alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eldgosið í Grímsvötnum 2011

Eldgosið í Grímsvötnum 2011 var eldgos í Grímsvötnum sem hófst síðdegis 21. maí 2011 Strax við upphaf gosins sást gosmökkurinn frá Egilsstöðum og Selfoss. Gosmökkurinn náði hæst 20 km hæð og gjóskan var fínkorna. Fínkorna gjóska er létt og helst á lofti dögum saman. Gjóskan er mestmegnis basaltgler með litlu hlutfalli mengandi efna. Til samanburðar við Eyjafjallagosið 2010 er helmingi minna af fínu efni. 

Í Eldgosinu í Eyjafjallajökli 2010 kom í ljós að veðursjáin á Keflavíkurflugvelli fylgdist ágætlega með gosmekkinum. Eftir gosið var ákveðið var að setja upp færanlega veðursjá sem yrði staðsett nær eldgosinu. Ratsjá var fengin frá bresku veðurstofunni og staðsett 70 kílómetra frá Grímsvötnum. Hún veitti mikilvægar upplýsingar til flugfélaga og gerði það að verkum að mögulegt var að hefja flug mun fyrr.

Afleiðingar eldgossins

Röskun flugumferðar 
Nokkur röskun varð á flugi á Íslandi vegna gossins. Sama dag og gosið hófst var öllu flugi innanlands á vegum flugfélaganna Flugfélags Íslands og Flugfélagsins Ernis lokað til 26. maí. Flugi frá Reykjavík til Grænlands var þó áfram aflýst á meðan lofthelgi landsins var lokuð.  Keflavíkurflugvelli var lokað 22. og 24. maí. Akureyrarflugvelli og Egilsstaðaflugvelli, sem eru vara alþjóðaflugvellir Íslands var jafnframt lokað 24. maí.

Erlendis var austurhluta loftrýmis Grænlands lokað 23. maí og hefur verið lokað síðan. Skoskum og Norð-Írskum flugvöllum var lokað 24. maí. Lággjaldaflugfélagið Ryanair mótmælti þessari lokun með þeirri fullyrðingu um að þeir hefðu flogið í gegnum svæðið og ekki fundið nein ummerki um gosösku. Forráðamenn flugeftirlits þarlendis fullyrtu hinsvegar að flugfélagið hafði ekki farið inn á gösöskusvæðið. Ákvörðunin um hvort flogið sé í gosmekki í Bretlandi var tekin alfarið af flugfélögunum sjálfum. Sama dag var loftrýmið yfir norðausturhluta Danmerkur lokað ásamt flugvellinum í Landvetter. Lokun loftrýmis Grænlands lengdi leiðina sem flogin er frá Danmörku og Svíþjóð til Norður-Ameríku. Degi síðar voru flugsamgöngur komnar í eðlilegt horf í Skandinavíu. Sama dags var flugvöllum í þýsku borgunum Hamborg, Bremen og Berlín lokað. 26. Maí voru engir flugvellir lokaðir á meginlandi Evrópu. Gosið var í rénun og engar horfur voru á frekari lokun flugvalla í álfunni.

Áhrif á búsvæði 

Þjóðvegi eitt yfir Skeiðarársand var lokað frá 21. til 24 maí og á sama tíma var gosmökkurinn yfir þjóðveginum. Lélegt skyggni var við opnun vegarins og unnið var að hreinsun sandskafla á veginum. Lokun vegarins lokaði á alla bílumferð til Skaftafells sem var lokað á sama tímabili og opnaði tveimur dögum síðar. Gosið hafði engin teljandi áhrif á afbókanir ferðamanna og tjón ferðaþjónustunnar á Íslandi er lítið. Í Skaftárhreppi drápust níu kindur og margar kindur fengu ösku í augun. Í hreppnum var grunnskóla og leikskóla Kirkjubæjarklausturs lokað til 26. maí. Kennslu í grunnskólum Vestmannaeyja og Hvolsvallar var jafnframt aflýst 23. maí.

Tenglar
http://jardvis.hi.is/grimsvotn_2011 
http://www.vedur.is/skjalftar-og-eldgos/eldgos/grimsvotn-2011/

Heimildir 

Eldgos á Íslandi
2011
Harmandir Sahib

Harmandir Sahib eða Darbar Sahib (betur þekkt sem Gullna hofið og stundum einnig sem Gullna musterið) er helgasti helgidómur Shíka í borginni Amritsar í Punjabhéraði á Indlandi. Byggingu þess lauk árið 1604.

Tenglar 
 „Kynþáttaátök á Indlandi fastur liður í rúma öld“; grein í Tímanum 1988

Helgibyggingar
Edmond Halley

Edmond Halley (8. nóvember 1656 − 14. janúar 1742) var enskur stjörnufræðingur sem er einna þekktastur fyrir að hafa reiknað út sporbaug Halastjörnu Halleys sem nefnd er eftir honum. Á eynni Sankti Helenu gerði hann einnig athuganir á stjörnum á suðurhveli jarðar sem bætti miklu við stjörnukort þess tíma auk þess að gera athuganir á staðvindum og monsúnvindum þar sem hann færði rök fyrir því að hiti sólar hefði áhrif á veðurfar. Eftir að hann sneri aftur til Englands fékkst hann við ýmis viðfangsefni í raunvísindum. Hann kostaði útgáfu höfuðrits Newtons, Principia Mathematica Philosophiae Naturalis, árið 1687. Árið 1720 var hann skipaður konunglegur stjörnufræðingur og hélt þeirri stöðu til dauðadags.

Tenglar 

Enskir stjarnfræðingar
Journal des sçavans

Journal des sçavans (um stutt skeið kallað Journal des savants) var franskt bókmennta- og vísindatímarit sem franski rithöfundurinn Denis de Sallo stofnaði árið 1665. Fyrsta tölublaðið kom út 5. janúar. Tímaritið er þannig elsta vísindatímarit Evrópu en enska vísindatímaritið Philosophical Transactions of the Royal Society of London kom fyrst út 6. mars þetta sama ár. 

Útgáfa tímaritsins lagðist af í Frönsku byltingunni 1792. Um stutt skeið árið 1797 kom það út með nýja titlinum Journal des savants. Regluleg útgáfa með þeim titli hófst hins vegar ekki fyrr en árið 1816 en þá var tímaritið orðið hreinræktað bókmenntatímarit fremur en vísindatímarit.

Tenglar
 Journal des sçavans í Gallica

Frönsk vísindatímarit
Ismail Ibn Sharif

Ismaïl Ibn Sharif (1634 eða 1645 − 1727; arabíska: مولاي إسماعيل بن الشريف ابن النصر‎) var annar soldán Marokkó af ætt Alavíta. Hann tók við völdum eftir andlát hálfbróður síns Rashid af Marokkó árið 1672 og ríkti til dauðadags. Hans er minnst sem eins af mikilvægustu soldánum í sögu Marokkó. Honum tókst að verjast ásælni Tyrkja og sigraði þá í þremur orrustum 1679, 1682 og 1695-6. Hann vann líka aftur hafnarborgir sem Evrópubúar höfðu lagt undir sig: La Mamora af Spánverjum 1681, Tanger af Englendingum 1684 og Larache af Spánverjum 1689. Hann flutti höfuðborgina til Meknes og byggði þar svo íburðarmiklar hallir að Evrópubúar kölluðu borgina Versali Marokkó. Hann átti í miklum viðskiptum við Frakka. Hann var líka þekktur fyrir grimmd sína. Sagt er að hann hafi notað 25.000 þræla til að byggja höfuðborg sína og að hann hafi hengt 10.000 afhöggvin höfuð á borgarmúrana til að hræða burt óvini. Í valdatíð hans tífaldaðist Svarti vörðurinn, lífvarðasveit soldáns skipuð hermönnum frá Afríku sunnan Sahara, og taldi 150.000 hermenn þegar mest var.

Soldánar Marokkó
Viking-geimferðaáætlunin

Viking-geimferðaáætlunin á við um tveggja geimflauga verkefni NASA að plánetunni Mars. Geimför áætlunarinnar hétu Viking 1 og Viking 2. Markmið verkefnisins voru að fá myndir af Mars, greina lofthjúp og yfirborð plánetunnar og að leita eftir ummerkjum lífs. Hvort farið um sig var útbúið gervihnetti og lendingarfari.

Neðanmálsgreinar 

Verkefni NASA
Viking-geimferðaáætlunin
Lendingarfar

Lendingarfar er geimfar sem kemst í snertingu við stjarnfræðilegt fyrirbæri.

Geimför
Geimkönnun
Laugarnesskóli

Laugarnesskóli er grunnskóli í Reykjavík fyrir nemendur í fyrsta til sjötta bekk.

Skólahverfi 
Skólahverfi Laugarnesskóla afmarkast af skólahverfi Háteigsskóla í suðri, Austurbæjarskóla í vestri og Langholtsskóla í austri. Skólinn er í útjaðri Laugardalsins og örstutt er í Laugardalslaug, Fjölskyldu- og húsdýragarðinn, Grasagarðinn, Laugardalshöll, Laugardalsvöll, Skautahöllina Laugardal og íþróttasvæði Þróttar/Ármanns. Laugarnes- og Laugalækjarskóli mynda saman grunnskóla Laugarneshverfis, annar starfar á barnastigi (1.-6. bekk) og hinn á unglingastigi (7. til 10. bekk)

Saga 
Laugarnesskóli er teiknaður af Einari Sveinssyni húsameistara og er einn af elstu skólum Reykjavíkur. Hann tók til starfa 19. október 1935 og fyrsta árið voru tíu kennarar við skólann. Skólann sóttu 214 börn á aldrinum átta til þrettán ára, eitt barn var eldra. Fjöldi nemenda í Laugarnesskóla hefur verið breytilegur á milli ára. Fjölmennastur var skólinn á árunum 1950 og 1954 en þá voru tæplega 1800 nemendur í skólanum. Frá 1969 var hann eingöngu barnaskóli og frá haustinu 2002 fyrir fyrsta til sjötta bekk. 

Frá því að hann hóf störf hafa ýmsar hefðir orðið til sem eru orðnar fastir liðir í skólastarfinu og margt er það sem skapar honum einstaka sérstöðu meðal grunnskóla Reykjavíkur. Má þar nefna listaverka- og náttúrugripasafn skólans, söng og leiklistarhefðir að ógleymdu Katlagili sem er sumarhús skólans í Mosfellsdal. Stefna skólans er að viðhalda grónum hefðum og þróa þær með það að leiðarljósi að nemendur skólans þroskist við að taka þátt í þeim.

Grunnskólar í Reykjavík
Stofnað 1935
Síður sem þurfa hnit
Viking 1

Viking 1 var annað tveggja geimfara sem sent var til Mars sem hluti af Viking geimferðaáætlunin NASA. Farið var samansett af lendingarfari og brautarfari. Markmið Viking verkefnisins voru að taka myndir af Mars í hárri upplausn, leita að ummerkjum lífs og greina lofthjúp og yfirborð plánetunnar.

Farið fór á loft þann 20. ágúst 1975, kom til Mars þann 19. júní 1976 og þann 20. júlí sama ár lenti lendingarfar Viking 1 heilu og höldnu á Mars.

Neðanmálsgreinar 

Viking-geimferðaáætlunin
Geimför
Þorleifur Árnason

Þorleifur Árnason (um 1370 – 1433) var íslenskur sýslumaður og höfðingi á 14. og 15. öld og bjó á Grenjaðarstað í Aðaldal, á Auðbrekku í Hörgárdal, í Glaumbæ í Skagafirði og í Vatnsfirði.

Faðir Þorleifs var Árni Einarsson (um 1340 – 1404), bóndi á Auðbrekku og síðar staðarhaldari á Grenjaðarstað, en alls óvíst er hver var kona hans og móðir Þorleifs þótt þess hafi verið getið til að það kunni að hafa verið Guðný Hákonardóttir frá Víðidalstungu en óvíst er hvort sú kona var yfirleitt til. Hún hefur þá verið systir Jóns Hákonarsonar í Víðidalstungu. Svo mikið er víst að Þorleifur keypti hálfa Víðidalstungu af Guðnýju dóttur Jóns skömmu fyrir 1416 og eignaðist síðar alla jörðina, sem afkomendur hans áttu síðan um langan aldur. Líklega hefur Flateyjarbók, sem Jón Hákonarson hafði látið skrifa, fylgt með í kaupunum því afkomendur Þorleifs áttu hana seinna, allt til 1647.

Þorleifur var um tíma staðarhaldari á Grenjaðarstað eins og faðir hans hafði verið og bjó þá þar en árið 1405 giftist hann Vatnsfjarðar-Kristínu Björnsdóttur, sem hafði misst fyrri mann sinn, Jón Guttormsson, í Svarta dauða, og bjuggu þau fyrst í Auðbrekku en síðar í Glaumbæ í Skagafirði og var Þorleifur orðinn sýslumaður í Hegranesþingi fyrir 1415. Þau hjónin voru stórauðug og áttu miklar jarðeignir víða um land. Þorleifur var líka einn helsti höfðingi landsins og var kjörinn af Alþingi til að fara á konungsfund og ganga erinda þingsins, líklega um 1420. Það ár segir Nýi annáll: „Sigldi héðan Þorleifur Árnason og slóst við enska í hafi; tók hann Noreg með heilbrigðu.“

Þau hjónin bjuggu seinast á föðurleifð Kristínar, Vatnsfirði, og mun Þorleifur þá hafa haft sýslur á Vestfjörðum. Hann dó 1433 en Kristín bjó áfram í Vatnsfirði til hárrar elli.

Synir þeirra Kristínar og Þorleifs voru Einar hirðstjóri í Vatnsfirði, Björn ríki hirðstjóri á Skarði, maður Ólafar ríku Loftsdóttur, og Árni, sem giftist Soffíu Loftsdóttur. Dæturnar voru Helga eldri, kona Guðmundar Arasonar ríka á Reykhólum, Solveig húsfreyja í Víðidalstungu og á Breiðabólstað, kona Orms Loftssonar, Helga yngri húsfreyja í Garpsdal, kona Skúla Loftssonar, og Guðný í Auðbrekku, kona Eiríks slógnefs Loftssonar.

Heimildir 
 

Sýslumenn
Kúmbríska

Kúmbríska eða kumbríska (enska: Cumbric) er dautt keltneskt tungumál sem talað var í Suðvestur-Skotlandi, á því svæði sem kallað er Kúmbría en þaðan fær málið nafn sitt. Það var talað fyrir um eitt þúsund árum.

Neðanmálsgreinar

Brýþonsk tungumál
Jafnréttisstefna

Jafnréttisstefna er stefna eða trú að fólk sé jafnt, óháð kynþætti, trúarbrögðum, pólitískum skoðunum eða öðru.

Tengt efni 
 Feðraveldi
 Feminismi
 Jafnaðarstefna
CAR og CDR

car (Contents of the Address part of Register number) og cdr (Contents of the Decrement part of Register number) eru frumaðgerðir á cons-hólf sem komu fyrst fram í Lisp-forritunarmálum þar sem car vísar í fyrri hluta cons-hólfs og cdr í þann síðari:

(car (cons 'fyrra 'síðara))
⇒ fyrra
(cdr (cons 'fyrra 'síðara))
⇒ síðara

Þegar cons-hólfið hefur að geyma flóknari stök þá sækir car fyrsta stakið og car sækir afganginn; því eru aðgerðirnar einatt kallaðar first (‚fyrsti hluti‘) og rest (‚afgangur‘).

Sjá einnig 
 Lambda-reikningur
 Lisp

Lisp-forritunarmál
No Class

No Class er íslensk hljómsveit, stofnuð árið 2007, sem spilar electro-house með minimal og dubstep ívafi. Hún hefur komið fram á  íslensku Northernwave kvikmyndahátíðinni og tók þátt í Músíktilraunum árið 2011. Einnig hefur hljómsveitin spilað á fimmtudagsforleik Hins húsins, Bakkus, Sódóma og Grapevine Grassroots Concerto Electronico Opus 27.

Meðlimir 
Hljómsveitina skipa:
 Jón Reginbald Ívarsson
 Ómar Egill Ragnarsson

Um 
Hljómsveitin var stofnuð árið 2007 í Árbæjarskóla eftir að kennari þar efndi til lagakeppni þar sem nemendur fengu það verkefni að semja lag fyrir hugtakabanka í samfélagsfræði.  Eftir það héldu þeir áfram að semja lög og byrjaði ferill þeirra fyrir alvöru veturinn 2011 þegar þeir spiluðu á NorthernWave kvikmyndahátíðinni við mikið lof gesta.

Útgefið efni 
Demoútgáfu er að finna á heimasíðu gogoyoko hér.

Tónlist 

No Class

Tónleikar 
Northern Wave Film Festival 2010 
Músíktilraunir 2011
Grapevine Grassroots 2011 
Raftónleikar á Barböru 
Menningarnótt 2011
MH-Busaball 2011
Rafmögnuð Unglist 2011

Heimildir 

Íslenskar hljómsveitir
Músíktilraunir
Hústónlist
Raftónlist
Háaleitisvegur

Háaleitisvegur var gata í Reykjavík sem var undanfari núverandi Háaleitisbrautar. Gatan lá frá gamla Múlahverfi, um það bil þar sem nú er Fellsmúli, suður yfir Háaleitis- og Bústaðahverfi og niður í Fossvog, þar sem Stóragerði liggur nú.

Háaleitisvegur hvarf úr gatnakerfi Reykjavíkur um 1965, þegar Miklabraut var lögð austur frá Grensási.

Heimildir 
 Gamlar loftmyndir af Reykjavík á www.borgarvefsja.is.
Viking 2

Viking 2 var annað tveggja geimfara sem sent var til Mars sem hluti af Viking geimferðaáætluninni í umsjá NASA. Farið var samansett af lendingarfari og brautarfari. Markmið Viking verkefnisins voru að taka myndir af Mars í hárri upplausn, leita að ummerkjum lífs og greina lofthjúp og yfirborð plánetunnar. Farið starfaði í þrjú ár.

Viking 2 var skotið á loft þann 9. september 1975 og fór á sporbaug um Mars þann 7. ágúst 1976. Þann 3. september 1976 lenti lendingarfar Viking 2 á Mars. Lendingin var því önnur heppnaða marslendingin en þá fyrstu átti lendingarfar Viking 1.

Slökkt var á brautarfari Viking 2 þann 25. júlí 1978 en lendingarfarið hélt samskiptum áfram fram að 11. apríl 1980.

Neðanmálsgreinar

Viking-geimferðaáætlunin
Geimför
Múlahverfi

Múlahverfi, eða Múlakampur og Herskálakampur, var íbúðarhverfi í Reykjavík, á svæðinu frá Suðurlandsbraut upp að núverandi götustæði Ármúla og Síðumúla. Hverfið reis utan skipulags Reykjavíkurborgar á árunum fyrir síðari heimsstyrjöld. Hernámsliðið reisti fjölda bragga þarna á stríðsárunum og þegar það hvarf á brott tók fólk í húsnæðishraki sér búsetu þar, enda var mikill húsnæðisskortur í borginni. Fljótlega var farið að byggja við braggana og fólk reisti sér líka lítil timburhús í grennd við þá, oftast af miklum vanefnum, enda byggðu íbúarnir þau oftast sjálfir og fengu engin lán til þeirra.

Flest húsin voru reist í óleyfi en sumir gerðu þó samning við borgina um leigulóð til 10 ára og urðu húsin sem þeir reistu að vera úr timbri og ekki stærri en 48 fermetrar á einni hæð, svo unnt væri að flytja þau burt þegar hverfið yrði skipulagt. Ekki fóru þó allir eftir þessu og sum húsin urðu stærri og tvílyft. Þjónusta við íbúana var af mjög skornum skammti, vatnslagnir lélegar, frárennsli ekkert, heldur var skólpi veitt í rotþrær, og götulýsing lítil.

Hverfið var mjög þéttbýlt og þar voru margar barnafjölskyldur. Árið 1963 bjuggu þar um 800 manns, þar af 630 í húsum en aðrir í bröggum. Seint á 6. áratugnum hófst uppbygging hverfisins sem iðnaðar- og verslunarhverfis og voru fyrstu húsin reist upp úr 1957. Á  næstu árum voru braggarnir og flest íbúðarhúsin rifin en hverfið var þó ekki að fullu uppbyggt fyrr en 1985 og stóðu nokkur íbúðarhús innan um iðnaðar- og skrifstofuhús allt fram undir það.

Bíbí Ólafsdóttir spákona ólst upp í Múlakampi og er uppvexti hennar þar og mannlífinu í hverfinu lýst vel í endurminningarbókinni Bíbí sem Vigdís Grímsdóttir skrásetti.

Heimildir 
 
 
 

Hverfi Reykjavíkur
Geimrannsóknastofnun Indlands

Geimrannsóknastofnun Indlands (enska: Indian Space Research Organisation eða ISRO, hindí: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसंधान संगठन, kannada: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಂಸ್ಥೆ) er geimferðastofnun sem stofnuð var 15. ágúst 1969. Ríkisstjórn Indlands hefur umsjón með stofnuninni.

Tenglar
 Vefsíða Geimrannsóknastofnun Indlands

Geimrannsóknastofnun Indlands
Stofnað 1969
Cuneo

Cuneo er borg í Piedmont á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Cuneo-hluta héraðsins með 55.714 (2010) íbúa.

Borgir á Ítalíu
Biella

Biella er borg í Piedmont á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Biella-hluta héraðsins með 45.756 (2010) íbúa.

Borgir á Ítalíu
Novara

Novara er borg í Piedmont á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Novara-hluta héraðsins með 105.024 (2010) íbúa.

Borgir á Ítalíu
Verbania

Verbania er borg í Piedmont á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Verbania-hluta héraðsins með 31.115 (2010) íbúa.

Borgir á Ítalíu
Vercelli

Vercelli er borg í Piedmont á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Vercelli-hluta héraðsins með 46.552 (2017) íbúa. Borgin er ein sú elsta á Norður-Ítalíu, talin frá því um 600 f.Kr. Hún stendur við Sesiu, sem er hliðará Pó og stendur á milli Mílanó og Tórínó.

Borgir á Ítalíu
Ólafur Briem

Ólafur Briem (28. janúar 1851 – 19. maí 1925) var íslenskur bóndi, alþingismaður og settur sýslumaður í Skagafjarðarsýslu nokkrum sinnum.

Ólafur var fæddur á Espihóli í Eyjafirði, sonur Eggerts Briem sýslumanns þar og konu hans Ingibjargar Eiríksdóttur. Hann ólst upp í Eyjafirði og síðan Skagafirði frá árinu 1861, þegar faðir hans varð sýslumaður þar. Á meðal fjölmargra systkina Páls voru alþingismennirnir Eiríkur Briem, Gunnlaugur Briem og Páll Briem amtmaður og ein systra hans var Elín Briem, stofnandi Hússtjórnarskóla Reykjavíkur.

Ólafur stundaði nám við Lærða skólann og varð stúdent þaðan árið 1870. Hann var síðan skrifari hjá föður sínum allt til 1884, er Eggert lét af sýslumannsembætti, og var stundum settur sýslumaður í forföllum föður síns, auk þess sem hann veitti búi hans forstöðu. Árið 1885 hóf hann búskap á Frostastöðum í Blönduhlíð en fluttist 1887 að Álfgeirsvöllum á Efribyggð og bjó þar allt til 1920, þegar hann flutti til Reykjavíkur. Þar varð hann aðstoðarmaður í fjármálaráðuneytinu og gegndi því starfi til æviloka. Hann var einnig umboðsmaður Reynistaðarklaustursjarða frá 1888 og þar til hann flutti úr Skagafirði, amtsráðsmaður frá 1881-1907 og gegndi ýmsum öðrum trúnaðarstörfum. Hann var formaður Sambands íslenskra samvinnufélaga frá 1920 til dauðadags.

Árið 1886 var Ólafur kjörinn alþingismaður Skagfirðinga og sat á þingi allt til 1919 fyrir ýmsa flokka, seinast fyrir Framsóknarflokkinn. Hann var forseti sameinaðs þings 1895 og forseti neðri deildar 1914-1919.

Kona Ólafs var Halldóra Pétursdóttir. Á meðal barna þeirra voru Þorsteinn Briem, prófastur, alþingismaður og ráðherra, og Ingibjörg, kona Björns Þórðarsonar forsætisráðherra.

Tenglar 
 Æviágrip á Alþingisvefnum

Heimildir 
 
 

Fyrrum Alþingismenn
Íslenskir stjórnmálamenn
Eiríkur Briem

Eiríkur Briem (17. júlí 1846 – 27. nóvember 1929) var íslenskur prestur, kennari, kennslubókahöfundur og stjórnmálamaður. Hann var alþingismaður um árabil og forseti Sameinaðs þings um skeið.

Eiríkur var fæddur á Melgraseyri við Ísafjarðardjúp, sonur Eggerts Briem, sem þá var sýslumaður Ísfirðinga, og konu hans Ingibjargar Eiríksdóttur, og var elstur nítján barna þeirra, en þrettán náðu fullorðisaldri. Þar á meðal voru alþingismennirnir Ólafur Briem, Gunnlaugur Briem og Páll Briem amtmaður og ein systra hans var Elín Briem, stofnandi Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. Eggert Briem varð sýslumaður Eyfirðinga 1848 og settist þá að á Espihóli og 1861 fékk hann Skagafjarðarsýslu og fluttist fjölskyldan þá að Viðvík.

Eiríkur fór í Lærða skólann og lauk stúdentsprófi þaðan 1864. Síðan lagði hann stund á guðfræðinám í Prestaskólanum og útskrifaðist þaðan 1867. Hann varð svo biskupsritari hjá Pétri Péturssyni biskupi og gegndi því starfi til 1874, þegar hann fékk Þingeyraprestakall og settist að í Steinnesi. Hann gegndi prestsembætti þar til 1880 og var prófastur í Húnavatnsprófastsdæmi frá 1876. Síðasta veturinn var hann þó í framhaldsnámi við Kaupmannahafnarháskóla. Árið 1880 lét hann af prestsskap en fékk stöðu kennara við Prestaskólann og gegndi henni til 1911. Hann fékk prófessorsnafnbót þegar skólinn var lagður niður við stofnun Háskóla Íslands. Hann kenndi jafnframt við Lærða skólann, bæði guðfræði og stærðfræði. Hann var mikill stærðfræðingur og samdi kennslubækur í reikningi, sem lengi voru notaðar, óg ýmsar aðrar kennslubækur.

Eiríkur var alþingismaður Húnvetninga frá 1880 til 1892 og síðan konungkjörinn alþingismaður frá 1901 til 1915. Hann var forseti Sameinaðs þings 1891 og aftur 1901-1907. Bæjarfulltrúi í Reykjavík var hann 1883-1888 og aftur 1894-1900 og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum. Hann var forseti Hins íslenska fornleifafélags 1893-1917 og forseti Bókmenntafélagsins 1900-1904.

Kona Eiríks var Guðrún Gísladóttir (28. janúar 1848 – 2. mars 1893) og komust tvö af börnum þeirra upp, Ingibjörg og Eggert.

Heimildir 
 
 
 
 Síra Eiríkur Briem prófessor.,Andvari, 1. Tölublað (01.01.1931)
 Eiríkur Briem

Fyrrum Alþingismenn
Íslenskir prestar
Íslenskir stjórnmálamenn
Prestaskólinn

Forsetar Alþingis
Þorsteinn Briem

Þorsteinn Briem (3. júlí 1885 – 16. ágúst 1949) var íslenskur prestur, stjórnmálamaður, alþingismaður og ráðherra. Hann var formaður Bændaflokksins frá 1935-1942.

Þorsteinn var fæddur á Frostastöðum í Blönduhlíð í Skagafirði, sonur Ólafs Briem alþingismanns og konu hans Halldóru Pétursdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1905 og guðfræðiprófi frá Prestaskólanum 1908. Árið 1909 varð hann aðstoðarprestur í Görðum á Álftanesi en fékk Grundarþing í Eyjafirði 1911 og sat á Hrafnagili. Árið 1918 varð hann prestur á Mosfelli í Grímsnesi en árið 1921 var honum veitt Akranesprestakall og gegndi hann því þar til hann lét af embætti vegna veikinda 1946, nema á meðan hann gegndi ráðherraembætti. Hann var prófastur í Borgarfjarðarprófastsdæmi frá 1931. Hann þótti mikill kennimaður og mjög góður ræðumaður.

Hann varð atvinnu- og samgöngumálaráðherra og jafnaframt kirkju- og kennslumálaráðherra í ríkisstjórn Ásgeirs Ásgeirssonar 1932 þótt hann ætti þá ekki sæti á þingi en hefði starfað innan Framsóknarflokksins. Hann fékk lausn 16. nóvember 1933, sagði sig úr Framsóknarflokknum og tók þátt í stofnun Bændaflokksins, en gegndi þó ráðherrastörfum áfram til 28. júlí 1934. Þá hafði hann verið kjörinn á þing sem landskjörinn þingmaður í Dalasýslu, einn af þremur þingmönnum Bændaflokksins. Hann tók við formennsku í Bændaflokknum 1935, þegar Tryggvi Þórhallsson lést. Í kosningunum 1937 var Þorsteinn eini þingmaður Bændaflokksins sem náði kjördæmakjöri. Hann var þingmaður til kosninganna 1942.

Þorsteinn var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Valgerður Lárusdóttir (12. október 1885 – 26. apríl 1924), dóttir Lárusar Halldórssonar alþingismanns og Kristínar Pétursdóttur Guðjohnesen, og áttu þau fimm dætur. Seinni kona Þorsteins var Oktavía Emilía Pétursdóttir Guðjohnsen (25. apríl 1886 – 21. maí 1967) og voru þau barnlaus.

Heimildir 
 
 

Fyrrum Alþingismenn
Atvinnumálaráðherrar Íslands
Íslenskir prestar
Vinnufatabúðin

Vinnufatabúðin er fataverslun við Laugaveg í Reykjavík, stofnuð árið 1941.

Saga

Vinnufatabúðin hóf rekstur að Laugavegi 76 árið 1941 og hefur starfað þar óslitið síðan og er meðal elstu starfandi verslana í Reykjavík. Þórarinn Kjartansson opnaði Vinnufatabúðina, en hann hafði um árabil rekið fyrirtækið Gúmmívinnustofuna í sama húsi. Eins og nafnið gefur til kynna hefur verslunin alla tíð sérhæft sig í grófgerðum fatnaði og vinnufötum.

Íslensk fyrirtæki
Hús við Laugaveg

Íslenskar verslanir