alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sjóvá

Sjóvá er íslenskt vátryggingarfélag sem rekur 12 útibú og er með 24 umboðs og þjónustuaðila á landinu. Fyrirtækið er stærsta íslenska tryggingafyrirtækið. Sjóvá þjónustar fyrirtæki og einstaklinga. Hagnaður fyrirtækisins á árinu 2004 var 3,59 milljarðar íslenskra króna, 3,76 milljarðar árið 2005 og 11,9 milljarðar árið 2006. Sjóvá-Almennar tryggingar var a.m.k. að ⅔ í eigu Milestone ehf.. Eftir bankahrunið varð Sjóvá gjaldþrota og í ljós kom að fyrri eigendur höfðu notað tryggingarsjóði Sjóvár ólöglega til fjárfestinga. Sjóvá var selt sumarið 2011 við umdeildar kringumstæður.

Sjóvá sýndi áhuga á fjármögnun verkefna sem lið í forvarnarstarfsemi sinni, í því augnamiði stofnaði það Forvarnarhúsið. Í desember 2006 stofnaði Sjóvá Suðurlandsveg ehf. ásamt nokkrum sveitarfélögum en markmið þess að er flýta fyrir tvöföldun Suðurlandsvegar. Sjóvá sýndi því einnig áhuga að koma að byggingu viðbyggingar Grensádeildar Landspítala - Háskólasjúkrahúss.

Þjónusta
Einstaklingum bjóðast á bruna-, fasteigna-,  fartölvu-, innbús-, ferða-, sumarhúsa- , ökutækja-, hesta- og hundatryggingar. En auk þess líf-, sjúkdóma-, afkomu- og slysatryggingar sem dótturfyrirtæki Sjóvá, Sjóvá-Almennar líftryggingar hf. sér um en Sjóvátryggingarfélag Íslands hf. bauð fyrst upp á líftryggingar árið 1934. 

Fyrirtækjum býður Sjóvá þjónustu sem þeir nefna Grunnvernd en inní henni er falið innbrots og þjóðnaðar-, vatnstjóns-, rekstrarstöðvunar- og ábyrgðartrygging vegna tjóns þriðja aðila. Hægt er að semja um frekari tryggingar til viðbótar. Viðskiptavinir Glitnis banka hljóta sérkjör en þar til nýlega átti Milestone ehf. hluta í bankanum.

Tilvísanir

Tenglar
 Heimasíða Sjóvá
 Heimasíða Sjóvá Strax - bílatryggingar á netinu
 Forvarnarhúsið - forvarnarsamstarfsemi Sjóvá o.fl. fyrirtækja
 Sjóvá tapar yfir 3,2 milljörðum króna í Hong Kong; grein af Mbl.is 2009
 Rannsóknin á Sjóvá hefur staðið í rúmt ár. Þór sagður enn njóta trausts sem formaður SA; grein af Eyjunni 2009 
 Sjóvá-rannsóknin í fullum gangi: Nokkrir með stöðu grunaðra við yfirheyrslur; grein af Eyjunni 2009 
 Fjárhættuspil Sjóvá í Macau og milligöngumennirnir í Investum; grein af Eyjunni 2009 
 ESA og Sjóvá; grein af Rúv.is 2010 
 Heiðari Má og Má Guðmundssyni lenti saman; grein af Vísi.is 2010
 Tap Sjóvár; grein af DV.is 2012 

Íslensk fyrirtæki
Íslensk tryggingarfélög
Túkótkó-kamtjatkansk tungumál

Túkótkó-Kamjatkansk tungumálin eru tungumál sem eru töluð í Siberíu, Rússlandi. Það eru bara 5 tungumál í þessum tungumálaflokkum.

Tungumál 
 Alutor
 Kerek
 Korjak
 Itelmen
 Tjúktji

Tungumálaættir
Mánar - Frelsi

Mánar er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. 
Á henni flytja Mánar lögin:

Lagalisti 
Þú horfin ert - Lag - texti: Ólafur Þórarinsson  - Jónas Friðrik
Frelsi - Lag - texti: Ólafur Þórarinsson  - Ómar Ragnarsson

Frelsi

Frelsi! Við víljum algert frelsi. 
Frelsi!  Við hötum  höft og  helsi. 
Ég vil fá að lifa eins og mig langar. 
Í þvinganir og bönn gef ég 
frat.

Ó, já, við viljum frelsi, 
vera aldrei volg né hálf. Ó, já, við 
viljum frelsí, fá að ráða 
okkur sjálf.

Fresli! Við þráum þroskans frelsi.
Frelsi! Við hötum fjármagns helsi.
Að vera píndir peningaþrælar
pípum við öll á
því vor þrá, ó já,
er óskert frelsi.
Við fjötur hugans hötum mest.
Ó, já, við  viljum frelsi
og spyrja hvorki kóng né prest.

Ekki er allt fengið með friði og ró, frelsi 
má aldrei gera okkur sljó. Enginn fœr lifað 
í óhófi sœll ef að hann gerist girndanna 
þræll

Textabrot af bakhlið plötuumslags 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1970
Kennaraskólakórinn - Skólasöngur Kennaraskólans

Kennaraskólakórinn er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. 
Á henni flytur Kennaraskólakórinn undir stjórn Jóns Ásgeirssonar sex lög.

Lagalisti 
Skólasöngur Kennaraskólans - Lag - texti: Jón Ásgeirsson — Freysteinn Gunnarsson
Vorljóð - Lag - texti: J. Strauss — Margrét Jónsdóttir
Krummavísa - Lag - texti: ísl.   þjóðlag   í   útsetn.  Jóns Ásgeirssonar 
Maíljóð - Lag - texti: Thomas Morley
Activites - Lag - texti: Russell — Smith
Little David - Lag - texti: Amerískur negrasálmur

Textabrot af bakhlið plötuumslags 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971
Alutor

Alutor (Алютор) er túkótkó-kamtjatkanskt tungumál sem er talað í Kamtjötku í Siberíu í Rússlandi af 40 manns.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Túkótkó-Kamtjatkansk tungumál
Rófa

Rófa getur líka átt við gulrófu.
Rófa er aftasti hluti hryggdýrs og er í beinu framhaldi af rófubeini þess. Dindill er stutt rófa sauðkinda eða sela. Rófa hunda nefnist skott, en einnig rófa músa, katta og refa. Tagl er stertur á hrossi með tilheyrandi hárskúf. Hali er rófa einkum á nautgripum, einnig ösnum, músum, rottum og ljónum o.fl. Stél er afturhluti fugls. Fiskar eru með sporð.

Tengt efni 
 Skott

Líffræði
Japetos

Japetos (forngrísku: Ιαπετός), var títani í grískri goðafræði. Hann var sonur Úranosar og Gaju og faðir Atlasar, Prómeþeifs og Epimeþeifs og forfaðir mannkyns.

Grísk goðafræði
Tom Hanks

Thomas Jeffrey Hanks (f. 9. júlí 1956), best þekktur sem Tom Hanks, er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur tvívegis unnið Óskarinn fyrir hlutverk sitt í kvikmyndunum Forrest Gump og Philadelphia. Hanks er annar tekjuhæsti leikari allra tíma.

Tilvísanir

Tenglar 
 
 

Bandarískir leikarar
Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki
Deinarkos

Deinarkos, (um 360 – 290 f.Kr.) var síðastur attísku ræðumannanna tíu. Hann var frá Kórinþu, sonur Sostratosar.

Deinarkos settist að í Aþenu ungur að árum. Hann var bæði nemandi Þeófrastosar og Demetríosar frá Faleron en gerðist snemma lögfræðilegur ræðuhöfundur að atvinnu. Þar sem hann var aðfluttur mátti hann ekki sjálfur taka þátt í stjórnmálum borgarinnar en hafði eigi að síður pólitísk ítök og áhrif. 

Attískir ræðumenn
Forngrískir ræðumenn
Leiðiliður

Leiðiliður er sá liður rökfærslu sem leiddur er af öðrum, afleiðing.

Rökfræði
Amdang

Amdang (Sìmí Amdangtí) er nílósaharamál sem töluð er í Tjad í Biltíne-héraði og í Súdan.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Nílósaharamál
Tungumál í Tjad
Tungumál í Súdan
Þrætubók

Þrætubók (rökmálslist eða díalektík) er að leggja mál fyrir og það á tvo ólíka og gjarnan öndverða vegu, og reyna að vega og meta með rökfræðinni hvor kosturinn sé betri. Þrætubók hefur þó einnig á sér verri stimpilinn og er það sumum sófistunum að kenna sem segja mætti að hafi komið óorði á þrætubókina. Platon reyndi að nota þrætubók til að leiða sig að sannleikanum. Stundum er einnig talað um þrætubókarlist og talað um að einhver „iðki þrætubókarlist“. 

Rökfræði
Amharíska

Amharíska (አማርኛ, í latnesku stafrófi: Āmariññā) er semískt tungumál sem er talað í Eþíópíu og Erítreu. Oft er litið á Amharísku sem staðalímynd afrískra mála sem nota smellhljóð, en þau eru mikilvægur þáttur í amharísku. Amharískan notast við stafróf sem nefnist Ge'ez stafróf.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Semísk tungumál
Andalúsíska

Andalúsíska (Andaluza) er rómönsk mállýska spænsku sem töluð er á Gíbraltar og í Andalúsíu.

Sjá 
 Spænska

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Rómönsk tungumál
Spænskar mállýskur
Tweed

Um ána við landamæri Skotlands og Englands, sjá Tweed (á).
Tweed eða tvíd er gróft, hálfunnið klæðisefni úr ull; það er mjúkt, andar vel og frekar þéttofið. Tvíd er oft með síldarbeinsmynstri eða rúðótt og oftar en ekki jarðitað en marglitt.  Framleiddar eru kápur, frakkar og buxur úr tvídi - sem og margt annað. 

Ull
Angáríska

Angáríska (Angaur) er malay-pólýnesískt tungumál sem er talað í Angaríu, svæði sem er í Palá. Angáríska er opinbert tungumál í Palá, en þar er einnig töluð enska og japanska.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Malay-pólýnesísk tungumál
Anló

Anló (Eʋegbe) er nigerkongó tungumál sem er talað í Gana.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Nígerkongótungumál
Tungumál í Gana
Aó

Aó (Ao) er sinó-tíbeskt tungumál sem talað er á Indlandi af 141.000 manns.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Sinó-tíbetsk tungumál
Demetríos frá Faleron

Demetríos frá Faleron (d. um 280 f.Kr.) var aþenskur ræðumaður, upprunalega frá bænum Faleron, og nemandi Aristótelesar og Þeófrastosar. Demetríos var mikilvirkur rithöfundur og fjallaði meðal annars um sagnfræði, mælskufræði og bókmenntarýni.

Tilvísanir 

Aristótelískir heimspekingar
Forngrískir rithöfundar
Forngrískir sagnaritarar
Astýanax

Astýanax (nefndur Skamandríos af föður sínum eftir ánni Skamandrosi) var sonur Hektors og Andrómökku í grískri goðafræði. Hann var drepinn barnungur í Trójustríðinu. Neoptólemos, sonur Akkillesar, henti honum fram af borgarvegg. Í annarri útgáfu sögunnar er það Ódysseifur sem drepur Astýnax og með sama hætti. Astýanax var gæluheiti Trójubúa á Skamandríosi, en það þýðir Borgarkonungur eða Borgarvörður.

Tilvísanir 

Persónur í Hómerskviðum
Menn og hetjur í grískri goðafræði
Kúgildi

Kúgildi eða kvígildi  er gömul verðeining í vöruskiptum. Kúgildi var jafngildi einnar kýr að verðmæti, sem var samasem 6 ær loðnar og lembdar. Kúgildi var fylgifé leigujarðar sem hver ábúandi varð að afhenda þeim er tók við jörðinni af honum.  

Kúgildi hefur verið misverðmætt eftir tímabilum og landsvæðum. Um 1200 var kúgildi 3 vættir osts eða smjörs.  Á 13. öld var t.d. eitt kúgildi metið á hundrað álnir vaðmáls, þ.e. stórt hundrað =120. Og á 15. öld 120 gildir fiskar, þ.e. 40 á 4 merkur og 80 á 5 merkur. 

Mælieiningar
FM 957

FM 957 er íslensk útvarpsstöð. Hún er í eigu Sýn. Hún er fjórða vinsælasta útvarpsstöð landsins með 29,6% uppsafnaða hlustun yfir vikuna Rikki G er dagskrárstjóri hennar.

Heimildir

Tenglar 
 fm957.is 
 MySpace FM957

Íslenskar útvarpstöðvar
Ioannina

Ioannina (gríska Ιωάννινα, borið framm ĺoanína), önnur heiti Jannena eða Jannina, er borg í norð-vesturhluta Grikklands, og höfuðborg Epirus, sem er eitt af 13 héruðum Grikklands. Íbúafjöldinn er u.þ.b. 120000.

Borgir á Grikklandi
Aragónska

Aragónska (aragonés, idioma aragonés eða luenga aragonesa, óformlega fabla) er indóevrópskt tungumál af ætt rómanskra tungumála. Aragónska er töluð í Aragón á Spáni af milli 10.000 og 30.000 manns, einkum í sýslum í norðurhluta Aragón og Pýreneafjöllunum. Aragónska dagsins í dag er það sem eimir eftir af navarró-aragónsku, íberísku tungumáli á miðöldum. Staða aragónsku er ekki ósvipuð og staða astúríönsku sem nýtur ákveðinnar verndar en er ekki viðurkennt sem opinbert tungumál.

Heimildir 
 
 Fyrirmynd greinarinnar var Idioma aragonés á aragónsku útgáfu Wikipediu. Sótt 28. júlí 2011.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
 Námskeið í aragónsku (á katalónsku) 
 Aragónska Málstöðin (á spænsku)

Rómönsk tungumál
Jamie Foxx

Jamie Foxx (f. Eric Marlon Bishop þann 13. desember 1967) er bandarískur leikari, söngvari og uppistandari. Hann hefur unnið Óskarsverðlaun fyrir leik sinn sem Ray Charles í kvikmyndinni Ray. Fyrir söng sinn hefur hann unnið til Emmy-verðlauna.

Tenglar 
 
 

Bandarískir leikarar
Bandarískir söngvarar
Bandarískir uppistandarar
Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki
Are

Are (Are) er malay-pólýnesískt tungumál sem er talað í Papúa Nýja-Gínea.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Malay-pólýnesísk tungumál
Króatíska

Króatíska (hrvatski) er serbókróatísk mállýska. Serbókróatíska er indóevrópskt tungumál af ætt slavneskra tungumála. Króatíska er rituð með afbrigði af latneska stafrófinu.

Slavnesk tungumál
.pw

.pw er þjóðarlén Palá.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

pw

sv:Toppdomän#P
Grænmetisæta

Grænmetisæta er manneskja sem forðast að borða kjöt og fisk og önnur matvæli sem fela í sér slátrun eða dráp dýra. Grænmetisætur neyta einkum fæðu úr jurtaríkinu, svo sem grænmetis, ávaxta, berja, bauna, korna, hneta, fræja, og sjávarplantna. Sumar grænmetisætur neyta dýraafurða eins og mjólkurvara, hunangs og eggja.

Fjölbreyttar ástæður geta legið að baki því að einhver gerist grænmetisæta. Ástæðurnar geta verið siðferðilegar, umhverfislegar, heilsufarslegar, félagslegar, trúarlegar eða menningarlegar.

Vegna mismunandi ástæðna eru grænmetisætur misstrangar í mataræði sínu. Sumar forðast dýraafurðir með öllu (þar á meðal mjólk, egg, hunang og svo framvegis) og kallast þá grænkerar (vegan), meðan aðrar láta nægja að borða ekki kjöt af spendýrum. Margar grænmetisætur forðast að ganga í fatnaði sem er framleiddur með þeim hætti að hann veldur dauða eða þjáningu dýra, eins og leðri, fjöðrum og loðfeldum.

Tilvísanir

Tenglar  
  
 

Lífstíll
Mataræði
Einar Oddur Kristjánsson

Einar Oddur Kristjánsson (26. desember 1942 á Flateyri – 14. júlí 2007 á Kaldbaki) var alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Vestfjarðakjördæmi og síðar Norðvesturkjördæmi frá 1995 til dánardægurs.

Einar Oddur var framkvæmdastjóri Fiskiðjunnar Hjálms hf á Flateyri og var enn fremur stjórnarformaður Kambs hf og sat í hreppsnefnd Flateyrarhrepps í rúman áratug. Hann var formaður Vinnuveitendasambands Íslands árin 1989-1992 og var einn helsti lykilmaðurinn í hinni sögufrægu Þjóðarsátt. Eiginkona Einars Odds var Sigrún Gerða Gísladóttir sem lést 22. maí 2018 á hjúkrunarheimilinu Bergi í Bolungarvík. Þau áttu þrjú börn, Brynhildur (1973), Kristján Torfi (1977), Teitur Björn (1980).

Einar lést úr hjartaáfalli í fjallgöngu á Kaldbaki.

Heimildir

Tengill 
 Æviágrip á vef Alþingis

Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Fyrrum Alþingismenn
Ratatouille (kvikmynd)

'Ratatouille er mynd sem fjallar um rottu sem tekur yfir veitingastað í París.

Talsetning

Tilvísanir

Tenglar 
 

Bandarískar grínmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2007
Ratatouille

Ratatouille er réttur sem inniheldur soðið grænmeti. Maturinn á uppruna sína í Nice í Frakklandi.

Frönsk matargerð
Viðfjörður

Viðfjörður er fjörður á Austfjörðum í Suður-Múlasýslu og gengur inn úr Norðfjarðarflóa. Í Viðfirði er samnefnt eyðibýli, en það fór í eyði skömmu eftir 1950. Á bænum er sagt að hafi verið reimt öldum saman og á öðrum fjórðungi 20. aldar gengu draugar þar ljósum logum, leystust upp í eldglæringum, tóku fyrir kverkar fólki og gerðu mönnum hvers konar skráveifur aðrar. 

Í Viðfirði er Dr. Björn Bjarnason fæddur. Hann var kunnur rithöfundur og fræðimaður. Hlaut hann doktorsnafnbót fyrir rit sitt um íþróttir fornmanna á Norðurlöndum, þýddi fjölda rita, samdi eða sá um útgáfur annarra. 

Austfirðir
Firðir á Íslandi
Kaldbakur (Vestfjörðum)

Kaldbakur er hæsta fjall Vestfjarða, 998 metra hátt. Það liggur milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar.

Fjöll á Íslandi
Vestfirðir
Aravakíska

Aravakíska (Arawak) er aravakískt tungumál sem er talað í Súrinam, Gvæjönu, Frönsku Gvæjönu, og Venesúelu af 2.450 manns.

Tenglar 
 Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)

Aravakísk tungumál
Tungumál í Súrinam
Tungumál í Venesúelu
Stóra planið

Stóra planið (e. The Higher Force) er íslensk gamanmynd. Myndin var frumsýnd 28. mars 2008 í Kringubíói og fór í almenna sýningar sama dag. Útgefendur eru Poppoli Pictures í samstarfi við Kukl ehf.

Söguþráður 

Myndin fjallar um Davíð (Pétur Jóhann Sigfússon), sem missti litla bróður sinn þegar hann var yngri og hefur síðan leitað sér aðstoðar með því að horfa á kínverskt sölumyndband. Myndbandið heitir The Higher Force en Davíð kýs að kalla það Stóra planið. Davíð er meðlimur í handrukkaragengi en hinir meðlimirnir gera lítið úr honum við hvert tækifæri. Davíð trúir því þó að hans bíði annað stærra lífshlutverk með hjálp Stóra plansins. 

Davíð kynnist svo Haraldi (Eggert Þorleifsson), einmana grunnskólakennari, sem ákveður að veita Davíð leiðsögn í lífinu. Síðar trúir Davíð Haraldi fyrir því að hann sé meðlimur í glæpagengi. Haraldur lýgur því þá í Davíð að hann sé sjálfur glæpakóngur. Hann segist flytja ólöglega inn leynilegan varning, eiga sæg af íbúðum og hafi marga grunsamlega menn í vinnu. Þegar hinir meðlimirnir í handrukkaragengi Davíðs frétta að hann þekki Harald, hinn mikla glæpakóng, hætta þeir að gera lítið úr honum og við það verður hann virtur meðlimur í genginu. Davíð er fullviss um að þessi mikla umbreyting eigi hann Stóra planinu að þakka.

Það líður svo að því að foringi handrukkarafélagsins vill losna við stóra glæpakónginn, Harald, og biður Davíð að láta til skara skríða og ekki síðar en strax.

Framleiðsla 
Poppoli Pictures og Kukl ehf. starfa saman að framleiðslu kvikmyndarinnar. Þorvarður Björgúlfsson frá Kukl mun sjá um stafrænar upptökur á þessari mynd (sjá High-definition video) og þannig tryggja að þessi tiltölulega kostnaðarlitla kvikmynd hafi upp á mikil gæði að bjóða.

Upptökur myndarinnar hófust í apríl 2007.

Leikarar 	 
 Pétur Jóhann Sigfússon sem Davíð: Trúir að Stóra planið muni breyta lífi sínu.	 
 Eggert Þorleifsson sem Haraldur: Einmana grunnskólakennari	 
 Ingvar Eggert Sigurðsson sem Magnús	 
 Jón Gnarr sem ráðgjafi	 
 Sigurjón Kjartansson sem Óskar	 
 Benedikt Erlingsson sem Snati	 
 Ilmur Kristjánsdóttir sem Júlía	 
 Michael Imperioli sem Alexander	 
 Robert 'Toshi' Kar Yuen Chan sem Shun-Yee	 
 Jóhann G. Jóhannsson sem Ásgeir	 
 Unnur Vilhjálmsdóttir sem Anna	 
 Yu Lu sem The Higher Force	 
 Stefan Schaefer sem Wolfi	 
 Zlatko Krickic sem Mustang	 
 Ómar Örn Hauksson sem Myndbandsgæji	 
 Hjálmar Hjálmarsson sem Sveinbjörn	 
 Þorsteinn Guðmundsson sem Gunnólfur	 
 Hilmir Snær Guðnason

Tilvísanir

Tenglar 
 Opinber heimasíða 
 
 
 Umfjöllun á vefritinu Iceland Review

Íslenskar kvikmyndir
Sigurður Skúlason

Sigurður Skúlason (f. 1946) er íslenskur leikari sem hefur leikið mörg aðalhlutverk á sviði, en einnig í bíómyndum og sjónvarpsmyndum.

Tengill 
 Vefur Sigurðar Skúlasonar 
 Sigurður Skúlason; af vef leikhusid.is 

Íslenskir leikarar
Sveitabrúðkaup

Sveitabrúðkaup (enska: Country Wedding) er íslensk gamanmynd sem forsýnd var þann 28. ágúst 2008 á Íslandi. Leikstjóri var Valdís Óskarsdóttir, kvikmyndaklippari.

Söguþráður
Par ákveða að giftast í kirkju út á landi. Keyrsla að kirkjunni ætti að taka eina klukkustund en hlutirnir fara ekki eins og ákveðið var.

Leikarar

Heimildir

Tenglar
 
 

Íslenskar kvikmyndir
Áburður

Áburður er efnablanda notuð til að auka vöxt plantna. Hann er ýmist lífrænn (molta, saur og hland búfjár) eða tilbúinn, þá gjarnan búinn til úr efnum sem nauðsynlegar eru plöntum (meginplöntunæringarefnin köfnunarefni, fosfór og kalí; NPK) eða jafnvel búfé. 

Áburður getur verið í föstu formi eða fljótandi og eru dreifiaðferðir eftir því.

Lífrænn áburður 
Saur húsdýra er víða notaður sem lífrænn áburður, t.d. hrossatað og kúamykja. Kjötmjöl er einnig notað sem áburður.

Tilbúinn áburður 
Algengar gerðir tilbúins áburðar:
 Þrífosfat
 Kalí
 Kjarni

Tenglar 
 

Landbúnaður
Plöntur
ABO-blóðflokkar

ABO-blóðflokka kerfið er mikilvægasta blóðflokkunarkerfið í blóðgjöf manna. Með ABO er átt við fjóra flokka blóðs: O, A, B og AB.

Kerfið var uppgötvað af Karl Landsteiner, austurrískum meina- og ónæmisfræðingi árið 1901 og hlaut Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði fyrir það árið 1930. Það byggir á mótefnum (enska: antibodies) og mótefnavökum (enska: antigens). Mótefnavakarnir sem ABO-blóðflokkakerfið byggir á eru fjölsykrur sem eru fastar í frumuhimnu rauðra blóðkorna en mótefnin myndast í ónæmiskerfinu. 

Ástæðan t.d. fyrir því að ekki má gefa manni af O-blóðflokki blóð af öðrum flokki er sú, að hann hefur mótefni í blóði gegn þeim sykrum sem vantar utan á rauðu blóðkornin í honum. Blóðið hlypi þá í kekki. Hins vegar má einstaklingur í O-blóðflokki gefa öllum blóð þar sem að í blóði hans er enginn vaki sem mótefni væntanlegs blóðþega gæti ráðist gegn. Einstaklingur í AB-blóðflokki er með bæði A -og B-vaka en engin mótefni. Hann getur þá þegið blóð úr öllum flokkum en aðeins gefið blóð til einstaklings í sama blóðflokki. .

Breytileiki blóðflokka tengist líklega náttúruvali en blóðflokkar geta haft áhrif á næmi fyrir smitsjúkdómum. Bakteríur og veirur festast á frumur með því að bindast yfirborðssykrum og þar skiptir tegund sykrunnar máli. 

Tíðni blóðflokka er mismunandi eftir löndum og kynþáttum en O-flokkur er algengastur í heiminum með 63% hlutfall.

Á Íslandi eru um: 
56% í blóðflokki O
32% í blóðflokki A
10% í B
3% í blóðflokki AB.

Tengt efni
Rhesus-kerfið

Tilvísanir
Blóð
À la carte

Til að sjá greinina um GNOME forritið má skoða Alacarte.
À la carte er franskt hugtak sem merkir bókstaflega „af matseðlinum“ eða „samkvæmt matseðlinum“ og er það notað á tvo vegu: 

 Það getur átt við matseðil þar sem hver réttur er verðlagður sérstaklega í stað þess að matseðillinn í heild sé verðlagður (sjá einnig Table d'hôte).
 Það getur þýtt að hægt sé að panta aðalrétt með meðlæti að eigin vali þar sem meðlætið er innifalið.

Tengt efni 
 Table d'hôte er andstæða à la carte.

Veitingahús
Ásta Möller

Ásta Möller (f. 12. janúar 1957 í Reykjavík) er hjúkrunarfræðingur og fyrrverandi alþingismaður Sjálfstæðisflokksins. Foreldrar hennar voru Agnar Möller fulltrúi og Lea Rakel Möller. Ásta Möller er gift Hauki Þór Haukssyni rekstrarhagfræðingi. Þau eiga fjögur börn.

Menntun
Ásta Möller lauk stúdentsprófi frá MH 1976. B.Sc. prófi í hjúkrunarfræði við HÍ 1980. MPA prófi í opinberri stjórnsýslu við HÍ 2006.

Störf
Ásta starfaði sem hjúkrunarfræðingur á Borgarspítalanum 1980-1982. Fastur stundakennari við HÍ á námsbraut í hjúkrunarfræði 1981-1984, settur adjunkt 1982-1984. Deildarstjóri við öldrunardeild Borgarspítala 1984-1986 og fræðslustjóri á Borgarspítalanum 1987-1992. Formaður Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga 1989-1994 og formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga 1994-1999. Stundakennari við HÍ og HA frá 1981. Framkvæmdastjóri Liðsinnis ehf. 2005. 

Í stúdentaráði HÍ 1977-1979, varaformaður Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta við HÍ 1979-1980. 

Í stjórn Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga 1980-1982, í kjaranefnd Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga 1987-1988. Í öldungaráði Bandalags háskólamanna 1984-1990, í stjórn Bandalags háskólamanna 1996-1998 og í miðstjórn Bandalags háskólamanna 1989-1999. Varaformaður Samtaka hjúkrunarfræðinga á Norðurlöndum 1996-1999. Í stjórn International Council of Nurses (ICN), alþjóðasamtaka hjúkrunarfræðinga frá 1999, varaformaður samtakanna 2001-2005. Í hjúkrunarráði 1996-1999. Í stjórn Lífeyrissjóðs hjúkrunarfræðinga frá 1994, formaður stjórnar 1997 og 1999, 2004 og 2006. Formaður nefndar um ritun sögu hjúkrunar á vegum Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga frá 2000. 

Í stjórn heilbrigðis- og trygginganefndar Sjálfstæðisflokksins frá 1990, formaður nefndarinnar 1991-1995 og 2004-2005. Í framkvæmdastjórn Sjálfstæðisflokksins frá 2005. Í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins 1999-2003 og frá 2005. Í stjórn fulltrúaráðs Sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík 2003-2006 og formaður Landssambands sjálfstæðiskvenna frá 2005.

Þingmaður
Ásta Möller var kosin á þing fyrir Sjálfstæðisflokkin í Reykjavík árið 1999 og sat þar til ársins 2003. Í alþingiskosningunum 2003 náði hún ekki kjöri sem þingmaður en starfaði sem varaþingmaður þegar á reyndi. Hún komst aftur inn á þing þegar Davíð Oddson hætti afskiptum af stjórnmálum, árið 2005. Í Alþingiskosningunum árið 2007 náði hún kjöri sem þingmaður Reykjavíkur-kjördæmis norður. Hún féll af þingi í alþingiskosningunum 2009.

Heimild
Althingi.is - Alþingismenn

Fyrrum Alþingismenn
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Íslenskir hjúkrunarfræðingar

Íslenskar konur
Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð
Áfangar

Áfangar er ljóð eftir Jón Helgason, ellefu erindi, og birtist fyrst í annarri útgáfu ljóðabókarinnar Úr landsuðri árið 1948. Í hverju erindi lýsir höfundur einum stað á landinu í kjarnmiklu ljóðmáli: Kili, Þúfubjargi, Dritvík, Helgafelli, Látrabjargi, Hornströndum, Ólafsfjarðarmúla, Köldukvísl, Herðubreiðarlindum, Lakagígum og Lómagnúpi. 

Halldór Laxness taldi að Jón hefði með „Áföngum“ komist næst því á 20. öld að yrkja kvæði, sem megi skipta á milligjafarlaust og Gunnarshólma Jónasar Hallgrímssonar. 

Ljóðið hefst á orðunum:
Liðið er hátt á aðra öld;
enn mun þó reimt á Kili,

Íslensk ljóð
Å

Å getur átt við eftirfarandi:

Staðir
Å ([o:]) þýðir á á skandinavískum tungumálum. Margir staðir heita Å:

Å á Andøy, Noregi 
Å í Moskenes, Noregi
Å í Meldal, Suður-Þrændalögum, Noregi
Å í Åfjord, Noregi
Å í Ibestad, Tromsfylki, Noregi
Å í Lavangen, Tromsfylki, Noregi
Å á Tranøy, Tromsfylki, Noregi
Å í Lyngdal, Vestur-Ögðum, Noregi
Å í Norrköping, Svíþjóð

Annað
 Å (bókstafur), stafinn
 Ångström, lengdareininguna
 California Angels

Tengt efni 
Aa (sérhljóð)