alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fallbyssa

Fallbyssa (fallstykki, stykki eða kanóna) er mjög stór byssa, oftast á fæti, sem í eru notuð þung skot. Í upphafi voru fallbyssur oftast steyptar í heilu lagi, en seinna var farið að lóða þær saman úr minni einingum. Elstu fallbyssur eru frá 12 - 13. öld, en finna má lýsingar á fallbyssum frá 3. öld f.Kr. Þær fallbyssur voru frumstæðar og ekki knúnar með byssupúðri. Nútímafallbyssur er stundum nefndar stórskotabyssur.

Fyrstu fallbyssurnar 
Fallbyssur eru byssur sem nota byssupúður eða annað sprengiefni. Fallbyssur voru fundar upp í Kína. Seinna breiddust fallbyssur til Evrópu. Orðið „cannon“ á ensku kemur úr latínu. Í Kína var fallbyssan þannig að rör var fyllt með byssupúðri og fest framan á spjót og notað sem nokkurs konar eldvarpa. Þessi uppfinning var notuð í Kína árið 1132 í stríði milli Chen Gui og De‘an. Fallbyssur voru fyrst notaðar í Evrópu á 13. öld.

Annað 
Klumba var orð sem haft var um fallbyssu með vissu lagi og skrúfbyssur eru tegund af litlum fallbyssum sem eru smíðaðar í tvennu lagi og skrúfaðar saman þegar á þurfti að halda. Byssur þessar voru m.a. notaðar í fjallahernaði þar sem erfitt gat verið að athafna sig með venjulegar fallbyssur. Fallbyssur sem dregnar voru á kerrum voru nefndar kerrubyssur.

Tengt efni 
 Digra Berta (þýska: Dicke Bertha) 
 Línubyssa
 Sprengjuvarpa

Tenglar 
 Fallbyssa til Skagastrandar; grein af Skagaströnd.is 

Vopn
Ólafsvíkurenni

Ólafsvíkurenni eða Enni er 418 m hátt, bratt og klettótt fjall vestan við Ólafsvík á Snæfellsnesi. Skriður og snjóflóð falla oft á veginn sem liggur með sjónum undir Enninu.

Austurhlíð Ennisins vestan Ólafsvíkur  nefnist Ennishlíð. Sunnan, og að hluta til vestan, byggðarinnar í Ólafsvík er lág hlíð sem nefnist Tvísteinahlíð. Bæjarfossgil er  milli Ennis og Tvísteinahlíðar og um það rennur lækur gegnum bæinn til sjávar. Upp á Enni er göngufært um Ennisdal og er útsýni sagt mikið og gott þegar upp á toppinn er komið.

Snjóflóð sem braut niður steypustöðina Bjarg varð 22. febrúar 1984.

Heimild 
 Greinargerð um snjóflóðaaðstæður vegna rýmingarkorts fyrir Ólafsvík

Snæfellsnes
Fjöll á Íslandi
Menntaskólinn á Ísafirði

Menntaskólinn á Ísafirði (oft skammstafað MÍ) er íslenskur menntaskóli, staðsettur á Torfnesi á Ísafirði. Núverandi skólameistari er Jón Reynir Sigurvinsson.

Saga skólans 
Menntaskólinn á Ísafirði var stofnaður árið 1970, og var settur í fyrsta skiptið í Alþýðuhúsinu á Ísafirði. Kennsla fór fyrst fram í gamla barnaskólahúsinu við Aðalstræti 34 og voru fyrstu stúdentarnir brautskráðir árið 1974. Í janúar 1984 fluttist kennslan í nýtt bóknámshús (formlega opnað 1987) á Torfnesi þar sem heimavistin var fyrir og nú einnig íþróttahús (1993) og verknámshús (1995).

Fyrsti skólameistari skólans var Jón Baldvin Hannibalsson, en hann hætti árið 1979. Síðar var Björn Teitsson, Smári Haraldsson, Bryndís Schram, Ingibjörg S. Guðmundsdóttir og Ólína Þorvarðardóttir.

Þekktir nemendur
Allnokkrir þekktir einstaklingar hafa stundað nám við Menntaskólann á Ísafirði.

Stjórnmálamenn
 Einar Kristinn Guðfinnsson, alþingismaður
 Ólína Þorvarðardóttir, alþingismaður

Listafólk og fræðimenn
 Eiríkur Örn Norðdahl, skáld.
 Steinunn Kristjánsdóttir, fornleifafræðingur.
 Erpur Eyvindarson, tónlistarmaður.
 Þormóður Eiríksson, tónlistarmaður.

Íþróttamenn
 Andri Rúnar Bjarnason, knattspyrnumaður

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Menntaskólans á Ísafirði
 Um skólann; af heimasíðu MÍ
 „Nytsemd menntaskólans óumdeild“; grein í Morgunblaðinu 2000
 „Menntaskólinn á Ísafirði settur í fyrsta sinn“; grein í Skutli 1970

Íslenskir framhaldsskólar
Stofnað 1970
Ísafjörður
Gerðuberg (Snæfellsnesi)

Gerðuberg á Snæfellsnesi er hamrabelti úr grágrýti, myndarlegur og reglulegur stuðlabergshamar. Það er í 46 km fjarlægð frá Borgarnesi í Hnappadal á innanverðu Snæfellsnesi. 

Gerðuberg er hluti af basalthrauni sem rann á Tertíer. Hraunið er óvenju fallega stuðlað og eru stuðlarnir mjög reglulegir 1 - 1,5 m í þvermál og eru 14 metra háir þar sem þeir eru hæstir.

Gerðuberg er á náttúruminjaskrá.

Nálægir staðir  
 Eldborg ,  Ölkelda ,  Löngufjörur ,  Borg á Mýrum .

Heimild 
 Gerðuberg  — síða af klifur.is með leiðarvísi fyrir klettaklifur í hömrunum.

Snæfellsnes
Jarðfræði Íslands
Björg á Íslandi
Stuðlaberg á Íslandi
Guðmundur Einarsson (f. 1816)

Guðmundur Einarsson (f. í Skáleyjum á Breiðafirði 25. mars 1816 – d. á Breiðabólstað á Skógarströnd 31. október 1882). Prestur, prófastur, alþingismaður.

Ævi 
Foreldrar Guðmundar voru Einar Ólafsson (1770-1843) bóndi í Skáleyjum og meðhjálpari, og kona hans Ástríður Guðmundsdóttir (1771-1865) húsfreyja og ljósmóðir. Guðmundur var móðurbróðir Matthíasar Jochumssonar (1835-1920) prests og sálmaskálds. Lærði fyrst hjá séra Friðriki Jónssyni á Stað á Reykjanesi, síðan tvo vetur hjá Sveinbirni, síðar rektor, Egilssyni; tekinn í efri bekk Bessastaðaskóla 1835, stúdent 1838 með hæstu einkunn, fékk verðlaun á fæðingardegi konungs fyrir iðjusemi. Varð skrifari og kennari hjá Eiríki sýslumanni Sverrissyni. Vígðist 26. júní 1842 aðstoðarprestur séra Ólafs Sívertsen (1790-1860) í Flatey á Breiðafirði; bjó í Skáleyjum og gegndi Múlasókn á Skálmarnesi; fékk Kvennabrekku 1848, fluttist þangað 1849; fékk Breiðabólstað á Skógartrönd 18. ágúst 1868 og hélt til æviloka. Prófastur í Dalasýslu 1864-1869 . Var 1. þjóðfundarmaður Dalasýslu 1851, þingmaður Dalamanna 1853-1857, og 1869-1881.  „Búhöldur mikill, gáfumaður, skáldmæltur. Ljúfmenni". (Texti að megni til úr Íslenzkum æviskrám).

Ritstörf 
Um nautpeningsrækt, Rvk. 1859

Hugvekjusálmar, Kh. 1860

Um bráðapestina, Rvk. 1876

Undirstöðuatriði búfjárræktar, Rvk. 1877

Um sauðfénað, v. 1879

Í forstöðunefnd Gests Vestfirðings. Ritaði greinar og grafskriftir og erfiljóð í blöð, og átti Húskveðju í útfararminningu séra Jóns Matthíassonar, Rvk. 1860. Safnaði ýmsu um leiki, skemmtanir, gátur og þjóðsiði o. fl. (Þjóðsögur Jóns Árnasonar). Á 7 sálma í Sálmabókinni 1871.

Fjölskylda 
Kona Guðmundar, 3. nóv. 1843, var Katrín Ólafsdóttir (1823-1903) húsfreyja, dóttir Ólafs Sívertsen (1790-1860) prófasts i Flatey, og Jóhönnu Friðriku Eyjólfsdóttur (1798-1865) húsfreyju og yfirsetukonu. Börn þeirra urðu 14 að tölu; upp komust, Ásthildur Jóhanna (1857-1938) húsfreyja, síðar kona Péturs J. Thorsteinsson (1845-1929); Ólafur Sívertsen (1861-1906) héraðslæknir að Stórólfshvoli, kvæntist Margréti Magnúsóttur Ólsen; Theodóra Friðrika (1863-1954) skáldkona, giftist Skúla Thoroddsen sýslumanni, ritstjóra og alþingismanni.

Heimild 
Páll Eggert Ólason: Íslenzkar æviskrár, 1948-1976    

Fólk fætt árið 1816
Fólk dáið árið 1882
Íslenskir prestar
Björn Þorleifsson hirðstjóri

Björn ríki Þorleifsson (um 1408–1467) var hirðstjóri, riddari og bóndi á Skarði á Skarðsströnd.

Björn var sonur Þorleifs Árnasonar sýslumanns á Auðbrekku í Hörgárdal, í Glaumbæ í Skagafirði og síðast í Vatnsfirði, og konu hans Vatnsfjarðar-Kristínar, dóttur Björns Jórsalafara Einarssonar. Kona hans var Ólöf ríka, dóttir Lofts Guttormssonar riddara, og voru þau auðugustu hjón á Íslandi. 

Þegar biskupslaust var í Skálholti um miðja 15. öld eftir lát Goðsvins biskups, en Marcellus eftirmaður hans kom aldrei til landsins, gerðist Björn ásælinn í eigur stólsins og rændi þær og ruplaði. Kristján 1. Danakonungur, Hinrik erkibiskup í Niðarósi og Marcellus Skálholtsbiskup sendu harðorð bréf til landsins sumarið 1453 og hallmæltu mjög þeim sem rændu kirkjur eigum sínum. Fékk Gottskálk Hólabiskup umboð frá konungi til að reka Björn af eigum Skálholtsstóls og krefja hann reikningsskila, en bannfæra hann ella. Björn gerði þá sætt við biskup og virðist allt hafa fallið í ljúfa löð.

Um 1455 héldu Björn og Ólöf kona hans í utanför en lentu í hrakningum og við Orkneyjar réðust skoskir sjóræningjar á skipið, rændu hjónunum og fluttu þau til Skotlands. Kristján 1. Danakonungur greiddi lausnargjald fyrir þau og fóru þau síðan til Danmerkur og fengu góðar viðtökur. (Björn Þorsteinsson sagnfræðingur hefur raunar dregið sannleiksgildi þessarar sögu mjög í efa og getið þess til að hún kunni jafnvel að vera uppspuni sem Björn, konungur og Marcellus biskup hafi soðið saman af pólitískum ástæðum.) 

Björn fékk þá riddaranafnbót, var gerður að hirðstjóra yfir öllu Íslandi og falið það hlutverk að hefta ólöglega verslun Englendinga á Íslandi. Þegar þau hjón komu heim hófu þau þegar að sinna þessu hlutverki, fóru um landið með sveina sína og ráku Englendinga burtu og gerðu fé þeirra upptækt. Árið 1467 sló í bardaga milli Björns og manna hans annars vegar og Englendinga frá Lynn hins vegar á Rifi á Snæfellsnesi, þar sem Englendingar höfðu verslun, og lauk honum þannig að Björn var drepinn ásamt nokkrum mönnum sínum en Þorleifur sonur þeirra hjóna tekinn til fanga. Ólöf keypti Þorleif lausan og er sögð hafa hefnt Björns grimmilega.

Börn þeirra Björns og Ólafar voru Þorleifur hirðstjóri, Árni, sem var hermaður í þjónustu Kristjáns 1. og féll í orrustunni við Brunkeberg í Svíþjóð 1471, Einar jungkæri á Skarði, sem dó erlendis 1493 og hafði átt að vera hirðstjóri, að því er segir í annálum, og Solveig húsfreyja á Skarði, kona Páls Jónssonar sýslumanns. Björn átti líka nokkur launbörn, þar á meðal Þóru móður Björns Guðnasonar í Ögri.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Tenglar 
 Þekkirðu landið þitt?; grein í Morgunblaðinu 1965
 Skriftamál Ólafar ríku Loptsdóttir; grein í Morgunblaðinu 1981
 Fyrir 400 árum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1942
 Björnssteinn; grein af Hellissandi.is 

Hirðstjórar á Íslandi
Íslenskir riddarar
Íslenskir auðmenn
Skarðverjar
Krossavík

Krossavík gæti líka átt við um bæinn Krossavík í Vopnafirði
Krossavík er vík vestan við Hellissand.  Þar var um áraraðir aðalhöfn fyrir útgerð frá Hellissandi. 

Vorið 2010 hófu hjónin Steingerður Jóhannsdóttir og Árni Emanúelsson endurbætur á gamla íshúsinu í Krossavík. Húsið var byggt árið 1935 og er ávallt kallað Hvítahúsið eða Hvítahús.

Heimild 

 Krossavík 
 Skessuhorn

Víkur á Íslandi
Snæfellsnes
Rifsvör

Rifsvör er forn lending og vör norðan megin í Rifi rétt fyrir framan Snoppu. Rifsvör hefur verið rudd gegnum stórgrýti og hellulögð. Erfitt varð að halda vörinni við því grjót barst í hana.

Heimild 

 Fornar lendingar og varir á utanverðu Snæfellsnesi 

Fornar lendingar og varir
Drifefni

Drifefni er efni, sem notað er til að knýja eitthvað áfram, t.d. úðabrúsa, kæliskápa, byssukúlur o.fl. Talað er t.d. um fast drifefni eða fljótandi drifefni. Drifefni er t.d. það efni sem blásið er út um annan enda eldflauga til að fá flaugina sjálfa til að fara í hina áttina. 

Efni
Kasímír hrif

Kasímír hrif eru hrif sem sumir telja að færi sönnur fyrir tilvist tómaflöktsins (enska: vacuum fluctuations). Þau lýsa sér í því að ef tvær leiðandi plötur eru lagðar saman fara þær að þrýstast saman vegna meiri tómaflökts fyrir utan en á milli platnanna. 

Skammtafræði
Keflavíkurvör

Keflavíkurvör er forn lending og vör austast í byggðinni á Hellissandi. Frá þessari vör var róið allt frá upphafi Íslandsbyggðar og fram á sjötta áratug 20. aldar. Vörin er nefnd Keflavíkurvör undir Jökli til aðgreiningar frá Keflavíkurvör undir Bjargi sem er vestan Breiðafjarðar.  

Vörin er náttúrusmíð sem hefur myndast í hrauni þannig að hrauntungur hafa ekki náð saman og mynda rennu sem er fjögurra metra breið og tuttugu metra löng. Yst og austast í rennunni er bjarg sem gerir lendingu þarna hættulega. Þegar kemur úr rennunni taka við klappir. Meðfram klöppunum hefur vörin verið hellulögð en sú hellulögn er nú horfin.

Heimild 
 Fornar lendingar og varir á utanverðu Snæfellsnesi 

Fornar lendingar og varir
Snæfellsnes
Ormagöng

Ormagöng eru ímynduð göng milli tveggja punkta í tímarúminu, þannig að sá sem færi um þau gæti farið milli tíma rúms á meira hraða en ljóshraða. Ormagöng koma oft fyrir í vísindaskáldsögum en vísindamenn efast mjög um tilvist þeirra.

Tenglar 
 
 

Heimsfræði
Skammtasmug

Skammtasmug er sá eiginleiki agna að geta ferðast í gegnum svæði sem krefst meiri orku en svo að þær gætu það samkvæmt sígildri eðlisfræði.

Tilvísanir
Dritvík

Dritvík var forn verstöð á Snæfellsnesi. Talið er að útræði þaðan hafi byrjað um miðja 16. öld og haldist í þrjár aldir. Talið er að allt að 600 til 700 manns hafi stundað sjósókn í Dritvík þegar mest var. Dritvík er umlukin hraunum á þrjá vegu. Mjög stutt var að róa á fengsæl fiskimið úr Dritvík og víkin var skjólgóð.

Nafnaskýringu á örnefninu Dritvík er að finna í Bárðar sögu Snæfellsáss: 
Bárður Dumbsson lagði sínu skipi inn í lón það sunnan gengur í nesið og þeir kölluðu Djúpalón. Þar gekk Bárður á land og hans menn og er þeir komu í gjárskúta einn stóran þá blótuðu þeir til heilla sér. Það heitir nú Tröllakirkja. Síðan settur þeir upp skip sitt í vík einni. Þar á lóninu höfðu þeir gengið á borð að álfreka  og þann sama vallgang  rak upp í þessari vík og því heitir það Dritvík.

Dritvík er í landi Hólahóla. Landleiðin þangað var löngum torsótt og þurfti að fara yfir úfið hraun. Af Djúpalónssandi er hægt að komast í víkina meðfram sjó en annars þarf að fara yfir úfið og illfært hraun. 

Helgafellsklaustur eignaðist Hólahóla árið 1364 þegar Halldóra Þorvaldsdóttir gaf klaustrinu upp í próventu sína þrjár jarðir. Dritvík kemur fyrst fyrir í rituðum heimildum árið 1530 í skjali þar sem segir að skreiðarafgjöld Helgafellsklausturs eigi að afhenda þar. 

Bátar lentu annað hvort á Mölinni eða Pollinum sem myndaðist milli Bárðarskips og Dritvíkurkletts. 

Á 17., 18. og framan af 19. öld var Dritvík ein stærsta verstöð á Íslandi. Í 18. aldar heimild segir að til forna hafi gengið þar 70 - 80 skip en á 18. öld voru bátar í víkinni oft 40 - 50. Á 19. öld fór að draga úr sjósókn úr Dritvík og útræði þaðan lauk árið 1861. Bátar sem réru úr Dritvík voru flestir áttæringar og minni skip en sexæringar munu ekki hafa gengið þaðan. Fátt er nú í Dritvík sem sýnir að þar hafi 500-600 vermenn hafist við á hverjum vetri. Engar búðarleifar eru þar því menn höfðust við í tjöldum sem voru þannig að tóttir voru hlaðnar og tjaldað yfir. Í vertíðarlok voru tjöldin tekin niður. Örfáar þurrabúðir voru í Dritvík en flestir dvöldu þar aðeins meðan þeir réru til fiskjar.

Jón Helgason orti um Dritvík:

Nú er í Dritvík daufleg vist,
drungalegt nesið kalda;
sjást ekki lengur seglin hvít
sjóndeildarhringinn tjalda,
Tröllakirkjunnar tíðasöng
 tóna þau Hlér og Alda.
 Fullsterk mun þungt að færa á stall,
 fáir sem honum valda.

Tilvísanir 

Snæfellsnes
Andefni

Andefni er andstaða efnis, þ.e. samsett úr andeindum samsvarandi öreinda efnisins. Það hefur ekki fundist á jörðinni, því efni og andefni eyða hvort öðru samstundis ef þau komast í snertingu og mynda öfluga gammageisla. Andeindir finnast í dálitlu magni í geimnum, t.d. í geimgeislum og þær myndast einnig í eindahröðlum. Sérhver rafhlaðin öreind á sér andeind með sama massa, en gagnstæða hleðslu, t.d. er jáeind andeind rafeindarinnar.

Tenglar 

 

Efnafræði
Berserkjahraun

Berserkjahraun er hraun í vestanverðri Helgafellssveit á Snæfellsnesi og frægt er úr Heiðarvíga sögu. Berserkjahraun hefur runnið úr gígum norðan Kerlingarskarðs, af hverjum er stærstur Rauðakúla. Næst koma svo Grákúla og þá Kothraunskúla. Hraunið rann til sjávar við Bjarnarhöfn og út í Hraunsfjörð. 
Berserkjahraun er úfið  apalhraun með gíghólum og söguminjum, Berserkjagötu og Berserkjadys og er það á náttúruminjaskrá.

Heimildir 
 
 

Snæfellsnes
Hraun á Íslandi
Tómaflökt

Tómaflökt (enska: vacuum fluctuations) er skammtafræðilegur eiginleiki sem lýsir tilviljanakenndum orkusveiflum í tímarúmi þegar öll orka hefur verið fjarlægð. 

Skammtafræði
Brjánslækur

Brjánslækur (áður einnig Brjámslækur) er fornt höfuðból og kirkjustaður við mynni Vatnsfjarðar. Þar er ferjustaður, Breiðafjarðarferjan Baldur siglir yfir Breiðafjörð frá Stykkishólmi til Brjánslækjar. Innanvert við Brjánslæk eru friðlýstar tóftir, Flókatóftir en munnmæli herma að þar hafi Hrafna-Flóki búið.

Af bæjarnafninu Brjánslækur gerðu menn sér ættarnafnið Briem. Ættfaðir Briemara var síra Guðbrandur Sigurðsson (1735-1779). Líklegast þykir að nafnið sé afbökun af -Brandslækur enda kemur lækurinn úr surtarbrandsgili og bærinn ennfremur einfaldlega nefndur svo í pappírshandritum Sturlungu.

Vesturbyggð
Hafnir á Íslandi
Íslenskir bæir
Baldur (ferja)

Baldur er ferja sem siglir þvert yfir  Breiðafjörð milli Stykkishólms og  Brjánslækjar með viðkomu í Flatey. Ferjan tók að ganga vorið 1924.

Tengt efni 
 Listi yfir ferjur í strandsiglingum á Íslandi

Tilvísanir 

Samgöngur á Íslandi
Bílferjur
Vestfirðir
Breiðafjörður
Þingeyrarkirkja

Má ekki rugla saman við Þingeyrakirkju. 

Þingeyrarkirkja er kirkja í Ísafjarðarprófastdæmi. Hún er staðsett í kauptúninu Þingeyri. Hún var byggð á árunum 1909 til 1911 og vígð 9. apríl 1911. Áður var kirkja og prestsetur á Söndum í Þingeyrarhreppi. Prestsetrið var flutt til Þingeyrar árið 1915.

Rögnvaldur Ólafsson teiknaði kirkjuna og er hún úr steini í gotneskum stíl. Rögnvaldur lét kirkjuna snúa í norður og suður til að hún beri vel við þeim sem koma af hafi til Þingeyrar. 

Þórarinn B. Þorláksson málaði altaristöflu sem sýnir Krist í íslenskri náttúru og hjá honum standa þrjár stelpur. Skírnarfontur kirkjunnar er útskorinn af Ríkharði Jónssyni. Hjónin Gréta Björnsson og Jón Björnsson skreyttu kirkjuna með ýmsum trúartáknum árið 1961.

Sandakirkja var í kaþólskum sið helguð heilögum Nikulási og er máluð mynd af honum vinstra megin vil altarið en mynd af Pétri postula hægra megin. Þrír steindir gluggar í kirkjunni eru eftir glerlistakonuna Höllu Haraldsdóttur. Kirkjan á ljósastjaka frá 1656 sem komu úr Sandakirkju og fleiri gripi úr Sandakirkju og Hraunskirkju í Keldudal.

Sóknarprestur er Guðrún Edda Gunnarsdóttir.

Heimild 

 Þingeyrarkirkja

Tenglar
Þingeyrarkirkja á kirkjukort.net 

Kirkjur á Íslandi
Sveifluháls

Sveifluháls eða Austurháls er 395 m hár móbergshryggur í Reykjanesfjallgarði, vestan við Kleifarvatn. Brattir hamrar eru niður að Kleifarvatni. Sunnan og austan í hálsinum er mikill jarðhiti. Það hverasvæði er kennt við Krýsuvík. Hæstu tindar á Sveifluhálsi eru Hellutindar (364 m.), Stapatindar (395 m.) og Miðdegishnúkar.

Heimildir 
Landið þitt Ísland, Þorsteinn Jósepsson og Steindór Steindórsson, 1. bindi A-G, Bókaútgáfan Örn og Örlygur HF., 1984.

Suðurnes
Fjöll á Íslandi
Eldfjöll á Íslandi
Hellnar

Hellnar er gamalt sjávarþorp eða þéttbýli á Snæfellsnesi vestan við Arnarstapa. Þar var áður ein stærsta verstöð á Snæfellsnesi en einnig nokkur grasbýli og margar þurrabúðir. Á Hellnum hefur sennilega myndast verstöð þegar á miðöldum og er elsta ritaða heimild um sjósókn þaðan frá árinu 1560. Á 17. öld var þar allstórt hverfi sæbýla og í manntalinu frá 1703 voru 194 manns heimilisfastir á Hellnum og voru þar sjö grasbýli, 11 ítaksbýli og 20 þurrabúðir.

Á ströndinni eru fallegar bergmyndanir og þar er bjarg sem skagar fram í sjóinn og heitir Valasnös. Þar í er hellirinn Baðstofa og eru litbrigði í hellinum eru mjög breytileg eftir birtu og sjávarföllum. Undan hraunjaðrinum sprettur lind sem kölluð er Gvendarbrunnur eða Maríulind. Þar er og Ásgrímssbrunnur, kenndur við Ásgrím Hellnaprest (1758-1829) er hjó brunn í bergið þar sem aldrei hafði áður runnið vatn.

Hellnar er stutt frá Snæfellsjökulsþjóðgarði og þar er upplýsingastofa um þjóðgarðinn. Á Hellnum er í byggingu þorp með frístundahúsum sem nefnist Plássið undir Jökli en byggingarframkvæmdir við það hafa legið niðri um hríð.

Nálægir staðir 

 Ölkelda, Djúpalónssandur, Snæfellsjökull, Lóndrangar, Saxhóll, Staðarstaður, Ytri Tunga, Bárðarlaug, Arnarstapi, Fiskibyrgi, Stapafell og Sönghellir.

Heimildir 
 
 

Snæfellsnes
Þéttbýlisstaðir Íslands
Plássið undir Jökli

Plássið undir Jökli er frístundaþorp sem skipulagt var á Hellnum á Snæfellsnesi árið 2004. Skipulagt var 30 hektara svæði og var áætlað að reisa allt að 200 íbúðarhús auk verslana, lista og handverksgallería. Ætlunin var að byggja upp þorp með sama nafni og gamla fiskiþorpið hét þegar útræði var stundað frá Hellnum og þar voru margar þurrabúðir.

Húsin eru timburhús, heilsárshús sem flutt voru inn frá Noregi. Alls voru reist átta hús með mismunandi lagi.

Heimild 
 Plássið undir Jökli

Snæfellsnes
Frístundaþorp
Geir Sveinsson

Geir Sveinsson (fæddur 27. janúar 1964) er íslenskur handknattleiksmaður. Geir tók þátt í Ólympíuleikunum í Seoul 1988 og var fyrirliði landsliðsins á Ólympíuleikunum í Barcelona 1992, þar sem liðið hafnaði í fjórða sæti. Geir er næstleikreyndasti leikmaður landsliðsins frá upphafi en hann lék alls 340 leiki og skoraði alls 502 mörk. Geir þjálfaði íslenska landsliðið frá 2016-2018 en þjálfar nú Akureyri Handboltafélag í Olís-deild karla.

Tenglar 
 300. leikur Geirs Sveinssonar; grein í Morgunblaðinu 1996

Íslenskir handknattleiksmenn
Íslenskir handknattleiksþjálfarar
Þjálfarar íslenska karlalandsliðsins í handknattleik
Sigurður Valur Sveinsson

Sigurður Valur Sveinsson (eða Siggi Sveins) (fæddur 5. mars 1959) er íslenskur handknattleiksmaður. Hann spilaði með landsliðinu í fjölda ára, alls 242 landsleiki. Sigurður skoraði alls 736 mörk á ferli sínum með landsliðinu og er 5. markahæsti leikmaður landsliðsins frá upphafi. 

Árið 1969 byrjaði Sigurður að æfa með Þrótti, bæði í handbolta og nokkru fyrr í knattspyrnu. Tímabilið 1975-1976 varð hann Reykjavíkurmeistari með Þrótti 16 ára gamall og Íslandsmeistari í 3. flokki. Árið 1977 spilaði Sigurður fyrsta A-landsleikinn sinn. Leikið var í Vestmannaeyjum gegn Dönum. Árið eftir lék hann með Olympíu í Svíþjóð. 1979-1980 var hann aftur kominn til Þróttar. Liðið komst upp úr 2. deild. 1980-1981 urðu Þróttarar bikarmeistarar og í 2. sæti í 1. deild. 1981-1982 var hann með Þrótti og lenti í 3. sæti í 1. deild. Liðið var slegið út í undanúrslitum Evrópukeppni bikarhafa af Dukla Prag. 

1982-1983 lék Sigurður eitt ár með Nettelstedt í Þýskalandi. Tímabilið 1983-1988 lék hann með Lemgó í Þýskalandi og varð markakóngur í 1. deild einn veturinn. 1988-1990 lék hann með Val og liðið varð bikarmeistari. 1989-1990 lék Sigurður með Dortmund í Þýskalandi og varð markakóngur í 2. deild. 1990-1991 lék Sigurður með Atletico Madrid á Spáni. 1991-1992 lék hann með Selfossi og liðið tapaði fyrir FH í úrslitakeppninni.

Tenglar 
 Stefnan að verða valinn besti varnarmaður deildarinnar; grein í Morgunblaðinu 1992 

Íslenskir handknattleiksmenn
Guðmundur Þórður Guðmundsson

Guðmundur Þórður Guðmundsson (fæddur 23. desember 1960) er handknattleiksþjálfari sem þjálfar íslenska landsliðið. Hann var áður handknattleiksmaður og lék t.d. með félagsliðinu Víking. Fyrsti landsleikur hans sem leikmaður var gegn Belgíu árið 1980. Guðmundur lék alls 230 leiki með landsliðinu og skoraði 356 mörk. Hann var þjálfari karlaliðs Fram sem varð Íslandsmeistari árið 2006. Auk þess hefur hann þjálfað Viking og Aftureldingu.

Guðmundur hefur þjálfað íslenska landsliðið þrívegis: 2001-2004,2008-2012 og frá 2018. Hann var þjálfari íslenska landsliðsins í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008 og þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010. Síðar þjálfaði hann danksa félagið Svendborg og þýska félagið Rhein-Neckar Löwen. Frá 2014 vék Guðmundur sér aftur að landsliðsþjálfun og tók við danska landsliðinu sem hann þjálfaði til ársins 2017. Guðmundur vann gullverðlaun með því á Ólýmpíuleikunum í Ríó árið 2016. Árið 2017 ákvað Guðmundur að taka að sér þjálfun landsliðs Bareins  en sneri svo aftur til íslenska landsliðsins ári síðar.

Tilvísanir

Íslenskir handknattleiksmenn
Þjálfarar íslenska karlalandsliðsins í handknattleik
Íslenskir handknattleiksþjálfarar
Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu