alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gláka

Gláka er heiti notað yfir hóp sjúkdóma sem herja á sjóntaugina og fela í sér tap taugahnoða sökum þrýstings í auganu.

Framan við augasteininn er þunnur augnvökvi. Hann skilst út úr æðum í brárbaug, nærir glæruna og berst svo um fíngerðar rásir framan við lithimnuna inn í blóðrásina. Ef rásirnar stíflast eykst þrýstingur inni í auganu og veldur gláku, sem truflar sjón og veldur blindu ef ekki er að gert. Gláku er haldið í skefjum með lyfjum, leisigeislum eða skurðaðgerð.

Orðsifjafræði 
Orðið gláka er komið úr grísku (glaukos) en það er orð sem Hómer notar um hafið og merkir ljómandi eða silfurlitað; seinna var það notað um blágrænan lit hafsins, olívulaufa og lit augna. Aþena er stundum kölluð glaukopis í Hómerskviðum, en það þýðir bjarteygð.

Tenglar 

Grein um gláku á doktor.is

Augnsjúkdómar
Erfðasjúkdómar
Blinda
Halastjarna

Halastjörnur eru smá himintungl, sem ganga á sporbaugum um sól. Þær eru úr ís, gasi og ryki og eru taldar hafa orðið til á svipuðum tíma og sólkerfið í heild sinni. Halastjörnur skiptast í tvo hópa eftir umferðartíma sínum um sól. Halastjörnur með stuttan umferðartíma (innan við 200 ár) kallast períódískar stjörnur eða skammferðarhalastjörnur. Þekktasta stjarnan í þessum hópi er Halley eða halastjarna Halleys. Stjörnur með langan umferðartíma (yfir 200 ár) kallast langferðarhalastjörnur. Dæmi um slíka stjörnu er Hale-Bopp. Sporbaugar halastjarna eru yfirleitt mjög ílangir þannig að í sólnánd eru þær mjög nærri sólu, jafnvel langt innan við braut Merkúrs, en í sólfirð hverfa þær út í rökkur útgeimsins utan við braut Júpíters og sjást þá ekki nema í öflugustu stjörnusjónaukum eða alls ekki.
Þegar halastjarnan nálgast sól fer ísinn á yfirborði hennar að bráðna og gufa upp og ryk og gas fer að streym frá henni og mynda hjúp umhverfis kjarnann og hala út frá honum. Við þetta verður halastjarnan nógu björt til að greinast í sjónaukum á jörðinni eða sjást með berum augum. Halinn beinist alltaf í átt frá sólu. Stundum er hann tvískiptur, í ryk- og gashala.

 Orðið halastjarna 
Íslenska orðið halastjarna á sér ekki hliðstæðu í tungumálum nágrannalandanna. Í fornu máli notuðu menn alþjóðlega heitið kómeta. Orðið sést fyrst í kvæði sem Harmavottur heitir frá um 1630 og var ort um Tyrkjaránið 1627. Þar er minnst á halastjörnu sem sást árið 1618 og var talin vera einn af mörgum forboðum ránsins.
Orðið kómeta (enska: comet) er komið úr latínu og er þar dregið af gríska orðinu komē, sem þýðir höfuðhár. Aristóteles notaði fyrstur orðmyndina komētēs til að lýsa fyrirbrigðinu sem stjörnu með hár. Hið stjarnfræðilega tákn fyrir halastjörnu () sýnir þar af leiðandi hring með hala sem líkist hári.

Uppruni halastjarna 
Skammferðarhalastjörnur eru flestar taldar koma frá svonefndu Kuiperbelti, en það er svæði sem inniheldur þúsundir eða milljónir íshnatta rétt fyrir utan braut Neptúnusar.
Langferðarhalastjörnurnar eru hins vegar taldar ættaðar úr svonefndu Oortskýi í útjaðri sólkerfisins.

Þekktar halastjörnur 
Halastjörnur eru oftast kenndar við þá sem uppgötva þær, en meðal þekktra nafna eru: Halley, Shoemaker-Levy, Swift-Tuttle, Hale-Bopp og McNaught.

Tenglar 

 Stjörnufræðivefurinn: Halastjörnur 
 Stjörnufræðivefurinn: Deep Impact 
 Stjörnufræðivefurinn: Stardust 
 Stjörnufræðivefurinn: Rosetta 
 Halastjörnur, sólmyrkvar, eldgos og áreiðanleiki annála; grein í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1989
Erlendir tenglar
 ESA-Giotto
 NASA-Stardust
 NASA-Deep Impact
 Annálaðar halastjörnur

 
Sólkerfið
Meinafræði

Meinafræði (eða sjúkdómafræði) er undirgrein líffræðinnar og sérgrein innan læknisfræði sem fæst við rannsóknir á orsökum sjúkdóma og annarra kvilla. Þeir sem leggja stund á greinina kallast meinafræðingar. 

Meinafræðin sem sérgrein innan læknisfræði tekur að öllu jöfnu 4-5 ár í sérfræðinámi erlendis. Réttarmeinafræðingar kryfja lík þar sem aðdragandi andláts er óljós, eða hefur borið að með voveiflegum hætti. Þeir vinna náið með rannsóknarlögreglu. Nám þeirra tekur eitt ár til viðbótar við sérfræðinámið.

Við sjúkdómsgreiningu leita meinafræðingar að stórum og smáum breytingum í útliti fruma og vefja og breytingum í efnasamsetningu blóðs.

Tilvísanir
Vorið í Prag

Vorið í Prag (tékkneska: Pražské jaro) var stutt tímabil aukins stjórnmálafrjálsræðis í Tékkóslóvakíu. Það hófst 5. janúar 1968 og var til 20. ágúst sama árs þegar Sovétríkin og aðrar Varsjárbandalagsþjóðir (fyrir utan Rúmeníu) gerðu innrás í landið.

Ástandið í Tékkóslóvakíu
Frá miðjum sjöunda áratug tuttugustu aldar höfðu Tékkar og Slóvakar sýnt aukin merki höfnunar á því stjórnskipulagi sem var við lýði. Þessar breytingar höfðu meðal annars komið fram með því að umbótasinnar innan kommúnistaflokksins í landinu komu Alexander Dubček að sem æðsta manni innan flokksins. Áform Dubčeks til að koma á endurbótum í stjórnmálakerfi landsins, sem hann nefndi „Sósíalisma með mannlega ásjónu“, var ekki algjör bylting frá fyrra stjórnarfari, eins og hafði gerst í Ungverjalandi árið 1956. Breytingar Dubčeks nutu mikils stuðnings í samfélaginu, meðal annars meðal verkamanna. Leiðtogar sovétríkjanna sáu það hinsvegar sem ógnun við vald þeirra yfir öðrum austantjaldslöndum. Tékkóslóvakía var í miðri varnarlínu Varsjárbandalagsins og mögulegt liðhlaup landsins yfir til óvinarins var óásættanleg í kalda stríðinu.

Ólíkt því sem var í öðrum löndum Mið- og Austur-Evrópu hafði valdataka kommúnista árið 1948 notið breiðs stuðnings og hafði ekki gotið af sér sama ofbeldi og hafði gerst í Ungverjalandi. Hinsvegar var stór minnihluti í valdastéttum, einkum á efstu stigum, sem var á móti því að minnka nokkuð vald flokksins á samfélaginu sem áformaði með leiðtogum Sovétríkjanna að varpa umbótamönnum úr sessi. Þessi hópur var meðal annars mjög á móti því þegar boðaðar voru fjölflokkakosningar og þegar umbótaraddir fóru að heyrast um landið allt varð þeim mjög óvært.

1968
Kalda stríðið
Saga Tékkóslóvakíu
Kynhlutlaust fornafn

Kynhlutlaust fornafn er fornafn sem afhjúpar hvorki né gefur í skyn kyn persónu þeirrar eða hlutar sem talað er um.

Fornöfn
Landakort

Fyrir aðrar merkingar orðsins „kort“ má sjá aðgreiningarsíðuna.

Landakort eða kort er einfölduð útgáfa á rými, sem sýnir fjarlægð hluta innan þess.

Þau kort þar sem þrívítt rúm er táknað með tvívíðri mynd eru algengust, einkum landakort og götukort. Hæð eða dýpt korta eru gefin til kynna með mismunandi litum eða hæðarlínum. Þeir sem fást við kortagerð eru kallaðir kortagerðarmenn.

Tenglar 
 Forn Íslandskort  hjá Landsbókasafni Íslands-Háskólabókasafni
 Borgarvefsjá - kort af Reykjavík
 Skipulagsskjá  - kort af Reykjavík
 Kortaskjár Landmælinga Íslands
 Cool Maps
 Örnefnaskrá Íslands  Islandia Geomatics
 Jól í Örnefnalandi  Islandia Geomatics
 Loftmyndir ehf. - loftmyndir og kort af Íslandi
 Map24  - vegvísun, heimisföng, loftmyndir og kort af íslandi
 Já.is Kort - Ítarlegt kort af Íslandi
 Listi yfir kort af Norðurlöndunum á Norden.org
 Á yfir 100 dýrmæt landakort; grein í Morgunblaðinu 1985

Landafræðihugtök
Landmælingar
Balkanskagi

Balkanskagi er landsvæði í Suðaustur-Evrópu. Landsvæðið er ekki eiginlegur skagi í landfræðilegum skilningi en er þó umlukið höfum að vestan, sunnan og austan. Það dregur nafn sitt af Balkan-fjallgarðinum í Búlgaríu og Serbíu. Alls er landsvæðið 728.000 km². Á Balkanskaga eru yngsti berggrunnur Evrópu.

Í norðri eru mörkin miðuð við fljótin Dóná, Sava og Kupa.

Í vesturátt er Adríahaf, í suðri Jónahaf, Eyjahaf og Marmarahaf og í austri Svartahaf.

Þau lönd sem eru á Balkanskaganum, að öllu leyti eða hluta til, eru 
 Albanía 100%
 Bosnía og Hersegóvína 100%
 Búlgaría 100%
 Grikkland 100%
 Kosóvó 100%(lýsti einhliða yfir sjálfstæði frá Serbíu 17. febrúar 2008)
 Norður-Makedónía 100%
 Svartfjallaland 100%
 Serbía 73%

 Króatía 49%
 Rúmenía 9%
 Tyrkland 5%

Evrópa
Sveppafræði

Sveppafræði er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á sveppum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast sveppafræðingar.
Sameindalíffræði

Sameindalíffræði (lat. biologia molecularis) er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á lífverum á sameindastigi. Þeir sem leggja stund á greinina kallast sameindalíffræðingar.

Tengt efni 
 Basapar
Lífupplýsingafræði

Lífupplýsingafræði eða lífgagnatækni er undirgrein líftækninnar sem snýst um úrvinnslu og framsetningu sameindalíffræðilegra rannsóknagagna með aðferðum hagnýtrar stærðfræði, gagnatækni, tölfræði og tölvunarfræði. Þeir sem leggja stund á greinina kallast lífupplýsingafræðingar. Meðal helstu viðfangsefna lífupplýsingafræðinga má nefna uppsetningu og viðhald gagnabanka, hönnun algóriþma til sérhæfðrar úrvinnslu á raðgreiningargögnum, sérhæfða tölfræðiúrvinnslu á slíkum gögnum, kortlagningu erfðamengja, samröðun kirna- eða amínósýruraða og hönnun þrívíddarlíkana sem sýna byggingu prótína eða kjarnsýra.

Tenglar 

 Helstu fagfélög og stofnanir
 EMBnet
 Lífgagnatæknistofnun Evrópu
 Sameindalíffræðistofnun Evrópu (EMBO)
 Alþjóðlegt félag reiknilegra lífvísinda
 Lífupplýsingafræðistofnun Bandaríkjanna (NCBI)
 Heilbrigðisvísindastofnun Bandaríkjanna
 Svissneska lífgagnatæknistofnunin
 Sanger stofnunin

 Helstu tímarit
 Algorithms in Molecular Biology
 Bioinformatics 
 BMC Bioinformatics
 Briefings in Bioinformatics
 Journal of Advanced Research in Bioinformatics 
 Evolutionary Bioinformatics 
 Genome Research
 The International Journal of Biostatistics 
 Journal of Computational Biology 
 Molecular Systems Biology 
 PLoS Computational Biology  
 Statistical Applications in Genetic and Molecular Biology 
 Transactions on Computational Biology and Bioinformatics - IEEE/ACM
 International Journal of Bioinformatics Research and Applications

 Tenglar á forrit, reiknirit og verkfæri
 Molecular Biology Tools
 Phred, phrap og consed

 Almennar síður
 Lífupplýsinganetið biotnet
 Allegra Via o.fl. í Plos Computational biology 2011

 
Líftækni
Kuldaofnæmi

Kuldaofnæmi er sjúkdómur þar sem að kuldi getur valdið útbrotum. Þeim fylgir oft kláði.

Í versta falli getur sjúklingurinn fengið ofnæmislost sem getur leitt til dauða sökum súrefnisskorts. Læknar vara einkum við því að þeir sem eru haldnir kuldaofnæmi fari í sturtur utandyra, eins og í sundlaugum, þeir geta orðið fyrir blóðþrýstingsfalli sem getur lokað fyrir öndun.

Ástæður kuldaofnæmis eru ekki ljósar en grunur beinist helst að erfðum og umhverfisáhrifum. Einnig geta gigtarsjúkdómar, sjálfsofnæmissjúkdómar og krabbamein orsakað svipaða kvilla.

Úrræði 
Ofnæmistöflur geta slegið á helstu einkenni. Í allra verstu tilvikum getur sjúklingurinn neyðst til þess að flytja í hlýrra loftslag.

Heimildir 

Ofnæmislost, Læknablaðið, 2002.
Fréttablaðið, Fólk hefur dáið úr kuldaofnæmi, 4. nóvember 2005, bls. 20

Ofnæmi
Flasa

Flasa (fræðiheiti: Pityriasis capitis) er húðsjúkdómur sem á sér stað þegar meira en eðlilegt magn af dauðum húðfrumum flagnar af höfuðleðrinu. Húðin endurnýjar sig reglulega og dauðar húðfrumur flagna af. Þegar um er að ræða flösu losnar meira magn en eðlilegt er og roði og kláði getur verið í hársverðinum. Notkun á ákveðnum hársnyrtivörum getur í flestum tilfellum haldið flösunni niðri.

Flösuþref og psoriasis geta valdið svipuðum einkennum.

Orsakir 
Eftir því sem stærsta líffæri mannsins, húðin, vex færast húðfrumur æ lengra út þar til þær deyja og flagna af líkamanum. Hjá flestum eru þessar húðagnir það smáar að þær eru ekki sýnilegar mannsauganu. Ákveðnir þættir geta þó valdið því að þetta ferli er mun hraðara, einkum í höfuðleðrinu. Hjá fólki með flösu getur þetta gerst tvisvar sinnum hraðar en venjulegt er. Þetta veldur því að húðfrumurnar losna af í stærri flekkjum, hvítum eða grálitum. Flasa er talin orsakast af samspili nokkurra þátta, misvel þekktra.

Algengasta ástæða flösu er sveppurinn Malassezia globosa. Þessi sveppur finnst á húð allra, hvort sem þeir þjást af flösu eður ei. Sveppurinn þarf fitu til að lifa af og finnst því á þeim svæðum þar sem fitukirtlar eru og hár vex, einkum höfuðleðri og andliti. Þegar sveppurinn vex of hratt truflar hann eðlilega endurnýjun húðarinnar og kláði og flasa myndast.

Fólki með feitt hár er því hættara við flösu en öðrum, algengur misskilningur er sá að þurrt hár og hársvörður sé viðkvæmari. Hlutfallslega séð eru karlmenn oftar með flösu en konur sem getur bent til þess að karlhormón hafi áhrif.

Aðrar ástæður flösu geta verið ofvirkir fitukirtlar, matarofnæmi, óhófleg svitnun, sáputegundir, sveppasýkingar og stress. Flasa getur verið misvirk eftir árstíðum og loftslagi, kaldir þurrir vetur þykja einkum öflugir í að valda eða auka flösu.

Vannæring getur valdið flösu, einkum zink-skortur.

Meðferð 
Væg tilfelli af flösu er hægt að meðhöndla með viðeigandi hármeðferð. Með því að þvo hárið oft er losað um húðfrumurnar og líkur minnka á því að flasan verði sýnileg. Hárvörur sem innihalda sveppaeyðandi eða sýrustillandi efni geta komið betra jafnvægi á hársvörðinn. Hægt er að fá sumar þeirra án lyfseðils í apótekum og verslunum:
 Daktacort smyrsli (fyrir andlit)
 Fungoral hársápa
 Head & Shoulders hársápur

Ef einkennin eru mikil skal leita til læknis sem getur gefið út lyfseðla fyrir sterkari vörur ásamt leiðbeiningum.

Heimild 
 
 

Húðsjúkdómar
Líffærafræði mannsins

Líffærafræði mannsins er undirgrein líffræði mannsins og líffærafræðinnar sem fæst við rannsóknir á líffærakerfum mannsins.

Efni líkamans 
Yfir 99% mannslíkamans samanstendur af 13 frumefnum; kolefni, vetni, súrefni, fosfór, kalíum, joð, nitur, brennistein, kalsíum, járn, magnesíum, natríum og klór. Um 60%-70% mannslíkamans er vatn, sem er þá með einföldustu lífrænu efnasamböndunum innan líkamans, en þau flóknu eru sykrur, fita, sterar, hormón, fosfólípið o.fl. Líkaminn þarfnast einnig ýmissa annarra efna fyrir viðhald sem hann fær úr umhverfinu, um er að ræða stein- og fjörefni.
Kópavogskirkja

Kópavogskirkja er elsta kirkja Kópavogs. Hún stendur á Borgarholti í vesturbæ Kópavogs, oft nefnt Kirkjuholt af íbúum. Kirkjan var reist á árunum 1958-1962 eftir teikningum Harðar Bjarnasonar húsameistara ríkisins og Ragnars Emilssonar arkitekts hjá embætti húsameistara. Grunnur kirkjunnar var helgaður þann 16. ágúst 1958 og biskup Íslands lagði hornstein að kirkjunni þann 20. nóvember 1959. Sigurbjörn Einarsson, þáverandi biskup Íslands, vígði svo kirkjuna þann 16. desember 1963. 

Fyrsti sóknarprestur Kópavogskirkju var Gunnar Árnason sem starfaði frá 1962-1971. Árið 1971 hófu þeir Árni Pálsson og Þorbergur Kristjánsson störf. Árni lét af störfum árið 1990 en Þorbergur 1994. Ægir Fr. Sigurgeirsson var sóknarprestur frá 1990 til 2009 en þá tók Sigurður Arnarsson við starfi sóknarprests. Þrír prestar hafa verið settir sóknarprestar við Kópavogskirkju til skemmri tíma, þeir Lárus Halldórsson í 3 mánuði 1971, Guðmundur Örn Ragnarsson í hálft ár 1985-1986 og Guðni Þór Ólafsson 1999-2000.

Árið 1955 var orgel Kópavogskirkju vígt en það var síðan selt Óháða söfnuðinum í Reykjavík árið 1962. Árið 1964 var keypt orgel frá Alfred E. Davis & sön Ltd og var það vígt þann 24. apríl. Það orgel var viðkvæmt og viðhald þess kostnaðarsamt. Árið 1991 var farið að undirbúa kaup á nýju orgeli og var að lokum ákveðið að taka tilboði frá P. Bruhn & Sön Orgelbyggeri. Þann 12. janúar 1997 var nýja orgelið vígt við hátíðlega athöfn.

Klukkur kirkjunnar voru settar upp á vígsluári hennar, 1963. Þær eru tvær og vegur sú stærri 330 kíló og hefur tóninn b. Sú minni er 205 kíló og hefur tóninn des. Klukkunum var handhringt allt til ársins 1989 en þá var rafstýring sett upp. Klukkurnar voru steyptar í Þýskalandi hjá Engelbert Gebhard. Ásgeir Long hannaði umgjörð klukknanna en vélaverkstæði Jóhanns Ólafssonar annaðist smíðina.

Kirkjan stendur á stað sem nefnist Borgir eða Borgarholt og er umhverfi hennar friðað. Kópavogskirkja er krosskirkja og hefðbundin að því leyti en bogar hennar einkenna hana og gera hana sérstaka. Frá kirkjunni er mikið og fagurt útsýni og koma margir þangað til að njóta þess og um leið skoða kirkjuna. Altaristaflan í kirkjunni var sett upp árið 1990 og er eftir listakonuna Steinunni Þórarinsdóttur. Hún er byggð á frásögn í 13. kafla Jóhannesarguðspjalls um það hvernig Kristur laugaði fætur lærisveina sinna. Listakonan Barbara Árnason gerði ýmsar myndir sem eru í kirkjunni. Gluggarnir í Kópavogskirkju þykja einstaklega fallegir. Þá hannaði Gerður Helgadóttir myndhöggvari en gluggasmiðja Oidtmann-bræðra í Þýskalandi smíðaði.
Kópavogskirkja þykir vel heppnuð og vekur athygli bæði Íslendinga og erlendra ferðamanna og hafa myndir af henni birst víðs vegar um heiminn. Kirkjan hefur lengi verið tákn Kópavogs og hana er að finna á merki Kópavogsbæjar.

Tengt efni
 Kópavogur
 Digraneskirkja
 Lindakirkja
 Hjallakirkja

Tenglar 
Heimasíða Kópavogskirkju 
Kópavogskirkja á kirkjukort.net 

Kirkjur á Íslandi
Byggingar í Kópavogi
Blaðsíðutal Stephanusar

Blaðsíðutal Stephanusar er staðlað blaðsíðutal ritverka Platons sem á rætur sínar að rekja til útgáfu Henricusar Stephanusar (Henri Estienne) frá árinu 1578 og er haft á spássíunni í öllum nútíma útgáfum og þýðingum á verkum Platons.

Útgáfa Stephanusar var í þremur bindum og hafði grískan texta ásamt latneskri þýðingu í dálki við hliðina á gríska textanum. Hverri síðu útgáfunnar var skipt í fimm hluta sem eru auðkenndir með bókstöfunum a, b, c, d og e, þannig að hluti a var efstur á síðunni o.s.frv. 

Venjan er að vísa til staða í ritum Platons með þessu kerfi. Til dæmis vísar Samdrykkjan 172a til upphafs Samdrykkjunnar eftir Platon sem er efst á bls. 172 í útgáfu Stephanusar. Þar sem útgáfa Stephanusar er í þremur bindum hafa fleiri en ein samræða sama blaðsíðutalið en ekkert verk er í fleiri en einu bindi í útgáfu Stephanusar og því kemur sama blaðsíðutalið aldrei fyrir oftar en einu sinni innan sama verksins.

Bekker tölur eru sams konar kerfi sem notað er til að vísa til staða í verkum Aristótelesar.

Blaðsíðutal í útgáfu Stephanusar

1. bindi
 (2a-16a) Evþýfron 
 (17a-42a) Málsvörn Sókratesar 
 (43a-54e) Kríton 
 (57a-118a) Fædon 
 (121a-131a) Þeages 
 (132a-139a) Elskendurnir 
 (142a-210d) Þeætetos 
 (216a-268b) Fræðarinn 
 (271a-307c) Evþýdemos 
 (309a-362a) Prótagóras 
 (363a-376c) Hippías minni 
 (383a-440e) Kratýlos 
 (447a-527e) Gorgías 
 (530a-542b) Jón

2. bindi
 (11a-67b) Fílebos 
 (70a-100b) Menon 
 (103a-135e) Alkibíades I 
 (138a-151c) Alkibíades II 
 (153a-176d) Karmídes 
 (178a-201c) Lakkes 
 (203a-223b) Lýsis 
 (225a-232c) Hipparkos 
 (234a-249e) Menexenos 
 (257a-311c) Stjórnvitringurinn 
 (313a-321d) Mínos 
 (327a-354c) Ríkið I 
 (357a-383c) Ríkið II 
 (386a-417b) Ríkið III 
 (419a-445e) Ríkið IV 
 (449a-480a) Ríkið V 
 (484a-511e) Ríkið VI 
 (514a-541b) Ríkið VII 
 (543a-569c) Ríkið VIII 
 (571a-592b) Ríkið IX 
 (595a-621d) Ríkið X 
 (624a-650b) Lögin I 
 (652a-674c) Lögin II 
 (676a-702e) Lögin III 
 (704a-724b) Lögin IV 
 (726a-747e) Lögin V 
 (751a-785b) Lögin VI 
 (788a-824a) Lögin VII 
 (828a-850c) Lögin VIII 
 (853a-882c) Lögin IX 
 (884a-910d) Lögin X 
 (913a-938c) Lögin XI 
 (941a-969d) Lögin XII 
 (973a-992e) Epinomis

3. bindi
 (17a-92c) Tímajos 
 (106a-121c) Krítías 
 (126a-166c) Parmenídes 
 (172a-223d) Samdrykkjan 
 (227a-279c) Fædros 
 (281a-304e) Hippías meiri 
 (309a-310b) Bréf I 
 (310b-315a) Bréf II 
 (315a-319e) Bréf III 
 (320a-321c) Bréf IV 
 (321c-322c) Bréf V 
 (322c-323d) Bréf VI 
 (323d-352a) Bréf VII 
 (352b-357d) Bréf VIII 
 (357d-358b) Bréf IX 
 (358b-358c) Bréf X 
 (358d-359c) Bréf XI 
 (359c-359e) Bréf XII 
 (360a-363e) Bréf XIII 
 (364a-372a) Axíokkos 
 (372a-375d) Um réttlætið 
 (376a-379d) Um dygðina 
 (380a-386b) Demodókos 
 (387b-391d) Sísýfos 
 (392a-406a) Eryxías 
 (406a-410e) Kleitofon 
 (411a-416a) Skilgreiningar

Heimild

Tengill
 Plato and His Dialogues - Útskýring á Stephanusartölunum.

Fornfræði
Platonismi
Fædros (Platon)

Fædros er samræða eftir Platon milli Sókratesar og Fædrosar.

Yfirlit yfir efni samræðunnar 
Fædros verður á vegi Sókratesar þegar hann er á gangi um sveitina utan við Aþenu. Eftir að þeir hafa spjallað smá stund les Fædros upp ræðu eftir Lýsías um ástina. Lýsías hefur skrifað að drengur skuli eiga í ástarsambandi við mann sem ekki er ástfanginn af drengnum, en ekki eiga í sambandi við mann sem er ástfanginn af drengnum. Sókrates dásamar ræðuna með örlítilli kaldhæðni en flytur svo sjálfur ræðu um efnið. Fædros fellst á að ræða Sókratesar sé betri. En Sókrates fordæmir hana hins vegar, vegna þess að ástin er frá guðunum komin ólíkt því sem hann hafði haldið fram. Þá flytur Sókrates aðra ræðu um hvers vegna ástin er góð þar sem því er í raun haldið fram að ástin sé mannssálinni nauðsynleg til þess að komast aftur til himna. Fædros lofar ræðuna og spyr Sókrates hvernig skuli flytja góða ræðu. Þessu fylgir samræða milli Sókratesar og Fædrosar um hvernig sé best að semja ræður.

Heimild

Tengt efni 
 Platonsk ást

Tenglar 
Fædros  í enskri þýðingu Benjamins Jowett
 
 

Samræður Platons
Karmídes (Platon)

Karmídes er samræða eftir Platon sem fjallar um eðli og nytsemi hófstillingar.

Yfirlit yfir efni samræðunnar 
Karmídes, hinn ungi og fagri Aþeningur sem samræðan er nefnd eftir, er að ræða við Sókrates og leggur í upphafi til  að hófstilling sé að gera hvaðeina rólega og þannig að lítið fari fyrir því. Þessi skilgreining er hrakin, því Karmídes sjálfur fellst á að hófstilling sé að öllu leyti góð og engan vegin slæm; en stundum er betra að gera hlutina hratt og með látum. Þess vegna getur hófstilling - að því gefnu að hún sé alltaf góð - ekki verið það að gera hvaðeina rólega og án láta.

Karmídes setur þá fram skilgreiningu á hófstillingu sem hógværð. Sókrates hrekur þessa skilgreiningu einnig og vitnar í fullyrðingu Hómers í Ódysseifskviðu að hógværð sé ekki góð þurfandi manni. Og þar sem hófstilling er á endanum alltaf góð getur hún ekki verið hógværð.

Þegar hér er komið sögu segir Karmídes Sókratesi frá skilgreiningu sem hann heyrði annan mann halda fram: að skipta sér af sínum eigin málum. 

Samræðunni lýkur án niðurstöðu.

Tengt efni 
 Lakkes
 Lýsis
 Prótagóras
 Þeages
 Sókrates

Tenglar

Heimild 

Samræður Platons
Menexenos (Platon)

Menexenos er sókratísk samræða eftir Platon.Viðmælendur eru þeir Sókrates og Menexenos.

Kjarninn í Menexenosi er löng útfararræða sem er skopstæling á þeirri sem Períkles flytur í riti Þúkýdídesar um Pelópsskagastríðið. Menexenos er sér á báti meðal verka Platons í þessu tilliti; samræðan sjálf þjónar þeim tilgangi einum að koma ræðunni að. Ef til vill af þeim sökum hefur verið dregið í efa að Menexenos sé ósvikin samræða Platons. Á hinn bóginn myndu flestir fræðimenn fallast á að hún sé ósvikin.

Það sem er ef til vill áhugaverðast við Menexenos er að hún er ein af fáum heimildum um aþenskar útfararræður, enda þótt hún sé skopstæling á slíkri ræðu.

Tengt efni 
 Lakkes
 Lýsis
 Sókrates
 Sókratísk samræða
 Þúkýdídes
 Þeages

Tenglar

Heimild 

Samræður Platons
Lýsis (Platon)

Lýsis er sókratísk samræða eftir Platon sem fjallar um eðli vináttunnar.

Aðalpersónurnar eru Sókrates, drengirnir Lýsis og Menexenos, og Hippoþales, sem er ástfanginn af Lýsis en ástin er óendurgoldin.

Sókrates leggur til nokkrar hugmyndir um hið sanna eðli vináttunnar: vinátta líkra einstaklinga; vinátta milli ólíkra einstaklinga; vinátta á milli þeirra sem eru hvorki góðir né slæmir og góðir í tengslum við hið slæma.

Á endanum hafnar Sókrates öllum hugmyndunum. Enda þótt ekki sé komist að ákveðinni niðurstöðu er lagt til að réttur hvati að vináttu sé sameiginleg eftirsókn eftir hinu góða og göfuga.

Tengt efni 
 Karmídes
 Lakkes
 Menexenos
 Prótagóras
 Sókrates
 Sókratísk samræða
 Þeages

Tenglar 
 Project Gutenberg: Lysis (plain text)

Heimild 

Samræður Platons