alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sykursýki

Sykursýki er heiti yfir sjúkdóma sem einkennast af of háum styrki sykurs í blóðinu. Hár blóðsykur leiðir til þess að maður pissar mikið, og verður þyrstur og svangur. Önnur einkenni geta verið sjóntruflanir, höfuðverkur, þreyta, að sár grói seint, og kláði.

Í sykursýki nær líkaminn ekki að viðhalda réttum styrk sykurs í blóði og því fær fólk oft líka mjög lágan blóðsykur. Það er vanalega ekki hættulegt að vera með lágan blóðsykur, en einkennin geta verið óróleikatilfinning, sviti, skjálfti, og í verri tilfellum ruglingur, árásargirni, og yfirlið. Þessum einkennum svipar nokkuð til þess að viðkomandi sé undir áhrifum áfengis, hægt er að losna við þau með því að innbyrða sykur. 

Langtíma fylgikvillar sykursýki koma fram yfir 10–20 ár og orsakast aðallega af skemmdum í æðum. Skemmir í smáu æðunum leiða til skemmda í sjónhimnu augans, í nýrunum, og í taugum.

Til eru nokkrar gerðir af sykursýki en þær helstu eru:

 Sykursýki af gerð 1 eða meðfædd sykursýki kemur fram vegna þess að líkaminn hættir að framleiða insúlín, sem er hormón sem stýrir meðal annars því hvernig líkaminn notar sykur. Frumurnar sem framleiða insúlin eru í brisinu, en hér ræðst ónæmiskerfið á þessar frumur svo að þær deyja. Þessi sjúkdómur fylgir manni ævilangt en hægt er að gefa insúlín í sprautu og þar með er hægt að hafa stjórn á sjúkdómnum. Sjúklingur getur lifað heilbrigðu lífi ef mataræði og lyfjagjöf er vel stjórnað.  Þar sem líkaminn nær ekki að brjóta niður sykur fer hann að brjóta niður fitu. Þetta leiðir til aukins magns ketóna í blóði og því verður blóðið súrt, þetta kallast ketósa. Einkenni eru uppköst, kviðverkir, andköf, ruglingur, og stundum andardráttur sem lyktar eins og naglalakk. 
 Sykursýki af gerð 2 eða áunnin sykursýki kemur fram þegar frumur líkamans fara að veita viðnám við insúlíni og hætta að hlýða því jafn mikið. Þessi gerð af sykursýki er algengasta gerðin, um 90% af tilfellum eru sykursýki af gerð 2. Hún orsakast aðallega vegna offitu og lítillar hreyfingar. Meðferð gengur út á að passa mataræði, hreyfingu, og þyngd, en gangi það ekki eru til sykursýkislyf til að reyna að viðhalda réttum blóðsykri.

Tenglar 
 
 
 Samtök sykursjúkra á Íslandi
 Um sykusýki á vef Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar (WHO)
 Meðferðarúrræði við sykursýki á vef Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar (WHO)

Sjúkdómar
Flogaveiki

Flogaveiki er sjúkdómur sem er samsafn einkenna sem stafa af óeðlilegum truflunum á rafboðum í heila sem valda því að líkamshreyfingar fólks verða óvenjulegar eða það sem í daglegu máli er kallað flog. Flogaveiki er ólæknanleg nema í fáum tilfellum þar sem hægt er að framkvæma sérstaka heilaskurðaðgerð. Af lyfjum sem beitt er gegn flogaveiki má nefna fenemal og fenantoín.

Tilvísanir

Tengill 

 Lauf - Félag flogaveikra
 

Taugasjúkdómar
Þrúðvangur

Þrúðvangur er ríki Þórs.

Staðir í norrænni goðafræði
Jón Ragnarsson - Uss, ekki hafa hátt

Jón Ragnarsson - Uss, ekki hafa hátt  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni flytur Jón Ragnarsson eigin lög og texta.

Lagalisti
Uss, ekki hafa hátt  - Lag - texti: Jón Ragnarsson 
Vesalings Villi - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Guðrún - Lag - texti: Jón Ragnarsson 
Ég loksins má - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Ég mun þóknast þér - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Sjáðu sumarið  - Lag - texti: Jón Ragnarsson 
Í Tónabæ - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Svenni - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Gettu hver það er - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Hvað meinarðu með því - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Kveikjum kærleiksbál - Lag - texti: Jón Ragnarsson
Lífsins ljós - Lag - texti: Jón Ragnarsson

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1976
MusicBrainz

MusicBrainz er ókeypis gagnagrunnur fyrir hljómplötur.

Tenglar 
 MusicBrainz opinber vefsíða.

Vefsíður
Hjörtur Þórðarson

Hjörtur Þórðarson (Chester H. Thordarson) (1867 – 1945) var vestur-íslenskur rafmagnsverkfræðingur og uppfinningamaður. Hann fékk mörg einkaleyfi á sínum tíma, eins og til dæmis fyrir kveikispólum sem notaðar eru í bíla. Hann rak spennaverksmiðju í Chicago fram til kreppunnar 1930 sem hafði á að skipa 1500 – 1800 starfsmönnum. Hjörtur lét reisa sér veglegt sumarhús á Klettaeyju (Rock Island) í Wisconsin í Bandaríkjunum. Það er núna í eigu Wisconsin DNR sem keypti húsið af erfingjum Hjartar árið 1965.

Ævi 
Hjörtur flutti til Bandaríkjanna árið 1873 (6 ára gamall) og stofnaði árið 1895 Thordarson Electric Manufacturing Company, verksmiðju sem framleiddi spennubreyta. Hann starfaði lengi við raforkudreifikerfi, gerði margar uppfinningar á því sviði og átti einkaleyfi á spennum fyrir rafdreifikerfi. Hann gerði fyrsta 500 þúsund volta spenninn og fyrsta milljón volta spenninn sem báðir voru notaðir á sýningum. Hann starfaði með Edison, Tesla, og Ford svo einhverjir séu nefndir. Hann endurbætti uppfinningar og sjálfur fann hann upp fyrstu kveikispóluna sem virkaði í bíla. Verksmiðja Hjartar framleiddi mikið af þessum kveikispólum í Ford bíla. Hann átti að minnsta kosti 200 einkaleyfi fyrir ýmiskonar búnað til að búa til og framleiða rafspenna og spólur auk einkaleyfa á spennunum og spólunum sjálfum, allt hans eigin uppfinningar.

Hjörtur og kona hans Júlíana efnuðust vel á rekstri spennaverksmiðjunnar auk stórrar saumastofu sem Júlíana rak. Reksturinn gekk vel fram til kreppuáranna um 1930. Kröfuhafar tóku yfir rekstur fyrirtækisins en Hjörtur hélt eftir bókasafni sínu ásamt nægu fé til að framfleyta sér og sínum. 

Hjörtur átti veglegt bókasafn. Háskólinn í Wisconsin erfði bókasafnið, áætlað hefur verið að virði þess hafi verið 1,6 milljarður íslenskra króna reiknað á verðgildi ársins 2018.

Tilvísanir

Tenglar 
 Íslenskur uppfinningamaður í Bandaríkjunum; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
Íslenskur uppfinningamaður í Bandaríkjunum; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
 Hjörtur Thordarson og bókasafn hans; grein í Árbók Landsbókasafns Íslands 1950

Vestur-Íslendingar
Francis Bacon (listamaður)

Francis Bacon (28. október 1909 – 28. apríl 1992) var írskur myndlistamaður og einn þekktasti listamaður 20. aldar. Hann er þekktastur fyrir martraðarkennd og grótesk málverk sín sem framfæra hina algjöru einsemd mannsins.

Tenglar 
 Francis Bacon stendur á áttræðu; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1990
 Francis Bacon; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968

Bacon, Francis
Þrjú á palli - Tekið í blökkina

Þrjú á palli - Tekið í blökkina  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni flytja Þrjú á palli sjómannakvæði eftir Jónas Árnason við írsk þjóðlög.

Lagalisti
Riggarobb - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Þetta er nóg - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Kútter Sigurfari - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason 
Víst er svo - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Alli Jó - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Í Kolluál - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason 
Bíldudals-Kata - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason  
Hríseyjar-Marta - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Hoffmannshnefar - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Það var hann Binni í Gröf - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Metta mittisnetta - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason
Þegar þeir jörðuðu JónGeir - Lag - texti: Írskt þjóðlag - Jónas Árnason

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1976
Blótsyrði

Blótsyrði (formælingar, bölv, ragn eða fúkyrði) eru orð sem í hverju tungumáli eru tengd við andskotann eða það sem nefna mætti „hið óhreina“ í náttúrunni eða fari manna.

Tenglar 
 Þáttur um stóryrði og formælingar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968

Málfræði
Lárus Pálsson leikari les ljóð

Lárus Pálsson leikari les ljóð  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni flytur Lárus Pálsson leikari ljóð eftir íslensk ljóðskáld. Einnig flytur Lárus þætti úr leikritunum um Hamlet danaprins og hinn norska Pétur Gaut.

Lagalisti
Um hana systur mína  - Texti: Jónas Hallgrímsson - Hljóðritað  1967
Álfareiðin - Texti: H. Heine. Jónas  Hallgrímsson þýddi  - 1967
Úr Hulduljóðum - Texti: Jónas Hallgrímsson - Hljóðritað  1967
Ferðalok - Texti: Jónas Hallgrímsson - Hljóðritað  1967
Ég bið að heilsa - Texti: Jónas Hallgrímsson - Hljóðritað  1967 
Fyrsti sumardagur 1891  - Texti: Matthías Jochumsson - 1945
Um þá fyrri og þessa öld - Texti: Stefán Ólafsson  - 1956
Skáldið Wennerbóm - Texti: G. Fröding - Magnús Ásgeirsson þýddi  - 1960
Önundur Póli - Texti: Sigfús Blöndal - Höfundur lags ókunnur  - Píanó. F Weisshappel — 1951
Aldamótaljóð - Texti: Halldór Gunnlaugsson - Höfundur lags ókunnur - Píanó. F Weisshappel — 1951
Sonnetta - Texti: Jóhann Sigurjónsson - Hljóðritað 1956
Sofðu unga ástin mín  - Texti: Jóhann Sigurjónsson  - 1967
Fuglinn í fjörunni - Texti: Theodóra Thoroddsen — 1942
Haustnótt - Texti: Tómas Guðmundsson — 1961
Ljóð um unga konu frá Súdan - Texti: Tómas Guðmundsson - 1961
Úr ferðasögu frá Afríku  - Texti: G. Fröding - Magnús Ásgeirsson þýddi — 1960
Haust í Þjórsárdal - Texti: Steinn Steinarr — 1956
Dalalæðan - Texti: Þorgeir Sveinbjarnarson — 1966
Í skriðunni - Texti: Þorgeir Sveinbjarnarson —  1966
Eftir messu - Texti: Þorgeir Sveinbjarnarson —  1966
Hamlet, úr 1. atriði þriðja þáttar - Texti: W. Shakespeare - M. Jochumsson þýddi — 1954
Pétur Gautur, úr þriðja þætti  - Texti: H. Ibsen - Einar Benediktsson þýddi - Hljómsveit af ókunnri erlendri plötu — 1955

Textabrot af bakhlið plötuumslags 

 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1976
Sigurður Einarsson í Holti

Séra Sigurður Einarsson í Holti (29. október 1898 – 23. febrúar 1967) var íslenskur prestur, þingmaður og rithöfundur, ljóðskáld og mikilsvirkur þýðandi.

Æska 
Sigurður fæddist á Arngeirsstöðum í Fljótshlíð. Foreldrar hans voru Einar Sigurðsson bóndi á Arngeirsstöðum, ættaður úr Landeyjum, og María kona hans, ættuð úr Fljótshlíð. Sigurður ólst upp hjá foreldrum sínum. Hann vann hörðum höndum til sjós og lands í æsku, en braust síðan til mennta af eigin rammleik, tók stúdentspróf utan skóla í Menntaskólanum í Reykjavík vorið 1922. Fór í guðfræðideild Háskóla Íslands og brautskráðist þaðan 1926. Sama ár gerðist hann prestur í Flatey á Breiðafirði, og gegndi því embætti í tvö ár.

Framhaldsnám 
Árið 1928 sigldi séra Sigurður til framhaldsnáms við Hafnarháskóla og dvaldist þá erlendis um tveggja ára skeið. Og þaðan lá leið hans á ferðalagi til Finnlands, allt austur til Ladogavatns. Eftir heimkomuna 1930 réðist séra Sigurður sem fastur kennari við Kennaraskóla Íslands og hélt því starfi þar til hann varð, eftir hávaðasamar deilur, dósent í guðfræði við Háskóla Íslands 1937. Hann var einnig landskjörinn þingmaður fyrir Alþýðuflokkinn frá 1934 til 1937. Hann lét af embætti sem dósent við Háskóla Íslands 1944 og gerðist næstu tvö árin skrifstofustjóri á Fræðslumálaskrifstofunni.

Flutt að Holti 
Árið 1946 fluttist hann svo búferlum úr höfuðstaðnum og gerðist sóknarprestur að Holti undir Eyjafjöllum. Því embætti gegndi hann til dauðadags. Sigurður var einnig tíðindamaður Ríkisútvarpsins frá 1931 til 1937, fréttastjóri sömu stofnunar frá 1937 til 1941 og átti sæti í útvarpsráði frá 1943 til 1947.

Helstu þýðingar Sigurðar 
 Örlaganótt yfir Eystrasaltslöndum, eftir Ants Oras (1955)
 - og tími er til að þegja, eftir André Maurois (1951)
 Jörð, eftir Gunnar Gunnarsson (1950)
 Myndin af Dorian Gray, eftir Oscar Wilde (1949)
 Drottningin á dansleik keisarans, eftir Mika Waltari (1949)
 Katrín Mánadóttir, eftir Mika Waltari (1948)
 Leikhús og helgidómur, eftir Anna Larsen-Björner (1947)
 Garman og Worse: skáldsaga, eftir Alexander L. Kielland (1946)
 Worse skipstjóri: skáldsaga, eftir Alexander L. Kielland (1946)
 Anna Boleyn: drottning Englands, eftir Eucardio Momigliano (1946)
 Salome, eftir Oscar Wilde (1946)
 Byron lávarður: ævisaga hins mikla skálds, eftir André Maurois (1944)
 Undir gunnfána lífsins, eftir Milton Silverman (1943)
 Talleyrand, eftir Duff Cooper (1943) 
 Babbitt: skáldsaga, eftir Sinclair Lewis (1943)
 Máninn líður, eftir John Steinbeck (1942)

Helstu frumsömdu verk Sigurðar 
 1930 - Hamar og sigð. 
 1953 - Undir stjörnum og sól.
 1954 - Fyrir kóngsins mekt (leikrit) 
 1957 - Yfir blikandi höf. 
 1961 - Kvæði frá Holti 

Íslenskir guðfræðingar
Þingmenn Alþýðuflokksins
Íslenskir þýðendur
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Switch-setning

Í tölvuforritun, er Switch-setning skilyrðissetning notuð í flestum nútíma forritunarmálum (eins og C, C++, C# og Java). Tilgangur hennar er að leyfa gildi breytu eða segð að stjórna inningarröð forrita. Til eru setningar í öðrum forritunarmálum sem eru setningafræðilega öðruvísi en þjóna sama tilgangi hugtakslega og kallast þær case-setning eða select-setning.

Dæmi 
Eftirfarandi eru dæmi um notkun Switch-setningunar. Ekki má gleyma að hafa break þegar brjótast á út úr setningunni. Ef ekkert af case-setningunum tekur við skilyrðunum í switch() þá tekur default skilyrðið við, ef það er til staðar í forritinu, en því má þó sleppa.

C 
 switch(n) {
     case 0:
       printf("Þú skrifaðir núll.\n");
       break;
     case 3:
     case 5:
     case 7:
       printf("n er frumtala\n");
       break;
     case 2: printf("n er frumtala\n");
     case 4:
     case 6:
     case 8:
       printf("n er slétt tala\n");
       break;
     case 1:
     case 9:
       printf("n er fullkominn þríhyrningur\n");
       break;
     default:
       printf("Aðeins ein tala er leyfileg\n");
     break;
 }

C# 
C# notar staðlaða C-málfræði í setningunni og bætir við þeim eiginleika að nota „goto case“-setningu. Það er einnig hægt að nota strengi. Það er þó ekki leyfilegt að keyra alla setninguna í gegn þegar kóðinn er vistþýddur, því eru aðrar setningar notaðar (eins og break eða goto) til að koma í veg fyrir það.

ATHUGIÐ: Tómar case-setningar þurfa ekki að notast við goto-setninguna. Þær leyfa ekki gegnumkeyrslu í Switch-setningunni.

 switch (HeiltöluBreyta)
 {
  case 0:
   goto case 1; // fer í case 1
  case 1:
   return 1; // skilar ef HeiltöluBreyta er annaðhvort 0 eða 1
  case 2:
   someInteger++; // bætir einum við HeiltöluBreyta og fer í case 3
   goto case 3;
  case 3:
   EinhverAðgerð(); // framkvæmir aðgerðina EinhverAðgerð og brýst svo úr setningunni
   break;
  default:
   EinhverÖnnurAðgerð();
   break;
 }

Forritun

ru:Оператор ветвления#Переключатель
Meistarinn

Meistarinn er spurningaþáttur sem var á dagskrá Stöðvar 2 frá desember 2005 til 2006. Stjórnandi er Logi Bergmann Eiðsson. Þátturinn byggir ekki á neinni sérstakri fyrirmynd en svipar til ýmissa vinsælla spurningaþátta s.s. Viltu vinna milljón.

Árið 2006 sigraði verkfræðineminn Jónas Örn Helgason í keppninni og árið eftir menntskælingurinn Magnús Þorlákur Lúðvíksson. Þeir eiga það sameiginlegt að hafa báðir getið sér gott orð í spurningakeppninni Gettu betur áður en þeir tóku þátt í Meistaranum.

Fyrir jólin 2006 gaf Stöð 2 út samnefnt spurningaspil. 

Íslenskir sjónvarpsþættir
Spurningaþættir
Teikning

Teikning er myndlist sem notar teiknitól til að vinna á tvívíðan flöt. Verkfærin geta verið grafít blýantur, blekpenni, pensill, vaxlitur, viðarkol, kalk, pastellitur, túss eða griffill. Algengasti miðillinn er pappír þótt hægt sé að nota efni eins og pappa, plast, leður, striga eða borð. Skammtímateikningar má gera á töflu.

Teikning
Fönískt stafróf

Fönikískt stafróf er abdsjad Fönikíumanna sem notað var um 1050 f.Kr. til að skrifa fönikíska tungumálið. Gríska stafrófið þróaðist út frá fönikíska stafrófinu.

Stafróf
Leikfélag Akureyrar

Leikfélag Akureyrar var stofnað 19. apríl 1917. Upphaf sjónleikja á Akureyri má þó rekja allt aftur til ársins 1860. Leikfélag Akureyrar er eina atvinnuleikhúsið á landsbyggðinni.

Tenglar 
 Atvinnuleikhúsið var heimsmet; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
 Heimasíða Leikfélags Akureyrar

Akureyri
Íslensk leikfélög
The Benchwarmers

The Benchwarmers er bandarísk kvikmynd frá árinu 2006. Hún segir frá þremur körlum sem urðu fyrir einelti í skóla og vinna nú á vídeóleigu og við blaðburð. Þeir ákveða að æfa hafnarbolta og reyna að vinna bikarinn. Með aðalhlutverkin fara Rob Schneider, Jon Heder og David Spade.

Bandarískar grínmyndir
Helgi Hálfdanarson (þýðandi)

Helgi Hálfdanarson (14. ágúst 1911 – 20. janúar 2009) var menntaður lyfjafræðingur og var lyfsali á Húsavík og í Reykjavík. Hann var einn helsti þýðandi Íslendinga á 20. öld og þýddi meðfram vinnu sinni öll leikrit William Shakespeare, gríska harmleiki eftir Æskýlos, Sófókles og Evripídes, Pétur Gaut eftir Henrik Ibsen og mörg önnur þekkt leikrit í bundnu máli. Hann þýddi einnig Kóraninn og mikið af ljóðum frá Japan og Kína og töluvert frá Evrópu og víðar. Helgi skrifaði auk þess mikið um íslensk fræði og pistla í dagblöð og á mörg velheppnuð nýyrði í íslensku eins og til dæmis „heilkenni“ (syndrome) og „lotukerfið“.  

Helgi Hálfdanarson var sonur séra Hálfdanar Guðjónssonar á Sauðárkróki en Guðjón, faðir hans, var bróðir Helga Hálfdanarsonar sálmaskálds.

Helgi fékk Silfurhestinn, bókmenntaverðlaun dagblaðanna, árið 1970 fyrir þýðingar sínar á William Shakespeare. Hann hafnaði þó verðlaununum á þeirri forsendu að hann hafði þá reglu að þiggja aldrei neina viðurkenningu af neinu tagi.

Tilvísanir

Tenglar 
 Fræðaþulurinn Helgi Hálfdanarson; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2002
 Veraldarspegill sígildra ljóða; grein í Alþýðublaðinu 1953
Greinar eftir Helga
 Sokkrokkismi; grein í Morgunblaðinu 1972
 Mál og skóli; grein í Morgunblaðinu 1974
 Þið, um þér, frá vor, til oss; grein í Morgunblaðinu 1980
 Ómál og íslenzk tunga; grein í Morgunblaðinu 1980
 Reglingur og viðingar; grein í Morgunblaðinu 1980
 Skrifa, skrifa skrifa; grein í Morgunblaðinu 1982
 Í bakkafullan læk; grein í Morgunblaðinu 1984
 Lítið eitt um orðabækur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1992

Íslenskir þýðendur
Paul Bowles

Paul Frederic Bowles (30. desember 1910 – 18. nóvember 1999) var bandarískur rithöfundur, tónskáld og þýðandi. Einna frægastur er hann fyrir smásögur sínar, en einnig fyrir skáldsögu sína The Sheltering Sky.

Tenglar 
 Hálfrar aldar útlegð í Sódómu; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
 Paul Bowles látinn; grein í Morgunblaðinu 1999

Bowles, Paul
Gunnar B. Guðmundsson

Gunnar Björn Guðmundsson er íslenskur leikstjóri. Hans fyrsta kvikmynd í fullri lengd var Astrópía sem frumsýnd var árið 2007. Hann leikstýrði kvikmyndinni Gauragangur árið 2010 og Amma Hófí árið 2020.

Gunnar leikstýrði áramótaskaupi Sjónvarps árin 2009, 2010, 2011 og 2012. Hann leikstýrði einnig sjónvarpsþáttunum Ævar vísindamaður á árunum 2015-2017.

Kvikmyndir 

 Amma Hófí (2020)
 Gauragangur (2010)
 Astrópía (2007)

Tenglar 
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Windows Live Messenger

Windows Live Messenger (WLM), er spjallforrit hannað af Microsoft fyrir Windows XP, Windows Server 2003, Windows Vista og Windows Mobile. Það kom fyrst á markaði þann 13. desember 2005 og er hluti af Windows Live-vörumerkinu. Nýjasta útgáfan er Windows Live Messenger 8.5 sem var gefið út þann 6. nóvember 2007.

Til stendur að leggja Windows Live Messenger niður og sameina það við Skype.

Tilvísanir 

Hugbúnaður
Miðmynd

Miðmynd  þekkist á því að endingin -st (sem kallast miðmyndarending) bætist við germyndina (t.d. Jón klæddist). Á undan miðmyndarendingunni falla þó niður endingarnar -ur, -r og r-ð

Dæmi:

þú kemur → þú kemst 

Miðmynd segir frá því hvað gerandi/gerendur gerir/gera við eða fyrir sjálfan/sjálfa sig, t.d. hann leggst, þeir berjast.

Fyrir kemur að germynd lítur út sem miðmynd, til dæmis þú stökkst út í lækinn. Til að greina á milli er hentugt að skipta um persónu eða tölu; þú stökkst út í lækinn - > ég stökk út í lækinn - sem leiðir í ljós germynd, þar sem endingin -st verður að vera í öllum persónum í miðmynd.

Frá fornmáli til nútímans 
Miðmyndarendingin -st (-zt) í nýmáli er til orðin úr endingunni -sk í fornmáli en hún var komin af afturbeygða fornafninu sik (í nýíslensku sig). Í fyrstu persónu eintölu var endingin þó -mk, í fleirtölu -sk; síðar kom -sk í stað -mk í eintölu.

Á síðari hluta 13. aldar var miðmyndarendingin z orðin algeng og virðist tákna ts-hljóð. Á 14. öld virðist framburðurinn hafa verið orðinn -st eins og nú, en oft ritað -zt eða -zst:
Dæmi: 
 ek kollumk > köllumz>  köllumst > kallast; 
þú, hann kallask > kallaz > kallast; 
 vér kollumsk > köllumz > köllumst, 
 þér kallisk > kalliz > kallist, 
 þeir kallask > kallaz > kallast.

Jón Helgason prófessor segir í bók sinni Handritaspjall að
elstu handrit af íslandi, þau sem ætla má að skrifuð séu nálægt aldamótunum 1200 og
þar á undan, hafi ýms skýr auðkenni sem greini þau frá öllum öðrum. Meðal þeirra
auðkenna er þetta: „Miðmyndarending er -sk eða -sc) og munur á nafnhætti at iþrasc (iðrast) og hluttaksorði (hafa) iþratsc.“

Merkingareinkenni miðmyndar 
Miðmynd er þá þannig til komin, að afturbeygða fornafninu sik (nú sig) hefur verið skeytt við sögnina, einkum til þess að tjá hvað einhver gerir við sjálfan sig. Með orðum dr. Bjarnar Guðfinnssonar er þetta þannig, er hann tilfærir helsta merkingareinkenni miðmyndar:

„Sá, sem framkvæmir verknaðinn og verður fyrir honum, er sami maðurinn.“ 
Dæmi af þessu tagi er: 
Maðurinn klæddist = maðurinn klæddi sjálfan sig (sig sjálfur) eða: Stórveldin hervæddust = hervæddu sig.

Dr. Björn talaði einnig um helsta merkingareinkenni miðmyndar, þegar hann lýsti henni með þeim orðum sem að framan greinir. Honum var auðvitað kunnugt um að miðmyndin hefur einnig annars konar merkingu, þótt sjaldgæfari sé. Er þá fyrst til að taka hvað menn gera hvor við annan. 

Dæmi: 
Mennirnir börðust = mennirnir börðu hvor annan, eða: Systkinin kysstust = systkinin kysstu hvort annað. 

Er þá sagt að miðmyndin hafi gagnvirka merkingu.

Þá er ógetið hins þriðja. Miðmynd er stundum notuð í merkingu þolmyndar. Ef við segjum til dæmis, að hljóðið heyrist ekki eða hesturinn finnist ekki, þá meinum við að hljóðið „verði ekki heyrt“ og hesturinn „verði ekki fundinn.“ Hljóðið og hesturinn eru þarna „þolendur“ þess verknaðar sem um er að ræða. Enn getum við sagt með svipuðu tali: Dyrnar lokast, hurðin
opnast.

Tengt efni 
 Germynd
 Sagnmyndir
 Þolmynd
Þolmynd

Þolmynd  er sagnmynd sem er mynduð með hjálparsögninni ‚að vera‘ eða ‚að verða‘ og lýsingarhætti þátíðar af aðalsögn. Þolmynd leggur áherslu á þolanda setningar en geranda er sjaldnast getið, dæmi:
 Jón var klæddur af móðurinni.
 Vitað er að jörðin er lífvænleg.
 Henni var hjálpað.

Geld þolmynd 
Geld þolmynd er það nefnt þegar sögnin í tekur ranga beygingu. Dæmi:

 Hann svarar öllum spurningum sem fyrir hann er lagt. 

Spurningar eru ekki hvorugkyn eintölu, heldur kvenkyn fleirtölu. Rétt er að segja: Hann svarar öllum spurningum sem fyrir hann eru lagðar. 

 Gert var grein fyrir því.

Grein er kvenkyns, því á að standa þarna: Gerð var grein fyrir því. 

 Þeir eiga mörg góð lög sem er tileinkað sólinni. 

Lögin eru hvorugkyn fleirtölu, því á að standa þarna: Þeir eiga mörg góð lög sem eru tileinkuð sólinni.

Hin nýja þolmynd 
Hin hefðbundna þolmynd sem notuð hefur verið í gegnum tíðina er notuð af bæði eldri og yngri málnotendum. 
 Ég var beðin að læra heima í gær.
 Mér var hrint í skólanum.
En upp á síðkastið hafa margir yngri málnotendur tekið upp á því að nota það sem kallast nýju þolmyndina.
 Það var beðið mig að læra heima í gær.
 Það var hrint mér í skólanum.

Tilvísanir 

Sagnmyndir
Eista

Eistu eru kynkirtlar karldýra. Eistu eru egglaga og eru í kviðarholi á fósturskeiði og fyrsta hluta æviskeiðs en rata svo niður um sérstaka rennu í pung.

Eistað er samsettur pípukirtill og um hann hlykkjast sæðispípurnar. Í þeim verða sáðfrumurnar til og færast svo smám saman út í sérstakt geymsluhólf, aukaeistað. Liggur það ofan á eistanu. Þar myndast hluti sáðvökvans en einnig eyðast þar gamlar sáðfrumur skyldi aftöppun ekki verða með eðlilegum hætti.

Æxlunarfæri