alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hertogar af Normandí

Hertogar af Normandí – eða Rúðujarlar, kenndir við Rúðuborg – kallast þeir hertogar, sem ríktu á árabilinu 911–1204 yfir því svæði í Norður-Frakklandi, sem nú kallast Normandí.

Hertogadæmið Normandí stofnaði víkingahöfðinginn Rollo, eða Göngu-Hrólfur, árið 911 með samkomulagi við Karl einfalda Frakkakonung, sem gaf Rollo nafnbótina jarl Normanna. Í staðinn áttu Normannar að sjá um landvarnir, meðal annars gegn víkingum. Í fyrstu var um jarlsdæmi að ræða, en síðar hertogadæmi og var Ríkarður 2. sá fyrsti sem bar formlega titilinn hertogi af Normandí. 

Árið 1066 lögðu Normannar, undir stjórn Vilhjálms sigursæla, England undir sig. Varð Vilhjálmur þá konungur Englands, en Normandí var áfram hertogadæmi undir stjórn hans og afkomenda hans. Þetta leiddi til þeirrar undarlegu stöðu að Vilhjálmur var bæði konungur Englands og lénsmaður Frakkakonungs, og var þetta lengi uppspretta ófriðar á milli ríkjanna.

Árið 1204 hertók Filippus 2. Frakkakonungur hertogadæmið á meginlandinu en Ermarsundseyjar voru þó undanskildar. Konungar Englands gerðu áfram kröfu um að halda titlinum hertogi af Normandí, en með samningi milli Englands og Frakklands 1259, gáfu þeir þá kröfu eftir. Síðar reyndu þeir oftar en einu sinni að ná aftur eignum sínum í Frakklandi, einkum í Hundraðárastríðinu, en höfðu ekki erindi sem erfiði.

Listi yfir hertogana 
 911-927: Rollo eða Göngu-Hrólfur
 927-942: Vilhjálmur 1. af Normandí eða Vilhjálmur 1. langasverð
 942-996: Ríkarður 1. af Normandí 
 996-1027: Ríkarður 2. af Normandí eða Ríkarður hinn góði
 1027-1028: Ríkarður 3. af Normandí 
 1028-1035: Róbert 1. af Normandí, eða Roðbert 1. 
 1035-1087: Vilhjálmur bastarður eða Vilhjálmur sigursæli 
 1087-1106: Róbert 2. af Normandí eða Róbert stuttsokkur
Vilhjálmur 2. Englandskonungur (1096-1100, í umboði bróður síns) 
 1106-1135: Hinrik 1. Englandskonungur 
Vilhjálmur öðlingur (um tíma árið 1120, í umboði föður síns, Hinriks 1.)
 1135-1144: Stefán Englandskonungur 
 1144-1150: Geoffrey Plantagenet, greifi af Anjou og hertogi af Normandí
 1150-1189: Hinrik 2. Englandskonungur
 1189-1199: Ríkharður ljónshjarta, á frönsku: Richard Coeur de Lion
 1199-1204: Jóhann landlausi, á frönsku: Jean Sans-Terre 
Árið 1204 lagði Filippus 2. Frakkakonungur Normandí undir sig, en konungar Englands gerðu þó kröfu til hertogatitilsins. Með samningi 1259 viðurkenndu þeir yfirráð Frakka.
 1204-1216: Jóhann landlausi (hertogi að nafninu til) 
 1216-1259: Hinrik 3. Englandskonungur (hertogi að nafninu til)

Konungar Englands réðu áfram yfir Ermarsundseyjunum, sem höfðu verið hluti af hertogadæminu frá 933. Á eyjunum hefur konungurinn samkvæmt hefð alltaf verið kallaður hertogi af Normandí.

Tengt efni 
 Listi yfir þjóðhöfðingja Englands

Heimild 
 

Hertogadæmið Normandí
 
Saga Frakklands
Saga Englands
Leyndardómur Mayanna

Leyndardómur Mayanna er unglingasaga eftir Henri Vernes.

Söguþráður 
Þjóðsögn greinir frá því, að í frumskógum Mið-Ameríku leynist týnd borg, þar sem geymd væri Gullbók Maya hinna fornu, og hefði að geyma, ef til vill, leyndardóma nú horfinnar menningar. Clairembart prófessor hefur öðlast vissu fyrir því, að borg þessi sé til og sömuleiðis Gullbókin. Ásamt Bob Moran og Bill Ballantine ræðst hann í ferðalag inn í frumskóginn í leit að þessari dularfullu borg. Auk þeirra hættu, sem stafaði af náttúrufyrirbærum á leið rannsóknarmanna, bætist við hin stöðuga leyndardómsfulla „Nálægð“ (Bob giskaði á að það væri andi, sem tilheyrði hinum fornu Mayum), sem sífellt lét á sér bæra og lagði óteljandi gildrur á leið þeirra félaga. Heppnast Bob enn þá einu sinni að yfirbuga fjendur sína? Heppnast honum að komast að leyndarmáli Mayanna? Moran, Clairembart og Bill Ballantine hefðu haft óteljandi gildar ástæður til þess að hætta þessum leiðangri og oft lá við að ævintýrið endaði með flótta eða dauða.

Aðalpersónur 
Bob Moran, Bill Balantine, Prófessor Aristide Clairembart, Frank Reeves, Samúel Higgins, Loomie

Sögusvið 
Miami, Bandaríkin, Ciudad Tobago, Mexíkó

Bókfræði 
 Titill: Leyndardómur Mayanna
 Undirtitill: Drengjasaga um afrek hetjunnar Bob Moran
 Á frummáli: Le secret des Mayas
 Upprunalegur útgefandi: Gérard & Co.
 Fyrst útgefið: 1956
 Höfundur: Henri Vernes
 Þýðandi: Magnús Jochumsson
 Útgefandi: Prentsmiðjan Leiftur Hf.
 Útgáfuár: 1972

Bækur eftir Henri Vernes
1956
Refsing Gula skuggans

Refsing Gula skuggans er unglingasaga eftir Henri Vernes.

Söguþráður 
Moran yfirforingi er dáinn, myrtur af sjálfum Gula skugganum. Í sinni miklu sorg á Bill Ballantine aðeins eina hugsun: að hefna vinar síns og samtímis hindra hinn óhugnanlega herra Ming í að fremja fleiri fólskuverk. Bill hefur fengið óverulegar upplýsingar, en leggur samt upp að leita að fylgsnis Mings, einhvers staðar í Efri-Burma. Á ferð sinni yfir torsótt land á valdi ræningja og uppreisnarmanna ratar hinn hugrakki Skoti í ótal mannraunir og ævintýri. Á vegi hans verða dakóítar, hræðileg eiturslanga og ofsatrúarmenn, sem flækjast um Nagafjöll. Í leit að hinu leyndardómsfulla landi Herra Mi-Sing-Ling ratar hann í hinar mestu mannraunir og lífshættur. En einhver dularfullur samverkamaður hemur fram í hvert sinn sem hætta er á ferðum og hrifsar hann úr höndum fjenda hans og hjálpar honum að lokum að refsa Gula skugganum. Það er samverkamaður, sem kemur sjálfum Bill Ballantine hreint ekki svo lítið á óvart.

Aðalpersónur 
Bill Ballantine, Bob Moran, Tanja Orloff, Herra Ming/Guli skugginn, U Win, Thibaw, Dr. Partridge/Oh-Oh

Sögusvið 
Rangoon, Mandalay, Nagafjöll, Irrawaddy, Burma

Bókfræði 
 Titill: Refsing Gula skuggans
 Undirtitill: Drengjasaga um afreksverk hetjunnar Bob Moran
 Á frummáli: La chatiment de l'Ombre Jaune
 Upprunalegur útgefandi: Gérard & Co.
 Fyrst útgefið: 1960
 Höfundur: Henri Vernes
 Þýðandi: Magnús Jochumsson
 Útgefandi: Prentsmiðjan Leiftur Hf.
 Útgáfuár: 1968

Bækur eftir Henri Vernes
1960
Sesúan

Sesúan (eða Sìchuan) (kínverska: 四川; rómönskun: Sìchuān) er Héruð Kína í vesturhluta Kína. Höfuðborg þess er Chengdu. Stærstur hluti héraðsins er í Sesúandældinni sem er umkringt Himalajafjöllum í vestri, Qinling-fjallgarðinum í norðri og Yunling-fjallgarðinum í suðri. Fljótið Jangtse rennur í gegnum héraðið.

Héruð í Kína
Konstantín Tsjernenko

Konstantín Ústínovítsj Tsjernenko (rússneska: Константи́н Усти́нович Черне́нко; 24. september 1911 – 10. mars 1985) var sovéskur stjórnmálamaður og aðalritari sovéska kommúnistaflokksins í aðeins þrettán mánuði frá 1984 til dauðadags.

Æviágrip
Tsjernenko hóf stjórnmálaferil sinn í borginni Krasnojarsk en flutti árið 1948 til Moldavíu, þar sem hann hóf störf í þjónustu Leoníds Brezhnev, sem var þá aðalritari moldavíska Sovétlýðveldisins en átti síðar eftir að verða leiðtogi Sovétríkjanna allra. Tsjernenkó fylgdi Bresnjev til Moskvu þegar Bresnjev hlaut sæti í miðstjórn kommúnistaflokksins og vann í áróðursráðuneyti Sovétríkjanna. Tsjernenkó varð sjálfur meðlimur í miðstjórninni árið 1977. Tsjernenkó var ekki heilsuhraustur og þjáðist bæði af lungnaveiki, lifrarbólgu og skorpulifur. Tsjernenko gerðist aðalritari sovéska kommúnistaflokksins eftir að Júríj Andropov lést árið 1984.

Fátt gerðist á stuttri valdatíð Tsjernenkos. Staða rússneska tungumálsins var styrkt á sovéskum yfirráðasvæðum þar sem málið var ekki móðurmál innfæddra og haldið var áfram að bæla niður pólitískt andóf. Tilraunum til að vinna bug á spillingu var hins vegar mestmegnis frestað. Sovéskir valdhafar létu stífla fjölmörg fljót í Síberíu en þessar ákvarðanir ollu talsverðum umhverfisskemmdum sem ekki var tekist á við fyrr en árið 1987.

Tsjernenko lést úr sjúkdómum sínum þann 10. mars 1985. Hann var þriðji leiðtogi Sovétríkjanna sem lést á jafnmörgum árum. Haft er eftir Ronald Reagan Bandaríkjaforseta þegar hann frétti af dauða Tsjernenkos: „Hvernig á mér að miða eitthvað áfram með þessa Rússa ef þeir halda áfram að deyja?“

Tilvísanir

Aðalritarar sovéska kommúnistaflokksins
Leiðtogar Kalda stríðsins
Starfsmenn KGB
KGB

KGB (rússneska: КГБ) er skammstöfun fyrir Комитет государственной безопасности, Komitjet gosýudarstvvennoj besopasností eða Ríkisöryggisnefnd sem var opinbert nafn leyniþjónustu Sovétríkjanna á tímum Kalda stríðsins frá 1954 til 1991.

Forveri KGB var Stjórnmálastofnun ríkisins.

Starfsmenn KGB voru alræmdir fyrir að beita ofbeldi til að ná markmiðum sínum. Helstu hlutverk KGB innan Sovétríkjanna var að halda kommúnistum við völd og að vernda leiðtoga flokksins. Skjalasöfn kommúnistaflokksins sýna fram á að yfir 480.000 manns hafi starfað fyrir KGB, 200.000 þeirra hafi verið staðsettir á landamærunum.

Tilvísanir

Leyniþjónustur
Stofnanir Sovétríkjanna
Betsson

Betson Malta Ltd. er veðmálasíða með höfuðstöðvar á Möltu. Síðan býður upp á póker, spilasal, skafmiða og íþróttaveðmál. Síðan er stafrækt á ensku, sænsku, finnsku, þýsku, tyrknesku, íslensku, dönsku, norsku, tékknesku, spænsku, frönsku, grísku, ítölsku, serbnesku og hollensku.

Fyrirtækið hóf rekstur í ársbyrjun 2001 og fékk veðmálaleyfi í London í apríl 2002. Í næsta mánuði opnaði vefurinn á ensku og sænsku. Í kjölfarið varð vefsíðan ein af þem fyrstu til að bjóða upp á veðmál á meðan leikjum stendur. Næstu árin opnaði síðan á finnsku, þýsku, norsku, tékknesku, tyrknesku, íslensku og dönsku. Á þessum tíma kynnti Betson til sögunar spilavíti og pókerborð, en það síðara var opnað í samvinnu við fyrirtækið Ongame.

Í apríl 2005 varð Betson dótturfyrirtæki Cherry Företagen AB sem er skráð á kauphöllinni í Stokkhólmi. Ári síðar 2006 hafði vefurinn rúmlega 400.000 viðskiptavini og sama ár var skafmiðanum Trio hleypt af stokknum. Aðalskrifstofa fyrirtækisins fluttist frá London til Möltu og í júní var síðan valin besta íþróttaveðmálasíða í heimi af tímaritinu Internetworld.
 
Í apríl 2007 hóf Betsson að bjóða uppá leiki í beinni í Net-lengjunni. Betsson fór enn víðar til Frakklands, Grikklands, Ítalíu og Spánar. 

Á veturmánuðum 2008 fór fjöldi viðskiptavina Betsson upp fyrir eina milljón!

Í janúar 2008 hélt Betsson til Suður-Ameríku í fyrsta skipti til Perú. Serbía fylgdi í kjölfarið og Holland kom nokkru síðar.

Tímamótum var náð í maí 2008 þegar Betsson opnaði veðstofu í Stokkhólmi með lög Evrópusambandsins sér að baki í trássi við veðmálaeinokun sænska ríkisins.

Veðmálasíður
Helgi Már Magnússon

Helgi Már Magnússon (fæddur 27. ágúst 1982) er íslenskur fyrrum körfuknattleiksmaður sem lék síðast í efstu deild hjá KR tímabilið 2015-2016. Hann spilaði sín fyrstu tímabil, frá 1998-2002 með KR en hélt síðan til Bandaríkjanna og spilaði með Westminster menntaskólanum í Flórída og Catawba háskólanum.

Landsliðsferill
Helgi lék 95 leiki með íslenska körfunattleikslandsliðinu, meðal annars á EM 2015.

Heimildir

Tölfræði
Tölfræði úr Úrvalsdeild 1998-2002 á kki.is
Tölfræði 2011-2016 á realgm.com

Íslenskir körfuknattleiksmenn
Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar
Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik
Vorrúlla

Vorrúllur er matartegund, deigþynna vafin upp í rúllu og fyllt með einhverju hráefni, oftast smátt skornu eða hökkuðu kjöti og/eða söxuðu grænmeti. 

Vorrúllurnar eru oftast djúpsteiktar en stundum er hráefnið einfaldlega vafið í uppbleyttan hríspappír og rúllurnar bornar fram kaldar. Hvort sem þær eru heitar eða kaldar eru þær bornar fram með ídýfu. 

Vorrúllur þekkjast hjá mörgum Asíuþjóðum en eru algengastar í Kína, Víetnam, Indónesíu og á Filippseyjum. Þar eru þær oftast forréttur eða smáréttur en á Vesturlöndum eru þær oft hafðar sem aðalréttur.

Lystauki
Austurlenskur matur
Kínverskur matur
Víetnamskur matur

el:Ρολό της άνοιξης
fr:Nem
ru:Яичный рулет
Nesjavallavirkjun

Nesjavallavirkjun er 120 MW jarðvarmavirkjun í eigu Orkuveitu Reykjavíkur. Framkvæmdir hófust árið 1987 en orkuverið var formlega tekið í notkun 29. september 1990.

Heimildir 

 OR: Nesjavallavirkjun
 Kennsluefni um Nesjavallavirkjun 

Jarðvarmavirkjanir á Íslandi
Orkuveita Reykjavíkur
Síminn

Síminn er íslenskt símafyrirtæki í einkaeigu. Fyrirtækið var í ríkiseigu, hét áður Landssími Íslands og var stofnað árið 1906. Landsíminn var í fyrstu  í gamla barnaskólanum í Reykjavík á horni Pósthússtrætis og Hafnarstrætis. Fyrsti yfirmaður Landssímans var Norðmaðurinn Olav Forberg  en hann  hafði stjórnað lagningu símalína um landið. Fyrstu menntuðu íslensku símamennirnir voru símritarar sem höfðu verið í námi hjá Mikla norræna ritsímafélaginu í Kaupmannahöfn.

Landssími Íslands var stofnaður sama ár og sæsímastrengur fyrir ritsíma var lagður frá Skotlandi um Færeyjar til Íslands og kom hann á land á Seyðisfirði. Skeyta- og talsími var lagður frá Seyðisfirði um Akureyri og til Reykjavíkur.

Árið 1935 var síma- og póstþjónustan sameinuð í eitt fyrirtæki, Póstur & sími, en árið 1998 var Landssími Íslands hf stofnaður. Haustið 2005 seldi Ríkisstjórn Íslands 98,8% eignarhlut sinn í Landssíma Íslands til Skipta ehf. 

15. október 2015 var Síminn formlega skráður á aðalmarkað Nasdaq Iceland.

Tilvísanir

Heimildir 
 Skipti:Saga 
 Saga Símans

Tenglar 
 Heimasíða Símans
Síminn í fjölmiðlum
 „Eig­andi Símans greiðir 300 milljóna króna stjórn­valds­sekt“; grein af Dv.is 2013 
 Viðskiptavild Skipta lækkaði um 33 milljarða frá 2008 

Íslensk fyrirtæki
Fjarskipti
Brand Nubian

Brand Nubian er hip hop-hópur frá New Rochelle í New York fylki í Bandaríkjunum.

Lög 
 Brand Nubian (1989)
 Wake Up
 All For One
 Slow Down
 Punks Jump Up to Get Beat Down
 Allah U Akbar
 Love Me or Leave Me Alone
 Word is Bond
 Hold On
 A Child is Born (1997)
 The Return
 Don't Let it Go to Your Head
 Let's Dance
 Rockin' It (2000)
 Walking on a Cloud (2003)
 Whatever Happened...?
 Who Wanna Be a Star? (It's Brand Nu Baby!)
 Young Son (2004)

Bandarískar hljómsveitir
Grafningur

Grafningur er heiti á sveitinni vestan Þingvallavatns og Sogsins. Grafningur er löng og mjó hlíð og lítil dalverpi undir Grafningsfjöllum, Hengli og Ingólfsfjalli.

Grímsnes- og Grafningshreppur
Klaus Ebner

Klaus Ebner (fæddur 8. ágúst 1964 í Vín) er austurrískur rithöfundur.

Ritstörf 
 Vermells; SetzeVents Editorial, Urús 2009, ISBN 978-84-92555-10-9
 Hominide; FZA Verlag, Vín 2008, ISBN ISBN 978-3-9502299-7-4
 Auf der Kippe; Arovell Verlag, Gosau 2008, ISBN 978-3-902547-67-5
 Lose; Edition Nove, Neckenmarkt 2007, ISBN 978-3-85251-197-9

Verðlaun 
 2008 Arbeitsstipendium der Österreichischen Bundesregierung
 2007 Wiener Werkstattpreis 2007
 2007 Reisestipendium für Literatur der Österreichischen Bundesregierung
 2007 »Menzione« Premio Internazionale di Poesia Nosside (Reggio Calabria)
 2005 Feldkircher Lyrikpreis (4.)
 2004 »Menció« La Catalana de Lletres 2004 (Barselóna)
 1982 Erster Österreichischer Jugendpreis (Vín)

Tenglar 
 Heimasíða Klaus Ebner
 Literaturhaus Wien - rithöfundar Klaus Ebner

Austurrískir rithöfundar
Edik

Edik (áður fyrr nefnt eysill eða örvínan) er edikssýra blönduð vatni og aðallega höfð til matargerðar, en áður fyrr einnig notuð til lækninga. Tvær aðaltegundir eru til af ediki. Það er 1) þynnt edikssýra og 2) gerjað edik. Eftir því hver uppistaðan er í gerjuninni er talað um ávaxtaedik, vín- eða maltedik. Edik er t.d. notað í tómatsósu, majónes og við framleiðslu osta. 

Til eru ýmsar gerðir ediks, s.s. ávaxtaedik (edik blandað ávöxtum), balsamedik, hrísgrjónaedik, jurtaedik, eplaedik, maltedik (áður fyrr nefnt öledik) og vínedik.

Tenglar 
 Edik má nota í matargerð, til hreingerninga og jafnvel lækninga; grein í Morgunblaðinu 1993

Matur og drykkir
Tvíundaklukka

Tvíundaklukka (eða tvítöluklukka) er klukka sem sýnir hefðbundinn sextugatíma í tvítölusniði. Upprunalega sýndu þær hvern tugastaf úr sextugatímanum sem tvíundagildi, en í dag eru sannar tvíundaklukkur einnig til.

Tvítölukóðaðar tíundaklukkur 

Frá og með 2008 eru flestar seldar tvíundaklukkur hannaðar af Anelace Inc., og nota sex raðir af ljóstvistrum til að tákna núll og einn. Hver dálkur táknar einn tugastaf og kallast það snið tvítölukóðaður tugastafur. Botninn á hverjum dálk táknar 1 (eða 20), þar sem að hver röð fyrir ofan táknar hærra veldi af tveimur, upp að 23 (eða 8). Til að lesa hvern tölustaf fyrir sig í tímanum, bætir maður gildunum sem hver upplýstur ljóstvistur táknar, og les koll af kolli frá vinstri til hægri. Fyrstu tveir dálkarnir tákna klukkutíman, næstu tveir tákna mínúturnar og síðustu tveir tákna sekúndurnar. Þar sem að núlltáknaðir tölustafir eru ekki upplýstir er þessi klukka ekki nothæf í myrkri.

Til að lesa tvíundakóðaða tugaklukku bætir maður gildunum sem hver dálkur táknar með ljóstvistum saman og fær út sex tugastafi. Svona fær maður út tvo tugastafi sem tákna klukkutíma, mínútur og sekúndur.

Sönn tvíundaklukka 

Nýjasta útgáfa Anelace Inc. á tvíundaklukkum notast við sönn tvíundagildi til að tákna tímann (eina tölu fyrir klukkutíma, mínútur og sekúndur) frekar en sex tölustafi fyrir tugastafina í hverju tímalið. Tölur eru síðan sýndar lárétt.

Sýnidæmið fyrir ofan sýnir þrjá tvíundatöludálka, einn fyrir hvern tímalið (klukkutíma, mínútur og sekúndur) í hefðbundna tímakerfinu.

Tengt efni 

 Sextándatölutími

Heimildir 
 

Klukkur
Tímamælingafræði
Steinríkur alvaski

Steinríkur alvaski er sögupersóna í bókaflokknum um Ástrík og víðfræg afrek hans. Besti vinur hans er og félagi er Ástríkur gallvaski. Einnig á Steinríkur hundinn Krílrík (eða Smárík eins og hann er nefndur í bókum útgefnum af öðrum en Fjölva).

Saga og einkenni
Steinríkur hefur verið hluti af sagnaheimi Ástríkssagnanna allt frá fyrstu bók: Ástríkur gallvaski frá árinu 1959. Milli hans og Ástríks er sérstök og órjúfanleg vinátta þrátt fyrir að þeir félagarnir séu um margt ólíkir. Eitt helsta einkenni Steinríks eru ógnarkraftar, sem dvína ekki öfugt við aðra íbúa Gaulverjaþorpsins. Skýringin er sú að Steinríkur féll á barnsaldri ofan í galdrapott Sjóðríks með kjarnadrykknum. Steinríkur þráir heitt að fá að gæða sér á töfradrykk þessum, en að mati Sjóðríks er það ekki óhætt.

Auk þess að búa yfir ofurkröftum er Steinríkur stórbyggður og nokkuð feitlaginn. Sjálfur þrætir hann fyrir að vera feitur og verður það margoft uppspretta brandara í sögunum. Þótt Steinríkur sé að mestu rólyndur, skiptir hann skjótt skapi ef einhver finnur að holdarfari hans.

Steinríkur er átvagl og er eftirlætisfæða hans heilsteikt villisvín. Helsta atvinnugrein hans er að höggva út bautasteina og sést hann oft bera tröllauknar steinklappir á bakinu, jafnvel heilu og hálfu sögurnar. Hans mesta skemmtun er að berja á rómverskum hermönnum, en máttleysi þeirra kemur honum sífellt í opna skjöldu. Uppáhalds orðatiltæki hans er: „Rómverjar eru klikk!“

Líkt og Ástríkur vinur hans, er Steinríkur piparsveinn. Hann er þó ástfanginn af Smáfríði, ungri konu úr þorpinu, sem kemur nokkrum sinnum við sögu í bókaflokknum. 

Ástríkur
de:Figuren aus Asterix#Obelix
Aðfella

Orðið „ósnertill“ vísar hingað, sjá einnig snertil.

Aðfella (sjaldnar ósnertill) er bein lína, sem er þannig að fjarlægð ferilsins og aðfellunnar verður sífellt minni því lengra sem farið er eftir ferlinum frá einhverjum punkti á honum og má þá segja að ferillinn „halli sér“ stöðugt betur að aðfellunni þegar farið er fjær punktinum. 

Til eru þrjár tegundir aðfellna fyrir ferla með föll y = f(x): lóðfella, lóðrétt aðfella þar sem fallið vaxi óendanlega mikið við lóðfelluna; láfella, lárétt aðfella sem ferillinn nálgast þegar x nálgast +∞ eða −∞ og skáfella, þar sem aðfellan er hvorki samhliða x- né y-ásnum.

Tengt efni 
 Markgildi
 Þéttipunktur

Tilvísanir 

Örsmæðareikningur
Fallafræði
Ummál

Ummál hlutar er lengd lokaðs ferils, sem umlykur hlutinn. Talan pí er hlutfall ummáls og þvermáls hrings.

Ummál hrings er reiknað þannig:  

eða,

þar sem er r geislinn og er d þvermálið hringsins.

Rúmfræði
Evklíðsk rúmfræði

fa:پیرامون یک خم بسته
Dafnis og Klói

Dafnis og Klói (gríska: Δάφνις και Χλόη, Dafnis kai Khlóe) er saga eftir forngríska höfundinn Longos, sú eina sem varðveist hefur eftir hann. Sagan gerist  á 2. öld e.Kr. á eyjunni Lesbey. Þetta er hirðingja- og ástarsaga titilpersónanna, en er um leið einnig sögð lýsa launhelgum Díonýsosar. Hinn íslenski þýðandi verksins Friðrik Þórðarson minnist á þetta í eftirmála þýðingar sinnar: Það er eftirlætisíþrótt grískra höfunda að tala allt í líkingum [..]; undir yfirborði sögunnar grillir einhver dulin fræði sem sérstaka kunnandi þarf til að skilja. [..] Sagan af Dafnis og Klói virðist vera samin handa safnaðarmönnum í launhelgum Díonýsusar; þetta má ráða sumpart af orðfæri sumpart af atburðum sögunnar.

Tenglar 
 Sagan af Dafnis og Klói; grein í Morgunblaðinu 1966 

Forngrískar bókmenntir
Geir Jón Þórisson

Geir Jón Þórisson (fæddur 24. apríl 1952) er fyrrverandi yfirlögregluþjónn í Reykjavík. Hann sat einnig á Alþingi sem varaþingmaður Suðurkjördæmis febrúar-mars 2014, apríl-maí 2015 og ágúst-september 2016 fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

Æviágrip 
Geir Jón er sonur Þóris Geirmundarsonar og Kristrúnar Skúladóttur. Eiginkona Geirs Jóns er Guðrún Ingveldur (Inga) Traustadóttir. Börn þeirra Geirs Jóns og Ingu eru Þórir Rúnar (f. 1978), Narfi Ísak (f. 1981), Símon Geir (f. 1984) og Ragnheiður Lind (f. 1987). Geir Jón á 12 barnabörn.

Geir Jón er fæddur í Reykjavík en flytur til Vestmannaeyja 1974 og bjó þar til 1992 þegar hann flytur með fjölskyldu sína til Reykjavíkur. Eftir starfslok hjá Lögreglunni í Reykjavík flytur Geir Jón aftur til Vestmannaeyja ásamt eiginkonu sinni. Hann söng í kirkjukór Landakirkju um tíma og lék einnig körfubolta með ÍV.

Menntun 
Geir Jón er menntaður vélvirki frá Iðnskólanum í Reykjavík, lögreglumaður frá Lögregluskóla ríkisins og með stjórnarmenntun frá Endurmenntastofnun Háskóla Íslands.

Störf 
Geir Jón starfaði sem verslunarstjóri í vélaverslun Magna í Vestmannaeyjum til ársins 1976 þegar hann byrjar sem sumarstarfsmaður hjá lögreglunni í Vestmannaeyjum og starfaði hann þar til ársins 1992 þegar hann hefur störf hjá lögreglunni í Reykjavík, þar starfaði hann til ársins 2012. Jón Geir var starfandi sem yfirlögregluþjónn í Reykjavík þegar búsáhaldabyltingin reið yfir og lét af störfum stuttu eftir það, en hann sá um gerð skýrslu sem var samantekt á skipulagi lögreglu við mótmælin 2008-2011. Geir Jón tók lengi virkan þátt í starfi Hvítasunnukirkjunnar. Árið 2013 bauð Geir Jón sig fram til Alþingis fyrir Suðurkjördæmi, fyrir Sjálfstæðisflokkinn en náði ekki inn á þing. Hann hins vegar sat á Alþingi sem varaþingmaður Suðurkjördæmis febrúar-mars 2014, apríl-maí 2015 og ágúst-september 2016.

Leikferill 
Geir Jón hefur leikið í tveimur kvikmyndum þ.e. Borgríki (2011) þar sem hann lék yfirlögregluþjón og Algjör Sveppi og leitin að Villa (2009) þar sem hann lék sig sjálfan. Einnig lék hann í einum þætti af Óla á Hrauni (2008) en þar lék hann einnig sig sjálfan.

Tilvísanir

Tenglar
 Flickr hópur með myndum úr starfi hans

Íslendingar
Fossá

Fossá er á sem rennur í Gnúpverjahreppi, fossarnir Háifoss, Granni og Hjálparfoss eru í ánni.

Ár á Íslandi