alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eþíópíska valdaránstilraunin 1960

Árið 1960 var tilraun til valdaráns í Eþíópíska keisaradæminu 13. desember. 

Fjórir samsærismenn stóðu að baki Byltingarráðinu, en bræðurnir Germame Neway og hershöfðinginn Mengistu Neway, yfirmaður keisaravarðliðsins, leiddu tilraunina og reyndu að hrinda keisaranum Haile Selassie af stóli. Leiðtogar valdaránsins tilkynntu um myndun nýrrar ríkisstjórnar undir stjórn elsta sonar Haile Selassie, krónprinsins Asfaw Wossen, sem myndi taka á fjölmörgum efnahagslegum og félagslegum vandamálum, en á þessum tímapunkti var keisarinn staddur erlendis. Byltingarráðið náði tökum á höfuðborg keisaradæmisins, Addis Abeba, og tók nokkra ráðherra og aðra mikilvæga aðila í gíslingu. Þrátt fyrir að allt gengi smurt í fyrstu snerist meirihluti íbúa og hersins gegn valdaráninu og þann 17. desember höfðu fylkingar hliðhollar Haile Selassie náð aftur stjórn á Addis Ababa. Að minnsta kosti 300 manns voru drepnir vegna valdaránstilraunarinnar. 

Valdaránstilraunin er talin alvarlegasta ógnin við stjórn Haile Selassie frá því hann tók við völdum 1941 þar til hann missti þau 1974 eþíópísku byltingunni.

Tilvísanir

1960
Saga Eþíópíu
Valdarán
Gattaca

Gattaca kvikmynd og vísindaskáldsaga frá árinu 1997. Handritshöfundur og leikstjóri er  Andrew Niccol. Í kvikmyndinni leika Ethan Hawke og Uma Thurman með Jude Law, Loren Dean, Ernest Borgnine, Gore Vidal og Alan Arkin í aukahlutverkum. Kvikmyndin fjallar út frá sjónarhorni lífpönks (e. biopunk vision) um framtíðarsamfélag þar sem driffjöður alls er erfðafræði þar sem væntanleg börn eru getin gegnum genaval þar em þau eru með bestu erfðaeiginleika foreldra. Aðalpersóna myndarinnar er Vincent Freeman sem leikinn er af Hawke. Freeman var getinn utan hins genabótakerfisns og villir á sér heimildir til að forðast mismunun því hann dreymir um að vera geimfari.

Tengill
 Stórkostleg vísindaskáldsaga

Bandarískar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1997
Stoke City

Stoke City er enskt knattspyrnufélag frá borginni Stoke-on-Trent í mið-Englandi og spilar í ensku meistaradeildinni. Heimavöllur liðsins er á Bet365 Stadium sem tekur rúmlega 30.000 í sæti.

Liðið var stofnað árið 1863 sem Stoke Ramblers en það var nefnt Stoke City árið 1925. Liðið hefur unnið Deildarbikarinn (League Cup) einu sinni og Football league trophy tvisvar; 1972 og besti árangur í efstu deild er 4. sæti (1936 og 1947)

Frá 1997–2008 voru íslenskir eigendur í meirihluta á liðinu. Guðjón Þórðarson þjálfaði liðið um tíma og kom liðinu upp um deild ásamt því að vinna Football League bikar árið 2000.

Frá 2008–2018 spilaði liðið í ensku úrvalsdeildinni.

Heimild

Ensk knattspyrnufélög
Stofnað 1863
Hjörtur Hermannsson

Hjörtur Hermannsson er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með Pisa og íslenska landsliðinu. Hann var valinn í hópinn fyrir EM 2016.

Íslenskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1995
Drymou

Drymou (gríska: Δρύμου) er þorp í Paphos héraði á vestur- Kýpur sem er staðsett 3 km vestur af Fyti. Það er með um 100 íbúa og er staðsett í 500 metra hæð og umkringt villtum gróðri og kornrækt, ólífutrjám, víngörðum og möndlutrjám.

Þorp á Kýpur
Genfarráðstefnan 1954

Genfarráðstefnan 1954 var ráðstefna nokkurra þjóða sem haldin var í Þjóðahöllinni í Genf í Sviss 26. apríl til 20. júlí 1954. Henni var ætlað að taka á þeirri stöðu sem upp var komin eftir Kóreustríðið og Fyrsta stríðið í Indókína. Kóreski hlutinn var í höndum erindreka frá Suður-Kóreu, Norður-Kóreu, Alþýðulýðveldisins Kína, Sovétríkjanna og Bandaríkjanna. Þessum fundum lauk án niðurstöðu. Sá hluti sem varðaði Indókína var í höndum fulltrúa frá Frakklandi, sjálfstæðishreyfingunni Viet Minh, Bandaríkjunum, Sovétríkjunum og Alþýðulýðveldinu Kína og þeirra ríkja sem áttu að verða til í Indókína. Niðurstaða ráðstefnunnar var að Víetnam var skipt tímabundið í tvö svæði: Norður-Víetnam, undir stjórn Viet Minh, og Suður-Víetnam, undir stjórn keisarans Bảo Đại. Í lokayfirlýsingu ráðstefnunnar kom fram að kosningar í sameinuðu Víetnam skyldu fara fram í júlí 1956. 

Ályktanir ráðstefnunnar voru ekki undirritaðar af fulltrúum Viet Minh eða Bandaríkjanna. Að auki voru þrír vopnahléssamningar gerðir milli Kambódíu, Laos og Víetnam.

1954
Saga Víetnam
Kalda stríðið
Ráðstefnur í Genf
Savitri Devi

Savitri Devi Mukherji (30. september 1905 – 22. október 1982) var hugmyndafræðingur nasista og trúspekingur og hefur verið kölluð hofgyðja Hitlers. Hún beitti sér mikið fyrir dýravernd.  Hún er af grískum og frönskum ættum og bar nafnið Maximiani Portas einnig  skrifað Maximine Portaz. Savitra Davi kom til Íslands í nóvember árið 1946 og dvaldi á Íslandi til 9. júlí 1947. Ferðasaga hennar þegar hún fer að rótum Heklu birtist í Vísi 14. apríl 1947. Savitri er höfundur fjölda bóka og ritgerða. Hún  skrifaði nokkrar bækur um Akhenaten faraó í Egyptalandi. Hún hélt  fyrirlestur um Akhenaten í Guðspekifélagshúsinu í Reykjavík 22. nóvember 1946.
Hún skrifaði greinar í íslensk blöð á meðan hún dvaldi á Íslandi.

Ritverk
 Essai-Critique Sur Théophile Kaïris. Maximine Portaz, Lyon 1935
 La simplicité mathématique. Maximine Portaz, Lyon 1935
 A Warning to the Hindus. Hindu Mission, Kalkutta 1939
 The Non-Hindu Indians and Indian Unity. Hindu Mission, Kalkutta 1940
 L’Étang aux lotus. Savitri Devi Mukherji, Kalkutta, 1940
 Akhnaton’s Eternal Message: A Scientific Religion 3,300 Years Old. A. K. Mukherji, Kalkutta 1940
 Joy of the Sun: The Beautiful Life of Akhnaton, King of Egypt, Told To Young People. Thacker, Spink and Co. Ltd., Kalkutta 1942
 A Son of God: The Life and Philosophy of Akhnaton, King of Egypt. Philosophical Publishing House, London 1946
 Akhnaton: A Play. Philosophical Publishing House, London 1948
 Defiance. A. K. Mukherji, Kalkutta 1951
 Gold in the Furnace. A. K. Mukherji, Kalkutta 1952
 dt. Ausgabe: Gold im Schmelztiegel. Erlebnisse im Nachkriegsdeutschland. Eine Huldigung an Deutschland. Editioni di Ar, Padova 1982
 The Lightning and the Sun. Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1958
 Pilgrimage. Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1958
 Paul de Tarse, ou Christianisme et Juiverie. Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1958
 Impeachment of Man. Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1959
 Long-Whiskers and the Two-Legged Goddess, or The True Story of a „Most Objectionable Nazi“ and... Half-a-Dozen Cats. Savitri Devi Mukherji, Kalkutta [1965]
 Souvenirs et réflexions d'une Aryenne. Savitri Devi Mukherji, Neudelhi 1976

Tenglar
 Konan sem villtist í grennd Heklu (Salvör 5.4.2011)
 The strange case of Savitri Devi  eftir Koenraad Elst
 Savitri Devi: The mystical fascist being resurrected by the alt-right (BBC Magazine 2017)
 Long-Whiskers and the Two-Legged Goddess, or The True Story of a „Most Objectionable Nazi“ and... Half-a-Dozen Cats bók eftir Savitri Devi um ketti

Tilvísanir

Nasistar
Choulou

Choulou (gríska: Χούλου, tyrkneska: Hulu) er þorp í Paphos á Kýpur, staðsett 6 km vestur af Agios Fotios í um 350 m hæð yfir sjávarmáli.

Þorp á Kýpur
Fossvogshverfi

Fossvogshverfi er í Fossvogsdal, staðsett Reykjavíkurmegin inn af Fossvogi. Bæjarmörk Reykjavíkur og Kópavogs liggja frá mynni Fossvogslækjar í norðvestur og svo um miðjan voginn til vesturs.

Hverfi Reykjavíkur
Nata

Nata (gríska: Νατά) er lítið þorp á Paphos svæðinu í suðvestur Kýpur. Þetta er lítið tiltölulega óspillt hefðbundið þorp sem staðsett er á suðausturhlíðinni í Xeros River Valley með um það bil 300 íbúum sem fjölgar hægt vegna fjölda útlendinga sem vilja búa þar. Dalurinn er grænn að vetri en brúnn á sumrin.

Þorp á Kýpur
Peter Handke

Peter Handke (fæddur 6. desember 1942) er austurískur skáldsagnahöfundur, leikskáld og þýðandi. Hann fékk Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2019. Þekktasta verk hans er Die Angst des Tormanns beim Elfmeter, sem kom út árið 1970. Hann vakti fyrst verulega athygli með leikritinu Publikumsbeschimpfung (Svívirðing áhorfenda) sem sýnt var árið 1966. 

Skáldsaga hans Kindergeschichte eða Barnasaga í kom út á íslensku  árið 1987 í þýðingu Péturs Gunnarssonar. Leikritið Publikumsbeschimpfung var flutt af Stúdentaleikhúsinu. Leikritið Kasper eftir Handke var sýnt í Þjóðleikhúsinu.

Handke hefur verið umdeildur vegna afstöðu sinnar til hlutverks Serba í Júgóslavíustyrjöldunum á tíunda áratugnum. Í greinum sínum um Serbíu hefur hann gagnrýnt umfjöllun alþjóðlegra fjölmiðla um stríðin og haldið því fram að Serbar hafi verið einhliða málaðir sem „skúrkarnir“ í stríðunum á meðan dregið hafi verið úr afbrotum annarra stríðsaðila. Gagnrýnendur Handke hafa vænt hann um að afneita því að þjóðarmorð hafi verið framið á Bosníuserbum. Jafnframt var deilt um þá ákvörðun hans að vera viðstaddur og flytja minningarræðu við jarðarför Slobodans Milošević árið 2006, þar sem Handke sagðist vera „glaður að vera nærverandi í dag, í nálægð Júgóslavíu, í nálægð Serbíu, í nálægð Slobodan Milošević“. Vegna þessara mála var ákvörðunin um veitingu Nóbelsverðlaunanna til Handke árið 2019 nokkuð umdeild og meðal annars lýstu ráðamenn í Albaníu og Kósovó yfir hneykslun sinni vegna hennar.

Heimildir

 Jón Bjarni Atlason, Óboðlegur rithöfundur?, Lesbók Morgunblaðsins, 26. ágúst (26.08.2006), Blaðsíða 6
 Pétur Gunnarsson,Peter Handke. – Teningur, 5. hefti vor 1988 (01.05.1988), Bls. 44-47
 Handke og Tokarczuk hljóta Nóbelsverðlaun (vefur Rúv 10. okt. 2019)

Tilvísanir

Austurrískir rithöfundar
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Rúnar Már Sigurjónsson

Rúnar Már Sigurjónsson er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með CFR Cluj í Rúmeníu og íslenska landsliðinu. Hann var valinn í hópinn fyrir EM 2016.

Íslenskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1990
Mantilla

Mantilla er sjal eða slæða úr silki eða blúndum sem hefbundinn spænskur höfuðbúnaður, slæðan nær yfir höfuð og axlir og er oft sett yfir háan kamb sem kallast peineta. Mantilla slæða er einnig notuð án þess að nota kamb af  konum  í Rétttrúnaðarkirkjunni í Rússlandi og er þá oft hvít og krosslögð yfir háls og lögð yfir gagnstæða öxl.

Á málverkum eftir spænsku málarana Diego Velázquez og Francisco Goya má oft sjá konur með mantillaslör. 
Eftir 1900 var mantillaslör aðallega notað við formlegar athafnir eins og nautaat, í dymbilviku og við brúðkaup.

Heimild
Bricker-frumvarpið

Bricker-frumvarpið er heiti á nokkrum tillögum að viðaukum við Stjórnarskrá Bandaríkjanna sem öldungadeild Bandaríkjaþings tók til meðferðar á 6. áratug 20. aldar. Engin af þessum tillögum komst í gegnum þingið. Frumvarpið er nefnt eftir helsta stuðningsmanni breytinganna, John W. Bricker frá Ohio, sem var íhaldssamur repúblikani. Frumvarpið gekk út á að takmarka völd Bandaríkjaforseta til að skuldbinda Bandaríkin á alþjóðavettvangi án samþykkis þingsins. 

Bandarískir lögskýrendur höfðu bent á að úrskurður dómara í málinu Missouri gegn Holland frá 1920 þýddi í reynd að Bandaríkjastjórn gæti breytt stjórnarskránni með samningum við önnur ríki. Íhaldssamir repúblikanar vildu með frumvarpinu loka fyrir þennan möguleika meðan frjálslyndari öfl flokksins sem studdu stjórn Dwight D. Eisenhower stóðu gegn breytingunni. Það voru einkum samningar sem gerðir voru á vettvangi Sameinuðu þjóðanna í andrúmslofti Kalda stríðsins sem vöktu ótta hjá íhaldsmönnum. Síðasta útgáfa frumvarpsins fór fyrir öldungadeildina 1954 þar sem hún var felld. Þremur árum síðar úrskurðaði Hæstiréttur Bandaríkjanna í Reid gegn Covert að enginn alþjóðasamningur gæti falið í sér niðurfellingu Réttindaskrár Bandaríkjanna. 

Saga Bandaríkjanna
1951-1960
Kalda stríðið
Victor Pálsson

Guðlaugur Victor Pálsson er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður fyrir DC United í MLS og fyrir íslenska landsliðið. 
Guðlaugur getur einnig leyst af sem varnarmaður. 
Guðlaugur Victor er portúgalskur í föðurætt.

Fólk fætt árið 1991
Íslenskir knattspyrnumenn
Evrópski ofurbikarinn

Evrópski ofurbikarinn er keppni félagsliða í knattspyrnu þar sem mætast sigurvegarar Meistarardeildar Evrópu og Evrópudeildarinnar leiktíðarinnar á undan í úrslitaleik til að ákvarða hver sé meistari meistaranna.  

Núverandi meistarar eru Real Madrid. Keppnin átti að vera haldin árið 2020 í Porto en vegna COVID-19 faraldursins var keppnin færð yfir til Búdapest.

Saga 
Evrópski ofurbikarinn var fyrst spilaður árið 1971, skipulagður af hollenska blaðinu De Telegraaf sem vildu sanna og sýna að Ajax liðið sem var á þeim tíma ríkjandi Evrópumeistarar væru vissulega bestir í Evrópu og skipulögðu leik milli ríkjandi Evrópumeistaranna og ríkjandi meistara Evrópukeppni bikarhafa. Ekki fékkst leyfi frá UEFA til að halda keppnina árið 1971. Árið 1972 spiluðu Ajax og Rangers frá Glasgow við í fyrsta leiknum um ofurbikarinn sem var ekki staðfest af UEFA fyrr en ári seinna vegna óeirða aðdénda Rangers í úrslitaleik Evrópukeppni bikarhafa sama ár. Eftir það hefur keppnin farið fram með leyfi UEFA.

Sigurvegarar Evrópska ofurbikarsins 

F.C Barcelona, Real Madrid, AC Milan: 5 sinnum
Liverpool: 4 sinnum.
Atlético Madrid: 3 sinnum .

Ajax, Anderlecht, Valencia, Chelsea, Juventus, Bayern München,: 2 sinnum

Porto, Manchester United, FC Dynamo Kyiv, Nottingham Forest, Aston Villa, Aberdeen, Steaua Bucharest, Mechelen, Parma, Lazio, Galatasaray, Zenit, Sevilla : 1 sinni

Tilvísunarlisti 

knattspyrna
Jón Guðni Fjóluson

Jón Guðni Fjóluson er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir SK Brann í Noregi sem varnarmaður og fyrir íslenska landsliðið.

Fólk fætt árið 1989
Íslenskir knattspyrnumenn
FC København

FC København eða FC Copenhagen eins og það heitir alþjóðlega er danskt knattspyrnulið frá Kaupmannahöfn. 

Kaupmannahafnarfélagið hefur átt gífurlegri velgengni að fagna undanfarin ár og það hefur líka staðið sig vel á stóra sviðinu í Meistaradeild Evrópu. Með liðinu hafa leikið nokkur stór nöfn og má þar m.a nefna Simon Kjær, Svíana Johan Wiland  og landa hans Oscar Wendt og Tobias Linderoth, einnig má nefna dönsku landsliðskempuna Jesper Grönkjær. Erkifjendur FCK eru Brøndby IF.

Þó nokkuð af Íslendingum hafa einnig spilað með félaginu má þar m.a nefna Ragnar Sigurðsson, Sölva Geir Ottensen og Rúrik Gíslason. 

Ísak Bergmann Jóhannesson, Orri Óskarsson og Hákon Arnar Haraldsson spila nú með því.

Titlar 
 Danska úrvalsdeildin  14
 1992-93, 2000-01, 2002-03, 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2008-09, 2009-10, 2010-11, 2012-13, 2015-16, 2016-17, 2018-19, 2021-2022
 Bikarmeistarar   8
 1994-95, 1996-97, 2003-04, 2008-09, 2011-12, 2014-15, 2015-16, 2016-17
 Deildarbikarmeistarar   1
1996

Alþjóðlegir titlar 
 Royal League  2
2004-05, 2005-06

Dönsk knattspyrnufélög
Stofnað 1992
Erfðafjárskattur

Erfðafjárskattur er skattur sem er greiddur af peningum sem ganga í arf.

Ísland
Af fyrstu 1,5 milljóninni þarf ekki að greiða skatt en 10% skattur leggst á upphæðina umfram það. Makar og sambýlisfólk þurfa ekki að greiða erfðafjárskatt sín á milli.

Erfðaskattur á heimsvísu

Norðurlönd
Danmörk: Börn greiða 15% erfðafjárskatt, á aðra ættingja leggjast auka 25%. Makar greiða engan skatt.
Finnland: 13% er greitt fyrir  60.000 - 200 000 €. Umfram milljón evra er greitt 19%. Hærri skattur er settur á fjarlæga ættingja.
Svíþjóð: Erfðafjárskattur var lagður af árið 2005.
Noregur: Erfðafjárskattur var lagður af árið 2014.

Þýskaland
Skattur getur verið frá 7-50% og veltur hann á venslum við hinn látna. Nánir ættingjar eru undanþegnir skattinum upp að ákveðinni upphæð.

Bandaríkin
Erfðafjárskattur er mismunandi eftir ríkjum. Louisiana, New Hampshire og Utah hafa til að mynda ekki skattinn.

Kanada
Kanada hefur í raun ekki erfðafjárskatt en leggur þó skatt á fjármagn sem tilkomið er vegna arfs (enska: capital gains).

Heimild

Tenglar
Sýslumaður - erfðafjárskattur
Alþingi - Lög um erfðafjárskatt

Sköttun
Erfðaréttur
Böggvisstaðafjall

Böggvisstaðafjall er fjall og fólkvangur vestur af Dalvík sem stofnaður var árið 1994. Það er vinsælt útivistarsvæði og hluti fólkvangsins er skíðasvæði. Stærð fólkvangsins er 305,9 ha. Fjallið afmarkast af Holtsdal í suðri og Böggvisstaðadal í norðri. Kollur þess er 773 m upp af Dalvík. Það fer hækkandi inn með dölunum og nær 1091 m hæð innst.

Tenglar
Skíðasvæðið Böggvisstaðafjalli
Böggvisstaðir
Umhverfisstofnun - Böggvistaðafjall

Friðlýst svæði á Íslandi
Dalvíkurbyggð
Fjöll á Íslandi
TikTok

TikTok er app og samfélagsmiðill fyrir iOS og Android. Notendur geta búið til og deilt stuttum myndskeiðum. Appið var hannað í Kína. TikTok var gefið út af fyrirtækinu ByteDance árið 2017 en það fyrirtæki hafði áður gefið út appið  Douyin (kínverska: 抖音) fyrir kínverskan markað í september 2016. TikTok og Douyin eru eins en keyra á mismunandi vefþjónum vegna reglna um ritskoðun í Kína. Notendur geta búið til stutt tónlistarmyndbönd (3-15 sekúndur) þar sem persónur hreyfa varir eins og þær séu að tala/syngja (e. lip-sync) og búið til stutt myndbönd 3 til 180 sekúndur. Appið er vinsælt í Asíu og Bandaríkjunum og víða annars. 

Árið 2018 varð api geysivinsælt og var það app sem mest var hlaðið niður í Bandaríkjunum í október 2018. Það ár náði TikTok og  Douyin samanlagt yfir einni billjón niðurhala.
Samfélagsmiðlar
Fógetagarðurinn

Fógetagarðurinn er garður við Aðalstræti í miðborg Reykjavíkur, suður af Miðbæjarmarkaðnum og austur af Hótel Uppsölum. Fógetagarðurinn er einn elsti almenningsgarður í Reykjavík. Þar er  elsta gróðursetta tré í Reykjavík en það er silfurreynir sem gróðursettur var 1884. Garðurinn er á horni Aðalstrætis og Kirkjustrætis fyrir aftan Landssímahúsið. Í dag er garðurinn að mestu leyti hellulagður en ennþá standa upprunaleg tré. Garðurinn stendur þar sem áður var Víkurkirkjugarður, elsti kirkjugarður Reykjavíkur.

Saga
Víkurgarður var upphaflega kirkjugarður Víkurkirkju sem var lítil torfkirkja og stóð í garðinum miðjum. Hún hefur hugsanlega staðið þar allt frá upphafi kristni á Íslandi, gegnt Víkurbænum við vestanvert núverandi Aðalstræti, en elstu heimildir um hana eru kirknatal frá um 1200. Þegar til stóð að reisa dómkirkju í Reykjavík á 9. áratug 18. aldar var upphaflega hugmyndin að byggja hana utan um Víkurkirkju. Þegar grafið var í garðinum komu þar í ljós grafir fólks sem hafði látist úr bólusótt fyrr á öldinni. Því var ákveðið að velja dómkirkjunni stað austar. Þegar dómkirkjan var vígð árið 1796 var Víkurkirkja rifin. Kirkjugarðurinn var þó notaður áfram allt þar til Hólavallakirkjugarður var tekinn í notkun árið 1838.

Hans J. G. Schierbeck landlæknir reisti hús við norðurenda garðsins 1883 og fékk leyfi til að hefja þar garðrækt. Garðurinn varð frægur tilraunagarður með hinar ýmsu garðjurtir og tré. Þar stendur silfurreynir sem talinn er elsta tré í Reykjavík. Þegar Schierbeck flutti til Danmerkur 1894 eignaðist Halldór Daníelsson bæjarfógeti fljótlega garðinn. Önnuðust þau hjónin Halldór og Anna María kona hans garðinn lengi af mestu kostgæfni og hlaut hann þá nafnið Bæjarfógetagarðurinn. Garðurinn varð eign Reykjavíkurborgar árið 1904.

Árið 1952 var hús Schierbecks flutt af lóðinni og hafist handa við að reisa þar viðbyggingu við Landssímahúsið við Austurvöll. Þar var afhjúpuð stytta af Skúla Magnússyni á vegum Verslunamannafélags Reykjavíkur þann 18. ágúst 1954, en styttan er verk  Guðmundar Einarssonar frá Miðdal. Árið 1967 eyðilagðist húsið sem stóð við Aðalstræti 9 í eldi og var þá reist þar tveggja hæða steinsteypt verslunarhúsnæði sem fékk heitið Miðbæjarmarkaðurinn. Það hús var svo hækkað um 3 hæðir árið 1993.

Árið 2017 risu miklar deilur þegar samþykkt var breyting á deiliskipulagi til að heimila stækkun hótelbyggingar í gamla Landssímahúsinu út í garðinn norðaustanverðan. Sóknarnefnd Dómkirkjunnar í Reykjavík hélt því þá fram að framkvæmdin færi í bága við yfirráðarétt Dómkirkjunnar yfir hinum forna Víkurkirkjugarði, sem hefði auk þess aldrei verið formlega aflagður. Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála vísaði kæru sóknarnefndarinnar frá árið 2018 á þeim forsendum að Reykjavík hefði eignast garðinn með bréfi ráðherra Íslands frá 1904 og að garðurinn hefði verið lagður niður í reynd að minnsta kosti frá 1883. Sóknarnefndin kærði þá framkvæmdina, en lögreglustjóri vísaði kærunni frá sumarið 2019.

Tilvísanir 

Miðborg Reykjavíkur
Skrúðgarðar í Reykjavík
Kirkjugarðar í Reykjavík
Saga Reykjavíkur
Nammibar

Nammibar er svæði eða útskot í matvöruverslun eða kvikmyndahúsi þar sem viðskiptavinum býðst að kaupa sælgæti eftir vigt. 

Sælgætið er geymt í þartilgerðum einingum oftast úr plasti og flokkað eftir tegundum.
Dæmi um sælgæti á nammibörum eru brjóstsykurs molar, karamellur, ávaxtahlaup, lakkrís og súkkulaði.  

Nammibarirnir hófu innreið sína í verslanir eftir að tími söluturna leið undir lok en fram að því hafði sambærilegt sælgæti verið selt í stykkjatali og talið ofaní græna eða bleika poka af starfsfólki og gekk þá undir nafninu "Bland í poka".

Flestir nammibarir bjóða afslátt um helgar allt að fimmtíu prósent en mismunandi er hversu lengi afslátturinn er í gildi.

Sumar verslanir bjóða afsláttinn aðeins á Laugardögum en dæmi er um að verslanir bjóði afsláttinn alla helgina, Föstudag, Laugardag og Sunnudag.

Sælgæti
Hamfarapopp

Hamfarapopp er íslensk tónlistarstefna sem var nefnd eftir geislaplötunni Hamfarir (1995) úr smiðju Gunnars Jökuls Hákonarsonar.

Dæmi um helstu Hamfarapoppara Íslands:

Gissur Björn Eiríksson
Guðný María Arnþórsdóttir
Gunnar Jökull Hákonarson
Gylfi Ægisson
Insol
Jóhann R. Kristjánsson
Leoncie

Tilvísanir

Tónlistarstefnur
Íslensk menning
WebP

WebP er stafrænt myndasnið sem nú er í þróun hjá Google. Systurverkefni þess er WebM margmiðlunarsniðið. WebP hugbúnaður er gefinn út undir BSD höfundarleyfi.

WebP myndasniðið var fyrst kynnt 30. september 2010 og þá sem nýr opinn staðall fyrir þjöppun á myndum það sem gæði minnka (e. lossy) og sem betri valkostur en jpeg.  Þann 3. október 2011 auglýsti Google WebP fyrir hreyfimyndir (e. animation). Google hóf tilraunir með að þjappa myndum án þess að minnka gæði og þjappa myndum með gagnsæi (e. alpha channel) bæði með og án þess að minnka myndgæði. Samkvæmt upplýsingum frá Google er mögulegt að þjappa PNG vefmyndum um 45%  með því að umbreyta þeim úr PNG yfir í WebP. 

Flestir vafrar geta sýnt WebP myndir en þó ekki Safari.

Tenglar
 WebP (developers.google.com)
 Why and How to Use WebP Images Today

Myndvinnsla
WebM

WebM  er margmiðlunarsnið fyrir myndrænt efni og hljóð. Það var þróað til að geta miðlað HTML5 myndböndum og HTML5 hljóðskrám. WebM er í þróun hjá Google og hugbúnaður er gefinn út undir BSD höfundarleyfi. Systurverkefni þess er  WebP  sem er staðall fyrir stafrænt myndasnið.

Vafrarnir Google Chrome, Mozilla Firefox og Opera hafa haft frá árinu 2010 innbyggðan stuðning við WebM.

Tenglar
 webmproject.org
Tölvunarfræði
JPEG

JPEG er stafrænt myndasnið sem byggir á  þjöppun mynda með gæðatapi. Þetta  myndasnið var kynnt árið 1992 og er nú útbreiddasta myndasnið stafrænna mynda. JPEG er skammstöfum sem stendur fyrir Joint Photographic Experts Group en það var hópurinn sem kynnti þetta myndasnið árið 1992. Það er algengt að myndir sem dreift er á netinu séu með þessu myndasniði.  Myndir með þessu myndasniði hafa vanalega endinguna .jpg eða .jpeg.

Tengill
 jpeg.org

Myndvinnsla
Zapiekanka

Zapiekanka - brauðbotn, hulinn matkempa, tómatsósu og osti.  Zapiekanka er hægt að snæða á veitingastöðum, baka hana heima eða kaupa hana tilbúna í stórmörkuðum. Þetta er vinsælasti skyndibiti í Póllandi.

Pólsk matargerð
Peep and the Big Wide World

Peep and the Big Wide World er bandarískur og kanadískur teiknaður sjónvarpsþáttur, búinn til og framleiddur af WGBH Kids og 9 Story Entertainment fyrir TLC og TVOKids og dreift af bæði Discovery Kids og Discovery Communications.. Það var frumsýnt 17. apríl 2004 og lauk 21. nóvember 2009.

Yfirlit

Áhorfendur fylgja Peep, Chirp og Quack þegar þeir rannsaka og skoða heiminn í kringum sig. Í kjölfar 9 mínútna teiknimyndasafnsins er tveggja mínútna hluti af aðgerð þar sem börn skoða og sýna sama efni og er í teiknimyndasviðinu. Fjör samanstendur af skærum litum og einföldum formum.

Tilvísanir 

Bandarískir teiknaðir sjónvarpsþættir
Bigos

Bigos er pólskur réttur sem  er kássa; sambland af hvítkáli, sveppum og ýmsu kjöti, t.d. svínakjöti, beikoni og pólskum pylsum. Í dag getur bigos einnig innihaldið fuglakjöt. Undirbúningsferlið tekur tvo til fjóra daga.

Pólsk matargerð
Jólamatur