alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Harðfiskur

Harðfiskur er þurrkaður og barinn fiskur, oftast unninn úr ýsu, steinbít eða þorski, en einnig þekkist harðfiskvinnsla úr ufsa, kolmunna og lúðu. Harðfiskur var áður fyrr einn helsti matur Íslendinga, og var hann gjarnan borðaður með smjöri eða sölvum. Er harðfiskur sérlega próteinrík næring, harðfiskur (ýsa) inniheldur 80-85% prótein.

Á Íslandi er ársframleiðsla á harðfiski nú milli 200 og 250 tonn sem framleitt er úr 2.800 - 3.000 tonnum af slægðum fiski með haus.

Vinnsla 
Hráefnið sem fer í harðfisk er ævinlega ferskt og er nær eingöngu um að ræða fisk sem veiddur er á línu, sem beitt er með síli, síld, gervibeitu eða Kyrrahafsmakríl. Slík veiðiaðferð er talin uppfylla kröfur um vistvænar veiðar einna best. Þegar fiskurinn er kominn í land er hann þurrkaður, en þrjár aðferðir eru helst notaðar við þurrkunina; 

 Útiþurrkun, þar sem fiskurinn er handflakaður, flökin snyrt og hreinsuð og sjáanleg bein og blóð fjarlægð. Skorið er gat í sporðinn til að hengja flakið upp. Að því loknu eru flökin böðuð upp úr saltpækli (3,5%) og hengd upp í 4-6 vikur. Hjallarnir sem fiskurinn er hengdur upp í eru gjarnan staðsettir á annesjum eða þar sem vindar vel í gegnum þá, en þannig næst sem best og hröðust þurrkun. Hafa Vestfirðir þótt henta sérstaklega vel til þessarar vinnslu sökum þurrs loftslags.
 Heit loftþurrkun, þar sem fiskurinn er handflakaður, flökin snyrt og hreinsuð og sjáanleg bein og blóð fjarlægð. Þá er hráefnið baðað upp úr 5% saltpækli, fiskurinn er síðan frystur, skorinn í bita og raðað á grind sem sett er inn í þurkklefa. Heita loftið veldur því að fiskurinn hitnar, en við það gufar vatn upp úr honum. Tekur þessi vinnsluaðferð um 36-48 klst.
 Kæliþurrkun, þar sem fiskurinn er handflakaður, flökin snyrt og hreinsuð og sjáanleg bein og blóð fjarlægð. Þá er fiskurinn látinn liggja í 2% saltpækli í um 30 mínútur. Loks er fiskurinn þurrkaður í þurrklefa, þar sem þurrkað er við -5 °C-0 °C.

Einungis um 10% af upphaflega hráefninu skilar sér í seljanlegri vöru eftir þurrkun. Endurspeglar hátt söluverð á harðfiski þessa staðreynd.

Heimildir 
Harðfiskur sem heilsufæði. Skýrsla Matís.

Tenglar 
 „Harðfiskur“; grein í Ægi 1934
 „Harðfiskvinnsla Stútungs h.f í Hveragerði“; grein í Morgunblaðinu 1980

Íslensk matargerð
Gísli Þór Ólafsson

Gísli Þór Ólafsson (Gillon) (f. 1979) er íslenskur tónlistarmaður og ljóðskáld sem hefur gefið út sjö ljóðabækur og fimm hljómplötur. Hann spilar á bassa í hljómsveitinni Contalgen funeral.
Ljóð eftir hann hafa birst í tímaritinu Stína og í Tímariti Máls og menningar. Hans nýjustu verk eru ljóðabókin Svartuggar (2019) og breiðskífan Bláturnablús, en hún kom út á streymisveitum þann 22. febrúar 2022 og á vínyl 23. maí sama ár.

Ljóðabækur 
 Harmonikkublús (2006)
 Aðbókin (2007)
 Ég bið að heilsa þér (2008)
 Hér var eitt sinn annað skóhorn (2009)
 Sæunnarkveðja - sjóljóð (2010)
 Safnljóð 2006-2016 (2016)
 Vélmennadans (2017)
 Svartuggar (2019)

Hljómplötur 
 Næturgárun (2012)
 Bláar raddir (2013)
 Ýlfur (2014)
 Gillon (2016) 
 Bláturnablús (2022)

Smáskífur og myndbönd 
 Draumvísi (2013)
 Lukkuklukkur (2020)
 Fíll og köttur (2021) 
 Má ekki elska þig (2021)
 Tímaglas (2022)

Íslensk ljóðskáld
Íslenskir tónlistarmenn
Þorbjörn bitra

Þorbjörn bitra var landnámsmaður í Bitrufirði á Ströndum og segir Landnáma að hann hafi verið víkingur og illmenni. Hann „fór til Íslands með skuldalið sitt; hann nam fjörð þann, er nú heitir Bitra, og bjó þar“. 

Nokkru eftir að Þorbjörn nam Bitrufjörð kom Guðlaugur, bróðir landnámsmannsins Gils skeiðarnefs í Gilsfirði, til Íslands á skipi sínu og strandaði við höfða þann sem síðan heitir Guðlaugshöfði. Hann komst sjálfur á land ásamt konu sinni og dóttur en aðrir menn fórust. Þorbjörn bitra kom þar að og drap hjónin en tók stúlkuna og ól upp. En þegar Gils bróðir Guðlaugs komst á snoðir um þetta fór hann og hefndi bróður síns með því að drepa Þorbjörn og fleiri menn.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Friðmundur (landnámsmaður)

Friðmundur var landnámsmaður í Vestur-Húnavatnssýslu að því er segir í Landnámabók; hann fékk land hjá Ingimundi gamla og hafði komið með honum til landsins en Landnámu og Vatnsdæla sögu ber ekki saman um hvort hann hafi verið þræll eða frjáls maður. Hafi hann verið þræll hefur Ingimundur gefið honum frelsi áður en hann nam land.

„Friðmundur nam Forsæludal“, segir í Landnámu og ekkert meir um landnám Friðmundar, en Vatnsdæla segir aftur á móti að sá sem nam Forsæludal, sem er suður af Vatnsdal, hafi heitið Þórólfur heljarskinn og verið mikill ójafnaðarmaður og óvinsæll. Sagt er að hann hafi gert virki suður við Friðmundará og gert margan óskunda. Hann var grunaður um mannblót. Nokkrir illvirkjar, „hans jafningjar eða verri“, söfnuðust þar að honum en á endanum fóru synir Ingimundar gamla að þeim og drápu.

Heimildir 
 
 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Austur-Húnavatnssýsla
Norbert Elias

Norbert Elias (22. júní 1897 – 1. ágúst 1990) var þýskur félagsfræðingur af gyðingaættum sem síðar á ævinni varð breskur ríkisborgari. Þekktasta verk hans er Über den Prozess der Zivilisation („Um siðmenningarferlið“) þar sem hann setur fram kenningu um þróun siðmenningar sem breytingu á habitus Evrópubúa með hækkandi þröskuldum skammar og viðbjóðs. Hann flúði undan nasistum fyrst til Parísar 1933 og síðan til Bretlands þar sem hann settist að og kenndi meðal annars við Háskólann í Leicester. Verk hans voru lítt þekkt þar til á 7. áratugnum. 

Þýskir félagsfræðingar
Ásmundur (landnámsmaður)

Ásmundur var landnámsmaður í Vestur-Húnavatnssýslu. Hann kom með Ingimundi gamla til Landsins en Landnámabók og Vatnsdælu ber ekki saman um hvort hann var vinur hans eða þræll; hafi hann verið þræll hefur Ingimundur gefið honum frelsi áður en hann nam land.

Landnám Ásmundar var fyrir vestan Vatnsdalsá „út frá Helgavatni um Þingeyrasveit og bjó undir Gnúpi“ og hefur það líklega náð norður að Húnafirði en verið á milli Gljúfurár og Hópsins að vestan og Vatnsdalsár og Húnavatns að austan.

Heimildir 
 
 

Austur-Húnavatnssýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Eyvindur sörkvir

Eyvindur sörkvir var landnámsmaður í Austur-Húnavatnssýslu og nam Blöndudal. Hann var vinur Ingimundar gamla og kom með honum til landsins. 

Í Vatnsdæla sögu er sagt frá því að þegar Eyvindur frétti að Hrolleifur hinn mikli hefði banað Ingimundi hafi hann fyrirfarið sér með því að láta fallast á sax sitt. Synir Eyvindar voru þeir Hermundur og Hrómundur halti, sem örkumlaðist þegar Jökull Ingimundarson hjó á fót honum.

Heimildir 
 

Austur-Húnavatnssýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Mrkonjić Grad-atvikið

Mrkonjić Grad-atvikið var atvik í Bosníustríðinu þegar her Bosníuserba skaut bandaríska F-16 orrustuþotu með SA-6 flugskeyti nálægt Mrkonjić Grad í Bosníu 2. júní 1995. Flugmaðurinn, Scott O'Grady, náði ómeiddur til jarðar með fallhlíf og lifði eftir það í felum í skógi í sex daga þar til honum var bjargað af bandarískum landgönguliðum. Kvikmyndin Handan víglínunnar frá 2001 byggir lauslega á sögu hans.

Bosníustríðið
Saga Bandaríkjahers

de:Scott O’Grady
en:Scott O'Grady
ru:О’Грэйди, Скотт
Eyvindur auðkúla

Eyvindur auðkúla var landnámsmaður í Austur-Húnavatnssýslu og nam hann Svínadal allan. Hann bjó á Auðkúlustöðum (nú Auðkúlu) í Svínadal. Meira er ekki sagt um hann í Landnámabók en aftur á móti er þar sagt frá því að í landnámi hans, á bænum Svínavatni sem er rétt austan við suðurendann á samnefndu vatni, bjó Þorgils gjallandi, sem komið hafði til landsins með Auðuni skökli, og segir frá honum í Vatnsdæla sögu.

Heimildir 
 

Austur-Húnavatnssýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Þorbjörn kolka

Þorbjörn kolka (eða Þorbjörn kólka) var landnámsmaður í Austur-Húnavatnssýslu. 

Í Landnámabók segir að hann hafi numið Kolkumýrar og búið þar meðan hann lifði. Örnefnið Kolkumýrar er nú óþekkt en Þorbjörn hefur að öllum líkindum numið land á Ásum fyrir vestan Blöndu, sunnan frá norðurenda Svínavatns til sjávar og vestur að Giljá og Húnavatni.

Bjarni Sæmundsson nefndi eftir honum tiltekið grunn út úr Húnaflóa.

Austur-Húnavatnssýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Nýja ráðhúsið í München

Nýja ráðhúsið í München (Neues Rathaus) er geysifögur bygging í miðborg München í Þýskalandi. Það er aðsetur borgarráðs og borgarstjóra.

Byggingasaga 
Þegar mönnum fannst gamla ráðhúið í München orðið of lítið til að anna skrifstofuplássi á 19. öld var ákveðið að ráðast í að reisa nýtt ráðhús. Efnt var til samkeppni um nýbyggingu og var sigurtillagan bygging í nýgotneskum stíl. Framkvæmdir hófust 1867 við Maríutorgið (Marienplatz) í hjarta borgarinnar, aðeins örfáa metra frá gamla ráðhúsinu. Þegar húsið var fullreist 1874 reyndist það ekki geta rúmað allar nauðsynlegar skrifstofur. Því var ákveðið að stækka húsið verulega og var því lokið 1893. 1899-1903 fengu húsin hina skrautlegu framhlið. Efniviður byggingarinnar er tígulsteinn og kalksteinn með skeljum. Kalkið gefur byggingunni nokkuð ljóst yfirbragð. Í ráðhúsinu eru um 400 skrifstofur og eru þær notaðar af borgarstjóra og borgarstjórn München. Í kjallaranum er stórt veitingahús, eins og títt er í þýskum ráðhúsum. Þótt húsið skemmdist ekki að ráði í loftárásum heimstyrjaldarinnar síðari, voru þó gerðar endurbætur á því eftir stríð, t.d. bætt við einni hæð. Í ráðhúsinu fara yfirleitt fram heiðranir íþróttamanna og liða frá München.

Turninn 
Turn ráðhússins er 85 metra hár. Í honum er klukknaspil með 43 bjöllum. Það er fimmta stærsta klukknaspil Evrópu og var tekið í notkun 1908. Spilið er í útskoti úr blýi og er á tveimur stórum hjólum. Efra hjólið sýnir riddaraleik sem fram fór 1568 í brúðkaupi hertogans Vilhjálms V og Renötu frá Lorraine (Lothringen). Á neðra hjólinu eru fígúrur sem sýna dans (Schäfflertanz) sem uppruninn er í München. Á sumrin fer klukknaspilið þrisvar fram, á veturna tvisvar daglega. Á kvöldin fer auk þess lítið klukknaspil fram með næturverði sem spásserar með lensuna sína.

Heimildir 

 

München
Ævar gamli Ketilsson

Ævar Ketilsson hinn gamli var landnámsmaður í Austur-Húnavatnssýslu. Hann var sonur Ketils helluflaga og Þuríðar dóttur Haraldar gullskeggs, konungs úr Sogni.

Ævar fór í víking og síðan til Íslands og voru með honum synir hans laungetnir, Karli, Þorbjörn strjúgur og Þórður mikill, en Véfröður, sem var skilgetinn sonur Ævars, hélt víkingaferðum áfram og hugðist koma seinna. Ævar lenti skipi sínu í Blönduósi en þá var búið að nema allt land fyrir vestan Blöndu. Hann fór því upp með ánni og þegar hann kom þar sem heita Móbergsbrekkur stakk hann niður hárri stöng og helgaði Véfröði syni sínum þar land. Síðan nam hann Langadal allan frá Móbergi, hluta af Laxárdal og bjó í Ævarsskarði, sem margir telja að sé mynni Svartárdals.

Þegar Véfröður kom seinna til landsins lenti hann skipi sínu í Gönguskarðsárósi og gekk þaðan suður þar til hans hitti föður sinn, sem þekkti hann ekki, og glímdu þeir „svo að upp gengu stokkar allir í húsinu, áður Véfröður sagði til sín“. Hann bjó svo á Móbergi og er oftast talinn til landnámsmanna þótt faðir hans hafi numið landið fyrir hann. Aðrir synir Ævars fengu einnig bústaði í landnámi hans, Þorbjörn strjúgur á Strjúgsstöðum, Karli á Karlastöðum og Þórður á Mikilsstöðum. Þeir eru þó ekki taldir landnámsmenn.

Véfröður giftist Gunnhildi, dóttur Eiríks landnámsmanns í Goðdölum. Einn sona þeirra var Húnröður, faðir Más, föður Hafliða á Breiðabólstað. Þeir langfeðgar voru goðorðsmenn og kallaðist goðorð þeirra Æverlingagoðorð, kennt við Ævar gamla, og ættin Æverlingar.

Austur-Húnavatnssýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Holti (landnámsmaður)

Holti var landnámsmaður í Austur-Húnavatnssýslu og nam Langadal austan við Blöndu ofan frá Móbergi og líklega út að sjó en óvíst er hve langt landnám hans náði, því að í Landnámabók er ekkert sagt um hver nam svæðið þar fyrir norðan, Laxárdal utanverðan og svo alla Skagaströndina, allt út að Fossá, sem er skammt sunnan við Kálfshamarsvík. Þar tók við landnám Hólmgöngu-Mána.

Holti bjó á Holtastöðum í Langadal.

Austur-Húnavatnssýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Barn náttúrunnar

Barn náttúrunnar er skáldsaga sem kom út árið 1919 og var fyrsta bók Halldórs Laxness. Bókina skrifaði hann aðeins 16 ára gamall en hún kom út þegar hann var 17 ára.

Söguþráður
Barn náttúrunnar segir frá unglingsstúlkunni Huldu og Randveri sem kemur til Íslands og þráir að vinna þar sem bóndi. Hulda og Randver kynnast og verða ástfangin. Það sem Hulda elskar einna helst við Randver er að hann er ríkur og getur ferðast með hana um heiminn, en Randver langar að vera á Íslandi, vinna og þurfa að hafa fyrir því að græða peninga. Þegar Hulda kemst að því fer hún frá honum. Á endanum hefur ástin þó yfirhöndina og Hulda ákveður eftir allt saman að vera á Íslandi með Randveri.

Boðskapur sögunnar er sá að fólk þarf að hafa fyrir því að hafa það gott. Mikil vinna og erfiði gefur af sér ávexti og gleðina við að hafa afrekað eitthvað.  

Skáldsögur eftir Halldór Laxness
Bókaárið 1919
1 (ár)

Árið 1 (I) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á laugardegi eða sunnudegi.

Atburðir

Fædd

Dáin 

1
1-10

als:0er#Johr 1
Benóný Ægisson

Benóný Ægisson (fæddur 1952) er íslenskur rithöfundur. Fyrsta bók hans, Tekið í, kom út árið 1974. Fyrsta leikrit hans var söngleikurinn Skeifa Ingibjargar sem var frumsýndur árið 1979. Birt leikverk hans eru um það bil þrjátíu, þar á meðal Vatn lífsins í Þjóðleikhúsi, Hið ljúfa líf og Töfrasprotinn í Borgarleikhúsi og Engin miskunn og Frekari innheimta í Sjónvarpinu. Hann hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir leikritaskrif. 

Benóný hefur starfað í leikhúsi, á Íslandi og erlendis, sem leikari, tónlistarmaður og leikstjóri. Hann hefur unnið sem handverks- og myndlistarmaðuri, leikið í hljómsveitum og samið fjölda sönglaga.

Íslenskir rithöfundar
Sardínska

Sardínska (sardu eða limba/lingua sarda) er rómanskt mál sem er talað á eynni Sardiníu sem hefur tilheyrt Ítalíu frá því á 19. öld.

Sardínska er með fornlegasta hljóðkerfi rómönsku málanna en áhrifa gætir einnig frá fornsardínsku (löngu útdauðu máli sem var talað á eynni á bronsöld) auk ítölsku, spænsku og katalónsku.

Málið skiptist í tvær mállýskur: sardu campidanesu í Suður-Sardiníu og sardu logudoresu í norðurhluta málsvæðisins (sjá kortið).

Rómönsk tungumál
Jules Verne-verðlaunin

Jules Verne-verðlaunin eru frönsk siglingaverðlaun sem veitt eru fyrir hröðustu hnattsiglingu í bát sem knúinn er áfram með vindafli. Skilyrði er að viðkomandi hafi tilkynnt áætlun sína og greitt keppnisgjald og sigli yfir ráslínu sem er skilgreind sem línan milli vitanna Phare du Creach í Frakklandi og Lizard Lighthouse í Bretlandi. Þau voru sett á fót árið 1990 og heita eftir rithöfundinum Jules Verne sem ritaði skáldsöguna Umhverfis jörðina á 80 dögum. Fyrstu verðlaunin áttu að renna til þeirrar skútu sem næði að sigla umhverfis jörðina á innan við 80 dögum.

Verðlaunin voru fyrst veitt skútunni Explorer sem Bruno Peyron sigldi umhverfis jörðina á 79 dögum og sex tímum árið 1994. Núverandi handhafi verðlaunanna er Francis Joyon sem sigldi hringinn á 40 dögum og 23 tímum árið 2017 á þríbytnunni IDEC SPORT og bætti þar fyrra met Loïck Peyron frá 2012 um nær 5 daqa. 

Siglingakeppnir
Samskiptakenningar

Samskiptakenningar eru þriðja meginkenningin eða sjónarhornið innan félagsfræðinnar og þær skoða og lýsa samskiptum milli einstaklinga og hópa. Samskiptakenningar eru á „míkróplani“, þær fjalla um samskipti við ákveðnar aðstæður og því er sjónarhornið þröngt. Það er mikilvægt að átta sig á muninum á „míkró-“ og „makrófélagsfræði“. Samskiptakenningar fjalla því fyrst og fremst um hegðun í daglegu lífi en ekki um stærri þætti eins og menntakerfi, trúarbrögð eða stéttaskiptingu. Stóru þættirnir eru til umfjöllunar í samvirkni- og átakakenningum.

Eins og aðrar meginkenningar félagsfræðinnar greinast samskiptakenningar í nokkrar undirkenningar eða sjónarhorn en þau algengustu eru kenningar um félagslegar athafnir eða túlkunarsjónarhorn sem hafna vanalega þeirri skoðun að samfélagið hafi skýra félagsgerð sem stýri heðgunarferli einstaklinga eftir ákveðnum brautum. Einfaldasta skilgreiningin á félagsgerð eru tvö félagsleg öfl eða þættir og tengslin milli þeirra. Í félagsfræði er hins vegar hugtakið víðara og vísar til stórra félagslegra kerfa, fylkingaskipana eða mynstra. Samvirkni- og átakakenningar eru kenningar um félagsgerð.

Reyndar viðurkenna sumir kenningasmiðir samskiptakenninga að félagsgerð sé til en þeir álíta að þessi uppbygging stýrist og mótist af aðgerðum einstaklinga. Max Weber var einn þeirra en hann brúaði bilið að hluta á milli kenninga um félagsgerð (samvirkni- og átakakenninga) og félagslegra athafna. Weber viðurkenndi tilvist stétta og hópa en hafnaði kenningum Emiles Durkheim um að samfélög eigi sér sjálfstætt líf óháð einstaklingunum sem hafa skapað það. Þeir kenningasmiðir sem beita sjónarhorni táknrænna samskipta viðurkenna tilvist félagslegra hlutverka en hafna því að þessi hlutverk séu föst og ósveigjanleg eða þá ákvörðuð út frá hugsanlegum „þörfum“ samfélagsins. Í fyrirbæra- og félagsháttafræði koma fram mun róttækari skoðanir gegn sjónarhorni samvirkni- og átakakenninga því þær hafna öllum hugmyndum um félagsgerðir. Samskiptakenningar eiga það sameiginlegt að leggja áherslu á að félagsfræðingar einbeiti sér að skilningi og túlkun mannlegrar hegðunar. Í þessu felst að í félagsfræðinni fást menn við að uppgötva og öðlast skilning á hvaða merking búi að baki hegðun.

Félagsfræði
Michael Phelps

Michael Phelps (fæddur 30. júní 1985) er bandarískur sundíþróttamaður. Hann vann átta gull á Ólympíuleikunum og er af sumum talinn einn besti sundmaður allra tíma.

Í æsku var hann með mikinn athyglisbrest og mamma hans lét hann mikið í íþróttir. Phelps æfir á hverjum degir og sleppir aldrei æfingu, ekki einu sinni á jólunum.

Heimildir 

Bandarískir sundmenn
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1994

Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1994 var haldið í Portúgal. Svíþjóð fór með sigur af hólmi á meðan Rússland lenti í öðru sæti og Króatía hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 
 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1996

Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1996 var haldið á Spáni. Rússland fór með sigur af hólmi á meðan Spánn lenti í öðru sæti og Júgóslavía hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 
 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1998

Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1998 var haldið á Ítalíu. Svíþjóð fór með sigur af hólmi á meðan Spánn lenti í öðru sæti og Þýskaland hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 
 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2000

Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2000 var haldið í Króatíu. Svíþjóð fór með sigur af hólmi á meðan Rússland lenti í öðru sæti og Spánn hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 

 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2002

Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2002 var haldið í Svíþjóð. Svíþjóð fór með sigur af hólmi á meðan Þýskaland lenti í öðru sæti og Danmörk hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 

 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2004

Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2004 var haldið í Slóvenía. Þýskaland fór með sigur af hólmi á meðan Slóvenía lenti í öðru sæti og Danmörk hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 

 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Péturskirkjan í München

Péturskirkjan í München (St. Peter eða bara Alter Peter) er elsta kirkja borgarinnar München í Þýskalandi. Hún stendur steinsnar frá Maríutorginu í hjarta borgarinnar.

Saga Péturskirkjunnar 
Á 11. öld var búið að reisa litla kirkju á reitnum, en það er nokkuð fyrir stofnun borgarinnar. Kirkjan var stækkuð til muna og vígð 1190. En seint á 13. öld var hún rifin og núverandi kirkja reist. Hún var vígð 1294 og helguð Pétri postula. 1327 varð stórbruni í miðborg München og brann þá kirkjan að hluta. Kórinn eyðilagðist og turnarnir brunnu út. En það tókst að bjarga skipinu. Nýr kór var vígður 1368 en ekki var gert við turnana fyrr en 1386. Þeir voru þá sameinaðir í einn turn, sem gaf kirkjunni sérkennilegt útlit. Á miðjum turninum var opnaður útsýnispallur. 1607 sló eldingu niður í turninn og skemmdist hann við það. Hann fékk þá sitt núverandi þak. Skömmu seinna var kórinn rifinn til að stækka kirkjuna enn frekar. Á 18. öld var kirkjan gerð upp að innan og fékk þá sinn núverandi rókókóstíl. Í loftárásum heimstyrjaldarinnar siðari stórskemmdist kirkjan og brann út. Stóðu þá aðeins turnarnir uppi og ytri múrveggir kirkjuskipsins. Til stóð að rífa kirkjuna, en á síðustu stundu var ákveðið að endurreisa hana. Ytri umgjörðin var tilbúin 1954, en ekki var lokið við innviði fyrr en árið 2000. Í kirkjunni eru líkamsleifar heilagrar Múndítíu geymdar til sýnis. Í múrveggnum í kórnum situr austurrísk fallbyssukúla, en Austurríkismenn skutu á München meðan Frakkar voru þar á Napoleonstímanum.

Turninn 
Turn Péturskirkjunnar er 91 metra hár og er með hæstu kirkjum München. Í 56 metra hæð er útsýnispallur, þaðan sem gott útsýni er yfir borgina, allt til Alpafjalla. Þar sem engin lyfta er í kirkjunni, verður að ganga upp 306 þrep og fara upp fyrir klukknahúsið. Útsýnispallurinn er opin almenningi.

Listaverk og innviði

Heimildir 
 

München
Kirkjur í Þýskalandi
TF-SIF

„TF-SIF“ getur einnig átt við þyrluna TF-SIF.
 
TF-SIF er eftirlits- og björgunarflugvél í eigu Landhelgisgæslu Íslands af gerðinni Dash-8-Q300. Vélin kom til Íslands 1. júlí 2009 á 83 ára afmæli Landhelgisgæslunnar. Hún heitir eftir gyðjunni Sif úr norrænu goðafræðinni.

Vélin tekur 12-14 farþega í venjulegri útfærslu en hægt er að breyta henni svo hún rúmi 22 farþega án mikillar fyrirhafnar. Eldsneyti flugvélarinnar endist í 4.100 km eða í 10 klukkustundir.

Heimildir 
 Ný eftirlitsflugvél - TF-SIF . Landhelgisgæsla Íslands. Sótt 20. janúar 2010.
 TF-SIF bæklingur. Landhelgisgæsla Íslands. Sótt 20. janúar 2010.

Flugvélar
Landhelgisgæsla Íslands
Torfi Arason

Torfi Arason (um 1405 – 1459) var íslenskur höfðingi á 15. öld, hirðstjóri norðan og vestan og riddari. Hann bjó á Stóru-Ökrum í Blönduhlíð í Skagafirði.

Torfi er í Sýslumannaæfum sagður sonur Ara stóra og sagt að ekkert sé um hann vitað. Hann er þó talinn hafa verið sonur Ara "Dalaskalla" Daðasonar, sýslumanns í Snóksdal, og Guðríðar Ásbjarnardóttur konu hans, og bróðir Daða Arasonar í Snóksdal, afa Daða Guðmundssonar, sem fangaði Jón Arason og syni hans. Laust eftir 1440 giftist hann Akra-Kristínu Þorsteinsdóttir á Stóru-Ökrum, sem þá var ekkja eftir Helga Guðnason lögmann, og bjuggu þau á Ökrum.

Torfi fékk riddarabréf hjá Kristjáni 1. Danakonungi 30. nóvember 1450 og var skjaldarmerki hans hvítabjörn á bláum feldi og hálfur hvítabjörn á ofanverðum skildinum. Hann fékk jafnframt hirðstjórn norðan lands og vestan. Hann fékk líka Vestmannaeyjar að léni hjá konungi og skyldi gjalda eftir þær sjö skreiðarlestir á ári. Hann kom með svonefnda Lönguréttarbót Kristjáns 1. með sér til landsins.

Torfi hélt hirðstjóraembættinu þar til hann dó í Björgvin síðsumars 1459. Kristín bjó lengi ekkja á Ökrum eftir lát hans. Dætur þeirra voru Málmfríður, kona Finnboga Maríulausa Jónssonar lögmanns í Ási í Kelduhverfi, og Guðrún fylgikona Einars Benediktssonar prests á Skinnastað og síðast ábóta á Munkaþverá og móðir Finnboga Einarssonar ábóta þar.

Heimildir 
 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

15. öldin
Hirðstjórar á Íslandi
107

Árið 107 (CVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Eftir staðsetningu

Rómarveldi
 Trajanus skiptir Pannóníu í tvennt einhversstaðar á milli 102 og 107.
 Indverskur sendiherra kemur á fund Trajanusar.

Asíu
 Fyrsta ár yongchu tímabils austur kínverska Hanveldisins.
 Japanskur prins sendir 160 þræla sem gjöf til kínverska réttarins.
 Han Andi (einnig: An-ti, Ngan-ti) verður keisari Kína.
 Baganborg var stofnuð af Thamudarit.

Fædd

Dáin 
 Ignatíus frá Antíokkíu
 Títus lærisveinn Páls postula.
 Zheng Zhong, Hanveldi.

107
101-110
108

Árið 108 (CVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Eftir staðsetningu

Rómarveldi 
 M. Atilius Metilius Bradua er konsúll.

Eftir viðfangsefni 
 Tacítus skrifar Histories sem fjallar um atburðina milli 69 og 96 e.Kr.

Fædd

Dáin

108
101-110