alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
António Costa

António Luis Santos da Costa (f. 17. júlí 1961) er portúgalskur stjórnmálamaður úr Sósíalistaflokknum sem er núverandi forsætisráðherra Portúgals.

Æviágrip
Costa var kjörinn á héraðsþing Lissabon árið 1982 og gekk í Sósíalistaflokkinn árið 1986. Hann var kjörinn á portúgalska þingið árið 1991. Costa gekk fyrst í ríkisstjórn árið 1995 og varð þingmálaráðherra í stjórn António Guterres árið 1997. Hann varð síðan dómsmálaráðherra Portúgals árið 1999 og gegndi því embætti til ársins 2002, en þá töpuðu Sósíalistar þingkosningum og lentu í stjórnarandstöðu. Árið 2004 var Costa kjörinn á Evrópuþingið fyrir Flokk evrópskra sósíalista.

Þegar Sósíalistar komust aftur til valda í Portúgal árið 2005 varð Costa innanríkisráðherra. Hann sagði af sér árið 2007 svo hann gæti gefið kost á sér í borgarstjórnarkosningunum í Lissabon. Costa vann kosninguna og varð borgarstjóri höfuðborgarinnar frá og með 1. ágúst 2007. Hann vann endurkjör í borgarstjóraembættið árin 2009 og 2013, með auknum meirihluta í bæði skiptin.

Eftir lélegt fylgi Sósíalista í Evrópuþingskosningum ársins 2014 bauð Costa sig fram á móti sitjandi aðalritara Sósíalistaflokksins, António José Seguro, sem forsætisráðherraefni flokksins í næstu þingkosningum. Hann vann sigur með
68% atkvæða og Seguro sagði í kjölfarið af sér sem flokksleiðtogi. Costa var kjörinn til að taka við af honum með 96% atkvæða.

Costa sagði af sér sem borgarstjóri Lissabon árið 2015 til þess að geta einbeitt sér að því að leiða kosningabaráttu Sósíalistaflokksins fyrir þingkosningar sama ár. Í kosningunum lofaði Costa að draga úr aðhaldi í ríkisútgjöldum, fella niður óvinsælan virðisaukaskatt á veitingastaði og endurreisa nokkur gömul fríðindi fyrir opinbera starfsmenn. 

Í kosningunum lentu Sósíalistar í öðru sæti og fengu 32,3% atkvæða. Sósíalistum tókst að mynda minnihlutastjórn með stuðningi portúgalska Kommúnistaflokksins og Græningjaflokksins. António Costa var því útnefndur forsætisráðherra Portúgals þann 26. nóvember 2015.

Samkvæmt skoðanakönnunum hefur stuðningur Portúgala við Sósíalistaflokkinn aukist verulega á stjórnartíð Costa. Sósíalistarnir unnu mestu kosningasigra sögu sinnar í héraðskosningum árið 2017 og komust í 158 sveitarstjórnir af 308. Í þingkosningum árið 2019 unnu Sósíalistar sigur og urðu stærsti flokkurinn á portúgalska þinginu með um 36,65% atkvæða og 106 þingmenn.

Í október 2021 höfnuðu vinstriflokkar á portúgalska þinginu fjárlagafrumvarpi stjórnar Costa sem leiddi til þess að Marcelo Rebelo de Sousa forseti rauf þing og kallaði til nýrra þingkosninga í janúar næsta ár. Þegar kosningarnar voru haldnar þann 30. janúar 2022 unnu Sósíalistar óvæntan stórsigur og náðu hreinum meirihluta á portúgalska þinginu.

Tilvísanir

Evrópuþingmenn
Forsætisráðherrar Portúgals
Nízhníj Novgorod

Nízhníj Novgorod (Ни́жний Но́вгород á rússnesku) eða Nízhníj  í daglegu tali, er höfuðborg  Volga-héraðs og Nizhny Novgorod Oblast. Frá 1932 til 1990, hét borgin Gorkíj (Го́рький), eftir rithöfundinum Maxím Gorkíj.

Íbúar eru um 1,25 milljónir (2010). Nizhy er á mótum Oka-fljóts og Volgu. Fljótaferðamennska er mikilvæg atvinnugrein.

Borgin varð fyrir miklum loftárásum í seinni heimsstyrjöld 1941-1943 þegar Þjóðverjar gerðu þar loftárásir vegna hernaðarframleiðslu þar. Vegna hernaðarmikilvægi borgarinnar var hún lokuð útlendingum á tímum Sovétríkjanna.

Heimild

Tenglar
Ferðaheimur - Nishny Novgorod

Borgir í Rússlandi
Juan Guaidó

Juan Gerardo Guaidó Márquez (fæddur 28. júlí 1983) er venesúelskur  verkfræðingur og stjórnmálamaður. Guaidó er forseti löggjafarþings Venesúela (spænska: Asamblea Nacional) og í janúar 2019 lýsti hann sig sem forseta landsins til bráðabirgða sem andsvar við Nicolás Maduro, núverandi forseta, vegna efasemda um lögmæti kosningar hans árið 2018 og óánægju með stjórn hans og efnahagsástand landsins. Mörg ríki, meðal annars Bandaríkin, Kanada og Brasilía, viðurkenna nú Guaidó fremur en Maduro sem lögmætan forseta Venesúela.

Tilvísanir

Fólk fætt árið 1983
Venesúelskir stjórnmálamenn
Viðareiði

Viðareiði er nyrsta byggð í Færeyjum og er á eynni Viðey. Þorpið er nálægt Villingadalsfjalli sem er eitt hæsta fjall eyjanna og Ennibergi sem er mikið þverhnípi. Frá Viðareiði sést til allra sex Norðureyjanna. Íbúar voru 354 árið 2015.

Heimild

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Sumba

Sumba er syðsta byggð á Suðuroy og í Færeyjum. Íbúar voru 237 árið 2016. Í sveitarfélaginu Sumba eru hins vegar um 350. Íbúarnir nefnast Sumbingar. Hefð er fyrir keðjudansi og söng í Sumba. Poul F. Joensen, (1898-1970) frægt færeyskt ljóðskáld er fætt í bænum. Árið 1997 voru gerð göng norður til Lopra. Þar með var auðveldara fyrir Sumbinga að fara til Vágs og Tvöreyrar. Beinisvørð eru þverhnípt björg sunnan við þorpið.

Heimild

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Glyvrar

Glyvrar er þorp á Eysturoy, Skálafirði í Færeyjum. Það er hluti af samfelldri 10 km byggð á austurströnd fjarðarins (Toftir, Saltangará, Runavík o.fl.). Bygdasavnid Forni er byggðasafn þar. Bakkafrost er stórt fiskeldisfyrirtæki í Glyvrum.

Heimild

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Samningur

Samningur er samkomulag milli tveggja einstaklinga eða fyrirtækja. Sé ekki orðið við efni samnings eða ósátt er um hvað samningur gengur út á er hægt að grípa til ýmissa lögfræðilegra aðgerða. Samningar falla undir einkamálarétt, sem er það svið lögfræði sem fjallar um rétti og skyldur milli aðila. 

Samningur má vera munnlegur eða skriflegur og eru þeir í flestum tilfellum jafngildir, þó stundum er lagaskylda um að gera skriflegan samning. Samningar eru jafnan bindandi þeim ákvæðum (skilyrðum) sem samið hefur verið um, þó ekki ef annar aðili er undir fjárræðisaldri eða ef ákvæði samnings brjóta í bág við lög.

Tengt efni 
 Kaupsamningur
 Kjarasamningur
 Framvirkur samningur
 Valréttarsamningur

Heimildir 

Einkamálaréttur
Kyushu

Kyushu (九州, Kyūshū "níu héruð") er þriðja stærsta eyja Japans og er sú syðsta og vestlægasta af 4 höfuðeyjunum. Á eynni búa tæpar 13 milljónir og er hún 36.782 ferkílómetrar að stærð.

Eyjar Japans
Pinus arizonica

Pinus arizonica er meðalstór fura sem vex í norður Mexíkó, suðaustur Arizona, suðvestur New Mexico, og vestur Texas í Bandaríkjunum. Hún verður 25 til 35 m há, með að 1,2 m stofnþvermál. Barrnálarnar eru í búnti 3, 4  eða 5, og eru fimm nálar í búnti algengastar. Þessi breytileyki gæti bent til blöndunar við hina náskyldu gulfuru (Pinus ponderosa). Könglarnir eru stakir, í pörum, eða 3 í hvirfingu, 5 til 11 sm langir.

Flokkun
Pinus arizonica var lengi almennt talin afbrigði af gulfuru, en hefur að minnsta kosti síðan 1997 verið viðurkennd sem sjálfstæð tegund af flestum.

Þremur afbrigðum hefur verið lýst;
Pinus arizonica var. arizonica, nálarnar 3 til 4 saman, sjaldan fimm í búnti, 10 til 20 sm langar, vex aðallega í Sierra Madre Occidental frá Arizona og New Mexico suður um Chihuahua til Durango og Zacatecas, vestur til Sonora og Sinaloa, og austur um Coahuila til Nuevo León.
Pinus arizonica var. stormiae, nálarnar 3 til 4 saman, sjaldan fimm í búnti, 14 til 25 sm langar, vex í Sierra Madre Oriental frá Coahuila og Nuevo León suður til suðvestur Tamaulipas (í Miquihuana) og hlutar af San Luis Potosí. 
Pinus arizonica var. cooperi, nálarnar 5 saman, sjaldan fjórar eða þrjár, 6 til 10 sm langar, vex í Sierra Madre Occidental í Chihuahua og Durango. Þessu afbrigði var upphaflega lýst sem sjálfstæðri tegund, en sett undir  Pinus arizonica af Farjon 1997. Þessi breyting hefur hefur ekki verið vinsæl hjá (aðallega) mexíkóskum grasafræðingum. Hún hefur einnig verið endurflokkuð sem undirtegund af Silba 2009 á grundvelli þess að hún er frábrugðnari en var. stormiae, en sú flokkun hefur enn færri formælendur. Sumir höfundar telja þetta afbrigði skyldara Pinus hartwegii.

Tegundin blandast við Pinus ponderosa var. scopulorum og við Pinus engelmannii þar sem búsvæði þeirra skarast, og getur líklega blandast við aðrsr tegundir í undirdeildinni Ponderosae.

Tilvísanir

 Conifer Specialist Group (1998). "Pinus arizonica". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2006. International Union for Conservation of Nature.  

Furur
Barrtré
Stökkmús

Stökkmús getur líka átt við eyðimerkur-stökkmúsina.

Stökkmýs eru lítil nagdýr af músaætt. Þau lifa á þurrum svæðum; eyðimörkum og á hrjóstrugum gresjum í Afríku og Asíu. Til eru 110 ættkvíslir stökkmúsa.  Stökkmýs eru hópdýr sem reiða sig á lyktarskyn, þau grafa holur í jörð fyrir bústaði sína. Vinsælt er að halda þau sem gæludýr.   

Nagdýr
Mýs
Framkvæmdabanki Íslands

Framkvæmdabanki Íslands var fjárfestingabanki sem starfaði frá 1953 til 1966. Hann var stofnaður var með lögum nr. 716 sem samþykkt voru á Alþingi 2. febrúar 1953. Bankinn var sjálfstæð stofnun í eign ríkisins. Tilgangur bankans var að stuðla að uppbyggingu atvinnulífs á Íslandi. Ríkissjóður lagði bankanum til 95 milljóna stofnfé  en það voru skuldabréf fyrir lánum úr Mótvirðissjóði: skuldabréf Sogsvirkjunar 54 milljónir, skuldabréf Laxárvirkjunar 21 milljónir og skuldabréf Áburðarverksmiðjunnar 20 milljónir. Bankinn átti líka að hafa umsjón með Mótvirðissjóði og lánum sem ríkið hafði veitt.
Benjamín Eiríksson var bankastjóri Framkvæmdabankans frá stofnun árið 1953 og til ársins 1965 er hann dró sig í hlé af heilsufarsástæðum. 

Framkvæmdasjóður Íslands tók við öllum eignum og skuldum og ábyrgðum Framkvæmdabanka Íslands 1. janúar 1967 og öllu fé Mótvirðissjóðs.

Tenglar
 Framkvæmdabanki Íslands (Alþingi)
 Rannsóknarstofa fjármálanna, heimsókn í Framkvæmdabankann, Morgunblaðið, 276. tölublað (02.12.1955), Blaðsíða 7 
 Framkvæmdasjóður Íslands (Alþingi)

Íslenskir bankar
Hagsaga Íslands
Pinus coulteri

Pinus coulteri er meðalstór fura sem ættuð er frá strandfjöllum Suður-Kaliforníu og norður Baja California (Mexíkó). Stakir lundir hafa fundist norður til San Francisco Bay svæðisins í Mt. Diablo State Park og Black Diamond Mines Regional Preserve. Tegundin er nefnd eftir Thomas Coulter, írskum grasafræðingi og lækni.

Hún er með þyngstu köngla nokkurrar furu. Þrátt fyrir takmarkaða náttúrulega útbreiðslu er hún vinsælt skrauttré.

Lýsing
Pinus coulteri er frá 10 til 25 m há með stofnþvermál að 1m. Bolurinn er beinn og greinarnar láréttar til lítið eitt uppsveigðar. Barrnálarnar eru þrjár saman í búnti, blá-grágrænar, 15 til 30 sm langar og gildar: 2 mm þykkar.

Afgerandi einkenni þessarar tegundar eru stórir könglarnir með göddum sem eru 20 til 40 sm langir, og 2 til 5 kg nýþroskaðir. Hún myndar stærstu köngla nokkurrar furu (fólk sem er að vinna í kring um eða við furuna þarf helst að vera með öryggishjálma), þó að grannir könglar sykurfuru séu lengri.

Vistfræði
Pinus coulteri er náskyld Pinus sabiniana. Hún er fjarskyldari freysfuru (Pinus sabiniana) sem hún deilir búsvæði með, og  gulfuru (P. ponderosa). Pinus coulteri vex í þurrara umhverfi en freysfura og gulfura.

Hún vex í suðurhliðum í 200 til 2300m hæð, og þolir þurran og grýttan jarðveg. Pinus coulteri er oftast í blandskógum. Hærra til fjalla í San Jacinto Mountains vex hún með Quercus kelloggii. Spætur leita oft að skordýrum undir berkinum á tegundinni.

Nytjar
Viðurinn er mjúkur og lélegur, svo tegundin er lítið notuð í annað en eldivið.

Pinus coulteri er ræktuð sem skrauttré, í almennings og einkagarða og yndisskógrækt þar sem þurrkþols er þörf.

Myndir

Tilvísanir

Heimildir
  , with illustrations by Carl Eytel - Kurut, Gary F. (2009), "Carl Eytel: Southern California Desert Artist", California State Library Foundation, Bulletin No. 95, pp. 17-20  retrieved November 13, 2011
 Cope, Amy B. (1993). "Pinus coulteri". Fire Effects Information System (FEIS). US Department of Agriculture (USDA), Forest Service (USFS), Rocky Mountain Research Station, Fire Sciences Laboratory – via https://www.feis-crs.org/feis/.
 Earle, Christopher J., ed. (2018). "Pinus coulteri". The Gymnosperm Database.
 
 Kral, Robert (1993). "Pinus coulteri". In Flora of North America Editorial Committee. Flora of North America North of Mexico (FNA). 2. New York and Oxford – via eFloras.org, Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.

Tenglar
 Pinus coulteri Calflora 
 Jepson Manual treatment
 USDA Plants Profile for Pinus coulteri (Coulter pine) 
 coulteri CalPhotos

Furur
Barrtré
Langeleik

Langeleik er norskt strengjahljóðfæri. Langeleik hefur einn laglínustreng ásamt sjö öðrum strengjum sem strengdir eru yfir viðarstokk. Spilað á strengina með nögl.

Strengjahljóðfæri
Þjóðlagatónlist
Melódía (handrit)

Melódía er handrit sem skrifað var á Íslandi 1660 sem inniheldur 223 lög og texta.

Tilvísanir 

Þjóðlagatónlist
Ljóðstafir

Ljóðstafir skiptast í stuðla og höfuðstafi, og eru svipuð eða eins hljóð í upphafi atkvæða, sem eru endurtekin með reglulegu og taktföstu millibili til þess að tengja eina eða tvær ljóðlínur saman. Það fer eftir lengd ljóðlínu og hrynjandi hvar stuðlar eiga að vera. Stuðlar geta verið einn eða tveir (fer eftir bragarhætti) og standa ávallt saman í línu.

Höfuðstafur er ávallt einn og fylgir vanalega í næstu línu á eftir. Til eru bragarhættir þar sem tveir stuðlar og höfuðstafir eru saman í langri línu, t.d. braghenda og afhending, en þá er seinni hluti línunnar upphaflega ættaður frá stuttri annarri línu sem hefur runnið saman við þá fyrri svo úr verður ein löng.

Braglína skiptist í hákveður og lágkveður. Í venjulegri ferskeytlu er það regla að annar stuðullinn er í þriðju hákveðu. Hinn má vera á hvaða áhersluatkvæði sem er. Þrjú dæmi um mismunandi staðsetningu réttra stuðla í fyrstu braglínu (feitletrað):Lína er úr ljóði ein ...Hér er lína úr ljóði stök ...Þetta er fyrsta lína ljóðs ...Dæmi um heila, rétt stuðlaða vísu (stuðlar og höfuðstafir feitletraðir):
Það minn uggir þankabás,
það við stuggi mörgum,
að fara í muggu frá Laufás
fram að Skuggabjörgum.
(Gömul vísa úr Höfðahverfi, höfundur óþekktur og fallbeygir Laufás ekki skv. nútímavenju).

Hvað stuðlar við hvað? 
Sérhljóðar stuðla hver við annan og stundum líka við „j“ (einkum í fornum kveðskap) en samhljóðar stuðla saman (r-r, l-l o.s.frv.).

Vegna mismunandi framburðar eftir landshlutum þykir mörgum rangt/ljótt að stuðla „hv-“ saman við „kv-“ þótt flestir beri hljóðin eins fram. Þegar orð sem byrja á h- eru látin stuðla saman en næsti stafur á eftir h-inu er ekki sá sami, getur þurft að bera h-ið sérstaklega skýrt fram til að stuðlarnir komi fram í flutningnum. Sú skoðun er til, að slík stuðlasetning sé ljót eða hljómi illa, t.d. að orðin hlakka og hakka stuðli ekki fallega saman, en engin regla er til um það önnur en smekkur fólks.

Gnýstuðlar 
Um orð sem byrja á „s“ gilda sérstakar reglur, og fer rétt stuðlasetning eftir hljóðunum sem á eftir koma þannig að orðin byrji á sams konar hljóðum. Einkum skiptir máli að sk- stuðlar eingöngu við sk-, sl- bara við sl-, sm- bara við sm-, sn- bara við sn-, sp- við sp- og st- við st-. Þetta kallast gnýstuðlar. Þannig stuðlar orðið „strákur“ við „stelpa“ eða „starf“ en ekki við t.d. „slæpingi“ eða „skíði“.

Útbreiðsla og saga 
Til forna voru ljóðstafir notaðir í kveðskap víðsvegar um Norðurlönd, Bretlandseyjar og víðar. Snemma á miðöldum dró úr notkun þeirra og þeir hurfu nánast úr notkun í kveðskap, nema á Íslandi þar sem þeir eru enn notaðir í skáldskap í hefðbundnum stíl. Ragnar Ingi Aðalsteinsson hefur rannsakað sögu og þróun stuðlasetningar í 1200 ár, frá norrænum fornkveðskap til íslensks nútímaskáldskapar og skrifað doktorsritgerðina Tólf alda tryggð: Athugun á þróun stuðlasetningar frá elsta þekktum norrænum kveðskap fram til nútímans (Hugvísindastofnun, Reykjavík 2010).

Bragfræði
Íslensk málfræði
Íslensk menning
Ljóð
Elísabet Baldvinsdóttir

Elísabet Baldvinsdóttir (f. 1885, d. 1958) var verslunarkona og jafnaðarmaður. Hún var búsett í Bretlandi á árum fyrri heimsstyrjaldarinnar og starfaði þar meðal annars sem bílstjóri.

Ævi og störf 
Elísabet fæddist og ólst upp á Þorgerðarstöðum í Fljótsdal,  dóttir hjónanna Baldvins Benediktssonar bónda og Rósu Jónsdóttur. Árið 1913 hélt hún til Edinborgar í Skotlandi til að ráða sig í vinnu og læra ensku, vegna stríðsins dróst sú dvöl á langinn eða allt til ársins 1919.

Við heimkomuna settist Elísabet að á Seyðisfirði og bjó þar alla tíð, lengst af sem kaupmaður í versluninni Breiðabliki. Hún var virk í félagsmálum, bæði á vettvangi kvenréttindahreyfingarinnar og hreyfingar jafnaðarmanna. Hún sat m.a. í stjórn verkakvennafélagsins á Seyðisfirði og var á framboðslista Alþýðuflokksmanna við bæjarstjórnarkosningar. 

Árið 1922 fékk Elísabet skráð ættarnafnið Baldvins. Óljóst er þó hvort eða hversu lengi hún notaði það.

Bretlandsdvöl 

Árið 1922 birti Elísabet grein í Hlín, tímariti Sambands norðlenskra kvenna sem ritstýrt var af Halldóru Bjarnadóttur. Greinin fjallaði um dvölina í Bretlandi á árunum 1913-19.  Frásögnin vakti mikla athygli og hefur margoft verið rifjuð upp síðar. Árið 1937 flutti Elísabet fyrirlestra um sama efni í Alþýðuhúsinu í Reykjavík.  Rúmum aldarfjórðungi síðar var frásögn Elísabetar lesin í Ríkisútvarpinu og vakti þá mikla athygli.  Þá var greinin frá 1922 prentuð óbreytt í Lesbók Morgunblaðsins árið 1996. 
 
Í frásögn Elísabetar kemur fram að hún hafi flust til Edinborgar árið 1913 og fengið starf á skrifstofu. Samkvæmt öðrum heimildum rak hún þó ásamt samstarfskonu greiðasölu í Leith sumarið 1914, sem naut vinsælda íslenskra ferðalanga.  Þegar heimsstyrjöldin skall á reyndu ýmsir í Íslendingasamfélaginu í Edinborg að leita leiða til að komast aftur til Íslands. Elísabet kaus hins vegar að vera um kjurrt.

Vorið 1915 réðst hún til starfa við skotfæraverksmiðju í Birmingham, þar sem hún vann við að framleiða sprengikúlur og skothylki við hinar verstu aðstæður. Þrátt fyrir langan vinnudag, fann hún tíma til að stunda nám við ökuskóla í borginni og sumarið 1916 var hún ráðin bílstjóri hjá vopnaverksmiðjunni þar sem hún starfaði. Þar ók hún jöfnum höndum sem einkabílstjóri á fólksbílum, vörubílstjóri við skotfæraflutninga eða sjúkrabílsstjóri, sem sinnti þá jafnframt starfi sjúkraflutningamanns. Líklegt er að Elísabet hafi þar með orðið fyrsta íslenska konan til að taka bílpróf, sem og fyrsta íslenska konan til að starfa sem atvinnubílstjóri.

Tilvísanir 

Íslenskar konur
Kvenréttindi á Íslandi
Framkvæmdasjóður Íslands

Framkvæmdasjóður Íslands var sjálfstæð stofnun í eigu íslenska ríkisins. Sjóðurinn var stofnaður með lögum 66/1966 og tók yfir eignir og skuldbindingar Framkvæmdabanka Íslands. Sjóðurinn var í  vörslu Seðlabanka Íslands, en með aðskildum fjárhag og bókhaldi. Hlutverk Framkvæmdasjóðs Íslands var að efla atvinnulíf og velmegun á Íslandi í gegnum að veita fé til þeirra fjárfestingarlánasjóða sem veita einstök lán. Á árinu 1992 var lögum um starfsemi Framkvæmdasjóðs Íslands breytt, hætt var að veita lán úr honum og Lánasýslu ríkisins var falin umsjá hans. Sjóðurinn var sjálfstæður lögaðili þar til  sjóðurinn var  lagður niður með lögum 146/1988  og eignir hans og skuldir færðar yfir í A-hluta ríkissjóðs.

Tenglar
 Framkvæmdasjóður Íslands (Alþingi lög 66/1966)
 Framkvæmdasjóður Íslands (Alþingi lög 70/1985)
 Framkvæmdasjóður Íslands  (Aþingi Lög 146/1988)

Íslenskir bankar
Niðurlagðar íslenskar ríkisstofnanir
Melódía

Melódía getur átt við:

 Laglínu
 Melódíu (handrit) – Handrit frá 1660
Snjóvelta

Snjóvelta er það þegar snjór hnoðast eða vefst upp í köggla eða vindla, gerist stundum í sunnan þíðviðri. Í þjóðsögum Jóns Árnasonar segir á einum stað: Þegar snjóveltur eru veit á hálfsmánaðarskorpu (snjóveltur eru þegar snjór fýkur í vindla á sléttri jörð).

Tilvísanir
Pinus sabineana

Pinus sabiniana (stundum stafað P. sabineana) er fura sem er einlend í Kaliforníu í Bandaríkjunum.

Lýsing 
Pinus sabiniana verður yfirleitt um 11 til 14 m há, en getur náð allt að 32m hæð. Barrnálarnar eru 3 saman í búnti, föl grá-grænar, gisnar og hangandi, og verða um 20 til 30 sm langar. Könglarnir eru stórir og þungir, 15 til 25 sm langir, egglaga. Ferskir eru þeir 0,3 til 0,7 kg, sjaldan yfir 1 kg.<ref
name="usdaTreat"></ref>

Pinus sabiniana vex frá sjávarmáli og upp í 2000m hæð. Hún er aðlöguð löngum, heitum og þurrum sumrum og finnst á svæðum með óvenju vítt svið úrkomu: frá 250 mm meðalúrkomu á ári við jaðar Mojave til 1780mm á hluta Sierra Nevada. Hún kýs grýttan, vel drenaðan jarðveg, en vex einnig í serpentinejarðvegi og þungum, illa drenuðum, leirkenndum jarðvegi. 

Fræðiheitið sabiniana er til heiðurs Joseph Sabine, ritara Horticultural Society of London.

Tilvísanir

Heimildir 
 Conifer Specialist Group (1998). "Pinus sabineana". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2006. International Union for Conservation of Nature. Retrieved 12 May 2006.
 
 A. Farjon (2005). Pines: Drawings and descriptions of the genus Pinus. Brill. 
 
 Discovery Channel (2010), MythBusters, Episode 138

Viðbótarlesning 
  , with illustrations by Carl Eytel – Kurut, Gary F. (2009), "Carl Eytel: Southern California Desert Artist", California State Library Foundation, Bulletin No. 95, pp. 17-20  retrieved Nov. 13, 2011

Tenglar 
 eFlora, The Jepson Herbarium, University of California, Berkeley
 USDA PLANTS Treatment for  Pinus sabiniana (California foothill pine) 
 Pinus sabiniana in the CalPhotos Photo Database, University of California, Berkeley

Furur
Barrtré
Ríkini

Ríkini (eða Richini) var frankneskur munkur sem kenndi söng og söngfræði á Hólum í Hjaltadal á 12. öld. Það er fyrsta heimild um söngkennslu á landinu. Jón Ögmundsson, fyrsti biskup á Hólum, fékk hann til landsins.

Heimildir

Þjóðlagatónlist
Pinus patula

Pinus patula er furutegund sem er ættuð frá hálendi Mexíkó. 

Viðurinn er fölbleikur til laxableikur, í meðallagi mjúkur, stökkur og lyktar sterklega af anís þegar hann er nýhögginn.

Tilvísanir

 Eguiluz T.1982. Clima y Distribución del género pinus en México. Distrito Federal. Mexico.
 Rzedowski J. 1983. Vegetación de México. Distrito Federal, Mexico.
 Richardson D.M. (Ed) 2005. Ecology and biogeography of Pinus. Department of Conservation. South Island Wilding Conifer Strategy. New Zealand.
 Chandler, N.G. Pulpwood plantations in South Africa. Proc. Aust. Paper Indus. Tech. Ass.
 Gutiérrez, Millán, W. Ladrach. 1980. Resultados a tres años de la siembra directa de semillas de Cupressus lusitanica y Pinus patula en finca Los Guaduales Departamento del Cauca. Informe de Investigación 60. Cali, Colombia. Cartón de Colombia S.A. 6 p.

Furur
Barrtré