alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos

Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos er árleg ráðstefna Alþjóðlegu efnahagstofnunarinnar. Þar hittist áhrifafólk á sviðum viðskipta og stjórnmála ásamt fræðimönnum og blaðamönnum árlega í Svissneska bænum Davos og ræða félagsleg og efnahagsleg vandamál heimsins.

Fjórir Íslendingar sóttu ráðstefnuna árið 2008 en það voru þeir Jón Sigurðsson forstjóri Össurar, Björgólfur Thor Björgólfsson, Ólafur Elíasson og Jón S. von Tetzchner .

Tilvísanir

Tenglar 

Opinber síða ráðstefnunar 

Ráðstefnur
Lestarsamgöngur

Lestarsamgöngur er gerð samganga notaðar að flytja farþega og farm um borð lestarökutækja á járnbrautum. Járnbrautir hafa yfirleitt tvo teina gerða úr stáli sem byggjast á þverbitum. Vegalengdin á milli teina er kölluð mál. Járnbrautarteinarnir eru byggðir á kjölfestum eða steinsteypu.

Sjá einnig 
 Háhraðalest
 Léttlest
 Snarlest

Lestarsamgöngur
Almenningssamgöngur
Akurblessun

Akurblessun (þýska: Ackersegen) er kartöfluyrki sem var þróað í Þýskalandi út frá yrkjunum Hindenburg og Allerfrüheste Gelbe árið 1929. Yrkið var mjög útbreitt þar til á 7. áratugnum og var meðal annars flutt inn til Íslands. Þetta yrki er í meðallagi mygluþolið. Kartaflan er okkurgul á hýðið, hnöttótt eða egglaga, með fremur grunn augu og ljósgult, mjölmikið kjöt.

Heimildir
 Ackersegen á Europotato.org

Kartöfluyrki
Kartöflumygla

Kartöflumygla (fræðiheiti: Phytophthora infestans) er eggsveppur sem leggst á kartöflur og veldur rotnun á bæði grösum og hnýðum (í mismiklum mæli eftir kartöfluafbrigðum). Kartöflumyglan olli víðtækum uppskerubresti og hungursneyð í Evrópu um miðja 19. öld. Myglan getur líka lagst á aðrar jurtir af náttskuggaætt, s.s. tómata. 

Myglan smitast með gróum sem sitja á sýktum hnýðum yfir veturinn (sérstaklega þeim sem skilin eru eftir í jörðu frá síðasta ári), á laufum í safnhaugum og geta einnig borist víða með vindinum. Þegar hiti er yfir 10°C og rakastig yfir 75% breiðir myglan mjög hratt úr sér og leggjur allt kartöflubeðið fljótlega undir sig. 

Fyrstu einkenni kartöflumyglu eru svartir blettir á blaðendum og stönglum. Fljótlega falla kartöflugrösin alveg. 

Kartöflumygla kemur enn upp með reglulegu millibili. Sveppaeitur er notað fyrirbyggjandi til að koma í veg fyrir smit þegar smithætta er. Algengt var að nota Metalaxyl en myglan hefur sýnt að hún myndar þol gegn því ef það er notað eitt og sér.

Hægt er að fyrirbyggja mygluna með því að hreykja mold upp að stönglunum og lengja þannig leiðina sem myglan þarf að fara til að komast í laufin. Einnig er hægt að eyða grösunum, t.d. með jurtaeitri eða brennisteinssýru, tveimur vikum fyrir uppskeru.

Tenglar 

Vatnsmygla
Sníkjusveppir
Kartöflusjúkdómar
Gullauga

Gullauga (norska: Gullauge) er kartöfluyrki sem er aðallega ræktað í Norður-Noregi og á Íslandi. Hún er með gulan leiðsluvef sem kemur fram sem gulur hringur þegar kartaflan er skorin í tvennt. Gullaugakartöflur eru fremur smáar, gular, hnöttóttar eða egglaga, með miðlungsdjúp rauðleit augu (sem þær draga nafn sitt af). Kjötið er mjölmikið með tiltölulega hátt þurrefnisinnihald. Þær eru með gott þol gegn Fusarium-rotnun en lítið þol gegn kartöflumyglu.

Gullaugakartöflur bárust líklega til Norður-Noregs með sænskum farandverkamönnum um aldamótin 1900. Á Íslandi voru þær fyrst ræktaðar af Klemenz Kristjánssyni tilraunastjóra á Sámstöðum í Fljótshlíð árið 1931 og bar hann þeim vel söguna. Þær hafa notið mikillar hylli á Íslandi, einkum vegna bragðsins. 

Til er úrval úr gullauga með rautt hýði sem kallað er „rautt gullauga“ (eða „Helga“ á Íslandi). Fyrir utan litinn á hýðinu er þetta afbrigði eins og venjulegt gullauga.

Kartöfluyrki
Tenerífe

Tenerífe er stærst og fjölmennust Kanaríeyja sem tilheyra Spáni og liggja við strönd Vestur-Afríku í Atlantshafinu. Tenerífe er jafnframt fjölmennasta eyja Spánar. Höfuðborg eyjarinnar er Santa Cruz de Tenerife. Flatarmál Tenerífe er 2.034 km² og er eyjan í laginu eins og þríhyrningur.

Árið 2014 bjuggu 889.936 íbúar á eyjunni. Eyjan er mjög vinsæll áfangastaður ferðamanna. Árlega heimsækja um fimm milljónir ferðamanna eyjuna. Tenerífe er vinsælasta eyjan af Kanaríeyjunum og einn vinsælasti áfangastaður ferðamanna á Spáni.

Á Tenerífe er eldfjallið Teide (3,718 m á hæð) sem er hæsta fjall Spánar og þriðja stærsta eldfjall í heimi. Á norðurhluta Tenerífe er borgin San Cristóbal de La Laguna sem er á heimsminjaskrá UNESCO. Í höfuðborginni er árlega haldin ein stærsta kjötkveðjuhátíð í heimi, á eftir kjötkveðjuhátíðinni í Rio de Janeiro í Brasilíu, kjötkveðjuhátíðin í Santa Cruz de Tenerife.

Söguágrip 
Talið er að frumbyggjar Tenerife (Guanches) hafi komið til eyjarinnar á árinu 1000 f.k. Krist. Talið er að þeir hafi komið frá norður-Afríku. Þeir áttu ríka goðafræði með mörgum guðum og öndum og blönduðust sumir siðir þeirra trúarbrögðum og siðum síðari íbúa Tenerife. Eyjan var í fyrstu nefnd Achinet.

Á 15. öld komu trúboðar frá Katalóníu til eyjarinnar. Eftir yfir 100 ára átök Evrópulanda um völd á eyjunni var hún innlimuð í Spánarveldi árið 1496 undir stjórn Ísabellu 1. af Kastilíu.

Borgin San Cristóbal de La Laguna varð í fyrstu höfuðborg Kanaríeyjum, þar til á 19. öld þegar Santa Cruz de Tenerife tók við. Englendingar réðust árið 1797 á eyjuna. Biðu þeir ósigur.

Ferðaþjónusta 

Helstu ferðamannastaðir eyjarinnar eru: Teide, hæsta fjall á Spáni og þriðja stærsta eldfjall í heimi. Parque Nacional del Teide er mest heimsótt á Spáni og er á heimsminjaskrá UNESCO.

Tenerife er einnig þekktur fyrir að vera mikill ferðamannastaður á Spáni og erlendis og fær meira en fimm milljónir ferðamanna á ári. 

Borgin San Cristóbal de La Laguna er heimsminjaskrá UNESCO frá árinu 1999. Borgin hefur fjölda kristinna kirkna og klaustur. Þar er Dómkirkjan í San Cristóbal de La Laguna, aðsetur biskups Vestur-Kanaríeyja.

Anaga er skóglent fjalllendi á norðurhluta eyjarinnar og var verndað síðan 2015.

Staðir 
 Teide
 Auditorio de Tenerife
 Náttúrugripa- og mannvistarsafnið í Santa Cruz de Tenerife
 Dómkirkjan í San Cristóbal de La Laguna

Frægir menn 
 Pedro de Betancur
 José de Anchieta
 María de Jesús de León y Delgado
 Amaro Pargo
 Cristóbal Bencomo y Rodríguez

Tenglar 

 Tenerife, opinbert vefsetur

Tenerife
Eyjar Kanaríeyja
Blettaveiki

Blettaveiki (fræðiheiti: Alternaria solani) er asksveppur sem veldur sýkingu í tómötum og kartöflum. Hún veldur því að dökkleit sár myndast á grösunum sem stækka og verða svartir dauðir blettir sem enda með því að drepa jurtina. 

Hægt er að vinna gegn þessum sjúkdómi með sveppaeitri, með því að gæta að nægum loftskiptum í garðinum, skiptiræktun, þannig að jurtir af náttskuggaætt eru aðeins ræktaðar þrjú ár í röð á sama stað og með því að velja blettaveikiþolin afbrigði. 

Kartöflusjúkdómar
Múrgróungsætt
Bintje

Bintje er kartöfluyrki sem er eitt það algengasta í Evrópu og það algengasta í Frakklandi og Belgíu. Bintje er notað í hinar frægu belgísku frönsku kartöflur en henta annars í alla matargerð, ekki síst sem bakaðar kartöflur vegna stærðarinnar. Bintje-yrkið var upphaflega ræktað af hollenska grasafræðingnum Kornelis Lieuwes de Vries árið 1905 úr yrkjunum Munstersen og Fransen. 1910 var hún sett í almenna sölu. 

Bintje-kartöflur eru ljósgular á hýðið með gult þétt kjöt. Þær eru fremur stórar og egglaga, með grunn augu. Þær eru mjög viðkvæmar fyrir kartöflumyglu og hafa lítið frostþol.

Kartöfluyrki
Smárakirkja

Smárakirkja (hét áður Krossinn) er íslenskt trúfélag. Kirkjan var til húsa að Hlíðasmára í Kópavogi, en hefur nú flutt sig í Sporhamra 3, 112 Reykjavík. Smárakirkja tilheyrir hvítasunnusöfnuðinum, nýlegri útgáfa af mótmælendatrúnni sem leggur áherslu á persónulegt samband við guð. Forstöðumaður kirkjunnar er Sigurbjörg Gunnarsdóttir, en hún tók við af föður sínum Gunnari Þorsteinssyni árið 2010.

Meðlimir voru 363 árið 2022.

Saga Smárakirkju
Trúfélagið Krossinn var stofnað árið 1979, en fékk löggildingu trúfélags árið 1982.  Fyrst um sinn var hann staðsettur í Auðbrekku 34 í Kópavog, færði sig svo í Hlíðasmára í Kópavogi, og var þar þegar nafni var breytt en er nú staðsettur í Sporhömrum 3 í Grafarvogi.  Rætur Krossins liggja í Hvítasunnukirkjunni, en fyrsti forstöðumaður Krossins, Gunnar Þorsteinsson tilheyrði þeim söfnuði áður en Krossinn var stofnaður. Árið 2010 tók Sigurbjörg dóttir hans við starfinu og var nafninu breytt í Smárakirkju þann 3. júní 2014.

Starfsemi
Almennar safnaðarsamkomur eru haldnar tvisvar á viku; á sunnudögum kl. 16:30 og á þriðjudögum kl. 20:00. Að auki eru reglulegar bænastundir á miðvikudögum kl. 19:30.

Á samkomum spilar hljómsveit blöndu af gospel, rokki og rólegri lögum. Í safnaðarheimilinu er rekin lítil verslun með kristilegar bækur og geisladiska, auk kaffisölu.

Heimildir

Tenglar 
 Heimasíða safnaðarins
 Upptökur af predikunum og lofgjörð í Krossinum á Vimeo.com

Trúfélög á Íslandi
Kristni
Nesvogur

Nesvogur (hét til forna Mjóifjörður) er vogur í Helgafellssveit í Snæfellsnessýslu.

Tenglar 
 Mjóifjörður í Snæfellsnessýslu. Úr örnefnalýsingu Dældarkots í Helgafellssveit; grein í Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1941-42

Snæfellsnessýsla
Listi yfir íþróttafélög í Kópavogi

Þetta er listi yfir íþróttafélög í Kópavogi.

 Breiðablik UBK
 Dansfélagið Hvönn
 Dansíþróttafélag Kópavogs
 Golfklúbbur Kópavogs og Garðabæjar
 Hestamannafélagið Gustur
 Íþróttafélagið Gerpla
 Handknattleiksfélag Kópavogs
 Siglingafélagið Ýmir
 Skotfélag Kópavogs
 Tennisfélag Kópavogs

Listar tengdir Íslandi
Listi yfir íþróttamannvirki í Kópavogi

Þetta er listi yfir íþróttamannvirki í Kópavogi.

 Fífan
 Kópavogsvöllur
 Íþróttahúsið Digranes
 Íþróttahúsið Smárinn
 Sundlaug Kópavogs
 Sundlaugin Versalir

Listar tengdir Íslandi
Kópavogur
Íslensk íþróttamannvirki
Listi yfir menntastofnanir í Kópavogi

Þetta er listi yfir menntastofnanir í Kópavogi.

Framhaldsskólar 
 Menntaskólinn í Kópavogi (áður var þar Víghólaskóli)

Grunnskólar 
 Álfhólsskóli við Álfhólsveg (áður Digranesskóli og Hjallaskóli)
 Hörðuvallaskóli við Baugakór 38
 Kársnesskóli við Skólagerði og við Kópavogsbraut (sem áður hét Þinghólsskóli)
 Kópavogsskóli við Digranesveg
 Lindaskóli Núpalind 7
 Salaskóli Versölum 5
 Smáraskóli við Dalsmára
 Snælandsskóli við Víðigrund
 Vatnsendaskóli við Funahvarf
 Waldorfskólinn í Lækjabotnum

Leikskólar 
 Leikskólinn Furugrund við Furugrund.

Tónlistarskólar 
 Tónlistarskóli Kópavogs
 Tónsalir hf.

Listar tengdir Íslandi
Kópavogur
Skólar í Kópavogi
Íslenskar menntastofnanir
Rótarflókasveppur

Rótarflókasveppur (fræðiheiti: Rhizoctonia solani; kynjað stig: Thanatephorus cucumeris) er kólfsveppur sem ræðst á jurtir. Hann sækir í margar tegundir og er útbreiddur um allan heim. Hann er einn af þeim sveppum sem veldur svartrót (sýkingu í græðlingum). 

Rótarflókasveppur er mjög algengur í kartöflurækt á Íslandi og er það talið vera vegna þess hve sáðskipti eru lítið stunduð.

Heimildir

Kartöflusjúkdómar
Plöntusjúkdómar
Kólfsveppir
Doré (kartöfluyrki)

Doré er kartöfluyrki sem var þróað í Hollandi 1939 með blöndunni Eersteling x [Record x (Bravo x Alpha)] og sett á markað 1947. 

Doré er fljótvaxið yrki sem gefur af sér stórar, hnöttóttar, gular kartöflur sem eru mjölmiklar og þykja bragðgóðar, með hátt þurrefnisinnihald. Augun eru mjög grunn. 

Kartöfluyrki
King Edward

King Edward er kartöfluyrki frá Bretlandi sem var sett á markað fyrst árið 1902 og er blanda yrkjanna Magnum Bonum og Beauty of Hebron. Kartaflan er gul með rauðum flekkjum en kjötið er ljósgult eða hvítt. Hún er ávöl og þétt í sér. Hún tekur auðveldlega á sig græna slikju og þarf því að hylja vel eftir upptöku.

Kartöfluyrki
Mandla (kartöfluyrki)

Mandla (sænska: Mandel) er kartöfluyrki sem er þekktast í Svíþjóð þar sem hún var valin til ræktunar á 19. öld vegna hve kuldaþolin hún er. Venjulega er mandla hvít en til er afbrigði („blá mandla“) með bláleitum flekkjum. Hún dregur nafn sitt af því að hún er egglaga og flöt og minnir þannig dálítið á möndlu. Hún er einkum þekkt í Norður-Svíþjóð þar sem hún þykir ómissandi í ýmsa hefðbundna rétti eins og súrsíld og pitepalt. Hún er með hátt þurrefnisinnihald en gefur bæði fremur lítið af sér og hefur lítið þol gegn ýmsum kartöflusjúkdómum.

Kartöfluyrki
Mjöður

Mjöður er áfengur drykkur sem unninn er úr hunangi og vatni eða jafnvel úr kryddjurtum og áluðu korni (byggi). Mjöður er forn drykkur og hefur líklega fylgt mannkyninu frá örófi alda. Mikið er til af heimildum um tilvist mjaðar frá fornöld, sérstaklega hjá forngrikkjum, en trúlega er drykkurinn mun eldri. Mjöður er hugsanlega eldri en bæði bjór og vín.

Orðsifjar 
Orðið mjöður, og samsverandi orð, kemur fyrir í fjölmörgum málum. Það nær ekki aðeins til flestra indógermanskra mála, heldur ýmissa fleiri. Talið er, að mjöður sé í hópi hinna elstu áfengu drykkja. Menn hugðu, að hann hefði guðdómlegan kraft, sem hlotnaðist þeim, er hans neyttu. Í hinni helgu bók Indverja Rigveda, sem er talin eiga rætur mörg hundruð árum fyrir Kristsburð, eru Krisna og Indra kallaðir mádhaua, þ.e. „hinir hunangbornu", og tákn þeirra var býflugan. Talið er, að mjöður sé eldri drykkur en vín í Miðjarðarhafslöndum. Og það er víðar en á Indlandi, sem mjöður kemur við sögu í goðafræðinni. Í sanskrít kemur fyrir madhu („hunang, sætur drykkur"). Sumir orðsifjafræðingar telja, að orðið hafi borist inn í finnsk-úgrísk mál og einnig í kínversku og japönsku.

Mjöður meðal norrænna þjóða 
Í Snorra-Eddu segir frá Kvasi og því, hvernig skáldamjöðurinn varð til. M.a. stendur þar:

Þá kölluðu þeir hann (þ.e. Kvasi) með sér á einmœli ok drápu hann, létu renna blóð hans í tvö ker ok einn ketil... þeir blendu hunangi við blóðit, ok varð þar af mjöðr sá, er hverr, er af drekkr, verðr skáld eða frœðamaðr.

Afbrigði 
Nokkur afbrigði eru til af miði. Mjöðurinn er þá oft nefndur eftir þeim hráefnum sem notuð er í hann. Hér eru nefnd nokkur afbrigði mjaðar:

 Hydromel er nafnið á „grunn“-uppskriftinni, þ.e. einungis hunang og vatn.
 Melomel inniheldur einnig ávexti, eða ávaxtasafa, sem gerjast með hunanginu.
 Metheglin er kryddaður mjöður, þ.e. inniheldur eina eða fleiri kryddjurtir. Hippókrates, faðir læknavísindanna, hafði mikla trú á lækningarmætti þessa drykkjar.
 Pyment er mjöður með vínþrúgum
 Cyser er eplamjöður

Tengt efni 
 Bjór
 Öl

Tilvísanir

Tenglar 
 Um bjórinn og bræður hans; grein í Helgarpóstinum 1987
 15 ára minning um Ölgerðina Egill Skalllagrímsson; grein í Tímariti Iðnaðarmanna 1928

Drykkir
Sennheiser

Sennheiser electronic GmbH & Co. KG er þýskt fyrirtæki stofnað árið 1945 sem framleiðir hljóðnema, heyrnartól og annan hljóðbúnað bæði fyrir almenning og atvinnumenn. Höfuðstöðvar Sennheiser eru í Wedemark í Þýskalandi (skammt frá Hannover) en höfuðstöðvar fyrirtækisins í Bandaríkjunum eru í Old Lyme í Connecticut.

Fyrirtækið er í eigu Sennheiser-fjölskyldunnar.

Saga Sennheiser 

Fritz Sennheiser og sjö verkfræðingar við háskólann í Hannover stofnuðu Sennheiser 1. júní árið 1945, fáeinum vikum eftir að stríðinu lauk í Evrópu, á rannsóknarstofu sem nefndist Labor W (nefnd eftir þorpinu Wennebostel, þangað sem hún hafði verið flutt sökum stríðsins). Fyrsta varan sem fyrirtækið þróaði var voltmælir. Labor W hóf framleiðslu á hljóðnemum árið 1946.

Árið 1955 störfuðu hjá fyrirtækinu 250 manns. Nafni Labor W var breytt í Sennheiser electronic árið 1958. Fyrirtækið var gert að einkahlutafélagi (KG) árið 1973. Framleiðsla á þráðlausum hljóðnemum hófst árið 1982. Sama ár tók Jörg Sennheiser við stjórn fyrirtækisins af föður sínum Fritz Sennheiser.

Fyrirtækið 
Hjá fyrirtækinu starfa nú um 1670 starfsmenn, um 60% þeirra í Þýskalandi. Sennheiser rekur verksmiðjur í Burgdorf í Þýskalandi, Tullamore á Írlandi (frá 1990) og Albuquerque í New Mexico í Bandaríkjunum (frá 1991). Árið 2003 tóku Sennheiser electronic og William Demant Holding Group höndum saman um stofnun Sennheiser Communications A/S í Danmörku með það að markmiði að þróa og framleiða fjarskiptatæki.

Þróunarstarf Sennheiser er að mestu unnið í Þýskalandi og Palo Alto í Kaliforníu í Bandaríkjunum. Fyrirtækið rekur verslanir á Bretlandi, í Frakklandi, Belgíu, Hollandi, Danmörku, Indlandi, Singapúr, Kanada, Mexíkó og Bandaríkjunum auk Þýskalands. 

Meðal dótturfyrirtækja eru Georg Neumann GmbH, sem framleiðir hljóðnema, og Klein + Hummel, sem framleiðir hátalara og annan hljóðbúnað fyrir fyrirtæki. 

Velta fyrirtækisins árið 2006 nam 300 milljónum evra.

Tenglar 
 Sennheiser UK (á ensku)
 Sennheiser USA (á ensku)
 Sennheiser Worldwide  (á ensku)

Þýsk fyrirtæki
Eratosþenes

Þessi grein fjallar um vísindamanninn Eratosþenes. Um stjórnmálamanninn sjá Eratosþenes frá Aþenu.
Eratosþenes (fæddur 276 f.Kr. í núverandi Lýbíu, dáinn 194 f.Kr. í Alexandríu) var grískur stjörnufræðingur og stærðfræðingur, sem reiknaði ummál jarðar og fjarlægð jarðar til sólar. Hann uppgötvaði að nota mætti hlaupár til að jafna tímatal og var fyrstur manna til að nota hugtakið landfræði („geografi“). 

Eratosþenes lærði í ýmsum háskólum fyrir botni Miðjarðarhafs, meðal annars í Alexandríu og Aþenu. Hann starfaði í háskólabókasafni í Alexandríu sem bókavörður. Sáldur Eratosþenesar (eða Sigti Eratosþenesar) er enn talið gagnlegt í talnafræði við að finna prímtölur. Í riti Níkomedesar (f. um 280 f.Kr.) hefur sáldur Eratosþenesar varðveist allan þennan tíma, en ritið heitir: Inngangur að reikningslist.

Tenglar 
 
 
 Sáldur Eratosþenesar 
 

Forngrískir stjarnfræðingar
Forngrískir stærðfræðingar
Forngrískir vísindamenn
Christian C. A. Lange

Christian C. A. Lange (fullt nafn Christian Christoph Andreas Lange) (f. 13. ágúst 1810 í Bærum, d. 10. maí 1861 í Kristjaníu) var norskur sagnfræðingur og ríkisskjalavörður. 

Christian C. A. Lange missti föður sinn tveggja ára gamall og ólst upp í mikilli fátækt, en komst þó til mennta í Dómkirkjuskólanum í Kristjaníu. Hann hóf nám í guðfræði 1827, en komst brátt undir verndarvæng frænda síns, Rudolfs Keysers, sem síðar varð prófessor í sagnfræði. Ásamt þeim P. A. Munch og C. R. Unger, áttu þeir Keyser og Lange eftir að mynda kjarnann í þeim kraftmikla hópi sagnfræðinga sem lagði grunninn að faglegum sagnfræðirannsóknum í Noregi.

Christian Lange tók embættispróf í guðfræði 1833, og starfaði fyrst við kennslu, m.a. í norskri sögu og landafræði. Þegar Henrik Wergeland féll frá, 1845, var Lange skipaður ríkisskjalavörður, og gegndi því embætti til æviloka, 1861. Átti hann stóran þátt í að endurskipuleggja Norska ríkisskjalasafnið, sem stofnað hafði verið 1818. Hann tók þátt í samningum við Dani, sem lauk með samkomulagi 13. september 1851, um að mikilvæg skjöl um sögu Noregs yrðu afhent úr dönskum söfnum.

Þeir Christian Lange og Carl Richard Unger unnu ásamt fleirum skipulega að því að leita uppi skinnblöð úr miðaldahandritum, sem leyndust víða í gömlu bókbandi í Ríkisskjalasafninu. Kom í ljós að á fyrri hluta 17. aldar höfðu embættismenn víða um Noreg rifið niður gömul handrit og notað blöðin í band utan um skjalabækur sínar. Þessi skinnblöð gefa dýrmæta sýn inn í norsk-íslenska bókmenningu á miðöldum.

Lange átti frumkvæði að ýmsum fræðilegum verkefnum, tímaritum og félögum á sviði sagnfræðirannsókna. Árið 1847 hóf hann ásamt Carl Richard Unger, útgáfu á Norska fornbréfasafninu, Diplomatarium Norvegicum, og átti þátt í útgáfu fyrstu fimm bindanna. Hann gaf út 2. bindi af Norske Samlinger, og fyrsta bindi af Norske Rigsregistranter 1523-1660. Einnig átti hann þátt í Norsk Forfatter-lexikon 1814-1856. 

Auk heimildaútgáfu samdi Lange eitt umtalsvert sagnfræðirit, um Norsku klaustrin á miðöldum. Verkið var byggt á eigin heimildavinnu og ferðum um Noreg og Evrópu. 

Í Ósló er gata sem ber nafn hans, Langes gate. 

Christian Lange giftist 1836, Maren Kristine Breda (1816-1894). Meðal afkomenda þeirra var Christian Lous Lange (1869-1938), sem hlaut friðarverðlaun Nóbels 1921, og Halvard Lange (1902-1970), utanríkisráðherra Noregs.

Rit og útgáfur 
 De norske Klostres Historie i Middelalderen (Christiania 1845–47, 2. omarbeidede utgave 1856)
 Diplomatarium Norvegicum 1–5. Með Carl Richard Unger.

Tenglar 
 Norske samlinger, bd. 2, gefin út af Lange.
 Christian C. A. Lange – Æviágrip — Store Norske Leksikon.
 Christian C. A. Lange – Ítarlegt æviágrip — Norsk biografisk leksikon.

Heimildir 
 Norsk biografisk leksikon 5, Oslo 2002.

Norskir sagnfræðingar
Blálandsdrottning

Blálandsdrottning eða Edzell Blue er best þekkta afbrigðið af bláum kartöflum. Það er þekkt frá 19. öld en var fyrst skráð árið 1915 í Bretlandi. Það heitir eftir þorpinu Edzell í Skotlandi. Blálandsdrottning er hnöttótt með djúp augu og ljóst mjölmikið kjöt og springur auðveldlega við suðu. Hún hefur lítið þol gegn kartöflumyglu.

 

Kartöfluyrki
Eyvindur (kartöfluyrki)

Eyvindur eða Kerr's Pink er kartöfluyrki sem er algengt á Bretlandseyjum og er oft kallað „írska kartaflan“ þótt það hafi verið búið til í Skotlandi árið 1907 með blöndun yrkjanna Fortyfold og Smith's Early. Árið 2002 var þessi kartafla önnur mest ræktaða kartaflan á Írlandi eða fjórðungur af heildaruppskerunni.

Eyvindur er með einkennandi bleikt hýði og djúp augu. Kjötið er ljósgult og mjölmikið. Kartöflurnar eru stórar og yrkið gefur mikið af sér en hefur jafnframt lítið þol gegn kartöflumyglu.

Kartöfluyrki
Bátakartöflur

Bátakartöflur eru kartöflur sem hafa verið skornar í bátlaga fleyga með hýði og djúpsteiktar, pönnusteiktar eða bakaðar í ofni. Stundum eru þær kryddaðar fyrir steikingu til að þær fái stökka húð. Þær eru bornar fram sem smáréttur eða snakk eða sem meðlæti með hamborgurum eða steikum. Þær eru fyrst og fremst þekktar sem kráarmatur eða skyndibiti og minna á franskar kartöflur (sem eru afhýddar og djúpsteiktar kartöflustangir). 

Kartöfluréttir
Kráarmatur
Skyndibiti
Dillkartöflur

Dillkartöflur eru smáar kartöflur afhýddar og soðnar og síðan kryddaðar með dilli, smjöri og sítrónusafa. Þessi réttur er þekktastur í Svíþjóð þar sem dillkartöflur eru hefðbundið meðlæti með kryddsíld og öðrum fiskréttum. 

Kartöfluréttir
Kartöflupasta

Kartöflupasta eða gnocchi (framb. /'ɲɔkki/; et: gnocco) eru litlar soðbollur gerðar úr kartöflum sem eru stappaðar saman við hveiti og mótaðar í litlar kúlur eða skeljar. Til eru ýmsar útgáfur af kartöflupasta, þar sem kúlurnar eru t.d. stærri, eggjum bætt í og brauðrasp eða maísmjöl notað í stað hveitis. 

Kartöflupasta er upprunnið í Langbarðalandi á Endurreisnartímanum fljótlega eftir að fyrstu kartöflurnar komu til Evrópu.

Kartöflupasta er kennt við pasta af því það er matreitt á svipaðan hátt. Kartöflupasta er svipað í suðu og ferskt pasta og er hægt að miða við að það sé fullsoðið þegar flestar bollurnar hafa flotið upp á yfirborðið.

Pasta
Kartöfluréttir
Ítalskur matur
Kartöflusáta

Kartöflusáta eða rösti er hefðbundinn svissneskur kartöfluréttur. Upphaflega var þetta morgunmatur bænda í kantónunni Bern. Rösti er gert með því að rífa kartöflur á rifjárni, setja þær saman í sátur eða klatta og steikja með feiti á pönnu eða á bökunarplötu í ofni. Stundum er bætt út í söxuðum lauk, kryddi, osti eða beikoni.

Svissneskur matur
Kartöfluréttir
Kálygla

Kálygla (fræðiheiti: Agrotis segetum) er ygla sem er algeng í Evrópu. Það sem einkennir þessar yglur eru ljósir afturvængirnir sem eru hvítir hjá karldýrum og ljósgráir hjá kvendýrum. 

Lirfa kályglunnar er grá á lit og lifir á rótum og stönglum margra jurtategunda. Kályglan er þannig skaðvaldur í grænmetis- og kornrækt.

Ygluætt
Kartöfluflögur

Kartöfluflögur, flögur eða snakk kallast örþunnt sneiddar kartöflur steiktar þar til þær verða stökkar og bornar fram sem lystauki, meðlæti eða snakk. Kartöfluflögur eru gjarnan fjöldaframleiddar og seldar í pokum eða dósum.

Samkvæmt einni sögu voru kartöfluflögur fundnar upp af bandaríska kokknum George Crum 24. ágúst 1853, en minnst er á svipaða rétti í eldri matreiðslubókum. 

Bandarískur matur
Kartöfluréttir