alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rupert Grint

Rupert Alexander Lloyd Grint (fæddur 24. ágúst 1988) er enskur leikari. Hann er best þekktur fyrir að leika Ron Weasley í kvikmyndunum um Harry Potter.

Kvikmyndir

Tenglar 
 

Enskir leikarar
Jógvan Heinason

Jógvan Heinason (1541 – 1602) eða Jón Heinason var lögmaður Færeyja frá 1572 til 1583. Hann var hálfbróðir sægarpsins og sjóræningjans Magnúsar Heinasonar.

Jógvan var sonur norska prestsins Heina Hafreka, sem var fyrsti lútherski prófastur Færeyja, og fyrri konu hans, Herborgar frá Húsavík í Færeyjum. Jógvan fæddist í Færeyjum og ólst þar upp. Hann varð lögmaður eyjanna 1572. Nokkrum árum síðar fékk Magnús bróðir hans einkaleyfi á verslun við Færeyjar og má heita að þeir bræður hafi um tíma ráðið þar öllu. Jógvan var bóndi í Lamba á Austurey og var auðugasti landeigandi í Færeyjum.

Lögmenn Færeyja
Fáni Færeyja

Færeyski fáninn (færeyska: Merkið) var fyrst notaður árið 1919 en var fyrst viðurkenndur sem þjóðfáni Færeyinga af breska hersetuliðinu í seinni heimstyrjöldinni.

Saga 
Það voru færeysku stúdentarnir Jens Olivur Lisberg, Janus Øssursson og Pauli Dahl sem hönnuðu fánann og er talið að hann hafi fyrst verið dreginn að húni eftir guðsþjónustu í Fámjins-kirkju 22. júní 1919. Farið var að nota hann á þriðja áratugnum og þó enn frekar á þeim fjórða, þótt hann væri ekki ríkisfáni og ólöglegt væri að flagga honum. Þetta leiddi til fánadeilu í Færeyska lögþinginu og á milli Færeyinga, ekki síst sjómanna, og danskra stjórnvalda. 

Þann 9. apríl 1940, daginn sem Þjóðverjar hernámu Danmörku, var færeyski fáninn dreginn að húni á skipinu Eysturoggin, enda gátu færeysk skip ekki siglt undir dönskum fána á meðan Danmörk var hersetin af þýska hernum. Að kvöldi 13. apríl 1940 komu tveir vopnaðir breskir togarar og herskipið Suffolk á Havnarvág og ein herdeild var flutt í land. Þar með hófst hernám Breta í Færeyjum. Færeyingar tóku á móti Bretum sem vinum. Lögþingið mótmælti þó hernáminu til málamynda. Þann 25. sama mánaðar viðurkenndu Bretar færeyska fánann sem réttmætan þjóðfána.

Margir þýskir kafbátar voru á hafsvæðinu umhverfis Færeyjar og margar þýskar sprengjuflugvélar gerðu árásir á skipalestir Bandamanna frá flugvöllum í Noregi. Bretar gerðu fyrsta og eina flugvöll eyjanna og reistu við hann flugskýli, auk þess sem þeir komu upp sjóflughöfn til að auðvelda varnir eyjanna og komu fyrir loftvarnabyssum og lögðu tundurduflagirðingar í sundum og fjörðum. Hafsvæðið kringum eyjarnar var því mjög hættulegt en færeyskir sjómenn áttu ekki annars kost en að sigla áfram. Skortur var á fiski í Bretlandi og færeysk fiskiskip veiddu á heimamiðum og fluttu einnig fisk frá Íslandi á breska markaðinn. Á þessum siglingum urðu öll færeysk skip að flagga færeyskum fána og hafa orðin Faroes og Føroyar'' máluð á síðuna.

Síðan 1947 hefur 25. apríl verið fánadagur í Færeyjum. Í tengslum við að heimastjórnin var sett á stofn 1948 viðurkenndu dönsk yfirvöld fánann sem þjóðfána Færeyinga.

Úr lögum um færeyska fánann 
Færeyski fáninn er krossfáni. Hann er hvítur, fagurrauður (PMS 032) og blár (PMS 300). Rauði krossinn er 1/8 af breidd fánans og blái krossinn 1/2 af rauða krossinum. Hvítu reitirnir eru ferhyrndir. Þeir sem eru næst stönginni eru jafnhliða en hinir tvisvar sinnum lengri. Hlutfallið á milli breiddar og lengdar fánans er 8-11.

Tenglar

Heimildir 
 

Færeyjar
Færeyjar
Kæliturn

Kæliturn er til að kæla niður vatn sem kemur úr gufuaflsvirkjun eins og jarðvarmavirkjun.
Hverfill

Hverfill eða hverfihreyfill, stundum kallaður túrbína,  er hreyfill, sem notar hraðfara gas eða vökva til að knýja hverfilhjólin. T.d. má nýta gufuafl eða vatnsafl til raforkuframleiðslu.

Tengt efni 
 Gashverfill
 Gufuhverfill
 Vatnshverfill

Hverflar
Thurgau

Thurgau er tólfta stærsta kantónan í Sviss með 991 km2. Hún liggur nær nyrst í landinu og varð formlega að kantónu 1803.

Lega og lýsing 
Thurgau liggur nær nyrst í Sviss og er með landamæri að Þýskalandi. Auk þess eru kantónurnar Zürich fyrir vestan og St. Gallen fyrir sunnan. Kantónan Schaffhausen rétt snertir Thurgau í norðvestri. Thurgau liggur með nær allri suðurströnd Bodenvatns. Tvær stórar ár ganga í gegnum kantónuna: Rín og Thur. Kantónan nær ekki að Alpafjöllum en 61%  svæðisins er notað fyrir landbúnað. Íbúar eru 244 þúsund, sem gerir Thurgau að tólftu fjölmennustu kantónunni í Sviss. Höfuðborgin er Frauenfeld.

Skjaldarmerki 
Skjaldarmerki Thurgau eru tvö gul ljón á grænum og hvítum grunni. Tungurnar, augun og reðurnir eru rauðir. Merki þetta er runnið undan rifjum Kyburg-ættarinnar sem ríkti yfir svæðinu til 13. aldar, er Habsborgarættin tók við. Græni liturinn stendur fyrir frelsi en sá hvíti fyrir sakleysi.

Orðsifjar 
Thurgau er nefnt eftir ánni Thur sem rennur í gegnum kantónuna. Thur er gamalt indóevrópskt orð sem merkir sá sem flýtir sér (ef til vill skylt orðinu þjóta). Gau merkir landsvæði. Gæluheiti Thurgau er Mostindien. Most er þykkur eplasafi, en eplarækt hefur verið stunduð í héraðinu síðan á miðöldum. Indien merkir Indland, enda þykir mörgum ásýnd kantónunnar líkjast Indlandi.

Söguágrip 
Snemma á miðöldum tilheyrði héraðið Thurgau hertogadæminu Sváfalandi (Schwaben) og var miklu stærra en það er í dag. Á 9. öld var suðurhlutinn splittaður af og varð að héraðinu Zürich. Seinna var enn klipið af héraðinu að austan og við það myndaðist hluti af St. Gallen og Appenzell. Snemma á 10. öld reyndi Rúdolf II frá Búrgúnd að hrifsa til sín héraðið en samtímis gerði Burchard II frá Sváfalandi tilkall til þess. Í orrustunni við Winterthur árið 917 sigraði Burchard og hélst héraðið (ásamt Zürich) því í Sváfalandi. Greifarnir frá Kyburg réðu héraðinu til 1264, en þá tók Habsborgarættin við. Í sjálfstæðisstríði Svisslendinga börðust íbúar Thurgau með Habsborgurum, til dæmis í orrustunni við Morgarten, sem Svissarar sigruðu í. Árið 1415 lenti Habsborgaraættin upp á kant við Sigismund keisara, sem lét hertaka héraðið. Það skiptist á milli nærliggjandi héraða, svo sem Bern og Zürich. 1798 var helvetíska lýðveldið stofnað að tilstuðlan Frakka. Þá var Thurgau innlimað í lýðveldið. Thurgau varð að eigin kantónu 1803 í endurskipulagningu lýðveldisins. Höfuðstaðurinn varð Frauenfeld. Eftir fall Napoleons varð Thurgau að frjálslyndri kantónu. Kantónan hefur margoft endurnýjað stjórnarskrá sína, síðast 1987.

Borgir 
Stærstu borgir Thurgau:

Heimildir 
 

Fylki í Sviss
Skjaldarmerki Færeyja

Fyrirmyndina að Skjaldarmerki Færeyja má fyrst sjá á frægum útskornum stólum frá Kirkjubæ sem gerðir voru á 15. öld. Sýnir skurðurinn hrút á skildi. Seinna var hrútsmyndin notuð á innsigli lögréttumanna á lögþingi Færeyja. 

Það var hætt að nota skjaldarmerkið þegar lögþingið var lagt af 1816. Þrátt fyrir endurreisn lögþingsins 1852 var skjaldarmerkið ekki tekið í notkun.

Það var ekki fyrr en að heimastjórnarlögin tóku gildi 1948 sem skjaldarmerkið var að nýju tekið í notkun, en ekki af þjóðþinginu, Løgtingið heldur af Landsstjórn Færeyja. 

Árið 2004 var ný útgáfa af skjaldarmerkinu tekin í notkun og hefur Kirkjubæjarstólana að fyrirmynd. Litirnir eru dregnir af færeyska fánanum að viðbættum gulum eða gylltum lit. Nýja skjaldarmerkið sýnir hrút í varnarstöðu. Skjaldarmerkið er notað af ráðherrum og sendiráðum en eldri útgáfan er enn í notkun hér og þar.

Færeyjar
Færeyjar
Brandugla

Brandugla (staðbundin nöfn eru: skógarugla og kattugla) (fræðiheiti:Asio flammeus) er fugl af ugluætt. Hann er sjaldgæfur varpfugl á Íslandi, en samt sem áður eina uglutegundin sem verpir á Íslandi. Branduglan er 33-40 sm á lengd, 300-500 g á þyngd, og með 90-110 sm vænghaf. Hún er ryðgul eða ljósgulbrún á bol og vængi, með dökkum langrákum á baki og að neðanverðu. Stélið er þverrákótt og snubbótt.

Tenglar 

 Brandugla (Fuglavefur.is)
 „Uglur á ferð og flugi“; grein í Tímanum 1983
 „Brandugla“; grein í Degi 1993
 Brandugla (wildlife.is)

Uglur
Ugluætt
SEV

SEV er rafmagnsframleiðandi og dreifingaraðili í Færeyjum. Nafn fyrirtækisins er skammstöfun af eyjunum Straumey, Austurey og Vágar þar sem framleiðsla vatnsaflsvirkjana hófst.

Saga
SEV var stofnað 1. október árið 1946. Stofnfundurinn fór fram í Þórshöfn og var sóttur af talsmönnum 19 bæjarfélaga frá Straumey, Austurey og Vágum. Síðan 1963 hafa öll bæjarfélög Færeyja tekið þátt í fyrirtækinu og fært rafmagnsframleiðslu sína til SEV.

Starfsemi
43% af allri nýttri orku Færeyjinga kemur frá vatnsaflsorkuverum. SEV hefur einkarétt á því að framleiða vatnsaflsorkuver og það rekur níu stór og sjö smærri vatnaflsorkuver. Þrátt fyrir að SEV hafi ekki einkarétt á dreifingu raforku, þá er það eina fyrirtækið sem dreifir raforku á Færeyjum.

Heimildir

Færeysk fyrirtæki
Föroya Bjór

Föroya Bjór er færeyskur drykkjaframleiðandi í Klakksvík. Fyrirtækið er eitt af tveimur elstu fyrirtækjum Færeyja. Fyrirtækið var stofnað af Símun í Vági sem lærði að brugga í Danmörku árið 1883. Við andlát hans skiptist hlutur hans á milli Einar Waag þingmanni og bróður hans Heini Waag. Þeir áttu báðir í fyrirtækinu þangað til í desember 2008, þegar að Heini seldi Einari sinn hlut.

Fyrirtækið er með 70% markaðshluteild á færeyska markaðnum fyrir pilsner og 60% markaðshlutdeild fyrir lagerbjór. Starfsmenn fyrirtækisins eru 40.

Bjórtegundir

Færeysk fyrirtæki
Eik banki

Eik Banki er færeyskt fjármálafyrirtæki sem var einn af stærstu bönkum landsins. Hann var stofnaður árið 1832 og starfrækti útibú í Danmörku. Bankinn var á sviði viðskiptabanka, verðbréfa og fasteignafjárfestinga. Bankinn var þjóðnýttur af Danmörku í október 2010 vegna slæmrar eiginfjárstöðu. Útibú bankans í Danmörku voru seld síðar til Sparekassen Lolland.

Saga
Eik var stofnaður árið 1832 sem sparisjóður. Árið 1992 var honum breytt í banka og árið 2002 í hlutafélag. Þann 11. júlí 2007 var fyrirtækið skráð í Íslensku- og Dönsku kauphöllinni sem Eik banki P/F.

Í danmörku átti Eik banki dótturfélag, Eik bank Danmark A/S. Árið 2007 tók dótturfyrirtækið yfir útibú Sænska Skandiabankans í Danmörku sem var síðar sameinað fyrirtækinu í desember 2007. Í sama mánuði keypti Eik banki færeyskt útibú Kaupþings banka.

Fyrirtækið og danska dótturfyrirtækið voru yfirtekin af Danska fjármálaeftirlitinu í Október 2010 eftir að bankinn hafði ekki uppfyllt reglur um eiginfjárstöðu. Tilkynnt var um stöðvun viðskipta bankans í fréttum og bankinn afskráður úr Íslensku kauphöllinni.

Dótturfyrirtæki Eik banka (Eik Bank Danmark A/S) var selt til svæðisbankans Sparekassen Lolland fyrir 336 milljón danskar krónur þann 17. desember 2010. Eftir sölu dótturfyrirtækisins var aðalmarkaður fyrirtækisins á viðskiptabankasviði innan Færeyja og eignarhald á stærsta fasteignafjárfestingafélagi færeyja, Inni P/F.

Heimildir

Færeysk fyrirtæki 
Bankar
Strandfaraskip Landsins

Strandfaraskip Landsins er færeyskt almenningssamgöngufyrirtæki. Það er í eigu færeysku landstjórnarinnar og er bæði með strandsiglingar og strætisvagnaferðir. Með auknum fjölda neðansjávarganga sem tengja eyjarnar saman hefur ferjuleiðum fækkað. Upphaflega voru fraktflutningar einnig hluti af rekstri félagsins, en þeir voru einkavæddir árið 2005.

Sjö ferjur eru í flota fyrirtækisins. Flaggskipið er Smyril og hin sex ferjur félagsins eru: Teistin, Sam, Masin, Sildberin og Ternan. Ternan þjónar sem varaskip, en hún sigldi áður á milli Austureyjar og Borðeyjar annars vegar og Straumeyjar og Vága hins vegar. Eftir tilkomu Norðeyjagangana og Vágargangana var engin þörf á þeim siglingum. Með tilkomu Norðeyjagangana hætti ferjan Dúgvan, sem hafði siglt á milli Borðeyjar og Austureyjar, jafnframt siglingum og var seld til Grænhöfðaeyja. Fyrir utan ferjurnar á félagið mótorbátinn Súluna sem fer á milli Sørvágs og Mykiness. 

Fyrirtækið rak þyrluþjónustu til ársins 1994, þegar hún var yfirtekin af Atlantic Airways. Einnig hafði félagið á hendi fragtflutninga en sá hluti starfseminnar var einkavæddur árið 2005 og tilheyrir núna Eimskipafélagi Íslands.

Rútuferðir
Innan strætisvagnakerfis fyrirtækisins eru 22 leiðir sem ná bæði yfir innanbæjarakstur og rútuferðir milli bæja. Þessar ferðir eru samræmdar ferjusiglingum félagsins. 
 100 Þórshöfn - Vestmanna
 101 Tórshavn - Gamlarætt - Kirkjubøur
 200 Oyrarbakki - Eiði
 201 Oyrarbakki - Gjógv
 202 Oyrarbakki - Tjørnuvík
 204 Oyrarbakki - Saksun
 205 Oyrarbakki - Funningur
 300 Tórshavn - Vágaflugvöllur - Sørvágur
 400 Þórshöfn - Klakksvík
 410 Fuglafjörður - Gøtudalur - Klaksvík
 440 Toftir - Strendur
 442 Glyvrar - Æðuvík - Rituvík
 480 Skálafjørður - Strendur
 481 Skálafjørður - Oyndarfjørður
 482 Strendur - Selatrað
 500 Klakksvík - Viðareiði
 504 Klakksvík - Kunoy
 506 Syðradalur - Trøllanes
 600 Skopun - Skálavík
 601 Sandur - Dalur
 700 Sumba - Vágur - Tvøroyri
 701 Fámjin - Tvøroyri - Sandvík

Heimildir

Færeysk fyrirtæki
Samgöngur í Færeyjum
Hvalbagöngin

Hvalbagöngin (færeyska: Hvalbiartunnilin) eru færeysk jarðgöng á milli Hvalba og Trongisvágar á Suðurey. Göngin eru samtals 1.450 metrar að lengd og eru einbreið. Þau voru opnuð þann 28. desember 1962 og eru því elstu jarðgöng Færeyja. Árið 2009 fóru að meðaltali 733 bílar á dag um göngin.

Gerð var úttekt á öllum jarðgöngum Færeyja árið 2007 og var þá séstök áhersla lögð á Hvalbagöngin vegna aldurs þeirra. Niðurstaða athugunarinnar var að styrkja þyrfti syðri hluta ganganna.

Heimild
Hvalbiartunnilin: Viðlíkahald av tunlum Landsverk

Jarðgöng í Færeyjum
Valeríj Leontjev

Valeríj Jakovlevítsj Leontjev (fæddur 19. mars 1949) er rússneskur söngvari.

Tenglar 
 Opinber vefsíða Valerys Leontiev

Leontiev, Valery
Vogaflugvöllur

Vogaflugvöllur (færeyska: Vága Floghavn, danska: Vágar Lufthavn) er eini flugvöllurinn í Færeyjum, um 2 km austan við Sørvág á eynni Vogum. Þar eru höfuðbækistöðvar færeyska flugfélagsins Atlantic Airways, auk þess sem flogið er þaðan með þyrlum til nokkurra áfangastaða innan eyjanna.

Verkfræðideild breska hersins lagði flugvöllinn í síðari heimsstyrjöldinni og að stríðinu loknu komst hann í umsjá dönsku flugmálastjórnarinnar. Stóð það til 1. maí 2007 en þá var hann afhentur Færeyingum. Það var þó ekki fyrr en um 1960 sem reglubundið áætlunarflug til Færeyja hófst. Upphaflega var flugbrautin aðeins 1250 metrar á lengd og gátu því aðeins flugvélar sem þurfa tiltölulega stutta braut til flugtaks og lendingar notað hann. 2011 var flugbrautin lengd í 1799 metra og 2014 var reist ný flugstöð.

Áður sigldi ferja milli Voga og Þórshafnar en árið 2002 voru opnuð jarðgöng yfir til Straumeyjar og er því hægt að aka á milli Þórshafnar og flugvallarins. Áætlunarflug er nú meðal annars til Kaupmannahafnar, Reykjavíkur, Aberdeen, London, Óslóar, Stafangurs og Narsarsuaq á Grænlandi.

Flugslys 
Þann 26. september 1970 fórst Fokker F27-flugvél Flugfélags Íslands skömmu fyrir lendingu á Vogaflugvelli. Vélin var í áætlunarflugi frá Kaupmannahöfn með millilendingu í Björgvin en veðuraðstæður voru slæmar í Færeyjum og vélin rakst á fjallið Knúk á Mykinesi. Í vélinni voru 34 og átta þeirra fórust, þar á meðal flugstjórinn, Bjarni Jensson. Margir slösuðust illa og þurfti að flytja þá af slysstað á þyrlu við mjög erfiðar aðstæður (sjá: Flugslysið í Mykinesi).

Þann 3. ágúst 1996 fórst Gulfstream III-flugvél danska flughersins í aðflugi að Vogaflugvelli í slæmu veðri og lélegu skyggni. Níu manns fórust, þar á meðal danski varnarmálaráðherrann Jørgen Garde og eiginkona hans.

Heimildir 
 
 

Flugvellir
Færeyjar
Samgöngur í Færeyjum
Rafall

Rafall  eða rafali eða dínamór  eins og hann er stundum kallaður umbreytir vélrænni eða hreyfiorku í raforku við það að hreyfa leiðara í gegnum segulsvið.

Fyrsti rafallinn var fundinn upp af Michael Faraday árin 1831–1832, og sú gerð, Faraday hjól, býr til jafnstraum (DC). Fyrir um 1970 voru DC dínamóar notaðir í bílum, sem er framhald af þeirri tækni, en þá var farið að nota alternator tækni í bíla en alternatorar búa til riðstraum (AC). Þeir eru þó ekki notaðir í rafbíla (hvorki þarf AC né DC rafal).

Megin skipting er í DC og AC (alternatora), en báðar gerðir hafa ótal undirgerðir, og alternatorar er hægt að flokka eftir ýmsu, t.d. hversu marga fasa er hægt að fá út. Þriggja-fasa er algengt í t.d. virkjunum.
Heiðarlón

Heiðarlón er fyrirhugað inntakslón fyrir vatnsaflsvirkjunina Urriðafossvirkjun sem Landsvirkjun hyggst reisa ofan Urriðafoss í neðri hluta Þjórsár.

Tilvísanir
Kirkjubær (Færeyjum)

Kirkjubær (færeyska: Kirkjubøur) er lítið þorp á vestanverðri Straumey í Færeyjum, biskupssetur á miðöldum og því helsti sögustaður eyjanna. Þar er jafnframt kóngsjörðin Kirkjubøargarður eða Kirkjubær, þar sem Paturssonarættin hefur búið frá 1557. Kirkjubær og grannþorpið Velbastaður voru áður sérstakt sveitarfélag en runnu saman við Þórshöfn árið 2005.

Biskupssetur hefur líklega verið stofnað í Kirkjubæ um 1100 og sátu Færeyjabiskupar þar fram yfir siðaskipti 1538 en eftir að fyrsti og eini lútherski biskupinn, Jens Gregoríusson Riber, var fluttur til Stafangurs 1557 var biskupsdæmið lagt niður og kóngsbændur tóku við búskap á jörðinni. Elsti hluti íbúðarhússins á Kirkjubøargarði, þar sem Paturssonfjölskyldan býr enn, er talinn vera frá 11. öld og eitt elsta timburhús í heimi sem enn er búið í. 

Af öðrum merkum minjum í Kirkjubæ má nefna elstu kirkju Færeyja sem enn er í notkun, Ólafskirkjuna, sem er frá 12. öld og gengdi hlutverki dómkirkju í kaþólskri tíð en lítið er nú eftir af upphaflegu svipmóti hennar, og Múrinn, en það eru rústirnar af ófullgerðri dómkirkju, Magnúsarkirkjunni, sem byrjað var að reisa um 1300 og átti að helga Magnúsi helga Orkneyjajarli. Veggir kirkjunnar standa enn og eru rústirnar á heimsminjaskrá UNESCO.

Sagt er að í Kirkjubæ hafi á miðöldum verið allstórt þorp á þeirra tíma mælikvarða, um 50 hús, en flestum þeirra hafi skolað á haf út í ofviðri á 16. öld. Nú eru 80 íbúar í þorpinu (2015) en árið 1985 voru þeir 55.

Margir þekktir einstaklingar hafa búið eða alist upp í Kirkjubæ. Þar á meðal má nefna Sverri Sigurðsson Noregskonung, Erlend biskup, sem skrifaði Sauðabréfið, Jóannes Patursson kóngsbónda og sjálfstæðisbaráttumann, Helenu systur hans, sem var upphafskona kvenréttindabaráttu í Færeyjum, stjórnmálamanninn Erlend Patursson og listamanninn Trónd Patursson.

Heimildir 
 
 

Biskupssetur
Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Straumey
Grímur kamban

Grímur kamban var samkvæmt því sem segir í Færeyinga sögu fyrsti landnámsmaður í Færeyjum og er talið að hann hafi búið í Funningi á Austurey. Sagan hefst á þessum orðum: 

 „Maður er nefndur Grímur kamban; hann byggði fyrstur manna Færeyjar. En á dögum Haralds hins hárfagra flýðu fyrir hans ofríki fjöldi manna; settust sumir í Færeyjum og byggðu þar, en sumir leituðu til annarra eyðilanda.“

Meira segir ekki frá Grími. Grímur hefur þó ekki komið til Færeyja á dögum Haraldar hárfagra eins og frásögnin gæti bent til því að í Landnámabók er sagt frá því að sonarsonur Gríms, Þórólfur smjör, hafi komið til Íslands með Hrafna-Flóka fyrir 870 og er því líklegra að Grímur hafi numið land í Færeyjum á fyrstu áratugum 9. aldar en á valdatíma Haraldar hárfagra undir lok aldarinnar. Eyjarnar hafa þá ekki verið fullnumdar fyrr en löngu eftir að Grímur settist þar að.

Nafnið Kamban er talið af keltneskum uppruna og gæti bent til þess að Grímur hafi komið úr norrænum byggðum á Bretlandseyjum.

Tenglar 
 
 

Færeyjar
Saga Færeyja
Sigmundur Brestisson

Sigmundur Brestisson (961 – 1005) var færeyskur bóndi og víkingahöfðingi sem kristnaði Færeyjar um árið 999 að boði Ólafs konungs Tryggvasonar.

Sigmundur var fæddur á Skúfey, sonur Brestis Sigmundssonar, sem var ásamt Beini bróður sínum höfðingi yfir hálfum Færeyjum, og Cecilíu konu hans eða frillu. Þegar hann var sjö ára felldi höfðinginn Þrándur í Götu þá bræður og lagði undir sig allar Færeyjar. Hann sendi Sigmund og Þóri son Beinis til Noregs í þeirri von að sjá þá aldrei framar. Þegar þeir frændur voru fullvaxnir gerðust þeir hirðmenn Hákonar Hlaðajarls, sem sendi þá í víkingaferðir til Svíþjóðar og Garðaríkis, þar sem þeir herjuðu og rændu og söfnuðu fé. 

Þeir sneru svo heim til Færeyja með tvö skip og herlið til að hefna feðra sinna. Þeir drápu Össur Hafgrímsson, fósturson Þrándar, en féllust svo á að láta Hákon jarl dæma í málum sínum. Jarl dæmdi að Þrándur skyldi gjalda þeim stórfé í manngjöld og missa forráð yfir Færeyjum. Sigmundur skyldi ráða hálfum eyjunum en hinn helminginn skyldi jarl sjálfur hafa. Með því að fallast á þetta samþykkti Sigmundur í raun að eyjarnar féllu undir norsk yfirráð. Þrándur neyddist til að samþykkja þetta.

Sigmundur settist að á föðurleifð sinni í Skúfey og næstu árin var helsti höfðingi Færeyja. Þegar Ólafur Tryggvason var orðinn konungur í Noregi boðaði hann Sigmund á sinn fund og lagði fyrir hann að taka kristni og fara síðan og kristna Færeyjar. Sigmundur varð við því, lét skírast ásamt mönnum sínum og hélt síðan til Færeyja með presta í föruneyti sínu, stefndi Færeyingum á þing og vildi kristna þá en að ráðum Þrándar tóku þeir því illa og varð honum ekkert ágengt. 

Vorið eftir (líklega árið 999) fór Sigmundur með menn sína til Austureyjar og umkringdu þeir bæinn í Götu, náðu Þrándi og þvinguðu hann til að taka skírn. Síðan fór Sigmundur um eyjarnar með Þránd og þvingaði menn til að láta skírast en þeir þorðu ekki að neita þegar þeir sáu að Þrándur var fangi Sigmundar. 

Þrándur hugði á hefndir fyrir meðferðina og árið 1005 kom hann í Skúfey að næturlagi og lagði eld að bæ Sigmundar en hann slapp út um jarðgöng ásamt Þóri frænda sínum og húskarlinum Einari. Þeir voru eltir um eyna en stukku fyrir björg og freistuðu þess að synda til Suðureyjar. Einar og Þórir gáfust upp og króknuðu eða drukknuðu á sundinu. Sigmundur náði landi í Sandvík á Suðurey en þar var hann drepinn af bóndanum Þorgrími illa. Sund þetta er sögufrægt og meðal annars segir frá því í Sigmundarkvæði yngra, sem öll skólabörn í Færeyjum lesa.

Tenglar 
 

Saga Færeyja
Rammaáætlun

Rammaáætlun (eða: áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða) er áætlun sem umhverfis- og auðlindaráðherra leggur fram sem tillögu til Alþingis eigi síðar en á fjögurra ára fresti í samvinnu við þann ráðherra er fer með orkumál. Í rammaáætlun eru hugmyndir um orkunýtingu flokkaðar í orkunýtingarflokk, verndarflokk eða biðflokk. Fyrsta rammaáætlunin var samþykkt 14. janúar 2013. 

Með áætluninni er leitað málamiðlunar milli verndar, annarrar nýtingar náttúrugæða og orkuframkvæmda.

Tilvísanir 

Íslensk stjórnmál
Náttúruvernd
Björgúlfur Ólafsson

Björgúlfur Aðalsteinn Ólafsson (1. mars 1882 – 15. febrúar 1973) var íslenskur læknir, rithöfundur, þýðandi og frumkvöðull. Hann starfaði lengi sem læknir í nýlenduher Hollendinga, var helsti framámaðurinn í stofnun Skeljungs hf. og bjó við heimkomuna á Bessastöðum í tólf ár. 

Hann var fæddur á Snæfellsnesi og ólst upp að hluta til í Ólafsvík. 
Vorið 1903 fór Björgúlfur til Vestmannaeyja til að kenna knattspyrnu og stofnaði Knattspyrnufélag Vestmannaeyja (KV) sem tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í knattspyrnu 9 árum síðar árið 1912. Félagið skipti síðar um nafn og heitir ÍBV í dag.

Björgúlfur var herlæknir í nýlenduher Hollendinga í Austur-Indíu 1913 – 1917. Hann kynnti sér hitabeltissjúkdóma á hermannasjúkrahúsi í Tjimahi á Jövu 1913 – 1914, var herdeildarlæknir á Borneó 1914 – 1917. Þá var hann læknir í Singapore 1917 – 1926 en fluttist eftir það til Íslands. Hann var formaður Rauða kross Íslands um skeið.

Björgúlfur nýtti sér hollensk sambönd sín við heimkomuna til Íslands og stofnaði Shell á Íslandi (nú Skeljungur) árið 1928, fékk hann til liðs við sig öfluga menn úr íslensku viðskiptalífi. Björgúlfur var stjórnarformaður Shell á Íslandi í rúma tvo áratugi.

Ritstörf 
Björgúlfur frumsamdi sex bækur og kom sú fyrsta, Frá Malaja-löndum, út 1936. Þegar hún kom út var Björgúlfur kominn á sextugsaldur. Síðan koma bækurnar Sígræn sólarlönd, tvær bækur í bókaflokknum: Lönd og lýðir. Þær eru Indíalönd og Ástralía og Suðurhafseyjar. Seinasta frumsamda bókin hans kom út árið 1966, endurminningar frá ýmsum tímum æviskeiðsins og bar titilinn: Æskufjör og ferðagaman.

Björgúlfur þýddi einnig bækur. Þar á meðal: Þú hefur sigrað, Galilei, eftir Dmítríj Merezhkovskíj og Leonardo da Vinci, eftir sama höfund. Einnig þýddi hannn: Rembrandt eftir Hollendinginn Theun de Vries og einnig Kamelíufrúna eftir Alexandre Dumas yngri og  Maríukirkjuna í París eftir Victor Hugo.

Tenglar 
 „Björgúlfur A. Ólafsson“; minningargrein í Morgunblaðinu 1973

Heimildir 

Íslenskir læknar
Íslenskir rithöfundar
Íslenskir þýðendur
Frumkvöðlar