alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hussein–McMahon-samskiptin

Hussein-McMahon samskiptin voru bréfasamskipti sem fóru fram á milli Ḥussein Ibn Ali emír af Mekka og Henrys McMahon, sem var æðsti embættismaður Breta í Egyptalandi. Bréfaskiptin áttu sér stað í heimsstyrjöldinni fyrri, frá júlí 1915 fram í mars 1916. Bréfin voru alls tíu talsins og innihélt samskipti þeirra Hussein og McMahons þar sem sá síðarnefndi lofaði meðal annars stuðningi Breta við stofnun sjálfstæðs arabísks konungsveldis þar sem Hussein og fjölskylda hans færu með völdin. Loforð McMahons kom gegn því að Hussein og Hashemítar myndu hefja uppreisn gegn Ottómanveldinu. Stuðningur Breta fólst meðal annars í því að útvega Aröbum byssur, mat og peninga. 

Stór hluti af samskiptum Husseins og McMahons snerust um landamæri hins verðandi sjálfstæða ríkis Araba. Í skrifum sínum lýsti Hussein því svæði sem hann vildi fá mjög nákvæmlega. Það svæði sem hann fór fram á er lýst í bók Magnúsar Þ. Bernharðssonar, Miðausturlönd, á eftirfarandi hátt „allt Sýrland, frá landamærum Egyptalands á Sínaískaga upp að Silesiu í suðurhluta Tyrklands, Írak að landamærum Írans og allan Arabíuskagann fyrir utan Aden, sem var bresk nýlenda.“ McMahon svaraði Hussein í bréfi 24. október 1915 þar sem hann staðfesti þetta en vildi þó gera nokkrar undantekningar. Í bréfinu skrifar hann „ekki er hægt að segja að héruðin tvö Mersina og Alexandretta og hlutar Sýrlands sem liggja vestur af héruðum Damaskus, Homs, Hama og Aleppo séu eingöngu arabísk og ætti að útiloka þau mörk sem krafist er.“ Þessi ágreiningur var settur til hliðar og átti að leysast síðar. Hussein taldi að Bretar myndu endurskoða afstöðu sína eftir að stríðinu lyki. 

Með loforð Breta um sjálfstætt ríki Araba hóf Hussein og liðsmenn hans uppreisn gegn Tyrkjum í júlí 1917. Rúmu ári síðar, í október 1918, náðu þeir takmarki sínu þegar að Damaskus féll. Hussein hafði staðið við sín loforð og þá tók við bið eftir að Bretar efndu sinn hluta samningsins. Það kom í ljós síðar að ekki var allt með felldu. Bretar höfðu gefið loforð í allar áttir um ákveðin landsvæði, meðal annars til Frakka og Síonista, þjóðernishreyfingu gyðinga.

Tilvísanir 

Fyrri heimsstyrjöldin
Suður-Jótland

Suður-Jótland (danska: Sønderjylland) er heiti á landsvæði sem nær frá Konungsá í norðri (í Danmörku) að Egðu í suðri (í Þýskalandi). Hluti Jótlands norðan við Konungsá er kallaður Norður-Jótland. Þessir tveir landshlutar höfðu hvor sitt þing á Miðöldum.

Á 13. öld var Suður-Jótland gert að jarlsdæmi og síðar hertogadæmi. Fyrsti hertoginn var Knútur lávarður. Á 14. öld fékk hertogadæmið nafnið Hertogadæmið Slésvík eftir borginni Slésvík. Hertogatitillinn varð einn af titlum Danakonunga.

Þegar Heilaga rómverska ríkið var lagt niður á 19. öld tóku Danir aftur að kalla svæðið Suður-Jótland til að leggja áherslu á kröfuna um að landið yrði hluti af Danmörku. Eftir Síðara Slésvíkurstríðið lögðu Þjóðverjar landið undir sig og innlimuðu í Þýska keisaradæmið. 

Eftir ósigur Þjóðverja í Fyrri heimsstyrjöld þrýstu Danir á Bandamenn að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð landsvæðisins. Niðurstaða hennar varð til þess að landinu var skipt í Norður-Slésvík sem varð hluti af Danmörku, og Suður-Slésvík sem varð hluti af Þýskalandi.

Jótland
Slésvík-Holtsetaland
Saga Danmerkur
Saga Þýskalands
Spandex

Spandex, Lycra, eða elastan eru gerviefni og textílefni sem þekkt eru fyrir afar mikinn teygjanleika. Efnið var fyrst búið til árið 1958 af efnafræðingnum  Joseph Shivers sem starfaði hjá   DuPont fyrirtækinu í rannsóknarstofu í  Waynesboro í Virginiu. Efnið var fyrst sett á markað sem efni sem kæmi í staðinn fyrir gúmmí og sem efni í nærfatnað kvenna (lífsstykki) og sundföt. 
Heitið spandex sem er komið frá enska orðinu expands (að þenjast út) er notað í Norður-Ameríku. Á meginlandi Evrópu er algengast að  kalla efnið elastane eða  nota orð sem eru dregin af sama stofni svo sem élasthanne (Frakkland), Elastan (Þýskaland, Svíþjóð), elastano (Spánn), elastam (Ítalía) og  elastaan (Niðurlönd) og á Bretlandseyjum og Írlandi og í fleiri löndum er efnið aðallega þekkt undir nafninu 'Lycra'. Spandex er selt undir ýmsum vörumerkjun svo sem Lycra, Elaspan, Creora, Inviya, Roica, Dorlastan, Linel og Espa.

Spandex er sterkt og getur farið í upprunalega stöðu eftir að það hefur verið teygt og það er fljótt að þorna. Hin mikla teygja sem er í spandex þráðum gerir allar hreyfingar þægilegri í efnum sem eru með spandex og  gerir að verkum að það hentar sérstaklega vel í föt sem eiga að falla þétt að líkama. Oftast er spandex sem notað er í fatnað blandað efnum eins og baðmull eða pólýester og er þá oft aðeins lítill hluti af innihald fatnaðar. Spandex er mikið notað í íþróttafatnað og kvenfatnað og svo algengt efni í fötum að talið er  að um 80% af fatnaði sem seldur var í Bandaríkjunum árið 2010 hafi innihaldið spandex.

Heimild
 Greinin Spandex á ensku wikipedia.

Gervitrefjar
Meradalir

Meradalir eru dalir á Reykjanesskaga, austan við Geldingadali og voru gróðurlitlar leirflatir áður en hraun fyllti dalina árið 2021. Norður af þeim eru Meradalshlíðar og vestur frá þeim er Kistufell. Meradalir liggja lægra en Geldingadalir. Þann 5. apríl árið 2021 tók hraun að renna í Meradali sem barst úr sprungu sem opnaðist hafði sama dag við Fagradalsfjall ekki langt frá þar sem upphaflega tók að gjósa. Í júní hafði hraunið náð um allan dalinn.

3. ágúst 2022 hófst gos í norðanverðum dölunum.

Tengt efni
Eldgosið við Fagradalsfjall 2021
Eldgosið við Meradali 2022

Tenglar
Um Meradali á Vísindavefnum.

Heimildir

Reykjanesskagi
Dalir á Íslandi
Pilophorus

Pilophorus er ættkvísl fléttna af bikarfléttuætt. Ættkvíslin inniheldur að minnsta kosti ellefu tegundir. Tvær tegundir af ættkvíslinni lifa á Íslandi, hraufustubbar og körtustubbar.

Tilvísanir

Bikarfléttuætt
Seltulauf

Seltulauf (fræðiheiti: Cladonia strepsilis) er tegund fléttna af bikarfléttuætt. Seltulauf finnast á Íslandi en þó aðeins á nokkrum stöðum á Austurlandi. Það er á válista sem tegund í útrýmingarhættu (EN) hér á landi.

Ólíkt mörgum öðrum bikarfléttum mynda seltulauf nær aldrei þalgreinar heldur vex sem hreistrótt blaðflétta.

Hið íslenska nafn seltulaufa vísar til vaxtarstaðar þeirra sem er yfirleitt nærri sjó.

Búsvæði á Íslandi
Seltulauf finnst aðeins á nokkrum stöðum á Austfjörðum frá Hornafirði til Borgarfjarðar. Þau vaxa á jarðvegi einkum nálægt sjávarsíðunni.

Efnafræði
Seltulauf innihalda fléttuefnin baeomycinsýru, strepsilin og squamatinsýru. Þalsvörun seltulaufa er K-, C+ græn, KC-, P+ skærgul. Hin græna C þalsvörun er einsdæmi í íslensku fléttuflórunni og því má nota auðvelt greiningareinkenni fyrir tegundina.

Tilvísanir

Bikarfléttuætt
Reykjanes (aðgreiningarsíða)

Reykjanes getur átt við:
 Reykjanes á Reykjanesskaga á Suðurlandi. 
 Reykjanes í Barðastrandarsýslu á Vestfjörðum. 

Aðgreiningarsíður
Dacrydium cornwalliana

Dacrydium cornwalliana er sígrænt tré (um 10 til 30m hátt) frá Nýju-Gíneu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium leptophyllum

Dacrydium leptophyllum er sígrænt tré frá vesturhluta Nýju-Gíneu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium magnum

Dacrydium magnum er sígrænt tré (um 8 til 30m hátt) frá Nýju-Gíneu og nærliggjandi eyjum.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Aliacmone

Aliacmone er lengsta fljót Grikkland tæpir 300 kílómetrar, eða nákvæmar 297. Upptök eru í Pindó-fjöllum við landamærin að Albaníu en þaðan rennur hún til austurs með sveigjum og fellur loks til sjáfar í Termaico-flóa.

Fljót í Albaníu
Dacrydium novo-guineense

Dacrydium novo-guineense er sígrænt tré (um 1,5 til 29m hátt) frá Nýju-Gíneu og nærliggjandi eyjum.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium medium

Dacrydium medium er sígrænn runni eða tré (milli 1 til 20m hátt) frá Malasíu og Indónesíu (norðurhluta Súmötru).

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium nidulum

Dacrydium nidulum er sígrænt tré (um 10 til 30m hátt) frá Fídjíeyjum til Nýju-Gíneu og nágrennis (Mólúkka og Sundaeyjar).

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium spathoides

Dacrydium spathoides er sígrænt tré (um 26 til 34m hátt) frá Nýju-Gíneu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium nausoriense

Dacrydium nausoriense er sígrænt tré frá Fídjíeyjum.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Andrés prins, hertogi af Jórvík

Andrés prins, hertogi af Jórvík, (Andrés Albert Kristján Játvarður; f. 19. febrúar 1960) er þriðja barn og annar sonur Elísabetar 2. Bretadrottningar og Filippusar hertoga af Edinborg. Hann er sá áttundi í erfðaröðinni að bresku krúnunni.

Andrés hefur gegnt þjónustu í konunglega breska sjóhernum sem þyrluflugmaður, leiðbeinandi og kapteinn á herskipi. Í Falklandseyjastríðinu flaug hann í nokkrum hernaðaraðgerðum, meðal annars í andyfirborðshernaði, sem tálbeita fyrir Exocet-eldflaugar og við brottflutning á særðum hermönnum. Árið 1986 kvæntist Andrés Söruh Ferguson og hlaut titilinn hertogi af Jórvík. Þau eignuðust tvær dætur, Beatrice og Eugenie. Hjónaband þeirra, aðskilnaður þeirra 1992 og lögskilnaður þeirra 1996 hlaut mikla umfjöllun í breskum fjölmiðlum. Andrés var sérstakur sendifulltrúi forsætisráðherra Bretlands fyrir alþjóðaviðskipti og fjárfestingar frá árinu 2001 til 2011.

Þann 20. nóvember 2019 gerði Andrés prins hlé á öllum opinberum skyldum sínum um „fyrirsjáanlega framtíð“ eftir mjög neikvæð almenningsviðbrögð við viðtali sem hann veitti fjórum dögum fyrr í þættinum Newsnight á BBC. Viðtalið snerist um ásakanir á hendur honum um kynferðislegt ofbeldi og tengsl hans við bandaríska kynferðisbrotamanninn Jeffrey Epstein. Í maí 2020 var tilkynnt að Andrés myndi láta af öllum opinberum hlutverkum sínum vegna tengsla sinna við Epstein. Einnig var kunngert að Andrés væri viðriðinn glæparannsókn um málefni Epsteins og að bandarísk stjórnvöld hefðu óskað þess við Breta að fá að yfirheyra hann formlega.

Í ágúst 2021 var Andrés kærður fyrir nauðgun. Bandarísk kona að nafni Virginia Giuffre sakaði hann um að hafa nauðgað sér þegar hún var sautján ára á heimili hennar í London ásamt Epstein og vinkonu hans, Ghislaine Maxwell. Málið var höfðað sem einkamál í New York í Bandaríkjunum. Í febrúar 2022 gerði Andrés samkomulag við Giuffre til að málið yrði fellt niður í skiptum fyrir að hann greiddi henni og góðgerðarsamtökum hennar rúmlega tólf milljónir punda, eða um tvo milljarða íslenskra króna. Elísabet drottning fjármagnaði greiðsluna að hluta.

Andrés var sviptur titlum sínum og her­ti­gn sinni af bresku konungsfjölskyldunni þann 13. janúar 2022 vegna málaferlanna gegn honum í New York.

Tilvísanir

Breskir prinsar
Breskir sjóliðar
Hertogar af Jórvík
Windsor-ætt
Á selaslóð

Á selaslóðum er ferðamannaleið á Norðvesturlandi. Hún er 111 kólómetra löng og liggur um Vatnsnesið  og yfir í Víðidal í Húnaþingi vestra. Hún varð til í mars 2021 og er í anda Demantshringsins á Norðausturlandi .  Markmiðið er að laða ferðamenn að í Húnaþing vestra.  Á selaslóðum er hringleið, allt frá Hvammstanga um Vatnsnesið, yfir í Kolugljúfur og til baka aftur á Hvammstanga.  Ferðamannaleiðin "Á selaslóðum" er markaðstæki fyrir ferðaþjónustuna í Húnaþingi vestra.

Staðir innan hringsins 
 Hvammstangi
 Hamarsrétt  
 Illugastaðir 
 Hvítserkur / Ósar 
 Borgarvirki 
 Kolugljúfur

Tilvísanir 

Ferðamennska á Íslandi
Snæfellsstofa

Snæfellsstofa er gestastofa austursvæðis Vatnajökulsþjóðgarðs. Hún er staðsett á Skriðuklaustri í Fljótsdal. Snæfellsstofa er gestastofa og upplýsingamiðstöð, í stofunni er sýningin Veraldarhjólið sem fjallar um hringrás og mótun náttúrunnar. Lögð er áhersla gróðurfar og dýralíf á austursvæði Vatnajökulsþjóðgars og er sýningin barnvæn þar sem lögð er áhersla á að gestir geti fengið að snerta muni sýningarinnar. 

Minjagripaverslun er í Snæfellsstofu þar sem að lögð er áhersla á vörur út heimabyggð. 

Starfsmenn Snæfellsstofu veita upplýsingar til gesta um Vatnajökulsþjóðgarð og nærsvæði ásamt því að vera með fræðslugöngur og barnastundir yfir sumartímann. 

Snæfellsstofa er ekki opin yfir vetrarmánuðina. 

Snæfellsstofa er vistvænt vottuð bygging samhvæmt breska umhverfisstaðlinum BREEAM og er jafnframt fyrsta byggingin á Íslandi til þess að fá þessa vottun. 

Gestastofur Vatnajökulsþjóðgars eru fimm talsins og eru: 

Skaftárstofa 

Skaftafellsstofa 
Gamlabúð 
Snæfellsstofa 
Gljúfrastofa

Heimildir 

vatnajökulsþjóðgarður
Fljótsdalur
Trasímenó-vatn

Trasímenó-vatn er 4. stærsta stöðuvatn Ítalíu með flatarmál uppá 128 km2, og liggur í Úmbría-héraði.

Bæir við vatnið

 Castiglione del Lago
 Passignano sul Trasimeno
 Tuoro
 San Feliciano
 Borghetto

Stöðuvötn á Ítalíu
Úmbría
Dacrydium xanthandrum

Dacrydium xanthandrum er sígrænn runni eða tré (um 2 til 36m hátt) frá suðaustur Asíu (Nýju-Gíneu, Filippseyjum, Salómonseyjum, Malasíu, Borneó, Súmötru og Indónesíu).

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Robert Knud Friedrich Pilger

Robert Knud Friedrich Pilger (fæddur 3. júlí 1876 í Helgoland; dáinn 9. janúar 1953 í Berlín) var þýskur grasafræðingur, og fékkst aðallega við barrtré. Skammstöfunin sem vísar til hans er Pilg.

Líf 
Robert var sonur apótekarans Friedrich Wilhelm Robert Pilger (1841–1915). Hann var fyrst aðstoðarmaður, síðar kurator og síðast prófessor og stjóri grasagarðsins í Berlín (frá 1945 til 1950) eftir Friedrich Ludwig Emil Diels.
Hann fór  einnig í leiðangur til Mato-Grosso í Brasilíu, þar sem hann sem hann fékkst við greiningu og flokkun á grösum og barrtrjám og þörungum auk fleiri ætta.

Ættkvíslirnar Pilgerodendron Florin (Cupressaceae)  og Pilgerochloa Eig (Poaceae) eru nefndar til heiðurs honum.

Verk 
Valin verk
Pilger, R. (1926). Phylogenie und Systematik der Coniferae. In: Engler, A., & Prantl, K. A. E. (eds.). Die natürlichen Pflanzenfamilien XIII. Leipzig.
Pilger, R. (1926). Pinaceae. In: Urban, I. (ed.). Plantae Haitienses III. Ark. Bot. 20 (4): A15: 9-10.
Pilger, R. (1931). Die Gattung Juniperus L. Mitt. Deutsch. Dendrol. Ges. 43: 255–269.

Heimildir 

 Robert Zander: Zander Handwörterbuch der Pflanzennamen. Hrsg.: Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold. 13., neubearbeitete und erweiterte Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.
 Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names. Common names, scientific names, eponyme, synonyme, an etymology. CRC Press LCC, Boca Raton 2000; S. 2070–2071. (Google Books)

Tenglar 
 Pilg. IPNI

Þýskir grasafræðingar
Dacrydium pectinatum

Dacrydium pectinatum er sígrænt tré (um 3 til 40m hátt) frá Hainan, Borneó, Filippseyjum og Súmötru. .

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium elatum

Dacrydium elatum er sígrænt tré (um 8 til 40m hátt) frá Malasíuskaga, Súmötru, Malasíu og Borneó.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrydium cupressinum

Dacrydium cupressinum er sígrænt tré (að 55m hátt) frá Nýja-Sjálandi.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1984

Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1984 fóru fram þriðjudaginn 6. nóvember 1984. Ronald Reagan sitjandi forseti og George H. W. Bush sitjandi varaforseti unnu sigur á Walter Mondale fyrrverandi varaforseta og Geraldine Ferraro fulltrúadeildarþingmanni fyrir New York.

Niðurstöður

Sjá einnig
 Kosningar í Bandaríkjunum 1984

Tilvísanir 

 
Kosningar í Bandaríkjunum 1984
1984
Harry Valderhaug

Harry Valderhaug (fæddur 1965) er norskur stjórnmálamaður sem er fulltrúi Kristilega þjóðarflokksins. Frá 2015 er hann borgarstjóri í sveitarfélaginu Giske.

Valderhaug hefur gegnt formennsku í sveitarfélaginu og verið hópstjóri í Giske Christian People's Party 2003–2015 og hefur setið í bæjarstjórn í Giske síðan 1995.

Áður en hann varð borgarstjóri rak hann eigið fyrirtæki í Álasundi og Kristiansand sem fulltrúi Storebrand frá 1995 til 2014 sem ráðgjafi í fjármálum, bankastarfsemi og tryggingum. Hann hefur einnig starfað hjá Sunnmøre IM og Møre Forsikring í skemmri tíma.

Norskir stjórnmálamenn
Ausufjall

Ausufjall er 636 metra fjall norðan Ausudals í Dýrafirði.

Dýrafjörður
Fjöll á Íslandi
Baldvin Ringsted

Baldvin Ringsted er íslenskur listamaður fæddur á Akureyri árið 1974, en búsettur og starfandi í Glasgow, Skotlandi. Hann hefur sýnt víða um heim, bæði á samsýningum og einkasýningum. Baldvin sækir efnistök verkanna oftast að einhverju leyti í þekkingu sína og reynslu af tónlist og hljóðfæraleik. Verk hans skoða annars vegar sambandið á milli hljóðs og mynda og hins vegar á milli sögu og strúktúrs.

Listræn menntun Baldvins hófst við FÍH tónlistarskólann í Reykjavík, þar sem hann stúderaði jazz gítarleik og útskrifaðist árið 1997. Hann útskrifaðist frá Myndlistarskólanum á Akureyri árið 2004 og lauk mastersnámi (MFA) við Glasgow School of Art árið 2007.

Árið 2006 sendi hann frá sér plötuna Hole and Corner, sem gefin var út undir listamannsnafninu Bela.

„Baldvin Ringsted notar tónlist og tónlistartengingar í verkum sínum. Hann sker spegla og myndir í sundur og raðar saman aftur í nýjan takt.“ 

Snarstefjun, annar hluti: Bárujárnsárin er nafn á sýningu sem Baldvin Ringsted hélt í Vestursal Listasafnsins á Akureyri.

Tenglar

External links 

 Baldvin Ringsted heimasíða
 Glasgow Sculpture Studios

Íslenskir myndlistarmenn
Ítölsku vötnin

Ítölsku vötnin (Ítalska: Grandi laghi prealpini) er hópur stórra stöðuvatna við Suður-Alpafjöll, þ.e. á Norður-Ítalíu. Lítill hluti þeirra er í Suður-Sviss. Vötnin mynduðust við hopun ísaldarjökuls á svæðinu. Stærstu vötnin eru yfir 100 km2: Garda, Maggiore og Como. Loftslag er milt við vötnin og eru þau vinsæll áfangastaður ferðamanna.

Vötnin frá vestri til austurs 

Orta-vatn
Maggiore-vatn (hluti í Sviss)
Varese-vatn
Lugano-vatn (hluti í Sviss)
Como-vatn
Iseo-vatn
Idro-vatn
Garda-vatn

Stöðuvötn á Ítalíu
Garda-vatn

Garda-vatn (ítalska: Lago di Garda) er stærsta stöðuvatn Ítalíu. Það er í Langbarðalandi við rætur Alpafjalla, um miðja vegu frá Brescia og Verona. Bærinn Garda er við vatnið sjálft. Margar eyjar eru á vatninu en eru fimm stærstar. Sú stærsta er Isola del Garda, þar stofnaði Frans frá Assisí klaustur árið 1220. Milt loftslag er við vatnið og er það fjölfarinn ferðamannastaður.

Tengt efni
Ítölsku vötnin

Stöðuvötn á Ítalíu
Maggiore-vatn

Maggiore-vatn (ítalska: Lago Maggiore) er næststærsta stöðuvatn Ítalíu og það stærsta í Suður-Sviss við Suður-Alpafjöll. Það er á mörkum héraðanna Piedmont og Langbarðalands á Ítalíu og kantónunnar Ticino í Sviss. En fljót með sama nafni, Ticino rennur úr vatninu í Pó-fljót.

Tengt efni
Ítölsku vötnin

Stöðuvötn á Ítalíu
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980

Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980 fóru fram þriðjudaginn 4. nóvember 1980. Ronald Reagan fylkisstjóri Kaliforníu og George H. W. Bush unnu sigur á Jimmy Carter sitjandi forseta og Walter Mondale sitjandi varaforseta.

Niðurstöður

Sjá einnig
 Kosningar í Bandaríkjunum 1980

Tilvísanir 

 
Kosningar í Bandaríkjunum 1980
1980
Como-vatn

Como-vatn (ítalska: Lago di Como) , einnig kallað Lario er þriðja stærsta vatn Ítalíu og er í Langbarðalandi. Vatnið er þrjá arma og er allt að 400 metra djúpt sem gerir það 5. dýpsta vatn Evrópu. Aðalsfólk, frægt og ríkt fólk er þekkt fyrir að eiga villur við vatnið.

Tengt efni
Ítölsku vötnin

Stöðuvötn á Ítalíu
Retrophyllum piresii

Retrophyllum piresii er sígrænt tré frá Brasilíu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Retrophyllum vitiense

Retrophyllum vitiense er stórt sígrænt tré frá Nýju-Gíneu, Fídjíeyjum, Vanúatú og Salómonseyjum.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Retrophyllum minus

Retrophyllum minus er lítið sígrænt tré frá Nýju-Kaledóníu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Retrophyllum comptonii

Retrophyllum comptonii er sígrænt tré frá Nýju-Kaledóníu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Retrophyllum rospigliosii

Retrophyllum piresii er stórt sígrænt tré frá norðvesturhluta S-Ameríku.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Afrocarpus usambarensis

Afrocarpus usambarensis er sígrænt tré (að 30m hátt) frá Tansaníu og nærliggjandi svæðum.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Afrocarpus dawei

Afrocarpus dawei er sígrænt tré (að 30m hátt) frá Tansaníu og Úganda.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Afrocarpus falcatus

Afrocarpus falcatus er sígrænt tré (að 60m hátt) frá Suður-Afríku og Mósambík.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Aage Lauritz Petersen

Aage Lauritz Petersen (14. desember 1879 – 2. mars 1959) var danskur verkfræðingur, símstöðvarstjóri í Vestmannaeyjum og lengst af fulltrúi á Skattstofunni í Reykjavík.

Ævi og starfsferill
Aage Lauritz Petersen var sonur dansks málafærslumanns, August Ferdinand Petersen og konu hans Alvilda Laurine Petersen. Í Kaupmannahöfn kynntist hann íslenskri stúlku, Guðbjörgu Jónínu Gísladóttur. Þau eignuðust saman dóttur árið 1902, fluttust árið eftir til Vestmannaeyja og gengu þar í hjónaband.

Við komuna til Íslands var Petersen sagður verkfræðingur og notaði hann þann titil alla tíð. Engin sérstök ástæða er til að draga þann menntunartitil í efa, en notkun verkfræðingsheitisins var þó stundum lausari í reipunum í byrjun tuttugustu aldar en síðar varð. Petersen varð t.d. ekki félagi í Verkfræðingafélagi Íslands, en slíkt var raunar ekki óalgengt fyrir menn sem horfið höfðu til annarra starfa en heyrðu beinlínis til verkfræði. Í grein í Tímariti Verkfræðingafélagsins árið 1946 um hafnarframkvæmdir í Vestmannaeyjum, þar sem Petersen kom nokkuð við sögu, er komist svo að orði að hann „hafi um tíma stundað verkfræðinám“.

Í ársbyrjun 1905 var fyrsta heilbrigðissamþykktin sett í Reykjavík og þar með stofnað embætti heilbrigðisfulltrúa. Petersen var ráðinn til starfsins og bar fyrstur manna þann titil hér á landi. Snerust störf hans að miklu leyti um skólp- og fráveitumál sem voru í miklum ólestri í bænum á þeim tíma. Petersen var jafnframt ráðinn til að vinna nákvæman uppdrátt að bæjarlandinu en um mitt ár 1908 sagði hann sig frá því verki. Um svipað leyti fluttust Petersen og Guðbjörg aftur til Vestmannaeyja. Þar létu þau til sín taka og voru í hópi stofnenda Leikfélags Vestmannaeyja árið 1910, þar sem Petersen var formaður. Þau slitu samvistum árið 1915 og áttu þá fjögur börn.

Vestmannaeyjar komust í símsamband við fastalandið sumarið 1911. Um leið var reist símstöð í Vestmannaeyjum og var Petersen gerður að stjórnanda hennar. Árið 1915 eignuðust Eyjamenn sína fyrstu rafveitu og sinnt Petersen stjórn hennar meðan á dvölinni í Vestmannaeyjum stóð. Hann kvæntist á nýjan leik árið 1917, Guðnýju Magnúsdóttur úr Reykjavík, sem komið hafði til Vestmannaeyja sem símstöðvarstúlka eða símþjónn, eins og það var kallað. Þau eignuðust alls fjögur börn.

Árið 1919 fluttust Petersen og Guðný til Reykjavíkur. Hann var ráðinn til starfa á Skattstofunni og var í fyrstu eini starfsmaður hennar auk Skattstofustjóra. Þar vann hann út starfsævina. Aage Lauritz Petersen fékk íslenskan ríkisborgararétt og náði fullkomnu valdi á tungumálinu, svo mjög að hann tókst á við að smíða íslensk orð yfir ýmis hugtök tengd störfum hans að skattamálum. Hann lést árið 1959.

Tilvísanir 

Danskir verkfræðingar
Mývatnseldar

Mývatnseldar voru eldsumbrot við Kröflu sem geisuðu frá árunum 1724-1729. Hraun rann m.a. út í Mývatn og sprengigígurinn Víti við Kröflu myndaðist.

Tengt efni
Kröflueldar

Eldgos á Íslandi
Krafla
Skottlingur

Skottlingur (fræðiheiti: Stemonitis fusca) er tegund slímsvepps. Skottlingur vex meðal annars á Íslandi á birki og víðitegundum en er hér fátíður. Hann finnst í Vaglaskógi.

Tilvísanir 

Slímsveppir
Lugano-vatn

Lugano-vatn (ítalska: Lago di Lugano eða Ceresio) er stöðuvatn milli Ítalíu (33% vatnsins) og Sviss (63% vatnsins). Það er nefnt eftir borginni Lugano og er á milli Maggiore-vatns og Como-vatns. Mengun hefur verið vandamál í vatninu.

Stöðuvötn á Ítalíu
Stöðuvötn í Sviss
Sumartryffill

Sumartryffill er heiti á tegund ætisveppa af ættkvíslinni Tuber. Sumartryffill myndar samlífi með rótum trjáa, einkum eikartrjáa. Hann er vex aðallega í suðurhluta Evrópu. Ekki er á hreinu hvort hann sé afbrigði eða sjálfstæð tegund, en er náskyldur Tuber uncinatum.

Sumartryffill (Tuber aestivum) er á válista yfir tegundir í útrýmingarhættu í Danmörku. Á Norðurlöndunum er mælst til þess að hann sé aðeins seldur ef hann kemur frá landi þar sem hann er ekki á válista.

Tenglar 
 Trufflur - gimsteinn eldhússins; grein í Morgunblaðinu 1996

Tilvísanir

Ætisveppir
Asksveppir
Afrocarpus gracilior

Afrocarpus gracilior er sígrænt tré (að 40m hátt) frá Tansaníu, Eþíópíu, Kenía og Úganda.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Afrocarpus mannii

Afrocarpus mannii er sígrænt tré (að 15m hátt) frá São Tomé og Príncipe.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt