alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Diane Arbus

Diane Arbus (14. mars, 1923 - 26. júlí 1971), var bandarískur ljósmyndari og rithöfundur, þekkt fyrir svarthvítar ljósmyndir sínar af fólki sem litið var á öðruvísi af samfélaginu (dvergar, risar, kynskiptingar, og sirkus fólk). Arbus trúði því að myndavélin væri “örlítið köld, örlítið hörð”, en hún birti engu að síðar sannleikann; muninn á því hvað fólk vill að aðrir sjái og hvað þau sjá í raun og veru - galla fólks. Vinur Arbus sagði að hún hafi sagt að hún væri “hrædd... að hún yrði alltaf þekkt sem ljósmyndarinn sem myndaði skrípi”; sá frasi hefur verið notaður mikið til að lýsa henni.

Árið 1972, ári eftir að hún framdi sjálfsmorð, varð Arbus fyrsti bandaríski ljósmyndarinn til að fá myndir birtar eftir sig á Feneyjatvíæringnum. Milljónir manns sáu sýningu hennar er hún ferðaðist á árunum 1972 - 1979. Milli áranna 2003 og 2006, voru Arbus og hennar verk hluti af annarri stórri sýningu sem ferðaðist um heiminn, Diane Arbus Revelations. Árið 2006 kom bíómyndin Fur út, þar sem leikkonan Nicole Kidman fór með hlutverk sem Arbus.

Þó svo að margar af ljósmyndum hennar hafi selst fyrir mörg hundruð þúsund dollara á uppboðum, hafa mörg verk hennar vakið deilur; sem dæmi árið 1971 sagði Normal Mailer “Að láta Diane Arbus hafa myndavél, er eins og að láta virka handsprengju í hendur lítils barns.” Aðrir hafa hinsvegar sagt að Mailer hafi verið ósáttur með mynd sem Arbus tók af honum þar sem hann hélt um klofið á sér, sem tekinn var fyrir New York Times Book Review.

Einkalíf 
Diane Arbus hét upprunalega Diane Nemerov, dóttir David Nemerov og Gertrude Russek Nemerov. Nemerov fjölskyldan var gyðinga fjölskylda sem bjó í New York borg og átti þar búð á fifth avenue sem bar nafnið Russek’s. Diane Nemerov stundaði nám við Fieldston School for Ethical Culture. Árið 1941, þegar hún var átján ára giftist hún æsku ástinni sinni Allan Arbus. Diane og Allan Arbus áttu saman tvö börn, en skildu svo árið 1969.

Ljósmyndaferill 
Árið 1946, eftir stríðið, byrjuðu Diane og Allan með Commercial Photography Business sem þau kölluðu “Diane & Allan Arbus,” þar sem Diane var listrænn stjórnandi og Allan var ljósmyndarinn. Í dálítin tíma skutu þau myndir fyrir Glamour, Seventeen, Vogue, Hapers’s Bazaar, og fleiri tímarit þó svo að þau hötuðu bæði tísku. Árið 1956, hætti Diane í tískubransanum. Hún snéri sér að því að mynda verkefni fyrir tímarit eins og Esquire, Harper’s Bazaar og The Sunday Times. Arbus kenndi um tíma við Parsons School of Design og Cooper Union í New York borg og einning í Rhode Island School of Design.

Andlát 
Arbus barðist við þunglyndi í mörg ár. Árið 1968 skrifaði hún, “ég fer mikið upp og niður,”. Þann 26. júlí, 1971, þegar hún bjó í Westbeth Artists Community í New York borg, tók Arbus sitt eigið líf með því að taka inn slakandi lyf og skera sig á úlnlið. Lík hennar fannst svo tveimur dögum seinna í baðkarinu heima hjá henni, hún var 48 ára.

Bandarískir ljósmyndarar
Kerala

Kerala er fylki á  Suðvestur-Indlandi.

Landafræði Indlands
Nílósaharamál

Nílósaharamál er tungumálaætt um 100 tungumála sem töluð eru á svæði sem nær frá Egyptalandi í norðri til Tansaníu í suðri og frá Malí í vestri til Eþíópíu í austri. Joseph Greenberg gaf þessum hópi mála þetta nafn í bók sinni frá 1963 The Languages of Africa og reyndi að færa fyrir því rök að mál þessi væru öll skyld. Það telst þó ekki sannað að þessu mál séu í raun skyld og tilheyri sömu ætt.

Nílósaharamál
Góa (fylki)

Góa er minnsta fylki Indlands. Það er á miðvesturströnd Indlands.

Landafræði Indlands
Joseph Greenberg

Joseph Harold Greenberg (28. maí 1915 – 7. maí 2001) var bandarískur málfræðingur einkum þekktur fyrir rit sín um flokkunarfræði tungumála.

Hann fæddist í Brooklyn, New York í gyðingafjölskildu. Hans fyrsta áhugamál var tónlist en eftir að hafa lokið miðskóla ákvað hann að stunda frekar fræðastörf en tónlist. Hann skráði sig inn í Columbia háskóla í New York þar sem meðal annars Franz Boas, hinn þekkti vinstri sinnaði mannfræðingur, kenndi honum um tungumál amerískra indjána. Næst stundaði hann nám við Northwestern University í Chicago þaðan sem hann lauk doktorsprófi. Doktorsritgerð hans fjallaði um áhrif múhammeðstrúar á hóp Hása manna í Nígeríu sem ólíkt öðrum Hása höfðu ekki tekið þá trú.

Árið 1940 hóf hann eftirdoktorsnám við Yale-háskólann. Nám hans þar var truflað af herskildu þar sem hann vann einkum við að brjóta dulmál nasista. Hann tók ennfremur þátt í lendingunni við Casablanca.

Að loknu stríði kenndi hann við Minnesota háskóla, en sneri til baka til Columbia 1948 til að kenna mannfræði. Árið 1962 tók hann að starfa fyrir mannfræðideild Stanford-háskóla í Kaliforníu þar sem hann starfaði það sem eftir var.

Bandarískir málfræðingar
Singalíska

Singalíska eða sinhala (සිංහල, siṁhala) er indóarískt mál talað af 16 milljón manns á Sri Lanka. Á Sri Lanka hafa 3 mál opinbera stöðu: singalíska, enska og tamílska. 

Singalíska er rituð með bramískri samstöfuskrift en elstu textar á tungumálinu eru frá 3. öld f.Kr. Talið er að málið hafi borist til eyjarinnar svo snemma sem á 5. öld f.Kr. Þegar hinir fornu singalir komu til Sri Lanka fundu þeir fyrir svonefnt Vedda-fólk og gætir áhrifa frá máli þeirra á singalísku. Vedda-fólkið er talið hafa verið hvorki indóevrópskt né dravidískt. Vegna einangrunar frá meginlandinu þar sem dravidísk mál eru ríkjandi á suðurhlutanum hefur singalíska þróast með nokkuð öðrum hætti en önnur indóárísk mál. Sérstaklega hafa áhrif frá tamílsku verið mikil. Mikill munur er á ritmáli og talmáli. Sem dæmi um það beygjast sagnorð eftir tölu, persónu og kyni í ritmálinu en ekki í talmálinu.

Óákveðni greinirinn er -ak eða -ek og er aðeins notaður í eintölu og hefur vafalítið þróast úr töluorðinu fyrir einn líkt og í germönskum málum utan íslensku. Enginn ákveðinn greinir er en ef óákveðni greinirinn er ekki notaður verður orðið ákveðið fyrir vikið.

Indóarísk tungumál
Sínó-tíbesk tungumál

Sínó-tíbesk tungumál eru tungumálaætt um 250 mála sem töluð eru í Austur-Asíu, Suðaustur-Asíu og á svæðum í Suður-Asíu. Þessi tungumálaætt er sú næststærsta í heimi á eftir indóevrópskum málum. Eins og gefur að skilja eru aðeins tvær megin greinar á þessari ætt, hin sinitíska, sem er einfaldlega kínverska, forn sem ný í öllum sínum mállýskum, og tíbesk-búrmísk grein sem aftur hefur marga undirflokka.

Undirflokkar tíbetísk-búrmískra mála eru eftirfarandi:
 Abor-mírí-dafla mál
 Austur-Himalaja mál
 Bodisí-mál
 Bodó-garó mál
 Karen-mál -- allmargar náskyldar mállýskur talaðar í austur Míanmar og vestur Taílandi. hafa að ýmsu leiti sérstöður innan tíbetsk-búrmísku greinarinnar svo sem hvað snertir orðaröð sem er FSA en í öðrum tíbetsk-búrmískum málum SAF.
 Katjinn-mál
 Konjak-mál -- Nokte, tsjang, vantso og fleirri töluð af ættflokkum í Arúnatsjal Pradesh á Indlandi.
 Kúkí-tjinn mál
 Lóló-búrmísk mál
 Míkír-meitei mál, tvö mál í Manípúr og Assam á Indlandi.
 Naga-mál
 Rúng-mál

Sinó-tíbetsk tungumál
Tungumálaættir
Nælon

Nælon er heiti á flokki gerviefna sem almennt eru þekkt sem pólýamíð. Nælonið bjó bandaríski efnafræðingurinn Wallace Carothers fyrst til þann 28. febrúar 1935 á tilraunastofu DuPont. Nælon er hitadeigt, gljáandi efni sem er notað til að framleiða trefjar fyrir framleiðslu textílefna. Þekktasta birtingarmynd nælons eru nælonsokkarnir sem komu á markað árið 1940. Nælon er einnig notað við framleiðslu plastíhluta fyrir vélar, rennilása, ýmis plastáhöld og í trefjaplast. 

Plast
Pólýamíð

de:Polyamide#Nylon
Viðnámstæki

Viðnámstæki er óvirkur rafeindaíhlutur sem hefur það hlutverk að skapa rafmótstöðu í rafrás. Straumurinn sem flæðir í gegnum viðnámstæki er í beinu hlutfalli við spennuna á skautum þess. Þessu sambandi er lýst með Ohmslögmáli.

Rafeindaíhlutir
Sindí

Sindí (سنڌي) er indóarískt mál talað af 53 milljónum í Pakistan í Sind-fylki, þar sem það hefur opinbera stöðu, og 5 milljónum á Norðaustur-Indlandi. Sindí er ritað með arabísku letri í Pakistan en devanagari stafrófi á Indlandi.

Indóarísk tungumál
Auditorio de Tenerife

Auditorio de Tenerife er tónlistarhús í Santa Cruz de Tenerife, Kanaríeyjum, Spáni. Það var hannað af spænska arkitektinum Santiago Calatrava og opnaði 2003. 

Framkvæmdir hófust 1997 og lauk 2003. Húsið var vígt 26. september sama árs í nærveru Filippus Spánarkrónprins. Húsið var síðar heimsótt af fyrrveranda forseta Bandaríkjanna, Bill Clinton. Auditorio de Tenerife er aðsetur Sinfóníuhljómsveitar Tenerife, sem er ein af bestu sinfóníhljómsveitum Spánar.

Í dag er byggingin tákn borgarinnar Santa Cruz de Tenerife og eitt af bestu nútímabyggingum Spáni.

Tilvísanir

Tenglar 

Auditorio de Tenerife, Opinber vefsíða.

Byggingarlist
Tenerife
Persóna (málfræði)

Í málfræði er persóna tilvísun til þátttakanda í ákveðinni aðgerð. Oft er talað um persónu í sambandi við persónufornöfn og beygingu sagnorða og annarra orða, t.d. eignarfornafna. Í tungumálum eru þrjár málfræðilegar persónur sem kallast fyrsta, önnur og þriðja. Í indóevrópskum tungumálum beygjast persónufornöfn eftir tölu, annaðhvort í eintölu eða fleirtölu en á sumum málum líka í tvítölu, og kyni, það er segja í karlkyni, kvenkyni eða hvorugkyni. Í sumum tungumálum eru önnur persónufornöfn notuð í formlegu samhengi (þérun) en í óformlegu samhengi (þúun). Eftirfarandi tafla sínir í nefnifalli öll persónufornöfn í nútíma-íslensku í báðum tölum.

Persóna og sagnorð 
Á flestum en ekki öllum indóevrópskum tungumálum beygjast sagnorð eftir persónu. Áhrif persónu á beygingu sagnorðsins „að fara“ á nokkrum indóevrópskum tungumálum má sjá hér fyrir neðan.

Á sumum tungumálum hefur kyn persónunnar líka áhrif á sagnorðabeygingar í ákveðnum umhverfum. Til dæmis á bæði spænsku og pólsku beygjast sagnorð eftir kyni persónunnar, en aðeins í þátíð á pólsku.

Fleiri persónur 
Á sumum tungumálum eru fleiri enn þrjár persónur, til dæmis á algonkinskum málum skiptist þriðja persónan í tvennt: nærri þriðju persónu og fjærri þriðju persónu. Stundum kallast fjærri þriðja persónan fjórða persóna. Á öðrum tungumálum eru enn fleiri persónur.

Á finnsku og skyldum málum er svokölluð „núllpersóna“. Þetta á við það að sleppa frumlaginu og gegnir svipuðu hlutverki og þolmynd.

Málfræði
Cagliari

Cagliari er borg á eyjunni Sardiníu á Ítalíu. Hún er höfuðstaður eyjarinnar með 154.019 íbúa (2013).
 

Sardinía
Borgir á Ítalíu
Hattur (stafmerki)

Hattur ( ˆ ) er stafmerki notað í bæði grísku og latnesku letri. Á flestum tungumálum þar sem hann er notaður heitir hann circumflex, sem á rætur að rekja til latínu circumflexus „umboginn“. Í latnesku letri er hattur örvalaga ( ˆ ) en í grísku letri er hann eins og bylgja ( ˜ ) eða skál á hvolfi (   ̑).

Hattur er notaður á ýmsum málum til að tákna lengd hljóða, áherslu, tegund sérhljóða eða annað. Táknið er líka notað í stærðfræði og tónlist.

Heimildir 

Stafmerki
Smálönd

Smálönd (sænska: Småland) eru hérað í Suður-Svíþjóð sem hefur landamæri að Blekinge, Skáni, Hallandi, Vestur-Gautlandi og Austur-Gautlandi auk þess sem eyjan Eyland í Eystrasalt er skammt undan strönd Smálanda.

Á meðal frægra Smálendinga eru Carl Linnaeus, Ingvar Kamprad og Astrid Lindgren en margar af sögum þeirrar síðastnefndu gerast í Smálöndum. 

Héruð í Svíþjóð
Stafmerki

Stafmerki eða framburðartákn er lítið tákn sem ritað er fyrir ofan eða neðan bókstaf, á miðju hans eða til hliðar. Stafmerki eru mismunandi eftir tungumálum. Í latnesku stafrófi eru þau helst notuð til þess að tákna annan framburð  eða  frávik í framburði miðað við framburð stafs án stafmerkis. Þau eru þó ekki notuð í öllum tungumálum sem rituð eru með latnesku stafrófi, til dæmis  eru þau aðeins notuð í tökuorðum í ensku. Í íslensku er broddurinn  yfir staf helsta stafmerkið en bókstafir með broddi eru taldir sérstakir bókstafir í íslensku. Þessi hefð er ekki í öllum tungumálum, til dæmis eru bókstafir með stafmerkjum ekki taldir sérstakir bókstafir í frönsku og þeim má jafnvel sleppa þegar skrifað er í hástöfum. 

Stafmerki eiga sér merkilega sögu. Þau eru upphaflega notuð til styttingar, til dæmis varð 'oe' að 'ö' eða 'ø', og 'aa' í dönsku varð 'å'. Broddur yfir sérhljóði í íslenskum handritum táknaði upphaflega lengd, og kom í staðinn fyrir tvíritaðan sérhljóða. Löng sérhljóð í íslensku þróuðust öðru vísi en stutt og síðar komu til aðrar reglur um lengd og þess vegna tákna broddstafir nú allt önnur hljóð en stafir án brodds. Í tékknesku er broddur yfir sérhljóða einungis notaður til að tákna lengd hljóðsins en í finnsku eru langir sérhljóðar tvíritaðir. Í þessum málum báðum breytir lengd sérhljóðs merkingu og því er nauðsynlegt að tákna hana undir öllum kringumstæðum. 

Í öðrum ritunarkerfum gegna stafmerki ýmsum hlutverkum. Í bæði arabísku stafrófi ( ـَ, ـُ, ـُ,) og hebresku stafrófi ( ַ, ֶ, ִ, ֹ , ֻ,) tákna þau sérhljóð sem eru ekki merkt á annan hátt.

Tegundir 
Stafmerki geta verið yfirsett, miðsett, undirsett eða hliðsett. Miðsett stafmerki heita líka strikanir.

Yfirsett 
 ◌́ – broddur
 ◌̀ – bakbroddur
 ◌̂ – hattur
 ◌̌ – kría 
 ◌̋ – tvíbroddur
 ◌̏ – tvíbakbroddur
 ◌̇ – depill
 ◌̈ – tvídepill (e. diaresis/umlaut/trema)
 ◌̊ – hringur
 ◌̄ – rá (e. macron)
 ◌̆ – skál
 ◌̃ – bylgja (e. tilde)
 ◌̓ – yfirkomma
 ◌̉ – krækja (e. hook)
 ◌̛ – horn (e. horn)

Miðsett (strikanir) 
 ◌⃓ – slá (e. bar)
 ◌̷ – skástrik (e. slash)
 ◌̵ – þverstrik (e. stroke)

Undirsett 
 ◌̣ – undirdepill
 ◌̦ – undirkomma
 ◌̧ – krókur (e. cedilla)
 ◌̨ – lykkja (e. ogonek)

Hliðsett 
 ◌ː – tvípunktur
 ◌·◌ – miðdepill

Heimildir 

Stafmerki
Jean Baudrillard

Jean Baudrillard (27. júlí 1929 – 6. mars 2007) var franskur félagsfræðingur, heimspekingur, menningarrýnir og ljósmyndari. Verk hans eru oft tengd póstmódernisma og póststrúktúralisma. Hann er þekktur fyrir hugmyndir sínar um ofurraunveruleika en hann taldi nútíma einkennast af óljósum mörkum milli raunveruleika og blekkingar og birtingarmyndir hans í fjölmiðlum virðist raunveruleikri en hann sjálfur. Hann taldi samskipti við tæki og tól hafa komið í stað framleiðslu og neyslu sem megineinkenni samfélagsins.

Heimild 
 Lesbók Morgunblaðsins, 28. apríl (28.04.2001), Blaðsíða 6

Baudrillard, Jean
Baudrillard, Jean
Baudrillard, Jean
Kynferðislegt ofbeldi

Kynferðislegt ofbeldi eða kynferðisleg misnotkun er tegund ofbeldis sem hefur kynferðislegan tilgang eða beinist gegn kynfrelsi einstaklings. Allt kynferðislegt samneyti, t.d. samræði sem ekki er með samþykki hlutaðeigandi er þannig kynferðislegt ofbeldi. Brotið getur verið mis alvarlegt, allt frá káfi til nauðgana og sifjaspells. Þolendur og gerendur koma úr öllu samfélagshópum en algengast er þó að gerendur séu karlkyns og þolendur kvenkyns. 

Stígamót eru samtök á Íslandi, sem stofnuð voru til þess að berjast gegn kynferðislegu ofbeldi og aðstoða þá sem fyrir því verða.

Tilvísanir 

Kynferðisglæpir
Ofbeldi
Contagion

Contagion er bandarískur tryllir leikstýrður af Steven Soderbergh sem kom út árið 2011. Myndin fjallar um veiru sem breiðist út um allan heim. Í myndinni er samleikshópur sem samanstendur af Marion Cotillard, Bryan Cranston, Matt Damon, Laurence Fishburne, Jude Law, Gwyneth Paltrow, Kate Winslet og Jennifer Ehle. Veiran smitast á yfirborðum en sjúkdómarrannsóknarar reyna að einangra veiruna og hemja hana. Myndin fjallar um fall samfélags í kjölfar heimsfaraldurs og þróun bóluefnis til þess að koma í veg fyrir að veiran smitist víðar. Í myndinni eru nokkrir söguþræðir sem orka hver á annan, eins og í öðrum kvikmyndum Soderberghs.

Bandarískir tryllar
Warner Bros.

Warner Bros. Entertainment, Inc. er bandarískur kvikmyndaframleiðandi stofnaður 4. apríl 1923. Ásamt kvikmyndum framleiðir fyrirtækið sjónvarpsþætti og tónlist. Warner Bros. er einn sá helsti kvikmyndaframleiðandi í dag og er í eigu Time Warner. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í Burbank í Kaliforníu og New York. Warner Bros. á nokkur dótturfyrirtæki, þar á meðal  Warner Bros. Interactive Entertainment, Warner Bros. Television, Warner Bros. Animation, Warner Home Video, New Line Cinema, TheWB.com og DC Entertainment. Warner Bros. er meðlimur í Motion Picture Association of America.

Bandarísk kvikmyndafyrirtæki
Michel Serres

Michel Serres (1. september 1930 – 1. júní 2019) var franskur heimspekingur og vísindasagnfræðingur. Hann var um skeið  í franska flotanum. Hann hefur mikinn áhuga á raunvísindum og hefur  beint heimspekilegri athygli að hversdagslegum hlutum og sem og vísindum. Serres hóf feril sinn með  ritsmíð um stærðfræðiskrif heimspekingins Gottfried Wilhelm von Leibniz. Síðar birti hann ritröð  sem hann kenndi við gríska guðinn Hermes, guð samskipta og samgangna. Serres hefur í síðari ritum sínum fjallað um stofnun ríkja og þjóðfélaga en meðal þeirra rita má nefna Styttur og  Genese. Árið 1985 kom út verk hans um skilningarvitin fimm. Í bók sinni Le contrat naturel stingur hann upp á að gerður verði náttúrusáttmáli til að þjóðfélög átti sig á hve háð þau eru náttúrunni og til að hamla gegn innbyggðri skammsýni stjórnmála.

Heimildir 
Þjóðviljinn, 150. tölublað (15.08.1990), Blaðsíða 5 

Serres, Michel
Serres, Michel
Jórvíkurhertogi

Jórvíkurhertogi eða hertoginn af York er aðalstitill (hertogatitill) í aðalsmannatali Bretlands. Fyrst var titillinn búinn til fyrir Játmund af Langley, yngri son Játvarðar 3., árið 1385. Frá 15. öld hefur titillinn venjulega verið veittur næstelsta syni Englandskonungs. Sambærilegur titill í aðalsmannatali Skotlands er hertoginn af Alba. Frá 1461, þegar afkomandi fyrsta hertogans varð Játvarður 4. konungur, hefur enginn þeirra tíu sem borið hafa titilinn nokkru sinni náð að arfleiða karlkyns erfingja að honum; Þeir hafa ýmist látist án erfingja eða orðið konungar. 

Núverandi Jórvíkurhertogi er Andrés prins, næstelsti sonur Elísabetar 2. Bretlandsdrottningar.
Uppboð

Uppboð er leið til þess að kaupa og selja vörur eða þjónustur með því að bjóða þær út til annarra. Vörurnar eru seldar bjóðandanum með hæsta boðið. Oft eru listaverk, forngripir, bílar og fasteignir seldar á uppboði. Í dag eru tvenns konar uppboð algeng:
 hefðbundið uppboð — þar sem uppboðshaldarinn tekur á móti boðum frá bjóðendum á staðnum eða símleiðis. Fyrir uppboðið má skoða vörurnar sem í boði eru og oft er prentuð vöruskrá
 netuppboð — boðum er móttekið rafleiðis og engin vöruskrá er í boði. Ekki er hægt að skoða vörurnar áður en að bjóða í þær og oftast á uppboðið sér stað í nokkra daga. eBay er dæmi um netuppboðsvef
Við sölu á uppboði eru sölulaun borguð til uppboðshaldarans. Oftast eru sölulaunin prósenta verðsins sem varan selst á. Á mörgum löndum eru svokölluð uppboðshús sem halda uppboð. Sem dæmi má nefna Sotheby's og Christie's.

Uppboð
Sala
Pedra do Sal

Pedra do Sal er sögustaður og helgistaður í hverfinu Saúde í Rio de Janeiro. Þar var einu sinni þorp strokuþræla af afrískum uppruna en slík þorp eru kölluð quilombo. Pedra do Sal er sérstakur staður fyrir Ríóbúa af afrískum uppruna og aðdáendur samba og chora tónlistar. Það eru í miðja svæðis sem eitt sinn var kallað Litla-Afríka en þar voru margir skálar þar sem flóttaþrælar og þrælar sem höfðu fengið frelsi bjuggu. Í kringum 1608 byggðist svæðið þegar fólk frá Bahia fluttist til Saúde þar sem húsnæði var ódýrt og nálægt höfninni að sem vinnu var að fá. Fyrstu stóru skipalægi og vöruhús í Ríó voru byggð á þessum tíma og stígar og stræti náðu til Pedra da Prainha sem seinna nefndist Pedra do Sal og þar var stór þrælamarkaður. Svæðið varð síðar meir menningarmiðstöð fyrir þeldökka íbúa.

Ciata frænka 
Einn þekktasti og áhrifamesti íbúi svæðisins var Hilária Batista de Almeida sem var kölluð Ciata frænka. Hún fæddist árið 1854. Hún bjó til sælgæti og seldi það á götunni Rua da Carioca. Hún átti 15 börn. Hún var upphafsmaður carioca hefðar í Bahia sem nefnt er quituteiras og hafði mikil áhrif  á skipulag götuskemmtana á svæðinu, skemmtana sem voru undanfari karnivalsins. Haldnar eru reglulega samba da roda skemmtanir í Pedra do Sal.

Rio de Janeiro
Sæfjall

Sæfjall (seamount) er neðansjávarfjall, það rís af sjávarbotni en nær ekki sjávarmáli. Sæfjöll eru oftast mynduð af eldvirkni og eru því virk eða útkulnuð eldfjöll. Hæð þeirra getur verið frá nokkur hundruð metrum og í 4000 m eða meira. Lögun þeirra og stærð er breytileg frá einu fjalli til annars og tindar þeirra geta verið á miklu dýpi. Sæfjöll hafa mest verið athuguð í Kyrrahafi en þau finnast í öllum heimshöfunum. Í Norðuratlantshafi eru þau algeng en lítt rannsökuð. Nokkur þeirra hafa þó hlotið nöfn, svo sem Maríetta og Franklín sunnan Íslands.

Jarðfræði
Haffræði
Smári McCarthy

Smári McCarthy (fæddur 7. febrúar 1984) er írsk-íslenskur frumkvöðull og aðgerðasinni. Hann er formaður International Modern Media Institute (IMMI) og einn af stofnendum Félags um stafrænt frelsi og stjórnmálahreyfingar Pírata á Íslandi. Smári var kjörinn alþingismaður fyrir Pírata í kosningunum 2016 og aftur 2017. Hann er 10. þingmaður Suðurkjördæmis.

Fólk fætt árið 1984
Íslenskir aðgerðasinnar
Íslenskir píratar
Þingmenn Pírata
La Face cachée du Z

Hin myrka hlið Zorglúbbs (franska: La Face cachée du Z) er 52. bókin í bókaflokknum um Sval og Val og sú önnur eftir höfundanna Yoann og Fabien Wehlmann. Hún var gefin út á bókarformi á frönsku árið 2011 eftir að hafa birst sama ár í teiknimyndablaðinu Sval og kom út á íslensku árið 2021.

Söguþráður 
Sagan er framhald Alerte aux Zorkons og hefst þar sem Svalur og Valur vinna að viðgerðum á höll Sveppagreifans. Um nóttina eru þeir allir numdir brott af Zorglúbb og fluttir í leynilega geimstöð á skuggahlið Tunglsins. Þar stundar Zorglúbb hvers kyns rannsóknir og viðurkennir að hafa brotist inn í höll greifans til að finna efni sem drepið gæti sveppagróður í stöðinni.

Félagarnir spyrja hvernig Zorglúbb gat fjármagnað ævintýrið. Í ljós kemur að dularfullir bakhjarlar kostuðu bygginguna, gegn því að jafnframt væri rekið þar hótel og skemmtigarður fyrir stórstjörnur og milljarðamæringa. Öryggisgæslan er í höndum harðsnúinna málaliða. Valur nýtur lífsins umkringdur fyrirmennum og frægðarfólki.

Svalur og Pési verða fyrir háskalegri geimgeislun. Geislunin gefur þeim ofurkrafta, en jafnframt eiga þeir til að breytast í hálfgerð skrímsli þegar minnst varir. Áður en þetta kemur í ljós, eru unnin dularfull skemmdarverk á geimstöðinni. Flestir gestirnir eru sendir til Jarðar meðan öryggisgæslan reynir að finna sökudólginn.

Svalur breytist í ófreskju og stekkur á flótta undan Bronco, foringja öryggisvarðanna, sem reynist sjálfur hafa orðið fyrir geimgeislun. Zorglúbb reynist standa á bak við spellvirkin. Hann hertekur stöðina og setur Val, Sveppagreifann og Pésa um borð í næstu geimflaug til Jarðar. Zorglúbb hyggst gera rannsóknir á Sval, þegar Bronco kemur aðvífandi. Þeir Svalur, sem báðir eru í dýrsham, berjast uns Bronco þeytist út í geim. Svalur kemst um borð í flaug félaga sinna, þar sem hann nær bata.

Í lok bókar ríkir Zorglúbb yfir tunglstöðinni og undirbýr heimsyfirráð í krafti vélmenna sinna. Á skrifstofu hinna dularfullu bakhjarla bölva menn Zorglúbb fyrir svikin, en áhugi þeirra beinist nú að Sval.

Fróðleiksmolar 
 Heimsfræg leikkona Blythe Prejlowieky er meðal gesta á Tunglinu og kemst í vinfengi við félagana. Hún sýnir Sval mikinn áhuga, sem hann fer algjörlega á mis við.
 Bronco virðist farast í sögunni, en hann snýr þó aftur síðar í sagnaflokknum í Vikapiltur á vígaslóð. Í íslenskri þýðingu sögunnar fær hann nafnið Tuddi trukkur.

Íslensk útgáfa 
Hin myrka hlið Zorglúbbs var gefin út af Froski útgáfu árið 2021 í íslenskri þýðingu Anítu K. Jónsson. Hún er merkt sem 54. bókin, þótt hún teljst sú 52. í opinberu ritröðinni á frönsku. Skýringin á misræminu liggur í að Froskur telur með nokkrar bækur með eldri sögum en opinbera röðin hefur að geyma.

Svalur og Valur
21 (hljómplata)

21 er önnur plata Adele, hún kom út í janúar árið 2011. Platan var mjög vinsæl í Bretlandi og seldist í meira en 14 milljónum eintaka. Hún var í efsta sæti á bandaríska vinsældarlistanum, lengur en nokkur önnur plata síðan árið 1993. Platan var tilnefnd til sex grammy-verðlauna og vann hún öll þau verðlaun.

Lagalisti 
Rolling in the Deep – 3:49
Rumour Has It – 3:43
Turning Tables – 4:10
Don't You Remember – 4:03
Set Fire to the Rain – 4:01
He Won't Go – 4:37
Take it all – 3:48
I'll Be Waiting – 4:01
One and Only – 5:48
Lovesong – 5:16
Someone Like You – 4:47

Breskar breiðskífur