alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Blanka af Namur

Blanka af Namur (um 1320 – 1363) var drottning Svíþjóðar og Noregs og kona Magnúsar smeks Eiríkssonar konungs. Hún var elsta dóttir Jóhanns 1., markgreifa af Namur (nú í Belgíu), og konu hans Maríu af Artois.

Ekki er vitað hvernig á því stóð að Magnús konungur leitaði sér kvonfangs í Namur en hann gerði sér ferð þangað frá Noregi árið 1334 til að biðja Blönku. Gengið var frá trúlofuninni og Magnús sneri heim um haustið. Ári síðar kom Blanka til Noregs og brúðkaupið fór fram í október eða nóvember 1335. Hún var krýnd í júlí árið eftir í Stokkhólmi. Samtímaheimildir lýsa henni sem fagurri og gáfaðri konu. Blanka og Magnús áttu tvo syni, Eirík, sem ákveðið var að fengi Svíþjóð í sinn hlut, og Hákon, sem erfði norsku krúnuna. Þrjár dætur þeirra dóu ungar.

Sögusagnir voru um að Magnús smek væri samkynhneigður og svo mikið er víst að Bengt Algotsson, hertogi af Finnlandi, var í miklu uppáhaldi hjá honum. Samband Magnúsar og Blönku virðist þó hafa verið gott og hún hafði ýmis pólitísk áhrif. Það varð þó til þess að hún var nokkuð umdeild. Árið 1359 gengu til dæmis sögur um að hún hefði eitrað fyrir tengdadóttur sinni, Beatrix af Bæjaralandi, og jafnvel einnig fyrir Eiríki syni sínum, en hann dó um sumarið og kona hans um jólin. Nú er þó talið að þau hafi bæði dáið úr plágu.

Heilög Birgitta, sem var fengin til að kenna Blönku þegar hún kom fyrst til Svíþjóðar, hafði horn í síðu drottningar og hataðist við Eirík konung. Hún sakaði drottningu um ótryggð og hélt því jafnvel fram að Bengt Algotsson væri elskhugi bæði konungs og drottningar.

Blanka dó rétt eftir brúðkaup Hákonar sonar síns og Margrétar dóttur Valdimars atterdags, en það fór fram 9. apríl 1363.

Heimildir 
 
 
Drottningar Noregs
Drottningar Svíþjóðar
Róbert I. Douglas

Róbert Ingi Georgsson Douglas (fæddur 4. júní 1973) er íslenskur leikstjóri.

Kvikmyndir 

 Íslenski draumurinn (2000)
 Maður eins og ég (2002)
 Mjóddin slá í gegn (2004)
 Strákarnir okkar (2005)
 This Is Sanlitun (2013)

Tilvísanir

Tenglar 

 Heimasíða
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Nes (sveit í Hornafirði)

Nes eru sveit í  Hornafirði og takmarkast að austan af fjallgarði, en handan hans er sveitin Lón. Vesturmörk Nesja eru Hornafjarðarfljót, og vestan þeirra er sveitin  Mýrar. Nesjasveit myndaði um árabil svokallaðan  Nesjahrepp, sem lagður var niður með sameiningu við Höfn í Hornafirði og Mýrahrepps í Hornafjarðarbær. 

Prestsetur var löngum á bænum Bjarnanesi, og þar er enn sóknarkirkja. Annexía var í Hoffelli en lögð niður 1894. Á fyrri öldum voru hálfkirkjur á Horni, á Setbergi og í Árnanesi.

Jarðir í sveitinni

Útnes 
 Hafnarnes (úr jörðinni byggðist kauptúnið  Höfn).
 Horn.
 Þinganes.
 Dynjandi.
 Hagi.
 Grænahraun.
 Sauðanes.
 Dilksnes.
 Kemba.
 Hjarðarnes.
 Hólar.
 Ártún.
 Árnanes.
 Borgum.
 Lækjarnes.
 Akurnes.
 Seljavellir.
 Dýhóll.

Bjarnaneshverfi 
 Borgir.
 Meðalfell.
 Fornustekkar (Skerhóll).
 Austurhóll.
 Grund (Suðurhóll).
 Brekkubær (Brattagerði og Annargarður).
 Bjarnanes.
 Taðhóll.
 Háhóll.
 Ás.
 Miðsker.
 Stapi.

Innbyggð 
 Stórulág.
 Lindarbakki.
 Krossbær.
 Krossbæjargerði.
 Setberg.
 Hoffell.
 Miðfell.
 Svínafell.

Heimildir 
Bjarni Bjarnason: „Nes”, Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu I, Reykjavík 1971.

Austur-Skaftafellssýsla
Albrekt af Mecklenburg

Albrekt af Mecklenburg (1338/1340 – 31. mars eða 1. apríl 1412) eða Albrekt 1. Svíakonungur og Albrekt 2. hertogi af Mecklenburg og Schwerin var konungur Svíþjóðar 1363/1364 þar til hann var settur af 1389 en hann sagði þó ekki formlega af sér fyrr en 1405.

Albrekt var næstelsti sonur Albrekts mikla hertoga af Mecklenburg og Eufemíu Eiríksdóttur, systur Magnúsar smeks, konungs Noregs og Svíþjóðar. Þegar kom fram yfir 1360 var mikil óánægja í Svíþjóð með stjórn Magnúsar; aðalsmenn risu gegn honum en hann hrakti marga þeirra í útlegð 1363. 

Hópur aðalsmanna, undir forystu Bo Jonsson Grip, hélt þá til Mecklenburg og bauð Albrekt mikla krúnuna handa næstelsta syninum gegn því að hann hjálpaði þeim að koma Magnúsi frá. Albrekt mikli sendi 1600 manna lið til Svíþjóðar og voru þeir fljótir að ná landinu á sitt vald. Albrekt yngri var hylltur konungur í Stokkhólmi í nóvember og 18. febrúar 1364 var hann formlega kjörinn konungur Svíþjóðar.

Magnús sneri aftur ásamt Hákoni syni sínum, sem hafði tekið við konungsvöldum í Noregi, árið 1365 en þeir biðu ósigur í orrustu og Albrekt tók Magnús til fanga. Hákon komst hins vegar undan og fékk Valdimar atterdag Danakonung í lið með sér en Albrekt naut stuðnings ýmissa þýskra fursta og Hansaborga. Þetta þýddi aukin erlend áhrif í Svíþjóð og það gerði Albrekt óvinsælan hjá almenningi en Hákon fékk aukinn stuðning. Á endanum var þó saminn friður og Magnúsi konungi var sleppt gegn greiðslu lausnargjalds. Hákon fékk yfirráð í hluta Svíþjóðar en meirihluti ríkisins var undir stjórn dróttsetans, Bo Jonsson Grip. Albrekt var konungur Svíþjóðar að nafninu til en réði þó aðeins yfir Stokkhólmi og nokkrum köstulum.

Hann var algjörlega háður Bo Jonsson Grip og öðrum aðalsmönnum og vald þeirra stórjókst. Eftir dauða dróttsetans árið 1386 reyndi Albrecht þó að styrkja stöðu sína en aðalsmenn sneru sér til Margrétar drottningar í Danmörku og báðu um aðstoð. Hún sendi lið til Svíþjóðar en Albrekt leitaði sér hjálpar í Þýskalandi og í orrustunni við Åsle í febrúar 1389 barðist danskt og þýskt herlið við hlið beggja fylkinga Svía. Albrekt tapaði og var tekinn höndum ásamt Eiríki syni sínum. Þeim var ekki sleppt lausum fyrr en haustið 1395. Albrekt hélt þá til Mecklenburg en hann hafði erft hertogadæmið þegar Hinrik eldri bróðir hans dó 1384. Hann sagði þó ekki formlega af sér konungdómi fyrr en 1405, sextán árum eftir að hann var settur frá völdum.

Albrekt var tvígiftur. Árið 1359 giftist hann hinni ellefu ára gömlu Rikardis af Schwerin og áttu þau tvö börn. Sonurinn, Eiríkur af Mecklenburg, var fæddur um 1365. Hann sat í fangelsi með föður sínum en 1396, ári eftir að þeim var sleppt lausum, hélt hann til Gotlands og lagði það undir sig en dó svo úr plágu 1397.

Seinni kona Albrekts, sem hann giftist i Schwerin 1396, var Agnes af Braunschweig-Lüneburg. Hún var þó aldrei drottning. Sonur þeirra var Albrekt hertogi af Mecklenburg og Schwerin.

Heimildir 
 
 

Hertogar af Mecklenburg
Svíakonungar
Saga Svíþjóðar
Bjarnanes

Bjarnanes í  Nesjum er bújörð og kirkjustaður, og þar sátu löngum sóknarprestar. Þar var Maríukirkja. Heimajörð og hjáleigur voru árið 1697 metin á 60 hundruð að dýrleika.

Oftast héldu prestar í Bjarnanesi svokallað Bjarnanesumboð yfir allmörgum jörðum í héraðinu.

Hjáleigur 
Hjáleigur frá Bjarnanesi gengu ekki alltaf undir sama nafni, og landamerki þeirra geta hafa verið breytileg. Eftirfarandi nöfn eru ekki tæmandi:

 Meðalfell (bærinn frekar nefndur kirkjujörð en hjáleiga).
 Borgir (Innri-Borgir).
 Fornustekkar (Skerhóll).
 Austurhóll.
 Grund (Suðurhóll).
 Brekkubær (Annargarður og Brattagerði).
 Taðhóll (Töðuhóll).
 Háhóll.
 Ás.
 Miðsker.
 Stapi.

Nokkrir Bjarnanesprestar 
 Um 1572: Jón Eiríksson.
 1588 – 1594: Hjörleifur Erlendsson.
 1601 – 1618: Hallur Hallvarðsson.
 1628 – 1671: Jón Bjarnason.
 1672 – 1690: Jón Eiríksson.
 1692 – 1738: Benedikt Jónsson (fór þá að bænum Árnanesi en hélt brauðið áfram nokkur ár).
 1738 – 1762: Bergur Guðmundsson.
 1762 – 1784: Jón Bergsson.
 1785 – 1801:  Magnús Ólafsson (fór þá að hjáleigunni Stapa en hélt brauðið áfram).
 1826 – 1844: Þórarinn Erlendsson.
 1844 – 1853: Páll M. Thorarensen.
 1853 – 1876: Bergur Jónsson.
 1876 – 1891: Jón Jónsson.
 1891 – 1906: Þorsteinn Benediktsson.
 1906 – 1913: Benedikt Eyjólfsson.
 1914 – 1918: Þórður Oddgeirsson.
 1919 – 1930: Ólafur Stephensen.
 1931 – 1954: Eiríkur Helgason.
 1954 – 1959: Rögnvaldur Finnbogason.
 1959 – 1974: Skarphéðinn Pétursson.

Heimildir 
 Bjarni Bjarnason: „Nes”, Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu I, Reykjavík 1971.
 Sveinn Níelsson: Prestatal og prófasta á Íslandi, 2. útgáfa (Hannes Þorsteinsson jók við og Björn Magnússon gaf út), bls. 38, Reykjavík 1949.

Austur-Skaftafellssýsla
Kirkjustaðir á Íslandi
Pinkskip

Pinkskip (úr hollensku: pincke, lítið flutningaskip) voru lítil (50 til 200 tonna) einmastra flatbotna flutningaskip með gaffalsegl eða þversegl og grannan skut sem voru algeng í Norðursjó frá 17. öld til 19. aldar. Skipin ristu mjög grunnt og voru því einkum notuð þar sem skjól var fyrir öldugangi, eins og á skipaskurðum, ám og vötnum, og þar sem þurfti að sigla skipinu upp á sandstrendur. Pinkskip voru fremur hraðskreið og meðfærileg skip sem gerði þau að hentugum farkosti þar sem annars voru erfiðar aðstæður til siglinga vegna grynninga, skerja eða kóralrifja.

Pinkskip urðu algeng á Miðjarðarhafinu (ítalska: pinco genovese) þar sem þau gátu borið allt að þrjú möstur með bæði þverseglum og latínseglum.

Seglskútur
Sveinsstaðafundur

Sveinsstaðafundur eða Sveinsstaðareið var sögufrægur bardagi á Sveinsstöðum í Húnaþingi á 16. öld, þar sem þeir tókust á, Jón Arason, þá biskupsefni, og Teitur Þorleifsson ríki í Glaumbæ, sem þá var sýslumaður í Húnaþingi.

Teitur hafði tekið að sér mál Einars, sonar Jóns Sigmundssonar lögmanns, sem Jón taldi hafa fallið í sekt við Hólastól af því að hann hafði samneytt föður sínum meðan hann var bannfærður, en Teitur mótmælti því og neitaði að framselja Einar. Jón fór vestur í Húnaþing 31. janúar 1522 með stóran hóp fylgismanna, þar á meðal Grím Jónsson lögmann og Hrafn Brandsson, sýslumann Skagfirðinga, og ætluðu þeir að sækja málið á Sveinsstaðaþingi.

Teitur vildi ekki leyfa þeim að setja þingið á hefðbundnum þingstað og var það sett á hól í Sveinsstaðalandi. Þangað kom Teitur með sveit manna og sló í bardaga á milli sveitanna. Einn maður úr liði Jóns féll, Árni Bessason, og nokkir særðust úr báðum liðum, þar á meðal Teitur sýslumaður, en Grímur lögmaður skaut hann með ör í handlegginn. Teitur hélt því raunar fram að Jón Arason hefði haldið sér föstum meðan hann var skotinn. Helgi Höskuldsson, ábóti í Þingeyraklaustri, kom með lið manna á vettvang og tókst að skilja fylkingarnar að og var honum þakkað að ekki varð meira mannfall.

Jón Arason lét svo dæma Teit í þungar sektir en Teitur harðneitaði að taka mark á dómnum. Á Alþingi um sumarið var hann svo kjörinn lögmaður í stað Gríms og var sýknaður af kæru Jóns með tylftardómi.

Þremur árum síðar náði Jón biskup fram hefndum. Þá fékk hann Hrafn Brandsson, sem skömmu síðar varð tengdasonur hans, kjörinn lögmann í stað Teits. Hrafn stefndi svo Teiti fyrir rétt og krafðist vígsbóta fyrir Árna Bessason. Teitur mætti ekki til réttarhaldsins en þar dæmdi Hrafn hann sekan og útlægan og hálft fé hans til konungs en hálft til erfingja. Eftir að hafa fengið konungsstaðfestingu á dómnum hrakti hann Teit burt úr Skagafirði og lagði eignir hans undir sig.

Heimildir 
 

Bardagar á Íslandi
Austur-Húnavatnssýsla
16. öldin
Reykholtsmáldagi

Reykholtsmáldagi er kirkjumáldagi eða eignaskrá Reykholtskirkju í Borgarfirði.

Elsti hluti máldagans er talinn frá því um 1185 og er hann elsta varðveitta frumskjal á íslensku. Í öðrum hluta máldagans er getið um gjafir Snorra Sturlusonar og Hallveigar konu hans til kirkjunnar í Reykholti, og er hugsanlegt að Snorri hafi sjálfur haldið þar á penna.

Reykholtsmáldagi er e.t.v. elsta varðveitta frumskjal á norrænni tungu.

Tilvitnanir

Tenglar 
 Vefur Þjóðskjalasafns um Reykholtsmáldaga
 Fornleifafræði og ritheimildir, á vef Ferlis - Áhugafólks um Suðurnesin
 Ný kirkja vígð í Reykholti á sunnudag - Um sexhundruð manns sóttu athöfnina, frétt Morgunblaðsins 30. júlí, 1996
 Saga Reykholtsmáldaga er furðulegt ævintýr, samtal við Stefán Pétursson, þjóðskjalavörð, viðtal í Morgunblaðinu 24. desember 1960
 Um Reykholtsmáldaga (Skólavefurinn)

Íslensk skjöl
Íslensk menning
Saga Íslands
Reykholt
Sigurður Jónsson á Grenjaðarstað

Sjá aðgreiningarsíðu fyrir aðra einstaklinga sem heita Sigurður Jónsson.
Sigurður Jónsson (um 1520 – 1595) var prestur á Grenjaðarstað í Suður-Þingeyjarsýslu á 16. öld, einn helsti klerkur landsins og tvívegis kjörinn biskup en í hvorugt skiptið fékkst kjör hans samþykkt.

Sigurður var yngsti sonur Jóns Arasonar Hólabiskups og fylgikonu hans, Helgu Sigurðardóttur. Hann varð prestur á Grenjaðarstað eftir að Magnús bróðir hans, sem þar hafði verið prestur, dó ungur. Hann var sagður mikill lærdómsmaður og eftir að klaustrið á Munkaþverá var lagt niður um siðaskipti hafði hann skóla hjá sér á Grenjaðarstað og kenndi ungum mönnum.

Sigurður var talinn mestur vitsmunamaður af bræðrum sínum en friðsamari en bræður hans, Björn og Ari, og stóð að miklu leyti utan við átökin þótt hann styddi föður sinn. Hann var líka fulltrúi Jóns biskups í mörgum málum sem tengust rekstri Hólastóls og rak erindi hans erlendis; árið 1542 sendi Jón Sigurð og Ólaf Hjaltason prest í Laufási, á konungsfund og dvöldust þeir við hirð Danakonungs um veturinn. Þó er að sumu leyti eins og Jón, Ari og Björn hafi haft lítið álit á Sigurði og talið hann huglausan; Ari talaði að sögn um að hann hefði kálfshjarta og Jón kallaði hann dóttur sína en sagði að Þórunn væri sonurinn.

Eftir að Jón biskup, Björn og Ari voru handteknir og síðan teknir af lífi fór Sigurður í Hóla og sá um rekstur stólsins. Þá gerði hann meðal annars ítarlega skrá um eignir biskupsstólsins, sem varðveist hefur. Vorið 1551 komu tvö dönsk herskip til Oddeyrar og var Sigurður kallaður þangað ásamt öðrum helstu höfðingjum Norðlendinga og voru þeir látnir sverja Danakonungi hollustueið. Sigurður var tvívegis kjörinn biskup á Hólum en í bæði skiptin neitaði konungur að samþykkja kjör hans. Hann var þó áfram helsti og auðugasti prestur norðanlands, hélt sig með rausn og hafði jafnan vopnaða fylgdarsveina.

Fylgikona Sigurðar og síðar eiginkona var Sesselja, dóttir Péturs Loftssonar í Stóradal í Eyjafirði, sem var einhver auðugasti maður á Íslandi á sinni tíð. Þau áttu tvö börn sem bæði dóu ógift og barnlaus en laundóttir Sigurðar með Guðrúnu Markúsdóttur var Þuríður Sigurðardóttir húsfreyja í Stóradal og er af henni komin mikil ætt.

Heimildir 
 

16. öldin
Íslenskir prestar
Barna-Sveinbjörn Þórðarson

Sveinbjörn Þórðarson (1406 – um 1491) eða Barna-Sveinbjörn var prestur í Múla í Aðaldal á 15. öld. Hann var einkum þekktur fyrir frjósemi sína.

Sveinbjörn var líklega sonur Þórðar Þorsteinssonar bónda á Stóru-Laugum og konu hans Þórdísar, dóttur Finnboga Jónssonar gamla í Ási í Kelduhverfi. Hann var prestur í Múla frá 1433 til dauðadags og prófastur í Suður-Þingeyjarprófastsdæmi. Hann var einn helsti klerkur norðanlands á sinni tíð en var þó langþekktastur fyrir barneignir sínar því honum voru að sögn eignuð yfir 50 börn sem hann gekkst við, 24 synir og 26 dætur. Nöfn barnsmæðra hans eru ekki þekkt. Helga Sigurðardóttir, fylgikona Jóns biskups Arasonar, var sonardóttir hans og einnig voru þeir Guðbrandur Þorláksson biskup og Hallgrímur Pétursson sálmaskáld á meðal afkomenda hans.

Um Barna-Sveinbjörn orti Bólu-Hjálmar:

Fimmtíu barna faðir var,
frægur  af  þessu  verki
hinn sterki,
hafði kærar konurnar,
kristni með því efldi þar,
sá maðurinn merki.

15. öldin
Íslenskir prestar
Maríulind

Maríulind eða Gvendarbrunnur er lind sem sprettur undan hraunjaðri við Hellna á Snæfellsnesi.

Heimild 
 Blekkingar undir jökli

Maríulind
Maríulind
Þórufoss

Þórufoss er 18 m hár foss í Laxá í Kjós.

Atriði úr þáttaröðinni Game of Thrones var tekið upp við Þórufoss.

Tilvísanir

Heimild
 Laxá 

Fossar á Íslandi
Kjósarhreppur
Sauðárkrókskirkja

Sauðárkrókskirkja er kirkja á Sauðárkróki sem var vígð 9. desember 1892. Kirkjusóknin var sameinuð Sjávarborgar- og Fagranessóknum, og nær sóknin  yfir Reykjaströnd, Gönguskörð, Sauðárkrók og Borgarsveit.

Kirkjan var stækkuð árin 1957 og 1958 og turninn endurbyggður og steyptur kjallari.  Fyrir hundrað ára afmæli kirkjunnar var hún svo endurbyggð að miklu leyti og lengd um tæpa fjóra metra til vesturs. 

Altaristafla kirkjunnar er frá 1895. Hún er eftir danska málarann Anker Lund. Ljósakrónur í kirkjuskipinu eru olíulampar sem gerðir voru að rafljósum 1923. Steindir gluggar eru í kirkjunni.

Kirkjugarðurinn er á Nöfunum fyrir ofan bæinn. Elsti hluti garðsins er frá 1893.

Heimild 
 Kirkjan.is

Tenglar
 Sauðárkrókskirkja á kirkjukort.net

Kirkjur á Íslandi
Síður sem þurfa hnit
Elliðavatn

Elliðavatn er stöðuvatn á mörkum Reykjavíkur og Kópavogs. Vatnið er svokallað sigdældarvatn myndað í sigdæld í sprungusveimi sem oft er kenndur við Krýsuvík. Elliðavatn var upphaflega tvö vötn, Vatnsendavatn sem var í Kópavogi og Vatnsvatn sem tilheyrði Reykjavík. Vötnin tengdust með mjóum ál framan við Þingnes. Árin 1924-1928 nær tvöfaldaðist flatarmál vatnins vegna þess að miðlunarstífla var reist á Elliðavatnsengi. Elliðavatn er nú alls um 2 km² að stærð en vatnið er grunnt og er meðaldýpi um 1 m og mesta dýpi um 2,3 m. Vatnasvið Elliðavatns er um 270 km² Mikill hluti af aðstreymi vatns í Elliðavatn rennur neðanjarðar gegnum hraun. Tvær ár renna í vatnið, Bugða eða Hólmsá og Suðurá. Úr Elliðavatni rennur ein á sem heitir Dimma en neðar taka Elliðaár við. Elliðavatn og vatnasvið Elliðaánna er á náttúruminjaskrá.

Við Elliðavatn er Þingnes en þar er talið að sé elsti þingstaður Íslands og staður þar sem hið forna Kjalarnesþing var haldið.

Tengt efni
Heiðmörk

Heimildir 
 Elliðavatn
 Skin og skúrir á Elliðavatni fyrri hluti, Mbl. Laugardaginn 12. febrúar, 2000
 Skin og skúrir á Elliðavatni síðari hluti, Mbl. 19. febrúar, 2000
 Árni Hjartarson og Helgi M. Sigurðsson 2016. Elliðaárdalur, perla Reykjavíkur. Bókaútgáfan Nýhöfn, Reykjavík
 Elliðavatn (kort)

Stöðuvötn á Íslandi
Reykjavík
Kópavogur
Skiptá

Skiptá er á í Kjálkafirði og er áin mörk Austur- og Vestur-Barðastrandasýslu. Í ánni er fossinn Skiptárfoss.

Ár á Íslandi
Borgarey

Borgarey er ein af þremur eyjum á Ísafjarðardjúpi.  Þar er æðarvarp og mikil lundabyggð og eru nytjar af eynni hlunnindi prestsetursins í Vatnsfirði. Borgarey er innsta og minnsta eyjan á Ísafjarðardjúpi, minni en bæði Æðey og Vigur. Eyjan var síðast í byggð í kringum aldamótin 1900 en takmarkaður aðgangur að ferskvatni hamlaði byggð þar.

Heimild 
 Dyraverðir í Djúpinu (Morgunblaðið 19. september 1999)

Eyjar við Ísland
Ísafjarðardjúp
Gleraugna-Pétur Einarsson

Pétur Einarsson (d. 1582), kallaður Gleraugna-Pétur, var íslenskur sýslumaður og prestur á 16. öld og kom mjög við sögu siðaskiptanna á Íslandi.

Pétur var sonur Einars Snorrasonar Ölduhryggjarskálds og Guðrúnar Oddsdóttur fylgikonu hans, bróðurdóttur Sveins biskups spaka. Á meðal bræðra hans voru þeir Marteinn Einarsson biskup í Skálholti og Moldar-Brandur, sýslumaður á Snorrastöðum, en systir hans, Guðrún, var kona Daða Guðmundssonar í Snóksdal. Pétur var við nám í Þýskalandi ungur að árum en kom síðar heim og var einn af sveinum Ögmundar biskups. Hann hallaðist þó að siðaskiptamönnum, sem hann hefur kynnst í Þýskalandi, og Ögmundur bannfærði hann en Gissur Einarsson, sem þá var orðinn biskup, studdi hann. 

Pétur varð umboðsmaður konungs 1542 og sýslaði meðal annars með eignir klaustranna. Hann settist að í Viðeyjarklaustri og virðist sem honum hafi verið umhugað að eyðileggja allt sem minnti á kaþólsku kirkjuna. Ýmsar sögur gengu um framferði hans þar og var meðal annars sagt að hann hefði leitt skolpræsi frá bænum að kirkjurústunum og kirkjugarðinum. Einnig er sagt að hann hafi rekið munkana berfætta og grátandi úr Helgafellsklaustri. Ekki er þó víst hvað satt er í þessum sögum en siðaskiptamenn voru mjög óvinsælir á þessum tíma og mikið gert úr framferði þeirra.

Umboðsmennsku Péturs lauk 1547 en hann hafði jafnframt verið prestur í Hjarðarholti í Laxárdal frá 1543. Hann hafði seinna umboð Helgafellsklaustursjarða um tíma og bjó þá á Arnarstapa. Sýsluvöld hafði hann líka stundum en var prestur í Hjarðarholti allt til 1581. Hann varð sjóndapur á efri árum og notaði þá gleraugu, sem var þá mjög fátítt; jafnvel er hugsanlegt að hann hafi verið fyrsti Íslendingurinn sem gekk með gleraugu.
 
Kona Péturs var Ingiríður Guðmundsdóttir, systir Daða í Snóksdal, og voru þeir því tvöfaldir mágar. Hún hafði áður verið fylgikona Ólafs Guðmundssonar, prests í Hjarðarholti. Einkadóttir þeirra Péturs var Katrín, kona Teits Eiríkssonar bónda í Ásgarði í Hvammssveit.

Heimildir 
 
 
 
Íslenskir prestar
Siðaskiptamenn
Eimreiðarhópurinn

Eimreiðarhópurinn var hópur karla kenndur við tímaritið Eimreiðina sem boðaði hugmyndir frjálshyggju á Íslandi á áttunda áratugnum. Margir meðlimir hópsins urðu seinna meir áhrifamiklir í íslensku þjóðlífi og  sem dæmi um það má nefna að þrír meðlimir hópsins, Þorsteinn Pálsson, Davíð Oddsson og Geir H. Haarde urðu seinna formenn Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherrar Íslands. Um leið voru þau áhrif sem hópurinn hafði mjög umdeild, einkum eftir að bankahrunið 2008 skall á, þegar sumir töldu að baráttumál hópsins hefðu átt sinn þátt í að valda hruninu.

Meðal meðlima hópsins voru:

 Baldur Guðlaugsson (seinna ráðuneytisstjóri fjármálaráðuneytisins)
 Brynjólfur Bjarnason (seinna forstjóri Almenna bókafélagsins,  framkvæmdastjóri Granda og forstjóri Landssíma Íslands)
 Davíð Oddsson (seinna borgarstjóri Reykjavíkur, forsætisráðherra Íslands og ritstjóri Morgunblaðsins)
 Geir H. Haarde (seinna forsætisráðherra Íslands)
 Gunnlaugur Claessen (seinna hæstaréttardómari)
 Hannes Hólmsteinn Gissurarson (seinna stjórnmálafræðingur)
 Hrafn Gunnlaugsson (seinna kvikmyndagerðamaður)
 Jón Óttar Ragnarsson (sonur Ragnars í Smára)
 Jón Steinar Gunnlaugsson (seinna hæstaréttardómari)
 Kjartan Gunnarsson (seinna framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins)
 Magnús Gunnarsson (framkvæmdastjóri Hafskipa og seinna framkvæmdastjóri Arnarflugs)
 Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson (seinna borgarstjóri Reykjavíkur)
 Þorsteinn Pálsson (seinna ritstjóri Vísis, forsætisráðherra Íslands og ritstjóri Fréttablaðsins)
 Þór Whitehead (sagnfræðingur)
 Þráinn Eggertsson (hagfræðingur)

Tilvísanir 

Íslensk stjórnmál
Sjálfstæðisflokkurinn
Offa af Mersíu

Offa af Mersíu var konungur engilsaxneska konungsríkisins Mersíu, sem var í miðhluta Englands, frá 757 til dauðadags í júlí 796. Offa var sonur Thingfriths og afkomandi Eowa, bróður Penda af Mersíu, sem hafði stjórnað Mersíu allt að einni öld fyrr. 

Offa kom til ríkis eftir borgarastríðið sem fylgdi í kjölfar dauða Æthelbalds, þar sem hann sigrað Beornred, sem einnig hafði gert tilkall til krúnunnar. Snemma á ríkisárum Offa er talið að hann hafi styrkt stjórn sína yfir þeim þjóðum sem byggðu  miðhéröð Englands, það er að segja Hwicce og Magonsæte. Árið 762 notfærði hann sér ófrið í konungsríkinu Kent til að leggja það undir sig. Einhverntíma fyrir 771 náði hann yfirráðum í konungsríkinu Sussex, en í báðum ríkjunum mætti stjórn hans mótstöðu. Um 1780 tókst honum að ná undir sig meginhluta Suður-Englands og myndaði svo bandalag við Beorhtric af Wessex sem giftist dóttur Offa, Eadburh. Offa náði á ný stjórn yfir Suðaustur-Englandi og varð lénsherra Austur-Anglíu. Hann lét afhöfða Æthelberht 2. af Austur-Anglíu árið 794, mögulega af því hann gerði uppreisn gegn Offa.

Offa var kristinn konungur en átti í deilum við kirkjuna, sérstaklega við Jaenberht erkibiskup af Kantaraborg.

Heimildir 
 
 

Konungar Englands
Einar Snorrason Ölduhryggjarskáld

Einar Snorrason (d. 1538), kallaður Einar Ölduhryggjarskáld, var íslenskur prestur og skáld á 16. öld. Synir hans og tengdasonur voru framarlega í hópi siðaskiptamanna um miðja öldina.

Talið er að Einar hafi verið sonur Snorra Sveinssonar bónda í Ytra-Skógarnesi í Miklaholtshreppi en að öðru leyti er ætt hans óþekkt. Einar kemur fyrst við skjöl árið 1497 og var þá orðinn prestur, líklega á Stað á Ölduhrygg, þar sem hann var alla tíð síðan. Hann mun hafa verið þekkt skáld á sinni tíð og Jón Arason kallar hann höfuðskáld vestanlands, en ekkert er nú þekkt af kveðskap hans.

Fylgikona Einars var Guðrún Oddsdóttir, bróðurdóttir Sveins biskups spaka, og voru synir þeirra Gleraugna-Pétur, prestur og sýslumaður, og Moldar-Brandur, sýslumaður á Snorrastöðum og í Hítarnesi. Einar átti líka börn með Ingiríði Jónsdóttur, systur Stefáns biskups, en ekki er ljóst hvort hún var fylgikona hans. Börn þeirra voru Marteinn biskup Einarsson og Guðrún, kona Daða Guðmundssonar í Snóksdal. Fleiri börn átti Einar en um mæður þeirra er ekki vitað.

Íslensk skáld
Íslenskir prestar í kaþólskum sið
Siðaskiptaöld

Íslendingar á 16. öld