alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Brigitte Bardot

Brigitte Bardot (bʁiʒit baʁˈdo) (28. september 1934) er frönsk leikkona, fyrrverandi tískusýningarstúlka, ljósmyndafyrirsæta og söngvari og kyntákn á 6. og 7. áratug 20. aldar. Hún er ákafur dýraverndarsinni og hefur barist fyrir því að selveiðar verði bannaðar. Hún hefur verið tilnefnd til BAFTA-verðlaunanna og var í hópi 100 kvikmyndaleikkvenna sem Empire magazine tilnefndi sem heitustu kyntáknin í kvikmyndasögunni. 

Eftir að hún hætti kvikmyndaleik á áttunda áratug síðustu aldar hóf hún að starfa í þágu dýraverndar og gerir það enn. Á 10. áratugnum hóf hún að ræða pólitísk málefni eins og innflytjendamál og íslam í Frakklandi og samkynhneigð.

Hún hefur verið gift fjórum mönnum. Fyrsti maður hennar var Roger Vadim (1952-1957), annar var Jacques Charrier (1959-1962), sá þriðji Gunter Sachs (1966-1969) og loks Bernard d'Ormale frá 1992.

Franskir leikarar
Jimmy Ruffin

Jimmy Ruffin (fæddur 7. maí 1939 í Collinsville í Mississippi; d. 17. november 2014) var bandarískur sálar-söngvari og eldri bróðir David Ruffin (úr The Temptations).

Árið 1966 sló hann í gegn með laginu „What becomes of the brokenhearted“ en vegna ósætta við Berry Gordy, forstjórn Motown-útgáfunnar, kom næsta lag Ruffin einungis út í Ástralíu. Þá gáfu þeir bræður, Jimmy og David, út ábreiðu af „Stand by me“, lagi Ben E. King. Aðrir smellir Jimmy Ruffin eru t.d. „I've passed this way before“, „Gonna give her all the love I've got“, „Don't you miss me a little bit baby“, „I'll say forever my love“, „It's wonderful to be loved by you“ og „Tell me what you want“.

Útgefið efni

Breiðskífur 
Breiðskífurnar voru gefnar út af Tamla Motown Label í Bretlandi.
 The Jimmy Ruffin Way (LP)
 Ruff 'n' Ready (LP)
 Jimmy Ruffin ... Forever (LP)
 Greatest Hits (LP)

Bandarískir söngvarar
Dýrasvif

Dýrasvif er ófrumbjarga (stundum grotætur) svif sem á heimkynni sín í höfum, sjó og ferskvatni. Sumt dýrasvif er of lítið til að sjást með berum augum þó mest af því sé stærra en svo.

Mikil dýrafána telst til svifsins, oft lifa tegundir fyrsta skeiðið sitt sem svif. Margar tegundir fiska og krabbadýra byrja ævi sína sem egg og lirfur og eru því svif í takmarkaðan tíma og breytast svo þegar þær komast á fullorðinsár. Einnig nærast ungir krossfiskar, samlokur, ormar og önnur botndýr sem svif áður en þau komast í rétt umhverfi sem fullorðin dýr. Sum dýr eru alla ævina sem svifdýr en kallast þá alsvif eða heilsvif (holoplankton).  

Smákrabbadýr eru mjög algeng í svifinu. Meðal tegunda sem falla undir smákrabbadýr eru krabbaflær sem eru lítil dýr og eru í útliti eins og hrísgrjón. Rauðátan er líklega algengasta krabbaflóin hér við land en svo er einnig ljósátan, hún er ekki eins algeng en hún er stærri. Þessar átur eru ein af undirstöðum fæðukeðjunnar í sjónum. 

Sölpur (Salps) eru möttuldýr sem svipar mikið til botnfastra möttuldýra t.d. sea squirt en eru sviflæg. Þær geta fjölgað sér hratt við réttar aðstæður og kallast sulta ef þetta lendir í nót hjá sjómönnum.

Heimildir 

 

de:Plankton#Zooplankton
Úthafssvæði

Úthafssvæði skiptist í eftirfarandi flokka sem tengjast mest dýpt:

 Grunnsævi
 Frá sjávarmáli niður að u.þ.b. 200 m dýpi
 Hér er nægt ljós fyrir ljóstillífun og því safnast dýr og plöntur þar fyrir. Hér fyrirfinnst fiskur eins og túnfiskur og hákarl auk dýrasvifs eins og marglyttur.
 Rökkursvæðið
 Frá 200 m niður á 1.000 m.
 Eitthvað ljós nær niður á þetta dýpi en er ónægt til ljóstillífunar. Hér eiga dýr eins og sverðfiskar, kolkrabbar, steinbítur og nokkrar tegundir smokkfisks heimkynni sín.
 Myrkrasvæðið
 Frá 1.000 m niður á 4.000 m.
 Hér er sjórinn orðinn nær algerlega myrkur og ekkert nema einstaka lífljómun (t.d. frá laxsíld) lýsir hann upp. Engar plöntur lifa á þessu dýpi og flest dýr þrífast á regni grots sem fellur að ofan, eða eru rándýr (eins og Sternoptychinae). Hér lifa risasmokkfiskar (auk minni smokkfisks) og risakolgrabbar og dýfa búrhvalir sér niður til að veiða þá.
 Undirdjúpin
 Frá 4.000 m niður á botn.
 Ekkert ljós nær niður á þetta dýpi.
 Hadopelagic
 Haf í djúpdjúpsjávarrennum.
 Þetta svæði er að mestu óþekkt og vitað er um mjög fáar tegundir sem eiga heimkynni sín þar, þó margar lífverur lifi við neðansjávarhveri á þessu og öðrum svæðum. Sumir skilgreina haddopelagic lagið sem sævi fyrir neðan 6.000 m hvort sem það er í rennu eður ei.

Heimild 
 

Haffræði
Tólg

Tólg er hörð fita af nautgripum eða sauðfé. Áður fyrr bjuggu menn til kerti úr tólg, en þau eru sjaldgæf nú til dags vegna þess að þau þykja ósa meira og lykta verr en önnur kerti. Bráðin tólg er höfð til matar, vanalega til að steikja eða djúpsteikja t.d. franskar kartöflur eða kleinur, eða þá hellt út á t.d. siginn fisk eða kæsta skötu. Tólg geymist vel við stofuhita, en þránar ef loft kemst að henni. Fyrir tíð nútíma niðursuðu var bráðinni tólg oft hellt yfir nýsoðið kjötmeti til að það geymdist betur.

Fita
Dýraafurðir
Matargerð
Hörð fita

Fita er kölluð hörð ef hún samanstendur einkum af mettuðum fitusýrum. Hörð fita er vanalega í föstu formi við stofuhita, öfugt við t.d. lýsi og aðrar olíur. Hún kemur einkum úr dýraríkinu.

Fita
Kæsing

Kæsing er verkunaraðferð sem er notuð á skötu og hákarl til að gera þau æt, en báðar tegundir eru brjóskfiskar og nota þvagefni og trímetýlamín N-oxíð til að viðhalda osmósuþrýstingi í blóði á sama róli og í sjóvatni. Þessi efni eru því til staðar í nægilega háum styrk í holdi dýranna til að vera eitruð fyrir menn. Við kæsingu fer af stað gerjun af völdum gerla sem framleiða ensím sem brjóta efnin niður í ammóníak (og svolítið vetni), en það er rokgjarnt og rýkur því að mestu úr kösinni þannig að vefurinn sem eftir er verður ætur. Sagnorðið að kæsa er skylt germönskum orðum fyrir ost, cheese á ensku, kaas á hollensku og Käse á þýsku, en lyktin af kæstum mat er ekki ósvipuð lyktinn af sterkum osti.

Heimildir
 

Matargerð
Matvælafræði
Þrái

Þránun er það sem gerist þegar ómettaðar fitusýrur (matarolía eða fita) komast í snertingu við súrefni loftsins og oxast, því þránar fita með miklu magni af ómettuðum fitusýrum auðveldlega. Við það verður feitmeti gjarnan óætt. Til að verjast þráa er þráavarnarefnum (E-vítamín) stundum bætt út í mat. 

Matvælafræði
Efnafræði

nl:Vet#Bederf van vet
Kleinuhringur

Kleinuhringur (ft. kleinuhringir eða kleinuhringar, sjá mismunandi rithátt) er sætt djúpsteikt deig. Hið íslenska nafn fyrir kleinuhring kemur af því að þeir líta út eins og hringlaga kleinur.
Kalíníngrad

Kalíníngrad (rússneska Калининград, þýska Königsberg, litháíska Karaliaučius, pólska Królewiec) er rússnesk borg við Eystrasalt. Borgin og samnefnt hérað í kring liggja milli Litháens og Póllands en eru aðskilin frá öðrum hlutum Rússlands af Eystrasaltslöndunum og Hvíta-Rússlandi. Borgin, sem lengst af hét Königsberg, var stofnuð á miðöldum af Þýsku riddurunum, var prússnesk fram til sameiningar Þýskalands árið 1871 og eftir það þýsk fram til loka Síðari heimsstyrjaldar, en var þá hertekin af Rauða hernum og hefur verið undir yfirráðum Sovétmanna, síðar Rússa, æ síðan. Hún var endurnefnd árið 1946 eftir Míkhaíl Kalínín (1875 - 1946), forseta Æðstaráðs Sovétríkjanna, sem lést það ár.

Íbúar voru rúmlega 475.000 árið 2018.

Borgir í Rússlandi
Hansasambandið
Emperor

Emperor er norsk svartmálmshljómsveit frá Tromsø og Bergen, hún var stofnuð árið 1991 og hætti árið 2001, en meðlimir hljómsveitarinnar komu saman aftur árið 2005 og hafa spilað saman með hléum.

Núverandi meðlimir 
 Ihsahn (Vegard Sverre Tveitan) – söngur, gítar, hljómborð
 Samoth (Tomas Haugen) – gítar, bassi og spilaði á trommur á árunum 1991 – 1995 
 Trym Torson (Kai Mosaker) – trommur (1995 – 2001)

Fyrrverandi meðlimir 
 Alver (Jonas Alver) – bassi (1995 – 1998)
 Tchort (Terje Schei) – bassi (1993 – 1994)
 Mortiis (Håvard Ellefsen) – bassi (1991 – 1992) 
 Faust (Bård Faust) – trommur (1992 – 1993)

Útgefið efni

Plötur 
 Wrath of the Tyrant (1992)
 In the Nightside Eclipse (1994)
 Anthems to the Welkin at Dusk (1997)
 IX Equilibrium (1999)
 Prometheus: The Discipline of Fire & Demise (2001)

Tónlistarmynbönd 
 „The Loss and Curse of Reverence“
 „Emperial Live Ceremony“
 „Empty“

Tengill 
 Vefsíða hljómsveitarinnar
 Emperor  - BestBlackMetalAlbums.com

Norskar þungarokkshljómsveitir
Dróttkvæði

Dróttkvæði er önnur helsta skáldskapargrein fornnorrænu við hlið eddukvæða, yfirleitt undir dróttkvæðum hætti. Dróttkvæði innihalda oft lof um konunga eða höfðingja.

Orðsifjar 
Upphaflega merkti dróttkvæði kvæði sem hirðskáld flutti konungi. Orðið drótt er gamalt orð og merkir hirð sem var bætt fyrir framan orðið kvæði. Bera má það saman við orðin drottinn (sem var áður dróttinn) og merkti konungur eða æðsti maður hirðarinnar og drottning (áður dróttning) sem merkti æðsta kona hirðarinnar.

Tengt efni 
 Drápur (löng lofkvæði með stefi)
 Skaldic Poetry of the Scandinavian Middle Ages

Tenglar 
 
 Dróttkvæður háttur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1933
 Glósur fyrir íslensku 303, Fjölbrautaskólinn við Ármúla Nánar um dróttkvæði

Bókmenntagreinar
Fornkvæði
Austfold

Austfold (norska: Østfold, Austfold) er svæði og fyrrum fylki í suðaustur Noregi. Nú er það hluti af fylkinu Viken. Helsta borg er Sarpsborg með um 50.000 íbúa. Stærsta borgin í fylkinu er Fredrikstad, með um 71.000 íbúa. Fylkið er í landshlutanum Austurland.

Sveitarfélög 
 Aremark
 Askim
 Eidsberg
 Fredrikstad
 Halden
 Hobøl
 Hvaler
 Marker
 Moss
 Rakkestad
 Rygge
 Rømskog
 Råde
 Sarpsborg
 Skiptvet
 Spydeberg
 Trøgstad
 Våler

Fylki Noregs
Efnishyggja

Efnishyggja er hver sú heimspekikenning sem kveður á um að hvaðeina sem er til sé efnislegt eða eigi sér efnislegar orsakir. Efnishyggja er einhyggja um tegundir verunda því samkvæmt kenningunni er einungis ein gerð hluta til, það er að segja efnislegir hlutir. Efnishyggja er því andstæð tvíhyggju og hughyggju.

Á ensku er stundum gerður greinarmunur á þeirri efnishyggju sem nefnd er „materialism“ annars vegar og hins vegar „physicalism“ en hvort tveggja kallast á íslensku efnishyggja. Þýski heimspekingurinn Otto Neurath smíðaði orðið „physicalism“ á fyrri hluta 20. aldar. Efnishyggju af því tagi fylgja verufræðilegar skuldbindingar nútíma eðlisfræði. Með öðrum orðum kveður slík efnishyggja á um að einungis það sé til sem nútíma eðlisfræði lýsir, en það er ekki einungis efni heldur einnig orka og tímarúm, ýmsir kraftar og svo framvegis. Í daglegu tali er efnishyggja einnig notað til að gefa til kynna að einhverjum sé of annt um veraldlegar eigur sínar.

Tegundir efnishyggju 
 Gerðaefnishyggja
 Löglaus einhyggja
 Samsemdarefnishyggja
 Smættarefnishyggja
 Teiknaefnishyggja
 Útrýmingarefnishyggja
 Þráttarefnishyggja

Tengt efni 
 Atferlishyggja
 Aukagetuhyggja
 Verkhyggja

Tenglar 
 
 

Frumspeki
Hugspeki
Verufræði
Erwin Schrödinger

Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger (12. ágúst 1887 – 4. janúar 1961) var austurrísk–írskur eðlisfræðingur auk þess sem hann var „stærðfræðilegur“ líffræðingur. Hann er þekktur fyrir framlag sitt til skammtaeðlisfræðinnar og oft er hann talinn með í hópi þeirra hugsuða á bak við skammtafræði, auk Einstein og Heisenberg. Einkum er hann þekktur fyrir Schrödinger-jöfnuna en fyrir hana hlaut hann Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði árið 1933. Hann er einnig þekktur fyrir kött Schrödingers, fræga hugsunartilraun sem hann lagði til eftir bréfaskipti við vin sinn, Albert Einstein.

Tenglar 

 

Schrödinger, Erwin
Schrödinger, Erwin
Schrödinger, Erwin
Giordano Bruno

Giordano Bruno (1548 – 17. febrúar 1600) var ítalskur heimspekingur, stjarnfræðingur og prestur. Bruno hélt því meðal annars fram að tími og rúm væru óendanleg. Rannsóknarréttur kaþólsku kirkjunnar taldi að Bruno hefði gerst sekur um villutrú, m.a. fyrir að hafa haft rangar skoðanir um Heilaga Þrenningu og holdgervingu Krists, fyrir að hafa hafnað meyfæðingunni og hafa trúað á endurfæðingu sálna. Fyrir vikið var hann brenndur á bálkesti þann 17. febrúar árið 1600 á Campo di Fiori í Róm. Hann er stundum talinn fyrsti píslarvottur vísindanna.

Menntun 
Giordano Bruno hét upphaflega Filippo Bruno og fæddist í Nola sem var þá hluti af konungsríkinu Napolí. Foreldrar hans hétu Fraulissa Savolino og Giovanni Bruno og var faðir hans hermaður. Er hann var ungur þá sendu foreldrar hans hann til Napólí til að mennta sig. Þar fékk hann sérkennslu í Ágústínusarklaustri en hann mætti einnig á almenna fyrirlestra.

Þegar hann var aðeins 17 ára gerðist svartmunkur (Reglubróðir af reglum svartmunka) og gekk í Dóminíkusarregluna. Það fór fram í klaustri í San Domenico Maggiore í Napólí. Þar fékk hann nafnið Giordano, í höfuð Giordano Crispo, en Giordano Crispo var heimspekikennarinn hans.

Bruno hélt náminu áfram í Napólí og lauk því árið 1572 og var settur prestur aðeins 24 ára gamall. Þegar á leið í Napólí varð hann vel þekktur fyrir það hvað hann hafði gott minni. Hann ferðaðist meðal annars til Rómar til að sýna Píusi páfa V  og Rebiba kardinála minniskerfið sitt.

Endalok 
Giodano Bruno átti það til að lenda í vandræðum fyrir áhuga sinn á frjálsri hugsun og forboðnum bókum. Segja má að það komi fólki á óvart að hann hafi náð að halda sér frá vandræðum í klaustrinu í heil ellefu ár miðað við deilurnar sem hann olli seinna á ævinni.

Snemma árið 1593 var Giordano Bruno sakaður um villutrú af Rannsóknarréttinum í Róm. Hann var meðal annars ákærður fyrir að afneita nokkrum kjarna kenningum í Kaþólsku. 

Algyðistrú Bruno þótti einnig vera mikið áhyggjuefni. Rannsóknarrétturinn dæmdi hann sekan og árið 1600 var hann brenndur á báli í Campo de’ Fiori. 

Eftir að Bruno var brenndur öðlaðist hann umtalsverða frægð. Honum var sérstaklega fagnað á 19 og tuttugustu öld sem píslarvætti vísindanna. Giordano Bruno er enn talinn vera boðberi frjálsar hugsunar og framróun vísindanna.

Tilvísanir 
 

Bruno, Giordano
Bruno, Giordano
Bruno, Giordano
Dóminíkanar
Avicenna

Avicenna eða Ibn Sīnā (980 – 1037) var íranskur heimspekingur og fjölfræðingur, sem fékkst meðal annars við rökfræði, stærðfræði, stjörnufræði, gullgerðarlist, náttúruvísindi, sálfræði og læknisfræði. Hann var merkasti heimspekingur síns tíma. 

Avicenna samdi tæplega 450 ritgerðir um ýmis efni og hafa um 240 þeirra varðveist. Flestar fjalla um heimspeki og læknislist. Avicenna var undir miklum áhrifum frá gríska heimspekingnum Aristótelesi en hafði sjálfur gríðarleg áhrif á íslamska heimspemki.

Tenglar 

 

Íranskir heimspekingar
Miðaldaheimspekingar
Alexander von Humboldt

Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt (14. september 1769 – 6. maí 1859) var prússneskur náttúruvísindamaður og landkönnuður. Hann var yngri bróðir heimspekingsins, málvísindamannsins og stjórnmálamannsins Wilhelms von Humboldt (1767-1835).

Tenglar 
 „Alexander von Humboldt“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955
 

Þýskir barónar
Humboldt, Alexander von
Humboldt, Alexander von
Humboldt, Alexander von
Ávaxtasafi

Ávaxtasafi eða einfaldlega safi er vökvi sem fyrirfinnst náttúrulega í ávöxtum og grænmeti. Safinn er svo gerður að drykk með því að kreista hann í vélum eða í höndunum.

Dæmi 
 Appelsínusafi

Drikkjarföng
Nef

Þessi grein fjallar um nef almennt. Sjá einnig greinina um nef manna.
Nef er líffæri á höfði hryggdýra, sem hýsir nasirnar sem, ásamt munni, eru notaðar til öndunar, en í nefi er einnig lyktarskyn.

Tengt efni 
 Blóðnasir
 Lykt
 Mannsnef
 Nefhár
 Neftóbak

Líffæri
Umferðarlög

Umferðarlög eru safn þeirra laga og reglugerða sem umferð vélknúinna ökutækja, reiðhjóla og gangandi vegfarenda á opinberum vegum ber að fylgja. Umferðarlög hafa með það að gera hver akstursstefnan er, hver á réttinn, notkun umferðarmerkja o.s.frv.

Tengt efni 
 Siglingalög

Tenglar 
 Umferðarlög nr. 50/1987

Stjórnskipunarréttur
Umferð
Umferðaröryggi
1066

Árið 1066 (MLXVI í rómverskum tölum)

Atburðir 

 6. janúar – Haraldur harðráði varð konungur Englands
 Halastjarna Halleys sást um páskaleytið
 Haraldur harðráði féll í orustunni við Stanford brú
 14. október – Orrustan við Hastings byrjaði, Haraldur Guðinason féll
 Vilhjálmur bastarður náði völdum í Englandi
 Lok Víkingaaldar

Fædd

Dáin 

1066
1061-1070
Ökuljós

Ökuljós eru ljós sem venjulega eru fest framaná ökutæki eins og bíl, vélhjól og reiðhjól til að lýsa veginn upp þegar skyggni er lítið vegna myrkurs eða úrkomu. 

Umferðaröryggi
Bílatækni
Öryggisbelti

Öryggisbelti eru belti sem eiga að koma í veg fyrir að eitthvað (t.d. maður, dýr eða hlutur) slasist (t.d. með því að falla) eða kastast burt. Beltin eru fest við örugga festingu á stöðugan hlut. 

Dæmi um öryggisbelti:
 Sætisbelti
 Bílbelti
 Bílstóll
 Öryggisgrind
 Sigbelti

Tengill

Öryggi

de:Sicherheitsgurt
Múlagöng

Ólafsfjarðargöng eða Múlagöng eru 3,4 km einbreið veggöng gegn um Ólafsfjarðarmúla sem voru tekin í notkun í desember 1990 og vígð 1. mars 1991. Þau leystu af hólmi Múlaveginn, ótryggan veg fyrir Múlann og tengja saman Dalvík og Ólafsfjörð yst á Tröllaskaga. Skömmu fyrir opnun Ólafsfjarðarganga samþykkti Alþingi að ráðast í gerð jarðganga sem myndu tengja Siglufjörð og Ólafsfjörð. Framkvæmdir við Héðinsfjarðargöng hófust árið 2006. 

Rétt suður af göngunum er fossinn Mígandi.

Múlagöng eru þau 4. í röðinni af göngum á Íslandi eftir aðeins göngum um Oddsskarð, strákagöngunum svonefndu og litlu göngunum um Arnardalshamar.

Íslensk jarðgöng
Dalvíkurbyggð
Ermarsundsgöngin

Ermarsundsgöngin (enska Channel Tunnel, Chunnel eða Eurotunnel; franska le tunnel sous la Manche) eru 50,450 km járnbrautargöng undir Ermarsundinu á Dover-sundi sem tengja saman Folkestone í Kent á Englandi og Coquelles nálæg Calais á Frakklandi. „Göngin“ hafa þrjú aðgreind göng: tvö einbreið göng 7,6 m að þvermáli og ein þjónustugöng 4,8 m að þvermáli á milli. 

Þau voru stórverk og höfðu mörg þjófstört, verkefnið byrjaði 1988 og lauk árið 1994. Ermarsundsgöngin eru önnur stærstu járnbrautargöng í heimi á eftir Seikan-göngunum í Japan.

Verkefnið kostaði £ 4,65 billjónir sem er jafnt og um 12 billjónir í dag. Unnið var á báðum hliðum hjá Folkestone í Englandi og nálægt Calais í frakklandi. Hraðinn á lestinni er merkilegur því það tekur hana aðeins 35 mínútur að fara yfir 50 kílómetra. Árið 2015 græddi fyrirtækið 500 milljónir en áður tapaði það miklum peningi og gat ekki borgað skatta núna ætti það að geta borgað skattana og haldið rekstri áfram. Lestinn er opinn allan sólarhringinn og miði, til og frá kostar £ 31

Árið 1802 var kom fyrsta hugmyndin af þverrásargöng, þar færu hestvagnar í gegn og átti að vera lýst með olíu lömpum

Svo árið 1880 var reynt að framkvæma verkefnið en það mistókst, en eru til hlutar af gönginni.

Ermarsund
Ferrol

Ferrol er hafnarborg í Galisíu á Norðvestur-Spáni. Íbúar vou um 67.000 árið 2018. Þar er mikilvæg skipasmíðastöð.

Borgir í Galisíu
Frelsisstyttan

Frelsisstyttan (enska opinberlega: Liberty Enlightening the World, yfirleitt Statue of Liberty; franska: La liberté éclairant le monde) er stór stytta sem Frakkland gaf Bandaríkjunum árið 1886. Styttan stendur á Liberty-eyju í eigu New York-borgar en New Jersey megin í New York-höfn og býður ferðamenn, innflytjendur og aðra velkomna. Styttan er úr kopar og er öll þakin spanskgrænu. Hún var vígð þann 28. október 1886 í tilefni af aldarafmæli Bandaríkjanna. Frédéric Bartholdi hannaði styttuna og Gustave Eiffel (hönnuður Eiffelturnsins) hannaði burðarvirki hennar. Styttan er verndað svæði, svokallað national monument.

Ferðamannastaðir í New York-borg
Frelsisstyttan
Empire State-byggingin

Empire State-byggingin er 102-hæða skýjakljúfur í New York-borg í New York á gatnamótum Fimmta breiðstrætis og Vestur 34. götu. Nafnið er dregið af viðurnefni New York fylkis. Hún var hæsta bygginging heims í rúm fjörutíu ári frá 1931 til 1972 þegar var turnarnir í World Trade Center voru kláraðir. Eftir hryðjuverkin 11. september 2001 varð Empire State-byggingin hæsti skýjakljúfur New York-borgar á ný. Hönnuninn er Art Déco-stíll og var hönnuður Gregory Johnson.

Ferðamannastaðir í New York-borg
Mannvirki í New York
Hæstu mannvirki heims
Skýjakljúfar í Bandaríkjunum
Aúm

Atkvæðið Om (einnig Aúm, Devanagari: ॐ,Malayalam: ഓം, Telugu: ಓಂ, Tamil: ஒம், Kínverska: 唵 ) er heilagt í Hindúisma. Það kemur fram í upphafi og við lok allra hindúa- og jainabæna. Einnig nota búddatrúarmenn táknið og þá aðallega í Tíbet. Om er talið sett saman úr þremur hljóðum, a-ú-m.

Merking orðsins er mjög umdeild og er ítarlega fjallað um það í Upanishadritunum, einkum í Taittiriya, Chandogya og Mandukya Upanishad. Margir heimspekingar hindúa segja atkvæðið fyrsta hljóð veraldarinnar og að það feli í sér kjarna sannrar visku. Sumir segja að Om komi af rótinni av- úr sanskrít og merki „það sem verndar“. Aðrir segja að hljóðin þrjú sem Om samanstandi af tákni guðlega þrenningu (trimurti), a sem stendur fyrir Brahma, u fyrir Vishnu og m fyrir Mahadev sem er annað nafn Shiva. Þá er einnig talið að hljóð þess tákni heimana þrjá: jörð loft og himin. Enn aðrir segja að það tákni kjarna vedaritanna þriggja: Rigveda, Yajurveda og Samaveda.

Heimildir

Hindúismi
Búddismi
Skýjakljúfur

Skýjakljúfur er mjög há bygging, sem virðist teygja sig upp til himins, og þar til kemur nafnið, þ.e. bygging sem virðist kljúfa skýin. Opinber skilgreining á hugtakinu skýjakljúfur er ekki til, og oftast er það smekksatriði hvað menn nefna skýjakljúf eða einungis háhýsi. Skýjaklúfar eru reistir úr stáli, járnbentri steinsteypu og graníti og umslegnar gleri. Fram á 19. öld voru sex hæða byggingar mjög sjaldgæfar þar eð lyftan var ekki enn fundin upp og vatnsþrýstingur var ónógur til að leiða vatn upp yfir 50 metra.

Skýjakljúfar
Byggingarlist
Kyoto

er borg sem er hluti af aðaleyju Japans. Kýótósáttmálinn er kenndur við borgina. Íbúafjöldi Kyoto-borgar er um 1,5 milljónir.
Tom De Mul

Tom De Mul (fæddur 4. mars 1986 í Kapellen) er belgískur knattspyrnumaður. Hann leikur með Sevilla FC á Spáni en lék áður með AFC Ajax í Amsterdam.

Belgískir knattspyrnumenn
Pýramídarnir í Gísa

Pýramídarnir í Gisa eru greftrunarsvæði í útjöðrum Kaíró í Egyptalandi. Pýramídarnir eru 8 km inni í landi frá borginni Gísa við Níl. Pýramídarnir eru þrír: Pýramídinn mikli í Gísa, Khafre-pýramídinn og Menkaure-pýramídinn, til viðbótar fjölmargar litlar byggingar. Pýramídinn mikli í Gísa er eitt af sjö undrum veraldar og það eina sem er til í dag. Sfinxinn í Gíza er í eystri hluta svæðisins.

Tilvísanir
Pýramídarnir í Giza, 3D skoðunarferð 

Pýramídar
Sangria

Sangria er áfengur drykkur upprunalega frá Spáni. Hann er gerður úr víni, oftast rauðvíni, ávöxtum og stundum sætuefni. Nafn drykksins er dregið af spænska orðinu sangra sem merkir blóð.

Drykkurinn er oft veittur kaldur í heitu veðri.

Spænskir áfengir drykkir