alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pinus nelsonii

Pinus nelsonii, er furutegund ættuð frá fjöllum norðaustur Mexíkó, í Nuevo León, San Luis Potosí og Tamaulipas í 1,800–3,200 m hæð. Hún hefur nokkuð sérstök einkenni og er ekki mjög lík hinum í undirættkvíslinni í formi eða erfðum. Hún  er sett í undirættkvíslina Strobus annaðhvort í eigin deild Nelsonia eða undirdeild Nelsoniae.
"Pinus nelsonii is exceptional. Evidence from three nuclear genes (Syring et al., 2005) and cpDNA (Gernandt et al., 2005) resolve P. nelsonii as sister lineage to the remaining members of sect. Parrya. In contrast, the LEA-like locus used in this study places P. nelsonii in a unique, moderately supported (71% BS) position sister to sect. Quinquefoliae when midpoint rooting is employed."

Þetta er lítið tré að 10 m hátt, með bol að 20 til 30sm í þvermál. Krónan er rúnnuð og þétt og líkist hinni óskyldu Pinus pinea frá vestur miðjarðarhafssvæðinu. Barrið er í búntum, þrjú saman (einstaka sinnum fjögur), en samvaxin á jöðrunum svo þær virðast sem ein nál. Þær eru 4–8 (sjaldan 10) sm langar og 0.7–1 mm breiðar, dökkgrænar að lit, með viðvarandi blaðslíður 7–9 mm langt. Könglarnir eru sívalir, 6–12 cm langir og 4–5 sm breiðir, gulbrúnir til rauðbrúnir, með 60–100 köngulhreistur með stórum en ógreinilegum hnúð, og hanga á gildum niðursveigðum stilk 3–6 sm löngum. Ólíkt öllum öðrum furum hættir ekki vöxtur óþroskaðra köngla ekki yfir veturinn. Fræin eru stór, 12–15 mm, rauðbrún. Könglarnir þroskast í nóvember eftir regntímabilið. Hún vex í hálfþurru tempruðu loftslagi með sumarrigningu og er mjög þurrkþolin.

fræin eru æt og bragðgóð og vinsæl og það verðmæt að þau eru flutt á markaðina í Mexíkóborg. Þetta og skógarhögg getur valdið álagi á tegund með takmarkaða útbreiðslu. Fyrst nýlega hefur hún verið ræktuð utan útbreiðslusvæðisins, meira fyrir grasafræðilega forvitni en fyrir útlitið.

Fræðiheitið er stundum ranglega skráð Pinus nelsoni; rétta endingin er -ii.

Tilvísanir

Furur
Barrtré
Lee Harvey Oswald

Lee Harvey Oswald (18. október 1939 – 24. nóvember 1963) var bandarískur marxisti og fyrrum landgönguliði í Bandaríkjaher sem myrti John F. Kennedy Bandaríkjaforseta þann 22. nóvember árið 1963. Oswald hafði verið leystur úr herþjónustu eftir að hann gekk til liðs við Sovétríkin í október árið 1959. Hann bjó í hvítrússnesku borginni Minsk þar til í júní árið 1962, en þá sneri hann heim til Bandaríkjanna ásamt rússneskri eiginkonu sinni, Marínu, og settist að í Dallas. Oswald hlaut styrk frá utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna til þess að snúa aftur heim þar sem umsókn hans um sovéskan ríkisborgararétt hafði verið synjað. 

Fimm rannsóknarlið sem skipuð voru af ríkisstjórninni komust að þeirri niðurstöðu að Oswald hefði skotið Kennedy til bana frá sjöttu hæð Texas-skólabókasafnsins á meðan Kennedy ók á opnum bíl um Dealey-torg í Dallas. Um 45 mínútum eftir að Oswald drap Kennedy skaut hann einnig lögreglumanninn J. D. Tippit til bana úti á götu. Oswald flúði síðan inn í kvikmyndahús en var þar handtekinn fyrir morðið á Tippit. Oswald var síðan ákærður fyrir morðið á Kennedy en neitaði sök og sagðist vera „blóraböggull“. Tveimur dögum síðar réðst næturklúbbseigandinn Jack Ruby að Oswald í beinni útsendingu í kjallara lögreglustöðvarinnar í Dallas og skaut hann til bana.

Í september árið 1964 úrskurðaði Warren-nefndin að Oswald hefði verið einn að verki og hefði myrt Kennedy með því að skjóta þremur skotum úr glugga Texas-skólabókasafnsins. Þessi niðurstaða var í samræmi við fyrri rannsóknir alríkislögreglunnar, leyniþjónustunnar og lögreglunnar í Dallas. Niðurstaðan er mjög umdeild þrátt fyrir að rannsóknir á byssukúlunum, vettvangi glæpsins og vitnisburði sjónarvotta styðji hana. Skoðanakannanir benda til þess að meirihluti Bandaríkjamanna efist um opinberu skýringuna á morðinu og fjöldi samsæriskenninga hefur verið lagður fram í gegnum árin.

Tilvísanir

Bandarískir hermenn
Bandarískir kommúnistar
Bandarískir morðingjar
Charlotte Corday

Marie Anne Charlotte de Corday d’Armont (27. júlí 1768 – 17. júlí 1793), þekktari undir nafninu Charlotte Corday, var frönsk kona sem myrti franska byltingarmanninn Jean-Paul Marat árið 1793. Hún var dæmd fyrir morð og tekin af lífi undir fallöxi nokkrum dögum síðar.

Æviágrip
Charlotte Corday fæddist til eignalausrar lágaðalsfjölskyldu nærri Vimoutiers í Normandí. Vegna fjárhagsörðugleika fjölskyldunnar var Charlotte send í klaustur til að gerast nunna þegar hún var þrettán ára. Á árum sínum í klaustrinu fór Corday að kynna sér rit heimspekinga á borð við Voltaire, Rousseau og Montesquieu og þróaði með sér bæði sterkar stjórnmálaskoðanir og mikla fórnfýsi. Corday bjó í klaustrinu til ársins 1791, en þá þjóðnýtti nýja byltingarstjórnin eignir kirkjunnar og leysti upp trúarreglur á borð við þá sem Corday tilheyrði.

Corday sneri heim til föður síns. Hún var á þessum tíma mjög hlynnt stjórnarskrárbundinni konungsstjórn líkt og þeirri sem hafði verið komið á eftir byrjun byltingarinnar. Konungsstjórnin var hins vegar alfarið lögð niður þegar Loðvík 16. reyndi að flýja land árið 1792 og lýðveldi var stofnað. Í byrjun ársins 1793 var konungurinn fyrrverandi síðan tekinn af lífi og Gírondínar, sem aðhylltust svipaðar hugmyndir og Corday, voru ofsóttir og hreinsaðir úr byltingarstjórninni. Í kjölfarið hófst Ógnarstjórn hinna róttæku Fjallbúa, þar sem fjöldi meintra gagnbyltingarmanna var tekinn af lífi.

Með valdatöku Fjallbúanna snerist Corday gegn byltingunni. Hún fór að líta á blaðamanninn og byltingarmanninn Jean-Paul Marat sem helsta málgagn og táknmynd Ógnarstjórnarinnar og einsetti sér að ráða hann af dögum til þess að bjarga lýðveldinu. Í dreifibréfi sem hún skrifaði í júlí 1793 sagði hún:

„Fjallbúarnir hrósa sigri með glæpum og kúgun, nokkrar ófreskjur ataðar blóði okkar brugga viðbjóðsleg launráð og leiða okkur nær brúninni á þúsund mismunandi vegu.“

Corday hugðist í fyrstu myrða Marat fyrir framan allt franska þjóðþingið til þess að senda Fjallbúunum skilaboð en þegar hún kom til Parísar komst hún að raun um að Marat mætti ekki lengur á samkomur þingsins af heilsufarsástæðum. Corday mælti sér því mót við Marat og sagði honum að hún hefði undir höndum upplýsingar um áætlaða uppreisn Gírondína í Caen. Marat tók við henni, sitjandi í baðkari sínu, og skrifaði niður nöfn Gírondínanna sem hún gaf honum. Corday dró þá fram hníf og stakk Marat til dauða. Jacques-Louis David átti síðar eftir að mála frægt málverk af dauða Marats í baðkarinu sem gerði Marat að píslarvætti í augum byltingarsinna.

Corday var í kjölfarið handtekin og ákærð fyrir morðið á Marat. Við réttarhöldin gekkst Corday við morðinu en sagðist með því hafa hefnt fjölda saklausra lífa og hafa komið í veg fyrir frekari ódæðisverk. Hún var dæmd sek og síðan tekin af lífi undir fallöxi þann 17. júlí 1793.

Tilvísanir

Franskt aðalsfólk
Franskir morðingjar
Pinus squamata

Pinus squamata (zh: 巧家五针松)  er furutegund sem finnst aðeins á einum stað í Qiaojia-héraði, Norðaustur-Yunnan, Kína, í um 2200 m hæð. Einungis er vitað um 20 tré. 

Tegundina fann J.Q. Pangzhao í apríl 1991. Síðar það ár rannsakaði Li Xiang-Wang tegundina og lýsti henni árið 1992. Hún líkist að mörgu leyti P. rzedowskii og sumum öðrum furum í undirættkvíslinni Cembroides.

Lýsing
Hæð á fullvöxnum trjám er ekki þekkt þar sem ekkert þekktra trjáa er fullvaxið, en þau gætu hugsanlega náð 30 m hæð eða meira. Búsvæðið er opið skóglendi, runnlendi, og graslendi þar sem tegundin vex í bland við P. yunnanensis.

Hún er með keilulaga krónu og grágrænan börk sem flagnar og verður brúnn með aldri, svipað og hjá hinni skyldu næfurfuru (P. bungeana). Sprotarnir eru rauðleitir til grænbrúnir og ýmist hærðir eða hárlausir. Barrnálarnar eru 4 til 5 saman, hangandi, 9 til 17 cm langar og 0,8 mm breiðar, gljáandi grænar að ofan með hvítri loftaugarás að neðan.

Könglarnir eru keilulaga til egglaga, rauðbrúnir, og 9 cm langir og 6 cm breiðir þegar þeir eru opnir. Þeir opnast við þroska í september til október á öðru ári og sleppa aflöngum svörtum fræjunum (4-5 mm löng með 16 mm væng).

Verndun
Pinus squamata er sjaldgæfasta þekkta tegund fura, en Pinus torreyana, (í útrýmingarhættu) næstsjaldgæfust. Útbreiðslusvæðið er nú friðað og hefur tegundinni verið fjölgað með því að planta henni út í því.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Flora of China
Photo of cones

Furur
Barrtré
2. deild kvenna í knattspyrnu 1988

Leikar í 2. deild kvenna í knattspyrnu hófust í 7. sinn árið 1988.

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

Heimild 
 Mótalisti KSÍ. Skoðað 5. nóvember 2018.
 
 Iceland - Women's championships 1988 Rsssf (en).

Tilvísanir og heimildir 

 

1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi
Knattspyrna á Íslandi
2. deild kvenna í knattspyrnu 1989

Leikar í 2. deild kvenna í knattspyrnu hófust í 8. sinn árið 1989.

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

Heimild 
 Mótalisti KSÍ. Skoðað 5. nóvember 2018.
 
 Iceland - Women's championships 1989 Rsssf (en).

Tilvísanir og heimildir 

 

1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi
Knattspyrna á Íslandi
2. deild kvenna í knattspyrnu 1990

Leikar í 2. deild kvenna í knattspyrnu hófust í 9. sinn árið 1990.

A riðill

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

B riðill

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

C riðill

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

Úrslit

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Heimild 
 Mótalisti KSÍ. Skoðað 5. nóvember 2018.
 
 
 
 
 Iceland - Women's championships 1990 Rsssf (en).

Tilvísanir og heimildir 

 

1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi
Knattspyrna á Íslandi
Kári Stefánsson

Kári Stefánsson (f. 1949) er taugalæknir og forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar (DeCode).

Æviágrip og menntun 
Kári er fæddur 6. apríl 1949 í Reykjavík. Foreldrar hans voru Stefán Jónsson útvarpsmaður, rithöfundur og alþingismaður og Sólveig Halldórsdóttir húsmóðir. Kári útskrifaðist sem stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1970.

Kári lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1976. Hann fékk doktorsgráðu frá háskólanum 1986. Hann lærði sérgreinalækningar við Háskólann í Chicago þar sem hann lærði taugalækningar, taugameinalækningar, og taugavísindi, og starfaði hjá læknadeild háskólans frá 1983 til 1993. Hann var prófessor við Harvard-háskóla frá 1993 til 1997 og yfirlæknir taugameinalækninga við Beth Israel-sjúkrahúsið í Boston frá 1993 til 1996.

Íslensk erfðagreining 
Kári stofnaði líftæknifyrirtækið Íslenska erfðagreiningu árið 1996 og er forstjóri þess og stjórnarformaður. Yfir 175.000 Íslendingar hafa tekið þátt í rannsóknum fyrirtækisins með því að gefa lífsýni. Lífsýnin eru erfðagreind og þannig er reynt að finna þá erfðabreytileika sem tengjast sjúkdómum.

Bandaríska lyfjafyrirtækið Amgen keypti Íslenska erfðagreiningu árið 2012.

Tilvísanir 

Íslenskir vísindamenn
Íslenskir læknar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Björn Zoëga

Björn Zoëga (f. 26. apríl 1964) er bæklunarskurðlæknir, fyrrverandi forstjóri Landspítalans, og núverandi forstjóri Karólínska sjúkra­húss­ins í Svíþjóð.

Ævi og störf 
Björn er fæddur 26. apríl 1964 í Reykjavík. Ættarnafnið Zoëga má rekja til Danans Jóhannesar Zoëga sem fluttist til landsins 1787. Björn útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík 1984. Hann lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1990. Hann fékk doktorsgráðu frá Gautaborgarháskóla í Svíþjóð 1998. 

Björn sat í stjórn Heimdallar, félags ungra sjálfstæðismanna í Reykjavík, 1990 til 1991 og spilaði um tíma körfuknattleik með íþróttafélaginu Val.  

Hann lærði bæklunarskurðlækningar við Sahlgrenska háskjólasjúkrahúsið í Gautaborg í Svíþjóð og fékk sérfræðingsleyfi 1996. Hann var yfirlæknir hryggjarskurðdeildar bæklunardeildar á Sahlgrenska frá 1999 til 2002.  

Hann var yfirlæknir skurðstofu Landspítalans í Fossvogi frá 2002 og sviðstjóri skurðlækningasviðs spítalans frá 2005. 

Björn var ráðinn framkvæmdastjóri lækninga á Landspítalanum 2009 til 2013. Áður hafði hann leyst af sem fram­kvæmda­stjóri lækn­inga frá 2007. 

Hann var forstjóri Landspítalans frá 2010 til 2013. Áður hafði hann leyst af sem forstjóri frá apríl til október 2008. Björn var formaður Knattspyrnufélagsins Vals 2014-15.  

Frá 2016 hefur hann starfað fyrir sænsku heilbrigðissamsteypuna GHP, sem rekur spítala og heilsugæslustöðvar á Norðurlöndunum og í Sameinuðu arabísku furstadæmunum. Hann var forstjóri hryggjarskurðdeilda þeirra í Stokkhólmi og Gautaborg. Frá 2017 - 2019 var hann aðalframkvæmdastjóri lækningasviðs GHP  en í upphafi árs 2019 var tilkynnt um ráðningu Björns í stöðu forstjóra Karólínska sjúkra­húss­ins í Svíþjóð og tók hann við því starfi um vorið.

Tilvísanir 

Íslenskir læknar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Páll Matthíasson

Páll Matthíasson (f. 1966) er íslenskur geðlæknir og var forstjóri Landspítalans frá 2013-2021.

Páll er fæddur 25. nóvember 1966 í Reykjavík. Hann útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík 1986. Hann lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1994. Hann starfaði við Maudsley og Bethlem Royal sjúkrahúsin í Lundúnum, Bretlandi á árunum 1997–2003, lærði þar geðlækningar og vann þar síðan sem geðlæknir. Hann lauk sérfræðiprófi frá Royal College of Psychiatrists árið 1999 og doktorsprófi frá geðfræðastofnun Lundúnaháskóla árið 2006. Páll starfaði sem yfirlæknir hjá Oxleas NHS Trust 2003–2004 og sem yfirlæknir á Huntercombe Roehampton spítalanum í Lundúnum 2004–2007.

Hann var yfirlæknir á geðsviði Landspítala frá 2007 og framkvæmdastjóri geðsviðs frá 2009–2013. Þann 1. október 2013 tók hann við af Birni Zoëga sem forstjóri Landspítalans. 

Páll hefur birt greinar og haldið erindi alþjóðlega, einkum um rannsóknir á meðferð geðklofa, en einnig um leiðir til að draga úr nauðung í geðheilbrigðisþjónustu, um breytingar á geðheilbrigðisþjónustu, um varnir gegn kulnun í starfi og hvernig byggja megi upp þrautseigju.

Tilvísanir 

Íslenskir læknar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Næfurfura

Næfurfura (fræðiheiti Pinus bungeana, kínverska: 白皮松 japanska: シロマツ, kóreska 백송, framburður: baeksong) er fura ættuð frá norðaustur- og miðhluta Kína.  Þetta er hægvaxta tré sem getur náð 15 til 25 m hæð og þolir að frost fari niður fyrir -26 °C. Af sléttum, grágrænum berkinum flagna smátt og smátt kringlóttar flögur sem skilja eftir sig fölgular eða hvítar skellur, sem verða síðar ólívubrúnar, rauðbrúnar eða purpuralitar þegar börkurinn í þeim verður fyrir birtu.

Litningatalan er 2n = 24.

Útbreiðsla og búsvæði 
Pinus bungeana er ættuð úr fjöllum Kína, en er ræktuð víða til skrauts, ekki síst vegna skrautlegs barkarins.  Hún er orðin ílend í Sierra de la Ventana í Austur-Argentínu.

Nytjar 
Næfurfura er ræktuð til skrauts. Í Austurlöndum er hún táknræn fyrir langlífi og þar er henni því oft plantað við hof og í opinberum görðum. Á heimaslóðum er viðurinn nýttur og fræin étin. Hún er einnig nokkuð víða í grasagörðum og er oft margstofna. Börkurinn er sérstaklega litfagur eftir rigningar.

Tilvísanir

Viðbótarlesning

Ytri tenglar
 Photo of cone
 Photo of foliage and male (pollen) cones
 Photo of bark

Furur
Þallarætt
Alice Munro

Alice Munro (/ˈælɪs mʌnˈroʊ/, fædd Alice Ann Laidlaw 10. júlí 1931) er kanadískur smásagnahöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 2013.

Alice Munro er þekkt fyrir smá­sagna­söfn sín og hef­ur hlotið fjölda viður­kenn­inga. Fyrsta ritverk hennar var Dance of the Happy Shades, sem kom út árið 1968. Aðeins ein bók eftir Munro er þýdd og útgefin á íslensku: smásagnasafnið Dear Life sem kom út á ensku 2011 en á íslensku 2014, þá kölluð Lífið að leysa.

Tilvísanir 

Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Kanadískir rithöfundar
Pinus gerardiana

Pinus gerardiana (úrdú: چلغوزا پائن, á persnesku þýðir það „40 hnetur í köngli“ :چهل و غوزه) er fura ættuð frá norðvestur Himalajafjöllum í austur Afghanistan, Pakistan, og norðvestur Indlandi, og vex í 1800 til 3350 metra hæð. Hún vex oft með Cedrus deodara og Pinus wallichiana.

Hún verður 10-20(-25) m há, með yfirleitt breiða og opna krónu með löngum uppréttum greinum. Hún verður þó nettari í þéttum skógum. Börkurinn er sléttur og flagnar, og sést þá í ljós-grágræna bletti, svipað hinni skyldu næfurfuru (Pinus bungeana). Smágreinarnar eru sléttar og ólífugrænar. Barrnálarnar eru 3 saman, 6–10 sm langar, stífar, gljáandi grænar að utan, með blágrænum loftaugarásum að innan; nálaslíðrin falla af á fyrsta ári. Könglarnir eru  10–18 sm langir, 9–11 sm breiðir opnir. Furuhneturnar eru svartar, 17–23 mm langar og 5–7 mm breiðar, með þunnri skel og leifar af væng.

Tegundin er skráð í minnháttar hættu, eða ógnað. Skógarhögg og miki valda lítilli endurnýjun, sem gæti að lokum valdið útrýmingu tegundarinnar. The Himachal Pradesh State Forest Department hefur reynt endurnýjun tegundarinnar. Hinsvegar hefur lifun smáplantna verið mjög léleg.

Fræðiheitið er til heiðurs Kapteini Patrick Gerard, Breskum foringja í Indlandi. Tegundin var fyrst reynd í Englandi 1839, þar sem hún vex vel í hlýrri og þurrari svæðum sunnantil, en er sjaldan plantað.

Litningatalan er 2n = 24.

Nytjar
Hún er þekkt fyrir ætar hneturnar, sem eru ríkar af kollvetnum og próteinum. Fræin eru seld á svæðinu undir nafninu "chilgoza", "neja" (eintölu) eða "neje" (fleirtölu).  Chilgoza er ein af mikilvægustu tekjulindum ættbálka sem búa í Kinnaur héraði í Himachal Pradesh, Indlandi. Fræið er mjög dýrt og gefur vel af sér fyrir fólkið í Kinnaur.  Það er selt á PKR (Pakistani rupee) 2500-4500 INR (Indian rupee) 1800-2400 ($20–$53) á kíló.

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Gymnosperm Database: Pinus gerardiana
 Photo of chilgoza pine cone
 Picture of chilgoza pine seed
 Chilgoza.net pine nuts info 

Furur
Barrtré
Pinus wangii

Pinus wangii (kínverska: 毛枝五针松) er tegund af furu ættaðri frá Kína.

Útbreiðsla
Þessi tegund er ættuð frá Yunnan í suður Kína, þar sem hún finnst á tveimur svæðum í Wenshan. Það er óvíst hvort hún finnist í norður Víetnam.

Pinus wangii er ógnað af skógarhöggi. Hún er undir annars stigs verndun í Kína.

Tilvísanir

Furur
Barrtré
Klamydía

Klamydía er kynsjúkdómur sem smitast með bakteríunni Chlamydia trachomatis. Hún smitast í slímhúðir og getur þá sýkt kynfæri, þvagrás, endaþarm, augu, og háls. Einkenni sýkingar eru sársauki við þvaglát, útferð (hvítleitur gröftur) úr typpi eða píku, og blæðing úr píku. Margir sýna þó engin einkenni. Sýkingin getur valdið bólgu í grindarholi og þess vegna valdið ófrjósemi hjá konum. Með notkun smokksins má koma í veg fyrir smit. Smit má meðhöndla með sýklalyfjum. 

Hvert ár greinast meira en 2.200 Íslendingar af klamydíu, sem er langhæsta tíðni í Evrópu.

Árið 1944 sýndi Maurice Ralph Hilleman bandarískur örverufræðingur sem sérhæfði sig í bólusetningum, fram á að klamydíusýkingarnar væri ekki vegna vírusa heldur af völdum bakteríutegundar (Chlamydia trachomatis) sem vex inni í frumum. Það væri því hægt að lækna klamydíu með pensilíngjöf.

Tilvitnanir 

Kynsjúkdómar
Lekandi

Lekandi (gonorrhea) er kynsjúkdómur sem orsakast af bakteríusýkingu af völdum Neisseria gonorrhoeae. 

Hún smitast í slímhúðir og getur þá sýkt kynfæri, þvagrás, endaþarm, augu, og háls. Einkenni sýkingar eru sársauki við þvaglát, útferð (hvítleitur gröftur) úr typpi eða píku, og blæðing úr píku. Margir sýna þó engin einkenni. Sýkingin getur valdið bólgu í grindarholi og þess vegna valdið ófrjósemi hjá konum. 

Flestar sýkingar má læknar með sýklalyfjum, en komnir eru á kreik ónæmir stofnar lekanda. Með smokkanotkun má koma í veg fyrir smit. 

Hvert ár greinast um 100 með lekanda á Íslandi og hefur tíðni aukist síðustu ár.

Tilvitnanir 

Kynsjúkdómar
2. deild kvenna í knattspyrnu 1991

Leikar í 2. deild kvenna í knattspyrnu hófust í 10. sinn árið 1991.

A riðill

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

B riðill

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

C riðill

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn

Úrslit

Stigatafla 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Heimild 
 Mótalisti KSÍ. Skoðað 6. nóvember 2018.
 
 
 
 
 Iceland - Women's championships 1991 Rsssf (en).

Tilvísanir og heimildir 

 

1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi
Knattspyrna á Íslandi
Móskarðahnúkar

Móskarðahnjúkar eða Móskarðshnjúkar eru tveir tindar austan megin í Esju. Þeir eru rhýólíti og hafa ljóst yfirbragð. Vestari hnjúkurinn er 787 metra hár og sá austari er 807 metrar.

Tenglar
 Eru örnefni einhvern tímann rétt? Móskarða- eða Móskarðshnúkar
 Árnastofnun - Örnefnapistlar -  Móskarðahnúkar

Tilvísanir

Fjöll á Íslandi
Esja
Bruce Dickinson

Paul Bruce Dickinson (fæddur 7. ágúst 1958 í Worksop, Nottinghamshire) er enskur söngvari, tónlistarmaður, flugstjóri og athafnamaður. Hann er þekktastur sem söngvari þungarokkhljómsveitarinnar Iron Maiden.

Dickinson hóf feril sinn á knæpum á 8. áratugnum þegar hann var í skóla í Sheffield og London. Árið 1979 gekk hann til liðs við þungarokkssveitina Samson og tók upp tvær plötur með þeim.
Árið 1981 gekk hann í Iron Maiden eftir að hljómsveitin rak söngvarann Paul Di'Anno. Dickinson var með Maiden til 1993 þegar hann hóf sólóferil. Hann gekk aftur í Maiden árið 1999.

Utan tónlistar er hann þekktur fyrir að vera flugmaður og flaug hann fyrir Astraeus Airlines (sem gerðu samning við Iceland Express)

Árið 2017 gaf hann út sjálfsævisöguna Does This Button Do?. Við það tilefni kom hann til Íslands.

Dickinson er tvíkvæntur og á 3 börn með seinni konu sinni.

Sólóplötur
Tattooed Millionaire (1990)
Balls to Picasso (1994)
Skunkworks (1996)
Accident of Birth (1997)
The Chemical Wedding (1998)
Tyranny of Souls (2005)

Samson
Survivors (1979)
Head On (1980)
Shock Tactics (1981)
Live at Reading 1981 (1990)

Heimild

 

Iron Maiden
Enskir tónlistarmenn
Paul Ryan

Paul Davis Ryan yngri (f. 29. janúar 1970) er bandarískur stjórnmálamaður sem var 54. forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings. Ryan var varaforsetaefni Repúblikanaflokksins í forsetaframboði Mitts Romney árið 2012.

Ryan sat á fulltrúadeild Bandaríkjaþings fyrir fyrsta kjördæmi Wisconsin-fylkis frá árinu 1999 til ársins 2019. Þann 29. október árið 2015 var Ryan kjörinn til að taka við af John Boehner sem forseti fulltrúadeildarinnar eftir að Boehner ákvað að setjast í helgan stein. Ryan er fyrsti maðurinn frá Wisconsin sem hefur gegnt þessu hutverki. Þann 11. apríl árið 2018 lýsti Ryan því yfir að hann myndi ekki sækjast eftir endurkjöri í þingkosningunum sem haldnar yrðu síðar á árinu.

Tilvísanir

Forsetar fulltrúadeildar Bandaríkjaþings
Frambjóðendur til embættis varaforseta Bandaríkjanna
Repúblikanar