alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skautbúningur

Skautbúningur er íslenskur þjóðbúningur og kvenbúningur sem Sigurður Guðmundsson málari hannaði á árunum 1858 – 1860. Hann dregur nafn af skautafaldinum sem er oftast nefndur faldur.

Búningurinn var úr svörtu klæði, aðskorin treyja með löngum þröngum ermum. Pilsið var sítt og fellt allan hringinn en fellingar þéttari að aftan en framan. Hvít blúnda var í hálsmáli og framan á ermum. Treyjan var krækt saman neðst en tekin saman með nælu við hálsmál en höfð opin yfir barmi og undir var útsaumað eða blúndulagt peysubrjóst. Flauelsborðar í hálsmáli og framan ermum voru með gull- eða silfurbaldýruðum blómsveigum og neðan á pilsið var saumaður blómabekkur í sams konar blómum. Á höfði var hvítur faldur og yfir honum faldblæja og um faldinn var gyllt koffur. Um mittið var stokkabelti.

Árið 1857 kom út löng gagnrýnin ritgerð um íslenska kvenbúninga eftir Sigurð Guðmundsson málara  þar sem hann setti hann þar fram tillögur um breytingar á eldra hátíðabúningi kvenna, faldbúningnum. Greinin hafði mikil áhrif og var fyrsti skautbúningurinn brúðarbúningur í Reykjavík árið 1859 og þann 19. júní 1860 kom Sigurlaug Gunnarsdóttir í Skagafirði fram í skautbúningi.

Heimildir 
 Skautbúningur
  Gersemar og þarfaþing (Texti eftir Elsu E. Guðjónsson) 
 Skautbúningur Alexantrínu drottningar, Hlín, 1. Tölublað (01.01.1967), Blaðsíða 206

Þjóðbúningar
Íslenskur fatnaður
Refilsaumur

Refilsaumur er forn útsaumsaðferð. Bayeux-refillinn er saumaður með refilsaumi. Hann er saumaður með áteiknuðum mynstrum. Varðveist hafa altarisklæði frá miðöldum með refilsaum.  Refilsaumur er unninn í tveimur áföngum, fyrst er saumaður flatsaumur og svo saumaðir þræðir þvert yfir hann með ákveðnu millibili og þeir festir niður með litlum sporum.

Útsaumur
Útsaumur

Útsaumur eða ísaumur er handavinna þar sem ofið efni eða annars konar efni er skreytt með nál og þræði eða garni. Í útsaumi eru einnig notaður önnur efni eins og málmþræðir, perlur, kúlur, fjaðrir og pallíettur. Útsaumur oft notaður á húfur og hatta, ábreiður og veggteppi, treyjur og pils, sokka og skyrtur. 

Meðal forna útsaumstegunda eru refilsaumur, skattering, blómstursaumur, fléttuspor (gamli krosssaumurinn,) augnsaumur, glitsaumur og skakkaglit.

Í námskrá fyrir grunnskóla frá 1977 eru þessar útsaumstegundir nefndar: krosssaumur, þræðispor, frjálst spor, afturstingur, leggsaumur, lykkjuspor, tunguspor og krókspor.

Útsaumur
Oddvør Johansen

Oddvør Johansen (fædd 30. október 1941) er færeyskur rithöfundur.

Verk 
 1982: Lívsins summar (skáldsaga)
 1985 – danska: Livets sommer
 1985 – sænska: Livets sommar
 1983: Hundalív í Grindavági (barnabók)
 1988: Skip í eygsjón (barnabók)
 1990: Bella Katrina (smásaga)
 1993: Ein mamma er ein mamma (skáldsaga)
 1995: Á káta horninum (smásaga)
 1998: Í morgin er aftur ein dagur (skáldsaga, tilnefnd til Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs í 2001)
 2001: Tá ið eg havi málað summarhúsið (skáldsaga)
 2004: Sebastians hús (skáldsaga)
 2005 – íslenska: Sebastianshús
 2006: Úr køksvindeyganum (ritgerðir og smásögur)
 2015: Svanarnir syngja (ritgerðir og smásögur)

Verðlaun og viðurkenningar 

 1983 Bókmenntaverðlaun M.A. Jacobsens fyrir Lívsins Summar. 
 1988 Færeyska barnabókaverðlaun fyrir Skip í Eygsjón
 2001 Tilnefnd til Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs
 2002 Bókmenntaverðlaun M. A. Jacobsens fyrir Tá ið eg havi málað summarhúsið.

Heimildir 

Johansen, Oddvör
Augnsaumur

Augnsaumur er útsaumsgerð  sem er þannig að hvert spor myndar auga. Efnið sem saumað er í verður að vera svo gisið að þræðirnir ýtist saman og það myndist kringlótt op. Augnsaumur er saumaður eftir reitamynstri og algengast að reitur nái yfir fjóra þræði. Í tígullaga augnsaumi er auga oftast úr tólf sporum.

Útsaumur
Fléttuspor

Fléttuspor eða fléttusaumur er gömul gerð af útsaumi sem líkist krosssaumi en er þannig að skásporum til beggja hliða er stinguð niður báðurm í sama farið inn af miðjunni. Sporin eru jafnhá venjulegum krosssaumsporum en til skiptis jafnbreið eða helmingi breiðari.

Heimildir 
 Þóra Pétursdóttir, Jarþrúður Jónsdóttir, Þóra Jónsdóttir,Leiðarvísir til að nema ýmsar kvennlegar hannyrðir.  Reykjavík, 1886
 Elsa Guðjónsson, Íslenzk útsaumsheiti og útsaumsgerðir á miðöldum, Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, (01.01.1972)

Útsaumur
Sprang

Sprang eða sprangsaumur er forn útsaumsaðferð. Sprang virðist hafa verið notað um verk unnin með ísaumuðu neti sem og með úrrakssaum. Sprang var ýmist unnið í net sem var hnýtt og kallaðist þá riðsprang eða í grunn sem saumað var í grunn sem svo efnisþræðir voru dregnir úr.

Orðið sprang kemur í íslenskum miðaldaheimildum oftast fyrir í sambandi við kirkjuklæði og kemur orðið sprangdúkur frá 1394 og í sögu frá svipuðum tíma er talað um sprang í þessari setningu: "þa skal bera til synis þat klokazta smaþing, sem huers hiakona hefir sprangat"
Á 17. öld hefur sprang verið notað um saum í hnýtt net en allt bendir til þess að með tímanum hafi merking orðsins orðið víðtækari og það átt við hvers konar opinn saum, bæði ísaumað net og útdregna og útklippta grunna.

Ekki eru til íslenskar heimildir um þá fléttunartækni sem nefnd er sprang á Norðurlandamálum og felst í að ríða net og sauma þannig að það sé teygjanlegt. Slík net hafa verið notuð allt frá bronsöld sem hárnet.

Heimildir 
 Tíminn, 39. Tölublað (17.02.1966), Blaðsíða 9

Útsaumur
Krosssaumur

Krosssaumur er útsaumsspor þar sem saumað er í kross. Eldri gerð af krosssaum er fléttusaumur.

Útsaumur
Salentó

Salentó eða Salentó-skagi er undir-skagi Ítalíuskaga, það er að segja hæll Ítalíu. Salentó tilheyrir fylkinu Apúlía.
Salentó var áður fyrr nefnt Messapía, Kalabría (sem nú er haft yfir syðsta fylkið á vestur-ströndinni) og Salentína.

Landafræði Ítalíu
Ítalía
Glitsaumur

Glitsaumur er útsaumsspor. Hann var mikið notaður í rúmtjöld og rekkjurefla á 17. og 18. öld. Saumað var í hvítt hörléreft með ullarbandi í mörgum litum. Saumað er í efnið eftir reitamynstri t.d. saumað yfir fjóra þræði en svo þráður hafður á milli spora.

Tengill 
 Glitsaumur, skýringarmynd

útsaumur
Skakkaglit

Skakkaglit er gömul gerð af útsaumi sem talin er eldri gerð af glitsaumi. Saumað er út í einskeft grunnefni eftir reitamynstri en mynstrið skekkist um einn þráð við hvert spor.

útsaumur
Blómstursaumur

Blómstursaumur er útsaumsgerð. Á 18. öld varð tíska að sauma blómsturbekki neðst í pils, svuntur og samfellur. Um miðja 19. öld verða blómstursaumaðar sessur vinsælar. Blómstursaumur er frjáls útsaumur en með blómamynstrum. Útsaumssporið er eins og varpleggur en nálsporið er klofið af þræðinum.

Tengill 
 Fíngerð fegurð í sporum kvenna (Kristín Schmidhauser Jónsdóttir, febrúar 2014)

útsaumur
Berglind Björnsdóttir

Berglind Björnsdóttir (f. 1968) er ljósmyndari.

Menntun
Berglind er fædd og uppalin á Íslandi en hefur einnig búið í Flórída í Bandaríkjum. Hún hóf tveggja ára nám í ljósmyndun við Brevard Community College í Flórída árið 1990. Árið 1992 fluttist Berglind til Arizona þar sem hún hóf B.A. nám í ljósmyndum við Arizona State University og útskrifaðist þaðan 1994. Eftir 10 ára hlé frá námi hóf Berglind nám við Kvikmyndaskóla Íslands, árið 2004.

Verk og sýningar
Fyrsta einkasýning Berglindar var árið 2000 á Hárlist.is í Reykjavík. Sama ár hélt hún aðra sýningu í Gallery Alexie í listahverfinu Chelsea-hverfinu í New York. Aðrar sýningar Berglindar sem eru m.a. 2001 Space Odyssey sem var haldin í Listhúsi Ófeigs árið 2001, Trufluð tilvera í Gallerí Skugga árið 2002 og Hringrás í Hafnarhúsinu árið 2003.

Hún hefur tvisvar tekið þátt í samsýningum í Gerðarsafninu í Kópavogi, einnig á Ljósmyndasafni Íslands. Árið 2010 fékk Berglind styrk úr Menningarsjóði Magnúsar Ólafssonar til að gera ljósmyndabók um íslenskar konur, Modern Icelandic Woman. Berglind ferðaðist um allt land og tók myndir af íslenskum konum allt frá 18 að 88 ára aldri. Konurnar voru myndaðar heima hjá sér eða á stað sem tengist þeim á einhvern hátt.. Bókin vakti nokkra athugli og var afraksturinn kynntur í Ljósmyndasafni Reykjavíkur með sýningunni Kona árið 2012.

Tilvitnanir
 Ljósmyndasafn Reykjavíkur. 2012. Berglind Björnsdóttir - Kona. Sótt 10. október 2013 af http://www.ljosmyndasafnreykjavikur.is/kona/
 BB Photo. 2013. About. Sótt þann 10. október af http://www.berglindbjorns.com/about
 Artótek - Listhlaða í Borgarbókasafninu. 2013. Berglind Björnsdóttir. Sótt 10. október af http://www.artotek.is/artotek/Listamadur/101 
 BB Photo. 2013. Resume of Berglind Björnsdóttir. Sótt þann 10. október af http://internet.is/bbphoto/cv.html

Íslenskir ljósmyndarar
Hnakkur

Hnakkur eða söðull  er  ein tegund reiðtygja.

Algengast var alveg fram á 19. öld að áreiði almennings væri svokallaðir reiðþófar en það voru dýnur úr ullarþæfu. Myndverk frá miðöldum sýna skreytta söðla sem líta út eins og djúpir stólar. Þeir söðlar voru sennilega kallaðir standsöðlar en einkenni þeirra voru háar bríkur að framan og aftan. Þeir voru málaðir eða  látúnsbúnir og voru þá kallaðir látúnssöðlar eða hellusöðlar. Konur riðu í sveifarsöðli en þar var eins konar stóll, breið sveif milli hárra bríka og fótaþjöl fyrir báða fætur. Á 17. öld urðu karlmannssöðlar þægilegri, í stað standsöðla komu bryggjusöðlar eða bryggjuhnakkar með lægri brúnum. Með iðnlærðum söðlasmiðum á miðri 19. öld  komu nýjar gerðir af hnökkum og kvensöðlum, bríkur hurfu og dýnan var stoppuð með togi eða hrosshári og fest undir söðul og hnakk.  Við lok 19. aldar urðu enskir klakksöðlar útbreiddir en í slíkum söðli sátu konur á ská og gátu stýrt hestinum.

Tilvísanir 

Reiðtygi
Ístöð

Ístöð eru sérstakar gjarðir sem  tengdir við hnakka  og ætlaðar til að setja fætur í þegar riðið er á hestbaki. Elstu ístöð frá Norðurlöndum eru frá 8. öld en þau voru þekkt í Asíu á 6. öld. Ístöð komu sér vel í hernaði, þá gátu riddarar hreyft sig frjálslegar á hestbaki.

Heimild 

 Gömul reiðver
Sólrún Michelsen

Sólrún Michelsen (fædd 1948) er færeyskur rithöfundur.

Verk 
1992 Jól hjá Onnu og Jákupi – í Mín jólabók
1994 Argjafrensar (barnabók)
1996 Útiløgukattar (barnabók)
1996 Øðrvísi stuttsøga - Birting
1997 Emma – í Mín jólabók
1998 Mítt gamla land (ljóð) - Birting
1998 Tann fyrsta flykran, Eg kenni eina vættur - í Mín jólabók
1999 Hin útvaldi (ævintýrskáldsaga)
1999 Barnajól, Magga - Mín jólabók
2000 Maya (smásöga) - Birting
2000 Gásasteggin, Postboð - Mín jólabók
2001 Fuglakongurin, Hinumegin vindeyga í Míni jólabók
2002 Angi av deyða (smásöga), Birting
2002 Geislasteinar (ævintýrskaldsøga)
2003 Við vindeygað (ljóð) - Birting
2003 Loppugras (barnaljóð)
2003 Tann fyrsta flykran fall í dag, Ein dag eg lá á bønum í Mín jólabók
2004 Maðurin úr Grauballe (smásöga) - Birting
2005 Sápubløðran í Mín jólabók
2006 Óvitar í Spøkilsið sum flenti
2006 Summi renna í stuttum brókum í Vencil 1
2007 Gjøgnum skygnið stuttsøga í Vencil 3
2007 Jólagávan í Mín jólabók
2007 Tema við slankum (skáldsöga)
2009 Hin blái eingilin (smásöga) í Vencil 6 
2009 Kantatusálmur í Vencili 7
2009 Í opnu hurðini (ljóð)
2009 Sjúrður og dvørgamoy (smásöga, í "Mín jólabók")
2010 Sjúrður og drekin (smásöga, í "Mín jólabók")
2011 Rottan (smásögur)
2013 Torkils Døtur (barnabók)
2013 Hinumegin er mars (skáldsaga)

Verðlaun og viðurkenningar 
2002 Færeysku barnabókaverðlaunin (Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs)
2004 Tilnefnd Barna og unglingaverðlaun Vestnorræna ráðsins fyrir Loppugras
2008 Bókmenntaverðlaun M. A. Jacobsens (Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens)

Heimildir 

Michelsen, Sólrún
Færeyingar
Eyþór Arnalds

Eyþór Laxdal Arnalds (24. nóvember 1964) er íslenskur stjórnmálamaður, tónlistarmaður og stjórnandi í viðskiptalífinu. Hann var forstjóri Strokks Energy, Íslandssíma (nú Vodafone), framkvæmdastjóri hjá OZ og Enpocket sem bæði voru keypt af Nokia.

Tónlist
Eyþór var í pönkhljómsveitinni Tappi tíkarrass með Björk og fleirum. Síðar stofnaði hann rokk/popp-sveitina Todmobile með Þorvaldi Bjarna Þorvaldssyni og Andreu Gylfadóttur.

Stjórnmál
Hann var oddviti Sjálfstæðismanna í Árborg og formaður bæjarráðs frá 2010-2014.

Eyþór var oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í sveitarstjórnarkosningunum árið 2018. Í kosningunum fékk Sjálfstæðisflokkurinn 30,8 prósent atkvæða, mest allra flokka, en tókst þó ekki að mynda meirihluta. Eyþór sat því í minnihluta sem borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík kjörtímabilið 2018-2022.

Eyþór hafði hug á að bjóða sig aftur fram í oddvitasæti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í sveitarstjórnarkosningum árið 2022 en þann 21. desember 2021 lýsti hann því yfir að hann hygðist draga framboð sitt til baka.
´

Viðskipti
Eyþór hefur verið stærsti hluteigandinn í Morgunblaðinu frá árinu 2017. Hann keypti hlut sinn í Morgunblaðinu árið 2017 af sjávarútvegsfélaginu Samherja með 225 milljón króna seljendaláni sem félag Samherja veitti honum. Lánið hefur síðan að mestu verið afskrifað.

Tilvísanir

Fulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur
Íslenskir viðskiptamenn
Íslenskir tónlistarmenn
Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð
Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
Poul F. Joensen

Poul F. Joensen (fæddur 18. nóvember 1898 – 27. júní 1970) var færeyskur rithöfundur og ljóðskáld.

Verk 
 1924 Gaman og álvara; ljóð
 1942 Millum heims og heljar; ljóð
 1955 Lívsins kvæði; ljóð 
 1963 Seggjasøgur úr Sumba I
 1967 Ramar risti hann rúnirnar; ljóð
 1988 Gaman og álvara - Hanus syngur Poul F. (LP - Hanus G. Johansen)
 2012 Heilsan Pól F. - ritstjóri: Jonhard Mikkelsen, Sprotin, Millum heims og heljar, Lívsins kvæði, Ramar risti hann rúnirnar (556 síður)

Verðlaun og viðurkenningar 
 1963 Bókmenntaverðlaun M.A. Jacobsens

Heimildir 

Joensen, Poul F
Pallíetta

Pallíetta  er lítil þunn skífa úr málmi eða málmlituðu plasti sem fest er á klæðnað eða ofin efni til skrauts. Pallíettur endurkasta ljósi og klæðin glitra. Föt skreytt pallíettum eru notuð til hátíðabrigða og í skemmtanaiðnaði svo sem af sýningarfólki í fjölleikahúsum. Pallíettur eru líka notaðar í ýmsa hluti á heimili og í skartgripi.

Skraut
Útsaumur
Handavinna
Kvensöðull

Kvensöðull er sérstök tegund af hnakk eða söðli sem ætlaður var konum sem ferðuðust á hestbaki. Kvensöðlar voru þannig að konan sem reið hestinum sat ekki klofvega heldur út á hlið,oftast til vinstri. Tíska í kvensöðlum fylgdi  eftir tísku í venjulegum söðlum og hnökkum. Á íslenskum miðaldamálverkum má sjá standsöðla en það eru söðlar sem líkjast djúpum stólum með bríkum að framan og aftan. Konur  riðu þá í sveifarsöðli en þar var eins konar stóll, breið sveif milli hárra bríka og fótaþjöl fyrir báða fætur. Slíkir söðlar voru oft mikil listasmíð. Þess er getið að Guðbrandur Þorláksson biskup gaf konu sinni Halldóru Árnadóttur söðul í morgungjöf árið 1572. Hellusöðull var glæsilegasta afbrigði af sveifarsöðlum en það var söðull sem var allur klæddur látúni með skreytingum. Sveifarsöðlar voru algengir fram á miðja 19. öld en þegar iðnlærðir söðlasmiðir taka við söðlasmíð þá breytast söðlar í hnakka að evrópskri fyrirmynd. Kvensöðlar breytast einnig mikið og þá þannig að söðulsveifin er mjókkuð og klædd leðri og er mun neðar en á hinum fornu sveifarsöðlum og er nú kölluð söðulbogi. Bríkurnar hverfa og í staðinn kemur skraut að aftan sem söðulbogi kom úr en hann var svo festur við söðulnef að framan. Dýnan var stoppuð með togi eða hrosshárum og fest undir söðulinn. Við lok 19. aldar varð enskur klakksöðull alsráðandi en í slíkum söðli er klakkur við söðulnef til að hvíla annan fótinn á. Kona í slíkum söðli gat þá snúið sér og stýrt hestinum betur. Slíkan klakksöðul notuðu margar konur fram yfir 1930 en einnig var algengt upp úr aldamótum 1900 að konur notuðu venjulega hnakka.

Heimild 
 Gömul reiðver

Reiðtygi
Skrúður (lystigarður)

Skrúður er lystigarður í Dýrafirði. Hann var stofnaður árið 1909 og var upphafsmaður hans séra Sigtryggur Guðlaugsson. Tilgangur garðsins var að hjálpa til við kennslu við garð og trjárækt en í næsta nágrenni var ungmennaskóli á Núpi.

Garðurinn var gerður up 1992 og árið 1996 afhentur Ísafjarðarbæ, sama ár var evrópulerki valið tré ársins. Hann er dæmi um árangur og sögu garðræktar á norðlægum slóðum.

Svipmyndir

Skrúðgarðar á Íslandi
Dýrafjörður
Núpur (Dýrafirði)

Núpur í Dýrafirði er fyrrum skólasetur, gamalt höfðingjasetur og kirkjustaður. 
Núpur er við norðanverðan Dýrafjörð, utan við Mýrafell. Þar var stofnaður skóli árið 1907 og varð hann síðar héraðsskóli og var starfræktur til 1992. Þar er nú sumarhótel.

Dýrafjörður
Kirkjubólskirkja

Kirkjubólskirkja er útkirkja frá Holti og var helguð Maríu guðsmóður og Þorláki biskupi helga fyrir siðaskipti. Núverandi kirkja  er timburkirkja sem byggð var 1886 og endurbyggð í upphaflegri mynd 1978. Kirkjan  á kaleik og patínu frá 1792 og skírnarsá úr kopar. 

Önundarfjörður
Síður sem þurfa hnit
Skinnklæði

Skinnklæði eru föt gerð út skinni dýra. Skinnklæði voru einkun ætluð sem hlífðarföt við sjósókn á opnum bátum. Þau voru þannig unnin að gærur af sauðfé voru rakaðar og urðu þá að ull og skinnum. Skinnin voru skafin og þurrkuð og þegar þau voru þurr voru þau oftast lituð. Þau voru lituð í sortulyngs- eða birkibarkarseyði eða eirlituð á þann hátt að eir helst í þunnum plötum var látinn liggja um tíma í hlýjum legi og leysast þar upp. Skinnin voru lituð í leginum og þurrkuð. Um 1880 var farið að nota blástein til litunar. Þegar skinn voru þurr voru þau hengd upp í eldhúsi og geymd við hæfilegan reyk þangað til þau voru notuð.

Aðalskinnklæðin voru stakkur og brók.  Til voru þrenns konar stakkar og þrenns konar brækur.
Hempuskinnstakkur var gerður úr  fjórum ærskinnum og fór eitt skinn í sitt hvora ermi  og eitt í framstykki og eitt í afturstykki eða boðanga. Laskaskinnstakkur var eins nema hvað varðar ermar voru minni. Vatnsfaraskinnstakkur var þannig að  á öxlum á ermum voru saumaðar blöðkur og oft var hafður á þeim kragi. Í brók var fór að minnsta kosti eitt sauðskinn í hvora skálm  og í bakhlutann var haft eitt kálfsskinn. Skinnin voru höfð þannig að hálsinn sneri niður. Í botn hverrar skálmar  í venjulegri brók voru saumaðir leðurskór. Brók með leppasólum var svo  þannig að í skálmabotna voru saumaðir illeppar en það voru löguð skinnstykki, sólarnir. Brók með kjöl eða kjölbrók var hvorki með skó eða sóla heldur voru skálmarbotnarnir saumaðir saman undir iljum. Þá þurfti að vera í sjósokkum utan yfir. Sjóskór voru úr sútuðu nautsleðri. þeir urðu mjög hálir.

Heimildir 
 Skinnklæði, Eimreiðin, 2. Hefti (01.04.1929), Blaðsíða 140
 Um verkun þeirra skinna sem í skinnklæði eiga að hafast, Bóndi, 3. tbl. (28.02.1851), Blaðsíða 38

Fatnaður
 fiskveiðar
 saga sjávarútvegs
Aurora Nilsson

Aurora Nilsson eða Rora Asim Khan (1. janúar 1894 – 26. júní 1972) var sænskur rithöfundur sem varð þekkt fyrir skáldævisögu "Flykten från harem"  sem kom út árið 1928 en þar  skrifaði hún um lífsreynslu sína í Afganistan en hún var gift afgönskum diplómat Asim Khan að nafni. Hún skildi við mann sinn árið 1927 og saga hennar gefur innsýn í líf kvenna í Afganistan á þriðja áratug tuttugustu aldar og er ein fyrsta saga af vestrænni konu sem giftist múslima.

Aurora Nilsson frá Svíþjóð var í listnámi í  Berlín í Þýskalandi árið 1925 og kynntist þar tæknifræðinemanum Asin Khan en hann var sonur fyrrum ráðherra í afgönsku stjórninni og var nám hans kostað af ríkisstjórn Afganistan. Afganska sendiráðið lagði blessun sína yfir hjónaband þeirra eftir að Nilsson skrifaði undir að hún myndi taka upp afganska siði og síðar snúast til Múhameðstrúar. Hún fylgdi Khan til Afganistan árið 1926 og lýsir í sögu sinni umskiptum eiginmannsins eftir því sem þau koma nær heimkynnum hans. Hún lýsir líka þeim erfiðleikum sem mæta þeim, eiginmaður hennar fær ekki starf og hún heimsækir hirðina og ýmsa embættismenn og lýsir viðkynningu við þá og samfélaginu. Nilsson lýsir drottningunni Soraya Tarzi og móður konungsins  Ollja Hassrat.

Árið 1927 tekst henni að skilja við eiginmanninn með aðstoð þýska sendiráðsins og fer á gistihús og býður eftir að henni berist ferðafé til heimfarar til Svíþjóðar.

Fyrrum eiginmaður hennar Asim Khan var líflátinn í Afganistan árið  1933 eftir að hafa tekið af lífi þrjá starfsmenn breska sendiráðsins í Kabúl en fyrir honum mun hafa vakað af stað deilum milli Bretlands og konungsins Mohammed Nadir Shah sem var hliðhollur Bretum og stuðla að því að fyrrum konungur Amanullah Khan kæmist aftur til valda. Þetta mun hafa stuðalað að því að Nadir konungur missti völdin seinna sama ár.

Tenglar 

 Flóttinn úr kvennabúrinu 1, Eimreiðin, 2. Hefti (01.04.1929), Blaðsíða 168
 Flóttinn úr kvennabúrinu 2
 Flóttinn úr kvennabúrinu 3

 Sænskir rithöfundar
Skikkja

Skikkja  er laust klæði sem borið er yfir innifatnaði og þjónar sama tilgangi og yfirhafnir eins og frakkar og úlpur og hlífir þeim sem ber skikkjuna við kulda, regni og vindi og geta líka verið hluti af fatatísku.

fatnaður
Magnús Tómasson

Magnús Tómasson (f. 29. apríl  1943) er íslenskur myndlistarmaður.

Nám 
Hann stundaði nám við Menntaskólann í Reykjavík og að því loknu hélt hann til Kaupmannahafnar í nám við Konunglegu listaakademíuna. Þar lærði hann í málaradeild, grafíkdeild og deild sem kallast „Mur og Rumkunst“.  Eftir námið þar hélt Magnús aftur heim til Íslands þar sem hann varð einn af forsprökkum SÚM hópsins. Þar vann hann með mönnum eins og Sigurði Guðmundssyni, Hreini Friðfinnssyni og Jóni Gunnari Árnasyni.

Helstu verk 
Þotuhreiðrið - er höggmynd sem stendur við Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Verkið er risastórt egg úr ryðfríu stáli, en þotutrjóna sem líkist gogg brýst út úr egginu.  

Minnismerki um óþekkta embættismanninn - verkið stóð áður fyrr í garði fyrir aftan Hótel Borg, nánar tiltekið milli Lækjargötu og Pósthússtrætis. Núna stendur það fyrir framan Iðnó, en það var fært þangað árið 2012 í þeim tilgangi að gera það sýnilegra.  

Hús tímans - hús skáldsins - er 6 metra útilistaverk, unnið úr eir og grjóti, meðhöndluðu með platínu sem stendur við Stekkjarflöt í Mosfellsbæ. Verkið er líklegast tilvísun í Gljúfrastein, hús Halldórs Laxness, en það hefur gjarnan verið kallað hús skáldsins. 

Amlóði - verk sem unnið er úr basaltbjargi sem stendur á fjórum bognum stálfótum. Verkið er á Seltjarnarnesi, nálægt Valhúsahæð.

Tilvísanir 

Íslenskir myndlistarmenn
Sjal

Sjal (þríhyrna eða herðaklútur) er klæðisplagg sem lagt er yfir herðar, efri hluta líkama og handleggi (herðasjal) og stundum einnig yfir höfuð (höfuðsjal). Það er venjulega ferkantað eða aflangt og oft brotið saman í þríhyrning.

fatnaður
Þverá

Þverá er á sem rennur í aðra stærri á við ármót og endar þar með samkvæmt mannana skilgreiningum. Það gagnstæða við þverá er aðalá. Þverá er eitt algengasta árnafn á Íslandi og einnig mjög algengt bæjarnafn.

Þverám er oft skipt í flokka. Þverá í 1. flokki fellur í aðalá og með henni til sjávar. Þverá í 2. flokki fellur í þverá í 1. flokki sem fellur í aðalá sem fellur til sjávar. o.s.frv. Dæmi um stóra þverá í 1. flokki er Tungná sem fellur í Þjórsá og með henni til sjávar. Kaldakvísl er þverá í 2. flokki. Hún fellur í Tungná sem fellur í Þjórsá sem fellur til sjávar.

Ár og fljót

ja:流路形状#支川
Píran

Píran er bær norðarlega á austurströnd Adríahafsins og tilheyrir Slóveníu. Bæjarstjóri Píran er fyrsti svarti bæjarstjóri Slóveníu. Staðir þarna um slóðir hafa venjulega bæði ítalskt og slóvenskt nafn. Ítalska nafn bæjarins er Píranó. Frægasti maður frá bænum er venjulega talinn fiðluleikarinn Giuseppe Tartini og heitir torg bæjarins eftir honum. Skjaldarmerki bæjarins er skjöldur með íslenska fánanum. Íbúatal bæjarins er um 3800 (2018).

Bæir í Slóveníu
Janus á Húsagarði

Janus á Húsagarði (fæddur 13. desember 1975 í Þórshöfn) er  færeyskur  rithöfundur og myndlistarmaður.

Verk 
2008 Ferðin hjá Mosamollis
2010 Ferðin hjá Mosalisu

Verðlaun og viðurkenningar 
 2013 - Grunnur Thorvalds Poulsen av Steinum (stipendium)
 2010 - Færeysku barnabókaverðlaunin

Heimildir 

Húsagarði, Janus á
Húsagarði, Janus á