alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Iðnsýningin 1911

Iðnsýningin 1911 var haldin í Miðbæjarskólanum í Reykjavík og var opnuð 17. júní 1911. Sama dag og Háskóli Íslands var stofnaður, á aldarafmæli Jóns Sigurðssonar. Frumkvæði að því að halda sýninguna kom frá Iðnaðarmannafélagi Reykjavíkur. Áður hafði Iðnsýningin 1883 verið haldin. Á sýningunni 1911 voru um 1.500 munir. Mestu athyglina vöktu beinstóll Stefáns Eiríkssonar og „galdralæsingin“ hans Magnúsar Þórarinssonar á Halldórsstöðum. Munirnir voru tryggðir fyrir 65 þúsund krónur og dýrasti gripurinn, gullbelti, var metinn á sex þúsund krónur.

Vörur frá Klæðaverksmiðjunni Iðunni unnu fyrstu verðlaun á iðnsýningunni.

Tenglar 
 Raddir almennings - Iðnsýningin Vísir 21. júní 1911
 Iðnaðarmannafjelagið í Reykjavík 1867-1927, grein í Tímariti iðnaðarmanna 1927
 Dagskrá 17. júní 1911, í Vísi 17. júní 1911
 Iðnsýning í Reykjavík 1911, auglýsing í blaðinu Ísafold í janúar 1911
 Iðnkynning, í Lesbók Morgunblaðsins 1977
 Að sýningarlokum, Morgunblaðið 1952
 Iðnsýningin í Reykjavík 17. júní 1911, frétt af vef Borgarskjalasafns Reykjavíkur

Saga Reykjavíkur
Iðnsýningar
1911
Langhalaætt

Langhalaætt (fræðiheiti: Macrouridae) er ætt djúpsjávarfiska af ættbálki þorskfiska.

Ættkvíslir
 Undirættin Bathygadinae
 Bathygadus (13 tegundir)
 Gadomus (13 tegundir)
 Undirættin Macrourinae
 Albatrossia
 Asthenomacrurus (2 tegundir)
 Caelorinchus (114 tegundir)
 Cetonurichthys
 Cetonurus
 Coryphaenoides
 Cynomacrurus
 Echinomacrurus
 Haplomacrourus
 Hymenocephalus (23 tegundir)
 Hyomacrurus
 Kumba (8 tegundir)
 Kuronezumia
 Lepidorhynchus
 Lucigadus
 Macrosmia
 Macrourus
 Malacocephalus
 Mataeocephalus
 Mesobius
 Nezumia
 Odontomacrurus
 Paracetonurus
 Pseudocetonurus
 Pseudonezumia
 Sphagemacrurus
 Trachonurus
 Ventrifossa
 Undirættin Macrouroidinae
 Macrouroides
 Squalogadus
 Undirættin Trachyrincinae
 Idiolophorhynchus

Þorskfiskar
Theodore M. Andersson

Theodore M. Andersson – (Theodore Murdock Andersson) – (fæddur 1934) er prófessor (á eftirlaunum) í germönskum og íslenskum fræðum, m.a. við Háskólann í Indiana, Bandaríkjunum. Nú búsettur í Berkeley í Kaliforníu. 

Theodore M. Andersson lærði germönsk fræði og tók doktorspróf við Yale-háskóla (1956–1961). Hann kenndi við Harvard-háskóla (1960–1975), Stanford-háskóla (1975–1995), og Indiana-háskóla (1995–1999). Doktorsritgerð hans fjallaði um Uppruna Íslendingasagna. Hann fékkst síðan jöfnum höndum við þýskar miðaldabókmenntir, einkum hetjukvæði, og íslenskar fornbókmenntir, einkum Íslendingasögur og konungasögur. Hann hefur einnig fengist við rannsóknir á Þiðriks sögu af Bern og Niflungaljóðum.  Á síðari árum hefur hann einbeitt sér að konungasögum og þýtt á ensku Morkinskinnu (2000) og Ólafs sögu Tryggvasonar eftir Odd munk Snorrason (2003). 
  
Theodore M. Andersson var kjörinn heiðursdoktor frá Háskóla Íslands 28. febrúar 1987. 

Haustið 2014 hélt Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum ráðstefnu í tilefni af 800 ára afmæli Sturlu Þórðarsonar, þar flutti Ted Andersson opnunarfyrirlesturinn.

Helstu rit 
 The Problem of Icelandic Saga Origins, a historical survey. Yale University Press 1964. — Yale Germanic Studies 1.  
 The Icelandic Family Saga, an analytic reading. Harvard University Press 1967. — Harvard Studies in comparative literature 28. 
 Early epic Scenery. Homer, Virgil and the medieval Legacy. Cornell University Press 1976. —  
 The Legend of Brynhild. Cornell University Press 1980. — Islandica 43.  
 A Preface to the Niebelungenlied. Stanford University Press 1987. —  
 The Growth of the Medieval Icelandic Sagas, 1180–1280. Cornell University Press 2006. — 
 The Partisan Muse in the early Icelandic Sagas (1200–1250). Cornell University Press 2012. — Islandica 55.
 The Sagas of Norwegian Kings (1130–1265): An Introduction. Cornell University Press 2016. — Islandica 59.
 Þýðingar
 (Með William Ian Miller): Law and literature in medieval Iceland: Ljósvetninga saga and Valla-Ljóts saga. Stanford University Press, Stanford, CA 1989.  
 (Með Kari Ellen Gade): Morkinskinna: The Earliest Icelandic Chronicle of the Norwegian Kings (1030–1157). Cornell University Press, Ithaca, NY 2000. — Islandica 51. 
 Oddur Snorrason: The Saga of Olaf Tryggvason. Cornell University Press, Ithaca, NY 2002. — Islandica 52.
 Greinar
Theodore M. Andersson hefur ritað fjölmargar greinar og bókakafla um íslenskar bókmenntir og ritmenningu miðalda, sjá skrár Landsbókasafns.

Tenglar 
 Fjórir kjörnir heiðursdoktorar. — Morgunblaðið 3. mars 1987.
 Musteri fræðanna er á Íslandi. — Morgunblaðið 15. maí 1998.

Andersson, Theodore M.
Andersson, Theodore M.
William Ian Miller

William Ian Miller (f. 1946) er prófessor í lögfræði við Michigan-háskóla, Bandaríkjunum. Hann hefur ritað mikið um íslenskar fornbókmenntir frá lögfræðilegu sjónarhorni, með hliðsjón af mannfræði og félagsfræði. 

Miller hefur starfað við lagadeild Michigan háskóla frá 1984, og gegnir þar stöðu sem kennd er við Thomas G. Long. Rannsóknir hans hafa einkum snúist um túlkun Íslendingasagna, og þangað sækir hann efni í bækur sínar Bloodtaking and Peacemaking (1990), Audun and the Polar Bear (2008), "Why is your axe bloody:" A Reading of Njáls Saga (2014) og fleiri. 

Hann hefur einnig fjallað um tilfinningar, einkum óþægilegar, sbr. bækurnar: Humiliation (1993), The Anatomy of Disgust (1997) — tilnefnd besta bók ársins 1997 í mannfræði og félagsfræði af Félagi bandarískra bókaútgefenda; The Mystery of Courage (2000), Faking It (2003), og Losing It (2011), þar sem hann beinir sjónum að fordómum gagnvart öldrun og hrörnun. The Chicago Tribune og Macleans Magazine of Canada töldu Losing It meðal bestu fræðibóka ársins 2011. 

Eye for an Eye (2006) er ítarleg umfjöllun um hefndarlögmálið. 

Miller tók BA próf í Wisconsin-háskóla og doktorspróf í ensku (PhD) og lögfræði (Juris Doctor, JD) frá Yale-háskóla. Hann hefur einnig verið gestaprófessor í Háskólunum í Yale, Chicago, Björgvin, Tel Aviv og Harvard. Árið 2008 varð hann Carnegie Centenary Trust prófessor við St. Andrews-háskóla á Skotlandi, þar sem hann er nú heiðursprófessor í sagnfræði.

Helstu rit tengd íslenskum fornbókmenntum 
 Bloodtaking and Peacemaking: Feud, Law, and Society in Saga Iceland. University of Chicago Press, Chicago 1990. — 
 The Mystery of Courage. Harvard University Press, Cambridge MA 2000. —
 Eye for an Eye. Cambridge University Press, Cambridge MA 2006. —  
 Audun and the Polar Bear: Luck, Law, and Largesse in a Medieval Tale of Risky Business. Brill, Leiden 2008. — Um Auðunar þátt vestfirska. 
 "Why is your axe bloody:" A Reading of Njáls Saga. Oxford University Press, Oxford 2014. — 
 Hrafnkel or the Ambiguities: Hard Cases, Hard Choices. Oxford University Press, Oxford 2017. — Um Hrafnkels sögu Freysgoða, í viðauka er ensk þýðing sögunnar. 
Þýðingar
 (Með Theodore M. Andersson): Law and literature in medieval Iceland: Ljósvetninga saga and Valla-Ljóts saga. Stanford University Press, Stanford CA 1989.  
 Greinar
William Ian Miller hefur ritað greinar og bókakafla um íslenskar miðaldabókmenntir, sjá skrár Landsbókasafns.

Tenglar 
 William Ian Miller – Af vefsíðu Michigan-háskóla 
 William Ian Miller – Heimasíða

Miller, William Ian
Miller, William Ian
Draupnir (tímarit)

Draupnir var bókmenntatímarit, ársrit sem gefið var út af Torfhildi Hólm í tólf ár, frá 1891 til 1908. Það var fyrsta blaðið sem kona ritstýrði á Íslandi. Það var safn af skáldsögum og sönnum sögum, þýddum eða frumsömdum af Torfhildi.

Tilvísanir

Tengill 
 Draupnir 1.tbl. 1. árgangs (Tímarit.is)

Íslensk tímarit
Guðmundur Bjálfason

Guðmundur Bjálfason var ábóti í Þykkvabæjarklaustri seint á 12. öld, annar í röðinni, næstur á eftir Þorláki helga Þórhallssyni. Þorlákur vígði eftirmann sinn árið 1178 og gegndi Guðmundur því starfi til 1197, þegar Jón Loftsson tók við. Ekki er víst hvort Guðmundur dó þá eða lét af embætti.

Guðmundur er í heimildum sagður hafa verið hinn mætasti maður, „góðr maðr ok rjettlátr, mildr ok metnaðarlauss“. Á hans dögum var skáldið Gamli kanúki í Þykkvabæjarklaustri og orti þar helgikvæðið Harmsól og Jóns drápu postula.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Jón Loftsson (ábóti)

Jón Loftsson (d. 1224) eða Jón Ljótsson var ábóti í Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri, þriðji í röðinni. Hann tók við eftir að Guðmundur Bjálfason dó eða lét af embætti 1197 og var vígður 1198.

Árið sem hann var vígður ábóti var hann á Alþingi og fékk þá kverkamein miið en hét á Þorlák helga biskup og varð fljótlega heill á ný. Hann sagði af sér 1221 og var Hallur Gissurarson lögsögumaður kjörinn eftirmaður hans og vígður sama ár. En þá var ábótalaust í Helgafellsklaustri eftir lát Ketils Hermundarsonar og lét Magnús Gissurarson biskup Hall bróður sinn fara þangað í staðinn sem ábóta en fékk Jón til að halda áfra í Þykkvabæ. Jón dó svo 1224 og árið eftir flutti Hallur sig aftur í Þykkvabæjarklaustur.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Arnór Össurarson

Arnór Össurarson (d. um 1247) var ábóti í Þykkvabæjarklaustri á 13. öld. Hann varð ábóti árið 1232, næstur á eftir Halli Gissurarsyni, sem lést 1230, sagði af sér embætti 1247 og er talinn hafa látist það ár.

Um Arnór er annars ekkert vitað. Eftirmaður hans var Brandur Jónsson, síðar biskup.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Runólfur Sigmundsson

Runólfur Sigmundsson (d. 1307) var íslenskur rithöfundur, munkur og síðar ábóti í Þykkvabæjarklaustri. Hann var vígður 1264 og tók við af Brandi Jónssyni, sem varð biskup á Hólum 1263, og gegndi embættinu til dauðadags, eða í 43 ár.

Runólfur er sagður hafa verið af ætt Svínfellinga, frændi og lærisveinn Brands ábóta, sem hrósaði honum mikið fyrir iðni og sagðist engum hafa kennt „er jafnkostgæfinn var og jafngóðan hug lagði á nám sitt, sem Runólfur". Hann var hægri hönd Árna Þorlákssonar Skálholtsbiskups í staðamálum og kemur mjög mikið við þá sögu. Hann er jafnvel sagður hafa haldið hlut kirkjunnar enn harðar fram gegn leikmönnum en biskup sjálfur og stappaði í hann stálinu þegar hik kom á hann.

Þegar Árni biskup fór út 1288 til að reka mál sín fyrir konungi varð Runólfur umboðsmaður hans eða officialis þar til hann kom heim 1291 og þótti þá ganga hart fram í að ná kirkjustöðum af leikmönnum. Hann varð aftur officialis 1299 eftir lát Staða-Árna, þar til Árni Helgason kom heim með biskupsvígslu. Runólfi var stefnt utan 1303 en hefur líklega ekki farið. Hann dó 1307.

Runólfur var rithöfundur og skrifaði meðal annars sögu af heilögum Ágústínusi og stóð fyrir ritun annarra bóka. Þess hefur verið getið til að hann kunni að vera höfundur Svínfellinga sögu. Á ábótaárum hans voru munkar í klaustrinu þeir Andrés drengur, sem varð ábóti í Viðey 1305, og Guðmundur Þorvarðarson, sem varð ábóti á Helgafelli sama ár. Sjálfsagt hefur eftirmaður Runólfs, Loðmundur, einnig verið munkur í Þykkvabæjarklaustri.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Loðmundur (ábóti)

Loðmundur (d. 30. desember 1313) var ábóti í Þykkvabæjarklaustri snemma á 14. öld. Hann var vígður árið 1307 en Runólfur Sigmundsson ábóti hafði dáið sama ár. Hann var ábóti til 1311 en lét þá af embætti, eða að minnsta kosti sinnti eftirmaður hans ábótastörfum eftir það.

Um Loðmund er annars ekkert vitað nema hvað annálar greina frá því að hann hafi dáið á sjötta dag jóla árið 1313. Eftirmaður hans var Þorlákur Loftsson.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Skjálesari

Skjálesari er hjálparforrit sem les texta af tölvuskjá upphátt. Skjálesari notar talgervil til að breyta texta í málhljóð. Skjálesarar eru einkum notaðir af blindum og sjónskertum tölvunotendum.

Hjálparforrit
Pílatus (fjall)

Pílatus er fjall í Alpafjöllum, aðeins steinsnar fyrir sunnan borgina Luzern í Sviss.

Lega og lýsing 
Pílatus liggur við samskeytin á kantónunum Luzern, Obwalden og Nidwalden við vesturenda stöðuvatnsins Vierwaldstättersee. Fjallið er í norðurjaðri Alpafjalla og er 2.128 m hátt. Á tindinum er hótel, veitingahús og veðurathugunarstöð. Pílatus er þekkt fyrir hin snöggu veðrabrigði en við tindinn getur fyrirvaralítið myndast stormur og óveður.

Orðsifjar 
Áður fyrr hét fjallið Mons fractus, sem merkir brotna fjallið. Tindarnir eru nokkrir og líta út eins og fjallið hafi brotnað. En sökum oddótta tindanna breyttist heitið í Mons pileatus, sem merkir oddótta fjallið. 1480 er það skráð sem Pylatus, 1555 sem Mons Pilati og loks Pilatusberg eða bara Pilatus. Heitið hefur ekkert með Pílatus að gera sem var landstjóri Rómverja í Palestínu á tímum Jesú. Hins vegar mynduðust alls konar gróusögur um landstjórann eftir að heiti fjallsins breyttist í Pílatus. Til dæmis sögðu sumir að hann hvíli í eða við fjallið.

Ferðamennska 

Pílatus er auðklifið fjall fyrir vana göngumenn. Auk þess fer kapallyfta upp fjallið vestanmegin og tannhjólalest austanmegin, sem flytja þúsundir ferðamanna upp á tindinn. Tannhjólalestin er sú brattasta í heimi en mesti brattinn er 48% halli. Á tindinum eru hótel og nokkrir veitingastaðir sem taka á móti ferðamönnum. Ægifagurt útsýni til allra átta er á tindinum. Alpafjöllin teygja sig frá vestri til austurs, Vierwaldstättersee liggur fyrir fótum fjallsins og borgin Luzern er eins og lítil spilaborg. Nokkuð er um jaðaríþróttir í fjallinu, svo sem svifdrekaflug, fjallaklifur og fjallahjólreiðar (mountainbiking).

Þjóðsögur 
Alls konar þjóðsögur hafa spunnist um fjallið Pílatus. Það var tiltrú manna áður fyrr að drekar bjuggu þar, sökum tíðra og snöggra veðrabrigða. Einnig að þar byggju nornir og galdramenn. Þekktust er þjóðsagan um Pontíus Pílatus en sumir trúðu því að hann hafi hlotið vota gröf í einni tjörninni í fjallinu. Aðrar sögur fjalla um drekasteininn, mánamjólkina og leyndarmál Dóminíkusarhellisins.

Annað markvert 
Ekki er vitað hver eða hvenær Pílatus var fyrst klifinn. En meðal þeirra sem þar hafa komið upp má nefna Viktoríu drottningu og Lenín.

Fjallageitur bjuggu í hlíðum Pílatusar en voru útdauðar þar þegar á 17. öld. Árið 1961 voru fjallageitur á ný settar út í þeirri viðleitni að búa til nýjan stofn á fjallinu. Verkefnið virðist hafa heppnast, því 2004 voru 90 dýr talin.

Heimildir 
 

Sviss
Eyjólfur Pálsson

Eyjólfur Pálsson (d. 1377) varð ábóti í Þykkvabæjarklaustri árið 1354, eftir lát Þorláks Loftssonar. Hann hafði áður verið prestur og ráðsmaður í Skálholti. Hann er talinn hafa verið af Svínfellingaætt.

Í ábótatíð Eyjólfs, árið 1360, voru bein Þorláks Loftssonar ábóta tekin upp og geymd í klausturkirkjunni í Þykkvabæ, því hann var talinn helgur maður. Eyjólfur dó árið 1377 og varð Runólfur Magnússon eftirmaður hans.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Íslenskir prestar í kaþólskum sið
Þykkvabæjarklaustur
Runólfur Magnússon

Runólfur Magnússon (d. 1403) var ábóti í Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri og var vígður árið 1378, ári eftir lát Eyjólfs Pálssonar sem þar var ábóti næstur á undan.

Ekki er vitað neitt um uppruna Runólfs og fátt um embættistíð hans en hann var ábóti í rúman aldarfjórðung og dó í Svarta dauða 1403 ásamt sex munkum í klaustrinu, en aðrir sex lifðu eftir. Í annálum segir að einungis hafi lifað eftir einn húskarl í klaustrinu. Eftirmaður Runólfs, Jón Hallfreðarson, var vígður tveimur árum síðar.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Jón Hallfreðarson

Jón Hallfreðarson (d. 1422) var munkur og ábóti í Þykkvabæjarklaustri frá 1405. Næsti ábóti á undan honum, Runólfur Magnússon, dó í Svarta dauða ásamt helmingi munkanna í klaustrinu. Þess hefur verið getið til að hann hafi verið norskur eða danskur og komið til landsins með Vilkin Skálholtsbiskupi.

Jón sigldi til Noregs 1405 með Vilkin biskupi og Birni Jórsalafara og var vígður ábóti í þeirri ferð en Vilkin dó í Björgvin. Jón sneri hinsvegar aftur og reisti Þykkvabæjarklaustur við eftir pláguna. Hann var valdamikill og var að minnsta kosti einu sinni officialis í Hólabiskupsdæmi. Hann sigldi líka oftar en einu sinni til útlanda á ábótatíð sinni.

Árið 1422 hafði hann verið erlendis og sigldi til Íslands með hirðstjórunum Hannesi Pálssyni og Balthazar van Damme. Þeir fóru á land í Vestmannaeyjum en Jón ábóti ákvað að sigla áfram með skipinu, sem átti að lenda í Þerneyjarsundi. En til þess spurðist aldrei meir og hefur það farist á leið þangað. Eftirmaður Jóns var Jón Þorfinnsson.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Þrífætla

Þrífætla (eða þrífætlingur) (gríska: τρισκελής: (triskeles) „þrífættur“) er þrískipt merki samfastra spírala sem snúast um miðpunkt eða þriggja samfastra fótleggja sem minna á pílára í hjóli. Sumir áætla að þrífætlan hafi áður verið fjórfætla og sé skyld hakakrossinum. Þrífætla í brynhosum er merki eyjarinnar Manar á Írlandshafi og er t.d. í fána hennar.

Tákn
Jón Þorfinnsson

Jón Þorfinnsson (d. fyrir 1448) var ábóti í Þykkvabæjarklaustri á öðrum fjórðungi 15. aldar. Hans er fyrst getið 1427 og hefur hann líklega tekið við eftir að Jón Hallfreðarson ábóti fórst á heimleið frá Noregi 1422 en óvíst er hvenær hann var vígður.

Jón var einnig officialis í Hólabiskupsdæmi 1427 og ef til vill oftar því viðvera erlendu biskupanna sem þar voru á fyrri hluta 15. aldar var stopul og einhverjir þeirra komu aldrei til landsins. Jón ábóti kemur nokkrum sinnum við skjöl á árunum 1427-1438. Óvíst er hvenær hann dó eða lét af embætti en Kolbeinn nokkur var orðinn ábóti í Þykkvabæjarklaustri 1448.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Kolbeinn (ábóti)

Kolbeinn (d. eftir 1455) var ábóti í Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri um miðja 15. öld en afar fátt er vitað um hann og ábótatíð hans. Hann var orðinn ábóti 1448 en sá sem nefndur er næstur á undan honum var Jón Þorfinnsson. Hans er seinast getið 1438 og hefur Kolbeinn því tekið við einhverntíma á árunum 1438-1448; mögulegt er þó að einhver hafi verið á milli þeirra en heimildir um þetta tímabil eru afar slitróttar.

Hið eina sem vitað er um Kolbein er að árið 1448 fékk hann klaustrinu dæmda hálfa Dyrhólaey til eignar. Hann var enn á lífi 1455 en ekkert er vitað um eftirmann hans eða dánarár. Bárður Auðunsson var orðinn ábóti 1461.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Bárður Auðunsson

Bárður Auðunsson eða Auðunarson var ábóti í Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri á síðari hluta 15. aldar. Hann varð ábóti 1461; næsti ábóti sem vitað er um á undan honum hét Kolbeinn og er síðast getið 1455.

Bárður kemur við bréf 1470 og 1490 en annars er lítið vitað um ábótatíð hans, fremur en flestra annarra ábóta í Þykkvabæjarklaustri á 15. öld. Hann gegndi embætti til 1492 en Guðmundur Sveinsson varð svo ábóti um 1495.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Guðmundur Sveinsson

Guðmundur Sveinsson var ábóti í Þykkvabæjarklaustri í lok 15. aldar. Hann var eftirmaður Bárðar Auðunssonar og var vígður 1495 eða hugsanlega þegar árið 1492.

Lítið er vitað um Guðmund og hann kemur einungis við skjöl árið 1496, þegar hann átti í deilu við Þorstein nokkurn Arason um óleyfilega hrossatöku. Ekki er víst hvenær hann dó eða lét af embætti en Narfi Jónsson, sem verið hafði príor í Skriðuklaustri, varð ábóti árið 1506.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Árni Steinmóðsson

Árni Steinmóðsson (d. 1520) var ábóti í Þykkvabæjarklaustri á öðrum áratug 16. aldar. Narfi Jónsson ábóti dó árið 1509; Árni var orðinn ábóti 1515 og hefur trúlega tekið við fljótlega eftir lát hans.

Árni var sonur Steinmóðs Þorvarðarsonar en Þorvarður var sonur Steinmóðs Bárðarsonar (d. 1481) ábóta í Viðeyjarklaustri. Árni ábóti var á Alþingi 1515 og stuðlaði þá ásamt fleirum að sætt í Möðruvallamáli. Hann var fyrsti kennari Gissurar Einarssonar biskups. Árni dó 1520 og var þá ábótalaust í klaustrinu í þrjú ár, áður en Kollgrímur Koðránsson varð ábóti.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Kollgrímur Koðránsson

Kollgrímur Koðránsson (d. eftir 1526) eða Kolgrímur var íslenskur prestur og síðan ábóti í Þykkvabæjarklaustri frá 1523, næstsíðastur í röð ábóta þar. Hann tók við sem ábóti þremur árum eftir lát Árna Steinmóðssonar.

Kollgrímur var austfirskur og hefur verið í röð hefðarklerka, varð prestur 1492 og var á Valþjófsstað í Fljótsdal 1502-1514 og síðan í Vallanesi á Völlum til 1523, þegar hann varð ábóti. Hann var mikill vinur Ögmundar Pálssonar biskups og tók Ögmundur son Kollgríms, Eyjólf, að sér og gerði hann að sveini sínum og síðar skipstjóra á skipi biskupsstólsins. Eyjólfur var mikill ofláti og ribbaldi, stór maður og sterkur. Endalok hans eru sögð hafa verið þau að hann var í vísitasíuferð með biskupi en hann og aðrir sveinar voru ölvaðir og sáust lítið fyrir. Eyjólfur sveiflaði í kringum sig stórri lensku en stakk henni fyrir slysni í kvið sinn og varð það bani hans.

Kollgrímur ábóti var á prestastefnu 1524 og aftur 1526 og er ekkert vitað um hann eftir það en hann hefur látist eða sagt af sér embætti skömmu síðar því Sigvarður Halldórsson varð ábóti 1527.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Íslenskir prestar í kaþólskum sið
Þykkvabæjarklaustur
Sigvarður Halldórsson

Sigvarður Halldórsson (d. 1550) var síðasti ábótinn í Þykkvabæjarklaustri og tók við af Kollgrími Koðránssyni árið 1527. Hann gegndi embætti til siðaskipta og lést í Danmörku en þangað hafði hann farið til að reyna að fá biskupsvígslu.

Sigvarður er sagður hafa verið lítt lærður en vildi bæta úr því og fékk Gissur Einarsson til að kenna sér og munkum sínum. Gissur dvaldi í klaustrinu í tvö ár og Gissur seinna að þar hefði hann átt góða daga því hann hafði nægan tíma til náms og góðan bókakost.

Ögmundur Pálsson biskup og Sigvarður áttu í deilum og kærði biskup ábótann fyrir að hafa sett sig á móti valdi kirkjunnar og biskups. Sigvarður hefur því verið sjálfstæður og óhræddur við biskupsvaldið. Þeir sættust þó og árið 1534 fékk Ögmundur Sigvarð til að vígja fyrir sig nýjan príor í Skriðuklaustri.

Eftir að Gissur var orðinn Skálholtsbiskup hélt hann prestastefnu í Miðdal í Laugardal. Þar var Sigvarður einn af sex sem báðust undan því að taka upp hinn nýja sið og afsökuðu sig með elli og lasleika. Gissur hafði fengið bréf hjá konungi til Sigvarðar ábóta um að hann skyldi halda lestrarskóla í klaustrinu en það var þá ætlun konungs að stofna skóla í öllum klaustrunum þótt hætt væri við þau áform seinna. Sigvarður var þó áfram í klaustrinu ásamt fimm munkum; þeir hétu Jón Árnason, Jón Oddsson, Jón Grímsson, Magnús og Sæmundur.

Eftir að Gissur biskup 1548 lést kusu þeir prestar sem vildu halda í kaþólskuna Sigvarð sem biskup en hinir kusu Martein Einarsson. Þeir fóru báðir til Danmerkur til að reyna að fá vígslu en þar sem lútherskan var allsráðandi þar var það að sjálfsögðu Marteinn sem fékk vígsluna og fór heim sem biskup. Sigvarður varð eftir í Danmörku og dó þar 1550 og er sagt að hann hafi þá verið búinn að taka hinn nýja sið.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Þykkvabæjarklaustur
Sjösofendur

Sjösofendur  voru sjö kristnir og grískættaðir unglingar í Efesos sem sváfu í 150 eða 200 ár tíl að losna undan ofsóknum Desíusar keisara um miðja 3. öld. 27. júní er sjösofendadagur.

Velættaðir kristnir unglingar leituðu hælis í helli einum í fjallinu Celius vegna trúarofsókna og voru múraðir inni. Guð lét svefn falla á þá og vöknuðu þeir ekki aftur fyrr en eftir nær tvær aldir. Þá var land þeirra orðið kristið og þeir færðu Þeódósíusi keisara sönnun fyrir lífi eftir dauðann, en lögðust siðan aftur til svefns og sofa nú að eilífu. Dagaurinn, sem við þá er kenndur, sjösofendadagurinn, varð mikils metínn á dögum krossferðanna og á 17. öld var byrjað að heita á sjösofendur við svefnleysi og hitasótt. 

Helgisögninni fylgir veðurtrú á suðlægum slóðum, og á veður að haldast líkt sjö næstu daga eða vikur. Slíkrar þjóðtrúar varð vart á Íslandi á síðari öldum en hún virðist aldrei hafa verið almenn, en ef til vill lífseigust á vesturhluta landsins.

Á síðari tímum er sjösofandi stundum notað um þann sem sefur fast og lengi eða einhvern sem varast ekki hættu eða gegnir ekki kalli tímans.

Heimildir 
 
 
 

Frumkristni
Helgisagnir