alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Marteinn Meulenberg

Marteinn Meulenberg (upphaflega Martin Meulenberg) (30. október 1872 – 3. ágúst 1941) var fyrsti kaþólski biskup Íslands eftir siðaskiptin. 

Marteinn fæddist í Hillensberg í Þýskalandi. Faðir hans var þýskur en móðirin hollensk. Séra Meulenberg tilheyri Montfortreglunni sem er kaþólsk prestaregla og nefnist Societas Mariae Montfortana (skammstöfun: SMM) á latínu. Hann kom til Íslands árið 1903 og hafði þá verið tvö ár sóknarprestur í Danmörku. 

Þegar Ísland varð fullvalda ríki, árið 1918, sótti séra Meulenberg fyrstur útlendra manna um ríkisborgararétt á Íslandi. Í samband við fullveldið stofnaði Páfastóll sjálfstæða trúboðskirkju fyrir Ísland og varð Marteinn Meulenberg yfirmaður hennar. Árið 1929 var trúboðskirkjan gerð að postullegu umdæmi og séra Meulenberg stjórnandi. Hann var vígður biskup í nýju kaþólsku dómkirkjunni, Landakotskirkju í Reykjavík, í júlí sama ár. Það gerði yfirmaður trúboðsdeildarinnar í Róm, „De Propaganda Fide“, kardínálinn William van Rossum, og varð Marteinn þar með fyrsti biskupinn í hinni endurreistu kaþólsku kirkju á Íslandi. Meulenberg dó árið 1941.

Heimild 
 Gunnar Guðmundsson: Martin Meulenberg: Ein isländischer Bischof aus Hillensberg, í: Heimatkalender des Kreises Heinsberg, útgáfuár 1999.

Meulenberg, Martin
Jóhannes Gijsen

Jóhannes Mattías Gijsen (upphaflega Joannes Baptist Matthijs Gijsen) (7. október 1932 − 24. júní 2013) var biskup kaþólsku kirkjunnar á Íslandi á árunum 1996−2007. 

Hann fæddist í Oeffelt í Hollandi og var vígður til prests 1957. Séra Jóhannes var skipaður biskup í Roermond í Hollandi 20. janúar 1972 og var síðar vígður af Páli páfa VI í Róm 13. febrúar 1972. Séra Jóhannes þótti harður í horn að taka af frjálslyndum kaþólikkum í Hollandi og átti í ýmsum útistöðum og deilum. Hann sagði af sér biskupsembættinu í Roermond 22. janúar 1993 og fékk embætti biskups í Maastricht 3. apríl 1993 en var síðar skipaður stjórnandi biskupsdæmisins í Reykjavík 24. maí 1996. Hann gegndi því embætti allt þar til Pétur Bürcher tók við 30. október 2007.

Árið 2010 komu fram í Hollandi ásakanir um að Jóhannes Gijsen hefði gerst sekur um kynferðislega misnotkun gegn börnum í hollenskum skóla á sjötta og sjöunda áratugnum. Hann neitaði þeim ásökunum. 

2. nóvember 2012 var birt í Reykjavík skýrsla sem sérstök rannsóknarnefnd, skipuð af kaþólsku kirkjunni, hafði unnið um kynferðisbrot presta og starfsmanna kaþólska söfnuðarins á Íslandi og Landakotsskóla, sem rekinn hafði verið lengi af söfnuðinum. Beindust ásakanir ekki síst gegn séra Ágúst George skólastjóra og Margréti Müller kennara við skólann. Niðurstaða nefndarinnar var sú að allir biskupar kaþólsku kirkjunnar hefðu brugðist skyldum sínum með því að þagga niður kvartanir yfir hátterni séra Georges og annarra, þar á meðal Jóhannes Gijsen. Var sérstaklega vísað til þess að hann hefði eyðilagt bréf frá manni sem lýsti slæmri reynslu sinni í Landakotsskóla. Jafnframt var þá upplýst að Gijsen biskup hefði árið 1998 lagt til við páfagarð að séra George væri veitt sérstök viðurkenning.

Tilvísanir

Tenglar 

 Kaþólska kirkjan á Íslandi

Gijsen, Jóhannes Mattías
Bílgreinasambandið

Bílgreinasambandið (BGS) eru hagsmunasamtök íslenskra atvinnurekenda í sölu ökutækja, vöru og þjónustu þeim tengdum. Markmið samtakanna er að vera sameiginlegur málsvari aðildarfyrirtækja, efla samstarf þeirra á milli, bæta menntun starfsmanna innan þess og auka öryggi í umferðinni. Bílgreinasambandið vinnur einnig miðlæga kjarasamninga. Fjöldi fyrirtækja með aðild er 155.

Saga
Bílgreinasambandið var stofnað 14. nóvember 1970 þegar Samband bílaverkstæða á Íslandi (stofnað 1933) og Félag bifreiðainnflytjenda (stofnað 1954) sameinuðust að norrænni fyrirmynd. Árið 1998 sagði Bílgreinasambandið sig úr Vinnuveitendasambandi Íslands og hefur gert sjálfstæða kjarasamninga síðan 2000.

Tilvísanir

Tengill
 Heimasíða Bílgreinasambandsins

Íslensk bifreiðasamtök
FIT

FIT er íslensk bankaskammstöfun sem stendur fyrir: Færsluskrá innistæðulausra tékka. Hafi viðkomandi reikningshafi í ótilteknum banka farið yfir á reikningnum, þá þarf hann að borga visst gjald, sem nefnist þessu sama nafni. Á heimabanka birtist oft Ath-FIT ef farið er yfir á reikningnum. 

Orðatiltækin að vera á fitti er oft notað yfir þá sem eru á skrá yfir útgefendur innistæðulausra ávísanna og sögnin að fitta merkir að gefa út innistæðulausa ávísun.

Tengt efni 
 Fit-listi (listi yfir innistæðulausar ávísanir og debetúttektir)

Hagfræði
Rögnvaldur Ólafsson

Rögnvaldur Ólafsson (5. desember 1874 – 14. febrúar 1917) var íslenskur húsameistari (arkitekt). Hann var fyrsti Íslendingurinn sem nam byggingarlist og raunar fyrsti nútíma húsameistarinn sem Íslendingar eignuðust.

Rögnvaldur fæddist á Ytrihúsum í Dýrafirði (Vestfjörðum). Faðir hans var Ólafur bóndi Sachariasson og móðir hans Veronika Jónsdóttir. Rögnvaldur byrjaði nám nokkuð gamall. Hann lærði undir skóla hjá Þorvaldi Jónssyni prófasti á Ísafirði. Hann stundaði svo nám við Latínuskólann í Reykjavík. Þar hóf hann nám árið 1894 og var efstur námsmanna við útskrift árið 1900 og útskrifaðist sem utanskólasveinn. Fjórum árum síðar sigldi hann til Kaupmannahafnar til að nema húsgerðalist og fékk til náms nokkurn stuðning af landsfé. Lagði hann sig þar um hríð af miklu kappi eftir því námi, en sem nokkuð leið, tók hann að kenna heilsubilunar, sem síðar átti eftir að draga hann til dauða. Ágerðist sjúkleiki hans svo mjög, að hann hélt aftur til Íslands árið 1904. Starfaði hann þar til hann lést á Vífilsstaðaspítala.

Eitt af þekktari verkum Rögnvaldar er Húsavíkurkirkja sem var vígð 2. júní 1907. Hún er krosskirkja, byggð úr norskum viði. Edinborgarhúsið á Ísafirði sem er timburhús reist 1907. Nokkur önnur verk hans voru: Vífilsstaðaspítali sem var reistur 1908, Bíldudalskirkja, sem er steinhús og Þingeyrarkirkja sem er einnig steinhús og í gotneskum stíl. Þá eru skrifstofur forsetaembættisins til húsa í einni af byggingum Rögnvaldar, Sóleyjargötu 1.

Tilvísanir

Tenglar 
 Stofnun Rögnvaldar mun sinna rannsóknum á arkitektúr, Fréttablaðið, 25. maí 2012, bls. 42

Tengt efni 
 Húsavíkurkirkja
 Edinborgarhúsið á Ísafirði
 Sóleyjargata 1

Íslenskir arkitektar
Jón Einarsson gelgja

Jón Einarsson gelgja (d. 1306) var íslenskur lögsögumaður á 13. öld og líklega riddari og er lögbókin Jónsbók kennd við hann.  

Hann var að öllum líkindum sonur Einars Þorvaldssonar í Hruna, Gissurarsonar, sem dó 1240, og þá sennilega bróðir Teits Einarssonar lögsögumanns. Hann var lögsögumaður 1267 og aftur 1269-1270. Jón var lengi í Noregi, kom út til Íslands með Jónsbók 1280 og mun hafa átt mikinn þátt í henni, enda nefnd eftir honum. Þegar Sturla Þórðarson þótti ekki lengur gegna lögmannsembættinu nægilega vel var Jón Einarsson settur með honum og gerður lögmaður sunnan og austan 1277-1294. Í bréfi sem Árni biskup skrifaði Noregskonungi haustið 1277 segir hann að Jón lögmaður hafi farið vel og viturlega í sínu starfi en af Sturlu hafi staðið minna gagn en þörf stóð til.

Jón kemur oft við sögu í Árna sögu biskups og fylgdi höfðingjum gegn biskupi í staðamálum en reyndi þó heldur að miðla málum. Hann og Hrafn Oddsson gengu í að sætta Árna biskup og Loðinn lepp árið 1284.

Hann var herraður af Noregskonungi, en missti þá nafnbót 1299, fór út árið eftir og kann að hafa fengið riddaranafnbótina aftur því að Flateyjarannáll kallar hann herra Jón lögmann þegar sagt er frá láti hans 1306. Hann er talinn hafa verið með auðugustu mönnum landsins um sína daga.

Heimild 
Íslenskar æviskrár, j/n, bls. 92.
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Haukdælir
Lögsögumenn
Kaþólskir biskupar á Íslandi eftir endurreisn

Eftirfarandi hafa verið biskupar kaþólsku kirkjunnar á Íslandi frá því að hún var endurreist sem postullegt umdæmi 1929. Fyrstu tveir biskuparnir, Marteinn og Jóhannes, voru vígðir til Hóla en með aðsetur í Reykjavík. Hinir hafa verið biskupar í Reykjavíkurbiskupsdæmi.

 1929 – 1941: Marteinn Meulenberg, Montfortreglu, þýskur 
 1942 – 1966: Jóhannes Gunnarsson, Montfortreglu 
 1968 – 1986: Hinrik Frehen, Montfortreglu, hollenskur 
 1988 – 1994: Alfred Jolson, Jesúítareglu, bandarískur 
 1996 – 2007: Jóhannes Gijsen, hollenskur 
 2007 – 2015:  Pétur Bürcher, svissneskur 
 2015 –:  Davíð Tencer, tékkneskur

Sjá einnig
 Listi yfir Skálholtsbiskupa
 Listi yfir Hólabiskupa
 Listi yfir biskupa Íslands

 
Saga kristninnar á Íslandi
Foo Fighters

Foo Fighters er bandarísk rokkhljómsveit stofnuð af Dave Grohl, fyrrum trommara Nirvana, árið 1994. Sveitin hefur spilað þrisvar á Íslandi: 2003, 2005 og 2017.

Árið 2022 lést trommari sveitarinnar Taylor Hawkins.

Breiðskífur
 Foo Fighters (1995)
 The Colour and the Shape (1997)
 There Is Nothing Left to Lose (1999)
 One by One (2002)
 In Your Honor (2005)
 Echoes, Silence, Patience & Grace (2007)
 Wasting Light (2011)
 Sonic Highways (2014)
 Concrete and Gold (2017)
 Medicine at Midnight (2021)

Bandarískar hljómsveitir
John Leckie

John Leckie er einn af afkastamestu framleiðendum breskrar tónlistar. Hann hefur unnið með sveitum á borð við Radiohead, Muse, My Morning Jacket, George Harrison, The Stone Roses og The Verve.

Breskir upptökustjórar
Radiohead

Radiohead er ensk rokkhljómsveit stofnuð í Abingdon, Oxfordshire á Englandi árið 1986. Hljómsveitin er þekkt fyrir tilraunamennsku á síðari árum sínum en hóf ferilinn í hefðbundnari rokki.
Árið 2016 spilaði sveitin á Secret Solstice hátíðinni í Laugardalshöll.

Hljómplötur

Breiðskífur 
 Pablo Honey (1993)
 The Bends (1995)
 OK Computer (1997)
 Kid A (2000)
 Amnesiac (2001)
 Hail to the Thief (2003)
 In Rainbows (2007)
 The King of Limbs (2011)
 A Moon Shaped Pool (2016)

Tenglar 
 Opinber heimasíða

Enskar hljómsveitir
Hinrik Frehen

Hinrik Frehen (Henrik Hubertus Frehen) (24. janúar 1917 – 31. október 1986) var biskup kaþólsku kirkjunnar á Íslandi frá 1968 til 1986. 

Hinrik Frehen fæddist í héraðinu Waubach syðst í Hollandi við landamæri Þýskalands og Belgíu. Hann stundaði nám í menntaskóla Montfort-presta og gerðist meðlimur reglu þeirra (S.M.M.) 1937. Hinrik stundaði nám í heimspeki og guðfræði í prestaskóla Montfortpresta í Oirschot í Hollandi og var vígður prestur 18. desember 1943. Hann tók doktorspróf við háskólann í Louvain í Belgíu. Doktorsritgerð hans fjallaði um Kristsfræði Bérulle kardínála. Næstu sex árin gegndi hann tveimur prófessorsembættum, fyrst í Biblíufræðum og síðar í trúfræði og trúarlífssögu við prestaskólann í Oirschot. Árið 1958 varð hann yfirprestur í Montfort-reglunni og framkvæmdastjóri trúboðsstöðvar, fyrst í Louvain og síðar í Róm. 

Hinrik Frehen var útnefndur biskup á Íslandi 18. október 1968 og vígður 8. desember sama ár en settur inn í embætti 22. sama mánaðar. Hinrik þótti fyrst og fremst vera vísindamaður sem reyndi að vinna bug á vandamálunum á vitrænan hátt og lagði mikla stund á íslenskunám en náði þó aldrei fullum tökum á talmálinu. Hann fylgdi fyrirmælum og ákvörðunum annars Vatíkanþingsins og sá til þess að helgisiðirnir væru framkvæmdir eftir nýjum reglum þess. Hann lét meðal annars þýða messu- og helgitexta á íslensku. Henrik biskup hafði víðtæk sambönd í Hollandi og Þýskalandi og notfærði sér þau til að bæta fjárhagsstöðu biskupsdæmisins. Hann kom meðal annars á tengslum við St. Ansgar-stofnunina í Þýskalandi og stofnaði eigin hjálparsjóð í Hollandi fyrir íslensku kirkjuna.

Biskup var jarðsunginn í Landakoti 7. nóvember 1986.

Tilvísanir 
 

Biskupar kaþólsku kirkjunnar á Íslandi
Vindrós

Vindrós er myndræn framsetning notuð í veðurfræði til að sýna tíðni vinda á tilteknu tímabili. Vindar eru flokkaðir í 32 vindáttir, þ.e. 4 höfuðáttir og 28 milliáttir og talið hversu oft hver vindátt kemur fyrir á tímabilinu. Á vindrósina er síðan merktur punktur fyrir hverja milliátt, þ.a. fjarlægð punktsins sýni hlutfallslega tíðni hverrar áttar, og línustrik dregin milli allra punktanna. 

Áttarósin í kompási er oft höfð sem grunnmynd hennar, eða eingöngu tveir ásar sem sýna höfuðáttirnar. Vindrósin birtist sem línurit (eða súlurit) og því lengra sem vindrósin teygir sig í ákvaðna átt því tíðari er vindurinn úr þeirri átt. Tíðnisveiflur þessar mynda sjálfa vindrósina.

Tengt efni 
 Áttarós (ö.n. kompásrós)

Tenglar 
 Veður og veðurfar - Loftþrýstingur og vindur 
 Súluritssvindrós
 Línuritsvindrós

Veðurfræði
„Weird Al“ Yankovic

Alfred Matthew „Weird Al“ Yankovic (fæddur 23. október 1959) er bandarískur skemmtikrafur frá Kaliforníu.

Bandarískir tónlistarmenn
The Verve

The Verve (upprunalega Verve) var ensk rokkhljómsveit stofnuð 1990. Hún sló í gegn með plötunni Urban Hymns þar sem lagið Bittersweet Symphony var þekktast. Sveitin starfaði (með einu hléi árið 1996) til ársins 1999 og kom svo aftur saman 2007–2009 og gaf út nýja plötu. Richard Ashcroft söngvari hljómsveitarinnar hefur verið með sólóferil frá aldamótum.

Breiðskífur
A Storm in Heaven (1993)
A Northern Soul (1995)
Urban Hymns (1997)
Forth (2008)

Enskar hljómsveitir

Lagt niður 2009
The Stone Roses

The Stone Roses er bresk rokkhljómsveit frá Manchester sem stofnuð var 1983. Sveitin starfaði til 1996 og þá hóf Ian Brown söngvari sólóferil og Mani bassaleikari fór í sveitina Primal Scream. The Stone Roses kom saman aftur árið 2011 og hefur gefið út 2 ný lög síðan.

Meðlimir
Ian Brown – söngur og ásláttarhljóðfæri (1983 – 1996, 2011 – )
John Squire – gítar og bakraddir (1983 – 1996, 2011 – )
Mani (Gary Mounfield) – bassi (1987 – 1996, 2011 – )
Reni (Alan Wren) – trommur og bakraddir(1984 – 1995, 2011 – )

Breiðskífur
The Stone Roses (1989)
Second Coming (1994)

Tengill
Ég vil vera dýrkaður og dáður - Umfjöllun Rúv

Breskar hljómsveitir
Löggjafarþing

Löggjafarþing heitir það þegar Alþingi kemur fyrst saman hvert ár eftir að fyrra löggjafarþingi er lokið. Þá hefst nýtt löggjafarþing sem vanalega stendur í eitt ár. Hvert slíkt þing skiptist í haust-, vetrar- og vorþing. Haustþingið stendur vanalega frá 2. þriðjudegi septembermánaðar (frá og með árinu 2012) og til jóla, vetrarþingið frá jólum og að dymbilviku, en vorþingið stendur frá dymbilvikunni og fram í maí. Þetta er ekki alltaf svona, en afbrigði koma stundum fram, t.d. vegna kosninga.

Sjá einnig
Listi yfir löggjafarþing

Heimildir
Forsætisráðherra Noregs

Þessi síða hefur að geyma lista yfir forsætisráðherra Noregs.

Forsætisráðherrar

 Johan Sverdrup (1884-1889)
 Emil Stang d.e. (1889-1891)
 Johannes Steen (1891-1893)
 Emil Stang d.e. (1893-1895)
 George Francis Hagerup (1895-1898)
 Johannes Steen (1898-1902)
 Otto Albert  Blehr (1902-1903)
 George Francis Hagerup (1903-1905)
 Christian Michelsen (1905-1907)
 Jørgen Løvland (1907-1908)
 Gunnar Knudsen (1908-1910)
 Wollert Konow (S.B.) (1910-1912)
 Jens Bratlie (1912-1913)
 Gunnar Knudsen (1913-1920)
 Otto Bahr Halvorsen (1920-1921)
 Otto Albert Blehr (1921-1923)
 Otto Bahr Halvorsen (1923)
 Abraham Berge (1923-1924
 Johan Ludwig Mowinckel (1924-1926)
 Ivar Lykke (1926-1928)
 Christopher Hornsrud (1928)
 Johan Ludwig Mowinckel (1928-1931)
 Peder Ludvik Kolstad (1931-1932)
 Jens Hundseid (1932-1933)
 Johan Ludwig Mowinckel (1933-1935)
 Johan Nygaardsvold (1935-1945)
 Einar Gerhardsen (1945-1951)
 Oscar Torp (1951-1955)
 Einar Gerhardsen (1955-1963)
 John Lyng (1963)
 Einar Gerhardsen (1963-1965)
 Per Borten (1965-1971)
 Trygve Bratteli (1971-1972)
 Lars Korvald (1972-1973)
 Trygve Bratteli (1973-1976)
 Odvar Nordli (1976-1981)
 Gro Harlem Brundtland (1981)
 Kåre Willoch (1981-1986)
 Gro Harlem Brundtland (1986-1989)
 Jan P. Syse (1989-1990)
 Gro Harlem Brundtland (1990-1996)
 Thorbjørn Jagland (1996-1997)
 Kjell Magne Bondevik (1997-2000)
 Jens Stoltenberg (2000-2001)
 Kjell Magne Bondevik (2001-2005)
 Jens Stoltenberg (2005-2013)
 Erna Solberg (2013-2021)
 Jonas Gahr Støre (2021–)

 
Listi
Verkamannaflokkurinn

Verkamannaflokkurinn getur átt við eftirfarandi stjórnmálaflokka:

Verkamannaflokkurinn í Bretlandi
Verkamannaflokkinn í Ástralíu
Verkamannaflokkurinn í Noregi
Verkamannaflokkurinn í Ísrael
Verkamannaflokkur Íslands sem bauð fram í alþingiskosningunum 1991
Vindátt

Vindátt er sú átt sem vindur blæs úr. 
Þannig er til dæmis rætt um sunnanátt, suðlæga átt eða sunnanvind þegar vindur kemur úr suðri.

Mæld meðalvindátt í 10 mínútur nefnist segulvindátt (magnetísk átt) þegar miðað er við áttavita, en sönn vindátt, þegar leiðrétt hefur verið fyrir misvísun. Í veðurskeytum er gefin vindhraði og sönn vindátt í heilum tug bogagráða. Tíðni vinda er oftast sýnd með vindrós.

Veðurfræði
Vindhraði

Vindhraði í veðurfræði er 10 mínútna meðalhraði vinds á ákveðinni hæð (oft 10 metrar frá yfirborði), sem mældur er með vindmæli, eða metinn af veðurathugunarmanni. Í veðurskeytum er gefinn vindhraði og vindátt og stundum hámarksvindhraði og mesta vindhviða frá síðustu veðurathugun. Minnsti vindhraði er núll eða logn, en mesti hugsanlegi vindhraði er hljóðhraðinn í lofti. Beaufort-kvarðinn er enn talsvert notaður til að gefa mat á vindstyrk.

Tenglar 
 Umreikningur vindhraða á vedur.is

Veðurfræði

es:Viento#Características físicas de los vientos
Sveinbjörn Pálsson

Sveinbjörn Hermann Pálsson var síðasti ritstjóri tímaritsins Vamm sem kom út árin 2004-2005. Hann var  útlitshönnuður Iceland Airwaves hátíðarinnar og kúabjölluleikari í hljómsveitinni FM Belfast. Sveinbjörn er einnig þekktur undir plötustnúðanafninu Terrordisco en undir því heitir hefur hann m.a. komið fram á Iceland Airwaves. Hann er einn stjórnanda Funkþáttarins á útvarpsstöðinni Xinu.

Íslenskir tónlistarmenn
Bláklukka

Bláklukka (fræðiheiti: Campanula rotundifolia) blóm af bláklukkuætt. Bláklukkan hefur 1 til 2 blóm á hverjum stöngli en stundum þó fleiri. Blóm þessi eru, eins og nafnið gefur til kynna, blá og klukkulaga. Einstaka plöntur geta þó verið með hvít blóm. Stöngull jurtarinnar er blöðóttur og jarðlæg blöðin hjartlaga eða með kringlótta blöðku.

Hún vex í Evrópu og Síberíu frá norðurhluta Miðjarðarhafssvæðisins til Norðurheimskautssvæðisisns

Bláklukka vex í móajarðvegi, brekkum og grasbölum. Á Íslandi er útbreiðslan aðallega á austurlandi, en hefur breiðst út meðal annars með skógarplöntum frá Hallormsstað.

Flokkun
Campanula rotundifolia var fyrst lýst 1753 af Carl Linnaeus. Frá og með nóvember 2019 eru engin afbrigði eða undirtegundir af Campanula rotundifolia viðurkennd í Plants of the World Online. Nokkrar tegundir hafa fyrrum verið taldar sem afbrigði eða undirtegundir af C. rotundifolia:
 Campanula alaskana (Campanula rotundifolia var. alaskana or hirsuta)
 Campanula giesekiana (C. r. var. dubia eða var. groenlandica)
 Campanula intercedens (C. r. var. dentata eða intercedens)
 Campanula kladniana (C. r. subsp. kladniana)
 Campanula macrorhiza (C. r. var. aitanica eða alcoiana)
 Campanula moravica (C. r. subsp. moravica)
 Campanula nejceffii (C. r. var. bulgarica)
 Campanula petiolata (C. r. var. petiolata)
 Campanula ruscinonensis (C. r. var. ruscinonensis)
 Campanula willkommii (C. r. subsp. willkommii)

Ytri tenglar
Den virtuella floran 
Flóra Íslands

Tilvísanir

Bláklukkur
Kratýlos

Kratýlos (á forngrísku: , Kratylos, uppi á 5. öld f.Kr.) var forngrískur heimspekingur, líklega frá Aþenu. Meginheimildin um ævi hans er samræðan Kratýlos eftir Platon.

Kratýlos var herakleitingur en mun hafa verið öllu róttækari. Herakleitos á að hafa sagt að maður stígi ekki tvisvar í sömu ána  en samkvæmt Aristótelesi hélt Kratýlos því fram að ekki væri hægt að stíga einu sinni í sömu ána.. Kratýlos taldi að heimurinn væri breytingum algerlega undirorpinn. Ef það er ekki hægt að stíga í ána því áin er í sífelldri breytingu, þá er líka ómögulegt að tala um ána, því um leið og orðin eru sögð er áin horfin og ný á orðin til. Kratýlos hætti af þessum sökum að tala. Hann tjáði sig með því að benda fingrinum í staðinn.

Tilvísanir 

Forngrískir heimspekingar
Fornir Aþeningar
Þrasýllos

Þrasýllos frá Mendes (dáinn árið 36) var grísk-egypskur stjörnuspekingur, stjörnufræðingur og stærðfræðingur sem starfaði við hirð Tíberíusar keisara í Róm. Hann var þekktur fyrir að vera sannspár um framtíðina. Þrasýllos er frægastur fyrir að hafa annast útgáfu á ritum Platons í fornöld. Þrasýllos raðaði samræðunum í fernur eða fjórleiki og þannig eru þær varðveittar í handritum.

Forngrískir stærðfræðingar
28 vikum síðar

28 vikum síðar (e. 28 Weeks Later) er kvikmynd frá árinu 2007. Myndin gerist í heimi þar sem mannkyninu stafar ógn af óþekktum vírus, þar sem þeir sýktu breytast í blóðþyrsta djöfla í mansmynd. Hún er framhald myndarinnar 28 dögum síðar.

Hlekkir 
 

Enskar kvikmyndir
Audioslave

Audioslave var bandarísk rokkhljómsveit sem samanstóð af meðlimum Rage Against the Machine og söngvara Soundgarden, Chris Cornell. Sveitin gaf út þrjár breiðskífur. Audioslave spilaði í Havana, Kúbu, árið 2005 og var fyrsta ameríska rokkhljómsveitin til að spila þar. Cornell yfirgaf sveitina árið 2007 og hóf sólóferil. Áratug seinna, árið 2017, kom sveitin saman á tónleikum til að mótmæla embættistöku Donald Trump.

Meðlimir 
 Chris Cornell - Söngur
 Tom Morello - Gítar
 Tim Commerford - Bassi
 Brad Wilk - Trommur

Útgefið efni

Breiðskífur 
 Audioslave (2002)
 Out of Exile (2005)
 Revelations (2006)

Mynddiskar 
 Audioslave (EP) (2003)
 Live in Cuba (2005)

Tilvísanir 

Bandarískar hljómsveitir
Vogur (Færeyjum)

Vogur (færeyska: Vágur, danska: Våg) er stærsti bærinn á Suðurey, sem er syðsta eyja Færeyja. Þar búa u.þ.b. 1300 manns.

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Auðunn rauði

Auðunn rauði Þorbergsson (um 1250 – 28. janúar 1322) var biskup að  Hólum 1313 – 1322. 

Auðunn var Norðmaður og var um tíma prestur á Þrándarnesi á Hálogalandi (skammt frá Harstad í Norður-Noregi). Hann varð síðar kórsbróðir við  dómkirkjuna í Niðarósi, og varð brátt einn af forystumönnum kórsbræðra, t.d. í deilum við Jörund erkibiskup. Auðunn var víðförull og fór oftar en einu sinni á fund páfa í Róm. Hann vann sig í álit hjá Noregskonungi og var lengi féhirðir Hákonar háleggs Magnússonar. 

Auðunn var vígður Hólabiskup 25. nóvember 1313. Hann kom til Íslands sumarið 1315 (að Seleyri í Borgarfirði) og reið norður til Hóla. Tók hann biskupsembættið föstum tökum, bæði hvað snerti fjármál og aga meðal kennimanna. Lenti hann brátt í deilum við helstu klerka í Hólabiskupsdæmi. Þrátt fyrir skamman tíma í embætti beitti hann sér fyrir ýmsum málum. Hann lét taka upp bein Guðmundar biskups góða og stuðlaði þannig að helgi hans. Um 1318 lét hann safna í bók máldögum (eignaskrám) kirkna í Hólabiskupsdæmi, og eru þeir kallaðir Auðunarmáldagar. Hann flutti með sér timburstofu frá Noregi, sem reist var á Hólum 1316–1317, síðar kölluð Auðunarstofa. Einnig lét hann smíða upp biskupsherbergin á staðnum. Sumarið 1320 fór Auðunn til Noregs, m.a. til að tryggja hagsmuni sína í deilum við Íslendinga. Hann andaðist í Niðarósi 28. janúar 1322. 

Helsta heimild um Auðun rauða er Lárentíus saga biskups.

Heimildir
Þorsteinn Gunnarsson (ritstj.): Um Auðunarstofu, bls. 167-211.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Þrándarnes

Þrándarnes (Trondarnes, Trondenes), fornt höfðingjasetur og kirkjustaður á Hálogalandi, skammt frá Harstad í Norður-Noregi. Þrándarnes var auðugasti kirkjustaður í Norður-Noregi, og þar er nyrsta miðaldasteinkirkja Noregs, Þrándarneskirkja. 

Þrándarnes kemur við sögu í Heimskringlu. Auðunn rauði Þorbergsson, sem var biskup á Hólum 1313–1322, var sóknarprestur á Þrándarnesi um eða fyrir 1280. Á Þrándarnesi er nú safn og sögusetur (Trondarnes distriktsmuseum, Trondenes historiske senter), og þar er verndarsvæði vegna merkra forn- og náttúruminja.

Heimild 
Þorsteinn Gunnarsson (ritstj.): Um Auðunarstofu. (2004)

Staðir í Noregi