alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Halldór Ásgrímsson

Halldór Ásgrímsson  (f. 8. september 1947 á Vopnafirði, dáinn í Reykjavík 18. maí 2015) var formaður Framsóknarflokksins og forsætisráðherra Íslands. 

Hann sat á Alþingi Íslendinga, 1974-78 og síðan 1979-2006. Halldór lét af þingmennsku að loknu flokksþingi Framsóknarflokksins í ágúst 2006, eftir 31 árs setu á þingi, en hann var starfsaldursforseti þingsins er hann lét af þingmennsku. Halldór gegndi ráðherraembætti nær samfellt í tvo áratugi, rúm 19 ár, og hefur aðeins Bjarni Benediktsson gegnt lengur ráðherraembætti í stjórnmálasögu landsins. Halldór var sjávarútvegsráðherra 1983 – 1991, dóms- og kirkjumálaráðherra 1988 – 1989, ráðherra norrænnar samvinnu 1985 – 1987, utanríkisráðherra 1995 – 2004 og forsætisráðherra 2004 – 2006. Halldór sat á þingi fyrir Austurlandskjördæmi, fyrst 1974 - 1978 og síðar 1979 - 2003, og loks fyrir Reykjavík norður 2003 - 2006.

Halldór tók við af Davíð Oddssyni sem forsætisráðherra þann 15. september 2004. Hann er fimmtándi maðurinn sem gegnir embætti forsætisráðherra frá stofnun lýðveldisins. Þann 5. júní 2006 tilkynnti Halldór Ásgrímsson að hann hygðist hætta sem forsætisráðherra og sem formaður Framsóknarflokksins. Þessi tilkynning kom í kjölfar slæms gengis Framsóknarflokksins í sveitarstjórnarkosningum það sama ár. Halldór lét af embætti forsætisráðherra á ríkisráðsfundi þann 15. júní 2006 og lét með því af ráðherraembætti eftir rúmlega 19 ára setu í ríkisstjórn samtals. Halldór lét af formennsku í Framsóknarflokknum á flokksþingi þann 19. ágúst 2006, eftir að hafa verið formaður og varaformaður flokksins í rúmlega aldarfjórðung samfellt, sem varaformaður 1980 - 1994 og formaður 1994 - 2006.

1. janúar 2007 tók Halldór við sem framkvæmdastjóri Norrænu ráðherranefndarinnar og sinnti hann því embætti til ársins 2013.

Halldór lést í Reykjavík 18. maí 2015, 67 ára að aldri, af völdum hjartaáfalls.

Tenglar 
 Norræna ráðherranefndin 

Formenn Framsóknarflokksins
Fyrrum Alþingismenn
Þingmenn Framsóknarflokksins
Forsætisráðherrar Íslands
Utanríkisráðherrar Íslands
Sjávarútvegsráðherrar Íslands
Handhafar stórriddarakross með stjörnu Hinnar íslensku fálkaorðu
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu

Varaformenn Framsóknarflokksins
Grindavík

Grindavík er bær og sveitarfélag á sunnanverðum Reykjanesskaga. Sjávarútvegur er aðalatvinnugreinin og meðal stærstu útgerðar- og fiskvinnslufyrirtækin eru Þorbjörn, Vísir og Stakkavík. 

Land Grindavíkur nær frá Reykjanestá og austur að sýslumörkum Árnessýslu. Krýsuvík, sem er innan marka sveitarfélagsins, tilheyrir Hafnarfirði. Þann 20. febrúar 1941 seldi ríkissjóður Hafnarfjarðarkaupstað hluta af landi jarðarinnar Krýsuvíkur og Stóra-Nýjabæjar (Krísuvíkurtorfunni).

Saga 
Samfelld byggð hefur verið í Grindavík frá landnámi. Samkvæmt Landnámu var Grindavík numin af þeim Molda-Gnúpi Hrólfssyni sem settist að í Grindavík og Þóri haustmyrkri Vígbjóðssyni sem nam Selvog og Krýsuvík, stuttu fyrir árið 934.

Í Grindavík hefur verið sjálfvirk veðurathugunarstöð Siglingastofnunar Íslands síðan 1995 en árið 2008 setti Veðurstofan einnig upp sjálfvirka stöð.

Í Grindavík hefur lengi verið starfrækt öflugt björgunar- og slysavarnastarf en þar er Björgunarsveitin Þorbjörn. Frumkvöðull slysavarna á Íslandi, síra Oddur V. Gíslason, var prestur á Stað í Grindavík á árunum 1878-1894, en samhliða preststörfum í Grindavík reri hann til fiskjar og hóf þá mikla baráttu fyrir öryggismálum sjómanna. Björgunarskip Grindvíkinga er nefnt eftir Oddi V. Gíslasyni. Björgunarsveitin Þorbjörn var fyrst björgunarsveita á Íslandi til að nota svokölluð fluglínutæki til björgunar en það var þegar franski togarinn Cap Fagnet strandaði hinn 24. mars 1931.

Menning
Í auðlinda- og menningarhúsinu Kvikunni eru sýningarnar Saltfisksetur, saga saltfiskvinnslu á Íslandi, og Jarðorka, sýning um jarðhita, eldvirkni og jarðskjálfta.

Íþróttir
Í Grindavík er Ungmennafélag Grindavíkur og á UMFG lið í efstu deildum bæði í körfuknattleik og fótbolta.

Þekktir íbúar
Bjarni Sæmundsson Náttúrufræðingur fæddist og ólst upp í Grindavík. 
Guðbergur Bergsson rithöfundur fæddist þar.
Sigvaldi Kaldalóns héraðslæknirinn og tónskáldið bjó  í Grindavík.

Svipmyndir

Tilvísanir

Tenglar 

 Vefsíða Grindavíkurbæjar
 Saga bæjarins
 Myndir
 Loftmynd á Google Maps
 
 Grindavík um aldamótin; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1961
 Vefrit um Grindavík 
 Aðalskipulag Grindavíkur 2010-2030 

 
Veðurathugunarstöðvar á Íslandi
Íslensk sjávarþorp
Þáttun

Þáttun er aðgerð í algebru, sem felst í að finna alla þætti heiltölu eða margliðu. Liðun er andstæða þáttunar.

Þáttun margliða
Margliður eru oftast settar fram á forminu , þar sem  er einhver fasti. Oft viljum við samt fá margliðuna þáttaða, t.d. til að finna núllstöðvar hennar. Þáttun margliðunnar  er , sem dæmi.

Þáttunaraðferðir
 (öfug samokaregla eða summa sinnum mismunur)

Frumtöluþáttun heiltalna
Vinsælt efni í nútímastærðfræði er frumþáttun heiltalna, sem felst í að finna alla frumtöluþætti heiltölu. T.d. hefur talan 15 frumþættina 3 og 5, þ.e. . Eftir því sem talan verður stærri verður erfiðara að finna frumtöluþætti hennar en þetta hefur notagildi i dulmálsfræði. Margir dulmálskóðar í dag byggja á því að ekki er hægt að þátta stórar heiltölur nema á mjög löngum tíma, t.d. RSA dulkóðunin. Ef við til dæmis hugsum okkur tvær mismunandi frumtölur, sem hvor um sig hefði svona 200 tölustafi og margföldum þær síðan saman, þá fengist tala sem væri með eitthvað nálægt 400 tölustöfum. Fengi nú einhver það verkefni að þátta slíka tölu þá gæti það tekið hann margar aldir, jafnvel þótt verkið væri unnið í öflugum tölvum. Um þetta er fjallað á skemmtilegan hátt í bókinni The Code Book, eftir Simon Singh (og víðar).

Tengt efni
LU-þáttun
Frumþáttun

Stærðfræði
Algebra
Nanjing-fjöldamorðin

Nanjing-fjöldamorðin eða það sem hefur stundum verið kallað upp á ensku „The Rape of Nanking“ (íslensk þýðing: „?“), er samheiti yfir þá glæpi sem sem Japanir frömdu gagnvart Kínverjum eftir að hafa hertekið borgina Nanjing í bardaganum um Nanjing 13. desember 1937 í seinna stríði Kína og Japans. 

Japanski herinn nauðgaði og myrti skipulega um 200.000 til 300.000 konum og stúlkum á því tímabili sem þeir héldu borginni (desember 1937 til mars 1938).

1937
Fjöldamorð
Saga Kína
Seinni heimsstyrjöldin
Latte

Latte eða caffè latte er kaffidrykkur búinn til með því að hella flóaðri mjólk yfir lögun af espresso. Hlutfallið milli mjólkur og kaffis er venjulega um 5:1, þannig að caffé latte hefur miklu meiri mjólk en cappuccino þótt stundum sé þessu ruglað saman.

Nafnið kemur úr ítölsku en „caffè latte“ þýðir „mjólkurkaffi“, styttingin „latte“ varð algeng í Bandaríkjunum um 1985. Venjan er að bera caffé latte fram í háu og mjóu glasi og teskeið með löngu handfangi í. Á kaffihúsum er mjólkin yfirleitt flóuð með heitri gufu úr espressóvélinni, rétt eins og þegar mjólkurfroða er búin til og stundum endar dálítil mjólkurfroða efst.

Athugið að ef beðið er um „latte“ á Ítalíu færir þjónninn manni nær örugglega mjólkurglas.

Kaffi
1844

Árið 1844 (MDCCCXLIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Húsakostur í Reykjavík virtur. Í bænum töldust vera 90 hús.
 Viðeyjarprentsmiðja flutt í Bergmannsstofu í Reykjavík.
 3. júní - Síðustu tveir geirfuglarnir sem vitað er um veiddir í Eldey.

Fædd
 27. febrúar - P. Nielsen, íslenskur veðurathugunarmaður (d. 1931).
 2. júlí - Símon Dalaskáld, skáld og förumaður (d. 1916).

Dáin

Erlendis 
 8. mars - Óskar 1. varð konungur Svíþjóðar og Noregs.
 24. maí - Samuel F. B. Morse sendi fyrsta símskeytið á milli bandaríska þinghússins í Washington og járnbrautarstöðvar í Baltimore í Maryland. Í skeytinu stóðu orðin „What hath God wrought“.
 6. júní - Kristileg samtök ungra manna, KFUM, stofnuð í London.
 4. desember - Forsetakosningar í Bandaríkjunum. James K. Polk bar sigurorð af Henry Clay.

Fædd
 14. mars - Úmbertó 1., konungur Ítalíu (d. 1900).
 18. mars - Nikolaj Rimsky-Korsakov, rússneskt tónskáld (d. 1908).
 30. mars - Paul Verlaine, franskt skáld (d. 1896).
 16. apríl - Anatole France, franskur rithöfundur og Nóbelssverðlaunahafi (d. 1924).
 19. apríl - Alexander Ogston, skoskur skurðlæknir (d. 1929).
 12. júní - Klaus Berntsen, danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (d. 1927).
 17. ágúst - Menelik 2., Eþíópíukeisari (d. 1912).
 19. ágúst - Kristian Kaalund, danskur textafræðingur (d. 1919).
 15. október - Friedrich Wilhelm Nietzsche, þýskur fornfræðingur og heimspekingur (d. 1900).
 22. október - Sarah Bernhardt, frönsk leikkona (d. 1923).
 2. nóvember - Mehmed 5., Tyrkjasoldán (d. 1918).
 25. nóvember - Karl Benz, þýskur verkfræðingur og bifreiðahönnuður (d. 1929).
 1. desember - Alexandra, prinsessa af Danmörku og síðar Englandsdrottning, kona Játvarðar 7. (d. 1925).

Dáin
 30. janúar - Johan Carl Thuerecht von Castenschiold, stiftamtmaður á Íslandi (f. 1787).
 15. febrúar - Henry Addington, fyrrum forsætisráðherra Bretlands (f. 1757).
 8. mars - Karl 14. Jóhann (Jean-Baptiste Bernadotte), franskur hershöfðingi og konungur Svíþjóðar (f. 1763).
 24. mars - Bertel Thorvaldsen, danskur myndhöggvari (f. 1770).
 27. júní - Joseph Smith, bandarískur stofnandi mormónatrúarinnar (f. 1805).
 28. júlí - Joseph Bonaparte, bróðir Napóleons 1., konungur Napólí og Spánar (f. 1768).
 Óþekkt dagsetning - Ching Shih, kínverskur sjóræningi (f. 1775).
1844
1843

Árið 1843 (MDCCCXLIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd
 11. desember - Robert Koch, þýskur örverufræðingur (d. 1910).
Dáin

1843
1842

Árið 1842 (MDCCCXLII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd
 24. júní - Ambrose Bierce, Bandarískur háðsdeiluhöfundur, gagnrýnandi, skáld, smásöguhöfundur, ritstjóri og blaðamaður.
 17. ágúst - Hugo Hørring, danskur forsætisráðherra (d. 1909).
 16. nóvember - Hannibal Sehested, forsætisráðherra Danmerkur (d. 1924).
 16. desember - Friedrich Julius Rosenbach, þýskur vísindamaður.

Dáin

1842
1841

Árið 1841 (MDCCCXLI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Í júní - Embættismannanefnd undir forsæti Þorkels A. Hoppes stiftamtmanns ákveður, að Reykjavík skuli verða þingstaður endurreists alþingis.
 Konungleg tilskipun gefin út um flutning latínuskólans frá Bessastöðum til Reykjavíkur.

Fædd

Dáin
 17. maí - Tómas Sæmundsson, prestur og einn Fjölnismanna (f. 1807).

Erlendis 

Fædd
 29. janúar - Henry Morton Stanley, bandarískur blaðamaður og landkönnuður (d. 1904).
 8. september - Antonín Dvořák, tékkneskt tónskáld (d. 1904)
 14. desember - Louis Pio, danskur sósíalistaleiðtogi (d. 1894).
 
Dáin
 20. janúar - Jörgen Jörgensen, Jörundur hundadagakóngur, í Hobart í Tasmaníu.
 1. júní - Nicolas Appert, franskur uppfinningamaður (f. 1749).
 31. október - Georg Anton Friedrich Ast, þýskur heimspekingur og fornfræðingur (f. 1778).

1841
1831

Árið 1831 (MDCCCXXXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 17. janúar - Lorentz Angel Krieger var skipaður í embætti stiftamtmanns en hafði gegnt því frá 1829.
 Fjallvegafélagið var stofnað með forgöngu Bjarna Thorarensen. 

Fædd
 19. maí - Steingrímur Thorsteinsson, skáld (d. 1913).
 1. ágúst - Holger Peter Clausen, kaupmaður og alþingismaður (d. 1901).

Dáin

Erlendis 
 14. janúar - Victor Hugo gaf út skáldsöguna Hringjarinn í Notre Dame.
 25. janúar - Pólska þingið lýsti yfir sjálfstæði landsins. Það leiddi til stríðs við Rússa, sem höfðu ráðið landinu. Í október vann rússneski herinn sigur á liði Pólverja og landið varð aftur hluti af Rússaveldi.
 9. mars - Lúðvík Filippus Frakkakonungur stofnaði frönsku útlendingaherdeildina. 
 7. apríl - Pedro 1. Brasilíukeisari sagði af sér og sonur hans, Pedro 2., tók við.
 1. júní - James Clark Ross upppgötvaði segulnorður á Boothia-skaga.
 21. júlí - Leópold 1. gerðist fyrsti konungur Belgíu.
 27. desember - Charles Darwin lagði upp í siglingu sína um Kyrrahaf með skipinu HMS Beagle.
 New York-háskóli var stofnaður.

Fædd
 12. mars - Clement Studebaker, bandarískur bílasmiður (f. 1888).
 12. ágúst - Helena Petrovna Blavatsky, rússneskur rithöfundur og guðspekingur (d. 1891).
 18. október - Friðrik 3. Þýskalandskeisari (d. 1888).
 11. nóvember - Daniel Willard Fiske, bandarískur ritstjóri og fræðimaður (d. 1904).
 19. nóvember - James Abram Garfield, 20. forseti Bandaríkjanna (d. 1881).

Dáin
 28. apríl - James Monroe, 5. forseti Bandaríkjanna (f. 1758).
 13. júní - James Clerk Maxwell, skoskur stærðfræðingur og eðlisfræðingur (d. 1879).
 14. nóvember - Georg Wilhelm Friedrich Hegel, þýskur heimspekingur (f. 1770).
 23. desember - Emilia Plater, litháísk uppreisnarkona (f. 1806).

1831
1821

Árið 1821 (MDCCCXXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi

 19. desember - Eldgos í Eyjafjallajökli. Úr gosinu dró fljótt eftir nýár en þó varð öðru hverju vart við öskufall allt næsta ár. Gosinu er talið hafa lokið endanlega í ársbyrjun 1823.
 Bjarni Thorsteinsson varð amtmaður í Vesturamti.
 Fyrsta bindið af Árbókum Espólíns kom út.

Fædd

Dáin
 5. apríl - Sæmundur Magnússon Hólm, prestur á Helgafelli.

Erlendis
 25. mars - Grikkland lýsti yfir sjálfstæði frá Ottómanaveldinu. Gríska frelsisstríðið hófst.
 19. júlí - Georg 4. var krýndur konungur Bretlands.
 7. september - Lýðveldið Stóra Kólumbía (nú Venesúela, Kólumbía, Panama og Ekvador) var stofnað. Simón Bólivar varð forseti þess.
 11. september - Grískir uppreisnarmenn stráfelldu alla Tyrki og Gyðinga í bænum Trípólí í Grikklandi.
 15. september – Gvatemala, El Salvador, Hondúras, Níkaragva og Kosta Ríka fengu sjálfstæði frá Spáni. 
 27. september - Mexíkó fékk sjálfstæði.
 Louis Braille hóf að þróa blindraletur.
 Ríkið Líbería stofnað af bandarískum þrælum sem höfðu fengið frelsi.
 Enska dagblaðið The Guardian var stofnað.

Fædd
 3. febrúar - Elizabeth Blackwell, fyrsta bandaríska konan sem lauk læknisprófi (d. 1910).
 17. febrúar - Lola Montez, írsk-spænsk dansmær og hjákona Lúðvíks konungs af Bæjaralandi (d. 1861).
 14. mars - J. J. A. Worsaae, danskur fornleifafræðingur og sagnfræðingur (d. 1885).
 19. mars - Richard Francis Burton, breskur landkönnuður og rithöfundur (d. 1890).
 9. apríl - Charles Baudelaire, franskt ljóðskáld (d. 1867).
 8. maí - Gustave Flaubert , franskur rithöfundur (d. 1880).
 8. maí - William Henry Vanderbilt, bandarískur viðskiptajöfur (d. 1885).
 21. ágúst - Louis Vuitton, franskur tískuhönnuður (d. 1892).
 11. nóvember - Fjodor Dostojevskíj, rússneskur rithöfundur (d. 1881).
 25. desember - Clara Barton, fyrsti forseti bandaríska Rauða krossins. (d. 1912).

Dáin
 23. febrúar - John Keats, enskt skáld (f. 1795).
 5. maí - Napóleon Bónaparte, fyrrverandi keisari Frakklands (f. 1769).

1821
Samsæta

Samsæta getur einnig átt við genasamsætur.

Í efnafræði eru samsætur (ísótóp) ólíkar gerðir sama frumefnis, þar sem fjöldi róteinda í frumeind er sá sami (og því kallast það enn sama frumefnið) en fjöldi nifteinda er mismunandi og því massatalan ólík. Samsætur vetnis eru t.d. 1H1 (einvetni), 2H1 (tvívetni) og 3H1 (þrívetni) þar sem upphöfðu tölurnar tákna fjölda kjarnagna (massatölu), en hnévísirinn táknar fjölda róteinda (sætistölu).

Tengt efni 
 Geislavirk samsæta, geislasamsæta
 Vetnissamsætur

Ytri tenglar 
 

Efnafræði
Kjarneðlisfræði
Liðun

Liðun er aðgerð í algebru þar sem einum eða fleiri þáttum er breytt í liði, oft kallað að „að margfalda upp úr sviga“. 

Dæmi um þátt er . Til að liða þáttinn, þá er a margfaldað inn í svigann, en það þýðir að fyrst er margfaldað ab og síðan ac, sem (í þessu tilviki) er dregið frá. Þá lítur þetta svona út:

Til eru flóknari dæmi um liðun en við skulum taka það skref fyrir skref:

Fyrst skoðum við einn lið: .

Síðan margföldum við fyrri liðinn í hverjum sviga við báða liðina í seinni sviganum og síðan seinni liðinn í fyrri sviganum við hvorn liðinn í seinni sviganum (Frádráttarmerki fyrir framan liði skipta máli):

.

Ef hægt, þá eru liðir sameinaðir, sérstaklega ef þeir eru skilgreindir sem tölur. Í þessu tilviki er ekki hægt að sameina fleiri liði.  Þáttun er andstæða liðunar.

Nokkrar liðunarreglur

 (Ferningsregla fyrir summu)

 (Ferningsregla fyrir mismun)

 (Samokareglan)

Algebra

bn:এক্সপ্রেশন (গণিত)
el:Αλγεβρική παράσταση
eo:Esprimo (matematiko)
fa:عبارت (ریاضیات)
fi:Lauseke (matematiikka)
he:ביטוי (מתמטיקה)
it:Espressione (matematica)
ja:数式
ml:വ്യഞ്ജകം
nl:Uitdrukking (wiskunde)
pt:Expressão matemática
ru:Алгебраическое выражение
sk:Matematický výraz
sl:Matematični izraz
sv:Matematiskt uttryck
zh:表示式
Rasphúsið

Rasphúsið var alræmt fangelsi í Kaupmannahöfn.  Þangað voru dæmdir Íslendingar iðulega sendir.  Ýmis erfiðisvinna tíðkaðist í fangelsum framan af, meðal annars voru fangar látnir raspa niður tré til litunar.  Því voru fangelsi á Norðurlöndum oft uppnefnd rasphús.

Orðið „rasphús“ er einnig notað sem Grýla á börn: „Ef þú gerir þetta aftur verður þú sendur í rasphúsið!“

Tengt efni 
 Brimarhólmur
 Spunahúsið

Fangelsi í Kaupmannahöfn
Seppuku

Seppuku (切腹, せっぷく) eða harakiri (腹切り, はらきり) er virðuleg sjálfsmorðsaðferð sem samúræjar notuðu við viss skilyrði, henni mætti líkja við helgisið. Hún felst í því að kviðrista sjálfan sig fyrir framan vitni, jafnvel er annar samúræji honum til aðstoðar sem afhöfðar hann örskotsstundu eftir að hann hefur kviðrist sig. Í Japan er siður fyrir því að menn skrifi örstutt ljóð (haiku) fyrir dauðan, margir samúræjar skrifuðu slíkt áður en þeir tóku líf sitt.

Japan
Bushido

Bushido (武士道) (íslenska „hættir stríðsmannsins“) eru siðareglur japanskra stríðsmanna (bushi). Oftast notað yfir siðareglur samúræja, sem eru afar strangar og fylgt af ítrustu nákvæmni.

Hættir stríðsmannsins, bushido, einkennast af átta dyggðum:
 義 - gi - Ráðvendni
 勇 - yū - Hugrekki
 仁 - jin - Góðvild
 礼 - rei - Virðing
 誠 - makoto - Heiðarleiki
 名誉 - meiyo - Heiður
 尽忠 - chūgi - Tryggð
 自制 - jisei - Sjálfstjórn

Japan
Japönsk hugtök
Íslenska stafrófið

Íslenska stafrófið er stafróf sem er notað til að skrifa íslensku. Íslenska stafrófið hefur 32 bókstafi, en 26 ef broddstafir eru ekki taldir með. Það notar eftirfarandi bókstafi:  

þar sem broddarnir (´) yfir sérhljóðum tákna hvorki breytileika í áherslu né lengd heldur annað hljóðgildi. Tveir sérstakir stafir í stafrófinu eru þeir þorn og eð en stafurinn Þ hefur verið í stöðugri notkun í íslensku máli frá upphafi.

Stafurinn Z var einu sinni hluti af stafrófinu en var tekinn út árið 1973 vegna þess að z er í íslensku borið fram eins og s og þótti því ástæða til að einfalda stafsetningu. Samtímis var rætt um að fella út y og ý en ekki náðist samstaða um það.

Fimm stafir í íslenska stafrófinu tákna tvö hljóð: x é á ó æ.

Stafirnir C, Q, W, og Z eru ekki notaðir almennt í íslensku, en koma fyrir í sumum nöfnum sem Íslendingar bera, aðallega ættarnöfnum, og finnast á íslensku lyklaborði. Margir telja að þeir ættu að vera með í íslenska stafrófinu, enda er stafrófið fyrst og fremst tæki til þess að raða orðum og/eða nöfnum í "rétta" röð. Séu þessir stafir ekki á ákveðnum stað í stafrófinu getur enginn sagt hvar raða skal nöfnum eins og Carl eða Walter, sem bæði eru vel þekkt hérlendis. Stafrófið var kennt í íslenskum skólum með þessum stöfum allt fram undir 1980. Þá var stafrófið þannig: a, á, b, c, d, ð, e, é, f, g, h, i, í, j, k, l, m, n, o, ó, p, q, r, s, t, u, ú, v, w, x, y, ý, z, þ, æ, ö. Alls 36 stafir.

Íslenska stafrófið á uppruna sinn í latneska stafrófinu, sem á rætur að rekja til gríska stafrófsins.

Íslenskar stafrófsvísur 
A, Á, B, D, Ð, E, É, 
F, G, H, I, Í, J, K.
L, M, N, O, Ó og P,
eiga þar að standa hjá. 
R, S, T, U, Ú, V næst,
X, Y, Ý, svo Þ, Æ, Ö.
Íslenskt stafróf er hér læst
í erindi þessi skrítin tvö.
(Höfundur: Þórarinn Eldjárn)

Hér er svo upprunalega útgáfan af vísunum. Þær birtust fyrst í stafrófskveri séra Gunnars Pálssonar í Hjarðarholti, Lítið ungt stöfunarbarn, sem var prentað í Hrappsey 1782, og eru taldar vera eftir hann. Þetta er sú útgáfa sem flestir þekkja og syngja en á seinni árum hefur J og V þó yfirleitt verið bætt inn:

a, b, c, d, e, f, g
eftir kemur h, i, j, k
l, m, n, o, einnig p,
ætla eg q þar standi hjá.
r, s, t, u eru þar næst
x, y, ý, z, þ, æ, ö
allt Stafrófið er svo læst
í erendi þessi lítil tvö.

Tilvísanir 

Íslenska stafrófið
Afbrigði latneska stafrófsins
Stafróf
1812

Árið 1812 (MDCCCXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Sektir fyrir barneignir ógifts fólks voru numdar úr gildi.
 Apríl - Mannskaðaveður í Önundarfirði, sjö skip með 52 mönnum fórust.

Fædd
 16. janúar - Jón Pétursson háyfirdómari (d. 1896).
 13. nóvember - Páll Melsteð, sagnfræðingur (d. 1910).

Dáin
 11. nóvember - Ólafur Stephensen stiftamtmaður (f. 1731).

Erlendis 
 Napóleon Bónaparte réðist inn í Rússland og komst til Moskvu en tókst ekki að hafa vetursetu þar og miklar hörmungar biðu franska hersins á undanhaldinu.
 Fyrsta bindi Grimmsævintýra kom út í Þýskalandi.
 Helsinki varð höfuðborg Finnlands.
 Stríðið 1812: Bandaríkin fóru í stríð við Bretland í annað og síðasta sinn.
Fædd
 7. febrúar - Charles Dickens, breskur rithöfundur (d. 1870).
 10. apríl - Arthur Edmund Denis Dillon lávarður (d. 1892).
 14. október - Carl Christoffer Georg Andræ danskur forsætisráðherra (d. 1893).

Dáin

1812
1813

Árið 1813 (MDCCCXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd
 19. mars - David Livingstone, skoskur landkönnuður og trúboði (d. 1873). 

Dáin
 10. apríl - Joseph Louis Lagrange, stærðfræðingur (f. 1736)

1813
1814

Árið 1814 (MDCCCXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Tvímála orðabókin Lexicon Islandico-Latino-Danicum eftir Björn Halldórsson var gefin út af Rasmusi Kristjáni Rask.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 Napoléon Bonaparte er sendur í útlegð til Elbu.
 Vínarfundurinn hefst.
 28. mars - Guillotine, sem fann upp fallöxina, jarðsettur í Frakklandi.
 17. maí - Stjórnarskrá Noregs undirrituð.

Fædd

Dáin

1814