alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kranablaðamennska

Kranablaðamennska er hugtak í blaðamennsku sem Jónas Kristjánsson, fyrrverandi ritstjóri DV smíðaði og notaði í grein sem hann birti 2. desember árið 2000. Þar útskýrir hann kranablaðamennsku þannig „að fjölmiðill fer að því leyti ekki að verklagsreglum, að hann skrúfar frá einu sjónarmiði í fréttaflutningi án þess að leita annarra sjónarmiða, ef ætla má, að þau séu til“.  Kranablaðamennsku mætti því útskýra sem blaðamennsku sem styðst aðeins við eitt sjónarhorn í einu, lætur gagnrýnislaust yfir sig ganga sjónarmið úr einni átt, en leitar ekki að gildi hennar með því að gagnrýna hana með skoðunum úr annarri átt.

Tilvísanir 

Blaðamennska
Saratov

Saratov (rússneska: Сара́тов) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 837 þúsund árið 2010.

Tengt efni 
 Saratov-brúin

Borgir í Rússlandi
Itamar Franco

Itamar Augusto Cautiero Franco (28. júní 1930 – 2. júlí 2011) var 33. forseti Brasilíu (1992 - 1995).

Forsetar Brasilíu
Hvítöl

Hvítöl er dökkt yfirgerjað léttöl af dönskum uppruna. Það er með áfengisinnihald undir 2,5% og gert með því að meskja maltið við mjög háan hita (76-78°C). Það skapar mikið af ógerjanlegum sykrum sem verða eftir sem sæta í ölinu þegar gerjun er lokið, en að sama skapi lítið af gerjanlegum sykrum sem gerið getur breytt í áfengi. Nafnið er dregið af því að ölið var búið til með „hvítu malti“, þ.e. malti sem var þurrkað rétt áður en hvítar spírurnar í byggfræjunum urðu grænar. Það þekkist í Danmörku frá 15. öld. Hefð er fyrir því í Danmörku að drekka hvítöl á jólum og hefur sú hefð meðal annars borist til Íslands. Í Danmörku er hvítöl því stundum markaðssett fyrir jólin sem „nisseøl“ en á Íslandi er það kallað jólaöl.

Á Íslandi framleiddi Ölgerðin Egill Skallagrímsson hvítöl frá stofnun fyrirtækisins 1913 fram til ársins 2020. Fram undir 1980 var nýbrugguðu hvítöli tappað á brúsa sem viðskiptavinir komu sjálfir með í ölgerðina fyrir jólin þegar hvítölið var selt sem „jólaöl“. Sumir litu jafnvel á það sem ómissandi hluta af jólaundirbúningnum að standa í biðröð fyrir utan brugghús Ölgerðarinnar á Njálsgötu með brúsa í hendi síðustu dagana fyrir jól.

Flæmska brúnölið oud bruin er skyld tegund af dökku öli með lítið áfengisinnihald en sem er yfirleitt látið þroskast á flöskum meðan hvítöl er oftast selt nýtt.

Tenglar
 Um hvítöl á Øletiket

Heimildir 

Bjór
Danskir áfengir drykkir
Hvítrússneska

Hvítrússneska er indóevrópskt tungumál úr hópi slavneskra tungumála. Hvítrússneska er opinbert tungumál í Hvíta-Rússlandi ásamt rússnesku.

Slavnesk tungumál
Kendall Jenner

{{Persóna 
| nafn           = Kendall Jenner
| búseta         = 
| mynd           = Kendall_Jenner_2019_interview.png
| myndastærð     = 160px	
| myndatexti     = Kendall á dreglinum
| fæðingarnafn   = Kendall Nicole Jenner
| fæðingardagur  = 
| fæðingarstaður =  Los Angeles í Kaliforníu
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = 
| orsök_dauða    = 
| þekktur_fyrir  = Raunveruleikaþáttinn Keeping Up with the Kardashians
| starf          = fyrirsæta
| titill         = 
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 
| börn           = 
| foreldrar      = Kris JennerCaitlyn Jenner
| heimasíða      = 
| niðurmál       = 
| hæð            = 1,79
| þyngd          = 
}}
Kendall Jenner (fædd 3. nóvember 1995) er fyrirsæta og er í raunveruleikaþáttum á  Keeping Up With The Kardashians á E!                                                                                  

 Einkalíf 
Kendall Jenner er elsta sameiginlega dóttir Bruce Jenner og Kris Jenner. Hún á yngri alsystur, Kylie Jenner. Hún á einig fjórar eldri hálfsystur, Casey Jenner, Kourtney Kardashian, Kim Kardashian og Khloé Kardashian. Einnig á hún fjóra eldri hálfbræður, Burton Jenner, Brandon Jenner, Brody Jenner og Rob Kardashian. Miðnafn hennar Nicole er í höfuðið á guðmóður hennar, Nicole Brown Simpson. Kendall gekk í einkaskóla, Sierra Canyon High School í Chatsworth með yngri systur sinni Kylie. Hún var einnig í klappstýruliðinu þar. Kendall byrjaði sem fyrirsæta 14 ára gömul og fyrsta takan hennar var fyrir línuna: Forever 21. Hún hefur einnig unnið fyrirsætustörf fyrir Nordstrom og Lucca Couture.

 Fyrirsætuferill 
Kendall er með samning við Wilhelmina Models sem unglingsfyrirsæta. Hún sat fyrir hjá Forever 21 og sýndi línu þeirra „Twist“, sem kom í janúar 2010. Kendall vann einnig fyrirsætustarf fyrir Luca Couture. Í maí 2010 kom hún fyrir í blaðinu Teen Vogue og svo í mars 2010 kom hún fram í blaðinu Paper Magazine'' með systur sinni Kyle Jenner. Kendall kom fram sem fyrirsæta á tískuvikunni i New York þegar Marc Jacobs sýndi haust- og vetrarlínu sína 2014

Sjónvarpsferill 
 Keeping Up With The Kardashians - Hún sjálf
 # E! True Hollywood Story - Hún sjálf
 Kourtney and Khloé Take Miami - Hún sjálf
 LA Prep - Hún sjálf

Heimildir 
 

Jenner, Kendall
Volgograd

Volgograd (rússneska: Волгогра́д, 1925-1961 nefnd Stalíngrad (r. Сталинград)) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 980 þúsund árið 2010. Borgin er á vesturbakka Volgu um 500 kílómetra frá ósum fljótsins þar sem það rennur í Kaspíahaf. Borgin er hafnarborg og flutningamiðstöð.

Sumarið 1942 til vetursins 1942-1943 háðu Þjóðverjar og Sovétmenn orrustuna um Stalíngrad sem lauk með sigri sovétmanna.

Borgir í Rússlandi
Merkingarvefur

Merkingarvefur er hugtak yfir frekari þróun eða viðbót við veraldarvefinn þar sem tölvubúnaðurinn leggur merkingu í gögn sem berast frá notandanum. Þróun merkingarvefsins er nokkuð á veg komin en enn er talsvert í land. Skilgreiningarvinna á stöðlum tengdum merkingarvefjum á sér nú stað hjá W3C-samtökunum sem vinna að tæknistöðlum fyrir veraldarvefinn.

Tilvísanir

Tengill 
 W3C Semantic Web Activity
 WolframAlpha, merkingarleitarvél
 Exalead, merkingarleitarvél

Internetið
Thomas Newcomen

Thomas Newcomen var enskur uppfinningamaður þekktur fyrir uppfinningu sína, Newcomen-gufuvélina. Gufuvélar voru upphaflega smíðaðar til þess að dæla vatni úr námum þegar iðnbyltingin átti sér stað. Er þeirra frægust gufuvél James Watt, en hún var endurbót á vél Thomas Newcomen. Fólst endurbótin í að láta kælingu gufunnar, sem olli þeim undirþrýstingi sem knúði vélina, eiga sér stað í sér hólfi, sem ekki þyrfti að hita aftur áður en það var aftur fyllt gufu. Voru þessar vélar iðulega settar í mynni kolanáma, og gengu þær þar fyrir afgangskolum. Að auki smíðaði James Watt tveggja strokka gufuvél, sem gat valdið snúningshreyfingu. Greiddi það nýtingu hennar leið á fleiri sviðum, til dæmis í verksmiðjum.

Enskir uppfinningamenn
George Tiller

George Richard Tiller (f. 8. ágúst 1941, d. 31. maí 2009) var læknir í bænum Wichita í Kansas fylki, Bandaríkjunum. Tiller rak læknamiðstöð fyrir konur en helsta sérstaða þessarar miðstöðvar var fóstureyðingar seint á meðgöngu, það er eftir 21. viku meðgöngu. Einungis eru þrjár slíkar læknamiðstöðvar í Bandaríkjunum. Tiller var myrtur árið 2009 af andstæðingi fóstureyðinga.

Heimildir 

Tiller, George
Fiðrað kókaín

Fiðrað kókaín er íslensk heimildarkvikmynd um fálka og fálkasölu í Arabalöndunum. Myndin var frumsýnd árið 2010. Leikstjórar myndarinnar eru þeir Örn Marinó Arnarson og Þorkell Harðarsson.

Tenglar 
 Feathered Cocaine; af IMDB

Íslenskar kvikmyndir
Jólagleði

Jólagleði var skemmtun sem haldin var fyrr á öldum. Þá var venjan að messað var á  aðfangadagskvöld jóla, en að því búnu dvaldist kirkjufólkið á prestsetrinu til morguns við víkivakadans og annan mannfagnað.

Tengt efni 
 Veisla
 Jól

Jólasiðir
Íslenskar hátíðir
Dan Aykroyd

Daniel Edward Aykroyd (fæddur 1. júlí 1952) er kanadískur gamanleikari, handritshöfundur og tónlistarmaður. Hann er þekktastur fyrir að hafa búið til Blues Brothers með John Belushi og Ghostbusters með Harold Ramis (og Ivan Reitman). Hann lék einnig aðalhlutverkin í báðum myndum sem persónurnar Elwood Blues (Blues Brothers) og Dr. Raymond Stantz (Ghostbusters). Hann var einnig meðlimur af Saturday Night Live-þáttunum. Hann er einnig víngerðarmaður og sérfræðingur um fljúgandi furðuhluti (ufologist).

Tenglar 

Aykroyd, Dan
Frísland

Frísland (frísneska: Fryslân, hollenska: Friesland) er þriðja stærsta fylki Hollands, 5.748 km2. Fylkið er að hluta til á fastalandinu en því tilheyra einnig  nokkrar eyjar í Vaðhafinu. Frísland er eina fylki Hollands þar sem frísneska er töluð sem opinbert mál, auk hollensku.

Lega og lýsing 
Frísland liggur við Vaðhafið og við Ijsselmeer nyrst í Hollandi. Önnur héruð sem að Fríslandi liggja eru Groningen og Drenthe í austri, Overijssel og Flevoland í suðri. Frá Fríslandi er hægt að aka eftir sjóvarnargarði yfir Ijsselmeer til fylkisins Norður-Hollands. Til Fríslands heyra vestur-frísnesku eyjarnar Vlieland, Terschelling, Ameland og Schiermonnikoog. Íbúar Fríslands eru 647 þúsund. Höfuðborgin er Leeuwarden. Stór hluti Fríslands er undir sjávarmáli, sérstaklega í suðri og vestri. Hæsti punktur fylkisins er 45 metra yfir sjávarmáli og er á eyjunni Vlieland. Á fastalandinu er hæsti punkturinn 12 metra yfir sjávarmáli.

Fáni og skjaldarmerki 
Fáni Fríslands er með fjórum bláum og þremur hvítum skáröndum. Í hvítu röndunum eru samtals sjö vatnaliljublöð. Blöðin tákna hinar sjö fornu sýslur sem mynduðu fylkið á miðöldum. Elstu heimildir um þær eru frá 11. öld.
Skjaldarmerkið er miklu yngra, en það var formlega tekið upp 9. júlí 1957. Það skartar tveimur gylltum ljónum á bláum fleti. Ljónin eru merki greifanna af Hollandi annars vegar og biskupanna frá Utrecht hins vegar, en þeir áttu ítök í fylkinu á miðöldum. Ytra skrautið, ljónaberarnir og kórónan, eru nýrri tíma viðbætur.

Orðsifjar 
Frísland heitir eftir germanska þjóðflokkinum Frísum sem bjuggu á svæðinu forðum (og búa enn). Heitið var áður fyrr notað yfir miklu stærra svæði, en forðum var talað um Frísland frá Norður-Hollandi allt til Suður-Jótlands. Með tímanum þrengdist það landsvæði sem heitið var notað um. Nú eru Austur-Frísland og Norður-Frísland innan marka Þýskalands. Þjóðverjar kalla hollenska fylkið enn Vestur-Frísland, en það veldur oft misskilningi, því Hollendingar sjálfir kalla fylkið Norður-Holland gjarnan Vestur Frísland, þar sem það var vestasti hluti hins gamla Fríslands. Á frísnesku heitir fylkið opinberlega Fryslân. Frísar kalla fylkið oft It Heitelân, sem merkir föðurlandið.

Söguágrip 
Frísland var áður fyrr miklu stærra svæði og var hluti af ríki Franka. Á miðöldum lagði hið heilaga rómverska ríki austurhluta landsins undir sig, en greifarnir af Hollandi innlimuðu alltaf stærri og stærri hluta þess í vestri. Eftir stutt sjálfstæðistímabil á 15. öld gengu Frísar í raðir Hollendinga í uppreisn þeirra gegn Spánverjum. Frísland varð eftir það að nokkuð sjálfstæðri einingu í hollenska ríkinu. Til dæmis kom fylkið sér upp eigin herflota, enda lá landið vel að sjó. Frakkar innlimuðu Frísland á sínum tíma í Batavíska lýðveldið, en síðan 1815 er Frísland fylki í Hollandi.

Borgir 

Stærstu borgir í Fríslandi:

Heimildir 
 

Fylki í Hollandi
Gunnar Myrdal

(Karl) Gunnar Myrdal (fæddur 6. desember 1898, í Gustafs, Dalarna, Svíþjóð, dáinn 17. maí 1987) var sænskur hagfræðingur. Hann útskrifaðist úr stjórnmálahagfræði árið 1933 frá Stokkhólmsháskóla. Hann hlaut nóbelsverðlaun í hagfræði árið 1974 ásamt Friedrich August von Hayek. 

Gunnar Myrdal var jafnframt stjórnmálamaður og sat árið 1934 í sænska þinginu fyrir jafnaðarmannaflokk Svíþjóðar. Þekktasta verk hans kom í kjölfarið, þegar hann var beðinn um að rannsaka vandamál svartra í Bandaríkjunum. Úr þeirri rannsóknarvinnu varð til bókin An american Dilemma: The Negro Problem and Modern Democracy. Eftir þá rannsókn sat hann í bankaráði Seðlabanka Svíþjóðar og tók síðar við stöðu forstöðumanns Efnahagsráðs Evrópu hjá Sameinuðu þjóðunum. Síðar á starfsferli sínum varð hann prófessor við háskólann í Stokkhólmi og New York háskóla.

Gunnar var kvæntur Ölvu Myrdal, sem einnig var Nóbelsverðlaunahafi.

The Myth of the Negro Past 
Bókin, The Myth of the Negro Past, var gerð að frumkvæði Carnegie Corporation árið 1938 og var unnin með stuðningi 20 háskóla. Henni var ritstýrt af Karl Gunnar Myrdal, háskólanum í Stokkhólmi og Samuel A. Stoufer, í Chigago-háskóla. Í bókinni segir að „stöðugir ættbálkar voru regla, fremur en undantekning. Réttarkerfi og aðrar tengdar stofnanir tryggðu virkni lagakerfisins.“ Bókin staðhæfir að leiðtogar þessara ættbálka hafi oftast verið sendir sem þrælar til Afríku og að í nútímanum séu hefðir svartra upprunanr frá Indíánum Ameríku.

Heimildir 

Myrdal, Karl
Myrdal, Karl
Hinn guðdómlegi gleðileikur

Hinn guðdómlegi gleðileikur eða Gleðileikurinn guðdómlegi (ítalska: la Divina Commedia) er ítalskt söguljóð sem Dante Alighieri skrifaði á árunum frá 1308 og lauk við rétt fyrir dauða sinn árið 1321. Dante segir í kvæðinu frá ímynduðu ferðalagi sínu um Víti, Hreinsunareldinn og Paradís, en um hina fyrstu tvo staði fer hann í fylgd rómverska skáldsins Virgils og um Paradís í fylgd sinnar ástkæru Beatrísar. Gleðileikurinn guðdómlegi telst til leiðslukvæða. Það er talið vera ein helsta perla ítalskra bókmennta.

Íslenskar þýðingar 
Hinn guðdómlegi gleðileikur er að hluta til í þýðingu Guðmundar Böðvarssonar (Tólf kviður úr Gleðileiknum guðdómlega), sem kom út árið 1968, og í lausamálsþýðingu Erlings E. Halldórssonar (Gleðileikurinn guðdómlegi) sem kom út árið 2010. Málfríður Einarsdóttir reyndi einnig til við að þýða Gleðileikinn, en sú þýðing kom aldrei út. 

Dante - Víti úr Gleðileiknum guðdómlega í þýðingu Einars Thoroddsen kom út árið 2018. Þýðing Einars "leyfir sér nýstárlegt orðfæri og jafnvel kíminn undirtón til að skila ferskleika verksins og láta ekki hátíðleikann trufla lestrarnautnina. Þó einkennist þýðingin af kliðsterkri hrynjandi og tryggð við brag og frumtexta."

Tenglar 
 Hinn guðdómlegi gleðileikur á frumálinu; af divina-commedia.it

Tilvísanir

Ítalskar bókmenntir
Erlingur E. Halldórsson

Erlingur Ebeneser Halldórsson (26. mars 1930 - 10. október 2011) var mikilvirkur íslenskur þýðandi. Hann þýddi meðal annars Gargantúa og Pantagrúl eftir François Rabelais, Satýrikon eftir Gajus Petróníus, Tídægru eftir Giovanni Boccaccio og Kantaraborgarsögur eftir Chaucer og einnig Gleðileikinn guðdómlega eftir Dante Alighieri. 

Íslenskir þýðendur
Blóðögðuveiki

Blóðögðuveiki (eða blóðögðusótt ) (fræðiheiti: Schistosomiasis) er sjúkdómur af völdum sníkjuorms í blóðrás en sjúkdómurinn tekur nafn sitt af sníkjuormi sem nefnist blóðagða.
Mýrkjartan

Mýrkjartan (Muirchertach mac Néill) (dáinn 26. febrúar 943) var konungur á Írlandi, yfir því svæði sem nú er Dyflinni, samkvæmt frásögn Laxdælu á 10. öld. Hann var faðir Melkorku, sem Höskuldur Dala-Kollsson keypti, og átti með henni soninn Ólaf pá.

Tilvísanir 

Persónur Íslendingasagna
Söguljóð

Söguljóð (kviða, hetjuljóð, óðsaga eða epísk kvæði) er oftar en ekki langt kvæði (epos), sem er sagt af sögumanni, venjulega um hetjudáðir og atburði sem eru mikilvægir póstar einhvers menningarbrots eða þjóðar. Algengt er að söguljóð eigi sér rætur í munnlegri hefð og Albert Lord og Milman Parry hafa sett fram rök að því að klassísk söguljóð Forngrikkja hafi í grunninn verið til í munnlegri geymd og verið munnlega samin. Hvað sem um það er þá hafa söguljóð verið skrifuð niður síðan Hómerskviður voru ritaðar og verk Virgils, Dante Alighieri og John Miltons hefðu líklega ekki lifað hefðu þau ekki verið bókfest.

Hin fyrstu söguljóð eiga sér undirstöðu í sjálfum sér, eins og Bjólfskviða og Ilíonskviða og eru því frumkviður. Söguljóð sem braga eftir þessum gömlu kviðum, eins og til dæmis Eneasarkviða Virgils eða Paradísarmissir Miltons eru aftur á móti þekkt sem síðkviður. Önnur tegund af söguljóði er smákviðan, sem er stutt sagnrænt kvæði með rómantískum eða goðsögulegum efnivið. Smákviður urðu til á hellenískum tíma hjá höfundum á borð við Kallímakkos og Apolloníos frá Ródos. Ovidius er oft talinn meistari þessa bókmenntaforms. Stundum er þátturinn um Nísus og Evrýalus í 9. bók Enesarkviðu talinn dæmi um klasssíska smákviðu. 

 
Bókmenntagreinar
Múskat (þrúga)

Múskat er vínþrúga sem ræktuð er bæði til víngerðar, í rúsínur og sem ávöxtur. Litur múskatþrúga getur verið allt frá svarbláum yfir í hvítan. Bragðið er sterkt, sætt og ilmríkt. Múskat er aldagömul þrúga sem er ræktuð um allan heim. Útbreiðsla hennar í kringum Miðjarðarhafið og í Mið-Austurlöndum bendir til þess að hún sé elsta þekkta ræktunarafbrigði vínviðar. 

Vegna þess hve einkennandi bragð er af flestum múskatvínum er algengast að nota þrúguna í sæt eftirréttavín eða styrkt vín og freyðivín. Á Portúgal og Spáni eru þessi sætu, sterku desertvín þekkt sem Moscatel eða Muscatel. 

Vínþrúgur

de:Muskateller
en:Muscat (grape and wine)
es:Vino Moscatel
Eftirlíking

Eftirlíking (eða stæling) er þegar eitt líkir eftir öðru, hvort sem er til listar, eitt er grunnur að öðru, eða til að endurframkalla frumverkið í annarri mynd. 

Eftirlíking getur til dæmis verið þegar eitthvert frumverk er endurskapað, annaðhvort til að ná fram samskonar áhrifum, eða þá að grunnur frumverksins er hafður til hliðsjónar en annað verk kallað fram. Dæmi um hið fyrrnefnda er til dæmis þegar listamaður stælir verk meistaranna til að komast betur í tengsl við verkin og reyna sig við handbragð þeirra. Hið síðarnefnda er þegar menn byggja verk á gömlum grunni, eins og t.d. þegar Virgill skrifaði Eneasarkviðu á grunni Hómerskviða. Hið fyrrnefnda bætir oft litlu við upphaflegu verkin, eru oftast aðeins flatar eftirlíkingar (stælingar), en hið síðarefnda er nýtt verk á gömlum grunni . 

Eftir að myndavélin kom til sögunnar tóku margir listamenn að berjast á móti andlausum eftirlíkingum viðfangsefnanna (sbr. portrettmyndir eða landslagsmálverk), en poplistamenn endursköpuðu eftirlíkingarnar með því að stækka þær og stilla upp sem listaverk. Stundum var eftirmyndin af hlutnum sjálfum stillt upp óbreytt, sbr. verk Andy Warhols Campbell's Soup eða Marcel Duchamp þegar hann tók mígildi og skírði Fountain.  Um er að ræða tvær ólíkar aðferðir eftirlíkinga. Hið síðarnefnda flokkast þó sem tilbúið listaverk (found art).

Annarskonar eftirlíkingar 
Eftirlíking getur líka verið þegar listin reynir að herma lífið. Samkvæmt frægri skilgreiningu Aristótelesar er harmleikurinn (tragedían) t.d. eftirlíking (mímesís) atburðakeðju sem vekur með áhorfendum vorkunn og skelfingu. Oscar Wilde var aftur á móti með þá kenningu í Hnignun lyganna að lífið hermdi eftir listinni (Life imitating art). 

Eftirlíkingar í smækkaðri mynd eru stundum gerðar sem dægradvöl eða til hliðsjónar frummyndinni. Litlar eftirlíkingar frægra skipa eða módel af frægum flugvélum eru oft listasmíði í sjálfu sér. Slíkar eftirlíkingar ganga út á að sýna frummyndina í þægilegri stærð og jafnvel eftirlíkingar af frumverkum sem ekki eru lengur til, eins og t.d. Títaník. 

Orð geta verið eftirlíkingar af hljóði, eins og orðið voffi í merkingunni hundur.

Tengt efni 
 Eftirlíkingar í tónlist. 
 Falsanir
 Hljóðlíkingar (Onomatopoeia) 
 Módelsmíði

Listir
Canaiolo

Canaiolo er rauð vínþrúga upprunnin á Ítalíu. Hún er algeng um alla Mið-Ítalíu en þekktust í vínum frá Toskana þar sem það er ein af þeim þrúgum sem er notað í Chianti-vín ásamt sangiovese og hvítu þrúgunum trebbiano og malvasíu. Talið er að á 18. öld hafi canaiolo verið meginþrúgan í Chianti-víni fremur en sangiovese sem er aðalþrúga þess í dag. Vinsældir hennar stafa meðal annars af því að hægt er að þurrka hana að hluta án hættu á myglu og bæta þannig í gerjunartankinn á síðari stigum gerjunar til að lengja hana og gera vínið stöðugra. Þrúgan colorino hefur þessa sömu eiginleika en hefur ekki sömu mýkjandi áhrifin á sangiovese, sem er meginástæðan fyrir því að canaiolo er blandað við sangiovese í Chianti-víni. 

Vínþrúgur
Apolloníos frá Ródos

Apolloníos frá Ródos (gríska: Ἀπολλώνιος Ῥόδιος Apollṓnios Rhódios) var bókavörður í bókasafninu í Alaxandríu.  Hann er þekktastur fyrir söguljóð sitt Argóarkviðu (Argonautica), sem segir af Jasoni og Argóarförunum og leiðangri þeirra að Gullna reyfinu, og er eitt af helstu verkum klassískra söguljóða. Apolloníos var ekki frá Ródos, heldur bjó þar hluta af ævinni og kenndi sig eftir það við eyjuna. 

Forngrísk skáld
Trebbiano

Trebbiano er hvít vínþrúga sem er önnur mest ræktaða vínþrúga Ítalíu. Trebbiano gefur mikla uppskeru og fremur hlutlaust, auðseljanlegt vín sem endist stutt. Það er þannig algengt sem hluti af blönduðu víni en sjaldgæft sem einnar þrúgu vín. Trebbiano-safi er notaður til að búa til balsamedik og ýmsar tegundir af brandýi. Það er einnig mikið ræktað í Frakklandi þar sem það er líka þekkt sem ugni blanc og St. Émilion. Í Frakklandi er það líka notað við framleiðslu á koníaki í Cognac.

Vínþrúgur
Kaffibaunamálið

Kaffbaunamálið var gjaldeyris- og skattatengt mál sem kom upp á Íslandi í byrjun árs 1985 og snerist um innkaup Sambandsins á kaffibaunum. Þá var SÍS kært fyrir svik við Kaffibrennslu Akureyrar. Árið 1988 féll dómur í Hæstarætti og voru tveir sýknaðir, en þrír dæmdir. 

Á þessum árum voru gjaldeyrishöft á Íslandi.  Endurgreiðslur kaffisala sem keyptu kaffi frá Brasilíu á árunum 1979, 1980 og 1981 áttu að renna til Kaffibrennslu Akureyrar eftir útreikninga, en komu aldrei úr sjóðum Sambandsins. Rannsókn fór fram á vegum rannsóknardeildar gjaldeyriseftirlits Seðlabankans. Sambandið framvísaði reikningum án þess afsláttar, sem sölufyrirtækið í Brasilíu veitti og fékk gjaldeyrisyfirfærslur til að greiða fyrir kaffið. Þannig munu hafa fengist gjaldeyrisyfirfærslur fyrir 16 milljónir dollara, en í raun var ekki greidd til hins erlenda fyrirtækis nema um hálf ellefta milljón. Sambandið greiddi kaffibrennslunni mismuninn eftir að rannsókn ríkisskattstjóra hófst. Þá beindist rannsóknin að því að kanna hvað orðið hefði um hálfa milljón Bandaríkjadala, sem ekki var skilað til íslenskra gjaldeyrisyfirvalda.

Þeir sem lágu undir grun reyndu að hafa áhrif á almenningsálit í gegnum umfjöllun fjölmiðla.
Fyrir málflutning í Hæstarétti réð Samband íslenskra samvinnufélaga til sín ráðgjafa til að vinna skýrslu um málið sem gagnast gæti verjendum í málinu. Skýrslan var lögð fyrir Hæstarétt og jafnframt afhent fjölmiðlum.

Tenglar 
 Kaffibaunamálið í Hæstarétti: Tveir sýknaðir, en þrír dæmdir; grein úr Morgunblaðinu 1988
 Málflutningur í kaffibaunamálinu fyrir Hæstarétti; grein í Morgunblaðinu 1988

Samvinnuhreyfingin á Íslandi
Saga Íslands
Óskar Bertels Magnússon

Óskar Bertels Magnússon (20. júní 1915 – 22. janúar 1993) var sjálfmenntaður listavefari og kynlegur kvistur í Reykjavík um miðja 20. öld. Foreldrar hans voru Margrét Guðbrandsdóttir frá Hrollaugsstöðum í Norður-Þingeyjarsýslu og Magnús Jónsson frá Selalæk. Hann bjó fyrst í Blesugrófinni í Reykjavík í nokkur ár, byggði þar hús sitt sem þótti mjög sérkennilegt og gekk undir nafninu Kastalinn. Þegar leggja átti Breiðholtsbraut vþar sem húsið stóð árið 1973, vildi Óskar ekki una því að fá annað húsnæði sem honum var boðið í skiptum, heldur fluttist í sjálfskipaða útlegð upp á Hellisheiðina. Þar byggði hann hús sem hann kallaði Garðstungu. Óskar var giftur Blómey Stefánsdóttur (1914-1997). Hálfbróðir Óskars er Sigurður A. Magnússon, rithöfundur.

Tenglar 
 Listamaðurinn í heiðinni ; grein á Heimi.is 
 Býlið þeirra er byggt úr torfi og kassafjölum; grein í Vísi.is 1975
 Ég heiti...Blómey Stefánsdóttir; grein í Morgunblaðinu 1993
 Mannlífsstiklur; grein í Morgunblaðinu 1996

Íslendingar
Árblinda

Árblinda er hitabeltissjúkdómur sem er mjög algengur í Mið-Austurlöndum, Afríku og í Mið- og Suður-Ameríku. Árblinda berst með svartmýi (bitmý) sem verpir í flúðum fljóta og áa. Bit sýktrar flugu veldur útbrotum á húð og kýlum, og veldur því jafnframt að ormar berast inn í líkamann, tímgast þar ört og breiðast út. Loks berast þeir inn í augun og valda blindu. Um 30 milljónir manna víðs vegar um heim þjást af árblindu. Verst er ástandið í savannalöndum Vestur-Afríku. 

Augnsjúkdómar
Hitabeltissjúkdómar
GNU Debugger

GNU Debugger (skammstafað sem GDB) er kembiforrit sem keyrir á UNIX-legum kerfum og styður mörg forrit eins og C, C++, Ada, FreeBASIC, Free Pascal og Fortran.

Dæmi um skipanir

Tilvísanir

Kembiforrit
Tim Schafer

Tim Schafer er bandarískur tölvuleikjahönnuður. Schafer er þekktur fyrir þá leiki sem hann hefur unnið að hjá fyrirtækjunum LucasArts og Double Fine Productions en síðarnefnda fyrirtækið stofnaði hann sjálfur árið 2000. Á meðal þeirra leikja sem hann hefur hannað eru Day of the Tentacle (ásamt Dave Grossman), Full Throttle, Grim Fandango og Psychonauts.

Tilvísanir

Tenglar 

 Double Fine Productions 

Bandaríkjamenn
Tölvuleikjahönnuðir