alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Birkitarga

Birkitarga (fræðiheiti: Lecanora circumborealis) er tegund fléttu af törguætt. Birkitarga er hvít eða ljósgrá hrúðurflétta með samfellt þal sem er yfirleitt þéttsetið dökkbrúnum eða svörtum askhirslum.

Útbreiðsla og búsvæði
Birkitarga vex á berki birkitrjáa og er algeng í skógum á Norðaustur- og Austurlandi en hún finnst einnig á Vesturlandi og á Vestfjörðum.

Efnafræði
Birkitarga inniheldur fléttuefnin atranórin og roccellinsýru. Þalsvörun birkitörgu er K gul, C neikvæð, KC neikvæð og P ljósgul eða neikvæð.

Tilvísanir

Törguætt
Flögur

Flögur (fræðiheiti: Rhizoplaca) er ættkvísl fléttna af törguætt. Tvær tegundir flaga eru skráðar á Íslandi: vörðuflaga og Rhizoplaca chrysoleuca.

Tilvísanir

Törguætt
Kvistagrös

Kvistagrös (fræðiheiti: Cetraria sepincola) er tegund fléttna af litskófarætt. Kvistagrös eru ásætuflétta sem finnst á Íslandi á ilmbjörk og fjalldrapa um allt land en útbreiðsla þeirra er nokkuð gloppótt.

Efnafræði
Kvistagrös innihalda þekkta fléttuefnið prótólichesterinsýru og aðrar ógreindar fitusýrur.

Þalsvörun kvistagrasa er K-, C-, KC- og P-.

Tilvísanir 

Litskófarætt
Slútlús

Slútlús (fræðiheiti: Cavariella archangelicae)  er blaðlúsategund sem sníkir á víði. Hún er útbreidd um allt Ísland.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Skordýr á Íslandi
Cavariella angelicae

Cavariella angelicae er blaðlúsategund sem sníkir á víði og hvönn.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Cavariella pastinacae

Cavariella pastinacae er blaðlúsategund sem var fyrst lýst af Carl von Linné 1758.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Cavariella theobaldi

Cavariella theobaldi er blaðlúsartegund sem var fyrst lýst af David D. Gillette og Bragg 1918.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Cavariella borealis

Cavariella borealis
er blaðlúsartegund sem var lýst af Hille Ris Lambers 1952.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Lyngvefari

Lyngvefari (fræðiheiti: Acleris maccana) er fiðrildi í veffiðrildaætt. Hann finnst á heimskautasvæðum norðurhvels: í Evrópu yfir í Síberíu og í Norður-Ameríku en á Íslandi á láglendi um landið allt.

Vænghafið er 19–25 mm. Hann er breytilegur á lit en þó aðallega brúnn og er aðallega á lynggróðri hérlendis.

Tilvísanir

Tenglar og viðbótarlesning
Myndir
Tegundaupplýsingar í entomologi Alberta 
Bug Guide
 Aarvik, L., Berggren, K. og Hansen, L.O. (2000) Catalogus Lepidopterorum Norvegiae. Lepidopterologisk Arbeidsgruppe/Norsk Institutt for Skogforskning. ISBN 82-995095-1-3
 Nettsiden Svenska Fjärilar, med bildegalleri: 
 Fauna Europaea Web Service, utbredelsesdatabase for europeiske dyr: 
Dyntaxa
Global Biodiversity Information FacilityRedigere á wikidata
Fauna Europaea
NCBI

Tortricidae
Skordýr á Íslandi
Elriblaðvendill

Elriblaðvendill (fræðiheiti: Taphrina tosquinetii) er sveppur sem var fyrst lýst af Westend., og fékk núverandi nafn af Louis René Tulasne 1866. 

Elriblaðvendill finnst sumsstaðar á Íslandi á rauðelri en veldur litlum skaða.

Tilvísanir

Nornavendir
Sníkjusveppir
Sveppir á Íslandi
Blásturvendill

Blásturvendill (fræðiheiti: Taphrina carnea) er sveppur sem var lýst af Johanson 1886.  
Hann er algengur um allt land og sníkir á blöðum birkis og fjalldrapa.

Tilvísanir

Sveppir á Íslandi

Nornavendir
Sníkjusveppir
Laufrani

Laufrani (fræðiheiti: Isochnus populicola) er ranabjöllutegund sem hefur fundist á Íslandi. Hann leggst á víði

Tilvísanir

Skordýr

Bjöllur
Skordýr á Íslandi
Hinsegin

Hinsegin er regnhlífarhugtak yfir ýmsa minnihlutahópa hvað varðar kynhneigð og kynferði. Orðið nær þá m.a. yfir samkynhneigða, tvíkynhneigða, eikynhneigða, transfólk og í sumum tilfellum intersex fólk.

Orðið hefur verið notað í þessari merkingu síðan um það bil árið 2000. Q - Félag hinsegin stúdenta var fyrsta félagið til þess að opinberlega taka orðið hinseign inn í nafnið sitt, en það bar áður heitið Félag samkynhneigðra stúdenta, FSS. Samtökin '78 fylgdu fljótt á eftir og var undirskrift félagsins breytt úr Félag lesbía og homma á Íslandi í Félag hinsegin fólks á Íslandi.

Áður fyrr hafði orðið stundum verið notað um hinsegin fólk (einkum samkynhneigða) í niðrandi tilgangi og vísaði þá til þess að viðkomandi væri öðruvísi.

Tengt efni 
 Hinsegin dagar

Heimildir 

 
Kynhneigð
Kynferði
Mófeti

Mófeti (fræðiheiti: Eupithecia satyrata) er lítið fiðrildi af fetaætt. Honum var lýst af Hübner 1813. Hann er frá Evrópu til vestur Síberíu og þar suður til Tíbet. Hann hefur einnig fundist í Norður-Afríku og Norður-Ameríku. Á Íslandi finnst hann um mestallt landið. Hann leggst á margskonar gróður.

Vænghafið er 18-24 mm. Mynstrið er breytilegt en grunnliturinn er öskugrár til brúnleitur.

Undirtegundir
Eupithecia satyrata satyrata
Eupithecia satyrata callunaria Doubleday, 1850
Eupithecia satyrata curzoni Gregson, 1884
Eupithecia satyrata dodata Taylor, 1906
Eupithecia satyrata intimata Pearsall, 1908
Eupithecia satyrata juldusi Dietze, 1910
Eupithecia satyrata rivosulata Dietze, 1875 (Yakutia, Siberia)
Eupithecia satyrata subatrata Staudinger, 1871
Eupithecia satyrata zermattensis Wehrli, 1928

Tilvísanir

Tenglar
Satyr pug on UKmoths
Butterflies and Moths of Northern Ireland
Lepiforum.de

Fetaætt
Skordýr á Íslandi
Hafrablaðlús

Hafrablaðlús (fræðiheiti: Rhopalosiphum padi) er blaðlúsategund sem sníkir til skiftis á hegg og á grösum, sérstaklega korntegundum. >

Hún hefur fundist á Íslandi en hefur ekki verið vandamál ennþá.

Tilvísanir 

 http://aphid.aphidnet.org/Rhopalosiphum_padi.php
 http://www.agroatlas.ru/en/content/pests/Rhopalosiphum_padi/
 http://www.scielo.cl/pdf/chiljar/v71n3/at07.pdf
 http://animaldiversity.org/accounts/Rhopalosiphum_padi/classification/

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Skordýr á Íslandi
Hegglús

Hegglús (fræðiheiti: Brachycaudus helichrysi) er blaðlúsategund sem var fyrst lýst af þýska náttúrufræðingnum Johann Heinrich Kaltenbach 1843. Hún er veruleg plága erlendis í ræktun tegunda af heggættkvísl.

Tilvísanir

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Skordýr á Íslandi
Köngulingur

Köngulingur (fræðiheiti: Oligonychus ununguis) er lítill áttfætlumaur sem er algeng óværa í greni. 

Þetta er evrasísk tegund sem barst til Íslands 1948 og finnst nú um allt land. Hann veldur litlum skaða nema í jólatrjáarækt.

Tilvísanir

Meindýr
Mítlar
Áttfætlur
Rekilvendill

Rekilvendill (fræðiheiti: Taphrina alni) er sveppur sem leggst á rekla elris.

Tilvísanir

 Redfern, Margaret & Shirley, Peter (2002). British Plant Galls. Identification of galls on plants & fungi. AIDGAP. Shrewsbury : Field Studies Council. .

Tenglar
 Index Fungorum
 USDA ARS Fungal Database
 Photograph of T.alni
 T.alni in spring
 Commentary and video on T.alni

Nornavendir
Sníkjusveppir
Sedna (goðafræði)

Sedna er hafgyðja í goðsögnum inúíta, einnig kölluð móðir hafsins, og eru góð samskifti við hana grundvöllur þess að lifa af í sögnum þeirra.

Sagan um Sednu 
Það eru nokkur tilbrigði við söguna um Sednu, og ein af þeim hljómar nokkurn veginn svona:

Upphaflega var Sedna venjuleg stúlka og neitaði hún öllum biðlum. Að lokum þvingaði faðir hennar hana til að samþykkja næsta biðil. Sá sem kom og hún hafði samþykkt leit ágætlega út nema að hann huldi höfuð sitt. Sedna fylgdi honum heim til hans á vindbarið sker þar sem hann sýndi höfuð sitt og reyndist þá hrafn. Sedna þurfti þarna að lifa á hráum mat sem hann dró úr sjó og kvartaði hástöfum. Einhvern tímann kom faðir hennar á kajak til að sækja hana, en hrafninn fór á eftir þeim og magnaði upp mikinn storm svo Sedna féll í hafið. Faðirinn bauð þá hrafninum að taka hana aftur svo hann slyppi lifandi. Sedna hékk í kajaknum en faðir hennar skar þá fingurna af svo hún missti takið og sökk til botns. Þegar afskornir fingurnir féllu niður í hafið breyttust þeir í fjölda sjávardýra, frá selum og hvölum til fiskitorfa. En Sedna drukknaði og varð að móður hafsins sem réð öllum sjávarverum. Öðru hverju þegar hún minnist örlaga sinna, grætur hún og berst um og ýfir þannig hafið svo það verður villt og hættulegt svo ekki verður hægt að veiða. Sjamanar gátu þá stundum friðað hana með að ferðast niður í hafið og greitt henni en það gat hún ekki sjálf.

Dvergplánetan Sedna eða 90377 Sedna er nefnd eftir gyðjunni.

Tenglar 
 Sedna is the Inuit Goddess of the Sea (ein útgáfa sögunnar) 
 The Legend of Sedna the Sea Goddess (önnur útgáfa) 

Gyðjur
Goðafræði Inúíta
Nornavendir

Nornavendir eða vendlar (fræðiheiti: Taphrina) er ættkvísl sveppa sem sníkir á ýmsum plöntum.

Tegundir
Taphrina alni - Rekilvendill
Taphrina americana
Taphrina athyrii
Taphrina betulae
Taphrina betulina - Birkivendill
Taphrina bullata
Taphrina caerulescens
Taphrina californica
Taphrina carpini
Taphrina carnea - Blástursvendill
Taphrina cerasi
Taphrina communis
Taphrina confusa
Taphrina cornu-cervae
Taphrina crataegi
Taphrina dearnessii
Taphrina deformans
Taphrina farlowii
Taphrina filicina
Taphrina flavorubra
Taphrina johansonii
Taphrina maculans
Taphrina mirabilis
Taphrina nana - Hrísvendill
Taphrina padi - Heggvendill
Taphrina polystichi
Taphrina populina - Asparvendill
Taphrina populi-salicis
Taphrina potentillae
Taphrina pruni
Taphrina pruni-subcordatae
Taphrina purpurascens
Taphrina rhizophora
Taphrina rhomboidalis
Taphrina robinsoniana
Taphrina rostrupiana
Taphrina sadebeckii
Taphrina tosquinetii - Elriblaðvendill
Taphrina ulmi
Taphrina vestergrenii
Taphrina virginica
Taphrina wettsteiniana
Taphrina wiesneri

Tilvísanir

Nornavendir
Sníkjusveppir
Birkivendill

Birkivendill (fræðiheiti: Taphrina betulina) er sveppur sem var fyrst lýst af danska grasafræðingnum Emil Rostrup 1883. Hann smitar blöð á birki og er algengur á Íslandi. Birkivendill orsakast af asksvepp sem lifir í sprotum og brumum og veldur því að fjöldi smásprota myndast. Á nokkrum árum myndast greinavöndur, svonefndur nornavöndur.

Tilvísanir

Nornavendir
Sníkjusveppir
Sveppir á Íslandi
Taphrina pruni

Taphrina pruni er sveppur sem var lýst af Tul. 1866. Hann sníkir á tegundum af heggættkvísl.

Tilvísanir

Nornavendir
Sníkjusveppir
Asparvendill

Asparvendill (fræðiheiti: Taphrina populina) er sveppur sem var fyrst lýst af Elias Fries. Hann sníkir á öspum og hefur aðallega fundist hérlendis á Vestur- og Suðurlandi.

Tilvísanir

Nornavendir
Sníkjusveppir
Sveppir á Íslandi
Taphrina betulae

Taphrina betulae er sveppur sem var fyrst lýst af Karl Wilhelm Gottlieb Leopold Fuckel.

Tilvísanir

Plant Parasites of Europe  Myndir

Nornavendir
Sníkjusveppir
Heggvendill

Heggvendill (fræðiheiti: Taphrina padi) er sveppur sem var fyrst lýst af Arthur Louis Arthurovic de Jaczewski, og fékk sitt núverandi nafn af Arthur Jackson Mix 1947.
Hann sníkir á hegg og hefur nýlega fundist á Íslandi.

Tilvísanir

Nornavendir
Sníkjusveppir
Sveppir á Íslandi
Skógfeti

Skógfeti (fræðiheiti: Erannis defoliaria) er fiðrildi í fetafiðrildaætt. Hann er algengur um mestallt palearktíska svæðið. Tegundinni var lýst af Carl Alexander Clerck 1759.
Á Íslandi hefur hann fundist á austurhluta suðurlands.
Hann leggst á fjölda tegunda.

Myndir

Tilvísanir

 Chinery, Michael Collins Guide to the Insects of Britain and Western Europe 1986 (Reprinted 1991)
 Skinner, Bernard Colour Identification Guide to Moths of the British Isles 1984

Tenglar
 UKMoths

Meindýr
Fetaætt
Skordýr á Íslandi
Víðireklaflugur

Víðireklaflugur (fræðiheiti: Egle) er ættkvísl af flugum í kálfluguætt.

Tegundir 

 Egle acicularis
 Egle agilis
 Egle arctophila
 Egle asiatica
 Egle atomaria
 Egle bicaudata
 Egle brevicornis
 Egle ciliata
 Egle claripennis
 Egle communis
 Egle concomitans
 Egle cyrtacra
 Egle exigua
 Egle falcata
 Egle festiva
 Egle flavescens
 Egle floricola
 Egle florum
 Egle gracilior
 Egle inermis
 Egle korpokkur
 Egle longipalpis
 Egle lyneborgi - Víðireklafluga
 Egle minuta - Víðifræfluga
 Egle myricariae
 Egle nitida
 Egle pallipes
 Egle parva
 Egle parvaeformis
 Egle pilitibia
 Egle podulparia - Rekilfluga
 Egle polychaeta
 Egle protuberans
 Egle pseudosteini
 Egle pulverulentus
 Egle rectapica
 Egle rhinotmeta
 Egle setiapicis
 Egle steini
 Egle subarctica
 Egle tantilla
 Egle washburni
 Egle viridescens

Tilvísanir

Skordýr
Gimli (norræn goðafræði)

Gimli (eða Gimlé) er staður í norrænni goðafræði þar sem þeir sem lifa af ragnarök munu búa. Staðarins er getið í Snorra-Eddu og í Völuspá, og er lýst sem fegursta stað alls Ásgarðar. 

Orðið gimlé þýðir „skjól frá eldi“, en það gæti líka þýtt „gimsteina-þak“.

Tilvísanir 

Staðir í norrænni goðafræði
Fáfnir

Fyrir mannsnafnið má sjá Fáfnir (mannsnafn).

Fáfnir er dvergur í norrænni goðafræði sem breytist í dreka eftir hafa orðið fyrir bölvun sem lá á gulli og hring dvergsins Andvara. Hann er síðar drepinn af Sigurði Fáfnisbana.
Dvergar í norrænni goðafræði
Skepnur í norrænni goðafræði
Andvari

Fyrir tímaritið, sjá Andvari (tímarit).
Andvari er dvergur í norrænni goðafræði. Hann á óheillahringinn Andvaranaut sem gat hjálpað eiganda sínum að finna gull. 

Andvari býr undir fossi og getur breytt sér í fisk (geddu) að vild. Eitt sinn gómar Loki Laufeyjarson hann sem geddu og neyðir Andvara til að gefa sér gull sitt og hringinn sinn. Andvari kastar þá bölvun á þessa gripi sína.  

Dvergar í norrænni goðafræði
Ephedrus koponeni

Ephedrus koponeni er skordýrategund sem var lýst af Halme 1992. Hún sníkir á sitkalús í Finnlandi.

Tilvísanir

Sníkjuvespur
Lífrænar varnir
Elatobium

Elatobium er ættkvísl blaðlúsa sem var fyrst lýst af Mordvilko, 1914. Sitkalús er algengt meindýr í garðrækt á greni. 

Samkvæmt Catalogue of Life eru tegundirnar eftirfarandi:

Elatobium blackmani er ekki talin þar með, en er gild tegund í Fauna Europaea.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Elatobium laricis

Elatobium laricis er skordýrategund úr Austur-Síberíu sem leggst á lerki.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Elatobium momii

Elatobium momii er skordýrategund úr Japan sem leggst á þin.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Elatobium blackmani

Elatobium momii er skordýrategund úr Suðaustur-Evrópu sem leggst á þin.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Elatobium chomoense

Elatobium chomoense er skordýrategund í ættinni Aphididae.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Elatobium salicifoliae

Elatobium salicifoliae er skordýrategund í ættinni Aphididae.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Elatobium sclerotica

Elatobium sclerotica er skordýrategund í ættinni Aphididae.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Elatobium trochodendri

Elatobium trochodendri er skordýrategund í ættinni Aphididae. Hún hefur fundist á trjátegundinni Trochodendron aralioides í Japan.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Hrímfaxi og Skinfaxi

Skinfaxi og Hrímfaxi í norrænni goðafræði eru hestar Dags og Nætur sem ríða umhverfis jörðina. Skinfaxi lýsir upp daginn, Hrímfaxi veldur morgundögginni.

Þeim er svo lýst í Gylfaginningu:

Skepnur í norrænni goðafræði
Des Plaines

Des Plaines er borg í Cook County í Illinois. Íbúar hennar voru 58.364 manns árið 2010. Borgin er úthverfi Chicago og liggur norðan við O'Hare-alþjóðaflugvöll. Borgin liggur við og er nefnd eftir ánni Des Plaines, sem flæðir um austurhluta borgarinnar.

Des Plaines var stofnuð sem bær undir nafninu Rand árið 1859. Árið 1869 var bærinn endurskírður Des Plaines. Árið 1925 kusu íbúar Des Plaines að breyta bænum í borg. Þorpið Riverview sem lá sunnan við bæinn var fellt inn í nýju borgina.

Fyrsti McDonald's-staðurinn sem rekinn var undir sérleyfi var opnaður af Jay Kroc í Des Plaines árið 1955.

Heimild 

 

Borgir í Illinois
Jarþrúður Jónsdóttir

Jarþrúður Jónsdóttir (28. september 1851 – 16. apríl 1924) var íslensk kvenréttindakona og blaðamaður. Hún var um hríð ritstjóri kvenréttindablaðsins Framsóknar auk þess sem hún var fyrsta konan sem vann við þingskriftir á Alþingi.

Æviágrip
Jarþrúður var dóttir háyfirdómarans Jóns Péturssonar og fyrri konu hans, Jóhönnu Bogadóttur. Móðir Jarþrúðar lést þegar Jarþrúður var ung og hún ólst upp með föður sínum og stjúpmóður.

Jarþrúður gekk í skóla fyrir stúlkur í Reykjavík og dvaldi síðar við nám í Danmörku og Skotlandi. Þegar hún sneri heim til Íslands gerðist hún kennari við Kvennaskólann í Reykjavík og varð þar fyrsta konan sem kenndi bóklegar námsgreinar. Auk kennslunnar í skólanum kenndi hún í heimahúsum frönsku, þýsku og ensku.

Árið 1889 vann Jarþrúður við þingskriftir hjá Alþingi og var fyrsta konan sem starfaði hjá þinginu. Jarþrúður var ritstjóri kvenréttindablaðsins Framsóknar frá 1899 til 1901 ásamt Ólafíu Jóhannsdóttur. Hún skrifaði á sama tíma og þýddi greinar í dagblaðið Þjóðólf. Jarþrúður var stofnmeðlimur og lengi ritari Hins íslenska kvenfélags og var auk þess lengi virk í Thorvaldsensfélaginu.

Jarþrúður var gift Hannesi Þorsteinssyni þjóðskjalaverði. Hún gaf árið 1886 út Leiðarvísi  til  að  nema  ýmsar  kvennlegar  hannyrðir ásamt Þóru Pétursdóttur og Þóru Jónsdóttur og naut bókinn mikilla vinsælda.

Tilvísanir

Kvenréttindi á Íslandi
Íslenskir blaðamenn
Íslenskir rithöfundar
Íslenskar konur
Hagasmella

Hagasmella (fræðiheiti: Hypnoidus riparius) er tegund af bjöllum ættuð frá Evrópu.
Hún finnst á láglendi um allt Ísland.

Tilvísanir

Skordýr
Bjöllur
Clarence

Clarence eru bandarískir teiknimyndaþættir um Clarence og bestu vini hans, Jeff og Sumo. Höfundur þáttanna er Skyler Page og hófst framleiðsla þeirra árið 2014. Þeir eru framleiddir fyrir Cartoon Network sjónvarpsstöðina.

Aðalpersónur 
 Clarence Wendle - Aðalpersóna.
 Ryan Sumouski - Besti vinur Clarence og Jeff.
 Jeff Randell - Besti vinur Clarence og Sumo.
 Mary Wendle - Móðir Clarence, kærasta Chad.
 Chad - Kærasta Mary.

Tenglar 
 
 Clarence  á TV.com

Teiknimyndir
Bandarískir grínþættir
Blaðlúsaætt

Blaðlýs eða blaðlúsaætt (fræðiheiti: Aphididae) er mjög stór ætt skordýra. Nokkur þúsund tegundir eru í ættinni og margar þeirra þekkt meindýr á plöntum. Þetta er einnig sú ætt sem er mesti smitberi plöntuvírusa (um 200 þekktir) og er Myzus persicae sú sem ber með sér flestar tegundir þeirra.

Lýsing
Blaðlýs eru lítil (yfirleitt undir 3 mm), lin og perulaga skordýr. Þær eru jurtasugur, yfirleitt sérhæfðar á einni eða fáum tegundum.

Þegar þær sjúga safann úr plöntunum fá þær það mikið af sykrum miðað við prótín að þær geta ekki nýtt sykrurnar nema að litlu leyti. Fyrir vikið gefa þær af sér svonefnda hunangsdögg sem til dæmis maurar og býflugur nýta sér. Í sumum tilfellum halda maurarnir þær eins og kýr og færa eftir þörfum og verja.

Ættkvíslir
Það er mikikll fjöldi ættkvísla sem eru teknar fyrir í hverri undirætt. Undirættirnar má sjá hér til hliðar.

Valdar tegundir
Elatobium abietinum - Sitkalús
Brachycaudus helichrysi - Hegglús
Hyperomyzus rhinanhti - Rifslús
Jassargus distinguendus - Heytifa
Uroleucon taraxaci - Fíflalús
Ribautiana ulmi - Álmlús
Melaphis chinensis - 
Mindarus harringtoni
Nasonovia ribisnigri
Acyrthosiphon pisum
Pemphigus betae - 
Macrosiphum rosae
Diuraphis noxia
Sipha flava - 
Aphis glycines
Toxoptera citricida - 
Hormaphis hamamelidis

Sjá einnig
Ullarlús - Undirætt: Eriosomatinae

Tilvísanir

Tenglar
Á vefsíðu UF / IFAS Featured Creatures:
 Aphis gossypii, melon or cotton aphid
 Aphis nerii, oleander aphid
 Cerataphis brasiliensis, palm aphid
 Hyadaphis coriandri, corianderaphid
  Longistigma caryae, giant bark aphid
 Myzus persicae, green peach aphid''
 Sarucallis kahawaluokalani, crapemyrtle aphid
 Schizaphis graminum, greenbug
 Shivaphis celti, an Asian woolly hackberry aphid
 Sipha flava, yellow sugarcane aphid
 Toxoptera citricida, brown citrus aphid

Skordýr
Aphididae
Rifslús

Rifslús (fræðiheiti: Hyperomyzus rhinanthi er skordýrategund sem var fyrst lýst af Henri Schouteden 1903.

Hún finnst á flestum stöðum þar sem rifs og sólber eru ræktuð á Íslandi. Á rifsi verpast blöðin um lýsnar svo þær eru vel varðar fyrir rándýrum og varnarefnum, en ekki á sólberjum. Seinni hýslarnir eru lokasjóður og augnfró.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Skordýr á Íslandi
Gulbrandsætt

Gulbrandsætt (fræðiheiti: Entylomataceae) er ætt sjúkdómsvaldandi sveppa. Sveppir af gulbrandsætt sýkja blöð plantna og mynda á þeim bletti af ýmsum litum. Gulbrandsætt inniheldur aðeins eina ættkvísl, Entyloma með um 150 tegundum, þar af lifa fjórar á Íslandi.

Gulbrandsætt taldist áður til sótsveppa en er nú talin vera skyldari sveppum af lyngroðabálki.

Tegundir á Íslandi
 Entyloma dactilidis sýkir vatnsnarfagras, snarrótarpunt og varpasveifgras.
 Entyloma erigerontis sýkir jakobsfífil.
 Entyloma ficariae (sóleyjagulbrandur) sýkir sóleyjar.
 Entyloma picridis sýkir skarifífil og undafífla.

Tilvísanir
Srebrenica

Srebrenica (kyrillískt: Сребреница) er bær og sveitarfélag í austurhluta Republika Srpska, hluta af Bosníu og Hersegóvínu. Bærinn er umkringdur fjöllum. Aðalatvinnugreinar í bænum eru saltnám og rekstur heilsulindar. Árið 2013 voru íbúar bæjarins 2.604 manns en í sveitarfélaginu bjuggu 13.409 manns.

Árið 1995 átti fall Srebrenica og Žepa sér stað í bænum.

Heimild 
 

Bæir í Bosníu og Hersegóvínu
Aðildarsáttmálinn 2003

Aðildarsáttmálinn 2003 var sáttmáli milli aðildarríkja Evrópusambandsins (ESB) og tíu landa (Eistlands, Kýpur, Lettlands, Litháen, Möltu, Póllands, Slóvakíu, Slóveníu, Tékklands og Ungverjalands) um inngöngu þeirra í sambandið. Sattmálinn fól jafnframt í sér breytingar á nokkrum ákvæðum Nice-sáttmálans. Aðildarsáttmálinn var undirritaður þann 16. apríl 2003 í Aþenu og tók gildi þann 1. maí 2004, með þeirri afleiðingu að aðildarríkjum ESB fjölgaði um tíu þann dag.

Heimild 
 

2003
Evrópusambandssamningar
Gaffalsveppur

Gaffalsveppur (fræðiheiti: Calocera furcata) er tegund svepps sem lifir á hálffúnu timbri utanhúss. Hann er rauðgulur og myndar oddmjóa, stundum gaffalgreinda, tinda upp úr viðnum sem hann vex á.

Gaffalsveppur finnst að minnsta kosti frá Evrópu austur til Japans. Gaffalsveppur fannst fyrst á Íslandi í Fossvogi árið 1977 á girðingu úr innfluttum viði og hefur aðeins fundist í Reykjavík.

Myndir

Tilvísanir

Tárdoppuætt
Sveppir á Íslandi
Vör (norræn goðafræði)

Vör er gyðja í norrænni goðafræði sem tengd er við visku og varkárni. Á hana er minnst í Eddu Snorra Sturlusonar frá 13. öld og tvisvar í skáldskaparkenningum úr fornum kveðskap.

Ritaðar heimildir um Vör
Í 35. kafla Gylfaginningar í Snorra-Eddu er þulinn upp listi með stuttum lýsingum af ásynjum. Vör er þar sú tíunda í röðinni og sagt er um hana:

Túlkanir
Textafræðingurinn Rudolf Simek segir óvíst hvort Vör hafi verið gyðja í heiðnum sið og hvort skýring Snorra á nafni hennar (að orðið vör, sbr. „vör um sig“ sé dregið af nafni gyðjunnar) sé rétt.  Í riti sínu skrifar Simek að vænlegast sé að líta á gyðjurnar Ságu, Hlín, Sjöfn, Snotru, Vár og Vör sem lauslega skilgreindar verndargyðjur kvenna sem beri hver um sig ábyrgð á tilteknu sviði einkalífsins. Greinileg skil séu milli verksviða þeirra, sem minni nokkuð á matrónur sem tilbeðnar voru í germanskri og keltneskri heiðni. 

Simek bendir jafnframt á að til sé valkyrja að nafni Geiravör og segir að hugsanleg tengsl séu á milli hennar og ásynjunnar Varar.

Tilvísanir

Ásynjur
West Bromwich Albion F.C.

West Bromwich Albion Football Club eða WBA er enskt knattspyrnufélag frá West Bromwich í Vestur-Miðhéruðum á mið-Englandi. Liðið var stofnað árið 1878 sem  West Bromwich Strollers. Heimavöllur liðsins, The Hawthorns, hefur verið í notkun frá 1900. Liðið vann efstu deild tímabilið 1919–20 og hefur endað tvisvar í 2. sæti. FA-bikarinn hefur liðið unnið 5 sinnum, síðast árið 1968. Árið 2000 var Lárus Sigurðsson valinn leikmaður ársins hjá félaginu. Liðið spilaði síðast í ensku úrvalsdeildinni 2020-2021.

Nágrannaliðin Aston Villa og Birmingham City eru helstu erkifjendur WBA.

Leikmannahópur

Núverandi hópur
19.október 2020

Titlar 
 Englandsmeistarar 1
 1919-20
 Enski bikarinn 5
 1887-88, 1891-92, 1930-31, 1953-54, 1967-68

Heimild

Ensk knattspyrnufélög
Stofnað 1878
WBA

WBA getur m.a. átt við:

West Bromwich Albion F.C.: Knattspyrnulið frá Englandi.
World Boxing Association: Alþjóðahnefaleikasambandið.

Aðgreiningarsíður
West Bromwich

West Bromwich er bær í Vestur-Miðhéruðum Englands, um 10 km norður af Birmingham. Íbúar voru um 78.000 árið 2018 en um 140.000 búa á stórborgarsvæðinu. Nafnið Bromwic var fyrst nefnt í dómsdagsbókinni árið 1086. Kol voru uppgötvuð við bæinn á 19. öld og fjölgaði þá íbúum. 

West Bromwich Albion er knattspyrnulið bæjarins.

Þekktir íbúar
K.K. Downing og Ian Hill – Meðlimir þungarokkssveitarinnar Judas Priest.
Phil Lynott – söngvari og bassaleikari Thin Lizzy fæddist þar. 
Robert Plant – söngvari Led Zeppelin.

Heimild

Borgir á Englandi