alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Listi yfir stjörnumerki

Listi yfir stjörnumerki inniheldur öll 88 stjörnumerki sem Alþjóðasamband stjarnfræðinga viðurkennir. Í tímans rás hafði fjöldi stjörnumerkja vaxið mikið en noktun þeirra var handahófskennd og ókerfisbundin. Á fyrsta fundi sambandsins árið 1922 var útbúinn listi yfir 88 staðfest stjörnumerki. Eftir annan fund sambandsins árið 1925 var Eugène Delporte beðinn um að skilgreina nákvæm mörk þeirra, sem voru síðan samþykkt á þriðja aðalfundinum árið 1928.

Dálkar 
 Heiti: Heiti á íslensku.
 Latneskt heiti: Heiti á latínu.
 Eignarfall á latínu: Heiti á latínu í eignarfalli (notað til að nefna stjörnurnar í því stjörnumerki).
 Skst.: Þriggja stafa skammstöfun samkvæmt kerfi sem Henry Norris Russell bjó til árið 1922.
 Hvelfing: Staða á himinhvelfingunni. „N“ fyrir norðurhiminn og „S“ fyrir suðurhiminn. Með „N S“ eða „S N“ er átt við staðsetningu nálægt miðbaug himinsins og „Ns“ og „Sn“ merkja að stjörnumerkið liggur að litlum hluta á hvelfingunni sem er táknuð með litlum stafi.
 Skrásetjari: Sá sem lýsti stjörnumerkinu fyrst og gaf út kort yfir það. Ákveðin stjörnumerki voru þekkt sem hluti annars stjörnumerkis eða undir öðru heiti. Kládíus Ptólmæos lýsti 47 stjörnumerkjum í ritinu Almagest árið 150. Petrus Plancius kynnti fjögur í viðbót árið 1600. Johann Bayer bætti tólf við í Uranometria árið 1603 og Jóhannesar Hevelíusar bætti síðan við sjö. Nicolas Louis de Lacaille bætti við 17 stjörnumerkjum á suðurhimni árið 1750.
 Ár: Árið sem lýsing á stjörnumerkinu kom út. Talið er að Almagest hafi verið skrifað af Ptólmæosi um árið 150.
 Sýnileiki: Það svæði á jörðinni í breiddargráðum þar sem stjörnumerkið má sjá í heild sinni.
 Magmax: Sýnilegt birtustig (m) björtustu stjörnu.
 3,0m: Fjöldi stjarna sem eru bjartari en 3,0m.
 4,0m: Fjöldi stjarna sem eru bjartari en 4,0m.
 Kort: Tengill í stjörnukort.

Tafla

Sjá einnig 
 Dýrahringurinn

Tenglar 
 Stjörnumerkin á Stjörnufræðivefnum

Stjörnumerki
Alþjóðasamband stjarnfræðinga

Alþjóðasamband stjarnfræðinga (ASS, enska: International Astronomical Union eða IAU, franska: Union astronomique internationale eða UAI) er samtök fagmannlegra stjarnfræðinga sem eru með að minnsta kosti doktorspróf og eru virkir í rannsóknum og kennslu í stjörnufræði. Samtökin hafa yfirráð yfir útnefningu stjarnfræðilegra fyrirbæra (stjarna, pláneta, smástirna, o.s.frv.) og kennileita á yfirborði þeirra.

Alþjóðasamband stjarnfræðinga er meðlimur í Alþjóðlega vísindaráðinu. Aðalhlutverk þess er að efla og vernda stjörnufræði að öllu leyti með alþjóðlegri samvinnu. Höfuðstöðvar samtakann eru í París.

Alþjóðastofnanir
Stjörnufræði
Kládíus Ptólmæos

Kládíus Ptólmæos (gríska: Κλαύδιος Πτολεμαῖος, Klaudios Ptolemaios; latína: Claudius Ptolemaeus; s. 90 e.Kr. – s. 168) var grísk-egypskur höfundur, stærðfræðingur, stjarnfræðingur, landfræðingur og stjörnuspekingur frá Alexandríu. Hann bjó í Alexandríu í rómverska héraðinu Aegyptus, skrifaði á grísku og var rómverskur borgari. Fyrir utan þessi smáatriði er lítið vitað um líf hans. Stjörnufræðingurinn Teódór Melíteníótes taldi að hann hefði fæðst í Ptolemais Hermiou í Þebaís. Þetta er samt mjög seinn vitnisburður og það ekkert sem bendir til þess að hann hafði búið annars staðar en í Alexandríu, en hann dó þar um það bil 168 e.Kr.

Ptólmæos var höfundur nokkurra ritgerða, en þrjár þeirra voru síðar mikilvægar í bæði íslömskum og evrópskum vísindum. Fyrst þeirra er þekkt sem Almagest, en hún hét í upphafi „Stærðfræðiritgerðin“ (Μαθηματικὴ Σύνταξις, Mathēmatikē Syntaxis) og svo „Mikla ritgerðin“ (Ἡ Μεγάλη Σύνταξις, Ē Megálē Syntaxis). Önnur ritgerðin er Landafræði, sem er ítarleg frásögn um landfræðilega þekkingu Grikkja og Rómverja. Þriðja ritgerðin varðar stjörnuspeki og heitir Tetrabiblos (Τετράβιβλος) sem þýðir „Fjórar bækur“, en er stundum þekkt sem Apotelesmatika (Ἀποτελεσματικά).

Forngrískir stærðfræðingar
Forngrískir stjarnfræðingar
Forngrískir landfræðingar
Forngrískir stjörnuspekingar
Nærsýni

Nærsýni (fræðiheiti: myopia)  er augnkvilli sem lýsir sér þannig að fólk sér vel nærri sér en síður það sem fjær er. Nærsýni er oftast  vegna þess augað er of langt (líkt og egg á hlið) en getur líka stafað af því  að hornhimnan er of kúpt.
Orsakafræði nærsýni er talin vera arfgeng og af völdum slæmra erfða. Ekki hefur verið sýnt fram á neinn umhverfisþátt sem neinu nemur.

Sjá einnig 
 Fjærsýni

Tenglar 
 
 Nærsýni, fjarsýni og sjónskekkja 

Skynfæri
Gambas

Gambas er hlutbundið forritunarmál og þróunarumhverfi sem er afbrigði af forritunarmálinu BASIC. Það keyrir á Linux og öðrum stýrikerfum sem byggja á Unix. Heitið Gambas er einnig spænska orðið fyrir rækju en mynd af rækju er lógó fyrir þetta forritunarmál. GAMBAS er endurkvæm skammstöfun og  stendur fyrir Gambas Almost Means BASic sem vísar til þess að forritunarmálið er afar líkt Basic. Gambas var þróað af frönskum forritara  og fyrsta útgáfa þess kom út árið 1999. Gambas líkist mjög Visual Basic. Gambas er í forritasöfnum sem fylgja mörgum Linux útgáfum. Útgáfa fyrir  Microsoft Windows getur keyrt undir Cygwin umhverfi og á Linux sýndarvél.  Gambas frá útgáfu 3.2 getur keyrt á Raspberry Pi en er þá ekki þýtt í rauntíma.

Dæmi um forrit 
Hello world forrit með GUI.

Public Sub Main()

  Message("Hello World!")

End

Forrit sem reiknar 100-term margliðu 500000 sinnum og endurtekur það 10 sinnum (notað til prófana)

Private Sub Test(X As Float) As Float

  Dim Mu As Float = 10.0
  Dim Pu, Su As Float
  Dim I, J, N As Integer
  Dim aPoly As New Float[100]

  N = 500000

  For I = 0 To N - 1
    For J = 0 To 99
      Mu =  (Mu + 2.0) / 2.0
      aPoly[J] = Mu
    Next
    Su = 0.0
    For J = 0 To 99
      Su = X * Su + aPoly[J]
    Next
    Pu += Su
  Next

  Return Pu

End

Public Sub Main()

  Dim I as Integer

   For I = 1 To 10
     Print Test(0.2)
   Next

End

Tenglar 

 Gambas Overview 
 Mark Alexander Bain (Apr 28, 2006) An Introduction to Gambas, Linux Journal, issue 146, June 2006 (in print)
 Mark Alexander Bain (Dec 3, 2004) Gambas speeds database development, Linux.com
 Mark Alexander Bain (Dec 12, 2007) Creating simple charts with Gambas 2.0, Linux.com
 Fabián Flores Vadell (Nov, 2010) How to Program with Gambas
 A Beginner's Guide to Gambas, Revised for Version 3  , John Rittinghouse and Jon Nicholson
 How To Gambas 3 - Installing Gambas , W.J.L. Raets
 How To Gambas 3 - Building GUI Applications '', W.J.L. Raets
 Gambas Almost Means Basic
 Gambas Magazine - Linux Software Development with Gambas
Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026

Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026 verður almyrkvi á sólu sem gengur yfir Norðurslóðir, austanvert Grænland, Ísland, Atlantshaf og Spán. Almyrkvi verður þegar tunglið gengur á milli jarðarinnar og sólar þannig að það hylur algerlega sólina frá jörðu séð. Myrkvinn verður í hámarki yfir hafinu skammt vestan Látrabjargs kl. 17:45.53. Almyrkvinn verður sá fyrsti sem sést frá Íslandi síðan almyrkvi gekk yfir meðfram suðurströndinn 30. júní 1954 en næsti almyrkvi sem gengur yfir Ísland verður ekki fyrr en árið 2196. Almyrkvinn gengur svo yfir Atlantshaf og nær aftur landi á Spáni þar sem hann gengur þvert yfir landið norðanvert til Miðjarðarhafs og yfir Baleareyjar. Almyrkvi á sólu sást síðast á Spáni 30. ágúst 1905. Sólmyrkvinn sést sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Deildarmyrkvinn hylur meira en 90% af sólinni á þeim hlutum Íslands og Spánar sem almykrvinn gengur ekki yfir og einnig á Grænlandi, Færeyjum, Bretlandseyjum, Portúgal, N-Afríku við Miðjarðarhaf, Frakklandi, Sviss, Ítalíu og Balkanskaga.

Á Íslandi gengur almyrkvinn yfir Vestfirði, Snæfellsnes, Mýrar, Reykjavík og Suðurnes. Hámark myrkvans gengur eftir línu í hafinu vestur af landinu og lengd hans verður meiri eftir því sem farið er nær þeirri línu. Á Látrabjargi stendur almyrkvinn í 2 mínútur og 13 sekúndur en eina mínútu í Reykjavík þar sem hann hefst 17:48. Utan þess svæðis sem almyrkvinn gengur yfir verður deildarmyrkvi sem hylur t.d. 97,9% af sólinni á Akureyri og 95,2% í Neskaupstað.

Heimildir 

Sólmyrkvar
Johann Bayer

Johann Bayer (1572 – 7. mars 1625) var þýskur lögfræðingur og stjörnukortagerðarmaður. Hann fæddist í Rain í Neðra-Bæjaralandi árið 1572. Árið 1592 hóf hann nám í heimspeki og lögfræði við háskólann í Ingolstadt en eftir það flutti hann til Ágsborgar til að vinna sem lögfræðingur, og varð ráðgjafi í borgarráðinu árið 1612.

Bayer átti sér nokkur áhugamál fyrir utan vinnu sína, þar á meðal fornleifafræði og stærðfræði. Hann er þó þekktastur fyrir verk sín á sviði stjörnufræði, sérstaklega greiningu hans á legu hluta á himinhvolfinu. Hann var ókvæntur og lést árið 1625.

Frægasta verk Bayers var stjörnuatlasinn Uranometria Omnium Asterismorum (Kort yfir allar stjörnusamstæðurnar), gefinn út í fyrsta skipti í Ágsborg árið 1603 og tileinkaður tveimur háttsettum borgarbúum. Þessi var fyrsti atlasinn sem sýndi allt himinhvolfið, en hann var byggður á vinnu Tycho Brahe, og hugsanlega hafði Bayer fengið innblástur frá stjörnuatlas Alessandro Piccolomini De le stelle fisse (Um fastastjörnur) sem gefinn var út árið 1540. Samt voru 1.000 fleiri stjörnur í atlas Bayers. Í Uraniometria var kynnt til sögunnar nýtt nafnakerfi fyrir stjörnur (Bayer-heiti). Auk þess kynnti hann tólf ný stjörnumerki úr suðurhvolfi himinsins sem Grikkjum og Rómverjum var ekki kunnugt um.

Tunglgígurinn Bayer var nefndur eftir honum.

Þýskir stjarnfræðingar
Þýskir lögfræðingar
Nýund

Nýund er þrettánda ljóðabók Geirlaugs Magnússonar. Bókin var gefin út árið 2000 af Valdimar Tómassyni. Mynd á kápu er eftir Sigurlaug Elíasson.

Bókaárið 2000
Íslenskar ljóðabækur
Johannes Hevelius

Johannes Hevelius, pol. Jan Heweliusz (28. janúar 1611 – 28. janúar 1687) var borgarfulltrúi og borgarstjóri í Gdańsk, sem var á þeim tíma í Pólsk-litháíska samveldinu. Hann var líka stjarnfræðingur og er talinn sá fyrsti til að kortleggja tunglið. Auk þess kynnti hann tíu ný stjörnumerki til sögunnar, en sjö þeirra eru enn viðurkennd í dag. Í Póllandi er hann þekktur undir pólska nafni sínu Jan Heweliusz en hitt nafnið er latnesk útgáfa þess.

Árið 1651 varð hann borgarfulltrúi og hafði alltaf haft áhuga á borgarstjórnarmálum. Samt hafði hann rækt áhuga á stjörnufræði frá 1639, en hann byggði stjörnuathugunarstöð á þökum þriggja samtengdra heimila sinna árið 1641. Á stöðinni var stór sjónauki sem hafði 46 metra brennivídd með röri úr viði og vír sem hann smíðaði sjálfur. Stjörnuathugunarstöðin hét Sternenburg (latína: Stellaeburgum; pólska: Gwiezdny Zamek) eða „Stjörnuvirki“.

Hann giftist tvisvar og eignaðist fjögur börn. Árið 1679 kom upp eldur í stjörnuathugunarstöðinni og hún eyðilagðist ásamt verkfærunum hans og bókum. Heilsufar hans versnaði eftir eldsvoðann en hann lést árið 1687 á afmælinu sínu. Afkomendur hans eru enn á lífi í dag en þeir búa í þorpinu Urzędów í Suðaustur-Póllandi.

Pólskir stjörnufræðingar
Gas Money

Gas Money er stuttskífa og fyrsta útgáfa hljómsveitarinnar Contalgen funeral. Hún kom út á haustmánuðum ársins 2011. Á diskinum eru 5 lög sem komu síðar út á fyrstu plötu bandsins, Pretty Red Dress.

Lagalisti 
 Bottom of the Bottle
 Pretty Red Dress
 Charlie
 Crack Cocaine
 Homeless Blues

Íslenskar breiðskífur
Petrus Plancius

Petrus Plancius (1552 – 15. maí 1622) var flæmskur stjarnfræðingur, kortagerðarmaður og prestur. Hann fæddist í Dranouter, sem er nú í Heuvelland í Vestur-Flæmingjalandi og var skírður Pieter Platevoet. Hann lærði guðfræði í Þýskalandi og Englandi. Á tuttugasta og fjórða ári varð hann prestur í Hollensku siðbótarkirkjunni.

Vegna ótta við trúarofsóknir af hálfu Rannsóknarréttarins flúði hann til Amsterdam þegar Spánverjar náðu að leggja Brussel undir sig árið 1585. Þar fékk hann áhuga á siglingafræði og kortagerð. Hann var svo heppinn að hafa aðgang að nýkeyptum sjókortum frá Portúgal og varð í kjölfar þess sérfræðingur í flutningaleiðum til Indlands. Hann trúði heils hugar á tilveru Norðausturleiðar norðan við Rússland þangað til þriðja sjóferð Willem Barents misheppnaðist árið 1597 og virtist gera út um vonir um slíka leið.

Flæmskir stjarnfræðingar
Flæmskir kortagerðarmenn
Flæmskir prestar
Nicolas-Louis de Lacaille

Nicolas Louis de Lacaille (28. desember 1713 – 21. mars 1762) var franskur stjarnfræðingur, stærðfræðingur og kortagerðarmaður. Hann fæddist í Rumigny, nálægt Reims.

Á tímabilinu 1739–1740 stjórnaði hann frönsku gráðumælingunum sem urðu til þess að leiðrétta niðurstöður Giovanni Cassini og fékk svo inngöngu í Frönsku vísindaakademíuna. Árið 1739 var hann skipaður prófessor í stærðfræði við Collège Mazarin þar sem hann fékk litla stjörnathugunarstöð til umráða árið 1746. Þar framkvæmdi hann ítarlegar athuganir vegna endurskoðunar á stjörnuskrám. 

Á vegum Frönsku vísindaakademíunnar fór hann í leiðangur til Góðrarvonarhöfða og eyddi tímabilinu 1751–54 í að taka mælingar til að reikna út sýndarhliðrun tunglsins. Þar gerði hann líka gráðumælingu og safnaði gögnum fyrir umfangsmiklu stjörnuskrána sína, Coelum australe stelliferum (1763), sem lýsti 10.000 hlutum. Hann nefndi 14 stjörnumerki eftir ýmsum mælitækjum á kerfisbundinn hátt, andstætt stjörnumerkjum norðurhvelsins sem höfðu fengið nöfn úr grískri goðafræði.

Annað vísindalegt afrek hans var að mæla lengdarbaug í Höfðaborg og sýna fram á að jörðin er ekki kúlulaga heldur svipar til peru. Þar með studdi hann þá kenningu Isaac Newtons að jörðin flettist út við pólana. De Lacaille var þekktur fyrir að vera mjög gætinn en seinna var sannað að málböndin sem hann notaði til mælinga á lengdarbaugnum voru 10 cm of stutt.

Í kjölfar vinnu hans við lengdarbaugana reiknaði hann út nákvæma lengdargráðu stjörnuathugunarstöðvarinnar í Höfðaborg með athugunum á tunglum Neptúnusar.

Eftir að hann flutti heim til Frakklands hélt hann áfram með athuganir sínar við Collège Mazarin. Hann skrifaði líka fjölda ritgerða og kennslubóka um stærðfræði, aflfræði, ljósfræði og stjörnufræði. Hann hlaut heiðurstitilinn abbé. Árið 1754 var hann kosinn 29. erlendi fulltrúi Konunglegu sænsku vísindaakademíunnar.

Franskir stjarnfræðingar
Franskir stærðfræðingar
Franskir kortagerðarmenn
Sólmyrkvinn 20. mars 2015

Sólmyrkvinn 20. mars 2015 var almyrkvi á sólu sem gengur yfir Atlantshaf, Færeyjar, Svalbarða og Norðurslóðir. Almyrkvi varð þegar tunglið gengur á milli jarðarinnar og sólar þannig að það huldi algerlega sólina frá jörðu séð. Almyrkvinn var í hámarki um 260 km norður af Færeyjum kl. 09:45:39 (UTC). Almyrkvi gekk síðast yfir Færeyjar 30. júní 1954. Frá Færeyjum gekk almyrkvinn til norðurs yfir Svalbarða og þaðan í átt að Norðurheimskautinu. 20. mars er jafndægur að vori og almyrkvinn átti sér því stað á Norðurheimskautinu í sama mund og sólin kom upp þar eftir sex mánaða myrkur.

Sólmyrkvinn sást sem deildarmyrkvi sem hylur hluta af sólinni í Evrópu, Grænlandi, Afríku og Asíu. Mestur var deildarmyrkvinn á Íslandi, Grænlandi, Noregi, Bretlandi og Írlandi. Almyrkvinn gekk yfir u.þ.b. 70 km frá suðausturströnd Íslands. Á Höfn og Neskaupstað huldi tunglið 99,6% af flatarmáli sólar. 98% á Akureyri, 97,7% í Reykjavík og 96,4% á Ísafirði.

Tenglar 
Vísindavefur: Hvað getur þú sagt mér um sólmyrkvann 20. mars 2015?

Sólmyrkvar
Leikfélag Sauðárkróks

Leikfélag Sauðárkróks var upphaflega stofnað þann 13. apríl árið 1888. Það var lagt niður árið 1907 og svo endurstofnað þann 9. janúar árið 1941. Félagið hefur frumflutt margvíslegar sýningar og setur að jafnaði upp tvær sýningar á ári, Sæluvikusýningu á vorin og barnasýningu á haustin.

Íslensk leikfélög
Edo-fylki

Edo er fylki í Nígeríu. Höfuðborg fylksins er Benínborg. Þar var konungríkið Benínveldið  sem varð öflugt borgríki á 15. öld.  Íbúar fylkisins eru taldir um 3,5 milljónir (áætlað árið 2005).

Nígería
Undirpils

Undirpils er hluti af nærfatnaði en það er pils sem er borið undir kjól eða pilsi. Undirpils hafa verið notuð gegnum söguna til að breyta útliti þannig að það samræmdist tísku. Stífuð og efnismikil undirpils voru notuð til að halda pilsum og kjólum út.
Fatnaður
Lífkol

Lífkol eru viðarkol sem eru framleidd með það að markmiði að blanda þeim í jarðveg til að bæta hann. Á meðan kol eyðast í jarðvegi á hundruðum eða þúsundum ára skilar ferskur lífmassi sem grafinn er í jörðu  sínu kolefni út í andrúmsloftið á 10-20 árum.  Plöntuvöxtur eykst einnig ef lífkolum er bætt í jarðveg og þá sérstaklega ef jarðvegur er ófrjór og súr.

Heimildir 
  Northwest Biochar Commercialization Strategy Paper, 24. febrúar, 2015
 Lífkol - Innlegg í kolefnisumræðuna
 Leið til að bjarga Amazon frumskóginum
Benínborg

Benínborg er höfuðstaður fylkisins Edo í Nígeríu. Íbúar borgarinnar voru um 2,6 milljónir árið 2012.

Borgir í Nígeríu
Franska útlendingaherdeildin

Franska útlendingaherdeildin (franska: Légion étrangère) er deild í Frakklandsher sem var stofnuð 10. mars árið 1831 fyrir erlenda ríkisborgara sem vildu ganga í franska herinn. Herdeildin er sú eina sem tekur við umsóknum frá erlendum ríkisborgurum. Yfirmenn herdeildarinnar eru þó flestir franskir. Hún tekur við hermönnum samkvæmt uppgefnu nafni og ríkisfangi og hefur því gjarnan verið leið fyrir menn sem vilja hefja nýtt líf af ýmsum ástæðum. Eftir þriggja ára herþjónustu geta hermennirnir sótt um franskan ríkisborgararétt. Útlendingaherdeildin er sérþjálfað léttvopnað fótgöngulið.

Franska útlendingaherdeildin var upphaflega stofnuð fyrir vandræðamenn af ýmsum toga eins og fyrrum byltingarsinna og málaliða úr hersveitum Búrbóna af ýmsu þjóðerni. Herdeildin var staðsett í Alsír og var lengst af hluti af Franska Afríkuhernum. Hún hefur tekið þátt í öllum styrjöldum Frakklands frá stofnun. 

Frakklandsher
Frakklandsher

Frakklandsher er herafli Frakklands sem skiptist í franska landherinn, franska flotann, franska flugherinn og frönsku herlögregluna. Frakklandsforseti er yfirmaður heraflans og er sá eini sem getur gefið leyfi fyrir notkun kjarnorkuvopna. Franski herinn var talinn hafa á að skipa um 215.000 manns árið 2014. Frakklandsher hefur aðallega haft sig í frammi í fyrrum nýlendum Frakka í Afríku og Karíbahafi og tekið þátt í aðgerðum Friðargæsluliðs Sameinuðu þjóðanna og Atlantshafsbandalagsins.

Frakklandsher
Fiskiskip

Fiskiskip eða fiskibátur er skip eða bátur sem er notað til fiskveiða. Samkvæmt tölum Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna voru fjórar milljónir fiskiskipa starfandi í heiminum árið 2002, þar af 1,3 milljón alþiljuð skip sem vor nær öll vélknúin og 40.000 af þeim yfir 100 tonn að stærð. Tveir þriðju hlutar óþiljuðu skipanna eru hins vegar knúin seglum og árum og með ýmsum öðrum hefðbundnum hætti. Dæmi um fiskiskip eru togarar, dragnótarbátar, línuveiðiskip og handfærabátar.

Tilvísanir

Skip
Fiskveiðar
Lófótveiðin

Lófótveiðin er árstíðarbundin þorskveiði undan strönd Nordlands í Norður-Noregi. Hún stendur frá febrúar til apríl en á þeim tíma gengur þorskurinn inn að ströndinni til að gjóta. Fram til um 1940 var Lófótveiðin aðaltekjulind fiskimanna í Norður-Noregi. Gotsvæðið nær frá Loppehavet í norðri að Þrændalögum í suðri, en mikilvægustu veiðisvæðin eru í Vestfjorden, milli Lófóten og Salten í Nordland. Frá lokum 18. aldar og fram yfir aldamótin 1900 voru súðbyrtir Nordlandsbátar og Árfjarðarbátar notaðir við þessar veiðar. Þeir voru því kallaðir „lófótungar“ á Íslandi, en slíkir bátar voru líka gerðir út til línuveiða á Austfjörðum um tíma. 

Tröllafjarðarorrustan er heiti á atviki 6. mars árið 1890 þegar gufuskip á dragnótarveiðum reyndi að útiloka trébátana frá þorskveiðinni innst í Tröllafirði á Lófóten.

Tenglar
 Gerhard Meldell Gerhardsen, „Lófótveiðarnar 1946“, Ægir 39. árg. 1946, s. 209-212

Norskur sjávarútvegur
Lófóten
Grunn

Grunn eða banki er neðansjávarhæð eða hafsvæði sem er grunnt miðað við sjávarbotninn í kring. Líkt og við landgrunnið myndast uppstreymi næringarefna við slík grunn og við þau er því oft auðugt lífríki og mikið af fiski. Sum þessara grunna, eins og Doggerbanki í Norðursjó og Miklibanki við Nýfundnaland, eru með þekktustu fiskimiðum veraldar.

Á Íslandsmiðum skiptast á djúp og grunn sem heita gjarnan eftir landslagsþáttum. Til dæmis skilur Bakkaflóadjúp á milli Langanesgrunns og Vopnafjarðargrunns.

Fiskimið
Neðansjávargrunn
Þéttifall

Þéttifall er samfellt fall sem er aldrei neikvætt og er samtals 1 þegar það er heildað yfir alla talnalínuna. Þéttifall lýsir líkindadreifingu samfelldrar slembistærðar. Heildi þéttifalls yfir bil á talnalínunni lýsir líkindum þess að slembistærðin lendi á því bili. Frægasta þéttifallið er normaldreifingin.

 (fyrir hvert einasta x á talnalínunni)

 er samfellt allstaðar á talnalínunni

Heildun þéttifalla má beita til að reikna líkindi á alls kyns atburðum. Til dæmis eru líkurnar á því að margfeldi gefnu slembistærðanna  og , með þéttiföll  og , sé akkúrat gefna talan  gefin með eftirfarandi heildi yfir talnalínuna:

Ef  og  eru handahófskenndar hliðarlengdir rétthyrnings mældar í metrum, með einhver skilgreind þéttiföll  og , þá eru líkurnar á því að flatarmál rétthyrningsins sé 5m2:

Tölfræði
Tim Moore

Tim Moore er enskur rithöfundur og húmoristi sem hefur meðal annars skrifað bækur um ferðir sínar og kynni af Íslandi. Tengdaforeldrar hans eru Helgi Þröstur og Guðrún Agnarsdóttir.

Breskir rithöfundar
Putte Kock

Rudolf „Putte“ Kock (29. júní 1901 – 31. október 1979) var sænskur knattspyrnu-, íshokkí- og bridsleikmaður sem vann bronsverðlaun á sumarólympíuleikunum 1924 sem fótboltamaður og var kosinn besti vinstri kantmaður í heimi eftir mótið. Auk þess spilaði hann tvo leiki fyrir sænska íshokkílandsliðið.

Eftir að ferli hans lauk snemma vegna hnémeiðsla starfaði hann sem knattspyrnuþjálfari og þjálfaði sænska liðið Djurgårdens IF auk þess sem hann var eiginlegur landsliðsþjálfari Sænska knattspyrnulandsliðsins á árunum 1943 til 1956. Ásamt George Raynor vann hann til gullverðlauna á sumarólympíuleikana 1948 auk þess að vinna bronsverðlaun á HM í knattspyrnu 1950 og á sumarólympíuleikunum 1952.

Eftir feril sinn sem knattspyrnuþjálfari varð Kock mjög frægur og vel metinn íþróttalýsandi í sænsku sjónvarpi.

Heimildir
 

Sænskir knattspyrnumenn
Rottweilerhundur (hljómplata)

Rottweiler hundur (2006) var fyrsta sólóplata Ágústar Bents, meðlims hljómsveitarinnar XXX Rottweiler Hundaar.

Íslenskar hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 2006
XXX Rottweilerhundar (breiðskífa)

XXX Rottweiler Hundar (2001) var fyrsta breiðskífa XXX Rottweiler hunda.

Íslenskar breiðskífur
Jökulalda

Jökulalda eða urðarbak er sporöskjulaga hæð sem hefur myndast undir jökli og inniheldur jökulruðning. Hæðin liggur í stefnu sem er samsíða skriðstefnu jökulsins. Jökulöldur geta verið allt að kílómetri að lengd og 50 m breiðar. Venjulegt form á jökulöldum er að þær eru straumlínulaga  og egglaga, eins og hálfgrafið egg.

Tenglar 
 Jökulalda framan við Sólheimajökul
 Skriðjöklar kennsluleiðbeiningar og verkefni

Landslagsþættir
Dníprópetrovskfylki

Dníprópetrovskfylki (úkraínska: Дніпропетровська о́бласть, Dníprópetrovska oblast) er fylki í Úkraínu um 430 km vestan við Kænugarður. Höfuðstaður fylkisins er borgin Dnípró. Íbúar fylkisins voru tæp 3 300 309 árið 2013. 

Fylki í Úkraínu
Stundin

Stundin er íslenskur fjölmiðill sem stofnaður var í janúar 2015. Stofnun fjölmiðilsins var fjármögnuð á hópfjármögnunarsíðunni Karolina Fund.

Fyrst um sinn kom Stundin út einu sinni í mánuði á prenti og daglega á vefnum. Frá því í nóvember 2015 hefur prentútgáfa Stundarinnar komið út tvisvar í mánuði að jafnaði. Stofnendur Stundarinnar voru nokkrir fyrrverandi starfsmenn DV, þau Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir, Jón Trausti Reynisson, Jón Ingi Stefánsson og Heiða B. Heiðarsdóttir. Fyrsta prentútgáfa Stundarinnar kom út þann 13. febrúar 2015 og vefurinn stundin.is var opnaður 25. febrúar 2015.

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða Stundarinnar

Íslensk tímarit
Íslenskir fjölmiðlar
Nýmiðlar