaðrar þjóðfélagsádeilu og þjóðernishyggju á síðari hluta áttunda áratugar 20. aldar. Fyrsta plata sveitarinnar, Upphafið, kom út árið 1974 og gekk mjög vel, innihélt meðal annars þýðingu á laginu „Litlir kassar“ eftir Peter Seeger, sem varð afar vinsæl, auk annarra slagara sem síðan hafa orðið sígildir, eins og „Nýríki Nonni“. Þær plötur sem síðar komu seldust þó ekki eins vel og hljómsveitin hætti í raun 1976, þrátt fyrir stutta endurreisnartilraun 1978. 

Árið 1981 kom út önnur útgáfa af af fyrstu plötunni, Upphafið, sem nefndist Þjófstart. Þessi plata inniheldur sömu lög og Upphafið en að auki lagið „Sveinbjörn Egilsson“.

Plötur 
 Upphafið (1974)
 Bætiflákar (1975)
 Fráfærur (1976)
 Í veruleik (1978)
 Þjófstart (1981)

Tenglar 

 Glatkistan

Íslenskar hljómsveitir
Kristján 4.

Kristján 4. (12. apríl 1577 – 28. febrúar 1648) var kjörinn konungur Danmerkur og Noregs af Ríkisráðinu eftir lát föður síns Friðriks 2. árið 1588, þá aðeins ellefu ára gamall, en var fyrst krýndur þegar hann varð fullveðja 1596. Stjórnartíð hans einkenndist til að byrja með af friði og efnahagslegum uppgangi. Efnahagsstefna hans var í anda kaupauðgisstefnunnar og hann kom á verslunareinokun innan ríkis síns, þótt því væri ekki fylgt hart eftir. Á tímabilinu voru mikil átök við Svía vegna tilrauna þeirra til að koma undir sig Skáni og komast undan Eyrarsundstollinum, helstu tekjulind Danakonunga. Síðustu tvo áratugina fengu Danir svo að kynnast slæmum ósigrum, bæði á orrustuvöllunum í Þýskalandi í Þrjátíu ára stríðinu og í sjóorrustum á Eystrasalti. Kristján var mágur Jakobs 6. Skotakonungs og átti töluverð samskipti bæði við hann og fyrirrennara hans, Elísabetu 1., meðal annars um veiðar enskra duggara á Íslandsmiðum, sem voru mjög umfangsmiklar, bæði á 16. öld og fyrri hluta 17. aldar. Kristján hafði gríðarlegan áhuga á sjóferðum og sjóhernaði og í stjórnartíð hans eignuðust Danir fyrstu nýlendu sína í Austur-Indíum, Trankebar.

Fjölskylda 
Kristján var þriðja barn og elsti sonur Friðriks 2. Danakonungs af Aldinborgarætt, og konu hans Soffíu af Mecklenburg. Hann giftist árið 1597 Önnu Katrínu af Brandenburg og átti með henni sex börn, þar á meðal ríkisarfann. Fyrir lát hennar 1612 átti hann einn son með Karen Madsdatter. Eftir lát drottningar giftist hann Karen Andersdatter sem ól honum tvö börn, og að síðustu átti hann tólf börn með Kirsten Munk, þar á meðal Leonóru Kristínu sem eyddi síðar tólf árum í Bláturni fyrir drottinsvik í stjórnartíð hálfbróður síns. Konungur skildi síðan við Kirsten Munk, sem var ákærð fyrir framhjáhald og bjó eftir 1629 með Vibeke Kruse sem ól honum tvö börn.

Danakonungar
Hertogar af Holtsetalandi
Þrjátíu ára stríðið
Látún

Látún (einnig nefnt messing eða brass) er málmblanda kopars og sinks. Sumar tegundir látúns eru kallaðar brons þrátt fyrir hátt innihald sinks.

Látún er verðmætt framleiðsluefni sökum hörku þess og vinnsluhæfni. Alfa látún, með minna en 38% sink, eru hamranlegt og hægt að vinna með það kalt. Beta látún, með hærra sinkmagn, er einungis hægt að vinna með hitað, en það er harðara og sterkara. Hvítt látún, með meira en 45% sink, er of brothætt fyrir daglega notkun. Sumar tegundir látúns eru bætt öðrum málmum til að breyta eiginleikum þeirra.

Látún hefur verið þekkt síðan aftur á fornöld, langt áður en að sink eitt og sér var uppgötvað. Það var framleitt með því að bræða kopar saman við kalamín, sem að er sinkgrýti. Við þetta ferli, vinnst sink úr kalamíninu og blandast samstundis við koparinn. Hreint sink er hinsvegar of hvarfgjarnt til að framleiða með eldgömlum málmframleiðsluaðferðum.

Í biblíunni er minnst á látún.

Tengt efni 
 Brons — málmblanda kopars og tins.
 Látúnshljóðfæri — málmblásturshljóðfæri, smíðuð úr látúni.

Málmblöndur
Málmblanda

Málmblanda er samsetning, annaðhvort í lausn eða sem efnasamband, tveggja eða fleirri frumefna, þar sem að minnsta kosti eitt þeirra er málmur og þar sem að niðustaðan er efni með málmkennda eiginleika sem að eru frábrugðnir eiginleikum uppistöðuefnanna.

Málmblöndur eru yfirleitt hannaðar til að hafa eiginleika sem að eru eftirsóknaverðari en uppistöðuefni þeirra. Sem dæmi er stál sterkara en járn sem að er eitt aðaluppistöðuefni þess, og látún er endingarbetra en kopar, en fallegra en sink. 

Ólíkt hreinum málmum hafa málmblöndur ekki einungis eitt bræðslumark. Í stað þess hafa þær bræðslumarkssvið, þar sem að efnið er blanda af storku- og vökvaham. Sérstakar málmblöndur hafa verið hannaðar sem að hafa bara eitt bræðslumark og eru þær kallaðar jafnstorkublöndur.

Stundum er málmblanda nefnd einungis eftir undirstöðumálminum, eins og til dæmis 14 karata gull, sem að er blanda gulls og annarra frumefna. Sama gildir um silfur sem að notað er í skartgripi og ál sem að notað er í burðarramma.

Dæmi um málmblöndur:
 Amalgam
 Brons
 Harðál
 Látún
 Lóðtin
 Mu-málmur
 Pjátur
 Ryðfrítt stál
 Stál

Tengt efni 
 Málmfræði
Nikkel

Nikkel eða nikull er frumefni með efnatáknið Ni og er númer 28 í lotukerfinu.

Almennir eiginleikar 
Nikkel er silfurhvítur málmur sem tekur á sig mikinn gljáa. Það tilheyrir járnhópnum og er hart, þjált og sveigjanlegt. Það finnst í efnasambandi við brennistein í milleríti, við arsen í steintegundinni nikkólíti, og við arsen og brennistein í gersdorfíti. 

Sökum þess hversu stöðugt það er í snertingu við loft og tregðu þess gagnvart oxun, er það mikið notað í mynt, til að málmhúða járn, látún o.fl., í efnafræðitæki, og í málmblöndur, þá gjarnan kallað nýsilfur. Það er segulmagnað, finnst oft með kóbolti, og finnast bæði efnin stundum með járni úr loftsteinum. Það er einkum verðmætt sökum málmblandna sem það er notað í.

Nikkel er eitt af fimm járnsegulmögnuðum frumefnum. 

Algengasta oxunarstig nikkels er +2, en 0, +1 og +3 hafa einnig fundist.

Notkun 
Um það bil 65% þess nikkels sem notað er í hinum vestræna heimi fer í framleiðslu á ástenísku ryðfríu stáli. Önnur 12% eru notuð í hitaþolnar málmblöndur. Afgangurinn, eða um 23%, skiptist á milli stálmálmblandna, endurhlaðanlegra rafhlaðna, efnahvata og annarra efna, myntar, smiðjuvara og húðunar.

Almenn not nikkels eru til dæmis:
 Ryðfrítt stál og aðrar tæringarþolnar málmblöndur.
 Nikkelstál er notað í brynvarnir og þjófheldnar öryggisvörslur.
 Málmblandan Alnico er notuð í segulstál.
 Mu-málmur hefur sérstaklega háan segulstuðul og er notaður til að hlífa við segulsviði.
 Monel® málmur er nikkelmálmblanda sem hefur gríðarlegt tæringarþol og er notaður í skrúfur skipa, eldhúsvörur og pípulagnir í efnaiðnaði.
 Mótunarminnismálmar er notaðir í þjarkafræði.
 Í endurhlaðanlegar rafhlöður, eins og nikkelmálmhýdríð- og nikkel-kadmínrafhlöður.
 Mynt. Á Íslandi er nikkel notað í alla mynt. 50 og 100 krónu myntin hefur að geyma um 5,5% nikkel. Smærri myntin (1, 5 og 10 krónur) var fyrst gerð úr blöndu af um 25% nikkel og 75% kopar en eftir 1996 var henni breytt í nikkelhúðað stál.
 Í rafhúðun.
 Í deiglur fyrir rannsóknastofur í efnafræði.
 Nikkel er notað sem efnahvati við vinnslu vetnisbundinnar jurtaolíu.

Tenglar 
 Upplýsingar um notkun nikkel í íslenskri mynt

Frumefni
Hliðarmálmar
Þorlákur Runólfsson

Þorlákur Runólfsson (1086 – 1133) var biskup í Skálholti frá 1118. Faðir hans var bróðursonur Halls Þórarinssonar í Haukadal en móðir hans dóttir Snorra Þorfinnssonar í Glaumbæ og hann var því barnabarnabarn Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur.

Þorlákur stundaði nám hjá frændum sínum í Haukadal. Gissur Ísleifsson kaus hann sem eftirmann sinn. Þorlákur færðist undan í fyrstu, meðal annars vegna þess hve ungur hann var, en fór þó út og var vígður af Össuri erkibiskupi í Lundi 28. apríl 1118. Í Hungurvöku er honum þannig lýst að hann hafi verið meðalmaður að vexti, langleitur og ljósjarpur á hár, þokkagóður, en kallaður ekki vænn maður af alþýðu né allskörugur að ávarpi velflestra manna, og þótti ekki líkjast biskupsefni þegar hann kom til útlanda.

Þegar hann kom heim til Íslands var Gissur biskup nýlega dáinn og settist Þorlákur að í Skálholti. Ásamt Katli Þorsteinssyni Hólabiskup stóð hann fyrir innleiðingu kristniréttar eldri. Hann hafði skóla í Skálholti eins og fyrirrennarar hans á biskupsstóli og fóstraði Gissur Hallsson frá Haukadal. Hann dó í Skálholti 1133.

Skálholtsbiskupar
Sink

Sink (úr þýsku, zinke, „hvasst, skörðótt“) er frumefni með efnatáknið Zn og er númer 30 í lotukerfinu. Það er fyrsta frumefnið í flokki 12. Efnafræðilega svipar því til magnesíns af því að jón þess er af svipaðri stærð og eina algenga oxunartala þess er +2. Sink er 24. algengasta frumefnið í jarðskorpunni og á sér fimm stöðugar samsætur. Sink er mest unnið úr málmgrýtinu sinkblendi sem er sinksúlfíð. Stærstu námurnar eru í Ástralíu, Kanada og Bandaríkjunum. Það er unnið með fleytingu, brennslu og úrvinnslu með raflausnarmálmvinnslu.

Almennir eiginleikar 
Sink er nokkuð hvarfgjarn málmur sem binst við súrefni og aðra málmleysingja og verkar á daufar sýrur með því að losa um vetni. Eina algenga oxunarstig sinks er +2.

Notkun 
Sink er fjórði algengasti málmurinn í notkun í dag, á eftir járni, áli og kopar í magni tonna framleiddum ár hvert.

 Sink er notað til að húða málma eins og stál til að vernda þá gegn tæringu.
 Sink er notað í málmblöndur eins og látún, nýsilfur, ritvélamálm, ýmsar tegundir lóðtins o.s.frv.
 Látún hefur sömuleiðis mikla notkunarmöguleika sökum styrkleika og tæringarþols.
 Sink er notað í steypumót, þá sérstaklega í bílaiðnaði.
 Valsað sink er notað í hluta af umbúðum rafhlaðna.
 Sinkoxíð er notað sem hvítt litarefni í vatsnlitum og málningu, og einnig sem efnahvati í gúmmíiðnaði. Það er einnig selt sem lyfseðilslaust rakakrem til að bera á húð sem vörn við sól- og kuldabruna. 
 Sinkklóríð er notað sem svitalyktareyðir og sem fúavarnarefni.
 Sinksúlfíð er notað í kaldaskins litarefni, til að búa til vísa í klukkur og aðra hluti sem glóa í myrkri.
 Sinkmeþýl (Zn(CH3)2) er notað í fjölda lífrænna efnasmíða. 
 Sinksterat er smurefni úr plasti.
 Smyrsl sem gerð eru úr kalamíni, sem er blanda af Zn-(hýdroxíð-karbónötum og sílikötum, eru notuð til að lækna útbrot.
 Sinkmálmur er í flestum fjölvítamín- og steinefnablöndum sem hægt er að kaupa í apótekum. Ásamt öðrum málmum er það talið af sumum hafa andoxunaráhrif sem eiga að vernda gegn öldrun húðar og vöðva. Í stærri skömmtum, tekið eitt og sér, er það talið flýta fyrir að sár grói.
 Sinkglúkonítglýsín er tekið í töfluformi við kvefi.

Frumefni
Hliðarmálmar
Málmur

Málmur í skilningi efnafræðinnar er frumefni, sem myndar auðveldlega jónir (katjónir) og hefur málmtengi. Málmar eru einn þriggja meginflokka frumefna sé flokkað eftir jónunar- og bindieiginleikum, ásamt málmungum og málmleysingjum. Í lotukerfinu skilur skálína sem dregin er frá bóri til pólons á milli málma og málmleysingja. Frumefni á þessari línu eru málmungar, stundum kallaðir hálfmálmar; frumefni neðar til vinstri eru málmar; frumefni ofar til hægri eru málmleysingjar. 

Málmleysingjar eru algengari í náttúrunni en málmar þrátt fyrir að málmar séu aðaluppistaða lotukerfisins. Sumir vel þekktir málmar eru ál, blý, gull, járn, kopar, silfur, sink, títan og úran.

Fjölgervingar málma eiga það til að vera gljáandi, þjálir, sveigjanlegir og góðir leiðarar á meðan málmleysingjar (á föstu formi) eru yfirleitt stökkir, skortir gljáa og eru einangrarar.

Efnislegir eiginleikar 
Málmar hafa ákveðna efnislega eiginleika: þeir eru yfirleitt gljáandi (þeir „ljóma“), hafa háan eðlismassa, eru sveigjanlegir og þjálir, hafa yfirleitt hátt bræðslumark, eru yfirleitt harðir og leiða rafmagn og varma vel. 

Þessir eiginleikar eru aðallega vegna þess að atómið hefur aðeins laust tak á ystu rafeindum (gildisrafeindum) sínum; af þessum sökum mynda gildisrafeindirnar eins konar „sjó“ í kringum málmjónin. Flestir málmar eru efnafræðilega stöðugir (óhvarfgjarnir), fyrir utan alkalímálma og jarðalkalímálma, sem finnast lengst til vinstri í lotukerfinu.

Málmblöndur 
Málmblanda er efnablanda með málmkennda eiginleika sem inniheldur að minnsta kosti eitt málmfrumefni. Dæmi um málmblöndur eru stál (járn og kolefni), látún (kopar og sink), brons (kopar og annars málms einkum tins), harðál (ál og kopar). Málmblöndur eru sérhannaðar fyrir þær aðstæður sem þær eiga að duga við. Blöð þotuhreyfils getur til dæmis innihaldið meira en tíu frumefni.

Málmoxíð 
Oxíð málma eru basísk; oxíð málmleysingja eru súr.
Teygjanleiki

Teygjanleiki er sá efnislegi eiginleiki að geta þolað mikla óafturkræfa bjögun án þess að mynda sprungur eða brotna (eins og til dæmis þegar málmur er dreginn í vír). Það einkennist af því að efnið flæðir undir skúfspennu. 

Teygjanlegt efni er hvaða efni sem er sem að bregst undir skúfspennu. Gull, kopar og ál eru gríðarlega teygjanlegir málmar.

Teygjanleiki eru skyldur mótanleika.

Efnisfræði

ru:Ковкость
Mótanleiki

Mótanleiki er hæfileiki efnis (sérstaklega málma) til afmyndunar eða mótunar án þess að sprungur myndist í því. Mótun fer oftast fram við hömrun eða völsun. Mótanleiki er mikilvægur eiginleiki við plötupressun og þrykkingu plasts og málma.

Gull er mótanlegasti málmurinn, á undan áli.

Tengt efni 
Teygjanleiki

Efnisfræði

fa:چکش‌خواری
ReykjavíkurAkademían

ReykjavíkurAkademían er félag sjálfstætt starfandi fræðimanna sem stofnað var árið 1997. Hlutverk félagsins er vera „akademía“ í merkingunni vísindasamfélag þar sem fólk sem stundar rannsóknir á eigin vegum getur fengið vinnuaðstöðu og stuðning af öðrum í sömu sporum. Tilgangurinn er að skapa umhverfi fyrir þá vísindamenn sem starfa sem einyrkjar eða laustengdir rannsóknar- og kennslustofnunum eins og Háskóla Íslands. Félagið rekur Bókasafn alþýðu (bókasafn Dagsbrúnar). Félagið stendur fyrir nokkrum ráðstefnum og málþingum um aðskiljanleg efni á hverju ári og heldur málstofu á hverjum fimmtudegi þar sem einhver fræðimaður kynnir rannsóknir sínar.

Saga félagsins
ReykjavíkurAkademían varð til sem félag sjálfstætt starfandi fræðimanna árið 1997. Til að byrja með var lögð höfuðáhersla á að finna húsnæði fyrir starfsemi félagsins, sem náðist sumarið 1998 þegar Siglingastofnun Íslands flutti út úr JL-húsinu og íslenska ríkið var með bindandi leigusamning við eigendur. Háskóli Íslands hafði þá áður hafnað húsnæðinu. Inn í húsnæðið fluttu þá þegar nokkrir fræðimenn, en fjölmennasti hópurinn til að byrja með voru sagnfræðingar, enda hefð fyrir einyrkjastarfsemi í þeirri grein. Einnig var mikið um að ungir vísindamenn sem voru nýkomnir heim úr námi erlendis nýttu sér aðstöðu félagsins. Lítil fyrirtæki með rannsóknartengda starfsemi nýttu sér einnig aðstöðuna. Árið 2014 var leigusamningi í JL-húsinu sagt upp til að rýma fyrir gistiheimili og fluttist þá starfsemin á tvær hæðir í Þórunnartúni.

Formenn
 Sigurður Gylfi Magnússon, sagnfræðingur (1998 – 2000)
 Salvör Nordal, heimspekingur (2000 – 2001)
 Steinunn Kristjánsdóttir, fornleifafræðingur (2001 – 2004)
 Jón Ólafsson, heimspekingur (2004 – 2006)
 Viðar Hreinsson, bókmenntafræðingur (2006 – 2009)
 Davíð Ólafsson, sagnfræðingur (2009 – 2015)
 Ingunn Ásdísardóttir, þjóðfræðingur (2015 –)

Tengt efni
 Heimasíða ReykjavíkurAkademíunnar

Heimildir 

Félagasamtök
Póstmódernismi
Heildun með innsetningu

Heildun með innsetningu (eða innsetningaraðferð) er aðferð við heildun sem felur í sér að "fela" hluta fallsins undir nýrri breytu.  Fallið er svo heildað með þekktri aðferð og breytunni skipt út fyrir upprunalega gildið.

Í dæminu hér að ofan er breytistærðin t sett inn í staðin fyrir gildið 4 + 5x.  t er svo diffruð til að skipta út dx: dt = t' = (4 + 5x)' = 5dx.

Þessi aðferð er oft notuð til að koma föllum á form sem er þekkt og þægilegt að heilda.

Hérna er t = 4x2 + 1 og þannig dt = 8x dx.  Þessi aðferð hentar einkar vel hér til að einfalda annars illa útlítandi dæmi.

Innsetningaraðferð er hægt að nota við ákveðin heildi líkt og óákveðin.

Athugið að með ákveðin heildi er óþarfi að setja upprunalegu stærðina inn aftur, svo framarlega sem útgildunum(?) sé breytt þannig að miðað sé við nýja breytistærð.  Í dæminu hér að ofan er t = 8x svo efra markið breytist úr 1 yfir í 8.

Örsmæðareikningur
Nefskattur

Nefskattur er skattur sem leggst jafnt á alla einstaklinga, óháð tekjum eða eignum hvers og eins. Ólíkt tekjuskatti eða eignaskatti, þar sem ákveðið prósentuhlutfall tekna eða eigna er tekið til skatts, þá greiða allir einstaklingar fasta fjárupphæð.

Kostir nefskatts eru þeir að álagning er einföld í sniðum og auðvelt er að fylgjast með skattgreiðslum. Auk þess er álagning nefskatts ekki vinnuletjandi líkt og oft er með tekjuskatt. Ókostir nefskatts eru hins vegar þeir að greiðslukvaðir leggjast misþungt á einstaklinga, þannig að þeir tekjulægstu greiða hæst hlutfall tekna og eigna. Vegna þessa misræmis í hlutfallslegri skattgreiðslu þeirra tekjulægstu og tekjuhæstu er sjaldgæft að skattayfirvöld leggi á nefskatt.

Nefskattar voru innheimtir í mörgum ríkjum á 19. öld en hafa nú lagst af að mestu. Frægt dæmi um nefskatta eru til dæmis skattur sem áður var innheimtur af kjósendum í sumum hlutum Bandaríkjanna sem leynt eða ljóst var ætlaður til að fæla efnalítið fólk frá því að kjósa. Í Bretlandi eru tvö fræg dæmi um álagningu nefskatts sem í bæði skiptin leiddi til mikils óróa og jafnvel uppþota. Annar var lagður á í tíð Ríkharðs II á 14. öld og hinn í forsætisráðherratíð Margaret Thatcher á 20. öld.

Tengt efni 
 Jizya

Sköttun
Notre Dame

Notre Dame kirkjan í París (oft nefnd Maríukirkjan í París á íslensku) (franska: Notre Dame de Paris) er dómkirkja í París, höfuðborg Frakklands, helguð Maríu mey. Kirkjan var reist á árunum 1163 til 1345 og stendur á eystri hluta Île de la Cité í París. Kirkjan er ein af vinsælustu ferðamannastöðum borgarinnar. Notre-Dame er í gotneskum stíl og geymir marga mikilvæga trúargripi, meðal annars flís sem sögur segja að sé úr krossinum sem Jesú var krossfestur á, nagla úr krossfestingunni og þyrnikórónuna sem var á höfði Jesú. 

Hún var meðal fyrstu bygginga í heiminum sem byggðar voru með veggstuðlum, sem gátu stutt bygginguna utan frá. Ekki var gert ráð fyrir veggstuðlum þegar byggingin var hönnuð, en eftir því sem byggingin varð hærri byrjuðu skemmdir að myndast. Þá ákváðu arkitektarnir að leysa vandamálið, með því að styrkja bygginguna utan frá. Heildarflatarmál kirkjunnar er 5200m2 (4800m2 að innan).

Árið 2019, 15. apríl, varð bruni í kirkjunni þar sem turnspíra hennar og þak eyðilögðust sem og ómetanlegir listmunir. Slökkviliðsmönnum tókst að bjarga burðarvirki kirkjunnar. Áformað er að endurbyggja kirkjuna.

Sérkenni 
Margar styttur voru byggðar á kirkjunni til skrauts sem eru kallaðar ufsagrýlur. Engin lyfta er upp á efri hæðir kirkjunar, heldur er stigi með 387 þrep. Turnspíra Notre-Dame er u.þ.b 90 metra há. Kirkjan er 128 metrar á lengd og 48 metrar á breidd. Kirkjan er líka þekkt fyrir fallega litaða glugga. Inn í kirkjunni er orgel sem búið var til á frá 18.öld, smíðað af François-Henri Clicquot. Flestar pípunar sem Francois setti í orgelið eru þar enn í dag, þó hafa verið gerðar breytingar á orgelinu með tímanum. Á 19. öld voru gerða stórvægilegar breytingar á orgelinu. Það eru 7.952 pípur í orgelinu í dag. Á kirkjunni eru tveir turnar með samtals 10 bjöllum. Stærsta bjallan á kirkjunni heitir Emmanuel bjallan og var smíðuð árið 1681. Bjallan er u.þ.b 13 tonn á þyngd og er í suðurturninum. Bjöllunni er hringt við sérstakar athafnir, alltaf fimm sekúndum á undan hinum. Á 19. öld voru fjórar nýjar bjöllur smíðaðar sem áttu að koma í staðinn fyrir níu gamlar og eru þessar bjöllur í norðurturninum. Þegar þessar bjöllur voru smíðaðar var aðeins hægt að hringja þeim með höndunum en nú er búið að koma fyrir rafknúnum mótor.

Heimildir

Tilvísanir

Kirkjur í París
Skotbakvörður

Skotbakvörður er leikstaða í körfuknattleik. Hún er yfirleitt skipuð lágvaxnari, léttari og sneggri einstaklingi en framherjar.  Hann er oftar en ekki besta skyttan í liðinu, en getur einnig keyrt að körfunni.  Margir skotbakverðir geta einnig leikið stöðu lítils framherja.

Michael Jordan, einn þekktasti körfuknattleiksmaður sögunnar, var skotbakvörður, og hjálpaði til að við skilgreina stöðuna eins og hún er í dag.  Aðrir frægir skotbakverðir fyrri tíma eru m.a. Clyde Drexler, Walt Frazier, Kobe Bryant, Tracy McGrady, Ray Allen og Dwyane Wade. Meðal skotbakvarða sem eru að spila í dag má nefna DeMar DeRozan, James Harden, Victor Oladipo og Jimmy Butler

Af íslenskum skotbakvörðum má m.a. nefna Pálmar Sigurðsson, Helga Jónas Guðfinnsson, Guðjón Skúlason, Magnús Þór Gunnarsson, Herbert Arnarson og Brynjar Snær Grétarsson

Körfuknattleikshugtök
Myndakorkur

Myndakorkur er nokkurskonar spjallþráður sem er aðallega gerður til að senda inn myndir. Bæði er hægt að finna myndir sem eru teiknaðar af notendum eða myndir annars staðar frá. Netþjónarnir sem að hýsa þessa korka geta þurft að sinna mikilli bandvídd en þeir geta verið að anna um 2 TB á mánuði.

Þekktir myndakorkar 
Futaba Channel er einna þekktastur og er nær allur á japönsku. 4chan er nokkurskonar staðgengill Futaba Channel handa enskumælandi notendum. Útaf mikilli notkun japana á síðunni hefur verið lokað fyrir aðgang frá japönskum netþjónum án sérstaks leyfis. Án efa stærsti flokkurinn innan 4chan er hinn alræmdi b-flokkur sem stendur fyrir slembni (e. random). Hann hentar fyrir nánast hvað sem er. Iichan var staðgengill fyrir 4chan þegar sá vefur lagðist niður tímabundið en hélt síðan áfram eftir að 4chan kom aftur. WAKAchan var síðan staðgengill fyrir Iichan en kom út með miklu meiri framlögum notenda en allir hinir enskumælandi myndakorkarnir síðan voru WAKAchan og Iichan sameinaðir. 5chan var annar myndakorkur aðallega fyrir hentai myndir en stóð ekki lengi uppi. Ringulreið lifði ekki lengi en hún var íslenskur myndakorkur í anda 4chan.

Tenglar 
 Overchan (listi yfir enskumælandi myndakorka)
 Samfélagið sem stuðlar að rannsókn að nútíma myndakorkamenningu
 Eftirfarandi síður innihalda klámfengið efni og annað sem að gæti vakið óhug fólks.
 4chan 
 iichan 
 zero channel (síða sem sér um að geyma gamalt myndakorkaefni)
 ShoQed Photoblog 
 Myndakorkur 

Vefsíður
Níóbín

Níóbín (einnig kólumbíum) er frumefni með efnatáknið Nb og sætistöluna 41 í lotukerfinu. Níóbín finnst í níóbíti og er sjaldgæfur, mjúkur, grár og sveigjanlegur hliðarmálmur, notaður í málmblöndur. Það er notað til að búa til sérstakt stál og í sterk samskeyti. Níóbín var fyrst uppgötvað í ýmsum tegundum kólumbíts (nú kallað níóbít) og var í upphafi nefnt eftir þessari steintegund.

Almenn einkenni 
Níobín er gljáandi grár, linur málmur sem tekur á sig bláleitan blæ ef hann kemst í langvarandi snertingu við andrúmsloft við stofuhita. Efnafræðilegir eiginleikar níóbíns eru næstum þeir sömu og tantals, sem er fyrir neðan það í lotukerfinu. 

Þegar búið er að hreinsa níóbín verður að hafa það í vernduðum lofthjúp, jafnvel við meðalhita. Níóbín byrjar að oxast í lofti við 200°C og oxunarstig þess eru +2, +3 og +5.

Notkun 
Níóbín er til ýmissa nota, það er notað í sumar tegundir af ryðfríu stáli og málmblöndur með ójárnblönduðum efnum. Þessar málmblöndur eru sterkar og eru oft notaðar til byggingar leiðslukerfa. Önnur not:
 Málmurinn hefur lítinn virkan flöt gagnvart hægfara nifteindum og er því notaður í kjarnorkuiðnaði.
 Hann er einnig notaður í rafsuðuvír fyrir sumar tegundir ryðfrís stáls.
 Sökum bláa litarins er níóbín notað í skartgripi fyrir húðgötun (yfirleitt þó sem málmblanda).
 Umtalsvert magn af níóbíni, í formi hreins járnníóbíns og nikkelníóbíns, er notað í nikkel-, kóbolt- og járngerðar ofurmálmblöndur sem síðan eru notaðar í hluti eins og þotuhreyfla, hlutasamsetningu eldflauga, og önnur hitaþolin brennslutæki. Til dæmis var þessi málmur notaður í háþróuð burðarvirki eins og þau sem notuð voru í Gemini- áætlunina.
 Verið er að meta níóbín sem valkost á móti tantal í þétta.

Níóbín breytist í ofurleiðara þegar það er kælt niður á lághitafræðilegt hitastig. Við staðalþrýsting hefur það hæsta markhita allra frumefnaofurleiðara, 9,3 K. Að auki er það eitt af þremur ofurleiðurum frumefna sem haldast ofurleiðarar í viðurveru sterks segulsviðs (hin tvö eru vanadín og teknetín). Níóbín-tin og níóbín-títan málmblöndur eru notaðar í víra fyrir ofurleiðandi segulstál sem geta myndað gríðarlega sterk segulsvið.

Frumefni
Hliðarmálmar
Fáni Vatíkansins

Fáni Vatíkansins er fullkominn ferningur. Hann er gulur (gylltur) og hvítur (silfraður). Þessir litir tákna liti á lyklum Péturs postula. Fáninn var tekinn í notkun 7. júní 1929, en það ár fékk Vatíkanið sjálfstæði.

Vatíkanið
Vatíkanið