alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Höfuðsmaður

Höfuðsmaður eða kapteinn er titill sem er algengastur í herjum en hefur líka verið notaður um leiðtoga utan hernaðarlegs samhengis. Hirðstjórar konungs á Íslandi voru kallaðir höfuðsmenn vegna þess að þeir voru yfirleitt danskir flotaforingjar. Orðið kemur úr latínu, capitaneus, gegnum þýsku: hauptmann. Í her er höfuðsmaður æðri liðþjálfa en lægra settur en majór. 

Á 16. öld var höfuðsmannstitillinn (hetman) notaður í Pólsk-litháíska samveldinu yfir yfirmann heraflans. Fram til 1581 var þetta tímabundin staða sem aðeins varð til þegar landið átti í stríði. Staðan var aflögð eftir þriðju skiptingu Póllands árið 1795. Meðal Zaporisjakósakka var æðsti herforinginn titlaður kosovij otaman og þegar Kósakkaríkið varð til 1648 var þjóðhöfðingi þess titlaður höfuðsmaður. Síðasti höfuðsmaður þess var Kírill Razumovskíj en Katrín mikla afnam titilinn árið 1764.

Titillinn var endurvakinn um stutt skeið í Úkraínu árið 1918 þegar hópur íhaldsmanna steypti Miðstjórn Úkraínu af stóli og stofnaði einveldi undir stjórn Pavlo Skoropadskíj sem titlaði sig höfuðsmann.

 
Titlar
1634

Árið 1634 (MDCXXXIV í rómverskum tölum) var 34. ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 25. febrúar - Hermenn myrtu Albrecht von Wallenstein að undirlagi keisarans vegna gruns um að hann væri að semja um frið við sænska herinn.
 1. mars - Vladislás 4. konungur Póllands sigraði rússneskan her í orrustunni um Smolensk.
 25. mars - Fyrstu ensku landnemarnir komu til Maryland, fjórðu varanlegu nýlendu Englendinga í Nýja heiminum.
 5. og 6. september - Svíar biðu afgerandi ósigur fyrir keisarahernum í orrustunni við Nördlingen.

Ódagsettir atburðir 
 Veturinn 1633-1634 var kallaður Hvítivetur á Íslandi.
 Oxford University Press í Englandi fékk konungsleyfi.

Fædd 
 16. janúar - Dorothe Engelbretsdotter, norskt skáld (d. 1713).
 18. mars - Marie-Madeleine de La Fayette, franskur rithöfundur (d. 1693).
 20. mars - Balthasar Bekker, hollenskur heimspekingur (d. 1698).
 18. október - Luca Giordano, ítalskur listmálari (d. 1705).
 15. desember - Thomas Kingo, danskt sálmaskáld (d. 1703).

Dáin 
 25. febrúar - Albrecht von Wallenstein, tékkneskur hershöfðingi, myrtur (f. 1583).
 15. maí - Hendrik Avercamp, hollenskur listmálari (f. 1585).
 25. júní - John Marston, enskt leikskáld (f. 1576).

Opinberar aftökur 
 Jón Ormsson hengdur fyrir þjófnað, undir Svarthamri í Langadal.
 Aldís Þórðardóttir dæmd til dauða, í Kópavogi, fyrir blóðskömm. Bróðir hennar, Jón Þórðarson, var dæmdur útlægur fyrir sömu sök.

Tilvísanir 

1634
1631-1640
1635

Árið 1635 (MDCXXXV í rómverskum tölum) var 35. ár 17. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 Apríl - Axel Oxenstierna heimsótti Frakkland og tryggði þar bein afskipti Frakka í Þrjátíu ára stríðinu.
 19. maí - Frakkland sagði Spáni stríði á hendur.
 30. maí - Ferdinand 2. keisari og þýsku mótmælendafurstarnir gerðu með sér friðarsamkomulag í Prag sem fól í sér að Endurheimtartilskipunin frá 1629 var afturkölluð.
 September - Keisarinn sagði Frakklandi stríð á hendur vegna afskipta hans af Franche-Comté.

Ódagsettir atburðir 
 Prestar á Kjalarnesi meinuðu mæðgum um altarisgöngu vegna orðróms um að þær hefðu alið á sér tilbera.
 Leikritið Medea eftir Pierre Corneille var frumsýnt í París.
 Þetta ár dó Bergsteinn skáld blindi á Eyrarbakka útúr drykkjuskap, og fékk ekki kirkjuleg sakir þess að „ískyggilegt" þótti um drykkjuskap hans.

Fædd 
 18. febrúar - Johan Göransson Gyllenstierna, sænskur stjórnmálamaður (d. 1680).
 18. júlí - Robert Hooke, enskur vísindamaður (d. 1703).
 24. ágúst - Peder Schumacher Griffenfeld, danskur stjórnmálamaður (d. 1699).

Dáin 
 27. mars - Robert Naunton, enskur stjórnmálamaður (f. 1563).
 7. ágúst - Friedrich von Spee, þýskur rithöfundur (f. 1591).
 27. ágúst - Lope de Vega, spænskt leikskáld (f. 1562).
 14. nóvember - Magnús Arason, sýslumaður á Reykhólum (f. 1599).

Opinberar aftökur 
 Hengdir fyrir þjófnað: tveir menn í Gullbringusýslu og einn 18 ára drengur í Eyjafirði.
 Gísli Tómasson, 25 ára, „stegldur“ í Laugarbrekku fyrir morð föður síns, Tómasar Þorkelssonar.

Tilvísanir 

1635
1631-1640
1645

Árið 1645 (MDCXLV í rómverskum tölum) var 45. ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu, en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 14. janúar - Enska borgarastyrjöldin: Thomas Fairfax var gerður að yfirhershöfðingja þinghersins.
 3. febrúar - James Graham og her konungssinna vann sigur á skoskum sáttmálamönnum í orrustunni við Inverlochy.
 15. febrúar - Enska borgarastyrjöldin: Enska þingið stofnaði atvinnuher, New Model Army, með 22.000 mönnum.
 10. júní - Oliver Cromwell var gerður að riddaraliðsforingja.
 14. júní - Enska borgarastyrjöldin: Orrustan við Naseby þar sem New Model Army eyddi meginher Karls 1..
 10. júlí - Enska borgarastyrjöldin: Orrustan við Langport þar sem þingherinn gerði út af við síðustu leifar landhers konungssinna og náðu þar með völdum í vesturhluta Englands.
 23. júlí - Alexis 1. varð Rússakeisari.
 13. ágúst - Torstensonófriðnum lauk með friðarsamningum í Brømsebro.
 13. september - Skoskir sáttmálamenn unnu sigur á her James Graham af Montrose í orrustunni við Philiphaugh.

Ódagsettir atburðir 
 Hersveitir frá Segou við Nígerfljót réðust á Malíveldið sem leiddi til þess að það leystist upp.
 Með konungsbréfi var lagt fyrir presta í Danmörku að halda kirkjubækur.
 Maunder-lágmarkið þar sem sólblettir urðu stöðugt sjaldgæfari hófst og stóð til 1715.
 Veggfóður fór að taka við af veggteppum í Evrópu.

Fædd 
 16. ágúst - Jean de La Bruyère, franskur rithöfundur (d. 1696).

Ódagsett 
 William Kidd, skoskur sjóræningi (d. 1701).
 Klemus Bjarnason, síðasti Íslendingurinn sem var dæmdur til dauða fyrir galdra (d. 1692).

Dáin 
 10. janúar - William Laud, erkibiskup í Kantaraborg, líflátinn fyrir landráð (f. 1573).
 13. júní - Miyamoto Musashi, japanskur skylmingamaður (f. um 1584).
 13. júlí - Mikael Rómanov, Rússakeisari (f. 1596).
 28. ágúst - Hugo Grotius, hollenskur lögspekingur (f. 1583).
 8. september - Francisco de Quevedo, spænskur rithöfundur (f. 1580).

Opinberar aftökur 
 Hellu-Bjarni og Bóndinn í Skarðstúni hengdir í Vestur-Barðastrandarsýslu, fyrir þjófnað.
 Ingveldi Kolbeinsdóttur (einnig nefnd Ingunn og Inga), úr Árnessýslu, drekkt fyrir dulsmáls. Hún var 40 ára. 
 Ónafngreind kona frá Höfnum suður, Gullbringusýslu, tekin af lífi á Bessastöðum. Stjúpfaðir hennar, sekur í sama máli, flúði.

Tilvísanir 

1645
1641-1650
1647

Árið 1647 (MDCXLVII í rómverskum tölum) var 47. ár 17. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Felliár á Íslandi. Samkvæmt Fitjaannál fékk veturinn 1647-1648 nafnið Glerungsvetur eða Rolluvetur.

Atburðir 

 14. mars - Þrjátíu ára stríðið: Bæjaraland, Köln, Frakkland og Svíþjóð gerðu með sér vopnahléð í Ulm.
 3. apríl - Bréf frá New Model Army þar sem töfum á launagreiðslum er mótmælt, var lesið upp í enska þinginu.
 15. september - Brynjólfur Sveinsson, biskup, fékk Flateyjarbók að gjöf frá Flatey á Breiðafirði.

Ódagsettir atburðir 
 Þórður Hinriksson, sýslumaður í Borgarfirði kærði kaupmanninn í Hólminum fyrir vörusvik og fals.

Fædd 
 2. apríl - Maria Sibylla Merian, þýskur náttúrufræðingur (d. 1717).
 18. apríl - Elias Brenner, finnskur listamaður (d. 1717).
 22. ágúst - Denis Papin, franskur uppfinningamaður (d. 1712).
 18. nóvember - Pierre Bayle, franskur heimspekingur (d. 1706).

Ódagsett 
 Petter Dass, norskur guðfræðingur (d. 1707).

Dáin 
 14. mars - Friðrik af Óraníu, landstjóri í Hollandi (f. 1584).
 25. apríl - Matthias Gallas, hershöfðingi í her keisarans af hinu Heilaga rómverska ríki (f. 1584).
 20. september - Guðmundur Einarsson prestur á Staðastað á Snæfellsnesi (f. 1568).
 8. október - Christen Sørensen Longomontanus, danskur stjörnufræðingur (f. 1562).
 25. október - Evangelista Torricelli, ítalskur stærðfræðingur (f. 1608).

Opinberar aftökur 
 Björg Andrésdóttir og Jón Þorsteinsson, stjúpfaðir hennar, úr Húnavatnssýslu, tekin af lífi á Alþingi fyrir blóðskömm.

Tilvísanir 

1647
1641-1650
Marmarahaf

Marmarahaf (Tyrkneska: Marmara denizi, Nútíma Gríska: Μαρμαρα̃ Θάλασσα eða Προποντίδα) er innhaf í Norðvestur-Tyrklandi, tengt Svartahafi um Bosporussund og Eyjahafi um Dardanellasund. Það aðskilur ásamt fyrrnefndum sundum evrópsku og asísku hluta Tyrklands. Nokkrar eyjar eru í Marmarahafi með marmaranámunum frægu. Hin stærsta þeirra er Marmara (129 km²). Hafið er 277 km langt og 11.140 km² að flatarmáli.

Tengill 
 Gervihnattamynd af Istanbúl við op Bosporussunds

Höf
1685

Árið 1685 (MDCLXXXV í rómverskum tölum) var 85. ár 17. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir

 6. febrúar - Jakob hertogi af Jórvík, bróðir Karls 2. varð Jakob 2. Englandskonungur og Jakob 7. Skotakonungur.
 9. mars - 132 menn af ellefu skipum fórust í snöggu áhlaupsveðri, sem gengið hefur undir nafninu Góuþrælsveðrið. Skipin voru frá Stafnesi og Vestmannaeyjum.
 20. júní - Monmouthuppreisnin: James Scott, 1. hertogi af Monmouth, óskilgetinn sonur Karls 2. Englandskonungs, lýsti sjálfan sig konung Englands. 
 4. júlí - Galdramál: Halldór Finnbogason úr Þverárþingi var brenndur á báli fyrir að hafa snúið Faðirvorinu upp á andskotann. Þetta var síðasta galdrabrennan á Íslandi.
 6. júlí - Orrustan við Sedgemoor: Her Jakobs 2. sigraði her hertogans af Monmouth.
 15. júlí - James Scott var tekinn af lífi á Tower Hill í London.
 25. ágúst - Blóðugu réttarhöldin þar sem þúsund fylgjendur Monmouths voru dæmdir til dauða eða útlegðar. 
 18.-19. október - Loðvík 14. gaf út Fontainebleu-tilskipunina þar sem hann lýsti mótmælendatrú ólöglega og afnam þannig þau réttindi sem húgenottar höfðu fengið með Nantes-tilskipuninni 1598.

Ódagsettir atburðir
 Prentsmiðjan á Hólum var flutt suður í Skálholt á vegum Þórðar Þorlákssonar biskups. Hófst þá prentun fornrita á Íslandi.

Fædd
 7. janúar - Jonas Alströmer, sænskur athafnamaður (d. 1761).
 23. febrúar - Georg Friedrich Händel, þýskt tónskáld (d. 1759).
 12. mars - George Berkeley, írskur heimspekingur (d. 1753).
 21. mars - Johann Sebastian Bach, þýskt tónskáld (d. 1750).
 18. ágúst - Brook Taylor, enskur stærðfræðingur (d. 1731).
 1. október - Karl 6. keisari (d. 1740).
 26. október - Domenico Scarlatti, ítalskt tónskáld (d. 1757).

Dáin
 6. febrúar - Karl 2. Englandskonungur (f. 1630).
 22. mars - Go-Sai, Japanskeisari (f. 1638).

1685
1681-1690

Opinberar aftökur 

 Halldór Finnbogason úr Mýrasýslu, einnig nefndur Grágunnuson, líflátinn með brennu á Alþingi, fyrir guðlast.

Tilvísanir
Bosporussund

Bosporussund (tyrkneska: Boğaziçi eða İstanbul Boğazı) er sund sem tengir innhafið Marmarahaf við Svartahaf og skilur ásamt Dardanellasundi og Marmarahafi að evrópska og asíska hluta Tyrklands. Norrænir menn nefndu sundið Sæviðarsund eða Sjáviðarsund. Stólpasund höfðu þeir um vík úr Bosborussundi sem lá inn í Miklagarð. Stólpasund er þó einnig annað nafn á Gíbraltarsundi. 

Sundið er 30 km langt, breiðast er það 3.700 m og mjóst 750 m milli Anadoluhisarı og Rumelihisarı, miðdýpt þess er 36-124 m.

Tenglar 
 Ég bjó við Bosporus; grein í Vísi 1958

Landafræði Tyrklands
Sund (landslagsþáttur)
Sund í Evrópu
Fjarlægðarformúlan

Fjarlægðarformúlan er stærðfræðiregla, sem finnur stystu vegalengd á milli einhverra tveggja punkta í tvívíðu hnitakerfi. Algengt er að punktarnir séu táknaðir með hnitunum (x1,y1) og (x2,y2). Fjarlægðin á milli þeirra er beint strik, sem við köllum d (dregið af enska orðinu distance). Lárétt bil á milli punktanna er (x2-x1) og lóðrétt bil á milli þeirra er (y2-y1). Þá finnst d samkvæmt reglu Pýþagórasar þannig: 

Ef við lítum á d sem fall sem tekur inn tvo punkta og skilar fjarlægðinni milli þeirra fáum við firð á mengið , sem er oftast nefnd Evklíðska firðin.

Tengt efni 

 Fjarlægð

Stærðfræði

eu:Luzera
Skerum hár vort í samræmi við sósialískan lífsstíl

Skerum hár vort í samræmi við sósialískan lífsstíl er sjónvarpsþáttur framleiddur af ríkisstjórn Norður-Kóreu og er honum útvarpað á ríkisrekinni sjónvarpsstöð í höfuðborg landsins Pjongjang. Honum er ætlað að fræða almenning um góðar og slæmar klippingar.

Fullyrt er í þættinum að hárlengd hafi áhrif á gáfnafar manna, m.a. vegna næringarskorts í líkamanum sökum hárvaxtar sem hægt væri að koma í veg fyrir með styttra hári.

Tenglar 
 Frétt BBC um þáttinn
 Frétt Guardian Unlimited um hann
 Frétt bresku útgáfu Yahoo um þáttinn

Norður-Kórea
Sjónvarpsþættir
Frédéric Chopin

Frédéric-François Chopin (1. mars 1810 – 17. október 1849), er vinsælasta tónskáld Pólverja og á meðal vinsælustu píanótónskálda heims, en hann skrifaði flest tónverk sín fyrir píanóið. Hann var skírður Fryderyk Franciszek Chopin en breytti því síðar í franska útgáfu „Frédéric-François“ þegar hann fór frá Póllandi til Parísar tvítugur að aldri. Síðasta nafn hans er stundum stafað Szopen í pólskum textum. Hann fæddist að sögn 1. mars 1810 en skírnarvottorð hans segir fæðingardaginn vera 22. febrúar. Hann fæddist í Żelazowa Wola í miðju Póllandi nálægt Sochaczew. Móðir hans hét Tekla Justyna Krzyżanowska en franskættaður faðir hans hét Mikołaj (Nicolas) Chopin.

Ævi 
Ungur að aldri voru hæfileikar hans auðheyranlegir og mætti líkja honum við Mozart. Sjö ára að aldri hafði hann þegar samið tvær pólóníur, sú fyrri var gefin út á verkstæði föður Cybulski. Undraverk hans kom út í dagblaði í Varsjá og varð „Chopin litli“ aðdráttarafl við gestamóttöku aðalsgestastofa í höfuðborginni. Hann hélt einnig opinbera góðgerðartónleika. Fyrsti kennari hans á píanó var fiðluleikarinn Wojciech Żywny — frá 1816 til 1822, sem kenndi honum þar til Chopin skaraði fram úr kennara sínum.
Hann fékk frekari leiðsögn frá Wilhelm Würfel en eftir að hafa heimsótt Vín 1831 fór hann til Parísar þar sem hann eyddi miklum hluta ævi sinnar. Um 1838 var Chopin orðinn frægur í París og hafði eignast vini á borð við óperuskáldið Vincenzo Bellini og málarann Eugène Delacroix.

Upp úr 1840 fór heilsu hans að hraka og hann lést 1849 og er grafinn í Père Lachaise í París (að undanskildu hjarta hans sem var jarðsett í Kirkju heilaga krossins í Varsjá). Sálumessa Mozarts var spiluð við jarðarför hans.

Tenglar 
 Í Valdemosaklaustri; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1964
Erlendir tenglar:
 ChopinMusic  - nótur, upptökur, myndir og forum.
 (Project Gutenberg rafrænar bækur):
 Life of Chopin, eftir Franz Liszt 
 Frederick Chopin as a Man and Musician, eftir Frederick Niecks 
 Chopin: The Man and his Music, eftir James Huneker 
 Chopin's partitions  frá Mutopia Project
 Safn Chopins á Classical Music Archives
 International Frederick Chopin Piano Competition 
Upptökur
 Ókeypis upptökur af Chopin's music eftir Donald Betts (3 ballades, 3 études, 2 nocturnes, 1 mazurka)
 Ókeypis upptökur af Chopin's music eftir Paul Cantrell
 Piano Society.com — Chopin — Various free recordings of Chopin's music in MP3 format.
 Classic Cat — Chopin
 The Chopin MIDI Archive 

Chopin, Frédéric
Chopin, Frédéric
Chopin, Frédéric
Chopin, Frédéric
1695

Árið 1695 (MDCXCV í rómverskum tölum) var 95. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 27. janúar - Mústafa 2. varð Tyrkjasoldán.
 14. apríl - Hafís barst inn á Faxaflóa í fyrsta sinn síðan 1615. Ísinn barst suður með Austurlandi og svo vestur með Suðurlandi og fyrir Reykjanes.
 17. júlí - Skotlandsbanki var stofnaður.
 31. desember - Sérstakur gluggaskattur varð til þess að margir verslunareigendur í Bretlandi múruðu upp í verslunarglugga sína.

Ódagsettir atburðir 
 Björn Jónsson sýslumaður bannaði Jörfagleði í Haukadal í Dalasýslu.
 Þórður Þorkelsson Vídalín samdi fyrsta íslenska jöklaritið.
 Fyrsta prentaða útgáfa Færeyinga sögu kom út á latínu í þýðingu Þormóðs Torfasonar í Kaupmannahöfn.
 Potalahöll í Tíbet var fullbyggð eftir hálfrar aldar framkvæmdir.

Fædd 
 3. september - Pietro Locatelli, ítalskt tónskáld (d. 1764).
 5. september - Carl Gustaf Tessin, sænskur stjórnmálamaður (d. 1770).
 5. október - John Glas, skoskur trúarleiðtogi (d. 1773).

Dáin 
 6. febrúar - Akmeð 2. Tyrkjasoldán (f. 1643).
 13. apríl - Jean de la Fontaine, franskur rithöfundur (f. 1621).
 30. maí - Pierre Mignard, franskur listmálari (f. 1612).
 8. júlí - Christiaan Huygens, hollenskur stærðfræðingur (f. 1629).
 21. nóvember - Henry Purcell, enskt tónskáld (f. um 1659).
 20. desember - Guðmundur Ólafsson, íslenskur fornritafræðingur (f. um 1640).

Opinberar aftökur 

 Þuríði Bjarnadóttur frá Bolungarvík var drekkt á Alþingi fyrir dulsmál og blóðskömm.

1695
1691-1700

Tilvísanir
1613

Árið 1613 (MDCXIII í rómverskum tölum) var þrettánda ár 17. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 10. janúar - Kalmarófriðnum lauk með friðarsamningum í Knærød.
 7. febrúar - Mikhaíl Rómanov var kjörinn Rússakeisari, fyrstur keisara af Rómanovættinni sem ríkti til 1761 (að nafninu til til 1917).
 14. febrúar - Elísabet Stúart, dóttir Jakobs 1. giftist Friðriki 5., kjörfursta í Pfalz.
 29. mars - Samuel de Champlain var skipaður fyrsti landstjóri Nýja Frakklands.
 29. mars - Pocahontas, dóttir Powhatans höfðingja, var tekin höndum og færð til Jamestown.
 29. júní - Leikhús Shakespeares, The Globe í London, brann til kaldra kola eftir að neisti barst úr fallbyssu við sýningu á Hinriki 8..
 24. desember - Þegar fólk í Siglunesi við Siglufjörð ætlaði í guðþjónustu á aðfangadag féll snjóflóð og fimmtíu manns fórust.

Ódagsett 
 William Shakespeare gaf út leikritið Hinrik 8..

Fædd 
 12. mars - André Le Nôtre, franskur landslagsarkitekt og garðyrkjumaður (d. 1700).
 7. apríl - Gerhard Douw, hollenskur listmálari (d. 1675).
 31. maí - Jóhann Georg 2. kjörfursti af Saxlandi (d. 1680).
 15. september - François de la Rochefoucauld, franskur rithöfundur (d. 1680).
 25. september - Claude Perrault, franskur arkitekt og náttúrufræðingur (d. 1688).
 23. desember - Carl Gustaf Wrangel, sænskur aðmíráll (d. 1676).

Dáin 
 28. janúar - Thomas Bodley, enskur diplómat (f. 1545).
 18. ágúst - Giovanni Artusi, ítalskt tónskáld (f. um 1540).
 8. september - Carlo Gesualdo, ítalskt tónskáld (f. 1566).

1613
1611-1620
1612

Árið 1612 (MDCXII í rómverskum tölum) var tólfta ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu eða á miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 6. janúar - Axel Oxenstierna varð ríkiskanslari í Svíþjóð.
 20. janúar - 4. nóvember - Uppreisn gegn pólskum hersveitum í Moskvu.
 2. mars - Þriðji Falsdímítrí var hylltur sem Rússakeisari af kósökkum.
 20. ágúst - Nornafárið í Pendle: Átta konur og tveir karlmenn voru hengd fyrir galdur í Lancaster-kastala.
 30. nóvember - Sigur Breska Austur-Indíafélagsins yfir Portúgölum í orrustunni við Suvali við strendur Indlands markaði upphafið að endalokum einokunar Portúgala á verslum í Austur-Indíum.
 28. desember - Galileo Galilei, varð fyrstur til að taka eftir plánetunni Neptúnusi, en taldi hana ranglega vera fastastjörnu.

Ódagsett 
 John Rolfe hóf útflutning á tóbaki frá Virginíu.
 Jón lærði Guðmundsson samdi Snjáfjallavísur hinar síðari og Umbót eður friðarhuggun, gegn draugi á bænum Stað á Snæfjöllum.
 Rit Arngríms lærða, Anatomia Blefkeniana, var prentað á Hólum.
 Eldgos varð í Eyjafjallajökli.
 Fyrsta prentaða ljóðabókin á Íslandi, Vísnabók Guðbrands, kom út á Hólum. Hún inniheldur meðal annars fyrstu prentuðu útgáfu Lilju eftir Eystein munk.
 Þingeyingar sendu konungi bænaskjal þar sem þeir báðu um að aftur yrði farið að sigla kaupförum til Húsavíkur. Það gekk eftir árið 1614.

Fædd 
 6. febrúar - Antoine Arnauld, franskur guðfræðingur (d. 1694).
 16. júní - Múrað 4., Tyrkjasoldán (d. 1640).
 23. júní - André Tacquet, belgískur stærðfræðingur (d. 1660).
 4. desember - Samuel Butler, enskur rithöfundur (d. 1680).

Ódagsett 
 Eggert Björnsson, sýslumaður á Skarði á Skarðsströnd (d. 1681).
 Katrín Erlendsdóttir á Stórólfshvoli (d. 1693).

Dáin 
 20. janúar - Rúdolf 2. keisari (f. 1552).
 12. febrúar - Christopher Clavius, þýskur stjörnufræðingur (f. 1538).
 8. júní - Hans Leo Hassler, þýskt tónskáld (f. um 1564).
 12. ágúst - Giovanni Gabrieli, ítalskt tónskáld (f. um 1554/1557).
 12. september - Vasilíj 4. Rússakeisari (f. 1552).
 7. október - Giovanni Battista Guarini, ítalskt skáld (f. 1538).

Opinberar aftökur 

 Úlfhildi Jörundsdóttur drekkt í Ísafjarðarsýslu vegna blóðskammar, en hún hafði sængað með bræðrunum Gissuri og Katli Illugasonum.

Tilvísanir 

1612
1611-1620
1611

Árið 1611 (MDCXI í rómverskum tölum) var ellefta ár 17. aldar og hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en á þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 3. maí - Kalmarófriðurinn braust út milli Danmerkur og Svíþjóðar þegar Danir settust um borgina Kalmar með 6000 manna lið.
 Júní - Tveir frísneskir stjörnufræðingar, David og Johannes Fabricius, gáfu út niðurstöður athugana sinna á sólblettum með sjónauka.
 2. ágúst - Thomas Gates tók við stjórn virkisins í Jamestown.
 September - Thomas Dale stofnaði bæinn Henricus ásamt 350 öðrum landnemum.
 30. október - Gústaf Adolf 2. varð konungur Svíþjóðar.
 1. nóvember - Leikrit Shakespeares, Ofviðrið, var sýnt í fyrsta skipti í Whitehall-höll í London.

Ódagsett 
 Morðbréfamálið: Guðbrandur Þorláksson, Hólabiskup, stefndi lögréttumanninum Jóni Ólafssyni fyrir falsanir og vændi Jón Sigurðsson, lögmann, um hórdómsbrot. Honum var gert að sættast við þann síðarnefnda á Alþingi um sumarið.
 Rúdolf 2. keisari lét bróður sínum, Matthíasi, eftir konungdæmið í Bæheimi.
 Go-Mizunoo varð Japanskeisari.
 Jón lærði Guðmundsson kvað Fjandafælu til að kveða niður drauga sem stunduðu grjót- moldar- og beinakast á Stað á Snæfjallaströnd.
 Jakobsbiblían var fyrst gefin út í Englandi.
 George Abbot varð erkibiskup í Kantaraborg.

Fædd 
 28. janúar - Johannes Hevelius, pólskur borgarstjóri Gdańsk og kortagerðarmaður (d. 1687).
 16. maí - Innósentíus 11. páfi (d. 1689).
 1. september - William Cartwright, enskt leikskáld og predikari (d. 1943).

Ódagsett 
 (líklega) D'Artagnan, skytta Frakkakonungs (d. 1673).

Dáin 
 20. ágúst - Tomás Luis de Victoria, spænskt tónskáld (f. 1548).
 30. október - Karl 9., Svíakonungur (f. 1550).

Opinberar aftökur 
 Ónafngreindur maður tekinn af lífi fyrir morð framið í Steingrímsfirði, Strandasýslu.
 Tveir menn, ónafngreindir, teknir af lífi fyrir morð á syni bóndans að Vindifelli í Vopnafirði.
 Sigríður Halldórsdóttir og Jón Oddsson, mágur hennar, tekin af lífi í Dalasýslu fyrir dulsmál, henni drekkt í Gerðarlæk á Ballarárþingi.

Tilvísanir 

1611
1611-1620
1671

Árið 1671 (MDCLXXI í rómverskum tölum) var 71. ár 17. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 Apríl - Orrustan við Saraighat þar sem herforingi Ahomkonungsríkisins, Lachit Borphukan, sigraði her Mógúlveldisins.
 9. maí - Thomas Blood reyndi að stela bresku krúnudjásnunum úr Lundúnaturni en náðist strax.
 22. júní - Tyrkjaveldi lýsti Póllandi stríð á hendur.

Ódagsettir atburðir 
 Mikill landskjálfti í Grímsnesi og Ölfusi, hröpuðu hús víða.

Fædd 
 7. mars - Rob Roy MacGregor, skosk þjóðhetja (d. 1734).
 21. apríl - John Law, skoskur hagfræðingur (d. 1729).
 8. júní - Tomaso Albinoni, ítalskt tónskáld (d. 1751).
 11. júní - Colley Cibber, enskt skáld (d. 1757).
 1. október - Guido Grandi, ítalskur stærðfræðingur (d. 1742).
 11. október - Friðrik 4. Danakonungur (d. 1730).

Dáin 
 8. maí - Sébastien Bourdon, franskur listmálari (f. 1616).
 12. nóvember - Thomas Fairfax, enskur herforingi (f. 1612).

Opinberar aftökur 
 Galdramál: Sigurður Jónsson úr Vatnsfirði, Ögurhreppi tekinn af lífi á Alþingi, með brennu, fyrir galdra. Sigurði var gefið að sök að hafa valdið veikindum Þuríðar Guðmundsdóttur.

Tilvísanir 

1671
1671-1680