alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mývatnssveit

Mývatnssveit er sveitin umhverfis Mývatn í Suður-Þingeyjarsýslu og setur vatnið mjög svip á sveitina, náttúru hennar og lífríki, en það er um 37 ferkílómetrar og mjög vogskorið.

Landslag og náttúra 
Landslag sveitarinnar er einnig mjög mótað af eldstöðvum og eldfjöllum sem hafa spúð ösku og hrauni yfir sveitina og má þar nefna Kröflu og Hverfell eða Hverfjall, sem er einn stærsti sprengigígur heims, um 1 km í þvermál og myndaðist í öflugu þeytigosi fyrir um 2500 árum. Auðvelt er að ganga upp á brún gígsins.

Í Mývatnssveit eru einnig gervigígar, sem verða til þegar hraun rennur yfir vatn eða votlendi. Verður þá gufusprenging undir hrauninu og gervigigarnir myndast. Þekktastir eru Skútustaðagígar, sem eru friðlýstir sem náttúruvætti frá 1973. 

Mikilfenglegastar þykja hraunmyndanirnar þó í Dimmuborgum, austan vatnsins. Þar eru alls konar furðulegar hraunmyndanir, hellar og gatklettar. Dimmuborgir mynduðust í gosi í Þrengslaborgum fyrir um 2000 árum. Síðustu gos í sveitinni voru Mývatnseldar árin 1724-1729 og Kröflueldar 1975-1984.

Af öðrum þekktum fjöllum sem umkringja sveitina má nefna Vindbelg, Sellandafjall, Bláfjall og Reykjahlíðarfjall. Austan við Námafjall er mikið brennisteinshversvæði og þar voru brennisteinsnámur fyrr á öldum og brennisteinninn fluttur út. Mikill jarðhiti er í Mývatnssveit og í Bjarnarflagi er elsta gufuaflsvirkjun landsins en Kröfluvirkjun er þó mun stærri og þekktari.

Byggð 
Áður var talið að Mývatnssveit hefði byggst í lok landnámsaldar, þegar láglendið var fullbyggt, og Landnámabók eru taldir upp þrír menn sem fyrstir bjuggu í sveitinni en enginn þeirra er kallaður landnámsmaður. Þetta voru þeir Þorsteinn Sigmundarson, sem líklega bjó í Reykjahlíð, Þorkell hái, sem bjó á Grænavatni, og Geiri, sem bjó á Geirastöðum sunnan Mývatns. Hins vegar hafa fornleifarannsóknir gefið til kynna að sveitin hafi byggst strax um 870. Mikill fornleifauppgröftur og rannsóknir hafa farið fram á Hofstöðum í Mývatnssveit á undanförnum árum.

Sauðfjárbúskapur og silungsveiði voru löngum aðalatvinnuvegir Mývetninga. Á síðustu öld var starfrækt þar kísilþörungavinnsla í nærri fjörutíu ár og höfðu margir atvinnu í kísiliðjunni en rekstri hennar var hætt árið 2004. Nú er ferðaþjónusta mikilvægur atvinnuvegur í sveitinni. Þéttbýlt er við Mývatn og í Reykjahlíð er þorp, auk þess sem dálítill byggðarkjarni er á Skútustöðum.

Jarðböð 
Jarðböð eða gufuböð hafa lengi verið stunduð við Mývatn og eru ýmsar fornminjar og sagnir til merkis um það, svo og örnefnið Jarðbaðshólar. Grjótagjá var vinsæll baðstaður í helli hálffullum af heitu vatni en í Kröflueldum um 1977 hækkaði hitastig vatnsins í gjánni svo mjög að ógerlegt var að baða sig þar. Það hefur þó lækkað eitthvað að nýju á síðustu árum. Stóragjá tók að einhverju leyti við sem baðstaður en var þó mun óhentugri en Grjótagjá hafði verið. Árið 2004 voru Jarðböðin við Mývatn opnuð en þar er baðlón með hveravatni og náttúruleg gufuböð.

Tilvísanir

Heimildir

Tengt efni
Mývatnsöræfi

Tenglar 
 
 

Mývatnssveit
Suður-Þingeyjarsýsla
Starfræn erfðamengjafræði

Stafræn erfðamengjafræði miðar að því að skilja starfsemi gena og DNA raða í erfðamengjum lífvera. Hluti erfðamengisins ber í sér margvíslegar upplýsingar, sem hafa áhrif á starfsemi, eiginleika og eðli lífverunar. Annar hluti erfðamengisins hefur engin eða ákaflega lítil áhrif á eiginleika lífverunar — slíkt DNA er kallað rusl DNA (junk DNA). 

Markmið fræðigreinarinnar er að finna og skilgreina gen, finna hvar þau eru tjáð, hvaða stjórnraðir móta tjáningu gensins, hvaða þættir bindast við slíkar stjórnraðir, hvernig erfðaefnið er eftirmyndað (sjá DNA eftirmyndun) og hvaða áhrif stökkbreytingar í erfðamenginu hafa á svipfar lífverunnar.
Einnig er leitast við að skilja samspil þátta, t.d. prótína og stýrilraða og hvernig slíkt samspil breytist með tíma og þroskastigi. Samvirkni gena (epistasis/genetic interaction) má einnig greina með erfðafræðilegum aðferðum, tölfræðilegum greiningum og prótínmengjafræði.

Tengt efni 
 prótínmengjafræði (proteomics)
 lyferfðamengjafræði (pharmacogenomics)
 efnaskiptamengjafræði (metabolomics)
 Science magazine er með sérstaka síðu sem helguð var Stafrænni erfðamengjafræði .
 European Science Foundation styrkir sérstakt Evrópskt verkefni í stafrænni erfðamengjafræði

Lykill að erfðamengjafræði 
 Skrifað af nemendum og kennurum í Erfðamengjafræði (LÍF524G og LÍF120F) við Líf og umhverfisvísindadeild HÍ, haustið 2010.

Erfðafræði
Brýþonsk tungumál

Brýþonsk tungumál (einnig þekkt sem bresk tungumál) eru þau keltnesku tungumál sem töluð eru í Wales, Cornwall og Bretagne. Fyrir komu Engilsaxa voru þau töluð um allt Bretland. Brýþonsk tungumál eiga rætur að rekja til bresku sem töluð var í Bretlandi sunnan við Firth of Forth á járnöld og tíma Rómverja. Norðan við Firth of Forth var töluð péttneska, sem er talin vera skyld bresku. Á 4. og 5. öld flutti fólk til Bretagne frá  Bretlandseyjum og tók tungumálið með sér. Á eftirfarandi öldum skiptist breska í nokkrar ólíkar mállýskur sem þróuðust smám saman í velsku, kornbresku, bretónsku og kumbrísku. Nú eru aðeins velska og bretónska talaðar sem móðurmál, en smá endurlífgun kornbresku hefur verið undanfarin ár. Vegna útbreiðslu gelísku og ensku á fyrri öldum er kumbríska nú dáin út. Útflytjendur sem tala brýþonsk tungumál búa í Englandi, Frakklandi og Argentínu.

 Eyjakeltnesk tungumál
 Breska
 Vestur-brýþonska
 Kumbríska
 Velska
 Suðvestur-brýþonska
 Kornbreska
 Bretónska

Keltnesk tungumál
Merkigil

Merkigil er eyðibýli í Austurdal í Skagafirði og var nyrsti bærinn í dalnum austanverðum. Jörðin þótti góð bújörð en hún er umkringd djúpum og hrikalegum gljúfrum og háum fjöllum og aðdrættir því afar erfiðir.

Vestan við land Merkigils er gljúfur Austari-Jökulsár en norðan við það er Merkigil, mikið klettagil sem skilur í sundur Kjálka og Austurdal. Yfir það var jafnan farið þegar fara þurfti í kaupstað eða út á Kjálka og í Blönduhlíð. Vegna þess hve þröngt einstigið er sem liggur fyrir framan klettasnös eina í gilinu var ekki hægt að fara þar um með fyrirferðarmiklar klyfjar og var því ull og annað slíkt flutt yfir Nýjabæjarfjall og niður í Eyjafjörð og síðan til Akureyrar.

Á Merkigili bjuggu margir góðu búi fyrr á öldum en þekktasti bóndi þar er ekkjan Monika Helgadóttir, sem bjó þar fyrst með Jóhannesi manni sínum frá 1926 en þegar hann lést á besta aldri 1947 frá átta ungum börnum, því yngsta nokkurra vikna, hélt Monika áfram búi þar með rausn og byggði meðal annars steinsteypt íbúðarhús á bænum 1949. Var allt efni í húsið flutt yfir Merkigilið á hestum. Monika varð þjóðkunn þegar Guðmundur G. Hagalín skrifaði um hana bókina Konan í dalnum og dæturnar sjö árið 1954.

Monika barðist lengi fyrir því að fá brú á Austari-Jökulsá yfir í Merkigil og tókst það loksins. Er brúin oft kennd við hana og kölluð Monikubrú. 

Þegar öll börn Moniku voru flutt að heiman árið 1972 og hún ein eftir gerði hún samning við Helga Jónsson um að fá jörðina ef hann hjálpaði henni með búskap og að lifa á Merkigili en hann var þar áfram allmörg ár. Hún lést árið 1988. Helgi varð síðasti bóndi á Merkigili því hann hrapaði til bana í Merkigili árið 1997. Hann hafði þá í mörg ár verið eina sóknarbarnið í Ábæjarsókn.

Heimildir 
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
 Hjalti Pálsson (ritstj.): Byggðasaga Skagafjarðar IV. bindi. Akrahreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2007. ISBN 978-9979-861-15-7

Akrahreppur
Skagafjarðarsýsla
Guðmundur Magnússon (f. 1966)

Guðmundur Magnússon (fæddur 13. ágúst 1966) er íslenskur stjórnmálamaður.

Guðmundur ólst upp í Árbæjarhverfi sem var að byggjast upp á þessum árum kringum 1960-1970.
Foreldrar eru Magnús Guðmundsson kjötiðnaðarmeistari og Ásta Gunnarsdóttir húsmóðir. 

Árið 1988 kvæntist Guðmundur núverandi eiginkonu Lisbeth Thompson og eiga þau sama þrjú börn.

Guðmundur stundaði nám við Árbæjarskóla á sínum grunskólaaldri og lagði hann stund á íþróttir frá unga aldri. Hann gekk ungur til liðs við Íþróttafélagið Fylkir í Árbæjarhverfi sem stofnað var 28. maí 1967. Guðmundur hefur leikið með öllum flokkum félagsins í knattspyrnu og einnig yngri flokkum félagsins í handknattleik. Síðar á ferlinum lék Guðmundur knattspyrnu með meistaraflokkum KR, ÍBÍ og Selfossi. Einnig hefur Guðmundur leikið fjölda leikja með ungmennalandsliðum Íslands í knattspyrnu. 

Árið 1988 stofnaði Guðmundur fyrirtækið Margt smátt sem sérhæfir sig í sölu og framleiðslu á sérmerktum auglýsinga og gjafavörum. Árið 2005 störfuðu um það bil 25 starfsmenn hjá félaginu og starfsemin var að Guðríðarstíg 6-8 í um 1500 fermetra húsnæði. 2005 seldi Guðmundur og fjölskylda hlutabréf sín í félaginu. Í dag er Guðmundur Magnússon stjórnarformaður og hluthafi fyrirtækisins Áberandi ehf. 

Árið 2010 tók Guðmundur sæti í bæjarstjórn Seltjarnarness fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Guðmundur gegnir stöðu forseta bæjarstjórnar og er meðal annars formaður fjáhags og launanefndar bæjarins. Guðmundur varð annar í prjófkjöri Sjálfstæðismanna í nóvember 2009.

Tenglar 
 Heimasíða Margt smátt ehf.
 Heimasíða Áberandi ehf.
Kraftganga

Kraftganga kallast það að ganga með hraði, um 7 til 9 km/klst. Kraftganga getur verið á svipuðum hraða og hægt skokk, en öfugt við skokk þarf annar fóturinn alltaf að vera í jörðu.
Íþróttir
Codex Vaticanus

Codex Vaticanus (Skammstafað B (Wettstein), 03 (Gregory) eða δ1 (Von Soden)) er handrit sem er til af biblíunni. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 4. öld e.Kr. 

Handritið er nú 759 blöð (27 x 27 cm).

Textinn er í 3 dálkum, 40-44 línur á hverri síðu.

Handritið er geymt í Biblioteca Vaticana (Gr. 1209).

Tengt efni 
 Listi yfir hástafahandrit Nýja testamentisins
 Codex Sinaiticus
 Codex Alexandrinus

Tilvísanir

Tenglar 

 Center for the Study of NT Manuscripts. Codex Vaticanus
 

 
Trúarrit
Handrit
Aðaldalur

Aðaldalur er dalur í Suður-Þingeyjarsýslu. Hann liggur upp frá botni Skjálfandaflóa, milli Skjálfandafljóts að vestan og Laxár og Hvammsheiðar að austan og nær allt suður að Vestmannsvatni. Suðurhluti dalsins er klofinn sundur af Garðsnúpi, sem gengur til norðurs úr Fljótsheiði. Reykjadalur gengur til suðurs frá Aðaldal og eru engin glögg landfræðileg skil milli dalanna. Laxárdalur gengur svo til suðausturs frá Aðaldal upp til Mývatnssveitar. Aðaldalur var áður sérstakt sveitarfélag, Aðaldælahreppur, en er nú hluti af Þingeyjarsveit.

Út við Skjálfandaflóa eru breiðir sandar en síðan tekur Aðaldalshraun við og þekur mestan hluta sléttlendisins, enda er það um 100 ferkílómetrar. Aðalhraunbreiðurnar eru tvær; eldra hraunið rann úr Ketildyngju fyrir um 3500 árum og fyrir um 2000 árum rann annað hraun yfir það úr Þrengslaborgum í Mývatnssveit. Hraunið er víða vel gróið, vaxið birki, eini, hrís og lyngi. Norðausturhluti þess var þó áður gróðursnauður en um miðja síðustu öld var sett þar upp sandgræðslugirðing og hefur gróðurfarið breyst mjög til batnaðar síðan. Sunnan til í dalnum er víða nokkuð votlent. Að dalnum liggja víðast vel grónar heiðar.

Allmargir bæir eru í Aðaldal en byggðin er dreifð. Norðan til eru bæirnir yfirleitt í jaðri Aðaldalshrauns. Þéttust er byggðin í kringum Laxárvirkjun og svo við Hafralækjarskóla, en þar er jarðhiti. Þar skammt frá er félagsheimilið Ýdalir. Kirkjur eru á Grenjaðarstað og í Nesi í Aðaldal. Flugvöllur er í Aðaldalshrauni og er það Flugfélagið Ernir sem sér um áætlunarflug þangað.

Millinafnið Aðaldal var samþykkt 8. desember 2011.

Heimildir 
 
 
 

Aðaldalur
Dalir á Íslandi
Suður-Þingeyjarsýsla
Laxárdalur fremri

Laxárdalur er dalur í Austur-Húnavatnssýslu sem oft er kallaður Laxárdalur fremri til aðgreiningar frá Laxárdal í Skagafjarðarsýslu, sem er handan við fjallgarðinn milli Skagafjarðar og Húnavatnssýslu og er stundum kallaður Laxárdalur ytri.

Laxárdalur fremri liggur samsíða Langadal, frá Refasveit og næstum fram að Bólstaðarhlíð og Vatnsskarði. Þar var áður allmikil byggð, um tuttugu bæir, en nú er aðeins einn eftir í byggð. Dalurinn er grösugur og nokkuð búsældarlegur en mjög snjóþungur. 

Norður eftir dalnum rennur Laxá í Laxárdal, sem kallast Laxá í Refasveit eftir að hún kemur fram úr dalnum og sameinast Norðurá. Vatnaskil eru nokkuð sunnan við miðjan dal, á móts við Litla-Vatnsskarð og rennur Auðólfsstaðaá þaðan til suðurs og síðan til vesturs um Auðólfsstaðaskarð í Blöndu.

Bæir

í byggð: 
 Mánaskál (komin aftur í byggð 2014.)
 Skrapatunga (Komin aftur þegar Benedikt og Guðrún keyptu býlið 2001).

í eyði: 
 Balaskarð
 Gautsdalur (fór í eyði 2014)
 Úlfagil
 Mýrakot
 Núpur
 Illugastaðir
 Refsstaðir
 Núpsöxl
 Kirkjuskarð
 Sneis
 Tungubakki
 Eyrarland
 Vesturá
 Grundarkot
 Kárahlíð
 Hvammur
 Litla-Vatnsskarð
 Mörk
 Mjóidalur
 Skyttudalur
 Þverárdalur
 Selhagi

Austur-Húnavatnssýsla
Dalir á Íslandi
Ingiríður Rögnvaldsdóttir

Ingiríður Rögnvaldsdóttir (d. eftir 1161) var sænsk konungsdóttir á 12. öld og síðar drottning Noregs, móðir Magnúsar Hinrikssonar Svíakonungs og Inga krypplings Noregskonungs.

Ingiríður var dóttir Rögnvaldar stutthöfða Svíakonungs, sonar Inga eldri. Fyrsti maður hennar var Hinrik halti, sonur Sveins Ástríðarsonar Danakonungs. Sögur herma að hjónaband þeirra hafi ekki verið gott og að Ingiríður hafi einhverju sinni reynt að strjúka með ungum elskhuga sínum, klæddd karlmannsfötum, en maður hennar náði henni og hafði hana í haldi þar til hann féll í orrustu 4. júní 1134. Sonur þeirra var Magnús, sem varð konungur Svíþjóðar stuttan tíma um 1160. Aðrir synir þeirra voru Rögnvaldur, sem var ríkisjarl í Svíþjóð þegar bróðir hans ríkti þar, og Búris.

Ingiríður giftist þá Haraldi gilla Noregskonungi og átti með honum soninn Inga, sem síðar var kallaður krypplingur. Það hjónaband er einnig sagt hafa verið óhamingjusamt og Haraldur var drepinn 14. desember 1136 í rúminu hjá einni af mörgum frillum sínum. Strax um nóttina ráðgaðist Ingiríður drottning við helstu höfðingja sem voru við hirðina og átti stóran þátt í því að smádrengirnir Ingi sonur hennar og Sigurður munnur, stjúpsonur hennar, voru lýstir samkonungar. Hún var einn helsti ráðgjafi Inga alla tíð sem hann ríkti.

Ingiríður átti svo í sambandi við mann sem kallaðist Ívar sneis og eignaðist með honum soninn Orm, sem kallaður var konungsbróðir og varð seinna helsti herforingi Magnúsar konungs Erlingssonar. Þau giftust þó ekki en þriðji eiginmaður Ingiríðar var Óttar birtingur, valdamikill norskur höfðingi. Hann var drepinn af launmorðingja í Niðarósi um 1146. 

Ingiríður giftist svo í fjórða sinn Árna Ívarssyni á Stoðreimi, öðrum valdamiklum höfðingja, og var hann eftir það kallaður konungsmágur. Þau fóru til Danmerkur eftir fall Inga konungs og er ekkert minnst á Ingiríði eftir það. Þau áttu fjögur börn, Filippus í Herðlu, Inga, Nikulás, sem varð biskup og einn helsti foringi Baglanna, og Margéti, móður baglakonungsins Filippusar Símonarsonar.

Heimildir 
 
 
 

Drottningar Noregs
Sænskar konungsdætur
Codex Alexandrinus

Codex Alexandrinus (Skammstafað A (Wettstein), 02 (Gregory) eða δ4 (Von Soden)) er handrit sem er til af biblíunni. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 5. öld e.Kr. Handritið er geymt í British Library (MS Royal 1. D. V-VIII) í London.

Handritið er nú 773 blöð (32 x 26 cm).

Textinn er í tveimur dálkum, 29 línur á hverri síðu.

Rómverjabréfið 2,5 αποκαλυψεως ] ανταποδοσεως

Tengt efni 
 Listi yfir hástafahandrit Nýja testamentisins
 Codex Sinaiticus
 Codex Vaticanus
 Codex Ephraemi

Tilvísanir

Tenglar 
 Codex Alexandrinus  CSNTM
 Biblían in PDF
 

 
Handrit
Codex Ephraemi Rescriptus

Codex Ephraemi Rescriptus (Skammstafað C (Wettstein), 04 (Gregory) eða δ3 (Von Soden)) er handrit sem er til af biblíunni. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 5. öld e.Kr. Handritið er geymt í Bibliothèque nationale de France (Gr. 9) í París.

Handritið er nú 209 blöð (33 x 27 cm).

Textinn er í 1 dálki, 40-46 línur á hverri síðu.

Tengt efni 
 Listi yfir hástafahandrit Nýja testamentisins
 Codex Sinaiticus
 Codex Vaticanus
 Codex Alexandrinus

Tilvísanir

Tenglar 

 Tischendorf, Codex  Ephraemi Syri rescriptus, sive Fragmenta Novi Testamenti, Lipsiae 1843
 Tischendorf, Codex Ephraemi Syri rescriptus, sive Fragmenta Veteris Testamenti, Lipsiae 1845
 Codex Ephraemi Rescriptus at the Encyclopedia of Textual Criticism 
 Codex Ephraemi Syri Rescriptus 
 Image from Codex Ephraemi 

 
Trúarrit
Handrit
Evdoxos

Evdoxos frá Knídos (fæddur 410 eða 408 f.Kr., dáinn 355 eða 347 f.Kr.) var forngrískur stærðfræðingur, stjörnufræðingur og heimspekingur. Hann var nemandi og síðar samstarfsmaður Platons við Akademíuna í Aþenu.

Forngrískir heimspekingar
Forngrískir stjarnfræðingar
Forngrískir stærðfræðingar
Dexippos (heimspekingur)

Dexippos (Δέξιππος; uppi um 350) var forngrískur heimspekingur og nemandi nýplatonistans Jamblikkosar. Dexippos samdi skýringarrit um ritverk Platons og Aristótelesar. Eitt þeirra er varðveitt, um Umsagnir Aristótelesar.

Forngrískir heimspekingar
Nýplatonistar
Málmfríður af Kænugarði

Málmfríður af Kænugarði (um 1105 – eftir 1137) var rússnesk prinsessa á 12. öld, drottning Noregs frá því fyrir 1120 til 1130 og síðan drottning Danmerkur 1134-1137.

Málmfríður var dóttir Mstislavs 1. stórhertoga af Kænugarði, sem kallaður er Haraldur í Heimskringlu, líklega eftir móðurafa sínum Haraldi Guðinasyni, og Kristínar Ingadóttur af Svíþjóð, dóttur Inga eldri Svíakonungs. Einhverntíma á árunum 1116-1120 giftist Málmfríður Sigurði Jórsalafara Noregskonungi og er sagt að hjónaband þeirra hafi ekki verið gott. Þau eignuðust eina dóttur, Kristínu, sem varð móðir Magnúsar konungs Erlingssonar.

Þegar Sigurður Jórsalafari dó 1130 fór Málmfríður til Danmerkur en Ingibjörg systir hennar var gift Knúti lávarði, bróðursyni Níelsar konungs. Magnús sterki, sonur Níelsar, myrti Knút raunar skömmu síðar. Málmfríður giftist Eiríki eymuna, hálfbróður Knúts og árið 1131 kom hún á hjúskap milli systurdóttur sinnar, Kristínar dóttur Knúts, og Magnúsar Noregskonungs, stjúpsonar síns. Þegar Eiríkur og Málmfríður hröktust frá Danmörku 1133 undan feðgunum Magnúsi og Níelsi fóru þau til Noregs og leituðu á náðir Magnúsar. Kristín drottning komst að því að maður hennar hugðist svíkja þau í tryggðum og varaði þau við. Þau gengu þá í staðinn í bandalag við Harald gilla, meðkonung Magnúsar, og Magnús sagði skilið við Kristínu.

Eiríkur varð konungur Danmerkur 1134 eftir fall Magnúsar og Níelsar og Málmfríður varð þá drottning. Það stóð þó ekki lengi því Eiríkur var myrtur 1137. Eftir það er Málmfríðar ekki getið. Þau Eiríkur voru barnlaus.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur
Drottningar Noregs
Listi yfir hástafahandrit Nýja testamentisins

Hástafahandrit Nýja testamentisins urðu flest til á tímabilinu frá 3. öld fram á 10. öld eftir Krist. Einkennandi fyrir þessi handrit er efnið, þ.e. bókfell eða skinn (pergament) sem kom í staðinn fyrir papýrus, bókarformið sem kom í stað rúllu (bókrollu), og stafagerðin, gríska hástafaletrið. Á 9. öld fóru menn að nota lágstafaletur, og leysti það brátt hástafaletrið af hólmi.

Nú eru kunn 322 hástafahandrit með textum úr Nýja testamentinu, en flest þeirra eru aðeins lítil brot. Rannsóknir á hástafahandritunum á 19. og 20. öld höfðu mikla þýðingu fyrir textafræði Nýja testamentisins.

Listi yfir 45 elstu handritin

Tilvisanir

Tenglar 
 Hermann von Soden: Die Schriften des neuen Testaments, in ihrer ältesten erreichbaren Textgestalt hergestellt auf Grund ihrer Textgeschichte; Berlin 1902–1910.
 Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testaments; Leipzig 1908.
 Frederic Kenyon: Our Bible and the Ancient Manuscripts; London: Eyre & Spottiswoode, 1895, 1896, 1898, 1939.
 Kurt und Barbara Aland: Der Text des Neuen Testaments. Einführung in die wissenschaftlichen Ausgaben sowie in Theorie und Praxis der modernen Textkritik; Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1981; ISBN 3-438-06011-6.
 Kurt Aland, M. Welte, B. Köster, K. Junack: Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments; Berlin, New York: Walter de Gruyter, 1994.

 
Handrit
Listar um trúarbrögð
Codex Bezae

Codex Bezae (Skammstafað D (Wettstein), 05 (Gregory) eða δ5 (Von Soden)) er handrit af Nýja testamentinu. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 5. öld e.Kr. Handritið er geymt í Cambridge-háskóla (Nn. II 41) í Cambridge.

Handritið er nú 406 blöð (26 x 21,5 cm).

Textinn er í 1 dálki, 33 línur á hverri síðu.

Tengt efni 
 Listi yfir hástafahandrit Nýja testamentisins
 Codex Laudianus

Tilvísanir

Tenglar 
 F. H. Chase, The Old Syriac Element in the Text of Codex Bezae. MacMillan, 1893. 
 J. Rendel Harris, Codex Bezae: A Study of the so-called Western Text of the New Testament. Cambridge: University Press, 1891. 
 J. Rendel Harris, Four lectures on the western text of the New Testament (London 1894)
 M.-É. Boismard – A. Lamouille, Le texte occidental des Actes des Apôtres. Reconstitution et réhabilitation, 2 vol., Paris 1984. 
 A. F. J. Klijn, A Survey of the Researches Into the Western Text of the Gospels and Acts (1949–1959), Novum Testamentum, Volume 3, Numbers 1-2, 1959, pp. 1–53. 
 W. A. Strange, The Problem of the Text of Acts, (SNTS MS, 71), Cambridge 1992. 
 D. C. Parker, Codex Bezae: An Early Christian Manuscript and its Text. Cambridge: University Press, 1992. 
 Codex Bezae, Studies from the Lunel Colloquium, June 1994, ed. D.C. Parker & C.-B. Amphoux, Leiden: Brill, 1996. 
 Scrivener F. H. A., Bezae Codex Cantabrigiensis: being an exact Copy, in ordinary Type, of the celebrated Uncial Graeco-Latin Manuscript of the Four Gospels and Acts of the Apostles, written early in the Sixth Century, and presented to the University of Cambridge by Theodore Beza A.D. 1581. Edited, with a critical Introduction, Annotations, and Facsimiles, Cambridge: Deighton, Bell, and Co, 1864. 
 Weiss Bernard, Der Codex D in der Apostelgeschichte, Texte und Untersuchungen (Leipzig 1897)
 James D. Yoder, "The Language of the Greek Variants of the Codex Bezae," Novum Testamentum 3 (1959), pp. 241–248.
 The Gospels and Acts according to codex Bezae; texts, translation and comments
 L’Évangile de Luc et les Actes des Apôtres selon le Codex Bezae Cantabrigiensis, annotated translation by Sylvie Chabert d’Hyères. Paris: L’Harmattan, 422 p., 2009.

 
Trúarrit
Handrit
Margrét friðkolla

Margrét friðkolla Ingadóttir (d. 1130) var sænsk konungsdóttir sem varð drottning Noregs 1101-1103 og síðar Danmerkur frá 1105 til dauðadags og var þá hinn raunverulegi stjórnandi landsins.

Margrét var dóttir Inga eldri Steinkelssonar, konungs Svíþjóðar. Þegar Svíar og Norðmenn sömdu frið í Konungahellu 1101 var hjónaband milli hennar og Magnúsar berfætts Noregskonungs hluti af samkomulaginu og var Margrét send til Noregs með fríðu föruneyti. Viðurnefnið friðkolla er rakið til þessara friðarsamninga. Hjónabandið var þó skammvinnt því Magnús féll á Írlandi 1103. Þau höfðu ekki átt barn saman. 

Árið 1105 giftist Margrét svo Níels, yngsta syni Sveins Ástríðarsonar, sem hafði orðið konungur Danmerkur ári fyrr. Hann þótti ekki stjórnsamur og er sagt að Margrét drottning hafi að mestu séð um að stýra ríkinu. Það mun henni hafa farist vel úr hendi og voru samskipti við Svíþjóð til dæmis sérlega friðsamleg meðan hún lifði. Hún lét slá sína eigin mynt og stendur á peningum Margareta-Nicalas (Margrét-Níels).

Margrét dó árið 1130 og eftir lát hennar giftist Níels Úlfhildi Hákonardóttur, ekkju Inga yngri Svíakonungs, sem skildi þó fljótt við Níels og giftist Sörkvi eldri Svíakonungi.

Margrét og Níels áttu synina Magnús sterka og Inga, sem dó á barnsaldri.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur
Drottningar Noregs