alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Karaókí

Karaókí eða karíókí (úr japönsku カラオケ kara 空 „tómt“ og ōkesutora オーケストラ „hljómsveit“) er skemmtunarform þar sem maður syngur með tónlist með hljóðnema. Sú tónlist, sem sungið er með, er oftast popptónlist án aðalsöngs. Texti lagsins er sýndur á skjá, með tákni sem fylgir eftir textanum til að hjálpa söngvaranum. Í sumum löndum heitir karaókítæki KTV. Skammstöfun þessi getur líka átt við útgáfu lags án aðalsöngs.

Karaókí
Japönsk menning
Gormferill

Gormferill er heiti ferils, sem hringar sig eins og gormur.

Tengt efni 
 Kuðungsferill

Stærðfræði
Baráttan um arfinn

Baráttan um arfinn (franska: Spirou et les héritiers) er fjórða bókin í bókaflokknum um Sval og Val. Hún birtist sem framhaldssaga í teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1951-52 og kom út á bókarformi árið 1952. Höfundur og teiknari hennar var listamaðurinn Franquin. Hún var gefin út á íslensku árið 1980 og telst níunda í röðinni í íslenska bókaflokknum.

Söguþráður 
Í upphafi sögunnar fær Valur þær fregnir að hann þurfi að etja kappi við Samma frænda sinn um arf eftir lítt kunnan ættingja. Keppnin felst í þremur þrautum. Sú fyrsta gengur út á að finna upp frumlegt og nytsamlegt tæki. Þar sigrar Valur með því að búa til hentugt farartæki, sem er eins konar bakpoki með þyrluspaða.

Önnur þrautin gengur út á að komast í eitt af efstu sætunum í kappaksturskeppni, en þar sigrar Sammi frændi með bellibrögðum.

Lokaþrautin felst í að finna hina goðsagnakenndu veru, gormdýrið, í skógum Palombíu. Svalur og Valur finna gormdýrið og eru á leið með það til byggða þegar hópur indíána ræðst á þá. Á síðustu stundu kemmur Sammi þeim félögum til bjargar. Hann játar sig sigraðan, segist sjá á eftir misgjörðum sínum og ákveður að setjast að í Palombíu.

Þegar heim er komið fær Valur að vita að frændinn dularfulli skildi í raun ekki eftir sig nein verðmæti, en efndi til keppninnar í þeirri von að ónytjungarnir Valur og Sammi mættu komast til nokkurs þroska. Þrátt fyrir þessi málalok unir Valur glaður við sitt, en harmar þó að gormdýrið hafi verið svipt frelsi sínu og lokað inni í dýragarði.

Fróðleiksmolar 
 Farartækið sem Valur útbýr í fyrsta hluta keppninnar átti eftir að skjóta aftur upp kollinum í allnokkrum Svals og Vals-bókum.

 Þrjár bækur í Svals og Vals-bókaflokknum mega teljast beint eða óbeint framhald af Baráttunni um arfinn. Það eru: Les voleurs du Marsupilami, Niður með harðstjórann!  og L'homme qui ne voulait pas mourir.

 Smásagan Fælið ekki fuglinn er aukasaga í íslensku útgáfunni. Hún er tvær blaðsíður og lýsir átökum gormdýrsins og heimiliskattar sem ásælist fugla í garði Sveppagreifans.

Íslensk útgáfa 
Baráttan um arfinn – eða Svalur finnur Gorm var gefinn út af Iðunni árið 1980 í íslenskri þýðingu Jóns Gunnarssonar. Þetta var níunda bókin í íslensku ritröðinni.

Svalur og Valur
Les voleurs du Marsupilami

Les voleurs du Marsupilami (íslenska: Gormdýrinu rænt) er fimmta Svals og Vals-bókin. Höfundur hennar var Franquin. Hún birtist sem framhaldssaga í teiknimyndablaðinu Sval árið 1952 og kom út á bókarformi árið 1954. Hún hefur enn ekki verið gefin út á íslensku.

Söguþráður 
Bókin er beint framhald af Baráttunni um arfinn og hefst á því að Svalur og Valur fá bakþanka yfir að hafa látið loka gormdýrið inni í dýragarði. Dýrinu er rænt og kemst þjófurinn undan þeim félögum á flótta eftir æsilegan eltingaleik í dýragarðinum.

Í ljós kemur að þjófurinn er snjall knattspyrnumaður, Valentin Mollet, sem var þvingaður til ódæðisins af fyrrum yfirmanni sínum, forstjóra í fjölleikahúsi Sabaglíónís. Svalur og Valur dulbúast sem starfsmenn fjölleikahússins, en eru stöðvaðir áður en þeim tekst að hafa upp á gormdýrinu, sem slær þegar í gegn hjá áhorfendum.

Félagarnir vita ekki sitt rjúkandi ráð, en rekast þá fyrir tilviljun á Sveppagreifann. Hann útbýr fyrir þá töfraseyði sem gerir mönnum kleyft að skipta litum. Svalur og Valur eru snarlega ráðnir í fjölleikahúsið sem undrabræðurnir Cam & Leon. Áður en Sval og Val tekst að endurheimta gormdýrið eru þeir handsamaðir af stjórnanda fjölleikahússins og þrjótum hans. Knattspyrnukappinn Valentin kemur til bjargar á síðustu stundu og með dyggri aðstoð gormdýrsins og Pésa tekst þeim að yfirbuga skúrkana.

Fróðleiksmolar 
 Um miðbik bókarinnar lenda Svalur og Valur á landamærastöð þar sem tollverðirnir gera þeim lífið leitt með því að skoða bílinn gaumgæfilega. Að lokum verða félagarnir svo reiðir á seinagangnum að þeir lenda í hörkuslagsmálum við embættismennina og dúsa í fangaklefa um nóttina. Daginn eftir sættast þeir og tollverðirnir yfir ölkrús og skilja sem mestu mátar.

 Sveppagreifinn kemur við sögu í bókinni, í annað sinn í bókaflokknum. Persóna hans er ekki fullmótuð og sama má segja um útlit hans. Þannig er hann íklæddur tennisfötum í stað gráu jakkafatanna sem fylgdu honum síðar meir.

 Fjölleikahús Sabaglíónís kemur við sögu í Valur á tryllitækinu, sem er aukasaga í bókinni Hrakfallaferð til Feluborgar.

Svalur og Valur
Kuðungur

Kuðungur getur átt við:

 Kuðung (skel), skel margra snigla
 Kuðung (líffærafræði), hluti af völundarhúsi innra eyrans
 Kuðungsferil
Kristján Albertsson

Kristján Albertsson (9. júlí 1897 – 31. janúar 1989) var íslenskur rithöfundur, fræðimaður og ævisagnaritari sem starfaði lengi í íslensku utanríkisþjónustunni. Ef til vill er hann nú best þekktur fyrir frægan ritdóm sem hann skrifaði um Vefarann mikla frá Kasmír eftir Halldór Laxness, sem hófst á orðunum: „Loksins, loksins.“

Kristján varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1917 og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, árið 1916. Hann las síðan bókmenntasögu við Kaupmannahafnarháskóla 1917-1921 og stundaði svo nám í Frakklandi og Þýskalandi. Þegar heim kom varð Kristján ritstjóri tímaritanna Varðar 1924-1927 og Vöku 1927-1929 og var áberandi í menningarlífi Reykjavíkur, meðal annars formaður Leikfélags Reykjavíkur, leikstjóri um skeið og skrifaði leikrit sem sett voru á svið.

Árið 1935 varð hann lektor í íslensku við háskólann í Berlín og gegndi því starfi til 1943. Árið 1946 gekk hann í utanríkisþjónustuna og var sendifulltrúi, lengst af í París en einnig á allsherjarþingi SÞ í New York um tíma. 

Kristján skrifaði fjölda bóka, meðal annars ævisögu Hannesar Hafstein í þremur bindum, tvær skáldsögur, tvö leikrit og fjölda ritgerða og greina sem gefnar voru út á bókum. Hann sá einnig um útgáfu á ýmsum bókum og ritsöfnum. Ævisaga hans, Margs er að minnast, kom út árið 1985.

Kristján var á unglingsárum einn af stofnendum Knattspyrnufélagsins Fram árið 1908. Hann barðist fyrir því að nafni félagsins yrði breytt í Fram en upphaflega hafði því verið gefið heitið Kári.

Tilvísanir

Heimildir 
 
 

Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir rithöfundar
Vanilla Ice

Robert Van Winkle (fæddur 31. október 1967) er bandarískur rappari og leikari sem gengur undir listamannsnafninu Vanilla Ice. Hann var fyrsti rapparinn sem komst á Bandaríska Billboard 100 listann og var í fyrsta sæti í 18 vikur með Ice Ice Baby árið 1990. 

Raunveruleikaþátturinn The Vanilla Ice Project fylgir eftir starfi hans sem fasteignasali. Vanilla Ice keyrir á mótorhjóli sem atvinnukeppandi og hefur gert það síðan 1985. Nýjasta hlutverk hans sem leikari er í Adam Sandler myndinni That's My Boy sem kemur út í lok Júlí. .

Breiðskífur 
 Hooked (1988)
 To The Extreme (1990)
 Mind Blowin (1993)
 Hard to Swallow (1997)
 Bi-Polar (2001)
 Platinum Underground (2005)
 Wisdom, Tenacity & Focus (2011)

Smáskífur 
 It's A Party (1987)
 Go Ill (1988)
 Play That Funky Music (1989)
 Ice Ice baby (1989)
 I Love You (1990)
 Ninja Rap (1991)
 Cool As Ice (1991)
 Rollin In My 5.0 (1991)
 Satisfaction (1992)
 Get Loose (1992)
 Roll 'em Up (1994)
 Boom (1996)
 Too Cold (1997)
 Situation. Normal. All. Fucked. Up. (1998)
 Unbreakable (2000)
 Hip Hop Rules (2000)
 Nothing Is Real (2001)
 Get Your Ass Up (2001)
 Tha Weed Song (2002)
 Hot Sex (2003)
 Off the Chain (2003)
 Ninja Rap 2 (2004)
 You Gots to Chill (2008)
 Turn It Up (2010)
 Born on Halloween (2010)
 Still Unbreakable (2011)

Tónlistarmyndbönd 
 Ice Ice Baby (1989)
 Play That Funky Music (1990)
 Stop That Train (1990)
 I Love You (1991)
 Satisfaction (1991)
 Rollin In My 5.0 (1991)
 Ninja Rap (1991)
 Cool As Ice (1991)
 Get Wit It (1991)
 U Don't Hear Me Though (1993)
 Roll 'em Up (1993)
 The Wrath (1994)
 Too Cold (1998)
 Ice Ice Baby 2001' (2001)
 Unbreakable (2003)
 Rockstar Party (2011)
 Cadillac Ninjaz (2013)
 Impossible Mission'' (2016)

Bandarískir rapparar
Bandarískir leikarar
Samband ungra kommúnista

Samband ungra kommúnista var stofnað snemma árs 1924 en áður höfðu nokkur félög ungra kommúnista verið stofnuð. Fyrsti formaður Sambandsins var Hendrik Siemsen Ottósson. Brynjólfur Bjarnason var varaformaður, Ársæll Sigurðsson ritari, en meðstjórnendur voru Haukur Siegfried Björnsson og Vilhjálmur S. Vilhjálmsson. Málgagn Sambandsins var Rauði fáninn, sem kom út 1924–1927. Samband ungra kommúnista gekk í Alþjóðasamband ungra kommúnista, sem rekið var í samstarfi við Komintern í Moskvu.

Haustið 1930 náðu ungir kommúnistar meirihluta á þingi Sambands ungra jafnaðarmanna og nefndu þeir þá Sambandið upp og kölluðu það Samband ungra kommúnista. Fyrsti formaður þessa nýja Sambands var Haukur Siegfried Björnsson. Áki Jakobsson var formaður 1931–1936 og Eðvarð Sigurðsson 1936–1938. Sambandið var lagt niður um leið og Kommúnistaflokkurinn en þess í stað var Æskulýðsfylkingin stofnuð.
Ryan Dunn

Ryan Dunn (11. júní 1977 – 20. júní 2011) var áhættuleikari úr þáttunum Jackass og CKY-myndunum. Dunn var með aðalhlutverk í Jackass-þríleiknum sem voru sýnd í kvikmyndahúsum. Þekktur sem Random Hero, Ryan Dunn var mikill Íslandsvinur og kom oft í heimsókn til þess að taka upp áhættuatriði. Besti vinur hans var Bam Margera.

Verk sem áhættuleikari 
 Landspeed: CKY (1999)
 CKY2K (2000)
 Jackass (2000-2002)
 CKY 3 (2001)
 Don't Try This At Home (2001)
 Don't Try This At Home: The Tour (2002)
 CKY4: The Latest & Greatest (2002)
 Jackass: The Movie (2002)
 Steve-O: Out on Bail (2003)
 Viva La Bam (2003-2005)
 Homewrecker (2005)
 Jackass: Number Two (2006)
 The Dudesons Movie (2006)
 Jackass 2.5 (2007)
 3000 Miles (2007)
 Jackass: 24 Hour Take-Over (2008)
 Where the Fuck is Santa? (2008)
 Jackass 3D (2010)
 Jackass 3.5 (2011)
 Proving Ground (2011)

Leikari 
 Invader (1997)
 Haggard (2003)
 Blonde Ambition (2007)
 Law & Order: Special Victims Unit (2008)
 Minghags (2009)
 Street Dreams (2009)
 Living Will (2011)

Dunn, Ryan
Alþjóðaknattspyrnusambandið

Alþjóðaknattspyrnusambandið (franska: Fédération Internationale de Football Association, skammstöfun FIFA) er alþjóðlegur yfirumsjónaraðili knattspyrnu, futsal og strandfótbolta. Aðilar að sambandinu eru sex knattspyrnusambönd í öllum álfum heimsins.

FIFA skipuleggur alþjóðlegar knattspyrnukeppnir, þar á meðal Heimsmeistaramótið í knattspyrnu. Heimsmeistaramótið var fyrst haldið 1930 og var haldið í tuttugasta og fyrsta skipti í Rússlandi 2018.

Sambandið var stofnað 21. maí 1904 í París. Stofnfélagar voru knattspyrnusambönd Belgíu, Danmerkur, Frakklands, Hollands, Spánar, Svíþjóðar og Sviss. Höfuðstöðvar félagsins eru í Zürich, Sviss. 1908 varð Knattspyrnusamband Suður-Afríku fyrsta sambandið utan Evrópu sem sóttist eftir aðild. Núverandi forseti sambandsins er Gianni Infantino.

Forsetar FIFA
  Robert Guérin, 1904-06
  Daniel Burley Woolfall, 1906-18
  Jules Rimet, 1921-54
  Rodolphe Seeldrayers, 1954-55
  Arthur Drewry, 1956-61
  Stanley Rous, 1961-74
  João Havelange, 1974-98
  Sepp Blatter, 1998-2015
 / Gianni Infantino, 2016-

Fjórir forsetar hafa látist í embætti eða verið vikið frá störfum. Staðgenglar sem leystu þá af hólmi eru ekki taldir upp í listanum.

Alþjóðastofnanir
Knattspyrna
Húsið á sléttunni (sjónvarpsþættir)

Húsið á sléttunni voru bandarískir sjónvarpsþættir sem fjalla um líf landnema á sléttum Norður-Ameríku. Þættirnir voru byggðir á samnefndri röð barnabóka eftir Laura Ingalls Wilder sem komu út á árunum 1932-1943 og einnig eftir andlát höfundarins, sú síðasta árið 2006. Sjónvarpsþættirnir nutu mikilla vinsælda á Íslandi á áttunda áratugnum.

Leikarar 
Michael Landon sem Charles Ingalls
Karen Grassle sem Caroline Quiner Ingalls (þáttaraðir 1-8
Melissa Gilbert sem Laura Ingalls Wilder (þáttaraðir 1-8)
Melissa Sue Anderson sem Mary Ingalls Kendall (þáttaraðir 1-8)
Lindsay og Sidney Greenbush sem Grace Wilder (þáttaraðir 1-8)
Matthew Labyorteaux sem Albert Quinn Ingalls (þáttaraðir 1-9)
Richard Bull sem Nels Oleson (þáttaraðir 1-7)
Katherine McGregor sem Harriet Oleson (þáttaraðir 1-7)
Alison Angrim sem Nellie Oleson Dalton (þáttaraðir 1-7)
Jonathan Gilbert sem Willie Oleson (þáttaraðir 1-3)
Bandarískir sjónvarpsþættir

da:Det Lille Hus på Prærien (tv-serie)
ko:초원의 집
nl:Het kleine huis op de prairie
simple:Little House on the Prairie
fi:Pieni talo preerialla
Svalur og górilluaparnir

Svalur  og górilluaparnir (franska: Le gorille a bonne mine) er ellefta bókin í bókaflokknum um Sval og Val. Hún kom út árið 1959. Höfundur og teiknari hennar var listamaðurinn Franquin. Hún var gefin út á íslensku árið 1978 og telst fjórða í röðinni í íslenska bókaflokknum.

Söguþráður 
Svalur og Valur halda í leiðangur til Afríku til þess að taka myndir af fjallagórillum í sínu náttúrulega umhverfi. Auk ljósmyndabúnaðar, hefur Valur í fórum sínum dularfullan pakka, en fæst ekki til að upplýsa um innihald hans.

Í námaþorpinu Molomonga hitta félagarnir hóp hjátrúarfullra svertingja, sem segja stóra apa ræna sínum mönnum, en einnig vestræna starfsmenn gullnámafyrirtækisins. Forstjórinn hr. Badman tekur þeim vel en verkfræðingarnir Góðdalín og Hvítalín sjá öll tormerki á ferðinni og þræta fyrir að nokkrar górillur sé þar að finna. Fram kemur að fáeinum mánuðum fyrr hafi læknirinn dr. Zwart horfið sporlaust á svæðinu.

Þrátt fyrir dularfull spellvirki halda Svalur og Valur inn í frumskóginn. Þar rekast þeir á þjóð innfæddra stríðsmanna sem reynist hafa rænt fjölda manna að undirlagi hins illa dr. Zwart. Eru hinir ánauðugu menn látnir starfa í gullnámu sem læknirinn og þeir Góðdalín og Hvítalín starfrækja á laun. Svalur og Valur hundsa gylliboð dr. Zwarts og ákveða að tilkynna yfirvöldum um athæfi hans.

Að lokum komast félagarnir á górilluslóðir og ná frábærum myndum, ekki hvað síst vegna hins dularfulla pakka Vals, sem reynist innihalda fullkomið górillugervi.

Aukasagan, Viðburðarlítið sumarleyfi (franska: Vacances sans histories), segir frá því þegar Svalur og Valur eru á leið í sumarfrí á sportbíl þess síðarnefnda. Vellríkur arabískur olíufursti, Ibn Maksúd, tekur bílinn í misgripum og klessukeyrir hann. Furstinn er alræmdur sem versti ökumaður í heimi, en bætir félögunum tjónið með því að gefa þeim lúxusbíl sinn, Túrbó 2, sem átti eftir að koma við sögu í fleiri bókum.

Fróðleiksmolar 
 Hið franska heiti bókarinnar Le gorille a bonne mine merkir í raun Górillur í góðu skapi, það felur þó líka í sér orðleik sem vísar í námarekstur.

 Viggó viðutan kemur lítillega við sögu í Viðburðarlitlu sumarleyfi.

 Ökujói (franska: Roulebille) er bílasalinn sem seldi furstanum í Viðburðarlitlu sumarleyfi Túrbó 2-bílinn og lýsir kostum bílsins fyrir Sval og Val. Hann kom einnig við sögu í Baráttunni um arfinn og La corne de rhinocéros en í íslenskri útgáfu fyrrnefndu bókarinnar gekk hann undir nafninu Eldibrandur.

 Í Viðburðarlitlu sumarleyfi bregður Franquin og eiginkonu hans fyrir sem gangandi vegfarendum.

Íslensk útgáfa 
Bókin Svalur og Górilluaparnir var gefin út af Iðunni árið 1978 í íslenskri þýðingu Jóns Gunnarssonar. Þetta var fjórða bókin í íslensku ritröðinni.

Svalur og Valur
Vefarinn mikli frá Kasmír

Vefarinn mikli frá Kasmír  er skáldsaga eftir Halldór Laxness sem kom út árið 1927. Þema verksins er hugarvíl ungs manns og leit að sannleika, trú og ást og val hans milli ástar og trúar. Vefarinn mikli frá Kasmír er um margt nútímalegri skáldsaga en tíðkaðist á þeim tíma. Um skáldsöguna voru ritaðir tveir mjög frægir ritdómar. Annar þeirra var eftir Kristján Albertsson, hinn eftir Guðmund Finnbogason.

Ritdómar um Vefarann 
Vefarinn mikli frá Kasmír hafði ólík áhrif á menn þegar hún kom út. Tveir ritdómarar eru frægastir. Kristján Albertsson skrifaði ritdóm upp á tíu blaðsíður sem birtist í tímaritinu Vöku sama ár og bókin kom út. Upphaf hans er þannig: 

„Loksins, loksins tilkomumikið skáldverk, sém ris eins og hamraborg upp úr flatneskju íslenzkrar ljóða- og sagnagerðar síðustu ára! Ísland hefir eignazt nýtt stórskáld — það er blátt áfram skylda vor að viðurkenna það með fögnuði. Halldór K. Laxness hefir ritað þessa sögu á 24. aldursári sínu. Ég efast um að það komi fyrir einu sinni á aldarfjórðungi að skáld á þeim aldri semji jafn snjallt verk og þessi saga hans er. A 64. gráðu norðlægrar breiddar hefir það aldrei fyr gerzt.“

Þó er dómur Kristjáns ekki allur á eina lund og segir hann verkið einnig vera "ekkert meistaraverk", "sumstaðar tilgerðarlegt, falskt, forskrúfað, líkingar bragðlausar eða ófagrar" en eftir stendur að: "Þróun tímaborins íslenzks sögustíls tekur hálfrar aldar stökk með þessari bók H.K.L."

Í sama blaði var ritdómur eftir Guðmund Finnbogasson, sem var öllu styttri, og hljómar þannig:

„Vélstrokkað tilberasmjör.
G. F.“

Tilvísanir 

Bókaárið 1927
Halldór Laxness
Íslenskar skáldsögur
Smámæli

Smámæli er talgalli og er haft um það þegar einstaklingur á erfitt með að bera fram blísturshljóð eins og hljóðið [s] sem millitannhljóð eins og [θ] eða þ. Það er kallað að vera smámæltur eða blæstur í máli. Í fornu máli var talað um að vera hæpilegur.

Tilvísanir 

Talgalli
Það er eitthvað við Mary

Það er eitthvað við Mary (enska: There's Something About Mary) er bandarísk gamanmynd frá árinu 1998 sem Farrelly-bræðurnir leikstýrðu. Cameron Diaz og Ben Stiller fara með aðalhlutverkin. Sagan er um Ted Strohmann sem ræður til sín einkaspæjara til að hafa uppá æskuástinni henni Mary. Þegar einkaspæjarinn finnur hana, fellur hann sjálfur kylliflatur fyrir henni. Eitt leiðir af öðru og upphefst brjálæðisleg samkeppni milli þeirra til þess að vinna ástir Mary.

Tenglar 

Kvikmyndir frumsýndar 1998
Bandarískar kvikmyndir
Skáneyjar-Lassi

Skáneyjar-Lassi (um 1490 – fyrir 1570) eða Lassarus Matthíasson, Lazarus Matheusson, var þýskur bartskeri sem kom til Íslands til að lækna sárasótt, ílentist á landinu og eignaðist afkomendur.

Ögmundur Pálsson biskup réði Lassa til Íslands, líklega 1525, til að lækna sárasótt, sem gaus upp á landinu snemma á 16. öld. Samkvæmt annálum var veikin „bæði mannskæð og torsótt að græða“. Enginn læknir var á landinu og var því brugðið á það ráð að fá erlendan bartskera hingað en bartskerar stunduðu ýmsar lækningar, meðal annars á sárasótt. Samningur þeirra Ögmundar og Lassa er varðveittur og þar kemur fram að fyrir að lækna hundrað manns á Lassi að fá jörðina Skáney í Reykholtsdal, sem má því ef til vill segja að sé fyrsti læknisbústaður landsins:

„... vér höfum gjört svoddan kaupskap og skilmála við Lazarus Barskera að hann skal græða og heila og um trútt búa fyrir oss tíutigi menn af sárasótt, það sem oss líkar, og fulla borgun hafa. Skal hann kaupa smyrslin sjálfur til það besta hann kann. Enn vér skulum bítala helftina fyrir þau. Hér í móti höfum vér fengið greindum Lazarus barskera til fullrar eignar og frjáls forræðis jörðina alla Skáney er liggur í Reykholts kirkju sókn ...“

Lassi mun einkum hafa notað kvikasilfurssmyrsl við lækningar sínar. Sagt er að hann hafi einungis læknað 50 menn og því aðeins átt að fá hálfa Skáney en hann mun þó hafa haldið jörðinni allri og afkomendur hans bjuggu þar. Hvort sem það var lækningum Lassa og eftirmanna hans að þakka eða það var af öðrum ástæðum, þá lognaðist sárasóttarfaraldurinn á Íslandi út á næstu árum og áratugum og kom ekki upp annar faraldur fyrr en á 18. öld og þá tengdur Innréttingunum.

Þann 24. nóvember 1528 giftist Lassi Guðrúnu eldri Ólafsdóttur, sem var ein af fjömörgum börnum Ólafs Eiríkssonar bónda á Hóli í Bolungarvík og Brigitar Jónsdóttur konu hans. Þau bjuggu í Skáney og eignuðust að minnsta kosti þrjú börn.

Lars Mattheusson er persóna í leikritinu Skollaleik eftir Böðvar Guðmundsson sem er að nokkru leyti byggð á Lassa þótt örlög hans séu ólík ævi Skáneyjar-Lassa.

Heimildir 
 
 

Íslenskir læknar
Ritdómur

Ritdómur er texti, gjarnan stuttur, í dagblaði eða tímariti þar sem sett er fram greining, túlkun og mat á ritverki. Ritdómur (eða gagnrýni) aðgreinist frá bókmenntarýni að því leyti að ritdómur er ekki nauðsynlega fræðilegur heldur tjáir viðbrögð og mat ritdómarans á verkinu. Ritdómar eiga sér mun styttri sögu en bókmenntarýni, eða aftur til nítjándu aldar. Einn helsti frumkvöðull greinarinnar var bandaríski rithöfundurinn og ljóðskáldið Edgar Allan Poe. Af íslenskum ritdómurum má nefna Ólaf Jónsson og Árna Bergmann. Meðal þeirra ritdóma sem fleygir hafa orðið á Íslandi má nefna ritdóm Jónasar Hallgrímssonar um rímur Sigurðar Breiðfjörð.

Bókmenntafræði
Bókmenntarýni
Ants Oras

Ants Oras (f. í Tallinn 8. desember 1900, d. í Gainesville, Florída, 21. desember 1982) var eistneskur rithöfundur. Hann lauk prófi í heimspeki frá háskólanum í Tartu og í bókmenntum frá Oxford-háskóla. Hann fékkst við þýðingar og kenndi bókmenntir við háskólana í Helsinki og Tartu til 1943, þegar hann flýði undan nasistum og kommúnistum til Svíþjóðar. Síðar fluttist hann til Bandaríkjanna og varð prófessor í Florída-háskóla í Gainesville. Hann skrifaði fjölda bóka, þar á meðal Örlaganótt yfir Eystrasaltslöndum, sem kom út á íslensku 1955 í þýðingu séra Sigurðar Einarssonar í Holti. Lýsir hún undirokun Eystrasaltsþjóðanna eftir hernám Moskvustjórnarinnar 1940, en í griðasáttmálanum 23. ágúst 1939 höfðu Stalín og Hitler skipt með sér Mið- og Austur-Evrópu og Eystrasaltsríkin fallið í hlut Stalíns.

Verk
The Critical Ideas of TS Eliot, Tartu, 1932.
Baltic Eclipse, London, 1948.
Örlaganótt yfir Eystrasaltslöndum,  Reykjavík 1955 og 2016.
Laiemasse ringi: kirjanduslikke perspektiive ja profiile (artiklikogumik). Vaba Eesti, Stockholm 1961.
Marie Under (lühimonograafia). Eesti Kirjanike Kooperatiiv, Lund 1963.
Estonian literature in exile. Eesti Kirjanike Kooperatiiv, Lund 1967.

Oras, Ants
August Rei

August Rei (f. í Pilistvere 22. mars 1886, d. í Stokkhólmi 29. mars 1963) var eistneskur stjórnmálamaður. Hann stundaði nám í lögum við Háskólann í Pétursborg, enda var Eistland þá hluti rússneska keisaradæmisins. Hann gerðist jafnaðarmaður og sat í fyrstu bráðabirgðaríkisstjórn Eistlands 1918 – 1919. Hann var forseti stjórnlagaþings Eistlands 1919–1920 og gegndi eftir það ýmsum embættum. Hann var forseti landsins 1928 – 1929, utanríkisráðherra 1932 – 1933 og sendiherra í Sovétríkjunum 1938 – 1940. Eftir að Sovétstjórnin lagði Eistland undir sig með hervaldi, flýði Rei til Svíþjóðar. Hann var utanríkisráðherra í útlagastjórn Eistlands 1944–1945 og forsætisráðherra (og um leið forseti) hennar frá 1945 til dánardags. Hann kom í heimsókn til Íslands 1957 og ræddi þá við Ásgeir Ásgeirsson forseta og Guðmund Í. Guðmundsson utanríkisráðherra.

Tenglar 
 Æviágrip Reis á heimasíðu eistneska forsætisráðuneytisins

Rei, August
Ungmennafélagið Vorboðinn

Ungmennafélagið Vorboðinn var stofnað 3. janúar 1915 og er félagssvæði þess Engihlíðarhreppur hinn forni í Austur-Húnavatnssýslu. Félagið er aðili að USAH

Skrifstofa félagsins er í Bakkakoti. Nágrannar þeirra úr Hvöt léku heimaleiki sína í knattspyrnu á Bakkakotsvelli upp úr 1980.

Núverandi formaður er Aðalbjörg Valdimarsdóttir.

Tengt efni 
Ungmennasamband Austur-Húnvetninga (USAH)

Ungmennasamband Austur-Húnvetninga
Héraðssamband Strandamanna

Héraðssamband Strandamanna eða HSS var stofnað 19. nóvember 1944. 

Núverandi formaður er Vignir Örn Pálsson.

Tenglar 

 HSS

Héraðssambönd ÍSÍ