alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hverfahluti

Hverfahluti er skipting borgar eða bæjar oft eftir endingu götunafns og er hluti af hverfaskiptingu. Hverfahluti segir á nákvæmari hátt til um hvar tiltekinn staður er og inniheldur að jafnaði ákveðin kennileiti.

Tilvísanir 	

Skipulag
Hverfaskipting

Hverfaskipting er aðalskipting borgar eða bæjar og inniheldur oft meira en hundrað íbúa. Reykjavík hefur sem dæmi 10 hverfaskiptingar.
Ebrahim Hemmatnia

Ebrahim Hemmatnia (fæddur 25. júní 1976) er persneskur og hollenskur ævintýra maður og sá fyrsti í heiminum sem hjólaði yfir haf. Hann hjólaði á atlantshafinu í 68 daga með ökutæki sem er bæði bátur og hjól. Hann fór um nokkrar stórborgir, eins og Dakar, Natal, Joo Pessoa, Recife, Aracaju, Salvador, Vitória, Rio de Janeiro og Sao Paulo.

Tilvísanir

Tenglar
Opinber Youtube
Opinber Facebook
Opinber Twitter
Jóhann Daníelsson

‎
‎
Jóhann Kristinn Daníelsson (1927-2015), kennari og söngvari á Dalvík. Jóhann var sonur Daníels Júlíussonar og Önnu Jóhannsdóttur í Syðra-Garðshorni í Svarfaðardal og þar ólst hann upp ásamt fjórum systkinum sínum. Jóhann lauk gagnfræðaprófi á Akureyri 1946 og íþróttakennaraprófi frá Íþróttakennaraskóla Íslands 1949. Hann fór einnig til náms til Noregs, Jærens Folkehöjskola á Jaðri og Statens Gymnastikkskole í Ósló 1951-1952. Hann lauk söngkennaraprófi frá Kennaraskóla Íslands 1959. Jóhann var íþróttakennari á Blönduósi og víðar 1949-1956, á Ólafsfirði 1956-1957, og stundaði söngkennslu á Dalvík 1957-1963, nema veturinn 1958-1959 sem hann var íþróttakennari í Reykjavík. Hann kenndi við Oddeyrarskóla á Akureyri 1964-1974 en fluttist þá öðru sinni til Dalvíkur með fjölskyldu sinni þar sem hann stundaði tónlistarkennslu og var m.a. formaður Tónlistarskóla Dalvíkur. Hann var síðan bókavörður við Dalvíkurskóla til 2000.

Jóhann var kunnur söngvari og kom víða fram opinberlega allt frá barnæsku, ýmist einsöngvari eða í söngsveitum og kórum. Hann var heiðursfélagi í Karlakór Dalvíkur. Þrjár hljómplötur hafa verið gefnar út með söng Jóhanns. . Jóhann tók virkan þátt í leiklistarstarfi á Akureyri og Dalvík um árabil og lék í fjölmörgum leikritum. Einnig fór hann með hlutverk í kvikmyndinni Landi og sonum í leikstjórn Ágústs Guðmundssonar. Jóhann var manna vinsælastur í sinni sveit, samkvæmismaður, hagyrtur vel og félagi í Söltunarfálaginu svokallaða en það var félagsskapur innmúraðra gleðimanna og söngmanna og skálda og brús-spilamanna í Svarfaðardal. Í bókinni Krosshólshlátur eru margar frásagnir af Jóhanni og kveðskapur eftir hann.

Enn syngur vornóttin er safndiskur með söng Jóhanns. Þar flytur hann einn eða með öðrum yfir tuttugu sönglög. Upptökurnar spanna 40 ára tímabil og gefa gott yfirlit yfir söngferil hans. Tónlistarfélag Dalvíkur gaf diskinn út 2010. 

Kona Jóhanns var Gíslína Hlíf Gísladóttir (1935-2009). Börn þeirra: Anna Guðlaug (1962), Gísli Már (1967) og Aðalbjörg Kristín (1971). Fyrir átti Gíslína soninn Yngva Örn (1956).
Íslenskir kennarar
Íslenskir söngvarar
Fargesia nitida

Fargesia nitida er hnaus-bambus upprunninn frá Szechwan, Kína. Meðalstór til smár og mjög þolinn fyrir kulda, en þolir ekki háan sumarhita.  Þessi tegund blómstraði síðast árin 2002-2005, svo ekki er búist við blómgun næstu 120 árin.
Þessi blómgun hefur valdið hinum viðkvæma stofni risapöndu erfiðleikum því þær lifa nær eingöngu á bambus.

Heimildir

Grasaætt
Bambus
Yushania

Yushania er ættkvísl af bambus í grasaætt.

Nýleg flokkun á Yushania staðsetur hana í Bambuseae, sem er hluti af yfirættinni Bambusodae.
Tegundir Yushania eru sígrænar, skriðular og þyrnalausar, og vaxa upprunalega í fjöllum Himalaja, Afríku, Kína og Suðaustur Asíu í allt að 300m h. yfir sjávarmáli.

Yushania ættkvíslin inniheldur nú tegundir sem áður töldust til Arundinaria, sem og eina tegund sem er enn talin til Sinarundinaria af sumum.

Sumar tegundir Yushania eru vinsælar í ræktun.

Tegundir

 Yushania ailuropodina T.P.Yi 
 Yushania alpina (K.Schum.) W.C.Lin - Afrískur fjallabambus 
 Yushania anceps - (Mitford) W.C.Lin  
 Yushania andropogonoides (Hand.-Mazz.) T.P.Yi 
 Yushania auctiaurita T.P.Yi  
 Yushania aztecorum - McClure & E.W.Sm.  
 Yushania baishanzuensis - Z.P.Wang & G.H.Le  
 Yushania basihirsuta (McClure) Z.P.Wang & G.H.Ye  
 Yushania bojieiana - T.P.Yi  
 Yushania boliana - Demoly  
 Yushania brevipaniculata - (McClure) T.P.Yi  
 Yushania brevis - T.P.Yi  
 Yushania canoviridis - Z.P.Wang & G.H.Ye  
 Yushania cartilaginea - T.H.Wen  
 Yushania cava - T.P.Yi  
 Yushania chingii - T.P.Yi  
 Yushania chungii - Z.P.Wang & G.H.Ye  
 Yushania collina - T.P.Yi  
 Yushania complanata - T.P.Yi  
 Yushania confusa - (McClure) Z.P.Wang & G.H.Ye  
 Yushania crassicollis - T.P.Yi  
 Yushania crispata - T.P.Yi 
 Yushania dafengdingensis - T.P.Yi  
 Yushania elevata - T.P.Yi  
 Yushania exilis - T.P.Yi  
 Yushania falcatiaurita - Hsueh & T.P.Yi  
 Yushania farcticaulis - T.P.Yi  
 Yushania farinosa - Z.P.Wang & G.H.Ye  
 Yushania flexa - T.P.Yi  
 Yushania glandulosa - Hsueh & T.P.Yi  
 Yushania glauca - T.P.Yi & T.L.Long 
 Yushania grammata - T.P.Yi  
 Yushania hirsuta - (Munro) R.B.Majumdar  
 Yushania hirticaulis - Z.P.Wang & G.H.Ye  
 Yushania lacera - Q.F.Zheng & K.F.Huang  
 Yushania laetevirens - T.P.Yi  
 Yushania levigata - T.P.Yi  
 Yushania lineolata - T.P.Yi  
 Yushania longiaurita - Q.F.Zheng & K.F.Huang  
 Yushania longiuscula - T.P.Yi  
 Yushania mabianensis - T.P.Yi  
 Yushania maculata - T.P.Yi  
 Yushania maling - (Gamble) R.B.Majumdar 
 Yushania menghaiensis - T.P.Yi  
 Yushania microphylla - (Munro) R.B.Majumdar  
 Yushania mitis - T.P.Yi  
 Yushania multiramea - T.P.Yi  
 Yushania niitakayamensis - (Hayata) Keng f.  
 Yushania oblonga - T.P.Yi  
 Yushania pachyclada - T.P.Yi  
 Yushania pauciramificans - T.P.Yi  
 Yushania polytricha - Hsueh & T.P.Yi 
 Yushania punctulata - T.P.Yi  
 Yushania qiaojiaensis - Hsueh & T.P.Yi  
 Yushania rugosa - T.P.Yi  
 Yushania straminea - T.P.Yi  
 Yushania suijangensis - T.P.Yi  
 Yushania uniramosa - Hsueh & T.P.Yi 
 Yushania varians - T.P.Yi  
 Yushania vigens - T.P.Yi  
 Yushania violascens - (Keng) T.P.Yi  
 Yushania weixiensis - T.P.Yi  
 Yushania wuyishanensis - Q.F.Zheng & K.F.Huang  
 Yushania xizangensis - T.P.Yi  
 Yushania yadongensis - T.P.Yi 

áður meðtaldar
sjá Chimonocalamus Drepanostachyum Fargesia Gelidocalamus Otatea Pseudosasa Sarocalamus

Heimildir 

 
Bambus
Lokað hverfi

Lokað hverfi, afgirt hverfi, vaktað hverfi, einkahverfi eða öruggt hverfi er hverfi, hverfahluti eða klasahús þar sem allri umferð inn á svæðið er stýrt um vaktað hlið. Hverfið er þá oft umgirt veggjum, girðingum eða síkjum til að hindra aðgang annars staðar. Lokuð hverfi eru yfirleitt íbúðahverfi með afmörkuðum sameiginlegum svæðum, almenningsgörðum, sundlaug, íþróttaaðstöðu og fleiru. 

Vöktun slíkra hverfa er yfirleitt í höndum öryggisfyrirtækja. Með auknu öryggi er ætlunin að höfða til betur stæðra kaupenda, útlendinga, fólks sem er mikið fjarverandi frá eigninni, barnafólks og/eða aldraðra. Slíkar eignir hafa sérstakt aðdráttarafl á svæðum þar sem er mikið um glæpi.

Til eru dæmi um stór lokuð hverfi sem innihalda atvinnuhúsnæði, eins og Alphaville í São Paulo í Brasilíu. Eins eru til dæmi um lokuð hverfi sem ætlað er að halda fólki inni, eins og sérstök hverfi fyrir farandverkafólk í Kína, eða þar sem aðrar reglur gilda fyrir tímabundna íbúa en heimafólk eins og í Sádí-Arabíu.

Skipulag
Isabelle Autissier

Isabelle Autissier (f. 18. október 1956) er frönsk siglingakona sem er þekktust fyrir að hafa verið fyrsta konan sem lauk einmenningskeppni í kringum hnöttinn árið 1991. Hún starfar sem rithöfundur og dagskrárgerðarkona og er forseti Frakklandsdeildar Alþjóðlega náttúruverndarsjóðsins.

Hún hafnaði í 7. sæti í BOC Challenge (nú VELUX 5 Oceans Race) árið 1991 og varð þar með fyrsta konan sem lauk keppni í að sigla ein kringum jörðina. Árið 1994 setti hún ásamt áhöfn sinni á kjölbátnum Ecureuil Poitou-Charentes nýtt met í siglingu frá New York til San Francisco um Hornhöfða og bætti fyrra met um 14 daga. Í næstu einmenningskeppni umhverfis jörðina 1994-5 (sem þá hét Around Alone) missti hún mastur 900 mílum sunnan við Ástralíu og var bjargað af þyrlu af áströlsku flugmóðurskipi. Hún tók enn þátt í keppninni árið 1998 en hvolfdi bátnum í Suður-Kyrrahafi. Annar keppandi, Giovanni Soldini, kom henni til bjargar. Eftir það hætti hún að keppa í einmenningskeppnum. 

Franskir siglingamenn
Florence Arthaud

Florence Arthaud (28. október 1957 – 9. mars 2015) var frönsk siglingakona sem er þekktust fyrir að hafa sigrað einmenningssiglingakeppnina Route du Rhum yfir Norður-Atlantshaf árið 1990. Hún var kölluð „kærasta Atlantshafsins“. Hún fórst í þyrluslysi í Argentínu ásamt hnefaleikamanninum Alexis Vastine og sundkonunni Camille Muffat þar sem þau voru við upptökur á franskri útgáfu sjónvarpsþáttaraðarinnar Dropped. 

Hún tók þátt í fyrstu útgáfu Route du Rhum árið 1978 og hafnaði í 11. sæti. Í sömu keppni árið 1986 fór hún af leið til að aðstoða Loïc Caradec sem hafði hvolft tvíbytnu sinni en fann hann ekki. Árið 1990 sló hún met Bruno Peyron í siglingu yfir Atlantshafið um nær tvo daga. Sama ár sigraði hún Route du Rhum-keppnina. 

Árið 2010 missti hún ökuskírteini sitt fyrir ölvunarakstur og í kjölfarið missti hún marga af styrktaraðilum sínum. Árið 2011 féll hún fyrir borð á bát sínum við Korsíkuhöfða um miðja nótt en bjargaðist vegna GPS-merkisins úr farsíma sínum. 

Franskir siglingamenn
Catherine Chabaud

Catherine Chabaud (f. 29. nóvember 1962) er frönsk siglingakona og blaðamaður sem fyrst kvenna lauk keppni í einni erfiðustu siglingakeppni heims, Vendée Globe, þar sem siglt er einhendis kringum hnöttinn án þess að taka land og án aðstoðar.

Hún útskrifaðist sem blaðamaður árið 1983 og vakti athygli fyrir skrif sín um siglingar og sjálfbæra þróun. Hún hefur tekið þátt í tugum siglingakeppna yfir Atlantshaf og tvisvar umhverfis jörðina (Vendée Globe) 1996 og 2000. Í fyrra skiptið varð hún fyrsta konan til að ljúka keppni en hafnaði í síðasta sæti. Í síðara skiptið hætti hún keppni eftir að hafa misst mastur skömmu áður en hún komst yfir marklínuna. 

Franskir siglingamenn
Samantha Davies

Samantha Davies (f. 23. ágúst 1974) er bresk siglingakona sem er þekktust fyrir að hafa náð 4. sæti í keppninni Vendée Globe árið 2009 og fyrir að leiða kvennaliðið Team SCA í Volvo Ocean Race 2014/15 þar sem þær höfnuðu í 6. sæti. 

Davies er með próf í verkfræði frá Cambridge-háskóla. Árið 1998 tók hún þátt í keppninni um Jules Verne-verðlaunin með áhöfn sem var eingöngu skipuð konum á tvíbytnunni Royal & SunAlliance. Þær misstu mastrið við Nýja Sjáland. 

Hún hefur tvisvar slegið met í siglingu yfir Ermarsund og tvisvar umhverfis Bretland. Árið 2014 var hún skipstjóri kvennaliðsins Team SCA í 12. útgáfu Volvo Ocean Race. 

Enskir siglingamenn
Ben Ainslie

Ben Ainslie (f. 5. febrúar 1977) er breskur siglingamaður. Hann náði verðlaunasæti fimm sinnum í röð á Ólympíuleikunum þar af fjórum sinnum fyrsta sæti. Hann er þar með sá fyrsti sem hefur unnið til verðlauna í siglingum á fimm Ólympíuleikum, sá þriðji sem unnið hefur fimm verðlaun í siglingum á leikunum (á eftir Torben Grael og Robert Scheidt) og annar til að vinna fjögur gullverðlaun (á eftir Paul Elvstrøm).

Hann varð heimsmeistari á Laser Radial árið 1993 og síðan tvisvar í röð á Laser Standard, 1998 og 1999. Frá 2002 hefur hann fjórum sinnum orðið heimsmeistari á Finn. Á Ólympíuleikunum 1996 varð hann í öðru sæti á Laser Standard en hampaði gullinu árið 2000. Á Ólympíuleikunum 2004 keppti hann á Finn og sigraði þann flokk í það og næstu þrjú skipti. 

Í 34. útgáfu Ameríkubikarsins var hann ráðinn sem taktíker hjá áskorandanum, Team New Zealand, sem töpuðu fyrir verjandanum, Oracle Team USA. Hann er skipstjóri breska liðsins frá Royal Cornwall Yacht Club sem stefnir á að vinna réttinn til að skora á Golden Gate Yacht Club í 35. keppninni sem verður haldin árið 2017.

Enskir siglingamenn
Dee Caffari

Dee (Denise) Caffari (f. 23. janúar 1973) er bresk siglingakona sem sigldi fyrst kvenna umhverfis jörðina „rangsælis“ í vesturátt, gegn ríkjandi straum- og vindstefnu árið 2006. Í febrúar 2009 lauk hún keppni í Vendée Globe og varð þar með fyrsta konan sem siglt hefur einsömul umhverfis jörðina án áningar í báðar áttir. 

Caffari var kennari áður en hún hóf feril sinn í kappsiglingum. Hún lærði siglingar í UKSA í Cowes á Isle of Wight. Hún tók þátt í Global Challenge árið 2004 þar sem siglt er umhverfis jörðina í vesturátt. Í nóvember árið eftir hóf hún einmenningssiglingu sína í vesturátt. Hún kom til hafnar eftir 178 daga siglingu. Næstu ár tók hún þátt í mörgum keppnum yfir Atlantshafið og árið 2008 hóf hún keppni í Vendée Globe þar sem hún hafnaði í 6. sæti eftir 99 daga siglingu. Í júní sama ár setti hún met í siglingu umhverfis Bretland og Írland og bætti fyrra met um 17 tíma. Hún var hluti af áhöfn Samantha Davies, Team SCA, í Volvo Ocean Race 2014/15. Í keppninni 2017/18 er hún skipstjóri liðsins Turn the Tide on Plastic.

Enskir siglingamenn
Venetíska

Venetíska er útdautt indó-evrópskt fornmál kennt við forn-rómverska héraðið Venetíu. Það er þekkt af um 200 áletrunum frá 6. til 1. öld f.Kr.
Flokkun hennar innan indó-evrópskra mála er ekki á reiðum höndum eða fyllilega klár en málfræðingar munu helst telja hana til sérstakrar greinar sem aftur er útdauð.

Indóevrópsk tungumál
Audencia Business School

Audencia Business School er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Nantes og Peking. Hann er stofnaður 1900. Audencia var í 63. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2015 samkvæmt The Finanical Times. Árið 2015, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 24. sæti á heimsvísu skv. Audencia býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 30 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Jean Arthuis (French stjórnmálamaður) auk Thomas Cailley (kvikmyndagerðarmaður). Skólinn er École nationale de l'aviation civile félagi fyrir tvöfaldri verkfræði gráðu / stjórnanda.

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Opinber vefsíða

Háskólar í Frakklandi
Einar Þorkelsson

Einar Þorkelsson (11. júní 1867 - 27. júní 1945) var íslenskur rithöfundur, ritstjóri og skrifstofustjóri Alþingis. Þekktasta verk hans er Ferfætlingar, safn af dýrasögum sem kom út árið 1926. Einar var einn af stofnendum Dýraverndarfélags Hafnarfjarðar og ritstjóri Dýraverndarans árið 1929. Hann var skrifstofustjóri Alþingis frá 1914 til 1922 og bjó í Alþingishúsinu ásamt annarri eiginkonu sinni, Ólafíu Guðmundsdóttur, frá 1918 til 1923. Það er eina dæmið um íbúa í húsinu. Þau eignuðust tvo drengi meðan þau bjuggu þar.

Einar var bróðir Jóns Þorkelssonar þjóðskjalavarðar, faðir dr. Ólafíu Einarsdóttur fornleifafræðings og Bjargar Einarsdóttur rithöfundar og afi Lúðvíks Kristjánssonar sagnfræðings.

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir ritstjórar
Skrifstofustjórar Alþingis
Elísabet Jónsdóttir

María Elísabet Jónsdóttir (1. janúar 1869 – 13. apríl 1945) var íslenskt tónskáld og organisti kennd við Grenjaðarstað í Suður-Þingeyjarsýslu þar sem hún bjó frá 1907 til 1930. Lag hennar, „Farfuglarnir“, við ljóð Huldu, birtist á prenti í Óðni árið 1915. Árið 1949 kom út safn af sönglögum eftir hana.

Tenglar
 Una Margrét Jónsdóttir (2014). Íslensk kventónskáld 2. pistill. Kvennablaðið 8. apríl. 

Íslensk tónskáld
Íslenskir organistar

Íslenskar konur
Jón Jónsson frá Ljárskógum

Sjá aðgreiningarsíðu fyrir aðra einstaklinga sem heita Jón Jónsson.
Jón Jónsson frá Ljárskógum (28. mars 1914 – 7. október 1945) var íslenskt skáld og söngvari. Hann fæddist að Ljárskógum í Laxárdal. Hann tók stúdentspróf frá Menntaskólanum á Akureyri þar sem hann átti þátt í stofnun MA-kvartettsins. Síðar flutti hann til Reykjavíkur og að endingu til Ísafjarðar. Hann lést úr berklum á Vífilsstaðaspítala. Mörg af kvæðum Jóns urðu gríðarvinsæl sönglög eins og „Káta Víkurmær/Fornar ástir“ (við lag Benjamin Hanby), „Sestu hérna hjá mér“ (við lag Liliuokalani) og „Húmar að kveldi“ (við lag Stephen Foster). Úrval ljóða hans kom út árið 1976 í ritstjórn Steinþórs Gestssonar.

Íslensk skáld
Sæmundur Stefánsson

Sæmundur Stefánsson (9. október 1859 – 10. maí 1945) var íslenskur holdsveikisjúklingur sem er þekktur fyrir ævisögu sína, „Ágrip af æfisögu eins sjúklingsins í Laugarnesi“, sem birtist í Morgni árið 1924. Þar segir hann frá æsku sinni í Borgarfirði þar sem hann bjó í fyrstu við harðræði sem niðursetningur og síðar vinnumaður í vistarbandi. Hann var greindur með holdsveiki og fékk vist á Laugarnesspítala árið 1901.

Tenglar
 Sæmundur Stefánsson (1924). Ágrip af æfisögu eins sjúklingsins í Laugarnesi. Morgunn 2. tbl. 5. árg.: 170-187
 Héraðsskjalasafn Borgarfjarðar (2015). Sæmundur Stefánsson úr Hvítársíðu. Skjaladagur 2015.

Íslendingar
Ingibjörg Skaptadóttir

Ingibjörg Skaptadóttir (13. desember 1867 – 2. ágúst 1945) var íslenskur ritstjóri og kennari á Seyðisfirði. Hún stofnaði tímaritið Framsókn ásamt móður sinni árið 1895 og ritstýrði því til 1899, en Framsókn var fyrsta blaðið á Íslandi sem fjallaði um réttindi og stöðu kvenna.  

Foreldrar Ingibjargar voru hjónin Skapti Jósefsson (1839-1905) ritstjóri Norðlings á Akureyri og Austra á Seyðisfirði og Sigríður Þorsteinsdóttir (1841-1924) ritstjóri Framsóknar og húsfreyja. Ingibjörg fæddist í Kaupmannahöfn þar sem faðir hennar var í námi en fluttist tveggja ára gömul til Íslands ásamt móður sinni. 

Ingibjörg ólst upp á Akureyri en nam síðar tónlist og tungumál í Kaupmannahöfn og skrifaði bókina Kaupstaðaferðir sem kom út árið 1888. Áður en Ingibjörg stofnaði Framsókn hafði hún skrifað greinar í tímarit föður síns og var því vön ritstörfum. Hún lét sig ýmis framfaramál varða og var t.d. einn af stofnendum og fyrsti formaður kvenfélagsins Kvikk á Seyðisfirði.

Tenglar
 (2015) Ingibjörg Skaptadóttir. Konur og stjórnmál

Íslenskir ritstjórar

Tilvísanir 
Íslenskar konur
Hallgrímur Hallgrímsson (f. 1888)

Hallgrímur Hallgrímsson (14. september 1888 – 13. desember 1945) frá Stærra-Árskógi við Eyjafjörð var íslenskur sagnfræðingur, blaðamaður og bókavörður við Landsbókasafn Íslands. Hann var formaður Framsóknarfélags Reykjavíkur í mörg ár og starfaði sem blaðamaður við Tímann. Helsta rit hans er Íslensk alþýðumentun á 18. öld sem kom út árið 1925, en auk hennar skrifaði hann fjölda greina og ritdóma.

Íslenskir sagnfræðingar
Jón Jónsson (f. 1861)

Jón Jónsson frá Gautlöndum eða Jón Jónsson Gauti (28. febrúar 1861 – 23. júlí 1945) var íslenskur kaupfélagsstjóri, einn af stofnendum Kaupfélags Norður-Þingeyinga, formaður þess og framkvæmdastjóri frá 1895 til 1916. Hann sat í Fánanefndinni 1913-1914. 

Íslenskir kaupfélagsstjórar
Ágúst Jónsson

Ágúst Jónsson (19. desember 1868 – 28. júní 1945) var íslenskt skáld og verkamaður í Reykjavík. Hann gaf aðeins út eina ljóðabók, Þyrnar og rósir, árið 1930 en orti mikið af kvæðum, lausavísum og erfiljóðum. Lára miðill var dóttir hans.

Heimildir
 Jón Guðnason (1976). Íslenzkar æviskrár VI: 6-7
 (1945) Minningarorð: Ágúst Jónsson skáld. Morgunblaðið 5/7: 8

Íslensk skáld
Húskakkalakki

Húskakkalakki (fræðiheiti: Blattella germanica) er skordýr í kakkalakkaætt oft kallaður þýski kakkalakkinn.

Útbreiðsla
Útbreiddur um heim allan en talinn upprunninn í Mið-Afríku, á svæðinu kringum vötnin stóru, Eþíópíu og Súdan.

Ísland
Fundinn á nokkrum stöðum á landinu, utan höfuðborgarsvæðis á Keflavíkurflugvelli, Þingeyri, Siglufirði, Húsavík og í Aðaldal, Vopnafirði og Neskaupstað.

Lífshættir
Húskakkalakki lifir innanhúss og er afar illa þokkaður í híbýlum. Hann leggur sér til munns og skaðar flest það sem í boði er og honum fylgir auk þess mikill sóðaskapur. Hvers kyns matvörur eru í hættu, einnig leður, lím, veggfóður og textílvörur svo eitthvað sé nefnt. Húskakkalakkar safnast oft margir saman fyrir tilstilli lyktarefna sem þeir gefa frá sér. Þeir makast nokkrum dögum eftir að síðasta gyðluhamnum er kastað. Egghulstur myndast 2 til 4 dögum síðar og í því eru 30–40 egg, jafnvel fleiri, og stendur það áberandi aftur af kvendýrinu. Kerlan ber það með sér að meðaltali um tíu daga og sleppir því daginn áður en eggin klekjast. Stundum klekjast þau þó áður en hulstrinu er sleppt. Eftir að egghulstur losnar líða 22 dagar þar til það næsta myndast. Gyðlan hefur hamskipti 6 til 7 sinnum í uppvextinum. Það er afar breytilegt hvað það tekur tegundina langan tíma að þroskast frá eggi til fullþroska dýrs, við góðan stofuhita 54–215 daga eða 103 daga að meðaltali. Algengt er að 3 til 4 kynslóðir þroskist árlega og kvendýrin framleiði 4 til 5 (eða allt að 8) egghulstur á æviskeiði sínu. Af þessu má sjá að fjölgun getur orðið gríðarleg á einu ári.

Almennt
Húskakkalakki var þekktur hér sem slæðingur í Reykjavík, jafnvel talinn með bólfestu strax í upphafi 20. aldar og hafði þá einnig fundist á Vestfjörðum og Norðausturlandi. Þegar leið á öldina varð hans reglulega vart og í nokkrum tilvikum hafði hann með vissu sest að og fjölgað sér í gömlum híbýlum. Lítill vafi leikur á varanlegri fótfestu.

Húskakkalakki er af minni gerð kakkalakka en annars dæmigerður, vængjaður kakkalakki að sköpulagi, flatvaxinn gulbrúnn, með tvö dökk belti aftur eftir hálsskildi. Leðurkenndir yfirvængir með grófu æðamynstri og tiltölulega gegnsæir. Ungviði einungis með litla vængvísa. Fálmarar eru langir og mjóir, lengri en bolurinn, fætur alsettir sterkum göddum. Stutt liðskipt halaskott vita út á við. Húskakkalakkar eru varir um sig og fljótir að tvístrast ef þeir styggjast.

Heimildir

 Åkerlund, M. 1991. Ängrar – finns dom ...? Om skadeinsekter i museer och magasin. Naturhistoriska riksmuseet og Svenska museiföringen, Stokkhólmi. 207 bls.
 Bjarni Sæmundsson 1931. Nýjungar úr dýraríki Íslands. Skýrsla um Hið ísl. náttúrufræðisfélag 1929–30: 32–39.
 Geir Gígja 1934. Kakalakar (Blattoidea). Náttúrufræðingurinn 4: 75–80.
 Lindroth, C.H. 1931. Die Insektenfauna Islands und ihre Probleme. Zool. Bidr. 13: 105–589.
 Tuxen, S.L. 1938. Orthoptera and Dermaptera. Zoology of Iceland III, Part 38. Munksgaard, Kaupmannahöfn. 5 bls.

Kakkalakkaætt
Meindýr
Bernie Sanders

Bernard „Bernie“ Sanders (fæddur 8. september 1941) er bandarískur stjórnmálamaður sem er annar tveggja fulltrúa Vermont í Öldungadeild Bandaríkjaþings. Hann er óháður stjórnmálaflokkum en hefur jafnan kosið með Demókrataflokknum og situr í þingflokki þeirra.

Sanders gaf kost á sér í forvali Demókrata fyrir forsetakosningarnar 2016 en laut í lægra haldi fyrir Hillary Clinton.

Sanders gaf kost á sér á nýjan leik í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar árið 2020. Sanders vann sigur í fyrstu þremur ríkjunum þar sem forvalið var haldið en tapaði síðan þremur ríkjum gegn Joe Biden um miðjan mars. Sanders kom kosningabaráttu sinni ekki aftur á réttan kjöl og tilkynnti þann 8. apríl 2020 að hann hygðist hætta við framboð sitt.

Tenglar 

Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn
Sanders, Bernie
Demókratar
Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2016
Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020
Blesi

Blesi Ásgeirs Jónssonar frá Gottorp er án efa einn frægasti hestur sem hefur borið þetta nafn. Kostum Blesa eru gerð góð skil í bók Ásgeirs, Horfnir góðhestar (1946) og ekki er það til að gera hestinn síður eftirminnilegan hvernig Ásgeir heygði þennan besta vin sinn í gröf í Skollanesi á jörð sinni Gottorp þar sem hann bjó svo um að hann reisti hestinn upp svo hann gæti horft austur til æskustöðvanna í Vatnsdalnum úr gröf sinni. 30 árum síðar, þegar Ásgeir sjálfur fór til feðra sinna vildi hann hvergi annars staðar vera en hjá Blesa sínum og lagði svo fyrir að hann yrði lagður í grafhýsi á sama stað við Hópið og Ingibjörg Björnsdóttir kona hans, sem lést nokkrum árum síðar, með honum.

Íslenskir hestar