alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Duran Çetin

Duran Çetin (fæddur 15. febrúar 1964 í Konya) er tyrkneskur höfundur sem hefur skrifað sögur og skáldsögur. Hann fæddist árið 1964 í þorpinu Apasaraycık í umdæminu Cumra í héraðinu Konya. kgm í Tyrklandi. Hann er giftur og á tvö börn.

Hann var menntaður í aðalskóla í þorpinu hans og þá á Munnlegu Trúarlega Miðskóla (İmam Hatip Lisesi) í Cumra í 1981. Hann útskrifaðist frá Kennara í Guðfræðina í Selcuk Háskóla árið 1986. Sögur hans og greinar hafa verið gefnar út í Edebiyat Otağı, Berceste, Sanat Alemi.

Fyrsta grein „Iki Eylül“ var birt í dagblaði bæjarins Eskisehir í 1990.

Verk

Skáldsögur 
 Bir Adım Ötesi, Beka Yayınları, İstanbul,2002, 
 Yolun Sonu, Beka Yayınları, İstanbul, 2004, 
 Portakal Kızım, Beka Yayınları, İstanbul, 2005, 
 Toprak Gönüllüler, Beka Yayınları, İstanbul, 2008, 
 Portakal Kızım Sadece Ben, Beka Yayınları, İstanbul, 2010,
 Cüneyt,Beka Yayınları, İstanbul, 2012,
 Tebessüm Öğretmen ve Öğrencileri, Nar Yayınları, İstanbul, 2012
 Muhteşem Yükseliş, Karatay Akademi Yayınları, Konya, 2013
 Çılgın Okul, Nar Yayınları, İstanbul, 2013

Sögur 
 Bir Kucak Sevgi,Beka Yayınları, İstanbul, 2000,
 Güller Solmasın, Beka Yayınları, İstanbul, 2000,
 Kırmızı Kardelenler, Beka Yayınları, İstanbul, 2003, 
 Sana Bir Müjdem Var, Beka Yayınları, İstanbul, 2006,
 Gözlerdeki Mutluluk, Beka Yayınları, İstanbul, 2007,
 Minik Göl, Koski Yay, Konya, 2009,
 Büyük Ödül, Beka Yayınları, İstanbul, 2009,
 Balkondaki Adam, Beka Yayınları, İstanbul, 2009,
 Kül Yığını, Beka Yayınları, İstanbul, 2010,
 Bir Yudum Şehir, Meram Belediyesi Kültür Yayınları, Konya, 2011 
 Bekleyiş, Meram Belediyesi Kültür Yayınları, Konya, 2011

Dæmisögur 
 Gökkuşağı Yolculuğu, Gonca Yayınları, İstanbul, 2010,
 Macera Peşinde, Meram Belediyesi Kültür Yayınları, Konya, 2011 
 Macera Peşinde, Nar Yayınları, İstanbul, 2012

Fólk fætt árið 1964
Tyrkneskir rithöfundar
Decius

Decius (um 201 – júní 251) (einnig þekktur sem Trajanus Decius) var rómverskur keisari frá 249 til dauðadags árið 251.

Decius var fæddur í Budaliu, (sem er í núverandi Serbíu) og var fyrsti keisarinn af fjölmörgum sem kom frá svæði sem Rómverjar kölluðu Illyricum. Decius náði frama í stjórnkerfi heimsveldisins áður en hann varð keisari, hann gegndi stöðu ræðismanns (consul), hann var landstjóri yfir nokkrum skattlöndum og hann var borgastjóri Rómaborgar (praefectus urbanus). Forveri Deciusar á keisarastóli, Philippus arabi, skipaði Decius yfirmann herdeilda við Dóná. Þar kvað hann niður uppreisn gegn Philippusi en var að því loknu sjálfur hylltur sem keisari af herdeildum sínum. Decius og Philippus mættust svo í bardaga, árið 249, nálægt Veróna á Ítalíu, þar sem Decius vann auðveldan sigur og Philippus féll.

Decius er einna helst þekktur fyrir að hafa gefið út tilskipun um það að allir íbúar Rómaveldis ættu að færa fórnir til æðri máttarvalda til að tryggja velferð keisarans og heimsveldisins. Fyrir flesta íbúa heimsveldisins var þetta ekki vandamál en margir kristnir söfnuðir neituðu að fara að tilskipuninni því þeim fannst þetta jafngilda því að tilbiðja keisarann sem guð. Þetta hafði í för með sér að kristnir urðu víða fyrir ofsóknum og á meðal þeirra sem voru drepnir var þáverandi páfi, Fabianus.

Decius var kvæntur Herenniu Etruscillu og átti með henni tvo syni, Herennius Etruscus og Hostilianus. Árið 251 gerði Decius Herennius Etruscus að meðkeisara og héldu þeir til Dónár að mæta Gotum sem þá höfðu gert innrás. Við borgina Abrittus, í núverandi Búlgaríu, mættust herirnir og biðu Rómverjar mikinn ósigur. Decius og Herennius Etruscus féllu báðir í orrustunni og urðu þar með fyrstu Rómarkeisararnir til þess að falla í bardaga við utanaðkomandi her. Einn helsti hershöfðingi Deciusar, Trebonianus Gallus, var hylltur sem keisari að bardaganum loknum. Gallus viðurkenndi Hostilianus, son Deciusar, sem meðkeisara en sá síðarnefndi lést stuttu síðar, sennilega úr plágu sem þá geisaði í Rómaveldi.

Rómverskir keisarar
Trebonianus Gallus

Trebonianus Gallus (206 – ágúst 253) var rómverskur keisari á árunum 251 til 253.

Trebonianus Gallus var fæddur inn í virta ítalska aðalsætt og gekk upp hinn hefðbundna metorðastiga (cursus honorum) sem ungir aðalsmenn gerðu gjarnan. Gallus gegndi meðal annars stöðu ræðismanns (consul) og var svo, árið 250, skipaður landsstjóri í Moesiu superior, af keisaranum Deciusi. Gotar höfðu þá gert innrás í Moesiu og Gallus tók þátt í herferð Deciusar gegn þeim árið 251. Herferðin mistókst hrapalega og bæði Decius og sonur hans og meðkeisari, Herennius Etruscus, féllu í orrustunni við Abrittus. Herdeildirnar á svæðinu hylltu þá Gallus sem keisara en í Rómaborg var yngri sonur Deciusar, Hostilianus, lýstur keisari. Gallus viðurkenndi Hostilianus sem meðkeisara sinn en samdi fljótlega um frið við Gotana til þess að geta haldið til Rómar og styrkt stöðu sína. Samkvæmt friðarskilmálunum fengu Gotarnir að halda óáreittir út úr Rómaveldi, til baka á sín landsvæði norðan Dónár, með allt það herfang sem þeir höfðu tekið í innrásinni. Þegar Trebonianus Gallus kom til Rómar var hann hylltur sem keisari og sonur hans, Volusianus gerður að undirkeisara. Hostilianus er talinn hafa dáið úr plágu stuttu síðar.

Valdatíð Trebonianusar Gallusar einkenndist helst af vandræðum í austurhluta Rómaveldis. Sassanídar í Persíu gerðu innrás inn í Armeniu og Syriu og ollu miklu tjóni fyrir Rómverja áður en þeir voru að lokum hraktir til baka. Einnig gerðu Gotar aftur innrás en að þessu sinni tókst hershöfðingjanum Aemilianusi að sigra þá í orrustu. Aemilianus var að því loknu hylltur sem keisari af hermönnum sínum og fljótlega hélt hann áleiðis til Ítalíu til að mæta keisaranum. Gallus skipaði herdeildum frá Gallíu, undir stjórn Valerianusar, að koma sér til aðstoðar gegn valdaræningjanum Aemilianusi, en áður en þær komust alla leið mættust Gallus og Aemilianus nálægt Interamna (núverandi Terni) á mið-Ítalíu. Ekki er ljóst hvort til bardaga hafi komið en að minnsta kosti voru bæði Trebonianus Gallus og Volusianus drepnir í ágúst 253, annað hvort af sínum eigin mönnum eða af mönnum Aemilianusar. Aemelianus varð keisari að Gallusi látnum en hélt keisarastólnum aðeins í um þrjá mánuði áður en Valerianus steypti honum af stóli.

Rómverskir keisarar
Texcocovatn

Texcocovatn var vatn í Mexíkódalnum. Astekar reistu borgina Tenochtitlan á eyju á vatninu. Spánverjar reistu Mexíkóborg yfir borgarstæði Tenochtitlan. Flóðvarnir urðu til þess að meirihluti vatnsins þornaði upp og er miklu minna vatn umkringt sjávarfitum fyrir austan Mexíkóborg.

Mexíkó
Valerianus

Publius Licinius Valerianus (fæddur um 193 – 200, dáinn 260 eða síðar) var keisari Rómaveldis á árunum 253 – 260.

Valerianus kom úr virtri aðalsætt og gegndi fjölmörgum háttsettum embættum áður en hann varð keisari. Keisarinn Trebonianus Gallus skipaði hann yfirmann (dux) yfir nokkrum herdeildum í Gallíu sem líklega var ætlað að halda austur á bóginn til þess að mæta Sassanídum í Persíu. Gallus komst þó aldrei til Persíu því hann þurfti að mæta valdaræningjanum Aemilianusi sem endaði með því að Gallus var drepinn, á mið-Ítalíu, sumarið 253. Trebonianus Gallus hafði skipað Valerianusi að koma með herdeildir sínar í Gallíu til að aðstoða hann gegn Aemilianusi, en Valerianus var of seinn og Aemilianus var orðinn keisari þegar Valerianus kom til Ítalíu. Herdeildir Valerianusar hylltu hann þá sem keisara og hann hélt áfram áleiðis til Rómar. Þegar ljóst var að það stefndi í átök milli Valerianus og Aemilianusar hófu hermenn þess síðarnefnda að yfirgefa hann og ganga til liðs við Valerianus. Að lokum var Aemilianus drepinn og öldungaráðið samþykkti Valerianus sem keisara.

Fyrsta verk Valerianusar var að skipa son sinn, Gallienus, sem með-keisara sinn. Ástandið í heimsveldinu var með versta móti í stjórnartíð Valerianusar og Gallienusar og var 3. aldar kreppan svokallaða í hámarki á þessum tíma. Valerianus einbeitti sér að því að rétta hlut Rómverja gagnvart Sassanídum sem höfðu valdið miklum usla í skattlöndunum Armeniu og Syriu. Valerianusi varð nokkuð ágengt í sínum hernaðaraðgerðum og vann meðal annars borgina Antiokkíu aftur á vald Rómverja. Snemma árs 260 ætlaði hann að aflétta umsátri Sassanída um borgina Edessu. Orrustan um Edessu endaði með einum versta ósigri Rómverja fyrr og síðar. Valerianus sjálfur var tekinn höndum af Sassaníska konunginum, Shapur 1., og var að lokum drepinn. Þetta var mikið áfall fyrir Rómverja og þótti sérstaklega mikil niðurlæging þar sem Rómarkeisari hafði aldrei áður verið tekin til fanga af utanaðkomandi her. Ekki er ljóst nákvæmlega hvenær eða hvernig Valerianus lést en flestar fornar heimildir segja að hann hafi sætt mjög slæmri meðferð af hálfu Sassanída. Gallienus hélt áfram sem keisari að föður sínum látnum og hélt völdum til ársins 268.

Rómverskir keisarar
Staðalímynd

Staðalmynd (stereótýpa eða stöðnuð ímynd) er hugtak sem haft er um fastmótaða eða rótgróna hugmynd eða sýn sem einhver hefur um annan einstakling sem tilheyrir öðrum hópi, ríki og svo framvegis. Staðalmyndir eru oft grundvöllur fordóma. Sem dæmi mætti nefna: hinn feita Ameríkana, hinn iðjusama Þjóðverja, hina heimsku ljósku. Staðalmynd litast oft af alhæfingum og upphrópunum. Ekki má rugla staðalmynd saman við steglingu (ens. stereotypy).
Asíutígrarnir fjórir

Asíutígrarnir fjórir er heiti á löndunum Tævan, Hong Kong, Singapúr og Suður-Kóreu með vísun í þróað efnahagslíf þeirra og frjálsan markaðsbúskap. Í þessum löndum var gríðarmikill hagvöxtur mest af síðari hluta 20. aldar og þau voru öll orðin þróuð hátekjulönd í upphafi 21. aldar. Vöxturinn í Hong Kong og Singapúr er að mestum hluta vegna fjármálaþjónustu meðan vöxtur í Suður-Kóreu og Tævan hefur stafað af hátækniiðnaði. Samanlögð verg landsframleiðsla þessara landa var 3,81% af heimsframleiðslunni árið 2013. Til samanburðar var verg landsframleiðsla Bretlands á sama tíma 4,07% af heimsframleiðslunni.

Fjármálakreppan í Asíu árið 1997 hafði mjög neikvæð áhrif á efnahag allra þessara landa, sérstaklega Suður-Kóreu. 

Mörg þróunarríki hafa reynt að líkja eftir efnahagsþróun asíutígranna. Malasía, Indónesía, Taíland og Filippseyjar eru stundum kölluð „tígrishvolparnir fjórir“ með vísun í það hvernig þau hafa hermt eftir útflutningsstefnu asíutígranna. 

Efnahagslíf Asíu
Asíulönd
Efnahagslíf Suður-Kóreu
Efnahagslíf Hong Kong
Efnahagslíf Lýðveldisins Kína
Efnahagslíf Singapúr
Kommúnistaflokkur Kína

Kommúnistaflokkur Kína er eini stjórnarflokkur Alþýðulýðveldisins Kína en auk hans eru átta stjórnmálaflokkar starfandi í landinu. Flokkurinn var stofnaður árið 1921, aðallega af Chen Duxiu og Li Dazhao. Kommúnistaflokkurinn vann sigur í Kínversku borgarastyrjöldinni (1927-1949) og stofnaði Alþýðulýðveldið Kína 1. október 1949. Þá var flokkurinn undir stjórn Mao Zedong sem var leiðtogi flokksins þar til hann lést árið 1976. 

Flokkurinn er í grunninn marx-lenínískur flokkur byggður á hugmyndum Vladimírs Leníns sem fela í sér opnar umræður um stefnumál en síðan einingu um samþykkta stefnu. Æðsta ráð flokksins er þjóðþingið sem kemur saman á fimm ára fresti. Þess á milli fer miðnefnd flokksins með völdin. Þar sem miðnefndin kemur aðeins saman einu sinni á ári eru völdin í reynd í höndum stjórnmálaráðs og fastanefndar þess. Leiðtogi flokksins er aðalritari hans auk þess að vera forseti herráðsins og forseti ríkisins (sem er táknræn staða). Núverandi leiðtogi flokksins er Xi Jinping.

Kommúnistaflokkurinn telur til sín um 91 milljónir meðlima og er því næstfjölmennasti stjórnmálaflokkur í heimi á eftir Bharatiya Janata-flokknum á Indlandi.

Kínverskir stjórnmálaflokkar
Kommúnistaflokkar
Koxinga

Koxinga (kínverska: 國姓爺; pinyin: Guóxìngyé; bókstaflega: „lávarður eftirnafns keisarans“) er titill Zheng Chenggong (kínverska: 鄭成功; pinyin: Zhèng Chénggōng; 27. ágúst 1627 – 23. júní 1662) sem var herforingi Mingveldisins og sjóræningi eftir að Mingveldið beið lægri hlut fyrir Tjingveldinu árið 1646. Hann fæddist í Japan en faðir hans var kínverski kaupmaðurinn og sjóræninginn Zheng Zhilong. Þegar hann var sjö ára fluttist fjölskylda hans til Fujian í Kína. Þar tók hann embættispróf við hirð keisarans 1638. Árið 1644 tók her Mansjúmanna höfuðborgina Beijing og sótti hratt suður á bóginn. Árið 1645 varð Zhu Yujian keisari og setti upp hirð í Fuzhou í Fujian. Þar hélt Mingveldið út um skeið vegna herstyrks Zheng-fjölskyldunnar og náttúrulegra varna héraðsins. Árið 1646 gekk faðir Koxinga Tjingveldinu á hönd gegn því að gerast landstjóri yfir Fujian og Guangdong. Við það varð Koxinga foringi herja Zheng Zhilongs sem héldu baráttunni gegn Tjingveldinu áfram. Koxinga nýtti sér yfirburði á sjó til að ráðast á strendur Fujian en hann hafði ekki hernaðarlega getu til að halda héruðum í landi. Um 1650 var hann orðinn höfuð Zheng-fjölskyldunnar og lýsti yfir hollustu við eina eftirlifandi Mingkeisarann, Zhu Youlang. Árið 1661 réðist hann á Taívan sem þá hafði verið undir hollenskri stjórn í 38 ár. Frumbyggjar eyjarinnar gengu í lið með honum og þann 1. febrúar 1662 gafst hollenski landstjórinn Frederik Coyett upp fyrir honum. Koxinga lést síðar sama ár úr malaríu. Sonur hans, Zheng Jing, tók við af honum sem herstjóri Mingveldisins í Tungtu sem hann nefndi síðar Tungning. 

Kínverskir sjóræningjar
Saga Taívan
Nýr Tævandalur

Nýr Taívandalur er gjaldmiðill Lýðveldisins Kína frá 1949 þegar hann tók við af gömlum Taívandal. Hann var fyrst gefinn út af Taívanbanka en hefur verið gefinn út af Seðlabanka Lýðveldisins Kína frá 2000. Hann hefur skammstöfunina TWD og gjaldmiðlatáknið NT$. Hálfur dalur, einn, fimm, tíu, tuttugu og fimmtíu dalir eru gefnir út sem mynt en seðlar frá NT$ 100 til NT$ 2000. Gengið miðað við Bandaríkjadal hefur verið á bilinu frá 10 til yfir 40 Taívandalir á móti einum Bandaríkjadal. Árið 2013 var gengið um 30.

Gjaldmiðlar í Asíu
Efnahagssamstarf Asíu- og Kyrrahafsríkjanna

Efnahagssamstarf Asíu- og Kyrrahafsríkjanna (enska: Asia-Pacific Economic Cooperation, skammstafað APEC) er samræðuvettvangur 21 ríkis við Kyrrahafsjaðarinn um viðskiptafrelsi. APEC var stofnað í Ástralíu árið 1989 til að bregðast við auknum viðskiptatengslum milli ríkjanna á svæðinu og vegna ótta við að Japan yrði efnahagslega ráðandi afl í heimshlutanum. Hlutverk APEC er meðal annars að skapa nýja markaði fyrir hrávöru og landbúnaðarvörur utan Evrópu. 

APEC heldur árlega fund efnahagsleiðtoga aðildarríkjanna þar sem stjórnarleiðtogar þeirra allra hittast, nema í tilviki Lýðveldisins Kína þar sem ráðherrafulltrúi mætir sem fulltrúi „kínverska Taípei“.

Efnahagslíf Asíu
Efnahagslíf Ameríku
Efnahagsbandalög
TISA

TISA (ensk skammstöfun: Trade in Services Agreement = Samningur um þjónustuviðskipti) er samningur sem lýtur að þjónustuviðskiptum að tilhlutan Bandaríkjamanna og er enn er á umræðustigi. Auk þeirra koma eftirfarandi lönd að samningnum: Ástralía, Chile, ESB (28 ríki), Hong Kong, Ísland, Ísrael, Japan, Kanada, Kostaríka, Kólumbía, Liechtenstein, Mexíkó, Nýja-Sjáland, Noregur, Pakistan, Panama, Paraguay, Suður-Kórea, Sviss, Taiwan, Tyrkland. Stefnt er að því að fleiri ríki geti gerst aðilar að TISA samningnum á síðari stigum. Þá hafa Kína og Úrúgvæ óskað eftir aðild að viðræðunum.

Samningurinn hefur verið umdeildur af mörgum, sérstaklega eftir að Wikileaks birti skjöl sem opinbera leyndarhyggju við samningsgerðina.

Tilvísanir

Tenglar 
 Um hvað fjalla TiSA-viðræðurnar?; af vef Utanríkisráðuneytisins

Milliríkjasamningar
Bernhöftstorfan

Bernhöftstorfan er röð húsa sem blasa við frá Lækjargötu en snúa bakhlið að Skólastræti. Nyrsta hús Bernhöftstorfunnar frá 1834 stendur með gaflinn að Bankastræti og telst ásamt samliggjandi húsum nr. 2 við þá götu. Syðsta húsið, oft kallað Landlæknishúsið er byggt árið 1836 og telst Amtmannsstígur 1. Milli þeirra er steinhlaðna húsið Gimli að Lækjargötu 3, reist árið 1905.  Bernhöftstorfan dregur nafn sitt af Bernhöftsbakaríi sem var í Bankastræti 2 á árunum 1834-1931. Til stóð að rífa húsalengjuna og reisa í stað hennar nýja stjórnarráðsbyggingu. Vegna þeirra áforma reis upp öflug mótmælahreyfing og voru Torfusamtökin stofnuð 1. desember 1972 til að berjast gegn niðurrifi húsanna. Þetta bar þann árangur að húsin voru friðuð árið 1979 og Torfusamtökin fengu í framhaldinu leiguafnot af húsunum með því skilyrði að þau yrðu gerð upp. Húsin voru síðan gerð upp eitt af öðru og ný hús reist að húsabaki sem komu í stað svokallaðrar Móhúsalengju meðfram Skólastræti en hún brann til kaldra kola árið 1977. Í stað Torfusamtakanna tók Minjavernd við húsunum árið 1985 sem leigutaki og síðan eignaraðili. Öll húsin á Bernhöftstorfu voru seld einkaaðilum árið 2013.

Tengt efni  
 Torfusamtökin

Tenglar 
 „Torfusamtökin við aldahvörf“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000
 „Þegar Bernhöftstorfu var bjargað“; grein af Vísi.is 2005
 „Bernhöftstorfan“; grein í Þjóðviljanum 1972
 „Bernhöftstorfan“; pdf. skjal á vegum Minjasafns Reykjavíkur 

Miðborg Reykjavíkur
Hús í Reykjavík
Fáni Lýðveldisins Kína

Fáni Lýðveldisins Kína er rauður með bláum reit í efra horni með hvítri sól sem er umkringd tólf þríhyrndum geislum. Fáninn var tekinn upp sem fáni Kuomintang árið 1917 og varð opinber fáni Lýðveldisins Kína árið 1928. Í stjórnarskrá Lýðveldisins Kína frá 1947 er kveðið á um hann í 6. grein. Eftir að lýðveldið beið lægri hlut í Kínversku borgarastyrjöldinni 1949 hefur fáninn aðeins verið notaður í Taívan og öðrum eyjum undir stjórn lýðveldisins. 

Fánar Asíulanda
Lýðveldið Kína
Merki Lýðveldisins Kína

Hvít sól á bláum himni er merki Lýðveldisins Kína, flokksfáni Kuomintang, hluti af fána Lýðveldisins Kína og sjófáni sama lands. Geislarnir tólf umhverfis sólina tákna tólf mánuði ársins og tólf stundir í hefðbundnu kínversku tímatali. 

Upphaflega var merkið hannað af Lu Haodong fyrir Félag um endurreisn Kína sem Sun Yat-sen stofnaði 1894. Í Wuchang-uppreisninni 1911 notuðust byltingarflokkarnir við nokkur ólík merki. Þegar stjórn Lýðveldisins Kína var komið á 1912 tók hún fyrst fimmlita fánann upp sem þjóðfána, en Sun Yat-sen þótti hann gefa til kynna stéttskiptingu. Þegar hann setti upp klofningsstjórn í Guangzhou 1917 tók hún hvítsólarfánann upp sem reit á rauðum grunni. Þessi fáni varð opinber þjóðfáni árið 1928. 

Skjaldarmerki Asíulanda
Sjófánar
Lýðveldið Kína
Skælingur (fjall)

Skælingur er kletta­fjall á milli Loðmundarfjarðar og Húsavíkur í Víkum. Skælingur stendur við hlið Nónfjalls með Nes­háls á milli. Fjallið er svip­mik­ið og sést langt af hafi. Það hefur stundum verið nefnt kínverska hofið þar sem klettaborgin efst minnir á steinrunnið kínverskt musteri. 

Loðmundarfjörður
Fjöll á Íslandi
Yinlu Foods

Yinlu Foods er kínverskt fyrirtæki sem sérhæfir sig í framleiðslu unnina og undirbúna matvæla og drykkjarvara. Árið 2011, keypti Nestlé 60% hlutafjár í Yinlu Foods, varð móðurfélag þess og helsti hluthafi.

Árið 2012 var fyrirtækið með 10.000 starfsmenn í þremur verksmiðjum og var að byggja tvær til viðbótar. Tekjur fyrirtækisins 2010 námu $ 812.000.000 USD.

Tilvísanir 

Kínversk fyrirtæki
Sigtún (skemmtistaður)

Sigtún var skemmti- og veitingastaður sem opnaður var árið 1963 að Thorvaldsensstræti 2 við Austurvöll í Reykjavík, í húsi sem gekk undir nafninu Sjálfstæðishúsið. Eigandi staðarins var Sigmar Pétursson. Sigtún var rekið í húsnæðinu til ársins 1973 en ári síðar opnaði Sigmar stóran nýjan skemmtistað undir sama nafni við Suðurlandsbraut 26. Staðurinn var rekinn þar til ársins 1987.
Stofnað 1963
Lagt niður 1987
Íslenskir skemmtistaðir
Sjálfstæðishúsið

Árið 1941 keypti Sjálfstæðisflokkurinn tvílyft timburhús við Thorvaldsensstræti 2, sem upphaflega var byggt yfir Kvennaskólann í Reykjavík og voru þar síðan höfuðstöðvar flokksins. Byggður var samkomusalur aftan við húsið, hannaður af Roger Association í New York í samvinnu við Hörð Bjarnason arkitekt. Þar var opnaður samkomusalur og veitingahús árið 1946 sem kallaðist Sjálfstæðishúsið og varð það brátt einn af helstu skemmtistöðum bæjarins. Sjálfstæðisflokkurinn hætti að reka skemmtistaðinn árið 1963 og hét hann eftir það Sigtún  en löngu síðar Nasa. Húsið og salurinn hafa verið friðuð.

Tilvísanir

Tenglar 

 "Sjálfstæðishúsið við Austurvöll [tónlistartengdur staður] (1946-63)" - umfjöllun Glatkistunnar

Byggingar í Reykjavík
Liljubjalla

Liljubjallan (fræðiheiti: Lilioceris lilii) er blaðbjalla sem étur stilka, blöð, brum og blóm á liljum,  vepjuliljum og öðrum plöntum í liljuætt (Liliaceae). Liljubjallan verpir aðallega á plöntur af ættkvíslunum Liliuim og Fritillaria. Liljubjallan er upprunnin frá Evrasíu og hefur dreifst til Stóra-Bretlands og Kanada um 1943, líklegast sem laumufarþegar á innfluttum liljulaukum. Liljubjallan er talin vera plága í flestum tempruðum löndum þar sem liljur eru ræktaðar.

Lirfurnar eru með appelsínugula skrokka og svört höfuð. Þær þekja sig sjálfar með eigin úrgangi til að fæla burt rándýr og mynda svarta klumpa. Fullorðnir einstaklingar eru skarlatsrauðir og um 6-9 mm langir. Liljubjöllur bregðast við hættu með því að láta sig detta til jarðar og fela sig.

Heimildir

Tilvísanir

Ytri tenglar 
 Royal Horticultural Society advice and information about the Scarlet Lily Beetle (engelska) 
 Royal Horticultural Society Lily Group Reference to the Scarlet Lily Beetle (engelska)

Skordýr
Meindýr
Gullnáman

Gullnáman (franska: La Mine d´or de Dick Digger) eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er fyrsta bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1949, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árinu 1947.

Söguþráður 

Bókin hefur að geyma tvær sögur, Gullnámu Gríms grafara (f. La Mine d´or de Dick Digger) og Tvífara Lukku Láka (f. Le Sosie de Lucky Luke). Í Gullnámunni hittir Lukku Láki gamlan vin, Grím gullgrafara, sem fundið hefur nýja gullæð í fjalllendi og er á leið til Nuggborgar að skrá fundarrétt sinn. Lukku Láki slæst í för með Grími, en á krá einni, þar sem þeir ætla að gista yfir nótt á leið sinni til Nuggborgar, fær Grímur sér of mikið neðan í því og segir öllum viðstöddum frá gullfundinum. Um nóttina ráðast tveir þrjótar á Grím í herbergi hans og ræna gullmolum og (óafvitandi) uppdrætti sem vísar veg að gullnámunni. Næsta morgunn lofar Lukku Láki eiginkonu Gríms að finna þrjótana og hefur eftirför. Eftir æsilegan eltingaleik, þar sem Lukku Láka er m.a. bjargað frá drukknun af indíánanum Úlfshaus, tekst honum að ná uppdrættinum af þjófunum tveimur og koma í hendur Gríms grafara, sem er minnislaus eftir árásina á kránni. Með því að koma fölskum uppdrætti til þjófanna leiðir Lukku Láki þá í gildru og kemur þeim í hendur réttvísinnar.

Í sögunni um Tvífarann kemst Lukku Láki að því að íbúar smábæjar nokkurs óttast hann mjög þar sem hann líkist alræmdum skúrk, Brjálaða Jim, sem þá situr í fangelsi og bíður þess að verða hengdur. Tveir samverkamenn Brjálaða Jim ráðast á Lukku Láka með það fyrir augum að koma honum fyrir í fangaklefa hins fyrrnefnda sem þeir um leið frelsa úr prísundinni. Lukku Láka tekst naumlega að forðast hengingu, eltir uppi þrjótana og kemur þeim fyrir bak við lás og slá.

Fróðleiksmolar 

 Sögurnar tvær í bókinni eru með þeim allra fyrstu sem Morris samdi um Lukku Láka. Sú fyrsta sem hann samdi, Arísóna 1880, kom út í bókarformi tveimur árum seinna eða árið 1951.
 Í lok sögunnar um Tvífarann skýtur Lukku Láki Brjálaða Jim til bana og er þetta eitt af örfáum dæmum í bókaflokknum þar sem Lukku Láki tekur sjálfur mann af lífi.
 Lukku Láki reykir ekki sígarettur í bókinni. Hann byrjaði að reykja í næstu bók, Hroðreið.
 Í bókinni má finna skopmyndir af nokkrum kunningjum og ættingjum Morris, m.a. af teiknaranum André Franquin höfundi bóka um Viggó viðutan og Sval og Val.
 Í sögunni um Gullnámuna sést Lukku Láki ganga út af krá með merktu nafnskilti, en nafn krárinnar breytist milli tveggja ramma. Í íslenskri útgáfu sögunnar (sjá hér að neðan) eru þessi "mistök" endurtekin, en í fyrsta ramma á bls. 35 heitir kráin Síuxinn síungi en í næsta ramma Síuxinn sífulli.

Íslensk útgáfa 

Sagan um Gullnámu Gríms grafara birtist í bókinni Meðal róna og dóna í Arisóna og Gullnáman sem Fjölvi gaf út árið 1979 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Sagan um Tvífara Lukku Láka hefur ekki komið út á íslensku.

Heimildir 

 Morris: Lucky Luke. The Complete Collection Volume 1. Cinebook 2019.

Lukku Láki
Myndasögur