alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rínarland-Pfalz

Rínarland-Pfalz (þýska: Rheinland-Pfalz) er níunda stærsta sambandsland Þýskalands. Það liggur í suðvestri landsins og á landamæri að Frakklandi í suðri, Lúxemborg í vestri og Belgíu í norðvestri. Auk þess er Norðurrín-Vestfalía fyrir norðan, Hessen fyrir austan, Baden-Württemberg fyrir suðaustan og Saarland fyrir suðvestan. Íbúafjöldinn er 4,1 milljón (2021) og er Rínarland-Pfalz þar með sjötta fjölmennasta sambandsland Þýskalands. Höfuðborgin er Mainz við Rínarfljót. Meðal landfræðilegra perla sambandslandsins má nefna Móseldalinn, Rínarfljót, fjalllendið Eifel og gamla keisaraborgin Speyer.

Fáni og skjaldarmerki 
Skjaldarmerkið er þrískipt. Neðst er gult ljón á svörtum grunni en það er merki Pfalz sem upprunnið er úr Staufen-ættinni. Til hægri er hvítt hjól á rauðum grunni, en það er merki Mainz. Til hægri er kross heilags Georgs en það var merki Trier. Skjaldarmerki þetta var formlega tekið upp 1948, tveimur árum eftir að Rheinland-Pfalz var stofnað sem sambandsland. Fáninn er eins og þýski þjóðfáninn en efst í vinstra horninu er skjaldarmerkið.

Orðsifjar 
Rheinland er þýska heitið á Rínarlandi sem teygir sig norður inn í Norðurrín-Vestfalíu meðfram Rínarfljóti. Orðið Pfalz er tekið að láni frá samnefndu kjörfurstadæmi sem var við lýði á tímum þýska ríkisins en var lagt niður á Napoleonstímanum. Pfalz merkir keisarasetur.

Söguágrip 
 Við lok miðalda voru aðallega þrjú héruð á núverandi svæði sambandslandsins: Biskupsstóllinn Trier, biskupsstóllinn Mainz og og Pfalz. Öll þrjú svæðin voru stjórnuð af kjörfursta í þýska ríkinu. Í Trier og Mainz voru það biskupar.
 1688-97 geysaði 9 ára stríðið í Evrópu, en í Þýskalandi er stríðið kallað erfðastríðið í Pfalz. Í stríðinu réðist Loðvík XIV inn í Rínarlöndin og hafði það gríðarlega eyðileggingu í för með sér.
 1793 lýsti Mainz yfir lýðveldi í skjóli frönsku byltingarinnar, fyrsta lýðveldið á þýskri grundu. Nokkrum árum seinna innlimaði Napoleon Trier og Pfalz Frakklandi. Eftir fall Napoleons var héraðinu skipt milli ýmissa nágrannahéraða.
 1918 hertóku Frakkar Rheinland eftir tap Þjóðverja í heimstyrjöldinni fyrri og héldu til 1930.
 1945 hertóku Bandaríkjamenn og Frakkar svæðið, sem varð hluti af franska hernámssvæðinu. 1946 stofnuðu Frakkar sambandslandið Rínarland-Pfalz.
 2021 urðu hamfaraflóð og meira en 100 létust í Rínarlöndum.

Borgir 

Stærstu borgir Rínarlands-Pfalz (31. desember 2013):

Tilvísanir

Heimildir 
 

Fylki Þýskalands
Emera

Emera Incorporated er kanadískt eignarhaldsfélag sem skráð er á verðbréfamarkaðinum í Toronto. Félagið fjárfestir í rafmagnsframleiðslu, flutningi og dreifinga, auk gasframleiðslu  dreifingu og sölu.

Emera Incorporated (EMA-TSX) er orku-og þjónustufyrirtæki í Halifax, Nova Scotia, Kanada. Raforkuframleiðsla er kjarnastarfsemi Emera. Félagið á að fullu tvö dótturfélög sem heyra undir eftirlitsskylda starfssemi, Nova Scotia Power Inc (NSPI) sem rekur eftirlitsskylda starfssemi á sviði raforkuvinnslu, flutnings og dreifingar þjónustu til um 486.000 viðskiptavina í Nova Scotia, og Bangor Hydro-Electric Company (Bangor Hydor), sem er raforkuframleiðandi og dreifingarfyrirtæki er þjónar um 117.000 viðskiptavinum í Maine fylki í Bandaríkjunum.

Auk fjárfestinga í rafmagnsframleiðslu og -dreifingu á Emera Brunswick Pipeline Company Ltd. sem á og rekur 145 km gasleiðslukerfi í New Brunswick sem flytur fljótandi gas (LNG) frá Saint John, New Brunswick til Bandaríkjanna. 

Emera á einnig fyrirtækið Bayside Power, sem rekur 260 MW gasbrennslu- raforkuver í Saint John, New Brunswick og fyrirtækið Emera Energy Services, sem sérhæfir sig í jarðgasi, orkusölu og eignastýringu. Þá er á Emera hluta í fallorkufyrirtækinu Bear Swamp, sem er 600 MW orkuver byggt á uppdælingu vatns í norðanverðru Massachusetts fylki. Emera á 12,9% í fyrirtækinu Maritimes & Northeast Pipeline.

Emera á 19% af St. Lucia Electricity Services Ltd., sem þjónar meira en 50.000 viðskiptavinum eyjunni St. Lucia í Karíbahafinu og 25% í Grand Bahama Power Company sem þjónar 19.000 viðskiptavinum á eyjunni Grand Bahama í Karíbahafi. 

Emera hefur lagt aukna áherslu á fjárfestingar í endurnýjanlegum orkugjöfum. Félagið á 8,2% hluta í sjávarfalla-orkufyrirtækinu Open Hydro, hlut í Atlantic Hydrogen Inc. sem sérhæfir sig í vetnis- og kolefnavinnslu og að auki hefur Emera fjárfest í vindorkuverkefninu Digby Wind Power Project.

Emera á 5,3 milljarða $ í eignum. Hjá fyrirtækinu starfa um 2350 manns.

Saga 
Emera var stofnað við einkavæðingu orkufyrirtækisins Provincial Crown Corporation Nova Scotia Power Incorporated (NSPI) árið 1991. 

Árið 1999 var NSPI endurskipulagt með stofnun Nova Scotia Power Holdings Inc NSPI varð að öllu leyti í eigu dótturfélags NSPHI, sem sett var á markað á í verðbréfahöllinni í Toronto í Kanada sama ár (TSX: EMA). Í viðleitni til að leggja áherslu á vöxt utan Nova Scotia, var NSPHI síðan endurnefnt Emera Incorporated ári síðar. 

Vöxtur Emera hefur verið mikill. Fyrirtækið hefur stækkað síðari ár fjárfestingum utan Nova Scotia með fjárfestingum í Karíbahafi og víðar. Aukin áhersla er lögð á fjárfestingar í endurnýjanlegum orkugjöfum.

Tenglar 
 Vefur Emera orkufyrirtækisins
 Fjármálavefur Google Google finance: Emera Fjármálaleg staða Emera og staða á Toronto markaðinum.
 

Fyrirtæki
Gnúpa-Bárður

Bárður Bjarnarson, kallaður Gnúpa-Bárður, var landnámsmaður á Íslandi, bæði í Bárðardal og suður í Fljótshverfi. Við hann á Bárðarbunga að vera kennd.

Bárður var að sögn Landnámabókar sonur Heyangurs-Bjarnar Helgasonar, hersis úr Sogni. Tveir bræður hans héldu einnig til Íslands en annar þeirra, Ásbjörn, dó í hafi. Þorgerður kona hans og synir námu land í Öræfum og einnig þriðji bróðirinn, Helgi. Bárður fór aftur á móti norður fyrir land, kom skipi sínu í Skjálfandafljótsós og nam Bárðardal allan upp frá Kálfborgará og Eyjardalsá og bjó að Lundarbrekku um tíma.

„Þá markaði hann að veðrum, að landviðri voru betri en hafviðri, og ætlaði af því betri lönd fyrir sunnan heiði. Hann sendi sonu sína suður um gói; þá fundu þeir góibeytla og annan gróður. En annað vor eftir þá gerði Bárður kjálka hverju kykvendi, því er gengt var, og lét hvað draga sitt fóður og fjárhlut; hann fór Vonarskarð, þar er síðan heitir Bárðargata. Hann nam síðan Fljótshverfi og bjó að Gnúpum; þá var hann kallaður Gnúpa-Bárður.“ Hvað sem satt er í þessari frásögn er víst að á miðöldum var oft farið um Vonarskarð eða yfir Vatnajökul milli Norður- og Suðurlands og norðlenskir vermenn fóru yfir jökulinn til sjóróðra í Suðursveit fram á 16. öld.

Gnúpur, bústaður Bárðar sunnan fjalla, heitir nú Núpar. Landnáma getur ekki um konu hans en telur upp níu syni, þá Sigmund, Þorstein, Egil, Gísla, Nefstein, Þorbjörn krum, Hjör, Þorgrím og Björn. 

Landnámsmenn á Íslandi
Þorgerður (landnámskona)

Þorgerður var landnámskona í Öræfasveit. Hún lagði af stað til Íslands ásamt manni sínum, Ásbirni Heyangurs-Bjarnarsyni, og sonum þeirra, en Ásbjörn dó á leiðinni. Synirnir hafa líklega verið börn eða unglingar því Þorgerður taldist fyrir landnáminu og segir í Hauksbók:

„En það er mælt, að kona skyldi eigi víðara nema land en leiða mætti kvígu tvævetra vorlangan dag sólsetra í millum, hálfstalið naut og haft vel. Því leiddi Þorgerður kvígu sína undan Tóftafelli, skammt frá Kvía suður og í Kiðjaklett hjá Jökulfelli fyrir vestan. Þorgerður nam því land um allt Ingólfshöfðahverfi á millum Kvíár og Jökulsár og bjó að Sandfelli.“

Jökulsá er án efa Skeiðará en óvíst er hvar hún rann á landnámsöld. Helgi, bróðir Ásbjarnar og mágur Þorgerðar, nam land vestan við landnám hennar. Í Sturlubók segir að Guðlaugur sonur Þorgerðar og Ásbjarnar hafi búið í Sandfelli eftir móður sína og frá honum séu Sandfellingar komnir. Annar sonur þeirra var Þorgils, forfaðir Hnappfellinga og sá þriðji Össur, faðir Þórðar Freysgoða.

Austur-Skaftafellssýsla
Landnámskonur
Landnámsmenn á Íslandi
Öræfasveit
Helgi Heyangurs-Bjarnarson

Helgi Heyangurs-Bjarnarson var landnámsmaður í Öræfasveit í Austur-Skaftafellssýslu. Hann var bróðir Gnúpa-Bárðar og Ásbjarnar Heyangurs-Bjarnarsona. Samkvæmt Hauksbók helgaði Þorgerður ekkja Ásbjarnar sér Ingólfshöfðahverfi en Helgi nam síðan land næst henni að ráði hennar. Bárður flutti að sögn Landnámu suður um fjöll eftir skamma vist norður í Bárðardal og bjó á Núpsstað í Fljótshverfi, handan Skeiðarár.

Helgi hefur líklega átt land frá Skeiðará að Sandfelli, þar sem Þorgerður bjó. Hann bjó á Rauðalæk, sem líklega var á milli Svínafells og Sandfells. Þar var kirkjustaður seinna. Bærinn eyddist í Öræfajökulsgosinu 1362 og sjást nú engar menjar um hann.

Landnámsmenn á Íslandi
Sandfell í Öræfum

Sandfell er eyðibýli í Öræfasveit, áður kirkjustaður og prestssetur til 1931. Bærinn er landnámsjörð; þar bjó að því er segir í Landnámabók Þorgerður, ekkja Ásbjarnar Heyangurs-Bjarnarsonar, sem lést í hafi á leið til Íslands. Þorgerður nam þá sjálf land og bjó á Sandfelli ásamt sonum sínum.

Helgi, bróðir Ásbjarnar og mágur Þorgerðar, nam land næst henni og byggði bæ á Rauðalæk þar skammt frá. Þar reis seinna kirkja sem var aðalkirkja sveitarinnar þar til Rauðilækur lagðist í auðn við eldgosið í Öræfajökli 1362 en eftir það var Sandfellskirkja höfuðkirkjan. Nú er minnismerki þar sem kirkjan var en hún var rifin árið 1914. Öræfajökull gaus aftur 1727 og stóð þá yfir messa í Sandfellskirkju. Bæði 1362 og 1727 komu mikil hlaup úr Öræfajökli og ollu allmiklum skemmdum og í hlaupinu 1727 fórust þrjár manneskjur og fjöldi fjár. Í því hlaupi myndaðist Háalda, sem er á milli Hofs og Sandfells. Hún er friðlýst.

Sandfell fór í eyði 1947 og voru rústir bæjarins jafnaðar við jörðu árið 1974.

Heimildir 
 
 

Austur-Skaftafellssýsla
Íslensk eyðibýli
Öræfasveit
Jöklamús

Jöklamús er ávalur smásteinn á jökli sem er allur mosavaxinn. Jöklamúsin er talinn velta undan vindum um jökulbreiðuna og þannig verða smám saman mosavaxinn allt um kring. Jöklamúsin fannst fyrst á Hrútárjökli í Öræfum árið 1950, vitað er um jöklamýs á Íslandi, Alaska, Svalbarða og Suður-Ameríku. Jón Eyþórsson, veðurfræðingur, var fyrstur til að lýsa fyrirbærinu og er höfundur nýyrðisins jöklamús.

Heimild
Jón Eyþórsson 1950. Jöklamýs. Náttúrufræðingurinn 20, 182-184.

Tenglar 
 Merkilegt náttúrufyrirbrigði í Öræfum; grein í Vísi 1950

Jöklafræði
Ólafur Halldórsson (f. 1913)

Ólafur Halldórsson (21. október 1913 – 15. mars 1992) var skrifstofumaður í  Reykjavík, knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.

Ævi og störf 

Ólafur (Guðmundur) Halldórsson var yngstur tólf systkina, en þar af komust níu til fullorðinsára. Hann ólst upp á Njálsgötunni, en þaðan kom um árabil harðasti kjarninn í Knattspyrnufélaginu Fram.
Ólafur starfaði mestalla tíð sem skrifstofumaður. Lengi á skrifstofu borgarstjóra en síðar hjá Gjaldheimtunni í Reykjavík.

Hann var um árabil leikmaður með meistaraflokki Fram í knattspyrnu og varð Íslandsmeistari árið 1939. Formaður félagsins varð hann 1942-43, en gegndi einnig ýmsum öðrum trúnaðarstörfum. Til að mynda var hann um skeið fulltrúi félagsins í stjórn og varð Knattspyrnuráðs Reykjavíkur.

Ólafur var bróðir Sigurðar og Guðmundar Halldórssona, sem báðir voru einnig formenn í Fram. Lúðvík Þorgeirsson, mágur þeirra bræðra, var sömuleiðis mikill forystumaður í félaginu og formaður þess um tíma. Að auki var Ólafur kvæntur systur enn eins formanns Fram, Gunnars Nielsen.

Íslenskir knattspyrnumenn
Poul Egede

Poul Egede eða Povel Hansen Egede (9. september 1708 — 6. júní 1789) var dansk-norskur guðfræðingur, málvísindamaður og trúboði á Grænlandi. Hann átti stóran þátt í því að skapa grænlenskt ritmál.

Poul var sonur Hans Egede Grænlandstrúboða og konu hans, Gertrud Rask. Hann fæddist í Kabelvåg á Lófót í Noregi, þar sem faðir hans var þá prestur, fluttist með foreldrum sínum til Grænlands tólf ára að aldri vorið 1721, ólst þar upp og lærði grænlensku. Árið 1728 hélt hann til Danmerkur til náms og lauk guðfræðiprófi 1734. Hann var trúboði í Christianshåb 1736-1740. Þar vann hann meðal annars að þýðingum úr dönsku á grænlensku í félagi við konu sem Arnarssaq hét.

Hann sneri aftur til Danmerkur 1740 og varð prestur í Vartov. Hann gaf út fyrstu grænlensku orðabókina 1750, grænlenska málfræði 1760 og Nýja testamentið á grænlensku 1766. Hann varð forstöðumaður munaðarleysingjahælisins Vajsenhúss 1774 og árið 1779 varð hann biskup yfir Grænlandi. Hann lést í Kaupmannahöfn áttræður að aldri.

Heimildir 
 

Saga Grænlands
Hreppsnefndarkosningar í Hrísey

Kosningar til hreppsnefndar í Hrísey voru haldnar samhliða öðrum sveitarstjórnarkosningum á Íslandi frá því að Hríseyjarhreppur var stofnsettur árið 1930 og þar til hann sameinaðist Akureyrarkaupstað árið 2004.

1938
Sveitarstjórnarkosningarnar 1938 fóru fram 30. janúar 1938.

1942
Sveitarstjórnarkosningarnar 1942 fóru fram 25. janúar 1942.

1946
Sveitarstjórnarkosningarnar 1946 fóru fram 27. janúar 1946. Listarnir sem í boði voru í Hrísey tengdust ekki stjórnmálaflokkum.

1950
Sveitarstjórnarkosningarnar 1950 fóru fram 29. janúar. Aðeins kom fram einn listi í Hrísey og var hann því sjálfkjörinn.

1954
Sveitarstjórnarkosningarnar 1954 fóru fram 31. janúar. Aðeins kom fram einn listi í Hrísey og var hann því sjálfkjörinn.

1958

Sveitarstjórnarkosningarnar 1958 fóru fram 26. janúar. Kosning var óhlutbundin.

1962

Sveitarstjórnarkosningarnar 1962 fóru fram 22. maí. Kosning var óhlutbundin en 86 kusu af 145 eða 59,3%.

1966

Sveitarstjórnarkosningarnar 1966 fóru fram 22. maí. Kosning var óhlutbundin.

1970
Sveitarstjórnarkosningarnar 1970 fóru fram 31. maí. Kosning var óhlutbundin.

1974

Sveitarstjórnarkosningarnar 1974 fóru fram 26. maí. Kosning var óhlutbundin og kjörsókn 67,5%.

1978

Sveitarstjórnarkosningarnar 1978 fóru fram 28. maí. Kosning var óhlutbundinn en 102 kusu af 161 eða 63,4%.

1982

Sveitarstjórnarkosningarnar 1982 fóru fram 22. maí. Kosning var óhlutbundinn en 94 kusu af 159 eða 66%.

1986

Sveitarstjórnarkosningarnar 1986 fóru fram 31. maí. Kosningin var óhlutbundin. 138 greiddu atkvæði af 190 eða 72,6%.

1990

Sveitarstjórnarkosningarnar 1990  fóru fram 26. maí. Kosningin var óhlutbundin. 136 greiddu atkvæði af 189 eða 72%.

1994

Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey fóru fram 28. maí.

1998

Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey fóru fram 23. maí.

2002

Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey fóru fram 25. maí.

Heimildir

Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi
Magnús Guðmundsson (bankastjóri)

Magnús Guðmundsson er fyrrverandi bankastjóri Kaupþings í Lúxemborg. Síðla kvölds þann 6. maí 2010 var hann handtekinn ásamt Hreiðari Má Sigurðssyni að beiðni sérstaks saksóknara eftir yfirheyrslur. Eftir bankahrunið var Kaupþing í Lúxemborg breytt í Banque Havilland, banka sem sérhæfir sig í eignamiklum viðskiptavinum og var Magnús bankastjóri bankans, en var settur af eftir að hann var handtekinn.

Tenglar
 Vefur Banque Havilland 
 Magnús Guðmundsson handtekinn, Rúv 6. maí 2010
 Skýrslutöku af Magnúsi lokið; frétt af Vísi.is 6. maí. 2010
 Magnús Guðmundsson segist saklaus; frétt af Vísi.is 14. maí. 2010
 Haldið í víking með innlendan sparnað, Morgunblaðið 3. maí 1998

Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Íslenskir bankastjórar
Íslenskir glæpamenn
Íslenskir viðskiptamenn
Lófóten

Lófóten (eða Lófót á íslensku) er eyjaklasi í norðvesturhluta Noregs. Hann er rómaður fyrir náttúrufegurð.
Landsvæði eyjaklasans þekur 1,227 km² og eru íbúar um 24.000. Helstu þéttbýlisstaðir á Lófóten eru Svolvær og Leknes. Sveitarfélögin eru sex: Vågan, Vestvågøy, Flakstad, Moskenes, Værøy og Røst.

Fuglalíf eru ríkulegt á eyjunum. Hæsti punkturinn er Higravstinden (1,161 m).

Landafræði Noregs
Staðbundinn matur

Staðbundinn matur er mat sem framleiddur er í næsta nágrenni við neytandann og hefur ekki verið fluttur um langa leið. Hvað telst næsta nágrenni er skilgreint með mismunandi hætti. Sumir miða við 100 mílna geisla (160km) meðan aðrir skilgreina svæðið á annan hátt.

Næræta er einhver sem reynir að borða eingöngu staðbundinn mat. Þessi lífsstíll byggir á aukinni meðvitund um umhverfisáhrif okkar og kröfunni um sjálfbærni. Matjurtagarðar í þéttbýli og bændamarkaðir eru lykilþættir í þróun þessa lífsstíls.

Tengt efni
 Slow Food

Mataræði
Lögmál um minnkandi afrakstur

Ef við höfum tvo (eða fleiri) framleiðsluþætti og aukum einn, en gefum okkur að hinir haldist óbreyttir, þá kemur fyrr eða síðar að því að hagnaðurinn nær hámarki og fer svo að minnka. Þegar jaðartekjur eru jafnar jaðarkostnaði er hagstæðast að hætta að auka við framleiðsluþátt eða hætta eftirspurninni eftir framleiðsluþætti.

Hagfræði
Skólasöngur Menntaskólans á Akureyri

Skólasöngur Menntaskólans á Akureyri (MA) er fimmti hluti hátíðarljóðsins „Gagnfræðaskóli Norðurlands“ sem Davíð Stefánsson frá Fagraskógi samdi í tilefni fimmtíu ára afmælishátíðar Möðruvallarskóla og sem frumflutt var 31. maí 1930. Páll Ísólfsson samdi tónlistina við hátíðarljóðið. Skólasöngur er sunginn við setningu skólans og skólaslit ár hvert.

Hátíðarljóðið „Gagnfræðaskóli Norðurlands“ var samið í tilefni skólahátíðar sem haldin var 31. maí og 1. júní 1930 á Möðruvöllum í Hörgárdal og á Akureyri. Þar var fagnað fimmtíu ára afmælishátíð Möðruvallarskóla, en það var fyrsti gagnfræðaskóli landsins og ætlað í upphafi að kenna verðandi bændum hagnýt fræði. Eftir brunann á Möðruvöllum var skólinn fluttur til Akureyrar og nafni hans var breytt í „Gagnfræðaskólinn á Akureyri“. Með lögum frá Alþingi árið 1930 fékk Gagnfræðaskólinn á Akureyri full réttindi menntaskóla og nefnist Menntaskólinn á Akureyri. Nýjum lögum um menntaskólaréttindi var því einnig fagnað á skólahátíðinni 1930. 

Sigurður Guðmundsson skólameistari MA sem stýrði undirbúningi skólahátíðarinnar bað Davíð að semja veglegt hátíðarljóð í tilefninu. Ljóðið „Gagnfræðaskóli Norðurlands“ var prentað í dagskrá hátíðarhaldanna en var aldrei birt í ljóðabókum Davíðs. Ljóðið er í fimm hlutum og var sá síðasti strax gerður að skólasöng MA eftir frumflutninginn 1. júní 1930. Að jafnaði eru einungis fyrsta og síðasta erindið sungin en við skólaslit eru öll erindin sungin.

Skólasöngur Menntaskólans á Akureyri 

Undir skólans menntamerki
mætast vinir enn í dag.
Sýnum öll í vilja og verki
vöxt og trú og bræðralag.
Forna dáð er fremd að rækja.
Fagrir draumar rætast enn.
Heill sé þeim, sem hingað sækja,
höldum saman, Norðanmenn.

Enn er liðinn langur vetur,
loftin blá og jörðin græn.
Hefji hver sem hafið getur
huga sinn í þökk og bæn.
Svo skal lofa liðna daga
að líta fram og stefna hátt.
Þá fær Íslands unga saga
æðra líf og nýjan mátt.

Allt skal lúta einum vilja.
Allt skal muna þennan dag.
Allir sem við skólann skilja
skulu syngja þetta lag.
Sýnum öll á sjó og landi
sigurþrek hins vitra manns.
Sýnum það að afl og andi
eigi skóla norðanlands.

Skólasöngurinn loks útgefinn  
Starfsemi Kórs Menntaskólans á Akureyri hefur verið mismikil í gegnum tíðina. Skólasöngurinn hefur verið fastur liður á dagskrá og allrasíðustu ár hefur hann stundum verið sunginn í fjórum röddum. Árið 2001 var söngurinn gefinn út á diski þar sem kórinn flutti úrval íslenskra sönglaga undir stjórn Guðmundar Óla Gunnarssonar.

Heimildir 
 Hátíðarljóð, kvæðaflokkur Davíðs Stefánssonar frá Fagraskógi úr Skólaskýrslu Menntaskólans á Akureyri 1929-1930. 
 Nótur, handrit Páls Isólfssonar. 
 Um skólasöng MA af vef MA Sótt 7. maí 2010.
 „Kór Menntaskólans á Akureyri gefur út plötu: Skólasöngurinn á plötu í fyrsta sinn“, Dagblaðið Vísir – DV, 298 tbl., bls. 32, 28. desember 2001.

Tenglar 
 Hér má heyra Kór MA syngja fyrsta erindið undir stjórn Guðmundar Óla Gunnarssonar. 
 Dagskrá fyrir afmælishátíðina 1930

Tilvísanir

Íslensk kvæði
HTML5

HTML5 er ívafsmál fyrir vefsíður. HTML5 er nýjasta opinbera útgáfa HTML frá því í október 2014. Hugmyndin er að það minnki þörfina fyrir íforrit sem  eru notuð til að skila ákveðinni tegund af margmiðlun, eins og Adobe Flash, Microsoft Silverlight og Sun JavaFX. Þannig víkkar staðallinn út notkunarmöguleika skjalalíkansins og skriftumála og bætir við nýjum forritunarviðmótum á borð við skilgreint svæði fyrir tvívíða teikningu (<canvas>), afspilun kvikmynda og hljóðs (<video>, <audio>) og margt fleira.

Ætlunin var að HTML5 yrði að W3C-tilmælum síðla árs 2010 en mikill dráttur varð á vinnslu þess. Stuðningur vafra við HTML5 var lengi takmarkaður en það breyttist þegar aðgerðasafnið WebKit, sem meðal annars er notað í vafranum Safari, útfærði meiri stuðning en áður hafði þekkst árið 2007. Í kjölfarið ákvað Apple Inc. að sleppa stuðningi við Adobe Flash í bæði iPhone og iPad. Þetta hefur skapað aukinn þrýsting á að útfæra margmiðlun á vefsíðum með HTML5 í stað Flash.

Helstu breytingar miðað við HTML 4.1/XHTML 1.x 

Ívafsmál
Vefstaðlar
Viðbót

Viðbót (einnig sjaldnar íforrit eða íbót) er lítið forrit sem keyrir innan stærra forrits og víkkar út notkunarmöguleika þess þrátt fyrir að vera aðgreint frá því ólíkt viðaukum sem falla algerlega saman við aðalforritið. Notkun íforrita er algeng í vöfrum þar sem þau meðhöndla sérstök skráarsnið á borð við kvikmyndasnið og margmiðlun (sbr. Adobe Flash). Þróunarumhverfi eins og Eclipse notast líka við íforrit til að skila tiltekinni virkni til notenda. Í þessum hugbúnaði er gert ráð fyrir notkun íforrita sem þurfa að uppfylla tiltekna staðla til að virka með aðalforritinu.

Heimildir 

Forritun
Hugbúnaður
Skipanalínuviðmót

Skipanalínuviðmót er viðmót til að vinna í tölvum með því að nota skrifaðar skipanir á svokallaða skipanalínu til að framkvæma aðgerðir, andstætt myndrænu viðmóti þar sem notandinn framkvæmir aðgerðir með því að smella með músinni á viðföng (hnappa, valmyndir, stikur, glugga og íkon) og textaviðmóti þar sem notandinn velur úr skipunum í valmynd. Notkun skipanaviðmóts fer þannig fram að notandinn slær inn skipun og ýtir á Enter-takkann á lyklaborðinu. Forrit sem nefnist skipanatúlkur tekur þá við skipuninni, greinir hana og framkvæmir. Þegar framkvæmd skipunar er lokið skilar forritið venjulega einhvers konar úttaki í textaformi. Skipanaviðmót komu fyrst fram á sjónarsviðið á 6. áratugnum og gáfu möguleika á því að fá niðurstöður jafnóðum ólíkt lotuvinnslu með gataspjöldum.

Tilvísanir

Notendaviðmót
Elís (borg)

Elís var forngrísk borg á Pelópsskaga.

he:אליס
pt:Élis
Condorcet markgreifi

Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat, marquis de Condorcet (17. september 1743 – 28. mars 1794), þekktur sem Nicolas de Condorcet var franskur heimspekingur, stærðfræðingur og einn af brautryðjendum stjórnmálafræðinnar. Hann hannaði Condorcet-aðferðina við kosningar og sýndi fram á þversögn Condorcets (einnig nefnd þversögn lýðræðislegrar atkvæðagreiðslu) og kviðdómssetningu Condorcets. Þá er hann talinn til boðbera Upplýsingastefnunnar. Hann krafðist jafnrétti kynjanna og var almennt frjálslyndur í stjórnmálaviðhorfum.

Tenglar 

 Outlines of an historical view of the progress of the human mind (1795)
 The First Essay on the Political Rights of Women.] ensk þýðing á ritgerð Condorcets “Sur l’admission des femmes aux droits de Cité” (On the Admission of Women to the Rights of Citizenship). Eftir Dr. Alice Drysdale Vickery (með inngangi og athugasemdum) (Letchworth: Garden City Press, 1912).

Franskir heimspekingar
Franskir markgreifar
Franskir stærðfræðingar
Franskir stjórnmálafræðingar
Gírondínar
Trúleysingjar
Kviðdómssetning Condorcets

Kviðdómssetning Condorcets er kennisetning um líkur þess að tilekin hópur einstaklinga komist að réttri niðurstöðu. Condorcet markgreifa setti hana fram í ritgerð sinni (e. Essay on the Application of Analysis to the Probability of Majority Decisions) árið 1785. Kennisetning þessi er kennd við kviðdóm vegna þess að þeirra er verkefnið að skera úr um hvort sakborningur er sekur eða saklaus.

Í sinni einföldustu mynd sýnir kennisetningin formlega fram á að við beitingu meirihlutakosningu við þær aðstæður að kosið sé um tvo valmöguleika, að því gefnu að annar þeirra sé réttur og hver kjósandi hafi eitt atkvæði, séu meiri líkur á að rétt niðurstaða komi út með hækkandi tölu kjósanda ef líkurnar á því að hver kjósandi hafi rétt fyrir sér sé meiri en ½. Séu hins vegar minni en helmingslíkur á að hver kjósandi hafi rétt fyrir sér er ráðlegast að fjöldi kjósanda sé einn.

Tilvísanir 

Stjórnmálafræði