alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Yasunari Kawabata

Yasunari Kawabata (11. júní 1899 – 16. apríl 1972) var japanskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1968.

Ævi og störf
Kawabata fæddist í Osaka, missti foreldra sína á unga aldri og ólst því upp hjá afa sínum og ömmu, sem einnig féllu frá áður en hann komst af unglingsaldri, auk þess sem eina systir hans dó þegar hann var ellefu ára. Kawabata taldi síðar að fjölskyldumissirinn hefði öðru fremur mótað sig sem rithöfnd. Eftir þessi áföll fluttist pilturinn til móðurfjölskyldu sinnar. Hann stundaði háskólanám í Tókýó og varð á þeim árum fyrir talsverðum áhrifum frá verkum Rabindranath Tagore, indverska Nóbelskáldsins.

Eftir útskrift sinnti Kawabata jöfnum höndum ritstörfum og blaðamennsku. Hann hlaut snemma athygli fyrir smásögur sínar og var orðinn þekkt nafn í japönskum bókmenntum vel fyrir þrítugt. Skáldsögur hans nutu þó mestra vinsælda. Snælandið (japanska: Yukiguni) sem birtist sem framhaldssaga á árunum 1935-37 er líklega kunnust þeirra, en auk hennar voru bækurnar Þúsund trönur (japanska: Senbadzuru) og Gamla höfuðborgin (japanska: Koto) nefndar sérstaklega í rökstuðningi sænsku Nóbelsnefndarinnar þegar hann fékk bókmenntaverðlaunin árið 1968.

Kawabata lést úr gaseitrun árið 1972 við dularfullar kringumstæður. Deilt er um hvort um slys hafi verið að ræða eða sjálfsmorð.

Kawabata, Yasunari
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Jaroslav Seifert

Jaroslav Seifert (23. september 1901 – 10. janúar 1986) var tékkneskur rithöfundur og ljóðskáld sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1984.

Ævi og störf
Seifert fæddist í Prag sem þá tilheyrði Austurríki-Ungverjalandi. Hann gerðist kommúnisti á unga aldri og hóf um tvítugt störf hjá vinstrisinnuðu útgáfufélagi þar sem fyrstu ljóð hans birtust. Á þriðja áratugnum var hann áberandi í forystusveit framsækinna lista- og menntamanna í Tékkóslóvakíu. Árið 1929 sagði hann skilið við Kommúnistaflokkinn vegna andstöðu við stjórnarhætti Jósefs Stalín í Sovétríkjunum og starfaði þess í stað við blöð sem gefin voru út af sósíaldemókrötum fram að seinni heimsstyrjöld.

Árið 1949 hætti Seifert alfarið blaðamennsku til að einbeita sér að ritstörfum. Afskiptum hans af stjórnmálum lauk þó ekki alveg og var hann til að mynda í hópi þeirra rithöfunda sem störfuðu innan Charta 77-hreyfingarinnar. Gagnrýni Seifert á stjórnvöld olli því meðal annars að ríkissjónvarpsstöð landsins sagði ekki frá því nema í framhjáhlaupi þegar honum voru veitt Nóbelsverðlaunin árið 1984. Þá var skáldið orðið aldurhnigið og gat ekki mætt til verðlaunaathafnarinnar í eigin persónu.

Þorgeir Þorgeirson hefur þýtt kvæði eftir Jaroslav Seifert á íslensku.

Seifert, Jaroslav
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Sundlaug Akureyrar

Sundlaug Akureyrar er íslensk sundlaug við Skólastíg, 600 Akureyri.

Sundlaugin býður upp á tvær 25 metra útisundlaugar, fimm heita potta, vaðlaug, innilaug, eimbað og kaldan pott. Þar eru líka þrjár rennibrautir sem voru vígðar árið 2017, Fossinn, Trektin og Flækjan, sem er lengsta vatnsrennibraut á Íslandi.

Saga 
Fyrsta sundlaugin sem byggð var á Akureyri og sennilega á þeim stað sem Sundlaug Akureyrar er nú, var gerð árið 1897, með torffyrirhleðslu í læk sem rann um Grófargil. Veggir á núverandi sundlaugaþró voru byggðir árið 1922 og botn steyptur í hana árið 1936. Laugin er 11 x 25 m og var heitt vatn leitt í hana úr Glerárgili árið 1933. Síðar meir var rafmagn einnig notað til upphitunar, en síðan 1978 hefur heitt vatn verið að mestu fengið frá Hitaveitu Akureyrar. Sundlaugin er dýpst 3 m en grynnst 1 m. Árið 1956 var nýtt hús tekið í notkun við laugina og í kjallara þess er 8 x 12,5 m kennslulaug. Er hún dýpst 1,75 m og grynnst 0,90 m. Þá eru í húsinu búningsklefar og böð, eimbað, miðasala og aðstaða fyrir starfsfólk. Við laugina eru tveir hefðbundnir heitir pottar, 40°C og 43°C heitir, einn stærri pottur kallaður Grettisker um 38°C heitur, ein setlaug með "foss"-nuddstútum um 37°C heit, nuddpottur um 38°C og vaðlaug fyrir börn um 37°C heit . Skólar á suðurbrekkunni nota laugarnar fyrir skólasund. Á sundlaugarlóðinni var lengi tennisvöllur yfir sumarmánuðina sem lagður var niður 1994 í sambandi við nýframkvæmdir sem þá hófust á sundlaugarlóðinni. Þar var sett upp akstursbraut fyrir kassabíla ásamt fleiri leiktækjum, en þar standa nú tveir ærslabelgir sem voru settir upp árið 2017 ásamt nýjum leiktækjum. Sumarið 1994 var farið í miklar framkvæmdir við Sundlaug Akureyrar og laugin og mannvirkin endurhönnuð. Árið 1994 var fyrsta vatnsrennibraut sundlaugarinnar vígð, 55 m löng og önnur minni 11 m og lendingarlaug í sambandi við þær, en þessar tvær rennibrautir voru fjarlægðar þegar nýju rennibrautirnar voru settar upp árið 2017. Í framkvæmdunum 1994 voru einnig sett upp eimbaðið, vaðlaugin og útisturtur. Nýrri útilaugin sem er 25 x 15 m var tekin í notkun sumarið 1998 og sumarið 1999 var vígður sá hluti byggingarinnar sem hýsir búningsklefa kvenna, anddyri með afgreiðslu og glerhúsi með heitum innipotti og Grettiskerið. Þá var eldri hluti sundlaugarbyggingarinnar endurbættur árið 2000. Sundlaug Akureyrar er í eigu Akureyrarbæjar.

Tilvísanir 

Sundlaugar á Norðurlandi
Akureyri
Claude Simon

Claude Simon (10. október 1913 – 6. júlí 2005) var franskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1985.

Ævi og störf
Claude Simon fæddist á Madagaskar árið 1913. Faðir hans var yfirmaður í franska hernum og féll í fyrri heimsstyrjöldinni. Hann lagðist ungur í ferðalög um Evrópu þvera og endilanga og sér þess víða stað í verkum hans. Hann barðist í seinni heimsstyrjöldinni fyrir land sitt, varð stríðsfangi Þjóðverja en tókst að flýja og gekk til liðs við andspyrnuhreyfinguna. Meðan á styrjöldinni stóð hófst hann handa við að skrifa sína fyrstu skáldsögu sem kom út að stríði loknu.

Margar af bókum Simon byggja á persónulegri reynslu hans, bæði í heimsstyrjöldinni og í spænsku borgarastyrjöldinni. Verk hans hafa verið skilgreind sem nýrómantík en þar má einnig finna áhrif frá samtíðarmönnum hans á borð við Marcel Proust og William Faulkner. Til dæmis má víða finna í verkum hans langar, óslitnar setningar sem teygja sig í frjálsu flæði jafnvel í margar blaðsíður.

Claude Simon var margoft orðaður við Nóbelsverðlaunin í bókmenntum allt frá sjöunda áratugnum. Þau komu loks í hlut hans árið 1985.

Franskir andspyrnumenn
Simon, Claude
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Vicente Aleixandre

Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo (26. apríl 1898 – 14. desember 1984) var spænskt ljóðskáld sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1977.

Ævi og störf
Vicente Aleixandre fæddist í Sevilla árið 1898 og tilheyrði gríðarlega öflugri kynslóð ungra skálda og rithöfunda sem fram komu á Spáni um miðjan þriðja áratuginn. Árið 1927 komu margir þessara listamanna saman til fundar í Sevilla og var upp frá því farið að tala um ´27 kynslóðina (spænska: Generación del 27) í spænskum bókmenntum. Aleixandre tilheyrði þessum hópi, ásamt t.d. Federico García Lorca og Jorge Guillén.

Ljóð Aleixandre einkenndust af súrrealisma. Berglind Gunnarsdóttir hefur þýtt ljóð eftir Vicente Aleixandre á íslensku.

Tenglar 
 Thor Vilhjálmsson: "Þegar Aleixandre fékk Nóbelsverðlaunin", Tímarit Máls og menningar, 2.tbl. 1984

Aleixandre, Vicente
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Saul Bellow

Saul Bellow, fæddur Salomon Bellow (10. júní 1915 – 5. apríl 2005) var bandarískur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1976.

Ævi og störf
Saul Bellow fæddist í Kanada og voru foreldrar hans gyðingar sem flutt höfðu frá Litháen vestur um haf. Þegar hann var níu ára að aldri tók fjölskyldan sig upp á ný og hélt til Chicago-borgar þar sem Bellow ólst upp og gekk síðar í Chicago-háskóla, þaðan sem hann lauk námi í mannfræði og félagsfræði.

Eftir að Bandaríkin hófu þátttöku í síðari heimsstyrjöldinni ákvað Bellow að ganga í herinn. Í ljós kom að hann hafði búið í landinu sem ólöglegur innflytjandi alla tíð og sótti hann í kjölfarið um ríkisborgararétt. Hann þjónaði í flotanum og skrifaði þar sína fyrstu skáldsögu.

Á árunum eftir stríð bjó hann um tíma í París og síðar í New York áður en hann fluttist aftur á heimaslóðirnar í Chicago. Árið 1964 sendi hann frá sér skáldsöguna Herzog um háskólaprófessor í miðaldrakrísu. Hún náði metsölu sem kom höfundinum mjög á óvart. Enn meiri urðu vinsældir bókarinnar Humboldt's Gift frá árinu 1975 sem tryggði Bellow Pullitzer-verðlaun árið 1976 og Nóbelsverðlaun ári síðar.

Bellow kvæntist fimm sinnum á ævinni. Hann eignaðist dóttur með fimmtu eiginkonu sinni, þá 84 ára að aldri.

Bellow, Saul
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Bláklukkubálkur

Bláklukkubálkur (fræðiheiti: Campanulales) var ættbálkur blómplantna. Ættbálkurinn var notaður undir Cronquist-flokkunarkerfinu en síðan APG-kerfið var birt hefur bláklukkubálkur að mestu leyti verið talinn tilheyra körfublómabálki (Asterales), fyrir utan ættkvíslina Sphenoclea, sem tilheyrir nú kartöflubálki (Solanales).

Ættir

Þær ættir sem áður tilheyrðu bláklukkubálki eru eftirfarandi, ásamt fjölda ættkvísla og tegunda:

 Pentaphragmataceae - 1 ættkvísl, Pentaphragma með 30 tegundum frá Suðaustur-Asíu.
 Sphenocleaceae - 1 ættkvísl með 2 tegundum.
 Campanulaceae (Bláklukkuætt) - 84 ættkvíslir með nærri því 2400 tegundum.
 Stylidiaceae (Gikkjurtaætt) - 5 ættkvíslir með yfir 240 tegundum.
 Donatiaceae - heyrir nú undir gikkjurtaætt.
 Goodeniaceae - 12 ættkvíslir með 404 tegundum.
 Brunoniaceae - aðeins ein tegund, Brunonia australis, sem tilheyrir nú Goodeniaceae.

Grasafræði
Oxalidales

Oxalidales er ættbálkur plantna sem heyrir undir blómplöntur blómplantna. Plöntur af Oxalidales-bálkinum eru gjarnan með samsett laufblöð og meirihluti tegunda í ættbálknum hafa fjögur eða fimm krónublöð og bikarblöð í blómum sínum.

Ættir 

Eftirfarandi plöntuættir heyra undir Oxalidales:

 Brunelliaceae - ein ættkvísl með um 60 tegundum.
 Cephalotaceae - aðeins ein tegund, kjötætuplantan Cephalotus follicularis
 Connaraceae - 19 ættkvíslir með yfir 180 tegundum.
 Cunoniaceae (Vagnviðarætt) - 27 ættkvíslir með um 300 tegundum.
 Elaeocarpaceae (Luktartrésætt) - 12 ættkvíslir með um 615 tegundum.
 Huaceae - 2 ættkvíslir með 4 tegundum. Finnast aðeins í Mið-Afríku.
 Oxalidaceae (Súrsmæruætt) - 5 ættkvíslir með 570 tegundum.

Samkvæmt Cronquist-flokkunarkerfinu heyrðu flestar ofangreindra ætta undir rósabálk (Rosales). Súrsmæruætt var undir blágresisbálki (Geraniales), luktartrésætt var flokkuð í tvennu lagi, annars vegar undir stokkrósarbálki (Malves) og hins vegar undir Polygalales undir nafninu Tremandraceae.

Flokkunarfræði 
Flokkunarfræði Oxalidales samkvæmt APG-kerfinu lítur svona út:
Skrauthalaætt

Skrauthalaætt (fræðiheiti: Amaranthaceae) er ætt blómplantna sem inniheldur um 165 ættkvíslir og 2040 tegundir, sem gerir ættina að þeirri tegundaríkustu innan Hjartagrasbálks. Árið 2016 var hélunjólaætt (Chenopodiaceae) innlimuð inn í skrauthalaætt með útgáfu APG-IV kerfisins.

Hjartagrasabálkur
Plöntuættir
Campanula oligosperma

Campanula oligosperma er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula myrtifolia

Campanula myrtifolia er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá suður Tyrklandi.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula morettiana

Campanula morettiana er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ölpunum (Dólómítafjöllum).

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula mollis

Campanula mollis er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá suður Spáni og NV-Afríku (Alsír og Marokkó).

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula mirabilis

Campanula mirabilis er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Kákasus.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula massalskyi

Campanula massalskyi er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi til Kákasus.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Arthur Friedenreich

Arthur Friedenreich (f. 18. júlí 1892 - 6. september 1969) var brasilískur knattspyrnumaður sem átti glæstan feril á öðrum og þriðja áratug tuttugustu aldar. Hann var fyrsta stórstjarnan í sögu brasilísku knattspyrnunnar sem var af blönduðum kynþáttum. Friedenreich fékk meðal annars viðurnefnið Svarta perlan, fyrstur fjölmargra knattspyrnumanna.

Líf og keppnisferill

Arthur Friedenreich fæddist í São Paulo, sonur athafnamanns af þýskum ættum og þeldökkrar þvottakonu sem var dóttir leysingja. Um þær mundir var hörð kynþáttahyggja ríkjandi í brasilísku samfélagi og voru knattspyrnufélög landsins einungis ætluð hvítu fólki. Friedenreich þurfti því í fyrstu að ljúga til um uppruna sinn og varði löngum stundum í að greiða hár sitt slétt fyrir kappleiki, til að blekkja dómara og áhorfendur. Hann þurfti að sæta margháttuðu misrétti og kynþáttafordómum allan sinn feril. Til að mynda var hann ekki valinn í landslið Brasilíu á Copa América árið 1921, þar sem gestgjafaþjóðin Argentína tilkynnti að einungis hvítir leikmenn mættu keppa.

Árið 1914 var Friedenreich valinn í brasilíska landsliðið sem þá kom saman í fyrsta sinn til að mæta enska félagsliðinu Exeter City. Alls lék hann 23 landsleiki fyrir hönd Brasilíu og var í sigurliði landsins á Copa América árin 1919 og 1922. Hann var jafnframt aðalstjarnan í keppnisferð brasilíska landsliðsins til Evrópu árið 1925, en það reyndust síðustu landsleikir hans.

Atvinnumennska var tekin upp í brasilísku knattspyrnunni árið 1933. Friedenreich, sem enn var í fullu fjöri þrátt fyrir að háan aldur miðað við knattspyrnumenn, reiddist þeirri ákvörðun mjög og lagði skóna á hilluna 43 ára gamall, sumarið 1935. Knattspyrnuferill hans í meistaraflokki spannaði því 26 ár sem var fáheyrt á tímum þar sem leikmenn hættu yfirleitt fyrir þrítugt.

Friedenreich greindist með Alzheimer-sjúkdóminn sem dró hann að lokum til dauða árið 1969 eftir langa baráttu.

Markamet?
Veikindi Friedenreich áttu sinn þátt í að skapa ráðgátuna um markaskorun hans. Lítið var haldið utan um tölfræði í brasilísku knattspyrnunni áður en atvinnumennska kom til sögunnar. Lið létu fjölda vináttuleikja. Í stað þess að leikmenn léku einvörðungu fyrir eitt lið, voru leikir úrvalsliða algengir og fáir hirtu um að halda utan um markaskorara.

Þegar áhugi á tölfræði tengdri knattspyrnu fór að vaxa, reyndu áhugamenn að grafa upp upplýsingar um úrslit og markaskorara fyrr á tíð. Friedenreich hafði orðspor sem mikill markahrókur og gengu sögur af ævintýralegri markaskorun hans. Erfitt var að sannreyna gögn, einkum þar sem leikmaðurinn sjálfur gat litla hjálp veitt vegna veikinda sinna. Sú tala komst á kreik að Friedenreich hefði skorað 1329 mörk í 1229 leikjum, sem hefði gert hann að langmarkahæsta leikmanni knattspyrnusögunnar. Þótti ýmsum sú tala grunsamleg og að líklega hefði tölunum verið víxlað, mörkin hafi verið 1229 í 1329 leikjum.

Varfærnari talningar, byggðar á staðarblöðum í São Paulo, hafa lækkað markatölur Friedenreich verulega. Ævisagnaritari Friedenreich reiknaði sig að tölunni 554 mörk í 561 leik, sem engu að síður setur hann hátt á heimslistann.

Brasilískir knattspyrnumenn
Fjórðungssjúkrahúsið í Neskaupstað

Fjórðungssjúkrahúsið í Neskaupstað er sjúkrahús í Neskaupstað sem þjónustar Austurland. Sjúkrahúsið var vígt 1957 og stækkað 1982. Elsti hluti spítalans rúmar núna öldrunardeildina. Áður en Norðfjarðargöng voru opnuð var erfitt að koma sjúklingum á Austurlandi yfir veturinn á sjúkrahúsið.

Heimildir 

Sjúkrahús á Íslandi
Fjórðungssjúkrahúsið á Ísafirði

Fjórðungssjúkrahúsið á Ísafirði er sjúkrahús á Ísafirði sem þónustar Vestfirði. Það var tekið í notkun 1989 og tók við af sjúkrarhúsinu á Eyrartúni sem var byggt á Ísafirði 1925. 

Sjúkrahús á Íslandi
Fjórðungssjúkrahúsið á Akranesi

Fjórðungssjúkrahúsið á Akranesi er sjúkrahús á Akranesi sem þjónustar Vesturland ásamt sjúkrahúsinu á Stykkishólmi. Það var tekið í notkun 1952.

Sjúkrahús á Íslandi
Sjúkrahúsið á Stykkishólmi

Sjúkrahúsið á Stykkishólmi (áður Franciskusspítalinn í Stykkishólmi) er sjúkrahús sem þjónustar Vesturland ásamt sjúkrahúsinu á Akranesi. Sjúkrahúsið hefur sérhæfða háls- og bakmeðferðardeild. Sjúkrahúsið var reist á vegum St. Francissystra, var opnað 1936 og var fyrstu árin rekin af systrunum áður en ríkið tók við.

Sjúkrahús á Íslandi
Sjúkrahús Suðurnesja

Sjúkrahús Suðurnesja er sjúkrahús í Reykjanesbæ sem þjónustar Suðurnes. Það var fyrst opnað 1954 og stækkað 1981, 1985, 1992 og 1997.

Sjúkrahús á Íslandi
Campanula mairei

Campanula mairei er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Marokkó.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Fáni Súdans

Fáni Súdans var tekinn upp þann 20. maí árið 1970 og samanstendur af þremur láréttum borðum í rauðum, hvítum og svörtum litum ásamt grænum þríhyrningi til vinstri. Fáninn er byggður á arabíska frelsunarfánanum sem fánar Egyptalands, Íraks, Sýrlands og Jemens byggja einnig á. Rauður, hvítur og svartur eru helstu einkennislitir pan-arabismans og grænn tengist hugmyndafræðinni einnig. Fyrir valdatöku Jaafars Nimeiry árið 1969 voru borðarnir á fánanum blár, gulur og grænn.

Myndmál 
Í bókinni World Flags 101 stendur um súdanska fánann:

Tilvísanir

Súdan
Súdan
Campanula macrostyla

Campanula macrostyla er einær tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula macrorhiza

Campanula macrorhiza er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá suðvestur Evrópu.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula lyrata

Campanula lyrata er tvíær tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Grikklandi og Tyrklandi.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula lusitanica

Campanula lusitanica er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Íberíuskaga.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Campanula lourica

Campanula lourica er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Íran.

Tilvísanir 

Bláklukkur
Ernst Willimowski

Ernst Otton Willimowski, Ezi (gælunafn), (fæddur Ernest Otto Prandella) (23. júní 1916 - 30. ágúst 1997) var pólsk/þýskur knattspyrnumaður og einn mesti markaskorari sögunnar.

Ævi og keppnisferill
Willimowski fæddist í Katowice í Slesíu sem þá tilheyrði Þýska keisaraveldinu. Eftir að héraðið varð hluti að Póllandi árið 1922 varð hann pólskur ríkisborgari. Foreldrar hans voru Þjóðverjar og faðirinn, Ernst-Roman Prandella, féll í fyrri heimsstyrjöldinni. Móðir hans, Paulina, kvæntist á ný pólskum manni sem ættleiddi drenginn og tók hann þá upp hið pólska nafn sitt. Heima fyrir talaði Willimowski þýsku og svaraði yfirleitt spurningunni um hvort hann liti fremur á sig sem Pólverja eða Þjóðverja á þá leið að hann væri Slésíubúi.

Hann hóf að æfa knattspyrnu með liði þýskra íbúa Katowice, en komst á mála hjá liði í efstu deild rétt tæplega átján ára gamall og sama leyti lék hann sinn fyrsta landsleik. Hann lék alls 22 landsleiki fyrir Pólland á árunum 1934-39 og skoraði í þeim 21 mark. Eftirminnilegastur þeirra leikja var á móti Brasilíumönnum á HM í Frakklandi 1938 þar sem hann skoraði fjögur mörk og fiskaði vítaspyrnu að auki. Allt kom þó fyrir ekki og Pólverjar töpuðu 6:5. Síðasti landsleikur hans var í minnisstæðum sigri gegn afar sterku liði Ungverja árið 1939, fjórðum dögum áður en seinni heimsstyrjöldin braust út.

Eins og flestir aðrir íbúar austur-Slesíu, tók Willimowski upp þýskan ríkisborgararétt eftir hernám Þjóðverja. Fyrir vikið mátti hann halda áfram að leika knattspyrnu, en nasistar bönnuðu Pólverjum þátttöku í keppnisíþróttum. Engu að síður treystu stjórnendur hernámsliðsins Willimowski varlega, þar sem hann hafði fyrir stríð leikið með pólskum félagsliðum en ekki bara liðum þýska minnihlutans. Móðir hans var sett í fangabúðir en komst lífs af úr þeim.

Þegar leið á stríðið flutti Willimowski sig um set og gekk til liðs við 1860 München og varð bikarmeistari árið 1942. Undir lok stríðsins var hann skráður í herinn, en fékk þó að leika knattspyrnu samhliða herþjónustu. Hann lék átta leiki og skoraði heil þrettán mörk fyrir þýska landsliðið frá 1941-42, en í kjölfarið var starfsemi landsliðsins hætt vegna stríðsins.

Í stríðslok litu pólsk stjórnvöld á Willimowski sem svikara og var honum óheimilt að snúa aftur til heimaslóða sinna. Hann settist því að í Þýskalandi, lék fyrir fjölda liða en sinnti jafnframt ýmsum störfum enda hafði hreinræktuð atvinnumennsta ekki verið tekin upp í landinu. Hann keppti vel fram yfir fertugt sem var fáheyrt í þá tíð.

Willimowski er almennt talinn einn mesti markaskorari knattspyrnusögunnar og áætlaði knattspyrnublaðið Kicker að hann hefði skorað 1.175 mörk á ferlinum. Útilokað er að sannreyna þá tölu sem inniheldur ýmsa vináttu- og æfingarleiki. Ef aðeins er horft til opinberra kappleikja er áætlað að talan sé 554 mörk, sem engu að síður skipar honum ofarlega á lista yfir markahæstu menn.

Heimildir 
 

Pólskir knattspyrnumenn
Þýskir knattspyrnumenn
Korean Broadcasting System

Korean Broadcasting System (KBS) er suður-kóreskt fjölmiðlafyrirtæki.

Tenglar 
 KBS

Suður-kóreskir fjölmiðlar
Suður-kóreskar sjónvarpsstöðvar
Eyvind Johnson

Eyvind Johnson, fæddur Olof Edvin Verner Jonsson, (29. júlí 1900 – 25. ágúst 1976) var sænskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1974.

Ævi og störf
Johnson fæddist í smáþorpi í grennd við Boden norðarlega í Svíþjóð. Hann hætti í skóla um þrettán ára aldurinn og sinnti eftir það ýmsum verkamannastörfum. Nítján ára að aldri fluttist hann til Stokkhólms þar sem hann hóf að birta greinar í blöðum stjórnleysingja. Í höfuðborginni komst hann í kynni við rithöfunda úr öreigastétt.

Fyrstu skáldsögur hans komu út um miðjan þriðja áratuginn, en hann sló fyrst í gegn með bókaflokknum Romanen om Olof, sem voru fjórar sjálfsævisögulegar bækur um ungan mann og uppvöxt hans í Norður-Svíþjóð er komu út á árunum 1934-37. Johnson var gallharður andstæðingur nasisma og fasisma og ritaði kröftuglega gegn þeim í fjölda greina og bóka.

Að stríðinu loknu varði Johnson mörgum árum víðs vegar í Evrópu ásamt fjölskyldu sinni. Árið 1946 sendi hann frá sér verkið Strändernas svall sem lýsir endurkomu grísku kempunnar Ódysseifs til Íþöku. Varð það ein hans allra vinsælasta bók.

Árið 1974 hlutu þeir Eyvind Johnson og Harry Martinson bókmenntaverðlaun Nóbels. Var sú ákvörðun umdeild þar sem ýmsir kunnir rithöfundar höfðu verið orðaðir við verðlaunin það árið en þeir Johnson og Martinson áttu báðir sæti í Nóbelsnefndinni.

Johnson, Eyvind
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels

Handhafar Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs
Grasmúrgróungur

Grasmúrgróungur (fræðiheiti: Pleospora herbarum) er tegund asksvepps sem vex á dauðum plöntum. Grasmúrgróungur finnst á Íslandi og er mjög algengur um allt land.

Hýsiltegundir
Á Íslandi hefur grasmúrgróungur fundist á dauðum vefjum um 30 tegunda blómplantna. Þessar plöntur eru blóðberg, brjóstagras, fjallabláklukka, fjallanóra, geldingarhnappur, gullmura, héluvorblóm, holtasóley, holurt, hundasúra, hvítmaðra, ilmreyr, líklega jakobsfífill (skráð sem Erigeron alpinus), jöklaklukka, língresi, melablóm, melanóra, melgresi, músareyra, sýkigras, undafífill, vegarfi, vetrarblóm, villilín, þistill, þrenningarfjóla og þúfusteinbrjótur.

Tilvísanir

Múrgróungsætt