alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Juniperus drupacea

Juniperus drupacea, er tegund af eini upprunninn frá austurhluta Miðjarðarhafssvæðinu, frá suður Grikklandi (Parnon Oros, Peloponnese), suður Tyrklandi, vestur Sýrlandi, og Líbanon, og vex á klettóttum stöðum í 800 til 1700 m hæð yfir sjó.

Lýsing
Juniperus drupacea er hávaxnasta tegund einis, 10 til 25 m hár, einstaka sinnum að 40m, og myndar keilulaga krónu, með stofn sem getur verið 1 til 2m þykkur. Nálarnar eru grænar, 5 til 25mm langar og 2 til 3mm breiðar, með tvöfaldri hvítri loftaugarák ofan til. Hann er einkynja, með plöntur annaðhvort karlkyns eða kvenkyns.

Berkönglarnir eru þeir stærstu hjá nokkrum eini, en harðir og þurrir, grænir óþroskaðir, en verða dökk-fjólubrúnir eftir 25 mánuði með fölbláa vaxhúð; þeir eru egg- til kúlulaga, 20 til 27mm langir og 20 til 25mm í þvermál, og eru með sex til níu samvaxnar hreisturflögur í 2 til 3 hvirfingum, hver hreisturflaga með lítið eitt upphækkuðum toppi. Hinar þrjár endastæðu (apiacal) hreisturflögur er hver með stakt fræ, en með fræin þrú samvaxin í staka berja-líka skel. Reklarnir eru í þyrpingu ólíkt öðrum einitegundum (5 til 20könglar saman), gulir, 3 til 4mm langir, og falla skömmu eftir að frjókornin eru fallin snemma vors.

Vegna sinna einkennandi berköngla með fræin þrjú samvaxin og reklana í klasa, hefur hann oft verið talinn til eigin ættkvíslar (Arceuthos drupacea (Labill.) Antoine & Kotschy), en erfðarannsóknir hafa sýnt að hann er nokkuð náskyldur Juniperus macrocarpa og Juniperus oxycedrus.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Arboretum de Villardebelle photos of cones & shoots
Conifers Around the World: Juniperus drupacea - Syrian Juniper .

Einisætt
Amtrak

Amtrak, eða National Railroad Passenger Corporation, er járnbrautarfyrirtæki í Bandaríkjunum sem rekur farþegalestarkerfi á löngum og meðallöngum leiðum í Bandaríkjunum utan Alaska og Hawaii. Amtrak var stofnað árið 1971 og tók yfir starfsemi 20 einkarekinna járnbrauta. Amtrak er í opinberri eigu og fær framlög frá alríkisstjórninni og fylkisstjórnum. 

Leiðarkerfi Amtrak skiptist í 44 leiðir sem eru samtals 34.000 km að lengd. Áfangastaðir eru yfir 500 í 46 bandarískum fylkjum og tveimur kanadískum fylkjum. Fjöldi járnbrautarlesta er um 300. Á sumum leiðum ganga lestar á allt að 240 km hraða. Árið 2015 ferðuðust 30,8 milljón farþegar með Amtrak og tekjur voru 2,185 milljarðar dala. Starfsmenn voru 20.000. Tveir þriðju hlutar farþega koma frá 10 stærstu þéttbýlissvæðum Bandaríkjanna og 83% þeirra ferðast skemur en 400 mílur (644 km). Höfuðstöðvar Amtrak eru í Union Station í Washington D.C.

Bandarísk fyrirtæki
Járnbrautir
Sarpur

Sarpur er gagnasafn sem gefur aðgang að aðfangaskrám margra íslenskra minjasafna, listasafna og ljósmyndasafna. Kerfið var þróað af Þjóðminjasafni Íslands í samstarfi við hugbúnaðarfyrirtækið Hugvit hf. Fyrsta útgáfa þess kom út árið 1998 en upphaflega var Sarpur einungis opinn aðildarstofnunum. Opin ytri vefútgáfa kom út árið 2013 og sama ár tók Landskerfi bókasafna við rekstri kerfisins.

Árið 2017 voru aðildarsöfn Sarps 50 talsins og þar var að finna rúmlega 1,2 milljón færslur.

Tenglar
 Sarpur

 

Þjóðminjasafn Íslands
Íslensk gagnasöfn
Ísmús

Ísmús er gagnasafn yfir íslenska tónlistarsögu og þjóðfræði. Gagnasafnið er samstarfsverkefni Stofnunar Árna Magnússonar og Tónlistarsafns Íslands. Fyrsta útgáfa þess var opnuð árið 2001 og ný útgáfa árið 2012. Árið 2017 var hægt að nálgast þar yfir 40.000 hljóðrit og 700 myndskeið, meðal annars með viðtölum úr þjóðfræðisafni Stofnunar Árna Magnússonar, auk upplýsinga um yfir 8000 einstaklinga og 290 hljómsveitir.

Íslensk gagnasöfn
Leitir.is

Leitir.is er íslensk leitargátt sem leitar í nokkrum íslenskum gagnasöfnum samhliða. Stærsta gagnasafnið er samskrá íslenskra bókasafna sem var áður sérstakt gagnasafn, Gegnir. Auk Gegnis leitar Leitir.is að greinum og bókum í rafrænum áskriftum íslenskra háskóla og í landsaðgangi. Önnur gagnasöfn sem eru tengd við Leitir.is eru Skemman, Hirslan, Sarpur og ljósmyndasöfn Akraness og Reykjavíkur.

Leitir.is byggir á hugbúnaðinum Primo frá ísraelska fyrirtækinu Ex Libris Group. Rekstur kerfisins er í höndum Landskerfis bókasafna. Vefurinn var opnaður árið 2011.

Tenglar
 Leitir.is

Íslensk gagnasöfn
Málið.is

Málið.is er leitargátt fyrir nokkur gagnasöfn um íslensku frá Stofnun Árna Magnússonar. Gagnasöfnin eru beygingalýsing íslensks nútímamáls (BÍN), íslenska stafsetningarorðabókin, orðabók íslensks nútímamáls, íslenskt orðanet, málfarsbankinn, íðorðabankinn og íslensk orðsifjabók. Með leitargáttinni er hægt að leita samtímis í öllum þessum gagnasöfnum. Málið.is var opnað á degi íslenskrar tungu 16. nóvember 2016.

Tenglar
 Málið.is

Stofnun Árna Magnússonar
Íslensk gagnasöfn
Íslenskar orðabækur
Bækur.is

Bækur.is er rafrænt bókasafn með stafrænum endurgerðum íslenskra bóka, bæklinga og ýmis konar sérprents sem Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn varðveitir. Hægt er að fletta bók á vefnum síðu fyrir síðu eða sækja ritið í heild sinni á PDF-sniði. Vefurinn var opnaður 1. desember 2010. Þar voru árið 2017 rúmlega 1300 mynduð verk, eða samtals rúmar 420.000 síður, þau elstu frá 16. öld og þau yngstu nokkurra ára gömul. Sum ritin á bækur.is eru enn í höfundarétti en leyfi rétthafa hefur fengist fyrir því að gefa þau þar út.

Meðal bóka sem er að finna á vefnum eru Íslenzkt fornbréfasafn (1899-1902), Íslenzkar æviskrár (1950), Lovsamling for Island (1855) og Guðbrandsbiblía (1584).

Tenglar
 Bækur.is

Íslenskar bækur
Íslensk gagnasöfn
Eichstätt

Eichstätt er háskólaborg við Altmühl-ána í Bæjaralandi í suðurhluta Þýskalands með um 14 þúsund íbúa.

Borgir í Þýskalandi
Altmühl

Altmühl er á í Bæjaralandi í suðurhluta Þýskalands. Áin er 250 km löng og hún rennur um bæina Treuchtlingen, Eichstätt og Beilngries.

Fljót í Þýskalandi
Langaland

Langaland (danska: Langeland) er dönsk eyja og sveitarfélag austur af Fjóni, milli Stórabeltis og Kiel-flóa. Eyjan er ílöng og stærð hennar er 285 ferkílómetrar. Árið 2010 voru íbúar rúmlega 13.000. Brýr tengja eyjuna við Fjón, um smáeyjarnar Tåsinge og Siø. Bílferjur eru til eyjanna Lálands, Ærø og Strynø.

Rudkøbing er stærsti bærinn og er fæðingarstaður eðlis- og efnafræðingsins Hans Christian Ørsted, bróður hans Anders Sandøe Ørsted sem var forsætisráðherra og grasafræðingsins Anders Sandøe Ørsted, frænda þeirra. 

Árið 1914 komust danskir tollverðir að því að í farmi skips sem komið hafði til hafnar á eyjunni var mikið magn riffla og byssukúlna. Vopnin hafði írski sameiningarflokkurinn Ulster Unionist Party keypt frá Austurríki. Tollverðina grunaði hins vegar að vopnin væru til þess að hjálpa sjálfstæðishreyfingum á Íslandi. Skipið sleit festar og hvarf á brott áður en til frekari aðgerða kom.

Ferðaþjónusta er mikilvæg grein á Langalandi með áherslu á afþreyingu og heilsu.

Heimild

Danskar eyjar
Vendsyssel-Thy

Vendsyssel-Thy (Vendilsýslu-Thy), einnig þekkt sem Nørrejyske Ø  (Norðurjóska eyjan) og Jylland nord for Limfjorden (Jótland norður af Limafirði), er eyja sem er nyrsti hluti af Norður-Jótlandi í Danmörku. Svæðið er skilgreint sem hluti Jótlands þó Limafjörður aðskilji Jótlandsskagann frá því. Eyjan er stærsta eyja Danmerkur utan Sjálands og er 4685 ferkílómetrar að stærð. 

Svæðið er þrískipt: Thy er í vestri, Hanherred í miðju og Vendsyssel í austri og norðri. Frá 1200 til um 1825 var tengdist svæðið Jótlandi um sandeiðið Agger Tange. Íbúar eru tæplega 300.000 (2014).

Hirtshals, Skagen, Hanstholm, Thisted og Frederikshavn eru meðal þéttbýlisstaða á svæðinu.

Danskar eyjar
Búlgaríuþinur

Abies borisii-regis (Búlgaríuþinur) er tegund af þin ættuðum frá fjöllum Balkanskaga í Búlgaríu, norður Grikklandi, Lýðveldinu Makedóníu, Albaníu og Serbíu. Hann finnst í 800 til 1,800m. hæð, on mountains with an annual rainfall of over 1,000 mm.

Þetta er stórt sígrænt barrtré sem verður 40 til 50 metra (einstaka sinnum 60m) hátt og með stofnummál að 1,5m. Barrið er flatt, 1,8 til 3,5sm langt og 2mm breitt og 0,5mm þykkt, gljáandi dökkgrænt að ofan, og með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan. Endinn er breytilegur, yfirleitt hvass, en stundum lítið eitt sýlt, sérstaklega á seinsprottnum sprotum á eldri trjám. Könglarnir eru 10 til 21 sm langir og 4 sm breiðir, með um 150 til 200 hreisturblöð, hvert með tvemur vængjuðum fræjum. Könglarnir sundrast við þroska og losa fræin.

Hann er náskyldur (og að mörgu leyti millistig af) evrópuþin norður í mið Evrópu, Abies cephalonica suður í suður Grikklandi, og nordmannsþin austur í norður Tyrklandi. Sumir grasafræðingar telja hann náttúrulegan blending á milli Evrópuþins og Grikkjaþins, meðan aðrir líta á hann sem afbrigði af  Evrópuþin, sem Abies alba var. acutifolia. Annað samheiti er Abies pardei.

Vísindaheitið heiðrar Tsar Boris III af Búlgaríu, en hann var við völd þegar þininum var lýst sem nýrri tegund 1925. Nafnið er stundum skrifað án bandstriks (Abies borisiiregis), en samkvæmt reglum ICBN (Article 60.9) skal bandstrikið vera.

Tilvísanir

Ytri tenglar
 EUFORGEN species page: Abies borisii-regis Lýsing, útbreiðsla og skyldar upplýsingar.

Þallarætt
Ósæð

Ósæðin er meginslagæð líkamans. Allt súrefnismettað blóð liggur gegnum hana þar sem hún tengist hjartanu. Hún deilist síðan í tvennt og fer í slagæðar og þaðan fer blóðið í háræðar.

Blóðrásarkerfið
Columbia-fljót

Columbia-fljót (enska: Columbia River) er mest fljóta á norðvestanverðri Kyrrahafsströnd Norður-Ameríku. Upptök þess eru í Klettafjöllum Bresku Kólumbíu í Kanada. Á leið sinni til Kyrrahafs fer fljótið í gegnum Washingtonfylki og Oregonfylki Bandaríkjanna og myndar fylkismörk þeirra. Fljótið er um 2000 kílómetra langt. Stærsta þverá þess er Snáksfljót (Snake River) sem á vatnasvið sitt í sjö fylkjum Bandaríkjanna. Fljótið er fjórða vatnsmesta fljót Bandaríkjanna og í því hafa verið reistar 14 virkjanir. Meira en 44% allrar vatnsorku í Bandaríkjunum eru framleidd í Columbia-fljóti og þverám þess. Columbia-fljót hefur verið notað sem samgönguleið í margar aldir.

Heimild

Fljót í Bandaríkjunum
Fljót í Kanada
Melódískt dauðarokk

Melódískt dauðarokk (enska: Melodic death metal) er undirgrein þungarokks sem blandar dauðarokki við melódískari stefnur þungarokks. Stefnan þróaðist helst í Svíþjóð snemma á 10. áratugnum með sveitum eins og At The Gates, Dark Tranquillity og In Flames (Gautaborgarþungarokk). Einnig var sveitin Carcass frá Englandi áhrifamikil. Hröð riff ásamt gítarharmóníum undir áhrifum bresku nýbylgjunnar í þungarokki (Iron Maiden o.fl.) eru meðal einkenna stefnunnar. Söngur getur verið frá venjulegu dauðarokksöskri til skrækjóttara öskurs. Sumar sveitir blanda melódískum söng við öfgakenndari raddbeitingu. Aðrar stefnur geta svo blandast inn í eins og víkingaþungarokk, gotneskt þungarokk, þrass, framsækið þungarokk og fleira. Hljómborðum getur þá t.d. verið bætt við.

Stefnan hefur haft áhrif á meðal annars metalcore, aðallega í Bandaríkjunum.

Listi með melódískum dauðarokksböndum
(Listinn er ekki tæmandi)
At the Gates
Arch Enemy 
Amon Amarth
Amorphis
Arsis 
Carcass
Children of Bodom 
Dark Age
Dark Tranquillity
Darkane
Dethklok 
Edge of Sanity
Eluveitie
Ensiferum
Gardenian 
The Haunted 
Heaven Shall Burn
Hypocrisy
In Flames
Insomnium
Into Eternity
Kalmah
Kataklysm 
Mercenary
Nightrage 
Scar Symmetry 
Shadows Fall 
Soilwork
Wintersun

Þungarokk
Blóðgjöf

Blóðgjöf er þegar einstaklingur gefur blóð sjálfviljugur með blóðtöku. Blóðgjafar eru metnir með tilliti til öryggis blóðs þeirra, til að mynda vegna smitsjúkdóma. Þeir eru spurðir út í sjúkrasögu og heilsufar. Dæmigert magn blóðtöku eru 450 millilítrar og er tökustaður vanalega úr bláæð í olnbogabót. Almennt mega fullorðnir karlmenn gefa á 3 mánaða fresti en konur á 4 mánaða fresti. 

Blóðflokkar skiptast í A, B, AB, eða O en einnig með tilliti til svokallaðs rhesus-þáttar. Í blóðgjöf milli fólks verður að taka tillit til blóðflokka þeirra en ekki mega allir blandast saman. Blóðvökvi getur geymst í allt að 1-2 ár, rauð blóðkorn í 35-42 daga og blóðflögur í mesta lagi viku. Blóðgjafir eru meðal annars mikilvægar í læknisaðgerðum og þegar alvarleg slys eiga sér stað. Þá þarf að bæta upp fyrir blóðmissi.

Blóðbankar eru oftast þær stofnanir sem sjá um meðhöndlun blóðgjafa og tengjast þeir öðrum sjúkrastofnunum. 

Alþjóðaheilbrigðisstofnunin WHO er með Alþjóðablóðgjafardaginn þann 14. júní.

Blóðgjöf á Íslandi
Fyrsta skipulagða starfsemi til blóðgjafar var árið 1935 þegar blóðgjafasveit Rover-skáta Væringjafélagsins í Reykjavík gaf blóð. Blóðbankinn á Íslandi var stofnaður árið 1953 og var á Barónstíg þar til ársins 2007. Blóðbankinn hefur nú starfsstöðvar á Snorrabraut 60 í Reykjavík og á Glerártorgi, Akureyri.

Árið 2021 fengu samkynhneigðir karlmenn fyrst að gefa blóð.

Heimild

Tenglar
Blóðbankinn

Tilvísanir

Blóð
Keiluþinur

Abies cilicica, almennt kallaður Keiluþinur, er barrtré í Þallarætt. Hann finnst í Líbanon, Sýrlandi, og Tyrklandi. Abies cilicica og Cedrus libani, ásamt Acer hyrcanum subsp. Tauricolum og Sorbus torminalis subsp. Orientalis, eru ríkjandi trjátegundir í  "Abeti-Cedrion" skógum mið og austur Taurus-fjöllum Tyrklands. Þessir skógar eru á milli 800 og 2100 metra hæð yfir sjávarmáli. Yfir 5000 ára skógarhögg, bruni, og beit hafa minnkað þessa skóga í bletti (enclaves).

Árið 2009 við Berenice Troglodytica (Egypsk-Rómversk höfn við Rauðahafið), fundu fornleifafræðingar tvo klumpa af kvoðu úr  Abies cilicica, önnur viktaði 190g. og hin um 339g., sem voru í 1 aldar (AD) hafnarskurðum. Framleiddir á svæðum Sýrlands og Litlu Asíu, var þessi kvoða og olían unnin úr henni notaðar fyrir múmíur, sem sótthreinsandi, þvagræsilyf, til að meðhöndla hrukku, eyða ormum og auka hárvöxt( "two blocks of resin from the Syrian fir tree (Abies cilicica), one weighing about 190 g and the other about 339 g, recovered from 1st-century AD contexts in one of the harbor trenches. Produced in areas of greater Syria and Asia Minor, this resin and its oil derivative were used in mummification, as an antiseptic, a diuretic, to treat wrinkles, extract worms and promote hair growth.")

Myndir

Heimildir

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Conifers Around the World: Abies cilicica - Cilician Fir .

Þallarætt
Hitt er annað mál

Hitt er annað mál er fyrsta breiðskífan sem tónlistarmaðurinn Sverrir Stormsker sendi frá sér og kom út árið 1985.

Lagalisti

Hlið 1 
 Samför (4:17)
 Ástaróður (3:20)
 Fyrirgefðu mér (2:32)
 Ég er ... í þér (3:09)
 Fallegur (3:05)
 Ég um þig frá okkur til beggja (2:35)
 Ég á mér draum (3:55)

Hlið 2 
 Sjálfs er höndin hollust (3:39)
 Kjarnorkukomminn (2:45)
 Samfestingar (4:59)
 Dánarfregnir og jarðarfarir (2:38)
 Við matarborðið (2:45)
 Á föstudaginn langa (3:45)
 Þríhyrningur (1:30)
 Fingrapolki Nr.6 Í Físu Dúr, Op. 6966 (0:42)
 Kant'etta (2:05)

Tilvísanir 

Íslenskar breiðskífur
Sikileyjarþinur

Sikileyjarþinur (Abies nebrodensis) er þintegund frá Nebrodi- og Madonie-fjöllum á Norður-Sikiley. Þetta er meðalstórt sígrænt barrtré sem verður 15 til 25 metra hátt, með stofnummál að 1 metra. Hann vex í 1400 til 1600 metra hæð yfir sjávarmáli og vegna skógareyðingar er hann orðinn óhemju sjaldgæfur. Aðeins 21 fullþroska tré eru enn á lífi og endurræktunaráætlanir hafa borið mjög takmarkaðan árangur vegna mikillar beitar búfjár bænda af svæðinu. Þinurinn er skráður á  válista IUCN  sem tegund í mikilli útrýmingarhættu 

Þrátt fyrir vísindanafnið sem vísar til Nebrodi-fjalla, einskorðast tegundin nú orðið við brattar, þurrar hlíðar Scalonefjalls í Madonie-fjallgarði á norðanverðri Mið-Sikiley.

Barrnálar hans eru flatar, 1,5 til 2,5 cm langar, 2 mm breiðar og 0,5 mm þykkar, gljáandi grænar að ofan en með tvær grænhvítar loftaugnarákir að neðan. Endar barrnálanna eru snubbóttir og sýldir, en stundum getur sýlingin orðið hvöss, sérstaklega á sprotum hátt á eldri trjám. Könglarnir eru 10 til 16 cm langir og um 4 cm í þvermál, með um það bil 150 hreisturblöð, hvert með tvemur vængjuðum fræjum. Könglarnir sundrast við þroska og losa fræin.

Sikileyjarþinur er náskyldur evrópuþini, Abies alba, sem tekur við af honum í Appennínafjöllum í Ítalíu og annars staðar norðar í Evrópu. Sumir grasafræðingar líta á Sikileyjarþin sem afbrigði af Evrópuþin, þ.e. Abies alba var. nebrodensis.

Tilvísanir

Ytri tenglar
EUFORGEN species page: Abies nebrodensis Information, distribution and related resources.

Þallarætt
Triglav

Triglav  (Þríhaus eða Þrítindur) er hæsti tindur Slóveníu og Júlísku Alpanna. Hann er 2864 metrar að hæð og er lítill jökull á toppnum. Fjallið var fyrst klifið árið 1778. Á toppnum er lítill turn sem er ætlaður sem skjól fyrir stormi. Hann var settur upp árið 1895 ásamt stærra skjóli, Stanič, sem er 55 metrum neðar og hefur rými fyrir fleiri. Fjallið hefur verið tákn sjálfstæðisbaráttu Slóvena og er á skjaldarmerki og fána landsins. Triglav-þjóðgarðurinn er umhverfis fjallið.

Heimild

Fjöll í Slóveníu
Valmúafræ

Valmúafræ eða Birkes er fræ úr Ópíumvalmúa, sem er notað sem skraut á brauð, kökur eða sem innihald í matarétti. Á Íslandi er það notað aðallega á franskbrauð eða rúnnstykki.  Í austurevrópu er það notað í miklu magni líka sem fylling í kökur. Birkes er upprunalega jiddískt orð, sem þýðir, "blessun" og var notað í sambandi við sabbatbrauð, sem er stráð með valmúafræi. Einstaka sinnum er því ruglað saman við birki fræ vegna líkinda nafnanna hér á landi.

Matvæli
Brauðhveiti

{{taxobox
|name = Brauðhveiti
|image = Tarweaar.jpg
|image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Einkímblöðungar (Liliopsida)
| ordo = Grasættbálkur (Poales)
| familia = Grasaætt (Poaceae)
|subfamilia = Pooideae
|tribus = Triticeae
|genus = Triticum
|species = T. aestivum
|binomial = Triticum aestivum
|binomial_authority = L.
|synonyms_ref =
|synonyms = *Triticum sativum Triticum vulgare 
}}

Brauðhveiti (Triticum aestivum''), en gengur almennt undir heitinu hveiti, er ræktuð hveititegund. Um 95% af því hveiti sem er ræktað er brauðhveiti, sem er víðast ræktuð nytjaplanta heimsins, og sú korntegund sem gefur mestan arð.

Tilvísanir

Korn
Grasaætt
Aten

Aten er fornegypski guðinn Re líkamnaður sem sólin. Amenófis 4. vildi meina að Aton, sem var sólin, skapaði lífið með ljósi sínu, og hélt þannig lífinu við á jörðinni. Sólin réði þannig yfir lífi og dauða einstaklinga samkvæmt Atentrúnni. Atentrúin hélt því einnig fram að það væri líf eftir dauða. Þó ekki eins og í dauðatrúnni hjá Ósíris, eins og var áður.

Við það að Atentrúin kom fram breytti Amenófis 4. nafni sínu til Akenaten, sem þýddi ”sá sem er góður fyrir Aten” eða ”andi Aten”. Akenaten var málsvari Aten. Þessvegna áttu Egyptar tilbiðja Aten í gegnum Akenaten, sem nokkurs konar staðgengil. Akenaten og aðalkona hans Nefertíti voru þau einu sem áttu að tilbiðja Aten beint. Það má þannig tala um heilaga þrenningu í Aten, Akenaten og Nefertíti.

Miðstöð Atentrúarinnar var í Aketaten, nýbyggðri borg. Meginreglur trúarinnar voru skráðar á steinveggi grafarinnar í Tell el-Amarnah. Þvert á venjur annarra hofa Forn-Egyptalands, voru hof Atens litrík og með opnu þaki til að hleypa sólinni inn. Engar styttur voru leyfðar af Aten; þær voru taldar skurðgoðadýrkun. Hinsvegar voru í staðinn settar fram sambærilegar myndir af Akenaten og fjölskyldu hans að tilbiðja Aten, að fá Ankh (anda lífsins) frá honum. Prestar höfðu minna að gera, þar sem fórnargjafir(ávextir, blóm, kökur) voru takmarkaðir og spámennska var ekki stunduð. Atenhof stunduðu ekki skattlagningu.

Tilvísanir

Fornegypskir guðir
Valgerður Þóroddsdóttir

Valgerður Þóroddsdóttir er íslenskt skáld, pistlahöfundur og útgefandi. Hún er einn stofnandi ljóðabókaseríunnar Meðgönguljóða og stofnandi forlagsins Partusar. 

Valgerður er langa-langafabarn Guðmundar Friðjónssonar skálds, langafabarn Þórodds Guðmundssonar skálds og Gunnars G. Schram lagaprófessors, og dóttir Þórodds Bjarnasonar prófessors.

Íslenskir rithöfundar
Íslenskar konur
Aulavik-þjóðgarðurinn

Aulavik-þjóðgarðurinn (enska: Aulavik National Park) er þjóðgarður Á Banks-eyju í Norðvesturhéruðunum í Kanada. Hann samanstendur af láglendi á norðurhluta eyjunnar og er rúmlega 12.000 ferkílómetrar að stærð. Einungis er hægt að fara með flugvél á svæðið. Aulavik er talin vera heimskautaeyðimörk en þó er gróðurlendi á hásléttu þar sem nær 450 metrum. Þéttasta útbreiðsla sauðnauta í heiminum er á eyjunni; 80.000 dýr. En í þjóðgarðinum eru um 20% stofnsins.

Rjúpa og hrafn eru staðfuglar. Ránfuglar eru til að mynda snæugla, förufálki og fálki. Þeir éta aðallega læmingja. Meðal annarra spendýra eru: Hreindýr, ísbjörn, heimskautarefur, snæhéri, úlfur og selur.

Aulavik þýðir: Staður þar sem fólk ferðast, á inúítamáli svæðisins.

Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

Heimild

Kanadískir þjóðgarðar
Norðvesturhéruðin
Auyuittuq-þjóðgarðurinn

Auyuittuq-þjóðgarðurinn (inúktitút: ᐊᐅᔪᐃᑦᑐᖅ „eyjan sem bráðnar aldrei“, enska: Auyuittuq National Park) er þjóðgarður á Cumberland-skaga á austur-Baffinslandi í Núnavút í Kanada. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1976 sem verndarsvæði en varð þjóðgarður árið 2000. Hann er rúmir 19.000 ferkílómetrar. 

Í náttúru svæðisins eru miklar freðmýrar, firðir og jöklar. Tólf tegundir spendýra finnast á svæðinu, t.d. ísbirnir, selir, refir, snæhérar, hreindýr, úlfar og læmingjar. Þórsfjall, Óðinsfjall og Ásgarðsfjall eru þverhnípt fjöll á svæðinu. Þeir sem vilja heimsækja svæðið þurfa að fara í gegnum bæina Qikiqtarjuaq eða Pangnirtung og sækja um leyfi.

Tengt efni
 Listi yfir þjóðgarða í Kanada

Heimild

Kanadískir þjóðgarðar
Núnavút
Anthony Eden

Anthony Eden (12. júní 1897 – 14. janúar 1977) var breskur íhaldsmaður sem var utanríkisráðherra Bretlands í þremur ríkisstjórnum og síðan forsætisráðherra Bretlands í eitt og hálft ár 1955-1957.

Hann varð fyrst utanríkisráðherra aðeins 38 ára gamall í ríkisstjórn Neville Chamberlain en sagði af sér 1938 vegna undanlátsstefnu Chamberlains gagnvart fasistastjórn Mussolinis á Ítalíu. Hann varð aftur utanríkisráðherra í ríkisstjórn Winston Churchill 1940 til 1945 og aftur 1951-1955 þegar hann tók við af Churchill sem forsætisráðherra. 

Orðstír Eden beið hnekki þegar Bandaríkin neituðu að styðja hernaðaraðgerðir Breta, Frakka og Ísraela í Súesdeilunni 1956. Bretar og Frakkar neyddust því til að draga herlið sitt til baka. Þetta var sögulegt bakslag fyrir utanríkisstefnu Breta og fól í sér endalok áhrifavalds þeirra í Mið-Austurlöndum. Ýmsir sagnfræðingar telja að þessi viðburður marki endalok heimsveldisstefnu Bretlands. Tveimur mánuðum síðar sagði Eden af sér vegna heilsubrests.

Utanríkisráðherrar Bretlands
Forsætisráðherrar Bretlands
Leiðtogar breska Íhaldsflokksins
Breskir jarlar
Leiðtogar Kalda stríðsins
Eyjaþinur

Abies sachalinensis (Eyjaþinur) er tegund barrtrjáa í Pinaceae.  Hann finnst á Sakhalin eyju og suður Kúrileyjum (Rússland), og einnig á norður Hokkaido (Japan).

Fyrsta "uppgötvun hans af Evrópumönnum var af Carl Friedrich Schmidt, a.k.a. F. Schmidt, a.k.a. Fedor Bogdanovich (1832-1908), Baltnesk Þýskum grasafræðingi, á Rússnesku eyjunni Sakhalin 1866, en hann kynnti hann ekki í Evrópu. Eyjaþinur var endurfundinn af enskum plöntusafnara, Charles Maries árið 1877 nálægt Aomori á aðaleyju Japans; Honshū, og hélt hann upphaflega að þetta væri afbrigði af Abies veitchii.

Tilvísanir

Þallarætt