alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kúrileyjar

Kúríleyjar (rússneska: Кури́льские острова́, lesist sem Kurilskiye ostrova) eru rússneskar eyjar suður af Kamsjatkaskaga og norðaustur af Hokkaídóeyju Japans. Þær eru hluti af Sakalínfylki, eru 56 talsins og spanna 1300 kílómetra.
Stærð er 10,5 ferkílómetrar og íbúafjöldi um 20.000. Fiskveiðar eru mikilvægasta atvinnugreinin. Rússar náðu völdum á eyjunni eftir síðari heimsstyrjöld og ráku þaðan 17.000 Japani. Japanir gera enn tilkall til fjögurra syðstu eyjanna.

Sumar eyjarnar eru eldkeilur og eru þær hluti af Kyrrahafseldhringnum. Um 40 eldfjöll eru virk. Alaid-fjall þeirra hæst eða 2339 metrar. Milljónir sjófugla eru á eyjunum.

Heimild

 

Rússneskar eyjar
Íslenska knattspyrnulandsliðið

Íslenska knattspyrnulandsliðið getur átt við:

Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu
Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu
Aðgreiningarsíður
Susan Sontag

Susan Sontag (16. janúar 1933 – 28. desember 2004) var bandarískur rithöfundur, kvikmyndagerðarmaður, heimspekingur, kennari og pólitískur aðgerðasinni. Hún skrifaði að mestu ritgerðir, verk um fagurfræði, bókmenntir, kvikmyndir, ljósmyndir og pólitík en gaf líka út skáldsögur og skrifaði handrit að kvikmyndum. 

Sontag skrifaði mikið um átakasvæði og ferðaðist gjarnan til slíkra svæða, til að mynda fór hún til Víetnam og var viðstödd umsátrið um Sarajevó. Hún skrifaði mikið um ljósmyndun, menningu og fjölmiðla, AIDS og veikindi, mannréttindi, kommúnisma og vinstri hugmyndafræði. Þótt ritgerðir hennar og ræður hafi gjarnan valdið deilum hefur henni verið lýst sem „einni af áhrifamestu gagnrýnendum sinnar kynslóðar.“

Útgefin verk

Skáldverk 

 (1963) Velgjörðarmaðurinn (e. The Benefactor)(1967) Death Kit 
 (1977) I, etcetera (smásögusafn)
 (1991) Hvernig við lifum nú (smásaga) 
 (1992) The Volcano Lover 
 (1999) Í Ameríku

Leikrit 

 (1990) Hvernig Við Lifum Nú 
 (1991) A Parsifal 
 (1993) Alice í Rúminu
 (1998) Konan úr hafinu

Ritgerðasöfn 

 (1966) Gegn Túlkun 
 (1969) Stíll róttæks vilja 
 (1980) Undir Merki Satúrnusar 
 (2001) Where the Stress Falls 
 (2003) Um sársauka annarra 
 (2007) Á sama tíma: ritgerðir & ræður

Rit 

 (1977) Um ljósmyndun 
 (1978) Veikindi sem samlíking 
 (1988) AIDS og myndlíkingar þess 
 (2003) Um sársauka annarra

Heimildir 

Bandarískir rithöfundar
Bandarískir kvikmyndaleikstjórar
Bandarískir heimspekingar
Bandarískir aðgerðasinnar
Novaja Semlja

Novaja Semlja eða Novaya Zemlya (rússneska: Но́вая Земля́) er eyjaklasi í Arkangelsk-fylki í Norður-Rússlandi. Eyjan er í Norður-Íshafi og er þar austasti punktur Evrópu; Flissingsky-skagi. Íbúar eru um 2500 (2010), flestir í bænum Belushya Guba. Eyjaklasinn skilur að Barentshaf og Karahaf.

Novaja Semlja skiptist í Severny-eyju að norðan sem er hulin jökli að mestu og Yuzhny-eyju að sunnan sem hefur freðmýri, ásamt smærri eyjum. Miðja eyjanna tveggja er hálendi en þær eru taldar vera framhald af Úralfjöllum. Flatarmál er 90.650 ferkílómetrar og hæsti punktur er 1.547 metrar. 

Ísbjörn, selur, rostungur, heimskautarefur og hreindýr eru helstu landspendýr. Gæs, önd og svanur eru meðal landfugla. Sjófuglar eru meðal annars álka og langvía.

Í kalda stríðinu var þar herstöð og kjarnorkutilraunir. Stærsta kjarnorkusprengja sem hefur verið sprengd Tsar-sprengjan var sprengd í nágrenni eyjaklasans árið 1961.

Heimild

 

Rússneskar eyjar
Arkangelskfylki
Frans Jósefsland

Frans Jósefsland (rússneska: Земля́ Фра́нца-Ио́сифа, lestist sem Zemlya Frantsa-Iosifa) er rússneskur eyjaklasi í Norður-Íshafi og tilheyrir Arkangelsk-fylki. Hann samanstendur af 191 eyjum og er rúmlega 16.000 ferkílómetrar að stærð. Stærsta eyjan er Eyja Georgs prins og hæsti punktur eyjanna er 670 metrar. Íbúar eru aðeins rússneskir hermenn. 

Eyjarnar fundust í leiðangri norskra selaveiðimanna árið 1865 en fundurinn var aldrei tilkynntur. Stuttu síðar kannaði teymi frá Austurríki-Ungverjalandi eyjarnar árið 1872-1874 og tilkynnti fundinn. Eyjunum var gefið nafn eftir austuríska keisaranum Frans Jósef 1. (1830–1916). Sovétríkin tóku yfir eyjarnar árið 1926 og mótmæltu Norðmenn því.

85% eyjanna eru þaktar jökli. Þær hafa verið friðland frá árinu 1994 og þjóðgarður frá 2012.

Heimild

 

Rússneskar eyjar
Arkangelskfylki
Allium tuncelianum

Allium tuncelianum er tegund af laukætt einlend í Munzur dal í Tunceli, í austur Tyrklandi. Hann lyktar og bragðast eins og hvítlaukur og er notaður eins á svæðinu. Hann er nefndur Tunceli garlic og Ovacik garlic. Grasafræðingar hafa talið tegundina skylda hvítlauk, eða jafnvel formóður hvítlauks, en erfðagreining hefur sýnt að hún sé skyldari blaðlauk. Henni er safnað villtri til matar sem gæti dæmt hana til útrýmingar.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Matjurtir
Kurt von Schleicher

Kurt Ferdinand Friedrich Hermann von Schleicher (7. apríl 1882 – 30. júní 1934) var þýskur hershöfðingi og síðasti kanslari Þýskalands á árum Weimar-lýðveldisins. Schleicher var annar hermaðurinn sem varð kanslari Þýskalands, á eftir Leo von Caprivi.

Æviágrip
Kurt von Schleicher fæddist til prússneskrar hermannafjölskyldu í Brandenburg an der Havel. Faðir hans hafði barist í fransk-prússneska stríðinu árið 1870 og langafi hans hafði sömuleiðis verið hersveitarforingi sem féll í bardaga. Schleicher gekk í lífvarðarhersveit þegar hann var sautján ára og eftir að hafa útskrifast úr herforingjaskóla var hann árið 1914 gerður að höfuðsmanni innan yfirstjórnar þýska hersins. Í fyrri heimsstyrjöldinni var Schleicher herstjórnarforingi við eina aðalherdeildina. Hann komst í kynni við stjórnmál á meðan á stríðinu stóð en fór að taka þátt í þeim fyrir alvöru eftir að því lauk.

Schleicher var einna fremstur meðal þýskra herforingja sem vildu komast í kringum takmarkanir sem Versalasamningurinn hafði sett á herafla Þjóðverja. Hann stóð meðal annars fyrir stofnun sjálfboðaliðahersveita til styrktar ríkisvaldinu árið 1919 og átti drjúgan þátt í því að kæfa niður byltingartilraunir íhaldsmanna og kommúnista árin 1920 og 1923. Hann komst til áhrifa sem einn helsti ráðgjafi Pauls von Hindenburg forseta og tók árið 1930 þátt í því að steypa ríkisstjórn Hermanns Müller og gera Heinrich Brüning að kanslara.

Frá 1932 var Schleicher stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Franz von Papen og tók við af Papen sem kanslari þann 3. desember. Í útvarpsræðu sagði Schleicher að helsta markmið ríkisstjórnar sinnar væri að vinna bug á atvinnuleysi og sagðist „ekki koma með sverðið heldur með friðinn“. Á stuttri kanslaratíð sinni reyndi Schleicher að semja við Gregor Strasser um útgöngu Strassers úr Nasistaflokknum í skiptum fyrir að Strasser yrði stjórnarforseti ríkisstjórnar Schleichers í Prússlandi en tókst ekki að fá sínu framgegnt. Schleicher hafði lengi verið fylgjandi því að fá nasista til samstarfs við aðra þjóðernissinnaða íhaldsflokka og gefa þeim hlutdeild í stjórn landsins. Schleicher stakk upp á því við Hindenburg að Hindenburg leysti upp ríkisþingið og tæki sér einræðisvald en Hindenburg neitaði. Schleicher sagði af sér þann 28. janúar vegna stjórnarkreppu og hrakandi heilsu og mælti með því að Adolf Hitler yrði útnefndur í embættið í hans stað. 

Sautján mánuðum eftir að Hitler komst til valda hratt hann af stað hrinu pólitískra morða á hinni svokölluðu nótt hinna löngu hnífa. Schleicher, sem enn var álitinn pólitískur áhrifamaður, var einn hinna myrtu. Vopnaðir menn á snærum nasista réðust inn á heimili hans þann 30. júní 1934 og skutu hann til bana ásamt konu hans, Elisabeth.

Tilvísanir

Kanslarar Þýskalands
Varnarmálaráðherrar Þýskalands
Þýskir herforingjar
Þýskt aðalsfólk
Áhöfnin á Halastjörnunni

Áhöfnin á Halastjörnunni var íslensk hljómsveit, stofnuð af Gylfa Ægissyni árið 1980. Meðal meðlima hennar voru Engilbert Jensen, Viðar Jónsson, María Helena Haraldsdóttir, Rúnar Júlíusson, Hemmi Gunn og Ari Jónsson. Meðal þekktustu laga hennar voru Stolt siglir fleyið mitt og Ég hvísla yfir hafið. Fyrsta platan hljómsveitarinnar var Meira salt en hún varð söluhæsta poppplatan árið 1980.

Plötur
Meira salt (1980)
Eins og skot (1981)
Úr kuldanum (1982)
Ég kveðju Sendi-herra (1983)

Heimildir

Tenglar
Áhöfnin Á Halastjörnunni á discogs.com

Íslenskar hljómsveitir
Snerpa

Snerpa er íslenskt tölvufyrirtæki sem rekur tölvu- og netþjónustu. Það var stofnað var árið 1994. Snerpa var fyrsta fyrirtækið utan höfuðborgarsvæðisins til að afla sér al­menns fjar­skipta­leyfis hjá Póst- og fjar­skipta­stofn­un.

Heimildir

Tenglar
Heimasíða Snerpu

Íslensk fyrirtæki
Fjarskipti
Blámalaukur

Blámalaukur (fræðiheiti: Allium beesianum) er tegund af laukplöntum ættuð frá suður Kína (Yunnan og Sichuan). Hann vex á hlíðum og engjum í  3000–4200 m. hæð.

Allium beesianum myndar sívala lauka að 10 mm í þvermál. Blómstöngullinn er rörlaga, að 60 sm hár. Blómskipunin virkar hálfkúlulaga úr fjarlægð. Blómin eru blá.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Hvolflaukur

Hvolflaukur (fræðiheiti: Allium cernuum) er fjölær laukplanta sem vex í þurru skóglendi, klettum og sléttum. Hann vex í  Bandaríkjunum, Kanada og Mexíkó, þar á meðal í Appalachiafjöll frá Alabama til New York, Great Lakes Region, Ohio og Tennessee árdölum, Ozarks í Arkansas og Missouri, og Klettafjöllum og Cascade fjöllum í vestur-bandaríkjunum, frá Mexíkó til Washington ríkis. Hann hefur ekki fundist í California, Nevada, Florida, Louisiana, Mississippi, New Jersey, Delaware, New England, eða mestöllum Sléttunum miklu. Í Kanada, vex hann frá Ontario til British Columbia.

Lýsing
Allium cernuum er með beran , grannan keilulaga lauk sem mjókkar í nokkur kjallaga , graslík blöð, 2 til 4mm breið.

Hver fullþroska laukur er með stakan blómstrandi blómstöngul, sem endar í lútandi blómskipun með hvítum eða bleikum blómum. Blómin koma í júlí eða ágúst (júní-júlí á Íslandi). Þau eru bjöllulaga, um 5 mm í þvermál, bleik eða hvít með gulum frjókornum og gulum fræflum. Þessi tegund myndar ekki æxlilauka í blómskipuninni.

Blómin þroskast í kúlulaga, "crested" fræhylki sem síðar opnast og sýna gljáandi dökk fræin.

Nytjar
Allium cernuum er ætur og er með sterkt laukbragð, og hefur oft verið notaður til matar. Hann er ræktaður víða vegna blómfegurðar og harðgeris.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Matjurtir
Ghil'ad Zuckermann

Ghil'ad Zuckermann (fæddur 1. júní 1971 í Tel Avív) (D.Phil., Oxford-háskóli; Ph.D., 
Cambridge-háskóli) er ástralskur málvísindamaður. Hann er prófessor í málvísindum við Adelaide-háskóli.

Helstu verk 
Icelandic: Phonosemantic Matching, Globally Speaking: Motives for Adopting English Vocabulary in Other Languages, Clevedon-Buffalo-Toronto: Multilingual Matters, editors: Judith Rosenhouse & Rotem Kowner, pp. 19–43 (2008). (Sapir, Yair & Zuckermann, Ghil'ad)
 
Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1403917232 (2003)
Israelit Safa Yafa (Israeli – A Beautiful Language, Tel Aviv: Am Oved. ISBN 978-965-13-1963-1 (2008)
Engaging– A Guide to Interacting Respectfully and Reciprocally with Aboriginal and Torres Strait Islander People, and their Arts Practices and Intellectual Property (2015)
Dictionary of the Barngarla Aboriginal Language of Eyre Peninsula, South Australia (2017)
 

"Complement Clause Types in Israeli", Complementation: A Cross-Linguistic Typology,  Oxford: Oxford University Press, editors: R. M. W. Dixon & A. Y. Aikhenvald, pp. 72–92 (2006) 
"Etymythological Othering" and the Power of "Lexical Engineering" in Judaism, Islam and Christianity. A Socio-Philo(sopho)logical Perspective, Explorations in the Sociology of Language and Religion, Amsterdam: John Benjamins, editors: Tope Omoniyi & Joshua A Fishman, pp. 237–258 (2006)
"Blorít: Pagans' Mohawk or Sabras' Forelock?: Ideological Secularization of Hebrew Terms in Socialist Zionist Israeli", The Sociology of Language and Religion: Change, Conflict and Accommodation, Palgrave Macmillan, editor:Tope Omoniyi, pp. 84–125 (2010) (Yadin, Azzan & Zuckermann, Ghil'ad)

Tengt efni 
 Málfræði
 Málvísindi

Tilvísanir

Tenglar 
 Prófessor Ghil'ad Zuckermann, D.Phil. (Oxon.)
 University Staff Directory: Prófessor Ghil'ad Zuckermann 
 Ghil'ad Zuckermann, Academia
 Jewish Language Research Website: Ghil'ad Zuckermann 
 Professor Ghil'ad Zuckermann's website
 Australian of the Day: Ghil'ad Zuckermann
 edX MOOC Language Revival: Securing the Future of Endangered Languages

Ástralskir málfræðingar
Fólk fætt árið 1971
Carsten Jensen

Carsten Jensen  (f. 24. júlí 1952 í Marstal á Ærø) er danskur rithöfundur, bókmenntafræðingur, blaðamaður og samfélagsrýnir.

Carsten Jensen varð mag.art. í bókmenntafræði árið 1981 frá  Kaupmannahafnarháskóla og  var frá 1980 þekktur gegnum skrif sín í dagblaðið Politiken og fleiri dönsk blöð
Árið  2001 varð hann kennari í bókmenntagreiningu við Syddansk Universitet.

Danskir rithöfundar
Andlitsblinda

Andlitsblinda, andlitsókenni eða andlitstúlkunarstol (fræðiheiti: prosopagnosia, úr grísku prosopon = andlit, agnosia = að þekkja ekki) er það þegar einstaklingur þekkir ekki annað fólk á andlitinu. Það lýsir sér þannig að fólk greinir ekki á milli andlita, sér engan mun á andlitunum og þekkir þess vegna ekki fólk af andlitinu. Þessu veldur galli í heilanum á því svæði sem sér um andlitskenni. Nánar tiltekið er þetta heilaskemmd eða vanþroski á gagnaugablaði, oftast á hægra heilahveli. Gerður er greinarmunur á tvenns konar andlitsókenni. Annars vegar er um að ræða meðfætt andlitsókenni, sem stafar af þroskaskerðingu viðkomandi svæðis. Hins vegar er um að ræða áunnið andlitsókenni, sem stafar oftast af skaða sem þetta svæði heilans hefur orðið fyrir, til dæmis af slysförum eða heilablóðfalli. Þetta ástand hefur engin áhrif á það að þekkja hluti né heldur á almenna greind.

Í Bandaríkjunum eru allt að 2,5% fólks haldin þessum meðfædda galla. Þessir einstaklingar þurfa að treysta á önnur svæði heilans, sem eru síður næm fyrir andlitum til þess að þekkja aðra og er þá misjafnt hvernig það gengur. 

Engin meðferð er til við andlitsblindu. Ein afleiðing andlitsblindu er til dæmis erfiðleikar við að halda þræði þegar horft er á kvikmyndir vegna vandkvæða við að bera kennsl á persónurnar, sér í lagi ef þær eru margar.

Fólk með andlitsblindu nýtir sér oft önnur einkenni til að þekkja aðra einstaklinga, svo sem eins og fatnað, hárlit, líkamsvöxt, rödd og fleira þess háttar. Vegna þessa ágalla getur sá andlitsblindi oft átt í erfiðleikum með eðlileg samskipti við aðra.

Heimild

 
Heilinn
Heilkenni
Spacelab

Spacelab var endurnýtanleg geimrannsóknarstofa sem var flutt út í geim í 22 geimflugum Geimskutluáætlunarinnar frá 1983 til 1998. Rannsóknarstofan var gerð úr nokkrum hlutum sem voru settir saman á mismunandi hátt eftir markmiði hverrar ferðar. Meginhlutinn var röð af sívölum hólkum, 4,12 metrar í þvermál, sem var raðað saman aftast í geimskutlunni og tengdir við farþegarými hennar með göngum. Rannsóknarstofan var höfð í farmrými geimskutlunnar. Einhverjir hlutar úr henni voru notaðir í alls 32 geimflugum, síðast árið 2000. Spacelab var samstarfsverkefni Geimferðastofnunar Bandaríkjanna og Geimferðastofnunar Evrópu.

Geimskutluáætlunin
Rannsóknarstofur
Geimvísindi
Ambrogio Spinola

Ambrogio Spinola, 1. markgreifi af Balbesas (um 1569 – 25. september 1630) var herforingi frá Genúa sem barðist í her Spánar í Áttatíu ára stríðinu í Niðurlöndum. Fjölskylda hans varð undir í baráttu um völd í Genúa við Doria-ættina. Genúa var þá í reynd undir vernd Spánar. Árið 1602 gerðu hann og yngri bróðir hans, Federico Spinola, samning við Spánarkonung um að koma upp flota og her til að berjast fyrir konung á Flandri. Hluta flotans, undir stjórn Federicos, var sökkt af enskum og hollenskum skipum og Federico féll í orrustunni um Sluis árið 1603. Ambrogio hélt með málaliðaher sinn landleiðina og tókst að leggja rústir Ostend undir sig eftir 3ja ára umsátur. Eftir þetta hertók Spinola fjölda borga í Niðurlöndum og hlaut fyrir það ýmsar vegtyllur en sóaði um leið öllum auði fjölskyldunnar í stríðsreksturinn. Þegar Þrjátíu ára stríðið hófst hélt hann í herför um Pfalz. Hápunktur ferils hans var hernám Breda 1624. 

Ítalskir herforingjar
Áttatíu ára stríðið
Herforingjar í þrjátíu ára stríðinu
Ítalskir markgreifar
Apablóm

Apablóm (fræðiheiti: Mimulus guttatus) er tegund í grímublómaætt.
Það er er upprunnið frá Norður-Ameríku, en hefur breiðst út með ræktun í Evrópu þar sem hún vex með lækjum upp í 1360 m. hæð. Það finnst einnig á Íslandi á stöku stað þar sem það hefur sloppið út í læki. Vel er mögulegt að tegundin Mimulus luteus (Tígurblóm) og blendingar hennar við Apablóm sé stundum ranglega sagðir Apablóm, en þær blandast auðveldlega.

Ytri tenglar 
 Den virtuella floran

Varablómaætt
Tim McInnerny

Timothy L. „Tim“ McInnerny (f. 18. september 1956) er enskur leikari og gamanleikari.

Tenglar
 

McInnerny, Tim
Tígurblóm

{{Taxobox
| status = 
| image = Mimulus luteus (8435450333).jpg
| image_caption = Tígurblóm í Puente del Inca, í Argentínu. 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| subdivisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Eudicotyledonae)
| ordo = Varablómabálkur (Lamiales)
| familia = Grímublómaætt (Scrophulariaceae)
| genus = Mimulus
| species = M. luteus| binomial = Mimulus luteus
| binomial_authority = Linné
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = Mimulus smithii Lindl.Mimulus rivularis Lodd.Mimulus punctatus Miers ex Bert.Mimulus perluteus VossMimulus ocellatus Bert. ex Steud.Mimulus nummularius (Clos) StaceMimulus nummularis C. GayMimulus luteus var. younganus Hook.Mimulus luteus var. variegatus (Lodd.) Hook.Mimulus luteus var. rivularis (Lodd.) Lindl.Mimulus luteus var. nummularius ClosMimulus luteus var. micranthus Phil.Mimulus luteus f. macrophyllus ClosMimulus luteus var. alpinus Lindl.Mimulus glabratus var. micranthus (Phil.) BoivinErythranthe lutea G.L.Nesom
}}Tígurblóm' (fræðiheiti: Mimulus luteus'') er tegund í grímublómaætt.
Það er er upprunnið frá Ameríku, en það vex í bæði norður og suður Ameríku. Það hefur ílenst á Íslandi eins og M. guttatus, og er oft ekki alveg víst hvor tegundin er á ferðinni eða hvort um sé að ræða blending þeirra.

Heimildir

Ytri tenglar 
Den virtuelle floran

Varablómaætt
Rósatrúður

Rósatrúður (fræðiheiti: Mimulus lewisii) er tegund í grímublómaætt.
 Hann er upprunninn frá vesturhluta N-Ameríku.

Tilvísanir

Varablómaætt
Pedro Sánchez

Pedro Sánchez Pérez-Castejón  er spænskur hagfræðingur og stjórnmálamaður sem er núverandi forsætisráðherra Spánar.
Sánchez tók embætti 2. júní, 2018 þegar vantrausti var lýst á Mariano Rajoy þáverandi forsætisráðherra.

Hann hefur unnið sem aðstoðarmaður þingmanna á Evrópuþinginu, borgarfulltrúi í Madríd og aðalritari Spænska sósíalistaflokksins.
Sánchez er með doktorsgráðu í hagfræði og hefur kennt sem háskólaprófessor.

Sanchez talar frönsku og ensku reiprennandi. Hann er trúleysingi og ákvað að sverja ekki við biblíuna við embættistöku sína heldur við spænsku stjórnarskrána.

Forsætisráðherratíð
Sánchez stofnaði ríkisstjórn eftir að hafa leitt vantrauststillögu gegn hægristjórn Mariano Rajoy. Ríkisstjórn hans var minnihlutastjórn Spænska sósíalíska verkamannaflokksins sem naut stuðnings vinstriflokksins Við getum (spænska: Podemos) og katalónskra og baskneskra héraðsflokka.

Í júní árið 2018 samþykkti Sánchez að taka við um 629 flóttamönnum sem björgunarskipið Aquarius hafði bjargað undan strönd Líbíu. Flóttamönnunum hafði áður verið neitað um hæli á Ítalíu og á Möltu og höfðu þeir því verið á siglingu um Miðjarðarhafið á yfirtroðnu björgunarskipinu í um viku. Sánchez sagði það „[skyldu] okk­ar að koma í veg fyr­ir stór­slys og bjóða þessu fólki ör­ugga höfn, og verða þannig við okk­ar skyldu í mannúðar­mál­um“.

Ríkisstjórn Sánchez viðraði snemma áætlanir um að láta flytja lík einræðisherrans Francisco Franco úr ríkisfjármögnuðu grafhýsi í Dal hinna föllnu. Endurgreftrunin var framkvæmd þann 24. október árið 2019 þrátt fyrir andstöðu afkomenda og aðdáenda Francos.

Í febrúar árið 2019 hafnaði spænska þingið fyrsta fjárlagafrumvarpi Sánchez. Sánchez neyddist því til að rjúfa þing og kalla til þingkosninga. Kosningar voru haldnar þann 28. apríl og í þeim stórjók Sósíalistaflokkurinn fylgi sitt. Sósíalistar hlutu tæp þrjátíu prósent atkvæða og urðu stærsti flokkurinn á spænska þinginu.

Þrátt fyrir kosningasigurinn tókst Sánchez ekki að afla sér nægs stuðnings á spænska þinginu til að mynda nýja ríkisstjórn. Þegar kosið var um ríkisstjórn á þinginu þann 25. júlí var Sánchez hafnað. Þar sem Sánchez tókst ekki að semja um stofnun ríkisstjórnar var kallað til nýrra kosninga þann 17. september 2019. Þegar nýjar kosningar voru haldnar þann 10. nóvember tapaði Sósíalistaflokkurinn þremur þingsætum en var áfram stærsti flokkurinn á þinginu. Þann 7. janúar 2020 kaus spænska þingið með naumum meirihluta að styðja Sánchez áfram sem forsætisráðherra. Sánchez stofnaði minnihlutastjórn Sósíalíska verkamannaflokksins og Podemos, en þetta er fyrsta samsteypustjórn Spánar frá endurreisn lýðræðisins árið 1975.

Heimild

Tilvísanir

Fólk fætt árið 1972
Forsætisráðherrar Spánar
Trúleysingjar
Orrustan um Bretland

Orrustan um Bretland (Battle of Britain á ensku; Luftschlacht um England á þýsku) var herför í seinni heimsstyrjöldinni þar sem konunglegi breski flugherinn (Royal Air Force eða RAF) varði Bretland gegn loftárásum þýska flughersins (Luftwaffe). Orrustunni hefur verið lýst sem fyrstu stóru stríðsátökunum sem háð voru eingöngu í lofti.

Í Bretlandi er orrustan formlega talin hafa staðið frá 10. júlí til 31. október 1940. Þessi tími samsvarar hrinu næturárása þýska flughersins sem Bretar kalla „leiftrið“ (the Blitz; hugtakið er dregið af þýska hugtakinu Blitzkrieg eða leifturstríði) og stóð frá 7. september 1940 til 11. maí 1941. Þýskir sagnfræðingar líta fremur á alla orrustuna sem eina herför sem entist frá júlí 1940 til júní 1941.

Helsta markmið Þjóðverja var að neyða Breta til þess að samþykkja að semja um friðarsáttmála. Í júlí árið 1940 hófst hafnarbann gegn Bretlandi og þýski flugherinn einbeitti sér að því að gera árásir á hafnar- og verslunarmiðstöðvar, til dæmis Portsmouth. Þann 1. ágúst var flughernum skipað að ná yfirburðum gagnvart Bretum í lofti. Því hófu Þjóðverjar árásir á flugvelli breska lofthersins. Þegar leið á orrustuna fór þýski flugherinn einnig að gera árásir á verksmiðjur þar sem nýjar flugvélar voru framleiddar. Loks fóru Þjóðverjar að varpa sprengjum á almenna borgara og á svæði nutu táknræns eða pólitísks mikilvægis á Bretlandi. Tilgangurinn var að draga úr baráttuvilja Breta og neyða bresku ríkisstjórnina að samningsborðinu.

Þjóðverjar höfðu á þessum kafla styrjaldarinnar sigrað Frakkland og Niðurlönd og því voru Bretar berskjaldaðir fyrir árás af hafi. Miðstjórn þýska hersins vissi þó að erfitt yrði að gera hafárás á Bretland þar sem konunglegi breski sjóherinn naut öruggra yfirráða á Ermarsundi og Norðursjónum. Þann 16. júlí fyrirskipaði Adolf Hitler undirbúning „Sæljónsaðgerðarinnar“ (Unternehmen Seelöwe) svokölluðu. Í þessari aðgerð áttu Þjóðverjar að gera innrás í Bretland af hafi og úr lofti eftir að þýski loftherinn hefði tryggt sér yfirburði gagnvart Bretum. Í september gerðu Bretar næturárásir á flugstöðvar Þjóðverja á meginlandinu. Þar sem þýska flughernum hafði ekki tekist að vinna bug á þeim breska neyddist Hitler til þess að fresta og loks aflýsa Sæljónsaðgerðinni. Þjóðverjar höfðu ekki ráð á að halda dagárásunum áfram til lengdar en þeir héldu áfram næturárásunum um nokkurt skeið.

Sagnfræðingurinn Stephen Bungay hefur sagt að orrustan hafi verið fyrsti meiriháttar ósigur Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni og hafi markað kaflaskil í stríðinu. Orrustan um Bretland er kennd við ræðu sem Winston Churchill flutti á neðri deild breska þingsins þann 18. júní: „Orrustunni um Frakkland, eins og Weygand hershöfðingi kallaði hana, er lokið. Orrustan um Bretland er í þann mund að hefjast.“

Tilvísanir

1940
Orrustur í seinni heimsstyrjöldinni
Saga Bretlands
Saga Þýskalands
Flughernaður