alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Dufgussynir

Dufgussynir voru nafnkunnir bræður á Sturlungaöld, liðsmenn Sturlunga og frændur. Þeir voru synir Dufgusar Þorleifssonar (Dufgúsar) bónda á Sauðafelli í Dölum, Hjarðarholti og Stafholti, en Þuríður móðir hans var laundóttir Hvamm-Sturlu. Bræðurnir voru fjórir: Svarthöfði, Kolbeinn grön, Björn drumbur og Björn kægill (eða Kægil-Björn). Þeir þóttu hraustir og miklir bardagamenn og voru jafnan í liði Sturlunga, fyrst með Sturlu Sighvatssyni og síðar meðal annars með Þórði kakala og koma mjög víða við sögu í Sturlungu.

Kægil-Björn var veginn af mönnum Kolbeins unga í Króksfirði 18. apríl 1244, sagður hafa dáið hlæjandi.

Björn drumbur var í brúðkaupinu á Flugumýri 1253, en þegar hann reið heim úr veislunni mætti hann brennumönnum á Öxnadalsheiði og í hópi þeirra var bróðir hans, Kolbeinn grön. Björn drumbur vildi ekki fara með þeim að Gissuri. Hann er talinn hafa verið friðsamastur þeirra bræðra; bjó í Hjarðarholti og lifði fram yfir 1284 en var dáinn 1289.

Kolbeinn var við brennuna og sótti Ingibjörgu Sturludóttur frænku sína inn í eldinn og bjargaði henni. Gissur jarl lét drepa hann á Espihóli í Eyjafirði 1254.

Svarthöfði kvæntist 1240 Herdísi, dóttur Odds Álasonar, og bjuggu þau á Eyri í Arnarfirði. Synir þeirra voru Áli, faðir Steinunnar konu Hauks Erlendssonar lögmanns, og Björn, sem giftist Ingibjörgu Gunnarsdóttur, frillu Gissurar Þorvaldssonar, eftir lát hans. Svarthöfði var í liði Hrafns Oddssonar á Þverárfundi 1255 og særðist þar; eftir bardagann kom Þorgils skarði að honum við bænhúsvegg á Þverá þar sem hann var „særðr meiðsla sárum, höggvinn um þvert andlitið, bað hann griða heldr ákafliga, Þórgils gaf honum grið“. Svarthöfði gæti hafa skrifað Þórðar sögu kakala (þátt af Sturlunga sögu).

Dufgus er gelískt nafn og merkir svarthöfði eða hinn dökkhærði (dubh = svartur, dökkur / gaoisid = hár, hrosshár). Nafnið Svarthöfði Dufgusson bendir til að menn hafi vitað hver var merking orðsins Dufgus.

Tilvísanir 

Sturlungaöld
Sokkur

Sokkar eru ofin eða prjónuð fatategund sem maður setur á fæturna og eru hannaðir til að vernda fæturna og halda þeim heitum. Sokkar vernda skófatnað líka og halda honum hreinum. Dæmigerði fóturinn er með um 250.000 svitakirtla sem gefa frá sér um það bil 250 ml af svita á hverjum degi. Sokkur geta drukkið í sig þennan svita og dregið hann upp á svæði þar sem hann getur verið gufað upp af loftinu. Í köldu umhverfi geta sokkar geymt þá vætu sem fæturnir gefa frá sér og hindra kal.

Upprunalega voru sokkar gerðir úr skinnum sem var safnað saman og bundin um ökklana. Á 8. öldinni f.Kr. gerðu Grikkir sokka úr dýrahári til hlýju. Rómverjar sveipuðu fæturna með leðri og ofnum dúkum. Á 5. öldinnni klæddist heilagt fólk á Evrópu sokkum til að tákna hreinleika. Fyrir árið 1000 urðu sokkar auðstákn á milli aðalsins. Við uppfinningu prjónavélarinnar árið 1589 gátu sokkar verið prjónaðir sex sinnum fljótar en með höndunum. Árið 1938 var nælon fundið upp en fram að því voru sokkar yfirleitt gerðir úr silki, bómull og ull. Við uppfinningu nælonsins var byrjað að blanda tveimur eða fleiri þráðum og er sú aðferð enn í notkun í dag.

Nú á dögum tíðkast sokkar og hægt er að kaupa margar og fjölbreyttar gerðir þeirra.

Fótabúnaður
Nærföt
Tumi Sighvatsson yngri

Tumi Sighvatsson yngri (1222 – 19. apríl 1244) var yngsti sonur Sighvats Sturlusonar á Grund í Eyjafirði og Halldóru Tumadóttur konu hans. Hann hét eftir Tuma bróður sínum sem drepinn var á Hólum skömmu áður en hann fæddist.

Tumi yngri var í Örlygsstaðabardaga 1238 með föður sínum og fjórum bræðrum og var sá eini þeirra sem komst af, hljóp ásamt fleirum upp í Miðsitjuskarð fyrir ofan Örlygsstaði og komst þar yfir fjöllin til Eyjafjarðar. Eftir bardagann virðist Kolbeinn ungi ekki hafa talið ómaksins virði að elta hann uppi. Þegar Þórður kakali kom til landsins 1242 gekk Tumi þegar til liðs við hann og barðist með honum. Hann var á Reykhólum vorið 1244 og þar náði Kolbeinn ungi honum á sitt vald og tók hann af lífi. Hann baðst griða en menn Kolbeins sögðu að hann skyldi hafa sömu grið og bræður hans höfðu fengið á Örlygsstöðum.

Tumi var kvæntur Þuríði, dóttur Orms Breiðbælings, og áttu þau einn son, Sighvat.

Sturlungar
Sturlungaöld
Þjóðgarður

Þjóðgarðar eru til um allan heim og eru skilgreindir alþjóðlega af IUCN. Stærsti þjóðgarður í heimi er Þjóðgarður Grænlands sem var stofnsettur árið 1974. Samkvæmt IUCN eru þjóðgarðar heimsins 6.555 (árið 2006).

Þjóðgarðar á Íslandi 
Grein Þjóðgarðar á Íslandi
 Vatnajökulsþjóðgarður
 Þingvallaþjóðgarður
 Snæfellsjökull

Tengt efni
 Listi yfir friðlýst svæði á Íslandi

Þjóðgarðar í Evrópu 
Þjóðgarðar á Ítalíu

Norðurlönd
Listi yfir þjóðgarða í Noregi
Listi yfir þjóðgarða í Svíþjóð
Listi yfir þjóðgarða í Finnlandi

Bretlandseyjar
Listi yfir þjóðgarða í Englandi og Wales
Þjóðgarðar í Skotlandi
Listi yfir þjóðgarða á Írlandi

Íberíuskagi
Listi yfir þjóðgarða á Spáni
Listi yfir þjóðgarða í Portúgal

Austur-Evrópa
Listi yfir þjóðgarða og friðuð svæði í Króatíu

Þjóðgarðar í Norður-Ameríku
Listi yfir þjóðgarða í Bandaríkjunum
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

Þjóðgarðar í Suður-Ameríku
Listi yfir þjóðgarða í Síle
Listi yfir þjóðgarða í Argentínu

Þjóðgarðar í Eyjaálfu 
Þjóðgarðar á Nýja-Sjálandi
Listi yfir þjóðgarða í Ástralíu

 
Almenningsgarðar
Verndun
Teitur Ísleifsson

Teitur Ísleifsson margláti (d. 1111) var íslenskur höfðingi á 12. öld, prestur í Haukadal og ættfaðir Haukdælaættar. 

Teitur var sonur Ísleifs, fyrsta biskups í Skálholti, og Döllu Þorvaldsdóttur konu hans. Hann ólst upp hjá Halli Þórarinssyni í Haukadal. Þar ólst Ari fróði líka upp og kallar hann Teit fóstra sinn, vitnar oft til hans í Íslendingabók og segir að hann hafi verið sá maður er hann kunni spakastan. Haukadalur var mikið fræðasetur og Teitur kenndi mörgum öðrum ungum mönnum. Þar á meðal voru tveir biskupar, Þorlákur Þórhallsson og Björn Gilsson.

Kona Teits var Jórunn eða Jóreiður Einarsdóttir. Dóttir þeirra var Rannveig, kona Hafliða Mássonar goðorðsmanns á Breiðabólstað í Vesturhópi. Sonur Teits og Jórunnar var Hallur Teitsson biskupsefni.

Haukdælir
Hallur Teitsson

Hallur Teitsson (d. 1150) var íslenskur prestur og höfðingi á 12. öld. Hann var af ætt Haukdæla, sonur Teits Ísleifssonar í Haukadal og bróðursonur Gissurar biskups. 

Hann bjó í Haukadal og var talinn einn mesti fræðimaður síns tíma. Þegar Magnús Einarsson Skálholtsbiskup fórst í eldsvoða árið 1149 var Hallur kosinn biskup. Hann fór þá í suðurgöngu til Rómar en andaðist í Treckt (Utrecht) í Hollandi á heimleiðinni. Í Hungurvöku segir að hann hafi verið svo lærður að þegar hann var í suðurgöngu sinni talaði hann hvar sem hann kom hverrar þjóðar mál sem innborinn væri.

Kona hans var Þuríður Þorgeirsdóttir og sonur þeirra var Gissur Hallsson.

Haukdælir
Gissur Hallsson

Gissur Hallsson (um 1120 – 27. júlí 1206) var íslenskur goðorðsmaður, stallari og lögsögumaður á 12. öld. 

Gissur var af ætt Haukdæla, sonur Halls Teitssonar biskupsefnis í Haukadal og konu hans Þuríðar Þorgeirsdóttur. Þorlákur biskup Runólfsson tók hann í fóstur en hann dó í ársbyrjun 1133 og hefur Gissur þá líklega farið aftur til foreldra sinna. Hann hefur svo ferðast suður í löndum sem ungur maður því að þegar Klængur Þorsteinsson biskup kom heim úr vígsluferð sinni sumarið 1152 var Gissur með honum og hafði þá meðal annars verið í Bari og Róm á Ítalíu. Í Sturlungu segir að hann hafi skrifað bók um suðurferðir sínar og var hún líklega á latínu. Þar segir einnig að Gissur hafi verið stallari Sigurðar konungs, föður Sverris konungs. 

Þegar Gissur kom heim giftist hann og bjó í Haukadal. Hann var lögsögumaður 1181-1201. Hann naut mikillar virðingar og þótti mikill fræðimaður. Hann lét rita Hungurvöku, sögu fyrstu Skálholtsbiskupanna. Síðari hluta ævinnar dvaldi hann löngum í Skálholti.

Kona Gissurar var Álfheiður Þorvaldsdóttir, systir Guðmundar dýra. Börn þeirra voru Kolfinna kona Ara sterka Þorgilssonar, Þuríður kona Tuma Kolbeinssonar (og móðir Kolbeins Tumasonar) og síðar Sigurðar Ormssonar, Hallur lögsögumaður og síðar ábóti, Þorvaldur Gissurarson og Magnús biskup. Gissur átti líka nokkur börn með frillum sínum.

Haukdælir
Lögsögumenn
Grímseyjarför

Grímseyjarför var herför sem þeir feðgar Sighvatur Sturluson og Sturla Sighvatsson fóru til Grímseyjar vorið 1222 með um 300 manna lið til að hefna fyrir drápið á Tuma Sighvatssyni eldri þá um veturinn. 

Menn Guðmundar biskups Arasonar höfðu drepið Tuma á Hólum og biskup hafði síðan forðað sér út í Grímsey. Með honum var um sjötíu manna lið undir stjórn Arons Hjörleifssonar og Eyjólfs Kárssonar, sem voru meðal helstu stuðningsmanna biskups og þóttu miklir kappar.

Feðgarnir réðust til landgöngu með lið sitt en biskupsmenn tóku hraustlega á móti þótt þeir væru miklu færri. Aron og Sturla voru gamlir fóstbræður en höfðu orðið saupsáttir og börðust þeir í fjörunni. Aron var særður mörgum sárum og talinn dauður en þegar Sturlumenn voru farnir frá kom Eyjólfur Kársson þar að, sá að Aron var með lífsmarki, kom honum í bát ásamt nokkrum mönnum og lét róa með hann til lands en varð sjálfur eftir og tók til við að skemma báta feðganna. Þegar lið þeirra kom að varðist hann hetjulega en féll loks. Aron lifði aftur á móti lengi eftir þetta (d. 1255).

Tólf af mönnum biskups féllu í Grímsey og fleiri voru meiddir, til dæmis voru tveir prestar úr liði hans geltir. Hins vegar er sagt að yfir þrjátíu af mönnum feðganna hafi drukknað á leið til lands.

Sighvatur og Sturla þóttu hafa aukið sæmd sína með því að hefna Tuma en aftur á móti leit kirkjan árásina á biskupinn og prestana mjög alvarlegum augum og kom ekki til sátta fyrr en áratug síðar, þegar Sturla fór í suðurgöngu til Rómar í yfirbótarskyni fyrir Grímseyjarför.

1222
Bardagar á Íslandi
Grímsey
Sturlungaöld
Rutgers-háskóli

Rutgers, The State University of New Jersey, þekktari sem Rutgers University eða Rutgers, er ríkisrekinn háskóli í New Jersey í Bandaríkjunum. Hann er stærsti háskóli ríkisins með þrjú háskólasvæði: í New Brunswick og Piscataway, í Newark og í Camden. Skólinn var stofnaður árið 1766 og hét þá Queen's College. Hann er áttundi elsti háskóli Bandaríkjanna. Í upphafi var skólinn einkarekinn og er annar tveggja skóla frá nýlendutímabilinu sem síðar varð ríkisrekinn (hinn skólinn er College of William and Mary.) Rutgers var ríkisháskóli New Jersey með lagasetningu árið 1945 og 1956. Háskólavæðið í Newark tilheyrði áður Newark-háskóla, sem sameinaðist Rutgers árið 1946.

Skólinn býður upp á BA-gráður og MA-gráður í yfir eitthundrað námsgreinum og fræðasviðum og doktorsgráður og verknámsgráður í yfir áttatíu námsgreinum og fræðasviðum.

Við skólann starfa rúmlega 2700 háskólakennarar og 6400 aðrir starfsmenn. Tæplega 39 þúsund nemendur stunda grunnnám og tæplega 14 þúsund stunda framhaldsnám.

Tenglar 

 Heimasíða Rutgers-háskóla 

Háskólar í New Jersey
Norður-Karólínuháskóli í Chapel Hill

Norður-Karólínuháskóli í Chapel Hill (e. University of North Carolina at Chapel Hill, stundum nefndur UNC eða UNC, Chapel Hill) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Chapel Hill í Norður-Karólínu í Bandaríkjunum. Háskólinn er aðalháskóli ríkisháskólakerfisins í Norður-Karólínu og elsti háskólinn í ríkinu. Skólinn tók til starfa árið 1795 og er elsti ríkisrekni háskólinn í Bandaríkjunum.

Við skólann starfa tæplega 3300 háskólakennarar en tæplega 18 þúsund nemendur stunda grunnnám og á níunda þúsund stunda framhaldsnám við skólann. Háskólasvæðið þekur þrjá ferkílómetra. 

Einkunnarorð skólans eru lux libertas sem eru latína og þýða „ljós og frelsi“.

Tenglar 

 Heimasíða Norður-Karólínuháskóla í Chapel Hill

Háskólar í Norður-Karólínu
Kaliforníuháskóli

Kaliforníuháskóli (e. University of California eða UC) er ríkisrekið háskólakerfi í Kaliforníu í Bandaríkjunum Auk Kaliforníuháskóla eru tveir aðrir ríkisreknir háskólar í Kaliforníu en þeir eru Ríkisháskólinn í Kaliforníu (e. California State University) Alþýðuháskólar Kaliforníu (e. California Community Colleges system). Í raun samanstendur hver þessara stofnana af mörgum háskólum sem njóta nokkurs sjálfstæðis. Í Kaliforníuháskóla eru skráðir nemendur rúmlega 191 þúsund talsins. 

Fyrsti háskólinn sem tilheyrir Kaliforníuháskóla var Kaliforníuháskóli í Berkeley, sem var stofnaður árið 1868 en nýjasti skólinn og sá tíundi í röðinni er Kaliforníuháskóli í Merced, sem tók til starfa haustið 2005. Í öllum skólunum tíu sem mynda Kaliforníuháskóla er boðið upp á |bæði grunnnám og framhaldsnám, nema í Kaliforníuháskóla í San Francisco þar sem einungis er boðið upp á framhaldsnám og nám í lækna- og heilbrigðisvísindum og í Lagaskólanum í Hastings sem býður einungis upp á nám í lögfræði.

Skólarnir sem mynda Kaliforníuháskóla eru (auk Lagaskólans í Hastings):
 Kaliforníuháskóli í Berkeley
 Kaliforníuháskóli í Davis
 Kaliforníuháskóli í Irvine
 Kaliforníuháskóli í Los Angeles (UCLA)
 Kaliforníuháskóli í Merced
 Kaliforníuháskóli í Riverside
 Kaliforníuháskóli í San Diego
 Kaliforníuháskóli í San Francisco
 Kaliforníuháskóli í Santa Barbara
 Kaliforníuháskóli í Santa Cruz

Myndasafn

Tengt efni 
 Ríkisháskólinn í Kaliforníu
 University of California Press

Tenglar 

 Vefsíða skólans
Samson ehf

Samson Global Holdings var félag sem var stofnað þann 4. september árið 2002 og var í eigu félaganna Rosetta og Rainwood, sem eru í eigu Björgólfs Guðmundssonar og Björgólfs Thors Björgólfssonar. 

Samson fór í þrot í kjölfar bankahrunsins og er talið að heildarskuldir þrotabúsins nemi 80 milljörðum króna. Félagið fór í greiðslustöðvun eftir yfirtöku ríkisins á Landsbankanum.

Tengt efni

 Einkavæðing bankanna 2002
 Björgólfur Thor
 Straumur-Burðarás
 Novator
 Actavis

Heimildir

Tenglar 

 Litlar endurheimtur úr þrotabúi Samsonar; af DV.is 30. mars 2011 

Íslensk fyrirtæki
Worcester

Worcester (borið fram ) er borg og höfuðbær í Worcestershire-sýslunni í Vestur-Miðhéruðum á Englandi. Worcester liggur um það bil 48 km suðvestan Birmingham og 47 km norðan Gloucester. Íbúar eru um 100.000 manns (2017). Dómkirkjan í Worcester, byggð á 12. öldinni, hefur útsýni yfir Severn-áinni sem rennur um miðju borgarinnar.

Síðasta orrusta ensku borgarastyrjaldarinnar var háð í Worcester þann 3. september 1651. Borgin er fæðingarstaður tónskáldsins Edwards Elgar. Worcestershire-sósa er frægasta útflutningsvara borgarinnar og er seld um allan heim. Sósan er enn sett á flöskur í Worcester.

Borgir á Bretlandi
Borgir á Englandi
Gloucester

Gloucester (borið fram ) er borg og höfuðbær í Gloucestershire-sýslunni á Suðvestur-Englandi. Borgin liggur nærri landamærunum við Wales og á Severn-ánni og er um það bil 51 km norðaustan Bristol og 72 km suðvestan Birmingham. Íbúar voru um 127.000 árið 2015.

Gloucester var stofnuð árið 48 e.Kr. af Rómverjum sem Glevum og henni var gefin fyrsta stofnskráin árið 1155 af Hinriki 2.. Nú á dögum er aðalatvinnugrein borgarinnar þjónusta og þar eru staðsettar margar fjármála- og viðskiptastofnanir. Borgin er heimili bankans Cheltenham & Gloucester og var mikilvæg fyrir geimiðnaðinn.

Borgir á Bretlandi
Borgir á Englandi
Novator

Novator er fjárfestingarfélag sem er í 70% eigu Samson ehf sem er eignarhaldsfélag sem er í stærstu eigu Björgólfs Thors Björgólfssonar. Novator var stofnað árið 2008. Í kjölfarið voru stofnum ýmis félög í eigu Björgólfs með nafninu Novator, þar meðal annars voru 9 stofnuð í Luxemborg. Þau eru Novator Pharma, Novator Pharma I, Novator Finco, Novator Finance Bulgaria, Novator Medical Sweden, Novator Telecom Poland, Novator Telecom Bulgaria, Novator Credit Luxembourg og Novator Telecom Finland. 

Í október árið 2007 var samskiptafyrirtækið Nova stofnað, sem sérhæfði sig þá í 3G tækninni (en er nú líka með 5G farsíma- og netþjónustu), sem dótturfélag Novators.

Kaup á Actavis
Samson fjárfesti í Pharmaco árið 2000 og sama ár sameinaðist Pharmaco Balkanpharma og svo Delta árið 2001. Árið 2004 var Pharmaco breytt í Actavis.

Novator Pharma keypti Actavis sem var þá að mestu í eigu Samson ehf sem einnig er félag Björgólfs, fyrir 1000 milljarða króna og voru þau kaup fjármögnuð af Deutsche Bank. Það var jafnframt stærsta einstaka lán bankans.

Lán Novators Pharma fyrir kaupunum á Actavis nam 700 milljörðum króna í ágúst 2009. Deutsche Bank þurfti að afskrifa 407 milljónir evra, eða um 66 milljarða íslenskra króna, vegna Actavis árið 2011 og síðar var Actavis selt erlendum aðilum.

Eignir
 Nova
 Amber Sports (10,5%)
 Elisa (10%)

Heimildir

Íslensk fyrirtæki
Þorleifur Þórðarson

Þorleifur Þórðarson (um 1185 – 1257) var íslenskur goðorðsmaður á Sturlungaöld. Hann var frændi Sturlunga, sonur Þórðar Böðvarssonar prests í Görðum á Akranesi, bróður Guðnýjar konu Hvamm-Sturlu og móður Snorra Sturlusonar, og konu hans Snælaugar Högnadóttur. Hálfsystir Þorleifs, dóttir Snælaugar fyrir hjónaband var Guðrún Hreinsdóttir, sem um árabil var frilla Snorra og móðir Ingibjargar Snorradóttur. Þeir Þorleifur og Snorri voru góðir vinir.

Faðir Þorleifs lést 1220 og tók hann þá við goðorðinu og bjó í Görðum. Hann var einn helsti höfðingi Borgfirðinga og þegar Sturla Sighvatsson fór að seilast til aukinna valda á Vesturlandi stóð hann fast á móti. Sturla hrakti Snorra burt úr Borgarfirði vorið 1236 en vorið eftir söfnuðu þeir frændurnir liði um Suðurnes og Borgarfjörð. Sturla kom þó með fjölmennara lið og eftir að Snorri hafði forðað sér börðust Þorleifur og Sturla í Bæjarbardaga 1237. Þorleifur beið þar lægri hlut og neyddist til að fara í útlegð næstu árin. Hann sneri aftur þremur árum síðar og tók við búi sínu að nýju.

Bræður Þorleifs voru þeir Böðvar Þórðarson (um 1187 - 1264) í Bæ í Bæjarsveit, sem giftur var Herdísi Arnórsdóttur systur Kolbeins unga, og Markús Þórðarson (f. um 1190) á Melum í Melasveit. Þeir bræður komu allir töluvert við sögu á Sturlungaöld.

Sturlungaöld
Alfred Jodl

Alfred Jodl (10. maí 1890 – 16. október 1946) var herforingi (þ. Generaloberst) í Þriðja ríkinu og var annar af æðstu stjórnendum þýska hersins í síðari heimsstyrjöld. Hann var sóttur til saka í réttarhöldunum í Nürnberg, fundinn sekur og dæmdur til dauða. Jodl var hengdur sem stríðsglæpamaður árið 1946.

Jodl, Alfred
Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni
Wilhelm Keitel

Wilhelm Bodewin Gustav Keitel (22. september 1882 – 16. október 1946) var þýskur hershöfðingi (þ. Generalfeldmarschall) í Þriðja ríkinu. Hann var æðsti yfirmaður þýska heraflans (þ. Oberkommando der Wehrmacht) í síðari heimsstyrjöld. Keitel var sóttur til saka fyrir stríðsglæpi og glæpi gegn mannkyninu í Nürnberg réttarhöldunum, fundinn sekur og dæmdur til dauða. Hann var hengdur sem stríðsglæpamaður þann 16. október árið 1946.

Keitel, Wilhelm
Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni
Aron Hjörleifsson

Aron Hjörleifsson (um 1200 – 1255) var íslenskur kappi á Sturlungaöld og er af honum sérstök saga, Arons saga Hjörleifssonar. Hann var af Snæfellsnesi, sonur Hjörleifs Gilssonar og konu hans Sigríðar Hafþórsdóttur. Þau bjuggu í Bjarnarhöfn og síðar Miklaholti. Bróðir hans var Ólafur ábóti í Helgafellsklaustri. Aron var að hluta alinn upp hjá Þorláki Ketilssyni í Hítardal. Þar var Sturla Sighvatsson einnig í fóstri og voru þeir Aron nær jafnaldrar og miklir vinir framan af, en á unglingsárum urðu þeir ósáttir.

Eyjólfur Kársson í Flatey var kvæntur Herdísi dóttur Hrafns Sveinbjarnarsonar, frænku Arons, og fór hann til þeirra þegar hann var um 15 ára að aldri. Eyjólfur var mikill stuðningsmaður Guðmundar biskups og urðu þeir Aron brátt helstu kapparnir í liði því sem fylgdi biskupi. Þeir voru í aðförinni að Tuma Sighvatssyni á Hólum í janúar 1222 og fóru með biskupi til Grímseyjar um vorið. Þegar feðgarnir Sturla og Sighvatur komu í Grímseyjarför að hefna Tuma voru Aron og Eyjólfur fyrir liði biskupsmanna sem reyndi að varna þeim landgöngu. Aron og Sturla börðust af kappi og var Aron særður mörgum sárum og talinn dauður, en þegar Eyjólfur kom að honum skömmu síðar sá hann að Aron var lifandi, kom honum í bát með nokkrum mönnum en fór ekki sjálfur með. Hann reyndi að eyðileggja báta feðganna til að Aroni yrði ekki veitt eftirför og féll sjálfur eftir frækilega vörn.

Aron komst í land, greri innan tíðar sára sinna og fór austur á land og síðan allt suður í Svínafell í  Öræfum, þar sem Ormur Jónsson Svínfellingur tók hann höndum. Þórarinn bróðir Orms bjargaði Aroni og fór með hann leynilega allt vestur á Snæfellsnes og að Rauðamel, þar sem móðir hans bjó þá. Faldi hún Aron í helli um skeið en síðan fór hann vestur á firði og leyndist þar víða og síðar á Snæfellsnesi, en Sturla reyndi oft að ná honum og er sú saga öll hin ævintýralegasta. Á endanum komst hann til  útlanda. Hann fór í pílagrímsferð til Jórsala (Jerúsalem) og gerðist síðan hirðmaður Hákonar Noregskonungs, sem hafði mikið dálæti á honum, fékk honum gott kvonfang og lét hann hafa umsjón með stóru baðhúsi en því embætti fylgdu miklar tekjur og komst Aron til mikillar virðingar í Björgvin. Hann liðsinnti Þórði kakala þar síðar, þegar hann var í fjárhagskröggum. Aron kom tvívegis til Íslands aftur en dó í Noregi 1255.

Miklar sögur munu hafa gengið af Aroni og Ólafur hvítaskáld orti um hann drápu, og eru brot úr henni varðveitt.

Sturlungaöld
Náttúrufræðingurinn

Náttúrufræðingurinn er íslenskt tímarit þar sem birtar eru greinar um náttúrufræði, jafnt fræðilegar greinar sem og almennan fróðleik. Ritið er félagsrit Hins íslenska náttúrufræðifélags (HÍN) og tímarit Náttúruminjasafns Íslands. Lögð er áhersla á að gera íslenskum náttúrurannsóknum sem best skil og á aðgengilegan hátt þannig að áhugasamir leikmenn sem og fræðimenn hafi gagn af. Tímaritið er ritrýnt að hluta. Venja er að gefa út fjögur tölublöð á ári, en oft eru tvö tölublöð gefin út saman. Eldri árgangar af Náttúrufræðingnum (1931-2017) eru aðgengilegir á vefnum Tímarit.is.

Náttúrufræðingurinn var stofnaður af Guðmundi G. Bárðarsyni, jarðfræðingi, og Árna Friðrikssyni, fiskifræðingi og kom fyrst út árið 1931. Hið íslenska náttúrufræðifélag keypti ritið árið 1941. Árið 1996 gerðu HÍN og Náttúrufræðistofnun Íslands með sér samning um umsjón þess síðarnefnda með ritstjórn tímaritsins.  Náttúrufræðistofa Kópavogs hafði umsjá með útgáfunni 2006–2014 þegar Náttúruminjasafn Íslands tók við keflinu. Núverandi ritstjóri Náttúrufræðingsins er Álfheiður Ingadóttir, líffræðingur.

Tenglar
 Náttúrufræðingurinn á Tímarit.is
 Vefsíða Náttúrufræðingsins og Hins íslenska náttúrufræðifélags

Íslensk vísindatímarit
Íslensk tímarit
Tímarit um vísindi
Halldóra Tumadóttir

Halldóra Tumadóttir (um 1180 – 1247) var íslensk kona á Sturlungaöld. Hún var af ætt Ásbirninga og Haukdæla, dóttir Tuma Kolbeinssonar og konu hans Þuríðar, dóttur Gissurar Hallssonar í Haukadal, og því systir þeirra Kolbeins og Arnórs Tumasona. Stjúpfaðir hennar var Sigurður Ormsson á Svínafelli í Öræfum og þar ólst hún að einhverju leyti upp.

Halldóra giftist Sighvati Sturlusyni 1197 og bjuggu þau framan af í Dölum en fluttust árið 1215 að Grund í Eyjafirði og bjuggu þar síðan, þar til Sighvatur og fjórir synir þeirra féllu í Örlygsstaðabardaga 1238. Þótt bæði Kolbeinn ungi og Gissur Þorvaldsson væru náfrændur Halldóru hröktu þeir hana frá Grund ásamt Tuma yngri, sem einn lifði af sonum hennar fyrir utan  Þórð kakala, sem var í Noregi. Hún hitti Þórð þegar hann kom í land á Gásum 1242 og lifði að sjá hann verða valdamesta mann landsins því að hún dó haustið 1247. Þá lifði Þórður einn af sjö sonum þeirra Sighvats en auk þess áttu þau dæturnar Sigríði og Steinvöru.

Ásbirningar
Sturlungar
Sturlungaöld

Íslenskar konur
Íslendingar á 12. öld
Íslenskar konur á 12. öld
Íslendingar á 13. öld
Íslenskar konur á 13. öld