alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Andrés Indriðason

Andrés Indriðason (7. ágúst 1941 í Reykjavík - 10. júlí 2020) var íslenskur barna- og unglingabókahöfundur og dagskrárgerðarmaður.

Æska og menntun 
Foreldrar hans voru Indriði Jóhannsson lögregluþjónn og Jóna Kristófersdóttir. Andrés stundaði nám við Menntaskólann í Reykjavík og lauk stúdentsprófi árið 1963. Hann stundaði síðar nám í ensku við Háskóla Íslands. Hann stundaði nám í kvikmyndagerð í Danmörku á árunum 1965-1966.

Störf 
Andrés starfaði sem enskukennari á árunum 1963-1965 og sem blaðamaður á Morgunblaðinu. Þegar Sjónvarpið var stofnað árið 1965 hóf Andrés vinnu þar við dagskrágerð og starfaði þar til 1985. Eftir það helgaði Andrés sig aðallega ritstörfum. Bækur hans hafa verið gefnar út í Þýskalandi, Austurríki, Sviss og Danmörku. Andrés var upphafsmaður þáttanna Gettu betur, sem eru eitt vinsælasta sjónvarpsefni RÚV frá upphafi.

Ritverk

Barna-og unglingabækur 
 Lyklabarn (1979)
 Polli er ekkert blávatn (1981)
 Viltu byrja með mér (1982)
 Fjórtán bráðum fimmtán (1983)
 Töff týpa á föstu (1984)
 Bara stælar (1985)
 Elsku barn (1985)
 Þar var skræpa (1985)
 Enga stæla (1986)
 Með stjörnur í augum (1986)
 Stjörnustælar (1987)
 Upp á æru og trú (1987)
 Alveg milljón (1988)
 Ég veit hvað ég vil (1988)
 Sólarsaga (1989)
 Sprelligosar (1989)
 Manndómur (1990)
 Mundu mig ég man þig (1990)
 Bestu vinir (1991)
 Allt í besta lagi (1992)
 Tröll eru bestu skinn (1993)
 Bara okkar á milli (1994)
 Bara við tvö (1994)
 Líf í tuskunum (1994)
 Gallagripir (1995)
 ævintýralegt samband (1997)
 Eins og skugginn (1998)
 Jólasveinninn minn (2006)

Sviðsverk 
 Köttur út í mýri - var sett upp í Þjóðleikhúsinu árið 1974.
 Aldrei er friður - sett upp hjá Leikfélagi Kópavogs árið 1981

Útvarpsleikrit 
 Elísabet - útvarpsleikhúsið 1974
 Fitubolla - útvarpsleikhúsið 1980
 Appelsínur - útvarpsleikhúsið 1982
 Fiðrildi - útvarpsleikhúsið 1982
 Draumaströndin - útvarpsleikhúsið 1984
 Fimmtudagskvöld - útvarpsleikhúsið 1984
 Greta Garbo fær hlutverk - útvarpsleikhúsið 1985
 Lögtak - útvarpsleikhúsið 1987
 Næturgestur - útvarpsleikhúsið 1987
 Sæluheimar - útvarpsleikhúsið 1988
 Maðkur í mysunni - útvarpsleikhúsið 1988
 Aldrei að víkja - útvarpsleikhúsið 1989
 Harðjaxlinn - útvarpsleikhúsið 1989
 Allt í sómanum - útvarpsleikhúsið 1991
 Ilmur - útvarpsleikhúsið 1993
 Allt hefur sinn tíma - útvarpsleikhúsið 1997

Kvikmyndahandrit og sjónvarpshandrit 
 Veiðiferðin (1980)
 Þessi blessuð börn (sjónvarpsleikrit 1984)
 Það var skræpa (sjónvarpsmynd eftir samnefndri lestrarbók, 1993)
 Líf í tuskunum
 Undir björtum himni

Heimildir

Íslenskir rithöfundar
Fólk fætt árið 1941
Fólk dáið árið 2020
Gösun

Gösun nefnist það ferli þegar kolefnisríku efni er breytt í efnasmíðagas með því að hvarfa það við súrefni og gufu. Þrýstingur og hitastig gufunnar fer eftir hráefninu sem verið er að gasa og hlutfalli H2 og CO sem sóst er eftir, en algengustu hitastigin eru frá nokkur hundruð °C upp í yfir 1000°C við þrýsting frá rúmlega 1 atm upp í 30 atm. Hægt er að gasa með andrúmslofti í stað hreins súrefnis en þá inniheldur afurðin köfnunarefni, er „óhreinni“ og inniheldur minni orku á þyngdareiningu.

Tilvísanir

Heimildir 
Boyle, Godfrey. (2004). Renewable Energy: Power for a Sustainable Future. New York: Oxford University Press Inc.

Efnafræði
Smugan (vefrit)

Smugan er íslenskt vefrit í eigu Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs og einstaklinga. Smugan hefur verið fréttamiðill íslensks félagshyggjufólks, umhverfissinna og vinstrimanna, frá því hún var stofnuð í október 2008. Lilja Skaftadóttir, einn aðaleigenda DV, er annar stærsti eigandi Smugunnar. Ritstjóri Smugunnar er Þóra Kristín Ásgeirsdóttir.

Eignarhald 

Smugan er í eigu Útgáfufélagsins Smugunnar ehf. Stærstu eigendur Útgáfufélagsins Smugunnar eru Vinstrihreyfingin – grænt framboð sem á 40,24% og Lilja Skaftadóttir sem á 23,81%.

Tilvísanir

Tenglar 
 Smugan.is
BBQ-sósa

BBQ-sósa, einnig kölluð grillsósa eða barbecuesósa, er sósa sem er upprunnin í Bandaríkjunum, svo kölluð þar sem BBQ er hljóðstytting af barbecue, eða grill. Sósurnar eru af ýmsum toga, innan Bandaríkjanna finnast margar mismunandi hefðir varðandi innihald sósunnar og álíka er að finna í ýmsum löndum.

Á Íslandi er þekktasta grillsósan blanda af tómötum og púðursykri.

Matur
Herbert Sveinbjörnsson

Herbert Sveinbjörnsson (22. júlí 1973) er íslenskur kvikmyndagerðarmaður sem vinnur við klippingar á RÚV. Hann var formaður stjórnar Borgarahreyfingarinnar - þjóðin á þing. Hann var í fyrsta sæti á lista Borgarahreyfingarinnar í Norðausturkjördæmi fyrir kosningarnar vorið 2009 en náði ekki kjöri. Borgarahreyfingin kom þó fjórum mönnum á þing. Herbert hætti í ágúst 2009 vegna þess óróa sem ríkti innan hreyfingarinnar. Hann bloggaði um málið og sagði:
„Það er erfitt að horfa á barnið sitt verða að athlægi og gera sig að fífli, horfa á það breytast í það sem maður fyrirlítur.“

Tenglar 
 Vefur Borgarahreyfingarinnar 
 Kosningavefur Herberts á vef Borgarahreyfingarinnar.
Norðursnjáldri

Norðsnjáldri

Norðsnjáldri (fræðiheiti: Mesoplodon bidens), einnig svínhvalur, er meðalstór tannhvalur af svínhvalaættinni sem finnst í Norður-Atlantshafinu og við Ísland.

Lýsing 
Norðsnjáldri er 5 til 5,5 metrar á lengd og allt að 1,5 tonn á þyngd. Hausinn er fremur lítill og frammjór og undir honum eru tvær húðfellingar sem liggja samsíða kjálkabeinunum. Trýnið er meðallangt og ekki afmarkað frá enninu. Oftast eru dýrin grá á lit, dekkri á baki en á kviði. Hornið er fremur lítið og aftan við mitt bak. Bægslin eru lítil en þó hlutfallslega stærri en á öðrum svínhvölum. 

Það sérkennilegasta við norðsnjáldra og aðra svínhvali er að dýrið hefur bara eitt par af tönnum. Kýr norðsnjáldra eru þó tannlausar. Tennur tarfanna eru framan við miðju kjálkabeinsins.

Útbreiðsla og hegðun 
Norðsnjáldri hefur einungis fundist í Norður-Atlantshafi og er bundinn við úthafið. Í hvalatalningum Hafrannsóknastofnunnar við Ísland hefur tegundin einungis fundist sunnan við landið. 

Lítið er vitað um fæðu norðsnjáldra, en sennilegast lifa þeir jöfnum höndum á fiski og smokkfiski. 

Oftast halda dýrin sig í minni hópum 2 til 3 dýr en hafa sést í hópum með allt að 15 dýrum.

Veiðar og fjöldi 
Afar lítið er vitað um útbreiðslu og fjölda norðsnjáldra og byggir tegundalýsing á rannsóknum á örfáum dýrum.

Neðanmálsgreinar

Heimildir 
 Ásbjörn Björgvinsson og Helmut Lugmayr, Hvalaskoðun við Ísland (Reykjavík: JPV Útgáfan, 2002).
 Hammond, P.S., G. Bearzi, A. Bjørge, K. Forney, L. Karczmarski, T. Kasuya, W.F. Perrin, M.D. Scott, J.Y. Wang, R.S. Wells og B. Wilson, „Delphinus delphis“, 2008 IUCN Red List of Threatened Species (IUCN 2008).
  Gísli A. Víkingsson, Þorvaldur Gunnlaugsson, Sverrir Halldórsson og Droplaug Ólafsdóttir, 2002, NASS-2001 - Icelandic shipboard survey report, Skýrsla til vísindanefndar IWC (SC/54/09)
 Páll Hersteinsson (ritsj.), Íslensk spendýr (Reykjavík: Vaka-Helgafell, 2005). ISBN 9979-2-1721-9
 Perrin, J., „Striped dolphins“ hjá W. Perrin, B. Wursig og J. Thewissen (ritstj.), Encyclopedia of Marine Mammals (Academic Press, 2002): 245–248. ISBN 0-12-551340-2.
 Reeves, R., B. Stewart, P. Clapham og J. Powell, National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World (New York: A.A. Knopf, 2002). ISBN 0-375-41141-0.
 Sigurður Ægisson, Jón Ásgeir í Aðaldal, Jón Baldur Hlíðberg, Íslenskir hvalir fyrr og nú (Forlagið, 1997).
 Stefán Aðalsteinsson, Villtu spendýrin okkar (Reykjavík: Bjallan, 1987).

Tenglar 
 Hvalir heims (enskur texti) 
 CMS Um norðursnjáldra (á ensku) 
 Kvikmynd um norðursnjáldra (texti á frönsku)
 Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)

Tannhvalir
Gyðingaharpa

Gyðingaharpa (munngígja og stundum einnig nefnd júðaharpa) er hljóðfæri sem haldið er að munni (vörunum) og er með þunnri stálfjöður sem slegin er með fingri og blásið létt. Munnhol þess sem leikur á gyðingahörpuna myndar hljómbotn. Gyðingaharpan er eingöngu kennd við gyðinga en tengist gyðingdóminum ekki neitt. Johann Georg Albrechtsberger, kennari Beethovens, samdi að minnsta kosti sjö konserta fyrir gyðingahörpu, mandóru og strengjahljóðfæri. 

hljóðfæri
Jötundys

Jötundys (tröllastofa eða graftarhellir ) er grafhýsi frá yngri steinöld sem er hlaðið úr stórgrýti.

Tilsvísanir

Tengt efni 
 Dys
 Gröf

Tenglar 
 Tröllastofa - og fleiri fornminjar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967

Greftrunarsiðir
Dys

Fyrir hljómsveitina, sjá Dys (hljómsveit).
Dys er upphækkuð gröf eða grafhýsi úr grjóti. Á fyrri hluta nýsteinaldar voru dysjar í Evrópu gerðar úr fjórum til fimm uppreistum steinum og tveimur sem lagðir voru ofan á. Oft voru þær þó aðeins huldar jarðvegi og steinum raðað í hring (hringdys) eða ferhyrning (langdys) umhverfis. Á Íslandi var fólk dysjað ef ekki þótti tilefni til greftrunar með viðhöfn og voru dysjarnar gerðar úr hrúgu af grjóti. Illþýði og galdramenn voru t.d. yfirleitt dysjuð eða urðuð, þ.e. fleygt yfir þau grjóti og lítt vandað til þessara síðustu híbýla þeirra. Íslensku dysjarnar tengjast því lítt þeim sem tíðkuðust á meginlandi Evrópu.

Hringdys 
Hringdysjar eru svo nefndar þegar haugurinn, sem gerður hefur verið um dysina, er hringlaga. Í þessum dysjum er venjulega aðeins ein steinkista, gerð af fimm hellusteinum, einum á hverja hlið og einum, sem er lagður yfir. Eru steinkistur þessar oft ekki nema hálfur metri á breidd, en 1,25 metrar að lengd. Eitt lík hefur að jafnaði verið jarðsett í slíkri kistu.

Langdys 
Langdysjar eru þannig gerðar, að haugurinn um dysina er aflangur, ferkantaður og í dysinni sjálfri eru oft margar steinkistur af áðurnefndri gerð. Margar langdysjar eru yfir tuttugu metrar á lengd og sex til átta metra breiðar, en dæmi eru til að þær geti verið á annað hundrað metrar á lengd.

Tengt efni 
 Jötundys

Greftrunarsiðir
Vatnsstígur

Vatnsstígur er gata í miðbæ Reykjavíkur og liggur frá Hverfisgötu niður að Skúlagötu. Þvert á Vatnsstíg, milli Skúlagötu og Hverfisgötu, liggur Lindargata. Milli Lindargötu og Hverfisgötu er Veghúsastígur og teygir sig frá Klapparstíg að Vatnsstíg.

Hústökufólk í Skuggaprýði 
Í apríl 2009 birtust fréttir um hústökufólk í húsi sem stendur við Vatnsstíg 4, og hefur stundum gengið undir nafninu Skuggaprýði.  Þann 15. apríl réðst óeirðarlögregla inn í húsið og handtók 22.  Mjög mismunandi skoðanir voru vegna aðgerðanna, enda húsin í eigu fyrirtækja sem tengjast útrásarvíkingum.

Myndir

Tilvísanir 

Miðborg Reykjavíkur
Götur í Reykjavík
Líffæramyndun

Líffæramyndun er hluti ef því þegar fóstur þroskasten þar sem innri líffæri lífveru myndast út frá útlaginuen, miðlaginuen og innlaginuen. Líffæramyndun á sér stað í manneskju í þriðju til áttundu viku í móðurlífi.

Þroskalíffræði
Fósturmyndun
Þrepaeiming

Þrepaeiming er aðferð notuð til að skipta blöndu niður eftir einstökum efnum hennar. Þrepaeiming er oftast notuð í iðnaði til að skipta hráolíu niður eftir sameindum þeirra. Hráolía inniheldur þúsundir mismunandi kolvetnissameinda og suðumark þeirra hækkar eftir því sem fjöldi kolefnisatóma sameindanna fjölgar. Þrepaeiming er sérstök tegund af eimingu.

Þrepaeiming hráolíu 
Áður en þrepaeiming hefst er olían hituð þar til léttari sameindir hennar hafa gufað upp. Olíunni og gasinu er þá dælt inn á þrepaeimingarturn þar sem þyngstu sameindirnar (sem ekki hafa gufað upp) falla til botns. Hinar sameindirnar færast upp turninn. Þrepaeimingarturninn er hæðaskiptur með mismunandi hitastigi á hverri hæð, kólnandi eftir því sem ofar kemur. Í hvert skipti sem gasið færist upp milli hæða kemst það í kaldara umhverfi þar sem þyngstu sameindirnar falla út en þær léttari halda ferð sinni áfram upp turninn þar til toppi hans er náð.

Dæmi um þrepaeimingu er þegar hráolía er fyrst hituð í rúmlega 400 °C við 1 atm þrýsting. Við það gufa öll efnasambönd olíunnar upp sem innihalda 20 eða færri kolefnisatóm. 400 °C heitri olíu-gasblöndunni er dælt inn á þrepaeimingarturninn þar sem fljótandi hluti olíunnar fellur á botninn. Það sem gufar upp fer upp turninn og fellur út eftir því sem kólnar þegar ofar kemur í turninum. Botnfallinu neðst í turninum má svo til dæmis dæla inn á annan þrepaeimingarturn með minni þrýstingi og/eða hærra hitastigi þar sem hægt er að aðskilja sameindirnar sem innihalda fleiri en 20 kolefnisatóm.

Tilvísanir

Heimildir 
 Moore John W., Conrad L. Stanitski og Peter C. Jurs. (2008). Chemistry: The Molecular Science (Thomson, Brooks Cole).

Eiming

de:Destillation#Fraktionierte Destillation
ja:蒸留#精留
Dísilvél

Dísilvél er brunahreyfill sem gengur fyrir dísilolíu. Hún dregur nafn sitt af  þýska verkfræðingnum Rudolf Diesel (1858 – 1913). Diesel fann upp dísilvélina þegar hann var að hanna nýja vél með betri nýtni en gufuvélin hafði.  Upphaflega hannaði Diesel vélina til að ganga á koladufti, þar næst gerði hann tilraunir með grænmetisolíu og loks með dísilolíu sem unnin var úr hráolíu.

Dísilvélar ganga fyrir olíum sem innihalda kolvetniskeðjur sem samanstanda af um það bil 10 til 18 kolefnisatómum. Því til samanburðar ganga bensínvélar fyrir olíum sem innihalda kolvetniskeðjur úr um það bil 5 til 10 koletnisatómum. Kolvetniskeðjur dísilolíu hafa lægri sjálfskviknunarhitastig en kolvetniskeðjur bensíns, því þurfa dísilvélar ekki kerti til að kveikja í olíunni líkt og bensínvélar þurfa.

Dísilvélar brenna eldsneyti undir eigin þrýstingi. Ferlið fer fram þannig að eldsneyti er sprautað inn í brunarýmið með dísum eftir að lofti hefur verið þjappað saman í rýminu. Við þetta kviknar í olíunni undan þrýstingi. Ólíkt bensínvélum, sem að blanda bensín og lofti saman áður en að kveikt er í eldsneytinu. Dísilvélin þarf því ekki kerti til þess að kveikja í eldsneytinu. Til að fá kveikihraðan sem mestan er díselolíunni dælt inn í brunaholið undir háum þrýstingi. Því hærri þrýstingur, því betra niðurbrot á úðanum og styttist þá brunatíminn. (aukin snerpa)
Til að auka afkastagetu dísilvéla eru oftast settar forþjöppur á þær sem þjappa saman og kæla loft til þess að gera það þéttara áður en það fer í brunahólf vélarinnar. 

Dísilvélar eru oftast notaðar í skipum og vinnutækjum en finnast ennþá í mörgum bílum.
Vegna útblásturs dísilvéla og aðra brunuhreyfla er áætlað að banna nýskráningu á bensín og dísil bílum á Íslandi árið 2030. 
Rudolf Diesel sem fann upp dísilmótorinn er talinn hafa fyrirfarið sér í Norður-sjó á leið sinni frá Antwerp, Belgíu til London, Englands um borð í SS Dresden. Diesel hafði fengið sér að borða að kvöldi 29. September 1913 og ætlað að fara í rúm sitt um kl 10 um kvöldið. Diesel sást aldrei aftur á lífi eftir þetta og voru engin ummerki að hann hafði farið að sofa í rúmi sínu. Hollenskur bátur fann lík hans 10 dögum seinna en var óþekkjanlegt, hollensku sjómennirnir tóku muni og vösum hans. 13. október bar sonur Rudolfs Diesels kennsl á munina.
Ekki er staðfest að Diesel hafi fyrirfarið sér en vikunni eftir að hann hvarf opnaði kona hans tösku á heimili þeirra sem innihélt 20.000 þýsk mörk (15 milljónir ISK í dag). Talið er að Diesel hafi fyrirfarið sér í þeirri trú að hann hafi mistekist og að hönnun hans að dísilvél væru mistök. Dísilmótorinn þróaðist hratt á árunum eftir andlát Diesels.

Tilvísanir

Heimildir 
 Moore John W., Conrad L. Stanitski og Peter C. Jurs. (2008). Chemistry: The Molecular Science (Thomson, Brooks Cole).
 „Rudolf Christian Karl Diesel“ (2009), Britannica Online (Sótt 9. apríl 2009).

Vélfræði
Litningsendi

Litningsendi, einnig kallaður telómer eða oddhulsa er kirnaröð á enda línulegra litninga. Röðin samanstendur af TTAGGG endurtekinni nokkur þúsund sinnum. Litningsendinn ver erfðaupplýsingar litningsins gegn skaða sem annars yrði vegna þess að litningurinn styttist við hverja afritun.

Heimildir 

Litningar
Sameindalíffræði
Stóragjá

Stóragjá er neðanjarðarlaug í hrauninu við Mývatn, ekki langt frá gatnamótunum við Reykjahlíð og var í eina tíð vinsæll baðstaður. Í raun er Stóragjá tvær neðanjarðarlaugar sem liggja samhliða, önnur ætlað karlmönnum, hin konum. Núorðið er ekki talið ráðlegt að baða sig í lauginni vegna saurgerla sem fundist hafa í henni.  Hitastig vatnsins er um 29 °C.

Tengt efni 
 Grjótagjá

Hellar á Íslandi
Mývatnssveit
Mannvirkjagerð

Í byggingarlist og byggingarverkfræði, er mannvirkjagerð aðferð sem samanstendur af byggingu grunngerðar. Mannvirkjagerð er verk fjölverkavinnslu og samhæfingar. Verk mannvirkjagerðar er stjórnað af verkefnisstjóra.

Nauðsynlegt er að skipuleggja mannvirkjagerðaverk ítarlega svo að þau gangi vel. Hönnun, umhverfisáhrif, tímaáætlun, fjárhagsáætlun, öryggi, auðfáanleiki efna, vörustjórnun  og lögmæti eru öll mikilvægir þættir í mannvirkjagerð.

Mannvirkjagerð 
Byggingarverkfræði
Skápur

Skápur er tegund húsgagna oft gerð úr viði og notuð inni á heimilum til að geyma hluti til dæmis eins og mat og leirvörur eða föt, svo að þau séu vernduð frá ryki og óhreinindum. Skápur getur líka átt við litla geymslu. Stundum er hægt að ganga inn í stærri skápa.

Þurrkskápur er stór skápur oft með vatnshitara og hillum til að geyma þurr föt, rúmföt og handklæði.

Sjálft orðið er 17. aldar tökuorð úr dönsku.

Sjá einnig 
 Fataskápur
 Ísskápur

Húsgögn
Sverrir Kristjánsson

Sverrir Kristjánsson (7. febrúar 1908 – 26. febrúar 1976) var íslenskur sagnfræðingur, þýðandi og rithöfundur. Ritsafn hans kom út árið 1981 í fjórum bindum. 

Sverrir var sonur Bárðar Kristjáns Guðmundssonar verkamanns og Guðrúnar V. Guðmundsdóttur. Hann varð stúdent frá MR 1928 og nam síðan sagnfræði við háskólann í Kaupmannahöfn og um skeið í Berlín. Eftir að hann kom heim frá námi vann hann sem kennari í Reykjavík í nokkur ár.

Þá starfaði hann, '56-'58, við að skrá íslensk bréf í dönskum söfnum. Skrá þessi, sem gerð var í tvítaki og geymd er í Landsbókasafni og Konungsbókhlöðu, hefur stórum auðveldað íslenskum fræðimönnum aðgang að þeim fróðleikssjó, sem bréfin búa yfir.

Sverrir samdi ótal bóka um sagnfræðileg efni og þýddi bæði leikrit og skáldsögur. 

Sverrir var þrígiftur.

Eitt og annað 
  Árið 1973 tók Pétur Pétursson þulur viðtal við Sverri í þættinum: Maður er nefndur. Þrjár dætur próf. Árna Pálssonar, fengu lögbann á þáttinn þar eð þær töldu ástæðu til að ætla, að óvirðulegum orðum yrði farið um föður þeirra i þættinum og lögðu fram 30 þúsund krónur til tryggingar lögbanninu. Þátturinn beið flutnings í hálft annað ár.

Tenglar 
 Barbararnir og heimsveldið; grein í Morgunblaðinu 1966

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir sagnfræðingar
Íslenskir þýðendur
Eyjólfsstaðir

Eyjólfsstaðir í Fossárdal er gamalt íbúðarhús og þar hefur lengst verið búið af öllum bæjum í Fossárdalnum. Síðustu ábúendur þar voru Eyþór Guðmundsson og Alda Jónsdóttir sem byggðu síðan nýjan bæ innar í dalnum.

Í gamla bænum á Eyjólfsstöðum er nú rekið gistiheimili. Það hefur verið gert upp að hluta.

Íslenskir bæir
Múlaþing
Tvíhlustarsláttur

Tvíhlustarsláttur er þegar tvö ólík hljóð eru spiluð í sitt hvort eyra á sama tíma.

Tengill
Kósi

Kósi (kós eða kóssi) er hlíf, oftast úr málmi en líka úr plasti eða öðru efni, til varnar sliti innan í gati eða lykkju sem band leikur í. Á reimuðum skóm eru tveir ristarflipar og á hvorum tveggja þeirra er oftast röð kósa sem skóþvengir eru þræddir í gegnum. Kósar eru líka algengir á beislum, beltum og seglum. Kósar eru einnig notaðir sem skraut á fatnaði, án nokkurs sérstaks tilgangs. 

Í hestamennsku er talað um að ríða kósa af og merkir að ríða í einum fleng eða flengríða, það er greitt. 

Festingar
Stoðnet

Stoðnet er búnaður sem notaður er í læknisfræðilegum tilgangi við að halda líkamlegu holi opnu, svo sem æðum eða öðrum rásum líkamans sem sjúkdómar eða slys hafa skaddað. 

Læknisfræði

es:Stent
Kviksjá

Kviksjá getur líka átt við útvarpsþáttinn Kviksjá
Kviksjá (skrautstokkur, skraut(flygsu)kíkir eða kaleidóskóp) er rörlaga leikfang sem er alsett speglum að innanverðu sem endurspegla litlar skrautflygsur, t.d. glerbúta og perlur, sem hafa verið komið fyrir í rörinu. Þegar síðan er horft í kviksjána má sjá samhverf form og með því að snúa henni ummyndast þau og breytast. Kviksjáin var þekkt í Grikklandi til forna, en Sir David Brewster enduruppgötvaði hana árið 1816 og fékk einkaleyfi fyrir henni árið 1817.

Tenglar 
 Kviksjá

Leikföng
Charles Rollin

Charles Rollin (30. janúar 1661 – 13. september 1741) var franskur sagnfræðingur. Hann var sonur iðnaðarmanns en fékk styrk til náms í Collége du Plessis þar sem hann lagði stund á guðfræði en tók ekki prestsvígslu. Tuttugu og tveggja ára gamall fékk hann stöðu við háskólann og 1687 stöðu kennara í mælskufræði. 1684 varð hann rektor við Parísarháskóla. 

Hann var jansenisti sem kostaði hann rektorsstöðuna og kom í veg fyrir að hann fengi inngöngu í Frönsku akademíuna. Hann mótmælti páfabullunni Unigenitus opinberlega.

Þekktustu verk Rollins eru verk um fornöldina sem hann gaf út á efri árum; Histoire ancienne des Égyptiens, des Carthaginois, des Assyriens, des Babyloniens, des Mèdes et des Perses, des Macédoniens, des Grecs sem kom út 1730-1738 og Histoire romaine depuis la fondation de Rome jusqu’à la bataille d’Actium sem kom út 1741.

Franskir sagnfræðingar
Steven Gerrard

Steven George Gerrard (f. 30. maí 1980 í Whiston, Merseyside, Englandi) er enskur fyrrum knattspyrnumaður og núverandi þjálfari. Með Liverpool FC vann hann einn FA-bikar, 3 deildarbikara, einn UEFA-bikar og einn Meistaradeildarbikar. Hann lék eitt tímabil með LA Galaxy eftir að hann hætti hjá Liverpool árið 2015. Gerrard var þekktur fyrir sterk og hröð hlaup, skotkraft og nákvæmni. Hann var bæði fyrirliði Liverpool og enska landsliðsins.

Gerrard lagði skóna á hilluna árið 2016. Árið eftir hóf hann að þjálfa ungmennalið Liverpool undir 18 ára. Gerrard var svo skipaður þjálfari Rangers í Skotlandi vorið 2018. Frá 2021-2022 stýrði hann Aston Villa.

Tilvísanir 

Enskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1980
Braunau am Inn

Braunau am Inn er borg í fylkinu Efra Austurríki í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2015 var 16 þúsund.

Borgin er fæðingarstaður Adolfs Hitler.

Borgir í Austurríki
Hjaltalín (ættarnafn)

Hjaltalín er íslenskt ættarnafn. Á Íslandi bera 111 manns ættarnafnið. Fyrsti maðurinn til að bera Hjaltalínsnafnið var Jón Oddson Hjaltalín (1687-1755). Hann var vinnupiltur á Reykjum í Hjaltadal. Talið er að Hjaltalínsnafnið sé dregið af nafni dalsins, Hjaltadalur. Seinna varð Jón lögréttumaður og sýslumaður í Gullbringu- og Kjósarsýslu.

Meðal þekktra nafnhafa var Oddur Hjaltalín (1782-1840), landlæknir.

Íslensk ættarnöfn
Grettisbeltið

Grettisbeltið er elsti verðlaunagripur á Íslandi og er veitt í glímu á Glímukeppni Íslands. Fyrst var keppt um Grettisbeltið á Akureyri hinn 20. ágúst 1906. Sá sem ber Grettisbeltið er titlaður glímukóngur.

Glímukóngar Íslands

Tengt efni 
 Freyjumenið

Tenglar 
 Glímt bráðum í 100 ár; grein í Morgunblaðinu 2005
 Fyrst keppt um Grettisbeltið 1906 á Akureyri; grein í Morgunblaðinu 2005
 Hálfrar aldar afmæli Íslandsglímunnar og Grettisbeltisins; grein í Alþýðublaðið 1956
Ibiza

Ibiza (stundum skrifað Íbíza eða Íbísa á íslensku) (katalónska Eivissa) er ein Baleareyjum í Miðjarðarhafi, nokkuð vestur af Majorka. Ibiza tilheyrir Spáni. Ibiza er stundum nefnd „eyjan hvíta“ eftir hvítmáluðu húsunum á eyjunni.

heiti eyjarinnar er er komið úr fönikísku frá Ibossim sem þýðir "eyja (guðsins) Bes".

Tenglar 
 Ibiza; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1977

Eyjar við Spán
Miðjarðarhaf