alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Flæmingjaland

Flæmingjaland, Flandur eða Flandern (franska: Flandre, hollenska: Vlaanderen) er sambandsland í konungsríkinu Belgíu. Nágrannar Flæmingjalandsins eru Holland og Frakkland auk sambandslandanna Vallóníu og Brussel.

Héruð 

 Antwerpen 
 Austur-Flæmingjaland (Oost-Vlaanderen)
 Flæmska Brabant (Vlaams-Brabant)
 Limburg
 Vestur-Flæmingjaland (West-Vlaanderen)

Belgía
Undirfylki

Undirfylki er hernaðareining, sem samanstendur, yfirleitt, af þremur til fjórum flokksdeildum. Foringjar undirfylkja hafa yfirleitt tignargráðu höfuðsmanns eða majórs.

Hernaður
Undirofursti

Undirofursti er tignargráða, eða stöðuheiti í hernaði, sem er á milli majórs og ofursta.

Undirofurstar eru foringjar sem hafa skipunarbréf frá æðsta yfirmanni viðkomandi hers og bera meiri ábyrgð en þeir, lægra settu, foringjar er ekki hafa slíkt bréf.

Hernaður
Alfred Tarski

Alfred Tarski (14. janúar 1901,  Varsjá Póllandi – 26. október 1983, Berkeley Kaliforníu) var pólskur rök- og stærðfræðingur. Hann var meðlimur Stærðfræðiskólans í Varsjá á millistríðsárunum og virkur stærðfræðingur í BNA eftir 1939 (þegar hann fór til Bandaríkjana). Hann skrifaði um grannfræði, rúmfræði, mælingafræði, stærðfræðilega rökfræði, mengjafræði og um undirstöður stærðfræðinar en mest um módelfræði og algebrulega rökfræði. Ævisöguritarar hans Anita Feferman og Solomon Feferman (sem lærði undir honum) rituðu að hann væri „einn af mestu rökfræðingum allra tíma“.

Tengt efni 
 Banach–Tarski mótsögnin

Pólskir heimspekingar
Heimspekingar 20. aldar
Pólskir rökfræðingar
Pólskir stærðfræðingar
Stærðfræðingar 20. aldarinnar
Banach–Tarski þversögnin

Banach–Tarski þversögnin er stærðfræðileg sönnun, kennd við Alfred Tarski og Stefan Banach, sem gengur út á að sýna fram á að sé kúla hlutuð niður í óendanlega og ómælanlega hluta sína sé hægt að nota þessa hluta til þess að búa til tvær nýjar kúlur sem eru af sömu stærð og sú sem hlutarnir komu frá með því einu að hliðra þeim til og snúa. Sönnunin er þversögn, þar sem að hún stangast á við almenna skynsemi en er þó ekki í mótsögn við frumsendur mengjafræðinar.

Tenglar 
 

Mengjafræði
Stærðfræðisetningar
Margliða

Ekki rugla saman við fjölliður.
Margliða eða heilt rætt fall er summa með endanlegan fjölda liða, þar sem breytur  koma aðeins fyrir í heiltöluveldi og stuðlarnir  eru ekki allir núll:

 

þar sem  er náttúrleg tala, jafnframt hæsta veldi breytistærðarinnar og kallast stig margliðunnar. T.d. er margliðan  af öðru stigi þar sem annað veldi er hæsta veldið og stuðullinn ,  og stuðullinn .

Stæðan  þar sem  er breyta, er dæmi um margliðu, en ekki stæðan  því hún inniheldur deilingu með margliðu og er því rætt fall sem er hlutfall tveggja margliðna (á sama hátt og  og  eru heiltölur en  er ekki heiltala heldur ræð tala). 

Undirstöðusetning algebrunnar segir að sérhver margliða hafi jafn margar tvinntölurætur og stig margliðunnar, þó sumar eða allar ræturnar geti verið margfaldar.

Ef allir stuðlar margliðu eru núll kallast hún núllmargliða, en er óáhugaverð nema sem sértilvik (hefur óendanlega margar rætur, ekki enga eins og ætla mætti; stig margliðunnar er annað hvort skilið eftir sem óskilgreint eða skilgreint sem neikvætt, venjulega −1 or  ólíkt öðrum fasta-margliðum sem hafa stig 0 og því enga núllstöð).

Margliðufall 
Fallið , sem hefur eina frumbreytu, er margliðufall ef það fullnægir eftirfarandi:

 

fyrir öll  þar sem  er ekki neikvæð heiltala og  eru stuðlar. Ef  hefði gildið  væri margliðufallið svona

 

og væri það þá af fimmtu gráðu. Dæmi um margliðufall af fimmtu gráðu væri t.d.

 

en að ofan er , , , ,  og .

Margliðufall verður núll í núllstöð margliðunnar, en einnig ef margliðan er núllmargliða, en þá er margliðufallið vitaskuld alltaf núll.

Hlutfall tveggja margliðufalla, þar sem nefnarinn er ekki núllmargliða, nefnist rætt fall. 

fallafræði
Stærðfræði
Algebra
Margliður
Bodiam-kastali

Bodiam kastali er staðsettur í Austur-Sussex, Englandi. Hann var bygður árið 1385 af Sir Edward Dallingridge, formlegum riddara hjá Játvarði 3. Englandskonungi. Kastalinn er ótrúlega fallegur að sjá og afar merkileg bygging. Talið er að kastalinn hafi verið byggður í varnarlegum tilgangi til að hrinda burt hugsanlegum árásum Frakka. En kastalinn var samt frekar byggður til sýnis en sem raunverulegt varnartól.

Kastalinn minnir óneitanlega á sandkastala og er eflaust fyrirmynd margra slíkra. Ætla mætti að hann hefði verið mótaður af fötu og skóflu. Kastalinn er algerlega umlukinn síki. Suðurhlutinn hefur svokallaðan miðturn, eða postern turn. Til hægri frá postern turninum er aðalsalurinn. Kastalinn hefur hornturna á öllum fjórum hornum. Meirihlutinn af innri byggingu kastalans eyðilagðist í Enska borgarastríðinu. Norðurhlið kastalans hefur hliðvarðhús og brú. Hornturninn þar til hægri inniheldur síðan kapellu.

Kastalinn var orðinn niðurníddur þegar hann var endurbættur af Curzon lávarði og ánafnaði hann kastalanum til National Trust í Englandi árið 1926.

Tengt efni 
 Upplýsingar um Bodiam kastala hjá National Trust

Heimildir 
 
 Upplýsingar um Bodiam kastalann á heimasíðu National Trust 

Kastalar í Englandi
Baksund

Orðið baksund getur einnig átt við skólabaksund.

Baksund er sundaðferð sem er skyld skriðsundi, nema hvað legið er á bakinu. Handahreyfingar eru nær þær sömu og í skriðsundi, nema hvað hendin er til hliðar við líkamann þegar hún klárar takið, en í skriðsundi er hún undir honum. Fótatök eru þau sömu og í skriðsundi, oft kölluð skriðsundsfótatök. Í baksundi þarf líkaminn að velta vel í hverju taki til að fá sem mest spyrnu með höndunum. Baksund er eina sundið þar sem maður byrjar ofan i sundlauginni þegar keppni hefst. Snúningar í baksundi eru eins og í skriðsundi, rétt áður en sundmaður kemur að bakkanum snýr hann sér á magann og tekur þá snúning, sundmaðurinn má þó ekki synda á maganum nema með fótunum. Mikilvægt er að hann spyrni sér frá bakkanum á bakinu/hlið. Sundmaður má gera sporð, líkt og í flugsundi í kafi áður en hann byrjar að synda. Margir komast langt áfram á honum. 

Það er aldrei keppt í skólabaksundi á viðurkenndum mótum.

Sundaðferðir

he:שחייה תחרותית#גב
Keyta

Keyta er staðið hland úr húsdýrum sem notað var til þvotta og þrifa á Íslandi fyrir tilkomu sápu.

Keytan var geymd í stórum trétunnum úti í fjósi þar sem hún beið notkunar.

Meðan nóg er af þvagefni í keytu myndast ammóníak í sífellu og leysist upp í vatninu. Vatnslausnin er basísk og leysir því upp sýrur, þar á meðal óhreinindi. Þvottavirkni keytunnar er að hluta til svipuð og virkni venjulegrar sápu. Áður fyrr var keytu blandað saman við vatn þegar ull var þvegin eftir rúningar á vorin. 

Einnig notuðu íslenskar konur á sínum tíma keytuna til að þvo á sér hárið, sagt var að keytan gæfi hárinu gljáa og þær fengju hreinna og fallegra hár. 

Lengi hefur verið vitað að keyta og annað spendýraþvag virkar vel sem áburður og hefur verið borið beint á tún eða blandað saman við kúamykju. Ástæða fyrir þessu er rakin til þvagefnisins sem klofnar með tímanum í ammóníak og fleiri efni. 

Það eru u.þ.b. hundrað þúsund tonn af þvagefni framleidd í efnaverksmiðjum í heiminum og helmingur af því er notaður í tilbúinn áburð. Sumt af þvagefninu er notað í fóður fyrir kýr þar sem þær geta unnið mikinn hluta af köfunarefni úr þvagi. Köfunarefni er nauðsynlegt fyrir gras og plöntur til vaxtar og fá þær þessi efni úr ammóníakinu. Einnig er mikið af þvagefni notað til plastframleiðslu.

Þvagefni, úrefni og karbamíð eru efnasambönd köfunarefnis vetnis, súrefnis og kolefnis. Þvagefni var fyrsta lífræna efnið sem unnið var úr ólífrænu efni. 

Þvagefni er notað í allskonar varning, má nefna sígarettur, áburð og í tannhvítunarefni.

Tilvísanir 

Ull
Þvottaefni
Félagssaga Íslands
Hlóðir

Hlóðir er opið eldstæði hlaðið úr steinum. Á Íslandi virðast eldstæði sem notuð voru til matargerðar upphaflega hafa verið úti á miðju gólfi og verið fremur lág en síðar á öldum hækkuðu þau og voru víðast hvar færð upp að veggjum og þannig eru flestar þær hlóðir sem varðveist hafa. Aftan við þær var í eldvarnaskyni svokallað bakhlað, oftast úr grjóti en þegar kom fram á 20. öld var stundum notuð járnplata.

Í hverjum hlóðum gátu verið nokkur eldstæði, oft misstór, aðskilin með hellum eða steinhleðslum. Í kringum hlóðirnar var grjóthleðsla, hlóðabálkur, og þar voru pottar, katlar og önnur tól geymd. Í hverri eldstó var eldhol, þar sem eldurinn logaði, og þar undir var oft annað hol, sem kallaðist öskustó eða ónn. Á milli hellanna yfir öskustónni var rifa og um hana trekkti undir eldinn til að glæða hann. Öskunni var svo skarað ofan í öskustóna og hún látin kólna þar.

Einstakir hlutar hlóða eru öskustó, öskuónn, hlóðahella, eldhella, eldstó, hlóðavik, hlóðasteinar, hlöð og hlöðusteinar. Stundum var skarað var í eldinn með teini (skörungi) og físibelgur hafður við eldstó. 

Byggingarfræði
Eldhús
Tóskapur

Tóskapur er notað fyrir vinnu úr ull á íslenskum sveitabæjum. Um veturnætur þegar haustvertíð lauk hófst tóskaparvinna (tóvinna) og stóð hún til jóla. Ullin var tætt og unnið svokallað smáband en það voru heilsokkar, hálfsokkar og vettlingar. Þetta var prjónað í höndum úr tvinnuðu bandi. Lengd heilsokka var eins og handleggur á fullorðnum manni, frá fingurbroddi í öxl og lengd hálfsokka var að  olboga. Allur tóskapur var þæfður og klæddur á fótlaga fjalir (sokkatré) meðan hann þornaði. 

Tóvinna var mikil til sveita og voru  unnar bæði voðir og prjónles. Prjónles skiptist í duggarales og smáles (smáband). Smáband og annað prjónles var verslunarvara.

Heimild 
Morgunblaðið 2. desember, 2000 - Jólablað: Bernskujól Snorra

Handavinna
Ull
Varmaland

Varmaland er þéttbýli sem byggst hefur í kring jarðhitasvæði í Stafholtstungum í Borgarbyggð. Byggðin er staðsett í tungunni milli Hvítár og Norðurár og  búa þar um 20 manns að staðaldri. Á Varmalandi er starfræktur leik- og grunnskóli fyrir aðliggjandi sveitir og 1946 var stofnsettur þar Húsmæðraskóli Borgfirðinga. Húsmæðraskólinn á Varmalandi var rekinn af heimamönnum til 1978 þegar ríkið tók við rekstri skólans, sem varð við það Hússtjórnarskólinn á Varmalandi. 
Ýmiss tengd starfsemi hefur verið í skólahúsnæðinu á sumrum, svo sem veitinga- og gistihús og hvíldar- og hressingarheimili. Heimavist og skóli fyrir nærliggjandi byggðir á Mýrum tók til starfa á Varmalandi 1954.

Um aldamótin 1900 var byggt lítið býli, Laugaland skammt þar frá sem nú er Varmaland. Þar var síðan hlaðin upp sundlaug er naut nálægðar við jarðhita frá náttúrulegum hverum sem þar er að finna. Veggjalaug heitir stærsti hverinn sem þar er nýttur og þar rétt hjá er Minni-hver sem einnig er nýttur sem orkugjafi til margvíslegra þarfa á Varmalandi. Þriðji hverinn heitir Kvennaskólahver og er vatn hveranna, auk þess að vera notað til upphitunnar á húsakosti og sundlaug Varmalands einnig notað til umfangsmikillar ylræktunnar í þeim fjölmörgu gróðurhúsum sem þar eru starfrækt.

Heimildir 
 
 

Borgarbyggð
Þéttbýlisstaðir Íslands
Snælda

Snælda eða halasnælda er handverkfæri, teinn (hali) úr tré með snúð úr tré, beini, steini eða blýi og hnokka úr eir eða járni á öðrum enda. Notað til að spinna/tvinna band.

Snælda er fornt verkfæri til að spinna þráð. Hún er gerð úr þremur hlutum, snúð, hala og hnokka. Snældusnúður var ýmist úr steini, beini eða tré. Hann var kringlóttur, flatur að neðan og kúptur að ofan og á honum miðjum var gat. Í gatið á snældusnúðnum var rekinn annar endi snælduhalans. Snælduhalinn var úr tré, hann var langur og mjór og mjókkaði frá snúðnum. Hnokki var lítill krókur úr eir eða járni sem var festur í efri halaendann.

Myndaröð sem sýnir hvernig spunnið er á snældu.

Heimild 

 Elsa E. Guðjónsson, „Um rokka, einkum með tilliti til skotrokka“, Árbók Hins íslenzka fornleifafélags,(01.01.1991), blaðsíða 20.

Verkfæri
Vaðmál

Vaðmál er þykkofið  ullarefni með skávend og var notað í ýmis konar klæði, ábreiður, tjöld og segl. Vaðmál til klæðagerðar var unnið í svokölluðum kljásteinavefstól. Á íslenskum sveitabæjum var vaðmál ofið bæði til heimilisnota og sem gjaldmiðill. Á miðöldum voru vöruskipti algengasti verslunarmátinn og verðgildi hluta var miðað við vaðmál (álnir vaðmáls)  og kýr (kúgildi). 

Á þjóðveldisöld var ullin þvegin, kembd, spunnin og ofin í mislanga vaðmálsstranga. Það voru framleiddar tvær tegundir vaðmáls en það voru vöruvaðmál og hafnarvaðmál. Vöruvaðmál sem einnig var kallað vara var ódýrara og óvandaðra. Allt verðlag var miðað við alin vöru. Eitt kýrverð var metið til 120 álna vaðmáls.

Vaðmál er talið ein helsta útflutningsverslunarvara Íslendinga frá tólftu öld og fram á þá fjórtándu. Flestar vörur voru verðlagðar í vaðmáli en kvikfénaður var metinn í kúgildum. Hundrað að fornu merkti fyrst 120 álnir vaðmáls þar sem hver alin skyldi vera af tilskilinni stærð og réttum gæðum. Þegar fram leið urðu tengslin við vaðmálið ógleggri og virðast vera með öllu horfin á 17. öld.

Vaðmál sem ætlað var til sparifata var þæft og litað úr brúnspæni og járnvitrióli og var litarefnið keypt í kaupstöðum. Spariföt voru einnig lituð svört og það gert með hellulit. Rekkjuvoðir voru úr hvítu vaðmáli og brekán úr grófu tvöföldu bandi alla vega litu.

Nokkur orð tengd vaðmáli 

 belghempa var til forna karlmannsyfirhöfn til ferðalaga, úr grófu vaðmáli, hnésíð, ófóðruð og skrautlaus, stutthempa. 
 dembúll nefnist húfa með eyrnaskjólum sem bretta má upp, prjónuð eða saumuð úr vaðmáli.
 doppa nefndist sjóflík, sem var hnésíður stakkur úr grófu þykku vaðmáli. 
 gáraber er lýsingarorð sem haft er um vaðmál með upphleypt vígindi (munstur). 
 hafnarvaðmál annað orð yfir hafnarvoð.
 hafnarvoð nefnist vaðmál notað í yfirhafnir af ýmsum gerðum og því misdýrt.
 hrip er gróft vaðmál. 
 hríðarhempa nefnist fjúkúlpa, ófóðruð yfirhöfn úr vaðmáli, hneppt upp í háls.
 mórend vara nefndist brúnröndótt vaðmál. 
 pakkaeinskefta nefnist óvandað einskeftuvaðmál unnið til útflutnings.
 pakkavaðmál nefndist venjulegt vaðmál. 
 spýtingur nefnist pakki af vaðmáli.
 stórgubbur er nafn á vaðmálsflík.
 voðbeður nefnist vaðmálsklædd rekkja.
 voðvirkja er sögn sem merkir að vinna vaðmál.

Heimildir 
 Iðan - Vaðmál 
 Tannvara eða vaðmál?

Ítarefni 
 Helgi Þorláksson. Vaðmál og verðlag:vaðmál í utanríkisviðskiptum og búskap Íslendinga á 13. og 14. öld, 1991

Mælieiningar

Handavinna
Ullarkambur

Kambur vísar hingað, einnig er til grein um fiskvinnslufyrirtækið Kambur hf. 

Ullarkambur er áhald til að kemba ull sem getur verið gert í höndunum eða með vél. Þegar kembt er í höndunum eru ætíð notaðir tveir kambar sem dregnir eru hvor yfir annan til að greiða úr hárunum.

Ef framleiða átti klæði var garn kembt með tiltekinni tegund af kömbum. Kambar voru misgrófir, þeir grófari voru notaðir til forkembingar. Kambar voru með fjölmörgum stuttum bognum vírtönnum sem voru settir í leðurpjötlu sem var svo fest á fjalarbút með handfangi. Ull var kembd með tveimur kömbum og ullarhárin lágu meira og minna á misvíxl eftir kembingu. Það hentaði í garn sem átti að vera loftmikið og loðið og þóttu stutt ullarhár henta vel í slíkt garn.
Íslenskir kambar hafa verið nefndir kambar, þelkambar, handkambar, karkambar, karrar, körrur eða körður. Slíkir kambar voru notaðir fram á 20. öld. Einnig voru notaðir grófari kambar sem voru þannig að annar kamburinn var stundum festur á stól eða bekk og voru slíkir kambar kallaðir stólkambar.
Garn var svo spunnið  úr kembum(einnig nefnd band eða loðband).

Ef notaðir voru langtenntir kambar þá kemdist ull þannig að ullarhárin lögðust sem mest samsíða. Ullin var eftir kembingu dregin fram úr kömbunum í lyppu og passað að hárin röskuðust sem minnst. Garn sem spunnið var úr slíkri lyppu var oftast slétt og loftlítið og gat verið mjög sterkt.

Heimildir

 Áslaug Sverrisdóttir, KALEMANK OG KLÆÐI Um tæknileg einkenni á framleiðslu vefsmiðju Innréttinganna 1751–1803, Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, 97. árg., 2002-2003 (01.01.2004), Bls. 5 
 Stólkambur (sarpur.is)
 Ullarkambur (sarpur.is)

Ull
Rokkur

Rokkur er handknúið eða fótstigið verkfæri með allstóru kasthjóli, til að spinna þráð og vinda þráðinn upp á snældu. Rokkar komu fyrst fram í Indlandi á tímabilinu 500 f.k. til 1000 f.k. Rokkarnir leystu af hólmi eldri tækni sem var að spinna með  halasnældu. Spunavélar komu svo í  stað rokka á tímum Iðnbyltingarinnar.

Elstu skýringarmyndir sem sýna rokka eru frá Bagdad frá árinu 1234, Kína frá árinu 1270 og Evrópu frá árinu 1280. Fundist hafa ummerki um að rokkar hafi verið í notkun í Kína og Austurlöndum nær þegar á elleftu öld.

Fyrstu rokkarnir voru hinir indversku charkharokkar. Í frelsisbaráttu Indverja kvatti Mahatma Gandhi  Indverja til að spinna og vefa efnið khadi á slíka vefstóla og var það bæði liður í frelsisbaráttunni  og til að stuðla að sjálfsögun. 

Síðan komu fram svonefndir skotrokkar en það eru  handknúnir  rokkar með stóru hliðarhjóli.
 
Orðið skotrokkur eða stólrokkur er einnig notað í íslensku um fótstiginn rokk með hliðarhjóli þ.e. með snældubúnaði (hnokkatré og rokksnældu) við hliðina á rokkhjólinu. 

Erfitt er að fastsetja ártöl fyrir þróun rokksins. Í fyrstu voru rokkar handknúnir en sagnir herma  að árið 1533 hafi íbúi í Brúnsvík í Neðra-Saxlandi  búið til rokk með fótstigi og þá gat sá sem spann notað fótinn til að tvinna  þráðinn saman og báðar hendur til að spinna. Á 16. öld ná útbreiðslu fótstignir rokkar sem tvinna saman garni.

Í árdaga Iðnbyltingar þurfti að minnsta kost fimm manns á rokkum til að spinna garn fyrir einn vefstól.  Lewis Paul and John Wyatt  reyndu að auka afköst í spuna og fengu einkaleyfi á rokk sem þeir nefndu Roller Spinning machine árið 1738.

Rokkar á Íslandi 
Upphaflega var mest spunnið á halasnældu en hjólrokkar tóku ekki að berast til landsins fyrr en á miðri 18. öld og fram yfir miðja 20. öld tíðkaðist að nota halasnældur meðfram til að tvinna. Það var um 1711-1712 sem fyrsti rokkurinn og fyrsti vefstóllinn kom til Íslands og það var Lárus Gottrup sem flutti þá inn.

Heimildir 
 Greinin Spinning Wheel á ensku Wikipedía.

 Elsa E. Guðjónsson, Um rokka, einkum með tilliti til skotrokka, Árbók Hins íslenzka fornleifafélags,(01.01.1991), Blaðsíða 20

Handavinna
Verkfæri
Haukugla

Haukugla (Surnia ulula) er meðalstór ugla af ugluætt (Strigidae). Haukskenningin vísar til lögunar vængjanna, sem svipa til hauksvængja, og hins langa stéls. Haukuglan er eini meðlimur ættkvíslarinnar Surnia. Ýmsir meðlimir ættkvíslarinnar Ninox eru einnig kallaðir haukuglur.

Haukuglan er 35–45 cm löng of hefur 69–82 cm vænghaf. Hún hefur kringluleitt höfuð og gul augu, dökkbrúna bakhlið og röndótta framhlið. Söngur hennar minnir á loftbólur og hljómar u.þ.b. eins og lúlúlúlúlúl.

Haukuglur er að finna í barrskógum tempraða beltisins, bæði í Norður-Ameríku og Evrasíu, venjulega við mörk opnari skógarsvæða. Uglurnar búa sér til hreiður í stórum holum í trjám eða nýta sér yfirgefin hreiður annarra stórra fugla. Þær hræðast menn ekki mjög, og gera árás ef komið er of nálægt ungum þeirra.

Haukugla er að hluta til dægurfugl, og veiðir smánagdýr og smáfugla, m.a. þresti. Hún bíður átekta á grein og nýtir sér snöggt flug til að ná bráð sinni. Hún hefur mjög góða heyrn og getur dýft sér í snjó til að ná nagdýrum undir yfirborðinu.

Haukuglan er ekki farfugl, en á það til að ferðast suður fyrir varpsvæði sín.

Heimildir

Uglur
Kljásteinn

Kljásteinn er steinn til að hengja neðan í uppistöðu í vef og halda henni strengdri. 

Kljásteinar geta verið  náttúrulegir steinar sem gat hefur verið gert í gegnum eða steinar sem gataðir voru frá náttúrunnar hendi. Kljásteinar finnast stundum margir saman í uppgröftum og er það talin vísbending um að þar hafi staðið vefstaður. Kljásteinavefstólar eða kljásteinsvefstaður eru þeir vefstólar nefndir sem notuðust við slíka steina. Slíkur vefstóll hefur einnig verið nefndur standvefstóll eða steinavefstóll. Það var danski vefstóllinn sem leysti kljásteinavefstólinn af hólmi. 

Handavinna
Rúningur

Rúningur er sú vinna innan landbúnaðar að klippa eða reyta ull af kindum. Rúningur er í dag stundaður með vélklippum en áður voru notaðar handklippur eða hnífar. Sumar tegundir sauðfjár er hægt að reyta, enda fella þær ullina einu sinni til tvisvar á ári.

Venjulega rýjar einn maður kindina, oftast leggur hann hana en sumstaðar tíðkast það að kindin standi og annar maður haldi henni eða hún bundin við staur eða annað. Byrjað er að rýja kviðinn og telst sú ull rusl eða verri ull og flokkast ekki með bak- og síðu-ullinni. Sumstaðar telst ullin af lærum kindarinnar einnig rusl, t.d. í Noregi. Næst eru klippt í klofi kindarinnar, þar næst annað lærið, oft það hægra, og upp á bak. Smám saman kemst kindin úr ullinni en rúningsmaðurinn breytir stöðu kindarinnar eftir því sem hann klippir hana.

Ekki mega rúnar og órúnar kindur ganga saman ef þær síðarnefndu eiga eftir að ganga í gegnum rúninginn því rusl og ló eyðileggur ullina á henni.

Ull
sauðfé
Landbúnaður
BNF

BNF er setningafræði sem notast er við í samhengisfrjálsri málfræði; semsé formleg aðferð til að lýsa formlegu máli. Skammstöfunin stendur fyrir Backus-Naur Form, en stóð áður fyrir Backus Normal Form. John Backus átti mikin þátt í þróun BNF en Peter Naur 
átti mikinn þátt í að koma BNF í almenna notkun innan tölvunarfræðinnar, og því er BNF látið standa fyrir Backus-Naur Form.

BNF á sér einnig rætur í málvísindum, því málvísindamaðurinn Noam Chomsky skilgreindi samhengisfrjálsar mállýskur áður en Backus eða Naur skilgreindu BNF.

Dæmi um BNF Form 
  <expr> ::= <num> | ( <expr> ) | <expr> <op> <expr> 
  <op> ::= + | - | * | /
  <num> ::= <digit> | <digit> <num>
  <digit> ::= 0|1|2|3|4|5|6|7|8|9
Þessi BNF skilgreining lýsir máli sem inniheldur strengi sem eru segðir ("formúlur") með heiltölugildum og venjulegum reikniaðgerðum.

EBNF er líka algeng aðferð til að skilgreina málfræði forritunarmála

Formlegt mál
Blóðvökvi

Blóðvökvi (plasma) er gulleitur vökvi sem inniheldur storkuefni, þá helst fibrín. 
Blóðvökvi án storkuefna kallast sermi. Helmingur blóðs er blóðvökvi. Einnig er í blóðvökva mikið magn uppleystra salta og fjöldi jóna. Sem dæmi má nefna natríum-, kalíum-, klór- og kalsíumjónir. Ef ekki eru kalsíumjónir í blóði (Ca+2) þá storknar það ekki. Þó takmarkar það ekki blóðstorknun í líkamanum, maður væri dáinn úr kalkskorti áður en skorturinn hamlaði blóðstorknun. Þetta hefur samt hagnýta þýðingu, því að við blóðgjöf eru kalsíumjónirnar teknar úr blóðinu með sítratlausn (kalsíumsítrat er mjög torleyst) og kemur það í veg fyrir að það storkni.

Blóðrásarkerfið

simple:Blood#Plasma
1306

Árið 1306 (MCCCVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Talið er líklegt að Haukur Erlendsson hafi byrjað ritun Hauksbókar Landnámu um þetta leyti og stóð hún til 1308.
 Alþingi sendi Hákoni konungi hálegg bréf þar sem því var hafnað að landsmenn greiddu skatt vegna stríðsrekstrar konungs, sögðu landið fátækt og ekki mætti leggja á það nýjar kvaðir. Ennfremur var minnt á kröfur um að sýslumenn og lögmenn væru íslenskir og skip skyldu koma til landsins á hverju ári með góðar vörur.
 Krossinn í Njarðvíkurskriðum fyrst settur upp. Á honum stendur: FFIGIEM CHRISTI QUI TRANSIS PRONUS HONORA ANNO MCCCVI. 
 Harðæri og mannfellir í Fljótum og Skagafirði.

Fædd

Dáin
 Jón Einarsson gelgja, lögsögumaður og lögmaður, sem Jónsbók er kennd við.

Erlendis 
 10. febrúar - Róbert Bruce drap helsta andstæðing sinn, John Comyn, fyrir framan háaltarið í Grámunkakirkjunni í Dumfries í Skotlandi.
 25. mars - Róbert Bruce varð konungur Skotlands.
 Filippus 4. rak gyðinga frá Frakklandi og gerði eigur þeirra upptækar.
 Eiríkur menved Danakonungur réðist á virki Stígs marskálks á eyjunni Hjelm og brenndi þau.
 Bann lagt við hitun húsa með kolum í London á þeim tímum þegar þingið sat að störfum. Bannið var þó illa virt.
 Dómkirkjan í Stokkhólmi var vígð.
 Fyrsti loftbelgur heims er sagður hafa verið sendur upp í Kína. Hann var ómannaður.

Fædd

Dáin
 10. febrúar - John Comyn hinn rauði, skoskur aðalsmaður.
 21. mars - Róbert 2., hertogi af Búrgund (f. 1248).
 4. ágúst - Venseslás 3., konungur Bæheims (f. 1289).

1306
1301-1310