alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Veltusund

Veltusund er gata í Reykjavík. 1824 lét Daninn og verslunarmaðurinn Petreus byggja faktora-íbúð við Austurstræti, semsagt íbúðir fyrir umsjónarmenn verslunar sinnar enda bjó hann í Danmörku.

Húsið gekk kaupum og sölum. Árið 1861 keypti Einar Bjarnason nokkurn hluta þess og byrjaði að versla þar. Einar var Árnesingur og var kallaður Einar stutti. Hann hætti verslunarrekstri 1871 og fór til Ameríku, en þá eignaðist C. F. Siemsen húsið.

Um þessar mundir hafði Jón Guðmundsson ritstjóri Þjóðólfs stofnað fyrsta kaupfélagið hér á landi. Það var hlutafélag og var stofnað með nokkrum efnuðum bændum í nágrenni Reykjavíkur, en hann sá um reksturinn. Þetta félag fékk nú inni í húsinu Austurstræti 1 og hóf verslun þar. En vegna þess að almenningur skildi ekki orðið „hlutafélag" lagaði hann það og kallaði „hlutaveltufélag", sennilega vegna mikillar veltu, eða til að útskýra hvernig eigendur fengu hluta af veltunni eftir eignarhlut. Síðar var nafnið stytt í Veltufélagið, og seinast varð úr því Velta, og festist það nafn við verslunina og húsið. Nafngiftin náði lengra, húsasundið þar á milli og Randersku húsanna, fekk nú nafnið Veltusund, og hefur haldið því síðan.

Þetta átti upphaflega að verða fyrirmyndar gata og ná alla leið suður að tjörn. En það líklega gleymdist árið 1883, þegar Schierbeck landlækni var leyft að reisa íbúðarhús norðan við kirkjugarðinn. Þegar það hús var risið af grunni, kom í ljós að það var einmitt þar sem Veltusund átti að vera, og nú var loku fyrir skotið að það gæti nokkurn tíma náð suður að tjörn. Þess vegna hefir það aldrei náð lengra en suður í Vallarstræti. 

Götur í Reykjavík
Tempeh

Tempeh er sojaafurð gerð úr gerjuðum heilum sojabaunum. Tempeh er hefðbundinn matur í Indónesíu. Það er gert með því að gerja baunir með því að nota sérstakan svepp Rhizopus oligosporus.

Tempeh er sérstaklega vinsælt á eyjunni  Java. Tempeh er líkt tófú á þann hátt að hvoru tveggja er gert úr gerjuðum sojabaunum en í tempeh eru notaðar heilar baunir með öðruvísi eiginleikum og það inniheldur hærra hlutfall af eggjahvítuefnum, trefjum og vítamínum en tófú. Tempeh er þétt í sér og hefur sérstakt  bragð. 

Talið er að tempeh hafi upprunalega komið fram á mið- eða austurhluta Java. Tengsl virðast milli tófúgerðar sem barst til Java með kínverskum innflytjendum í á 17. öld og tempehgerðar. Sagnfræðingar hafa sett fram þá tilgátu að tempeh hafi orðið til fyrir tilviljun sem aukaafurð við tófúgerð á þann hátt að sojabaunum sem var hent hafi gerjast af völdum sveppsins Rhizopus oligosporus og það  hafi svo komið í ljós að þær voru vel ætar.

Tempeh er unnið úr heilum sojabaunum sem lagðar eru í bleyti og hálfsoðnar. Sérstakar tegundir ef tempeh eru gerðar úr öðrum tegundum bauna og úr hveiti og geta verið úr blöndu af baunum og heilhveiti.

Heimildir

 
 History of Tempeh (soyinfocenter.com)
Matur
Fylkisvöllur

Fylkisvöllur er gervigrasknattspyrnuvöllur og heimavöllur Íþróttafélagsins Fylkis í Árbænum. Áhorfendastúkan tekur um það bil 1800 áhorfendur. Árið 2019 var nafni vallarins breytt í Würth völlurinn, þar áður gekk hann Florídanavöllurinn frá árinu 2015.

Tenglar 
 
 
 
 
 
 
 

Íslensk íþróttamannvirki
Inkassodeild kvenna í knattspyrnu 2019

Árið 2019 verður Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna haldið í 25. sinn.

Liðin

Staðan í deildinni

Stigatafla

Töfluyfirlit

Markahæstu leikmenn
Staðan eftir 8. umferð, 12. júlí 2019.

Félagabreytingar

Félagabreytingar í upphafi tímabils

Upp í Pepsideild kvenna

Niður í 2. deild kvenna

Heimildaskrá

Heimild 

1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi
Knattspyrna á Íslandi
× Sorbaronia alpina

× Sorbaronia alpina, er ræktaður tegundablendingur, á milli A. arbutifolia og Sorbus aria.

Áþekkir blendingar 
Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með reyni sem annað foreldrið, eru:

 × Amelasorbus
 × Crataegosorbus
 × Malosorbus
 × Sorbocotoneaster
 × Sorbopyrus Shipova

Tilvísanir 

Rósaætt
Ávextir
× Sorbaronia arsenii

× Sorbaronia arsenii, er ræktaður tegundablendingur, á milli A. arbutifolia og Sorbus decora.

Áþekkir blendingar 
Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með reyni sem annað foreldrið, eru:

 × Amelasorbus
 × Crataegosorbus
 × Malosorbus
 × Sorbocotoneaster
 × Sorbopyrus Shipova

Tilvísanir 

Rósaætt
Ávextir
× Sorbaronia dippelii

× Sorbaronia dippelii, er ræktaður tegundablendingur, á milli A. melanocarpa og Sorbus aria.

Áþekkir blendingar 
Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með reyni sem annað foreldrið, eru:

 × Amelasorbus
 × Crataegosorbus
 × Malosorbus
 × Sorbocotoneaster
 × Sorbopyrus Shipova

Tilvísanir 

Rósaætt
Ávextir
× Sorbaronia hybrida

× Sorbaronia hybrida, er ræktaður tegundablendingur, á milli A. arbutifolia og Sorbus aucuparia.

Áþekkir blendingar 
Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með reyni sem annað foreldrið, eru:

 × Amelasorbus
 × Crataegosorbus
 × Malosorbus
 × Sorbocotoneaster
 × Sorbopyrus Shipova

Tilvísanir 

Rósaætt
Ávextir
× Sorbaronia monstrosa

× Sorbaronia monstrosa, er ræktaður tegundablendingur, á milli A. arbutifolia og Sorbus americana.

Áþekkir blendingar 
Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með reyni sem annað foreldrið, eru:

 × Amelasorbus
 × Crataegosorbus
 × Malosorbus
 × Sorbocotoneaster
 × Sorbopyrus Shipova

Tilvísanir 

Rósaætt
Ávextir
× Sorbaronia jackii

× Sorbaronia jackii, er ræktaður tegundablendingur, á milli A. × prunifolia og Sorbus americana.

Áþekkir blendingar 
Aðrir ættkvíslablendingar innan Maleae, sem eru með reyni sem annað foreldrið, eru:

 × Amelasorbus
 × Crataegosorbus
 × Malosorbus
 × Sorbocotoneaster
 × Sorbopyrus Shipova

Tilvísanir 

Rósaætt
Ávextir
Aronia × prunifolia

Aronia × prunifolia er runni í rósaætt, sem er ættaður úr austurhluta Norður-Ameríku. Þetta er blendingur Aronia arbutifolia og Aronia melanocarpa. Talið er líklegt að hún eigi verða skráð sem sjálfstæð tegund.

Tilvísanir

Rósaætt
Ávextir
Nýi stíllinn keisarans 2: Nýi stíll Kronks

Nýi stíllinn keisarans 2: Nýi stíll Kronks (enska: Kronk's New Groove) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2005.

Talsetning

Tenglar

Tilvísanir 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2005
Gitanas Nausėda

Gitanas Nausėda (f. 19. maí 1964) er litháískur stjórnmálamaður og núverandi forseti Litháens.

Menntun
Nausėda nam við iðnaðarhagfræðideild Háskólans í Vilníus frá 1982 til 1987 og við hagfræðideild skólans frá 1987 til 1989. Hann var skiptinemi við Mannheim-háskóla í Þýskalandi frá 1990 til 1992. Hann varði doktorsritgerð sína, „Tekjustefna í verðbólgu og kreppuverðbólgu“ árið 1993. Hann hefur verið dósent í viðskiptadeild Háskólans í Vilníus frá árinu 2009.

Starfs- og stjórnmálaferil
Að loknu námi vann Nausėda hjá rannsóknarstofnun fyrir hagfræði og einkavæðingu frá 1992 til 1993. Frá 1993 til 1994 vann hann fyrir litháíska Samkeppnisráðið sem formaður markaðsdeildarinnar. Frá 1994 til 2000 vann hann hjá litháíska seðlabankanum, fyrst í deild sem vaktaði fjárfestingabanka landsins og síðar sem framkvæmdastjóri peningastefnudeildar seðlabankans. Frá 2000 til 2008 var hann hagfræðingur og fjármálaráðgjafi hjá bankanum AB Vilniaus Bankas. Frá 2008 til 2018 var hann fjármálasérfræðingur, aðalráðgjafi og aðalhagfræðingur bankastjóra SEB Bankas.

Árið 2004 studdi Nausėda kosningaherferð fyrrum forsetans Valdas Adamkus.

Nausėda lýsti því yfir þann 17. september árið 2018 að hann hygðist gefa kost á sér í forsetakosningum landins næsta ár. Hann vann kosningarnar í annarri umferð þann 26. maí árið 2019. Hann tók við embætti þann 12. júlí sama ár.

Einkalíf
Árið 1990 giftist hann Diönu Nausėdienė. Hjónin eiga tvær dætur. Auk litháísku talar Nausėda ensku, þýsku og rússnesku.

Tilvísanir

Forsetar Litháens
Íris Róbertsdóttir

Íris Róbertsdóttir (f. 11. janúar 1972) er íslenskur grunnskólakennari og bæjarstjóri í Vestmannaeyjum.

Íris er grunnskólakennari að mennt en hún útskrifaðist úr Kennaraháskóla Íslands árið 2004. Hún starfaði lengi sem kennari í Hamrasskóla í Vestmannaeyjum og hlaut Íslensku menntaverðlaunin árið 2006. Íris gekk í Sjálfstæðisflokkinn 16 ára gömul og gegndi trúnaðarstörfum fyrir flokkinn um árabil og sat m.a. í miðstjórn og var varaþingmaður á kjörtímabilinu 2009-2013.

Fyrir sveitarstjórnarkosningarnar árið 2018 klofnaði Sjálfstæðisflokkurinn í Vestmannaeyjum vegna deilna um hvort halda ætti prófkjör og í kjölfarið gekk Íris til liðs við H-lista Bæjarmálafélagsins Fyrir Heimaey og varð oddviti listans. H-listinn myndaði síðan meirihluta í bæjarstjórn ásamt Eyjalistanum og í kjölfarið varð Íris bæjarstjóri, fyrst kvenna.

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1972
Bæjarstjórar Vestmannaeyja
Íslenskir stjórnmálamenn
Vestmannaeyingar

Íslenskar konur
Friðarhreyfing íslenskra kvenna

Friðarhreyfing íslenskra kvenna var stofnuð þann 27. maí árið 1983 af hópi kvenna úr öllum stjórnmálaflokkum til að vinna að friðar- og afvopnunarmálum. Hreyfingin var afar virk um miðjan níunda áratuginn en síðar dró úr krafti hennar.

Saga 
Í júlímánuði 1982 hittist hópur kvenna í Norræna húsinu til að ræða stofnun þverpólitískrar friðarhreyfingar kvenna að norrænni fyrirmynd. Næstu vikur og mánuði hélt hópurinn áfram að funda, þar sem fulltrúar fleiri stjórnmálahreyfinga og félagasamtaka bættust í hópinn. Á fundum þessum var unnið að því að finna málefnagrunn sem sameinast mætti um, sem var ekki auðvelt á tímum Kalda stríðsins þar sem utanríkismál voru eitt helsta pólitíska deiluefnið.

Þann 30. ágúst undirrituðu 27 konur ávarp með ákalli um frið og eyðingu kjarnavopna. Konurnar voru úr öllum flokkum, þar á meðal Elín Pálmadóttir og Bessí Jóhannsdóttir úr Sjálfstæðisflokknum. Í kjölfarið var boðuð stofnun formlegrar hreyfingar.

Stofnfundurinn var haldinn í maílok 1983. Til stóð að fá friðarverðlaunahafann Ölvu Myrdal til fundarins, en í hennar stað kom sænska þingkonan Maj-Britt Theorin. Um 130 konur sátu stofnfundinn.

Ekki var kosin formleg stjórn Friðarhreyfingarinnar og var gert ráð fyrir að starfið yrði borið uppi af litlum staðbundnum friðarhópum, en nokkrir slíkir voru starfræktir víða um land. Hópurinn í Reykjavík sem staðið hafði að undirbúningnum starfaði áfram og hlaut nafnið Miðstöð.

Friðarhreyfing íslenskra kvenna tók þátt í sameiginlegum verkefnum íslenskra friðarhreyfinga, svo sem Þorláksmessugöngu og Friðarpáskum árið 1984.

Á alþjóðlegu friðarári Sameinuðu þjóðanna árið 1985 lét hreyfingin mikið til sín taka. Samið var sérstakt friðarávarp kvenna og því lýst yfir að markmiðið væri að safna undirskrif 80 þúsund kvenna undir það, en það svaraði til allra fullorðinna kvenna í landinu. Ritaði Sólveig Ásgeirsdóttir biskupsfrú fyrst allra undir ávarpið. Ekki náðust þessi metnaðarfullu markmið en tæplega 40 þúsund konur rituðu að lokum nöfn sín undir ávarpið, sem gerir það eina stærstu undirskriftasöfnunum Íslandssögunar.

Friðarhreyfing íslenskra kvenna efndi á ný til undirskriftasöfnunar að bandarískri fyrirmynd í tengslum við Leiðtogafundinn í Höfða árið 1986.

Undir lok níunda áratugarins dró talsvert úr krafti hreyfingarinnar. Hún hélt áfram að standa að sameiginlegum aðgerðum með öðrum friðarhópum og samtökum í kringum 1990 en lognaðist síðan útaf án þess þó að félagið væri formlega lagt niður.

Meðal kvenna sem áberandi voru í starfi Friðarhreyfingarinnar má nefna Gerði Steinþórsdóttur, Margréti S. Björnsdóttur, sr. Auði Eir Vilhjálmsdóttur, Álfheiði Ingadóttur, Guðrúnu Helgadóttur, Elínu Pálmadóttur, Sigríði Thorlacius og Kristínu Ástgeirsdóttur.

Heimildir 

Íslensk grasrótarstjórnmál
Íslensk kvennasamtök
Íslensk friðarsamtök
Aronia

Aronia er ættkvísl lauffellandi runna, í rósaætt, ættaðir frá austurhluta Norður-Ameríku og finnast oftast í rökum skógum og mýrum. Í ættkvíslinni eru yfirleitt tvær eða þrjár tegundir, og er ein þeirra ílend í Evrópu. Fjórða gerðin sem hefur löngum verið ræktuð sem Aronia er nú talin ættkvíslablendingur, Sorbaronia mitschurinii.

Plönturnar eru ræktaðar til skrauts og til matar (ávextir). Súr berin er hægt að borða beint af runnanum, en eru oftar unnin, til dæmis í sultu.

Greining og flokkun
Blöðin eru stakstæð, aflangt egglaga með mjúktenntum jaðri; að hausti fá blöðin kröftugan rauðan haustlit. Blómin eru smá, með 5 krónublöð, og 5 bikarblöð,og eru í klasa um 10-25 saman. 

Aronia hefur verið talin náskyld Photinia, og hefur stundum verið talin til hennar, en grasafræðingurinn Cornelis Kalkman sýndi fram á að hún ætti að vera undir eldra nafninu Aronia. Sameinaðar ættkvíslirnar telja um 65 tegundir. Kalkman lýsti yfir efasemdum 2004, um sameininguna, og nýlegar sameindarannsóknir styðja það. Þessar tvær ættkvíslir eru ekki taldar saman lengur, eða nálægt hvorri annarri.

Tilvísanir

Viðbótarlesning
 Aronia berries profile Report revised October 2013 by Joe M. Hannan, Iowa State University Extension and Outreach, Commercial Horticulture Field Specialist

Tenglar
 Evergreen Native Plant Database
 hort.net: Aronia melanocarpa, Plant of the Month
 "Aronia arbutifolia". Plants for a Future.

Rósaætt
Ávextir
Högna Sigurðardóttir

Högna Sigurðardóttir (6. júlí 1929 - 10. febrúar 2017) var íslenskur arkitekt sem bjó og starfaði í París. 

Högna fæddist í Vestmannaeyjum en lést í Reykjavík.

Foreldrar hennar voru Sigurður Friðriksson og Elísabet Hallgrímsdóttir. Högna átti tvær dætur þær Sólveigu Anspach (1960-2015) kvikmyndaleikstjóra og Þórunni Eddu Anspach (1964).

Ferill 
Högna ákvað ung að árum að leggja arkitektúr fyrir sig. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík og hélt að því loknu til Parísar árið 1949 og varð fyrsti Íslendingurinn til að leggja stund á nám við listaskólann . Hún útskrifaðist þaðan árið 1960 og hlaut viður­kenn­ingu skól­ans fyr­ir loka­verk­efni sitt og það tryggði henni starfs­rétt­indi í Frakklandi og í kjölfarið opnaði hún teiknistofu í París. Eitt af fyrstu verkum hennar var hönnun íbúðarhúss að Bústaðabraut 11 í Vestmannaeyjum og var það fyrsta húsið á Íslandi sem teiknað var af konu. Húsið eyðilagðist í eldgosinu árið 1973. 

Starfsvettvangur Högnu var í París en hún hélt góðum tengslum við Ísland og teiknaði fjögur einbýlishús sem risu á Íslandi, þar á meðal er eitt þekktasta verk hennar, húsið að Bakkaflöt 1 í Garðabæ en það teiknaði hún fyrir hjónin Ragnheiði Jónsdóttur myndlistarkonu og Hafstein Ingvarsson tannlækni. Byggingin hefur oft verið til umfjöllunar í erlendum fagritum á sviði hönnunar og arkitekturs og var hún valin ein af 100 merkustu byggingum 20. aldar í norður- og miðhluta Evrópu í útgáfu alþjóðlegs yfirlitsrits um byggingarlist. Húsið var friðað árið 2009 og árið 2019 valdi BBC það sem eitt af tíu draumahúsum byggð á síðustu öld.

Önnur hús hér á landi sem Högna teiknaði eru Bústaðabraut 11 í Vestmannaeyjum, Hrauntungu 23 og Sunnubraut 37 í Kópavogi og Brekkugerði 19 í Reykjavík. Högna teiknaði einnig tillögu að Sundlaug í Kópavogi og almenningsgarð að Rútstúni í Kópavogi en þeir tillögur komust aldrei til framkvæmda, sama er að segja um tillögur hennar að kapellu í Vestmannaeyjum og sumarhúsabyggð Landsbankans við Álftavatn.

Teikningasafn Högnu er nú í eigu Listasafns Reykjavíkur en hún ánafnaði það listasafninu.

Viðurkenningar 
 1992 - Tók sæti í akademíu franskra arkítekta
 1994 - Menningarverðlaun DV fyrir byggingarlist
 2007 - Hlaut heiðursorðu Sjónlistar fyrir einstakt framlag til íslenskrar nútímabyggingalistar
 2008 - Heiðursfélagi í Arkitektafélagi Íslands
 2010 - Riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag til íslenskrar og alþjóðlegrar húsagerðarlistar

Tilvísanir 

Íslenskir arkitektar
Vestmannaeyingar
Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Molly of Denali

Molly of Denali er bandarískur og kanadískur teiknaður sjónvarpsþáttur, búinn til og framleiddur af Atomic Cartoons og WGBH Kids fyrir PBS Kids og CBC Television.og TG4 RUV RTE Jr  Hann var forsýndur 15. júlí 2019.fryir Rúv og Ríkisútvarpið 2020

Útvarpsþáttur

Tilvísanir 

Bandarískir teiknaðir sjónvarpsþættir
Blindsker (lag)

Blindsker er sjöunda lagið á breiðskífunni Lili Marlene með hljómsveitinni Das Kapital, frá árinu 1984. Lagið er einkum kennt við söngvara hljómsveitarinnar, Bubba Morthens, sem samdi bæði lag og texta og hefur það nokkrum sinnum verið endurútgefið undir hans nafni.

Heimildir 

Tónlist
Ytri-Rangá

Ytri-Rangá er á í Rangárvallasýslu. Hún er vinsæl hjá laxveiðimönnum og á met fyrir flesta laxa á stöng á einu sumri 14.315 (2008) . Áin er rúmlega 55 km löng, með upptök norðuraf Heklu, rennur vestan við  Hellu þar til hún rennur saman við Þverá og heitir eftirleiðis Hólsá.

Tilvísanir 

Ár á Íslandi
Hundaflautustjórnmál

Hundaflautustjórnmál er dulkóðuð skilaboð og orðræða í stjórnmálum sem virðast hafa eina merkingu hjá almenningi en hefur annars konar, viðbótarmerkingu eða sérstakan óm hjá þeim markhóp sem boðum er beint að. Líkingin er dregin af hundaflautu sem gefur frá sér hátíðnihljóð sem hundar heyra en ekki fólk.

Heimildir
 
 Prof Jenny Saul on Dogwhistles

Stjórnmál
FC Džiugas

Futbolo klubas Džiugas er lið sem er í Pirma lyga. Liðið var stofnað árið 1923, endurreist 1991 og 2014. Núverandi völlur Telšių miesto stadionas tekur tæp 3.000 í sæti.

Árangur (2014–...)

Tilvísanir

Tenglar 
 FC Džiugas
 Futbolinis.lt
 alyga.lt
 Soccerway

Litáísk knattspyrnufélög
FK Banga

Futbolo klubas Banga er lið sem er í A lyga. Liðið var stofnað árið 1966, endurreist 2006. Núverandi völlur Gargždų miesto stadionas tekur tæp 3.000 í sæti.

Árangur (2004–...)

Leikmenn 
Uppfært: 3. maí 2022. (www.alyga.lt // FK Banga)

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

Tilvísanir

Tenglar 
 FK Banga
 facebook
 alyga.lt
 lietuvosfutbolas.lt
 Soccerway

Litáísk knattspyrnufélög
FK Jonava

Futbolo klubas Jonava er lið sem er í A lyga. Liðið var stofnað árið 1990. Núverandi völlur Jonavos miesto stadionas tekur tæp 1.400 í sæti.

Árangur (2000–...)

Tilvísanir

Tenglar 
 FK Jonava
 alyga.lt
 Soccerway

Litáísk knattspyrnufélög
FK Nevėžis

Futbolo klubas Nevėžis er lið sem er í A lyga. Liðið var stofnað árið 1962. Núverandi völlur Kėdainių miesto stadionas tekur tæp 3.000 í sæti.

Árangur (1995–...)

Tilvísanir

Tenglar 
 FK Nevėžis
 FK Nevėžis: 1lyga.lt
 FK Nevėžis: Soccerway
 FK Nevėžis: alyga.lt
 Globalsportsarchive

Litáísk knattspyrnufélög
Pirma lyga

Pirma lyga er næstefsta karladeildin í knattspyrnu í Litháen. Í deildinni eru 16 félög.

Núverandi lið

Núverandi lið (2022) 
Lisens: Í deildinni eru 16 félög.

Lið (2019)

Tenglar 
 Pirma lyga (1lyga.lt)
 lietuvosfutbolas.lt

Heimildir

Litáísk knattspyrnufélög
Litháen
A lyga

A lyga eða er efsta deild karla í knattspyrnu í Litháen.

Núverandi lið

Núverandi lið (2022)

Núverandi lið (2020)

Núverandi lið (2019)

Saga 

<...>

Meistarasaga

Frammistaða klúbba síðan 1990

Tenglar 
 RSSSF, 18 júlí 2019
 Alyga
 lietuvosfutbolas.lt

Heimildir

Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu
Litháenskar knattspyrnudeildir
Móasigð

Móasigð (fræðiheiti: Sanionia uncinata) er algeng mosategund af rytjamosaætt.

Útlit og einkenni
Móasigð vex upprétt og verður 3,5-10 cm há og lítillega greinótt. Laufin eru 3 mm löng og vaxa í kröppum boga sem nær yfirleitt í heilan hring.

Öll lauf móasigðar snúa í sömu átt á stönglinum. Í fljótu bragði getur móasigð því líkst mosum af ættkvíslunum Drepanocladus og Warnstorfia sem hafa einnig lauf sem snúa aðeins í eina átt en móasigð greinist auðveldlega frá þessum ættkvíslum á því að hún hefur grænlita sprota og lauf hennar eru mjög mjó, bogin í heilan hring og með fellingum. Móasigð vex sömuleiðis yfirleitt á þurrari stöðum en þessar ættkvíslir.

Móasgið líkist einnig brekkusigð (S. orthothecioides) en brekkusigð hefur færri og óreglulegri greinar, meiri fellingar á blöðunum, myndar lausvaxna mosabletti og ber sjaldan bauka. Móasigð sem vex á trjám getur í fljótu bragði minnt á Hypnum-tegundir en móasigð hefur lengri blöð en Hypnum-tegundir, fellingar og miðstreng á blöðunum.

Útbreiðsla og búsvæði
Móasgið er með algengustu mosategundum á Íslandi. Hún finnst í skóglendi, mólendi, á veggjum, trjábolum, klettum og uppi á þúfum í mýrlendi. Móasigð vex gjarnan milli gangstéttarhellna og hún var meðal fyrstu mosategunda til að nema land í fuglavarpinu í Surtsey eftir að eyjan myndaðist.

Móasigð er með algengustu mosum í 32 af 64 landvistgerðum á Íslandi. Meðal þeirra eru fjöldi vistgerða sem njóta sérstakrar verndar samkvæmt Bernarsamningnum.

Myndir

Tilvísanir

Mosar
Rytjamosaætt
Grikkjaeinir

Grikkjaeinir (fræðiheiti: Juniperus excelsa) er tegund af einiættkvísl. Hann vex í kring um Miðjarðarhaf og austur til Kákasusfjalla.

Tilvísanir

Einisætt
Juniperus foetidissima

Juniperus foetidissima er tegund af einiættkvísl. Hann vex í suðvestur Evrópu austur til Túrkmenistan.

Tilvísanir

Einisætt
Manuela Sáenz

Doña Manuela Sáenz y Aizpuru (27. desember 1797 – 23. nóvember 1856) var ekvadorsk byltingarkona og ein af sjálfstæðishetjum Suður-Ameríku. Hún studdi byltingar Suður-Ameríkumanna gegn yfirráðum spænska heimsveldisins í byrjun 19. aldar með því að safna upplýsingum, dreifa út dreifibréfum og leiða baráttu fyrir kvenréttindum.

Sáenz giftist ríkum enskum kaupmanni árið 1817 og varð yfirstéttarkona í Lima, Perú. Þar hóf hún afskipti af stjórn- og hernaðarmálum og hóf að styðja starfsemi byltingarmanna. Hún skildi við eiginmann sinn árið 1822 og hóf ástarsamband við byltingarleiðtogann Simón Bolívar sem entist þar til hann lést árið 1830. Eftir að Sáenz bjargaði lífi Bolívars árið 1828 með því að hjálpa honum að sleppa undan tilræðismönnum gaf Bolívar henni viðurnefnið „Libertadora del libertador“ („frelsari frelsarans“).

Æviágrip
Manuela Sáenz kynntist Simón Bolívar þegar hún var 22 ára, á dansleik sem haldinn var honum til heiðurs í Quito eftir sigur hans gegn spænskum stjórnvöldum í Ekvador. Þar hrifust þau hvort að öðru og þegar Bolívar yfirgaf Quito til að halda hernaðarleiðangrum sínum áfram ákvað Sáenz að yfirgefa eiginmann sinn og fara með honum. Sáenz var reyndur knapi og átti því auðvelt með að ferðast með her Bolívars, en eftir ár í fylgd með henni ákvað Bolívar að yfirgefa hana án skýringa.

Eftir stutt sambandsslit sendi Bolívar Manuelu ástarbréf þar sem hann baðst fyrirgefningar. Hún lét til leiðast og fylgdi honum til Bogotá og skildi við eiginmann sinn fyrir fullt og allt.

Í byrjun ársins 1825 og frá febrúar til september árið 1826 bjó Sáenz ásamt Bolívar í grennd við Lima. Þann 25. september árið 1828 reyndu andstæðingar Bolívars í Bogotá að reyna að koma honum fyrir kattarnef á heimili hans þar. Það var Sáenz sem vakti Bolívar, laumaði honum út úr húsinu og tafði síðan tilræðismennina þar til hann var kominn í öruggt skjól. Tilræðismennirnir voru handteknir á næstu dögum og vegna hlutverks Sáenz í að bjarga honum gaf Bolívar henni viðurnefnið „frelsari frelsarans“.

Bolívar var þegar þungt haldinn af berklum þegar tilræðið var gert og hann lifði aðeins tvö ár í viðbót. Eftir að hann lést sagði Sáenz um hann: „Ég elskaði Bolívar lifandi; ég tilbið hann látinn.“ Árið 1834 gerði ríkisstjórn Francisco de Paula Santander Sáenz útlæga frá Kólumbíu. Sáenz sneri heim til Ekvador en fékk ekki að setjast að í Quito því Vicente Rocafuerte forseti landsins lét ógilda vegabréf hennar þegar hún kom til landsins. Hún settist því að endingu að í bænum Paita í norðvesturhluta Perú.

Á seinni æviárum sínum tók Sáenz á móti ýmsum frægum gestum á heimili sitt, meðal annars ítalska byltingarmanninum Giuseppe Garibaldi. Hún lést árið 1856 úr barnaveiki.

Tilvísanir

Ekvadorskir byltingarmenn