alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1955

Árið 1955 (MCMLV í rómverskum tölum)

Atburðir 

 14. maí - Varsjárbandalagið stofnað í Varsjá í Póllandi. Stofnríki eru: Sovétríkin, Pólland, Austur-Þýskaland, Tékkóslóvakía, Ungverjaland, Rúmenía, Búlgaría og Albanía.
 1. desember - Rosa Parks neitaði að standa upp fyrir hvítum manni í strætisvagni í Bandaríkjunum og er í kjölfarið handtekin.
 Halldór Laxness hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum
 Skipuð var nefnd þingmanna á Íslandi til að rannsaka okurlánaviðskipti.

Fædd 
 28. janúar - Nicolas Sarkozy, forseti Frakklands.
 5. maí - Pétur Þorsteinsson, nýyrðaskáld, æskulýðsfulltrúi og prestur Óháða safnaðarins.
 6. júlí - Sigurður Sigurjónsson, leikari.
 17. júlí - Valgerður Gunnarsdóttir, skólameistari.
 4. ágúst - Steingrímur J. Sigfússon, stjórnmálamaður.
 8. ágúst - Sigrún Hjálmtýsdóttir, söngkona.
 31. október - Guðmundur Árni Stefánsson, stjórnmálamaður.
 24. nóvember - Einar Kárason, rithöfundur og ljóðskáld.

Dáin 
 11. mars - Alexander Fleming, skoskur líf- og lyfjafræðingur (f. 1881).
 18. apríl - Albert Einstein, þýskur eðlisfræðingur (f. 1879).
 30. september - James Dean, bandarískur leikari (f. 1931).
 6. október - Jean Doisy, belgískur myndasöguhöfundur (f. 1900).

Nóbelsverðlaunin 
 Eðlisfræði - Willis Eugene Lamb, Polykarp Kusch
 Efnafræði - Vincent du Vigneaud
 Læknisfræði - Axel Hugo Theodor Theorell
 Bókmenntir - Halldór Kiljan Laxness
 Friðarverðlaun - Ekki veitt þetta árið

1955
Hryggsúla

„Hryggur“ beinist hingað. Fyrir aðrar merkingar má sjá hryggur (aðgreining).
Hryggsúlan er einn af mikilvægustu hlutum beinagrindarinnar, hún heldur líkamanum uppi og ver mænuna. Í hryggnum eru 24 liðir (7 hálsliðir, 12 hryggjarliðir, 5 lendaliðir), og auk þess spjaldbeinið og rófubeinið, sem hvort um sig eru samvaxnir liðir.

Hryggsúla mannsins 
Liðir hryggjarins, hryggjarliðirnir, eru 32-33, séu samvaxnir liðir spjaldbeins og rófubeins taldir með.

Ath: Undir vinstri myndinni hér að neðan stendur handskrifað: Séð að framan, en á að vera séð að aftan.

Hryggjarliðirnir 

Beinagrind
Spjaldbein

Spjaldbein (krossliðsbein, beinið helga eða spjaldhryggur) (fræðiheiti: Os sacrum) er stórt þríhyrningslaga bein neðst á hryggnum. Það myndar afturhluta mjaðmagrindar. Í rauninni er það fimm samvaxnir hryggjarliðir ofan við rófubein og neðan við lendaliðina. Spjaldbein myndar liðamót á tveimur stöðum við mjaðmarbeinið.

Tengt efni 
 Hryggsúla

Heimild
930

930 (CMXXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Alþingi stofnað. Landnámsöld lauk.

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

930
921-930
874

874 (DCCCLXXIV í rómverskum tölum) var 74. ár 9. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.

Á Íslandi 

 Hefðbundið viðmiðunarártal upphafs landnáms á Íslandi, en það var reiknað með hliðsjón af Landnámu þegar haldið var upp á 1000 ára afmæli Íslands árið 1874. Íslendingabók Ara fróða segir hins vegar ekki að fundur Íslands hafi orðið það ár og líklega komu þeir fóstbræður Ingólfur Arnarson og Hjörleifur Hróðmarsson nokkrum árum áður, eða um 870 til að nema land á Íslandi fyrstir manna.

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

874
871-880
1786

Árið 1786 (MDCCLXXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 18. ágúst - Konungleg auglýsing um afnám einokunarverslunar á Íslandi gefin út. Einokuninni lauk þó ekki fyrr en um áramótin 1787-1788.
 17. nóvember - Sex staðir fengu kaupstaðarréttindi. Allir staðirnir misstu þau aftur nema Reykjavík, en sumir hafa síðan orðið kaupstaðir aftur. Þessir staðir voru: Reykjavík, Grundarfjörður, Ísafjörður, Akureyri, Eskifjörður og Vestmannaeyjar.
 Móðuharðindum lauk en bólusótt geisaði enn. Íslendingum fækkaði um nálega 1200 á árinu.
 Björn Halldórsson kláraði tvímála orðabókina Lexicon Islandico-Latino-Danicum eftir 15 ára vinnu.
 Kennsla hófst í Hólavallarskóla í Reykjavík.
 Reglugerð sett um að landpóstar skyldu vera fjórir og tveir aukapóstar.

Fædd
 4. september - Þórður Sveinbjörnsson háyfirdómari (d. 1856).
 30. desember - Bjarni Thorarensen amtmaður (d. 1841).

Dáin
 2. október - Oddur Gíslason prestur á Miklabæ (f. 1740) hvarf á leið heim að bæ sínum og var afturgöngunni Miklabæjar-Solveigu kennt um og sagt að hún hefði dregið prestinn í gröf sína. Lík hans fannst raunar ári síðar í læk skammt frá Miklabæ.
 Hjörleifur Þórðarson prestur og skáld á Valþjófsstað.
 Þórunn Ólafsdóttir Stephensen biskupsfrú í Skálholti, kona Hannesar Finnssonar.

Opinberar aftökur
 Eiríkur Þorláksson hálshöggvinn á Mjóeyri í Eskifirði fyrir það að skera tungu úr öðrum dreng.

Erlendis 
 1. maí - Óperan Brúðkaup Fígarós eftir Wolfgang Amadeus Mozart frumflutt í Vínarborg.
 8. ágúst - Fjallið Mont Blanc klifið í fyrsta sinn.
 Byrjað var að flytja breska fanga til sakamannanýlendunnar í Botany Bay í Ástralíu.

Fædd
 24. febrúar - Wilhelm Grimm, þýskur þjóðsagnasafnari (d. 1859).
 17. ágúst - Davy Crockett, bandarískur landkönnuður og veiðimaður (d. 1836).
 25. ágúst - Lúðvík 1., konungur Bæheims (d. 1868).
 18. september - Kristján 8. Danakonungur (d. 1848).
 18. nóvember - Carl Maria von Weber, þýskt tónskáld (d. 1826).

Dáin
 15. maí - Eva Ekeblad, sænskur vísindamaður (f. 1724).
 25. maí - Pétur 3. Portúgalskonungur, eiginmaður Maríu 1. Portúgalsdrottningar (f. 1717).
 17. ágúst - Friðrik mikli Prússakonungur (f. 1712).

Tilvísanir 

1786
1845

Árið 1845 (MDCCCXLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 1. júlí - Alþingi endurreist í Reykjavík. Fyrsti fundur þess haldinn á sal hins nýja húss lærða skólans.
 2. september - Heklugos hefst og stendur fram á vor. Öskufall til austsuðausturs.

Fædd

 2. febrúar - Torfhildur Hólm, íslenskur rithöfundur (d. 1918)

Dáin
 26. maí - Jónas Hallgrímsson, náttúrufræðingur, skáld og einn Fjölnismanna (f. 1807).

Erlendis 

Fædd
 27. mars - Wilhelm Conrad Röntgen, þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi (d. 1923).
 24. apríl - Carl Spitteler, svissneskt ljóðskáld og Nóbelsverðlaunahafi (d. 1924).
 12. maí – Gabriel Fauré, franskt tónskáld (d. 1924).
 16. maí - Ilja Métsjníkoff, úkraínskur örverufræðingur og handhafi Nóbelsverðlaunanna í lífeðlisfræði (d. 1916).

Dáin

1845
Mjaðmagrind

Mjaðmagrind (latína: pelvis) er mikilvægur hluti stoðkerfisins, mynduð úr mjaðmabeinum, spjaldbeini og rófubeini. 

Hlutverk mjaðmagrindarinnar er að verja líffærin í kviðar- og grindarholi; æxlunarfærin, þvagblöðru og hluta digurgirnis.

Mjaðmagrind kvenna er hlutfallslega stærri en mjaðmagrind karla og er grindarholið einnig iðulega víðara hjá konum en körlum.

Bein mjaðmagrindarinnar:

Tengill 

Beinagrind
Þjóðsöngur

Þjóðsöngur er sönglag sem ríkisstjórn og almenningur viðurkennir sem formlegan söng þjóðarinnar. Á 19. og 20. öld, í kjölfar ris þjóðernishyggju, tóku flest ríki heimsins upp þjóðsöngva. Lofsöngur („Ó, Guð vors lands“), við sálm eftir Matthías Jochumsson, er þjóðsöngur Íslendinga.

Sjá einnig 
 Þjóðlagatónlist
Aðflutningur

Aðflutningur nefnist það þegar einstaklingur hefur fasta búsetu í öðru ríki en því landi sem hann fæddist í. Innflytjendur koma í mörgum tilvikum til með að búa í landinu sem þeir flytja til í mörg ár jafnvel út ævina og hljóta þá ríkisborgararétt í mörgum tilvikum.

Ferðamenn og aðrir gestir sem koma tímabundið til landsins teljast ekki innflytjendur. Né heldur flóttamenn. Farandverkamenn á hinn bóginn eru oft flokkaðir sem innflytjendur. Árið 2005 mat SÞ sem svo að fjöldi innflytjanda í heiminum næmi 190 milljónum manna, u.þ.b. 3% fólksfjölda heimsins.

Í nútímanum eru innflytjendur tengdir þróunar ríkja og alþjóðlegra laga. Ríkisborgararéttur ríkis veitir þegnum réttinn til viðveru í ríkinu, en jafnframt setur það þegninum skyldur. Innflytjendur færa með sér aðra menningu og tilheyra öðrum þjóðfélagshópum og það getur skapað spennu milli þeirra og annarra hópa í landinu.

Ólöglegir innflytjendur nefnast þeir sem flytja búferlum milli landa með ólöglegum hætti, þ.e.a.s. brjóta í bága við þau lög sem sett hafa verið í landinu um innflutning fólks. Það getur bæði á við fólk sem kemst til landsins án þess að hljóta vegabréfsáritun eða fólk sem dvelur í landinu lengur en það hefur leyfi til.

Innflytjendur á Íslandi 
Aðlögun innflytjenda á Íslandi snýst að miklu leyti um að læra íslensku og að geta orðið virkir þegnar. Á byrjun 21. aldarinnar fluttust til landsins þúsundir farandverkamanna vegna byggingar Kárahnjúkavirkjunar vegna þess að ekki var til mannafli til verksins. Aukinheldur voru það útlend verktakafyrirtæki sem sáu um vinnuna og var það í þeirra höndum að sjá um starfsmannamál. Gert er ráð fyrir því að flestir þessara verkamanna hverfi af landi.

Árið 1991 var 161 einstaklingi veittur íslenskur ríkisborgararéttur, fimmtán árum seinna, 2006, var 844 einstaklingum veittur íslenskur ríkisborgararéttur.

Þann 12. nóvember 2007 var Andie Sophia Fontaine varaþingmaður Vinstri grænna fyrst innflytjenda til þess að taka sæti á Alþingi.

Stundum verða árekstrar milli innflytjenda og heimamanna.

Heimildir

Tengill 
 Félagsmálaráðuneytið: Málefni innflytjenda
 Heimasíða Alþjoðahússins 
 Lög um íslenskan ríkisborgararétt. 1952 nr. 100 23. desember
 Lög um útlendinga. 2002 nr. 96 15. maí
 Stefna ríkisstjórnarinnar um aðlögun innflytjenda, janúar 2007

Fólksflutningar
Lýðfræði
Einvígi

Einvígi er bardagi tveggja manna án afskipta þriðja aðila.

Einvígi voru þekkt aðferð til að leysa deilumál víða í Evrópu allt fram á 20. öld, og tóku á sig ýmsar myndir. Algengt var að tveir menn útkljáðu deilumál sín með skotvopnum eða sverðum, og var þá farið að ákveðnum reglum.
Margir þekktir menn hafa verið drepnir í einvígum, t.d. rússneska skáldið Alexander Púskín sem dó úr sárum sínum árið 1837 eftir einvígi við elskhuga eiginkonu sinnar.

Einvígi hafa einnig verið stunduð víða annars staðar í heiminum, t.d. í Villta vestrinu.

Einvígi eru algeng í evrópskum miðaldabókmenntum, t.d. riddarasögum og Íslendingasögum. Í Íslendingasögum eru þau jafnan kölluð hólmgöngur og um þær giltu ákveðnar reglur. Dæmi um hólmgöngur má til dæmis finna í Egils sögu þar sem segir frá Ljóti hinum bleika, hólmgöngumanni, og víða annars staðar.

Þekktustu einvígin í bókmenntasögunni er hins vegar að finna í Skyttunum þremur eftir Alexandre Dumas, þegar D'Artagnan skuldbatt sig til að heyja þrjú einvígi í röð við skytturnar þrjár, Athos, Porthos og Aramis.
Einvígi
Dimmu Borgir

Dimmu Borgir er sinfónísk black metal hljómsveit sem hefur verið á toppnum í mörgum Skandinavíulöndum. Hljómsveitin var upphaflega stofnuð í Jessheim í Akurshús í Noregi árið 1993 af Shagrath, Silenoz og Tjodlav. Sveitin gaf skömmu síðar út smáskífu sem bar nafnið Inn I Evighetens Mørke (1994). Þessi stutta breiðskífa seldist upp á vikum og sveitin gaf stuttu seinna út breiðskífuna For All Tid (1994).

Hljómsveitin þróaðist úr hráum svartmálmi yfir í melódískari átt með fleiri meðlimum og hefur haft sinfóníur og kóra í tónlist sinni.

Dimmu Borgir heita eftir hraunmyndununum Dimmuborgum nálægt Mývatni.

Meðlimir 
 Shagrath (Stian Thoresen) - Söngur (1993-) 
 Silenoz (Sven Atle Kopperud) - Gítar (1993-) 
 Galder (Thomas Rune Andersen) - Gítar (2001-)

Tónleikameðlimir
Daray – Trommur (2008–)
Gerlioz – Hljómborð, hljóðgervlar (2010–)
Victor Brandt – Bassi (2018–)

Fyrrverandi meðlimir 
 Mustis (Øyvind Mustafarta) - Hljómborð (1998-2009) 
 ICS Vortex (Simen Hestnaes) - Bassi og bakraddir (2000-2009) 
 Archon (Lars Haider) - Gítar (2000-2000)
 Tjodalv (Kenneth Åkesson) - Trommur (1993-1999)
 Astennu (Jamie Stinson) - Gítar (1997-2000)
 Nagash (Stian Arnesen) - Bassi (1997-1999)
 Jens Petter - Gítar (1996-1997)
 Brynjard Tristan - Bassi (1993-1996)
 Stian Aarstad - Hljómborð (1993-1997)
 Nicholas Barker - Trommur (1999-2004)

Útgefið efni

Breiðskífur 
 Inn I Evighetens Mørke - (1994)
 For All Tid - (1994) (endurútg. 1997)
 Stormblåst - (1996) (endurútg. 2005)
 Devil's Path - (1996)
 Enthrone Darkness Triumphant - (1997) (endurútg. 2002)
 Spiritual Black Dimensions - (1999) (endurútg. 2004)
 Puritanical Euphoric Misanthropia - (2001)
 Death Cult Armageddon - (2003)
 Stormblåst (2005) - (2005)
 In Sorte Diaboli - (2007)
 Abrahadabra - (2010)
 Eonian - (2018)

Tengill 
 Heimasíða Dimmu Borga

Norskar hljómsveitir
Norskar þungarokkshljómsveitir
Korn (hljómsveit)

Korn (einnig KoЯn) er þungarokkshljómsveit frá Bakersfield í Kaliforníu. Hljómsveitin tilheyrir þeim undirflokk þungarokksins sem hefur fengið viðurnefnið nu metal.

Söguágrip
Áður en Korn var stofnuð stofnuðu þeir James „Munky“ Shaffer, Reginald „Fieldy“ Arvizu, David Silveria og söngvarinn Richard Morales hljómsveitina „LAPD“ eða „Love and Peace Dude“ en breyttu því fljótlega í „Laughing as People Die“ til þess að vera teknir mun alvarlega. Liðsmenn LAPD fengu síðar liðstyrk, gítarleikarann Brian „Head“ Welch og skiptu þeir um nafn og tóku sér nafnið „Creep“. Þá vantaði söngvara.

Munky og Head heyrðu í Jonathan Davis á tónleikum á bar í Bakersfield  sem var þá með hljómsveitinni „Sexart“. Eftir tónleikana spurðu þeir Davis hvort hann hafði áhuga að prufa syngja fyrir hljómsveitina þeirra. Úr var hljómsveitin Korn sem gaf út sitt fyrsta demo árið 1993.

Fyrsta platan þeirra kom út árið 1994 og hlaut nafnið Korn.

Meðlimir 

 Jonathan Hauseman Davis (söngur, sekkjapípa) 1993-
 Reginald Quincy „Fieldy“ Arvizu (bassi) 1993-
 Ray Luzier (trommur) 2007-
 James „Munky“ Shaffer (gítar) 1993-
 Brian „Head“ Welch (gítar) 1993-2005 / 2013-

Fyrrum meðlimir 
 David Silveria (Trommur) 1993-2006

Útgefið efni

Breiðskífur 
 Korn (1994)
 Life Is Peachy (1996)
 Follow the Leader (1998)
 Issues (1999)
 Untouchables (2002)
 Take a Look in the Mirror (2003)
 See You On The Other Side (2005)
 Untitled (2007)
 III: Remember Who You Are (2010)
 The Path of Totality (2011)
 The Paradigm Shift (2013)
 The Serenity of Suffering (2016)
 The Nothing (2019)
 Requiem (2022)

Tengill 
 Heimasíða Korn

Bandarískar rokkhljómsveitir
Bandarískar þungarokkshljómsveitir
Stofnað 1993
Edduverðlaunin

Edduverðlaunin eru íslensk sjónvarps- og kvikmyndaverðlaun veitt af Íslensku sjónvarps- og kvikmyndaakademíunni fyrir bestu frammistöðu og verk sérhvers árs í nokkrum verðlaunaflokkum.

Edduverðlaunin voru fyrst veitt 15. nóvember 1999 og hafa verið árlegur viðburður síðan.

Verðlaunaflokkar 
Verðlaunaflokkarnir á Edduverðlaununum hafa tekið stöðugum breytingum frá ári til árs. Upphaflega voru veitt verðlaun í átta flokkum en síðan hafa flokkarnir að jafnaði verið um fimmtán talsins.

Tenglar 
 Edduverðlaunin  á IMDb.
Edduverðlaunin 1999

Edduverðlaunin 1999 voru fyrsta afhending Edduverðlauna nýstofnaðrar Íslenskrar kvikmynda- og sjónvarpsakademíu sem fór fram í Borgarleikhúsinu þann 15. nóvember 1999. Kynnir kvöldsins var , framkvæmdastjóri Kvikmyndasjóðs. Veitt voru verðlaun í átta flokkum auk sérstakra heiðursverðlauna fyrir sérstakt framlag til sjónvarps eða kvikmyndagerðar. Kvikmynd Guðnýjar Halldórsdóttur, Ungfrúin góða og húsið, eftir sögu Halldórs Laxness, hreppti fimm viðurkenningar. Afhendingin var sýnd í beinni útsendingu á Stöð 2.

Handhafar Edduverðlaunanna 1999

Bíómynd ársins

Leikstjóri ársins

Leikari ársins

Leikkona ársins

Heimildamynd ársins

Sjónvarpsþáttur ársins

Leikið sjónvarpsefni ársins

Fagverðlaun

Heiðursverðlaun ÍKSA 1999

Framlag Íslands til forvals Óskarsins

Edduverðlaunin
Edduverðlaunin 2000

Edduverðlaunin 2000 voru afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar í Þjóðleikhúsinu sunnudaginn 19. nóvember árið 2000. Veitt voru verðlaun í ellefu flokkum, en nýir flokkar voru leikari og leikkona í aukahlutverkum. Auk þess var tekið upp á þeirri nýjung að velja sjónvarpsmann ársins í netkosningu sem fram fór á vefnum mbl.is. Stjórnendur voru Jón Ársæll Þórðarson, sjónvarpsmaður og Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir, leikkona. 

Mikið var rætt um kosningasmalanir, áróður og jafnvel mútur fyrir kosningu akademíunnar úr tilnefningum dómnefndar. Almenningur gat einnig kosið í öllum flokkum á mbl.is og giltu þau atkvæði 30% á móti 70% vægi atkvæða akademíunnar nema í kosningunni um sjónvarpsmann ársins þar sem atkvæði almennings giltu 100%.

Kvikmyndin Englar alheimsins eftir Friðrik Þór Friðriksson, byggð á bók Einars Más Guðmundssonar, hlaut flestar tilnefningar, átta talsins og sjö verðlaun auk þess að vera valin sem framlag Íslands til forvals Óskarsverðlaunanna.

Tilnefningar og handhafar Edduverðlaunanna
Handhafar verðlauna í hverjum flokki eru feitletraðir.

Bíómynd ársins

Leikstjóri ársins

Leikari ársins

Leikkona ársins

Leikari ársins í aukahlutverki

Leikkona ársins í aukahlutverki

Heimildamynd ársins

Sjónvarpsþáttur ársins

Sjónvarpsverk ársins

Sjónvarpsmaður ársins

Fagverðlaun ársins

Heiðursverðlaun ÍKSA 2000

Framlag Íslands til forvals Óskarsverðlaunanna

Edduverðlaunin
Edduverðlaunin 2001

Edduverðlaunin 2001 voru þriðja afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar. Afhendingin fór fram á veitingastaðnum Broadway 11. nóvember 2001. Frá árinu áður bættust við tveir nýir verðlaunaflokkar, „Handrit ársins“ og „Sjónvarpsfréttamaður ársins“, og voru því veitt verðlaun í þrettán flokkum auk heiðursverðlauna ÍKSA. Einnig voru í fyrsta sinn stuttmyndir teknar með í flokknum „Sjónvarpsverk/leikið sjónvarpsefni ársins“. Almenningi gafst tækifæri til að hafa áhrif með netkosningu en mest vægi í öllum flokkum nema flokknum „vinsælasti sjónvarpsmaður ársins“ höfðu þó atkvæði meðlima akademíunnar.

Aðalkynnar kvöldsins voru Valgeir Guðjónsson, tónlistarmaður og Edda Heiðrún Backman, leikkona. Verðlaunaafhendingunni var sjónvarpað beint í Ríkissjónvarpinu.

Mesta athygli vakti að kvikmyndin Mávahlátur eftir Ágúst Guðmundsson hlaut alls tíu tilnefningar og sex verðlaun og var valin framlag Íslands til forvals Óskarsverðlaunanna.

Tilnefningar og handhafar Edduverðlaunanna 2001
Handhafar Edduverðlaunanna í hverjum flokki eru feitletraðir og gulllitaðir.

Bíómynd ársins

Sjónvarpsverk/stuttmynd ársins

Handrit ársins

Leikstjóri ársins

Fréttamaður ársins

Sjónvarpsþáttur ársins

Vinsælasti sjónvarpsmaður ársins

Fagverðlaun ársins

Heimildamynd ársins

Leikkona ársins

Leikari ársins

Leikkona ársins í aukahlutverki

Leikari ársins í aukahlutverki

Heiðursverðlaun ÍKSA 2001

Framlag Íslands til forvals Óskarsins

Edduverðlaunin
Edduverðlaunin 2002

Edduverðlaunin 2002 voru afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar í Þjóðleikhúsinu 10. nóvember 2002. Veitt voru verðlaun í sextán flokkum auk heiðursverðlauna ÍKSA sem var þremur fleira en árið áður. Fagverðlaunum ársins var nú skipt í tvennt og veitt sérstök verðlaun fyrir annars vegar hljóð og mynd og hins vegar útlit myndar. Að auki var bætt við flokkunum „Stuttmynd ársins“ og „Tónlistarmyndband ársins“. 

Aðalkynnar hátíðarinnar voru Valgerður Matthíasdóttir og Logi Bergmann Eiðsson.

Kvikmynd Baltasars Kormáks, Hafið, var aðsópsmest á hátíðinni og fékk alls átta verðlaun. Einnig vakti athygli að tölvuteiknuð stuttmynd, Litla lirfan ljóta, fékk tvær tilnefningar og ein verðlaun.

Tilnefningar og handhafar Edduverðlaunanna
Handhafar verðlauna í hverjum flokki eru feitletraðir og gulllitaðir.

Bíómynd ársins

Leikstjóri ársins

Leikkona ársins

Leikari ársins

Leikkona ársins í aukahlutverki

Leikari ársins í aukahlutverki

Handrit ársins

Sjónvarpsþáttur ársins

Útlit myndar

Hljóð og mynd

Leikið sjónvarpsverk ársins

Heimildamynd ársins

Stuttmynd ársins

Tónlistarmyndband ársins

Fréttamaður ársins

Sjónvarpsmaður ársins

Heiðursverðlaun ÍKSA 2002

Framlag Íslands til forvals Óskarsins

Edduverðlaunin
Edduverðlaunin 2003

Edduverðlaunin 2003 voru afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar sem fór fram á Hótel Nordica, föstudagskvöldið 10. október 2003. Aðalkynnar á hátíðinni voru Eva María Jónsdóttir og Sverrir Þór Sverrisson. Þær breytingar urðu á verðlaunaflokkum að flokkurinn „leikið sjónvarpsverk ársins“ var lagður niður og voru því veitt verðlaun í fimmtán flokkum auk heiðursverðlauna ÍKSA.

Kvikmynd Dags Kára, Nói albínói, var tvímælalaust sigursælust á þessari afhendingu með tíu tilnefningar og sex verðlaun auk þess að vera valin sem framlag Íslands til forvals Óskarsverðlaunanna.

Tilnefningar og handhafar Edduverðlaunanna
Handhafar verðlauna í hverjum flokki eru feitletraðir.

Leikari ársins í aðalhlutverki

Leikkona ársins í aðalhlutverki

Leikari ársins í aukahlutverki

Leikkona ársins í aukahlutverki

Sjónvarpsþáttur ársins

Sjónvarpsfréttamaður ársins

Heimildamynd ársins

Hljóð og mynd

Útlit myndar

Handrit ársins

Leikstjóri ársins

Bíómynd ársins

Stuttmynd ársins

Tónlistarmyndband ársins

Heiðursverðlaun ÍKSA 2003

Sjónvarpsmaður ársins

Framlag Íslands til Óskarsforvals

Edduverðlaunin
Listi yfir íslenska tónlistarmenn

Eftirfarandi er listi yfir íslenska tónlistarmenn. Listinn er ekki tæmandi.

20. öld 
 Atli Heimir Sveinsson
 Ási í Bæ (Ástgeir Kristinn Ólafsson) (1914–1985)
 Bjarni Tryggvason   (1963-)
 Bjartmar Guðlaugsson (1952-)
 Björgvin Guðmundsson (1891-1961)
 Björgvin Gíslason
 Björgvin Halldórsson
 Björk Guðmundsdóttir (1965-)
 Bubbi Morthens (Ásbjörn Morthens) (1956-)
 Egill Ólafsson
 Einar Vilberg Hjartarson
 Elly Vilhjálms
 Eyþór Þorláksson
 Gunnar Þórðarson
 Guðmundur Jónsson (söngvari)
 Haukur Morthens
 Helena Eyjólfsdóttir
 Helgi Björnsson
 Ingimar Eydal
 Ingi T. Lárusson
 Jón Leifs
 Jón Kr. Ólafsson
 Karólína Eiríksdóttir
 Kristján Kristjánsson (KK)
 Loftur Guðmundsson (1892–1952)
 Magnús Blöndal
 Megas (Magnús Þór Jónsson) (1945-)
 Ómar Ragnarsson
 Oddgeir Kristjánsson (1911–1966)
 Páll Óskar Hjálmtýsson
 Pálmi Gunnarsson
 Pétur Wigelund Kristjánsson (1952–2004)
 Pjetur Stefánsson (1953-)
 Ragnar Bjarnason
 Roar Kvam
 Rúnar Júlíusson
 Sigfús Halldórsson
 Sigvaldi Kaldalóns
 Stefán Hilmarsson
 Steingrímur Óli Sigurðarson
 Vilhjálmur Vilhjálmsson
 Þorgeir Ástvaldsson
 Þorkell Sigurbjörnsson
 Þuríður Sigurðardóttir

21. öld 
 Áki Ásgeirsson
 Ásgeir Trausti
 Egill Ólafsson
 Emilíana Torrini
 G. Dan Gunnarsson
 Guðmundur Steinn Gunnarsson
 Garðar Cortes
 G. Magni Ásgeirsson
 Hafdís Bjarnadóttir
 Hafdís Huld Þrastardóttir
 Haffi Haff
 Hansa
 Heimir Eyvindarson
 Heiða Hrönn Jóhannsdóttir
 Hera Hjartardóttir
 Hlynur Aðils Vilmarsson
 Hreiðar Ingi Þorsteinsson
 Ingi Garðar Erlendsson
 Jens Ólafsson
 Jónas Sig
 Júníus Meyvant
 Karl Henry Hákonarson
 Magnús Jensson
 Mugison (Örn Elías Guðmundsson)
 Oddur Hrafn Björgvinsson
 Ólafur Björn Ólafsson
 Páll Ivan Pálsson
 Pétur Þór Benediktsson
 Prins Póló
 Ragnheiður Gröndal
 Ríkharður H. Friðriksson
 Róbert Reynisson
 Rúnar Þórisson
 Smári Jósepsson
 Stefán I. Þórhallsson
 Stefán Jakobsson (Jak)
 Svala Björgvinsdóttir
 Sævar Helgason
 Valur Snær Gunnarsson (1976-)
 Þórir Gunnarsson

Listar tengdir Íslandi
Íslenskir tónlistarmenn
Tónlistarmenn
Íslenskir tónlistarmenn
Listar yfir tónlistarfólk
Gríska

Gríska (gr. Ελληνικά, Ellinika) er indó-evrópskt tungumál sem talað er í Grikklandi og á Kýpur. Gríska er rituð með grísku letri.

Grískir orðstofnar eru mikið notaðir í vísindaorðum í mörgum tungumálum. Dæmi um orð í íslensku sem eiga rætur að rekja til Grikklands: Atóm, biblía, biskup, pólitík, sófisti. Gríska hefur haft minni bein áhrif á íslensku en flest önnur evrópsk tungumál, til að mynda ensku.

Eins og gefur að skilja er grísku skipt upp í margar mállýskur og tímabil. Elstu textar eru frá 1500 f.Kr. Þessir elstu textar eru ritaðir með tveimur letrum, línuletri A og línuletri B, og hefur einungis tekist að ráða annað þeirra eða línuletur B. Óvíst er hvort línuletur A er gríska. Þessir elstu textar komu fyrst í leitirnar við fornleifauppgröft á Knossos á Krít um aldamótin 1900 en fundust síðar ennfremur í Pýlos, Tiryns og Mýkenu á Pelopsskaga og víðar.

Hvað varðar tímabil er grísku oft skipt í fimm skeið: mýkeníska grísku (1500 – 1100 f.Kr.), klassíska grísku (800 – 300 f.Kr.), helleníska grísku (300 f.Kr. – 300 e.Kr.), miðgrísku (300 – 1100) og nýgrísku (1600 – ).

Forngrískum mállýskum er oftast skipt í vestrænar og austrænar mállýskur.

Austurgrískar teljast attíska, jóníska, æólíska og kýpríska en til vestrænna mállýskna teljast meðal annars dórískan.

Forngríska hafði fimm föll nafnorða: nefnifall, ávarpsfall, eignarfall, þágufall og þolfall. Í dag er þágufallið að mestu horfið (nema í föstum orðasamböndum). Líkt og í germönskum málum hefur tvítalan lagst af. Gríska stafrófið er leitt af fönikísku stafrófi.

Tenglar 

 
 Lítil árétting um rithátt grískra orða; birtist í Morgunblaðinu 1992 

Indóevrópsk tungumál