alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Í skugga hrafnsins

Í skugga hrafnsins er kvikmynd eftir Hrafn Gunnlaugsson.  Hún er sjálfstætt framhald af Hrafninn flýgur.

Íslenskar kvikmyndir
Þverbanda hjólbarði

Þverbanda hjólbarði eða radíaldekk er tegund af hjólbarða þar sem strigalög og vírar liggja þvert á akstursstefnuna. Með þessu fæst slitsterkari snertiflötur (bani) og sveigjanlegar hliðar. Þverbanda hjólbarðar „dala“ því meira en skábanda hjólbarða (diagonal dekk) og dreifa þannig álagi og þyngd betur á undirlagið. Aftur á móti eru hliðarnar viðkvæmar gagnvart oddhvössum hlutum. Hjólbarðarnir eru notaðir bæði á bíla og dráttarvélar en síður á vagna vegna þess hve miklu dýrari þeir eru en skábanda hjólbarðar.

Þverbanda hjólbarðar voru fundnir upp af Michelin fyrirtækinu og komu fyrst á markað árið 1946.

Kostir og gallar 
Kostir við að nota þverbanda hjólbarða:
 Betra veggrip þar sem snertiflöturinn eykst með mýkri hliðum
 Lengri líftími vegna þess hve stöðugt það er á vegi eða undirlagi. Þannig getur þverbanda hjólbarði haft 50% lengri líftíma en skáband 

Gallar:
 Radíaldekk missa veggripið mun snöggar en diagonldekk
 Undir 50 km/klst eru þverbanda hjólbarðar óþægilegri vegna þess hversu miklu harðari baninn er og mjúkar hliðarnar eru
 Á minni hraða getur bifreiðin eða dráttarvélin verið þyngri í stýri

Tilvísanir

Hjólbarðar
Álverið í Straumsvík

Álverið í Straumsvík (álverið er í daglegu tali starfsmanna nefnt ISAL eða ÍSAL) er hluti af Rio Tinto Alcan sem er álsvið alþjóðlega stórfyrirtækisins Rio Tinto. Ál er framleitt í álverinu með álbræðslu. 

Álverið er staðsett í útjaðri Hafnarfjarðar. Búrfellsvirkjun sér álverinu fyrir orku. Álframleiðsla hófst 1969 en álverið var formlega opnað 3. maí 1970. Í byrjun árs 2020 tilkynnti Rio Tinto að framtíðarhorfur álversins væru mjög bágbornar vegna óhagstæðs orkuverðs á Íslandi og lágs verð á áli. Fram kom að búið væri að minnka framleiðslu niður í 85% framleiðslugetu vegna þessa. Starfsleyfi Rio Tinto rennur út 1. nóvember 2020.

Árið 2010 störfuðu hjá álverinu um 450 starfsmenn og var framleiðslugeta þess um 190.000 tonn á ári.

Haustið 2006 og vorið 2007 voru umræður í gangi um stækkun álversins, sem miðaði að því að auka afköstin. Þann 31. mars kusu íbúar Hafnarfjarðar í atkvæðagreiðslu um hvort samþykkja ætti deiliskipulagið sem heimilaði stækkun álversins. Kjörsókn var nokkuð há 76,6 %, 12.747 af 16.647 Hafnfirðinga á kjörskrá kusu. Niðurstöðurnar urðu þær að 6.382 sögðu Nei (50,3%), Já sögðu 6.294 (49,3%) og auðir seðlar og ógildir voru 71. Aðeins munaði 88 atkvæðum að deiliskipulagið hefði verið samþykkt.

Árið 2010 sömdu Rio Tinto Alcan og Landsvirkjun um endurnýjun á orkusamningi til ársins 2036. 

Frá 2012 hefur álverið verið rekið með tapi.

Starfsemi 
Samkvæmt fyrirtækinu sjálfu koma flutningaskip með um 30.000 tonn af súráli í hverjum mánuði.

Heimildir

Tenglar 
 Rio Tinto Alcan á Íslandi 
 Rio Tinto
 Sól í Straumi  - samtök gegn stækkun álversins
 Kompásþáttur 12. mars 2007 , þátturinn fjallar eingöngu um fyrirhugaða stækkun álversins.
 Auka framleiðslugetuna um fimmtung, frétt á RÚV 23. september 2010

Álver á Íslandi
Stóriðja á Íslandi
Hafnarfjörður
Skábanda hjólbarði

Skábanda hjólbarði eða diagonaldekk er tegund hjólbarða þar sem strigalög og vírar liggja á ská út frá miðju slitflatar (banans). Hliðar skábanda hjólbarða eru mun stífari en hliðar þverbanda hjólbarða þannig að þau „dala“ ekki eins vel - dreifa þannig ekki þyngdinni eins vel. Bílar og dráttavélar voru útbúnar diagonaldekkjum fram yfir 1970 en þá fóru radialdekk að ryðja sér rúms á mörkuðum. Í dag eru þau lítið notuð undir ökutæki.

Kostir og gallar 
Kostir skábanda hjólbarða eru meðal annarra:
 Á hægferð (undir 50 km/klst) eru þau mun þægilegri
 Ökutækið er léttara í stýri á sömu ferð

Gallar:
 Lélegt veggrip, í beygjum, hröðun og við bremsun, vegna þess að slitflöturinn dreifist ekki undan þunga.
 Styttri líftími vegna þess hve dekkið er óstöðugt á veginum; diagonaldekk hafa jafnvel 50% styttri líftíma en radialdekk
 Bíllinn er þyngri í akstri og getur það leitt til allt að 5% aukningu í eldsneytisnotkun

Hjólbarðar
Sinfóníuhljómsveit Íslands

Sinfóníuhljómsveit Íslands er íslensk sinfóníuhljómsveit sem er sjálfstæð opinber stofnun sem heyrir undir Menntamálaráðuneytið. Aðalhljómsveitarstjóri hljómsveitarinnar er finnski hljómsveitarstjórinn Eva Ollikainen. Árið 2011 flutti hljómsveitin úr Háskólabíói í Hörpu, nýtt tónlistar og ráðstefnuhús við Reykjavíkurhöfn. Þar eru allar skrifstofur, æfingarsalir og tónleikasalir sem hljómsveitin notar. Sinfóníuhljómsveit Íslands er stundum kölluð Melabandið eða Sísí frænka í hálfkæringi.

Saga 
Áður en Sinfóníuhljómsveit Íslands tók til starfa höfðu ýmsar tilraunir verið gerðar til stofnunar sinfóníuhljómsveitar og má þar nefna Útvarpshljómsveitina sem starfrækt var í nokkur ár. Einn aðalhvatamaður að stofnun hennar var Jón Þórarinsson. Sínfóníuhljómsveitin var stofnuð fimmtudagskvöldið 9. mars 1950 þegar 39 manna sveit, þar af 5 erlendir tré- og málmblásturshljóðfæraleikarar hélt fyrstu tónleikana í Austurbæjarbíói. Aðgangseyrið var 20 kr. og á tónleikunum var m.a. leikinn Egmont-forleikurinn eftir Beethoven og Ófullgerða sinfónían eftir Schubert. „Hefur aldrei áður heyrst svo stór og fullkomin íslenzk hljómsveit hér,“ mátti lesa í blöðunum og var mikið rætt um fagnaðarlætin sem brutust út í lokin. Það var nokkrum vandkvæðum bundið að tryggja hljómsveitinni rekstrargrundvöll, þannig var hljómsveitin rekin af Ríkisútvarpinu fram að 1983 þegar lög voru samþykkt sem tryggðu sjálfstæði hljómsveitarinnar.Aðalstyrktaraðilar hennar 2013-2020 er fjármálafyrirtækið Gamma.

Ungsveit Sinfóníuhljómsveitar Íslands
Öflugt og fjölþætt fræðslustarf er mikilvægur þáttur í starfsemi Sinfóníuhljómsveitar Íslands og hefur verið allt frá stofnun hennar. Hluti af fræðslustarfi SÍ er Ungsveitin sem var stofnuð árið 2009. Markmið Sinfóníuhljómsveitarinnar með hljómsveitarskóla Ungsveitarinnar er að gefa tónlistarnemendum innsýn og vettvang til að kynnast hinum sinfóníska heimi af eigin raun og njóta þjálfunar og leiðsagnar í hljómsveitarleik eins og um atvinnumennsku væri að ræða. Hljóðfæraleikarar Ungsveitarinnar þurfa að standast prufuspil sem líkir eftir aðstæðum prufuspila hjá Sinfóníuhljómsveitinni.

Tenglar 
 Heimasíða Sínfóníuhljómsveitar Íslands
 Lög um Sinfóníuhljómsveit Íslands

Heimildir 

Opinberar stofnanir
Íslenskar ríkisstofnanir
United Kennel Club

United Kennel Club (UKC) er hundaræktarfélag sem var stofnað árið 1898 í Bandaríkjunum en er ekki meðlimur í FCI. Félagið hefur eigið kerfi og eigin hópa sem það viðurkennir. Árið 2005 voru meira en 300 hundategundir viðurkenndar í félaginu og um 250 þúsund skráningar á ári. Að auki gefur félagið út þrjú ólík tímarit.

Hópar 
Félagið viðurkennir 8 hundahópa:
 Companion breeds
 Guardian dogs
 Gun dogs
 Herding dogs
 Northern breeds
 Scenthounds
 Sighthounds and Pariahs
 Terriers

Hundaræktarfélög
Fjárhirðir

Fjárhirðir, hirðir eða smali er sá sem annast umhirðu sauðfjár, geita) eða annara húsdýra svo sem gæslu, smölun og fóðrun. 

Fjárhirðar hafa verið til allt frá því að sauðfé var fyrst tamið, líklega í Mið-Austurlöndum fyrir um 10.000 árum, og má því segja að starf fjárhirðisins sé ein elsta starfsgrein mannkynsins. Fjárhirðar eru margoft nefndir í Biblíunni (Davíð konungur er til dæmis sagður hafa verið fjárhirðir upphaflega) og oft notaðir í líkingum þar, svo sem Góði hirðirinn.

Eitt meginhlutverk fjárhirða í mörgum löndum hefur löngum verið að gæta hjarðarinnar fyrir rándýrum og ræningjum. Íslenskir fjárhirðar eða smalar fyrri alda þurfti fremur að gæta sauða sinna fyrir náttúruöflum, smala þeim saman og reka í skjól í vondum veðrum. Eftir fráfærur sátu smalar - oftast börn eða unglingar - yfir kvíaánum, stundum dag og nótt en stundum aðeins á daginn, til að þær tvístruðust ekki og færu að leita að lömbum sínum. Þegar fé var beitt úti á vetrum stóðu fjármenn eða sauðamenn oft yfir því allan daginn og ráku það svo í hús að kvöldi. Það gat verið mjög erfitt starf, því reynt var að beita fénu hvernig sem viðraði og stundum þurfti sauðamaðurinn jafnvel að moka snjó ofan af grasinu fyrir það. Voru fjárhirðarnir því oft mikil hraustmenni. Eftir að féð var komið á hús þurfti sá sem hirti það líka að vitja þess daglega, gefa á garðann og brynna.

Sauðfé
Búfénaður
Agnes (kvikmynd)

Agnes er kvikmynd eftir Egil Eðvarðsson.

Myndin er byggð á morðunum á Illugastöðum í Vestur Húnavatnssýslu árið 1828 og seinustu aftökum Íslandsögunnar sem fram fóru á Þrístöpum tveimur árum síðar. Málið er eitt þekktasta sakamál sem upp hefur komið hér á landi og hefur verið nokkuð í deiglunni nýverið eftir að ástralski rithöfundurinn Hannah Kent skrifaði sögulega skáldsögu byggða á atburðunum, Burial Rites frá árinu 2013. Agnes, sem er frá árinu 1995, er samkvæm sögunni í stærstu atriðunum, þ.e. ástarmálunum sem leiddu að atburðunum, morðunum sjálfum og aftökunum. En þó er hún vel krydduð og samúð áhorfandans á vissulega að vera hjá aðalpersónunni Agnesi Magnúsdóttur, sem leikin er af Maríu Ellingsen. Myndin er dramatísk með eindæmum og einstaklega falleg í alla staði, sérstaklega hvað varðar leikmynd og kvikmyndatöku. Lokaatrði myndarinnar lætur engan ósnortinn.

íslenskar kvikmyndir
Húsið (kvikmynd)

Húsið er fyrsta kvikmynd leikstjórans Egils Eðvarðssonar. Hún er fysta og eina kvikmyndin í fullri lengd sem talað er íslenskt táknmál.

íslenskar kvikmyndir
Kaldaljós

Kaldaljós er kvikmynd byggð á sögu Vigdísar Grímsdóttur.

íslenskar kvikmyndir
Fálkar (kvikmynd)

Fálkar er kvikmynd eftir Friðrik Þór Friðriksson. Upphaflega átti bara að taka hana upp á íslandi, en vegna samninga við fjáröflunarfyrirtæki urðu hlutar af myndinn að vera teknir í Þýskalandi

íslenskar kvikmyndir
Norðureyjar

Norðureyjar eru eyjaklasi sem samanstendur af Orkneyjum, Hjaltlandseyjum og Friðarey, sem allar liggja norður af Skotlandi. Straumey er stundum talin með. Athugið að rugla Norðureyjum ekki saman við þær Norðureyjar sem eru hluti af Hjaltlandseyjum.

Tengt efni 
 Norðureyjar, Hjaltlandseyjum
 Suðureyjar
 Vestureyjar
Norðureyjar, Hjaltlandseyjum

Norðureyjar eru norðurhluti Hjaltlandseyja. Helstu eyjarnar sem teljast til Norðureyja eru Yell, Únst og Fetlar.

Meðal smærri eyja sem teljast til Norðureyja má nefna:
Muckle Flugga
Uyea
Útstakk
Balta
Húney
Haaf Gruney

Norðureyjum á Hjaltlandseyjum, sem hér eru til umfjöllunar, ætti ekki að rugla saman við Norðureyjar þær sem eru samheiti yfir Orkneyjar, Hjaltlandseyjar og Friðarey.

Hjaltlandseyjar
Eyjaklasar
Bretlandseyjar
Austurlandskjördæmi

Austurlandskjördæmi samanstóð af Austur-Skaftafellssýslu, Suður-Múlasýslu og Norður-Múlasýslu frá 1959 til 2003. Enn starfar samband sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, sem eru landshlutasamtök sveitarfélaga á Austurlandi. Einungis í Alþingiskosningunum 1978 fékk Alþýðubandalagið fleiri atkvæði á Austurlandi en Framsóknarflokkurinn, sem jafnan hafði 1. þingmann kjördæmisins, og endurheimti sætið í þingkosningunum 1979. Í Alþingiskosningunum 1991 hreppti Alþýðuflokkurinn sitt fyrsta og eina þingsæti í kjördæminu, 5. þingmann Austurlands.

Við breytingar á kjördæmaskipan 1999 voru Norðurlandskjördæmi eystra, auk Siglufjarðar, og Austurlandskjördæmi sameinuð í eitt Norðausturkjördæmi, utan Austur-Skaftafellssýsla, sem varð hluti af Suðurkjördæmi

Ráðherrar af Austurlandi
Lúðvík Jósepsson, Vilhjálmur Hjálmarsson, Hjörleifur Guttormsson, Halldór Ásgrímsson, Sverrir Hermannsson og Jón Kristjánsson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.

Þingmenn Austurlandskjördæmis

Fyrrum kjördæmi á Íslandi
Austurland
Geisladiskadrif

Geisladiskadrif er tölvuíhlutur sem les gögn af geisladiskum. Þannig er hægt að dreifa tölvugögnum, forritum og öðrum með einföldum hætti. Sum geisladiskadrif eru samsteypa af geislaskrifara (drif sem skrifar gögn á geisladisk) og DVD-drifi (og -skrifara).

Tölvuíhlutir
Galeiða

Galeiða var grunnskreitt ein-, tví eða þrímastrað kaup- eða herskip. Þau voru knúin latínseglum og flóknu árakerfi með allt að 70 árum á hvort borð. Ræðarar voru sjaldan refsifangar fyrr en á 16. öld, fyrir þann tíma er talið að flestar galeiður hafi verið mannaðar launuðum ræðurum. Galeiður voru með sérstaka vígtrjónu til að brjóta árabúnað og skipsboli óvinaskipa. 

Galeiður voru algengar við Miðjarðarhafið frá 3. árþúsundi f.Kr. og allt fram á 18. öld. Það voru Grikkir og Föníkumenn sem smíðuðu fyrstu þekktu skipin.

Sjálft orðið er gamalt tökuorð í norrænu málunum úr þýsku, þaðan sem það er komið um latínu úr grísku, þar sem það var í öndverðu haft yfir vissa tegund af fiski en síðan voru skipin nefnd eftir fiskinum sökum einhverra líkinda.

Áraskip
Vestfjarðakjördæmi

Vestfjarðakjördæmi var myndað árið 1959 úr fjórum sýslum Vestfjarða: Barðastrandasýslu, Strandasýslu, Vestur-Ísafjarðarsýslu og Norður-Ísafjarðarsýslu frá 1959 til 2003. 
Í þrennum þingkosningum, 1963, 1967 og 1971 hlaut Framsóknarflokkurinn flest atkvæði á Vestfjörðum, og þar af leiðandi fyrsta þingmann Vestfjarða. Í öll önnur skipti státaði Sjálfstæðisflokkurinn sig af fyrsta þingmanni Vestfjarða.

Við breytingu á kjördæmaskipan árið 1999 varð Vestfjarðakjördæmi hluti af Norðvesturkjördæmi ásamt Vesturlandskjördæmi og Norðurlandskjördæmi vestra utan Siglufjörður sem varð hluti af Norðausturkjördæmi

Ráðherrar af Vestfjörðum
Hannibal Valdimarsson, Matthías Bjarnason, Steingrímur Hermannsson og Sighvatur Björgvinsson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.

Þingmenn Vestfjarðakjördæmis

(*) Í Alþingiskosningunum 1991 endaði "Flakkarinn" á  Vestfjörðum

Fyrrum kjördæmi á Íslandi
Vestfirðir
Indriði G. Þorsteinsson

Indriði Guðmundur Þorsteinsson (18. apríl 1926 í Skagafirði – 3. september 2000 í Hveragerði) var íslenskur rithöfundur sem er þekktastur fyrir skáldsögur í raunsæjum stíl sem fjalla um flutning fólks úr sveit í borg. Þekktastar eru 79 af stöðinni frá 1955 (samnefnd kvikmynd var gerð 1962), Land og synir frá 1963 (samnefnd kvikmynd var gerð 1980), Þjófur í paradís frá 1967 og Norðan við stríð frá 1971.

Indriði stundaði nám við Héraðsskólann á Laugarvatni 1942 til 1943. Hann var fréttamaður á Tímanum frá 1951 til 1959, á Alþýðublaðinu frá 1959-1962 og ritstjóri Tímans frá 1962 til 1973 og svo aftur frá 1987 til 1991.

Hann var framkvæmdastjóri Alþingishátíðarinnar á Þingvöllum 1974.

Indriði er faðir rithöfundarins Arnaldar Indriðasonar.

Verk

Skáldsögur 
 Sjötíu og níu af stöðinni (1955)
 Land og synir (1963)
 Þjófur í paradís (1967)
 Norðan við stríð (1971)
 Unglingsvetur (1979)
 Keimur af sumri (1987)

Smásagnasöfn 
 Sæluvika (1951)
 Þeir sem guðirnir elska (1957)
 Mannþing (1965)
 Vafurlogar (1984) – Safn af áður útgefnum smásögum og úrval úr fyrri verkum.
 Átján sögur úr álfheimum (1986)

Ljóð 
 Dagbók um veginn (1973, aukin og endurskoðuð útgáfa 1982)

Leikverk 
 Húðir Svignaskarðs (1988)

Ævisögur og viðtalsbækur 
 Áfram veginn (1975) – um ævi Stefáns Íslandi
 Samtöl við Jónas (1977) – um Jónas frá Hriflu
 Fimmtán gírar áfram (1981) – um brautryðjendur á langferðaleiðum
 Ævisaga Jóhannesar Sveinssonar Kjarval (1985)
 Skýrt og skorinort (1989) – samtöl við Sverri Hermannsson
 Ævisaga Hermanns Jónassonar (tvö bindi, 1990 og 1992)

Annað 
 Þjóðhátíðin 1974 (1987)
 Bréf til Sólu (1983) – umsjón með útgáfu
 Ýmsar blaðagreinar og bókakaflar

Heimildir

Tengt efni 
 Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi
 Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

Tenglar 
 Blástör; smásaga eftir Indriða; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1986

Íslenskir rithöfundar
Stefán Hörður Grímsson

Stefán Hörður Grímsson (31. mars 1919 í Hafnarfirði – 18. september 2002 í Reykjavík) var íslenskt skáld sem vakti fyrst athygli með ljóðabókinni Svartálfadans (1951) sem var ort í módernískum anda. Ljóðabók hans Tengsl var tilnefnd til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 1989 og ljóðabókin Yfir heiðan morgun sem kom út 1989 varð sú fyrsta sem fékk íslensku bókmenntaverðlaunin.

Tengt efni 
 Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi
 Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

Tenglar 
 Um Stefán Hörð Grímsson á bókmenntavef Borgarbókasafnsins

Íslensk skáld
Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna
Grafkerjamenningin

Grafkerjamenningin eða brunaöld er tímabil í forsögu Mið- og Norður-Evrópu seint á bronsöld þegar farið var að brenna lík og setja öskuna í grafker sem síðan voru grafin í sérstökum görðum eða lögð í grafhauga. Grafkerjamenningin tók smám saman við af grafhaugamenningunni um 1300 f.Kr. og stóð til um 750 f.Kr. þegar Hallstattmenningin tók við.

Fornmenningarsamfélög
Saga Mið-Evrópu
Bronsöld
Steingrímur Steinþórsson

Steingrímur Steinþórsson (f. 12. febrúar 1893 í Álftagerði við Mývatn d. 14. nóvember 1966) var forsætisráðherra Íslands fyrir Framsóknarflokkinn, þó hann væri aldrei formaður flokksins. Hann starfaði með Sjálfstæðisflokknum í ríkisstjórn og var forseti Alþingis frá 1949 til 1950.

Tengill
 Æviágrip á vef Alþingis

Forsætisráðherrar Íslands
Forsetar Alþingis
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu

Þingmenn Framsóknarflokksins
Íslenskir búfræðingar
Reykjahlíðarætt
Sigurður Eggerz

Sigurður Eggerz (fæddur 1. mars 1875 á Borðeyri, dáinn 16. nóvember 1945) íslenskur lögfræðingur, stjórnmálamaður, bankastjóri, rithöfundur, ljóðskáld og leikskáld. Hann var forsætisráðherra Íslands 21. júlí 1914 til 4. maí 1915, og frá 7. mars 1922 til 22. mars 1924. Hann var alþingismaður 1911-1915, 1916-1926 og 1927-1931, fjármálaráðherra 1917-1920 og var einn af stofnendum Sjálfstæðisflokksins árið 1929. Sigurður var bankastjóri Íslandsbanka frá 1924-1930.

Hann útskrifaðist úr lagadeild Háskólans í Kaupmannarhöfn 1903. 

Sigurður sóttist eftir borgarstjóraembættinu í Reykjavík árið 1920, en tapaði í almennum kosningum fyrir Knud Zimsen. Er það í eina skiptið sem kosið hefur verið í embætti borgarstjóra með þeim hætti.

Sigurður er höfundur ljóðsins „Alfaðir ræður“ sem Sigvaldi Kaldalóns samdi lag við.

Leikverk
 Pála (1942)
 Líkkistusmiðurinn (1938)
 Það logar yfir jöklinum (1937)
 Í sortanum (1932)

Tenglar 
 Æviágrip á heimasíðu Alþingis
 Sigurður Eggerz, fyrrv. forsætisráðherra, látinn; grein í Morgunblaðinu 1945

Forsætisráðherrar Íslands

Fjármálaráðherrar Íslands
Íslenskir lögfræðingar
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Ráðherrar Íslands
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Forsetar Alþingis
Íslenskir bankastjórar
Einar Arnórsson

Einar Arnórsson (f. á Minna-Mosfelli í Grímsnesi 24. febrúar 1880, d. 29. mars 1955) var íslenskur hæstaréttarlögmaður, stjórnmálamaður, prófessor í lögfræði og síðasti ráðherra Íslands 4. maí 1915 til 4. janúar 1917. Hann gegndi auk þess fjölmörgum öðrum embættum og trúnaðarstörfum.

Nám 
Einar lauk stúdentsprófi við Lærða skólann árið 1901 og gegndi þar embætti forseta nemendafélagsins Framtíðarinnar 1899-1900. Hann útskrifaðist með próf í lögum frá Kaupmannahafnarháskóla 1906, hlaut heiðursdoktorsnafnbót í lögfræði við Háskóla Íslands árið 1936 og varð hæstaréttarlögmaður 1945.

Starfsferill 
Einar kom víða við á starfsferli sínum. Hann var kennari við Lagaskólann í Reykjavík frá 1908-1911, prófessor í lögfræði við Háskóla Íslands 1911-1915, alþingismaður frá 1914-1919 og 1931-1932. Frá 1915-1917 var hann ráðherra Íslands en að því starfi loknu tók hann aftur við embætti prófessors við Háskóla Íslands og gegndi því til ársins 1932. Hann var rektor Háskóla Íslands 1918-1919 og 1929-1930, skattstjóri í Reykjavík 1922-1928, hæstaréttardómari 1932-1942 en í desember 1942 varð hann dóms- og menntamálaráðherra í utanþingsstjórn Björns Þórðarsonar og gegndi því embætti þar til í september 1944 er hann tók aftur við embætti hæstaréttardómara.

Hann ritstýrði Fjallkonunni (1907), Ísafold (1919-1920), Morgunblaðinu (1919-1920), Skírni (1930), Blöndu (1936-1939), Sögu (1950-1954) og Tímariti lögfræðinga (1951-1953). Eftir hann liggja einnig nokkrar bækur um lögfræði og sögu Íslands. Hann sat í bæjarstjórn Reykjavíkur frá 1930-1932 og var forseti Sögufélagsins í tuttugu ár eða frá 1935-1955.

Einar var einn nefndarmanna í sambandalaganefndinni sem Alþingi skipaði árið 1918 til þess að komast að samkomulagi við Dani um frumvarp um dansk-íslensk sambandslög þar sem Ísland yrði viðurkennt sem fullvalda ríki.

Tilvísanir

Tenglar 

 „Dr. juris Einar Arnórsson fyrrv. ráðherra — minningarorð“; grein í Morgunblaðinu 1955

Dómarar við Hæstarétt Íslands
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir lögfræðingar
Íslenskir rithöfundar
Íslenskir ritstjórar
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Handhafar stórriddarakross með stjörnu Hinnar íslensku fálkaorðu
Ráðherrar Íslands

Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Prófessorar við Háskóla Íslands
Rektorar Háskóla Íslands
Ritstjórar Morgunblaðsins
Ritstjórar Skírnis
Dómsmálaráðherrar Íslands
Menntamálaráðherrar Íslands
Tár úr steini

Tár úr steini er kvikmynd eftir Hilmar Oddsson sem fjallar um ævi íslenska tónskáldsins Jóns Leifs á tímum seinni heimsstyrjaldarinnar.

íslenskar kvikmyndir
Benedikt Gröndal (f. 1924)

Benedikt Gröndal (7. júlí 1924 – 20. júlí 2010) var forsætisráðherra Íslands (fyrir Alþýðuflokkinn) 15. október 1979 til 8. febrúar 1980. Hann var utanríkisráðherra 1978–1980 og alþingismaður 1956–1982.

Benedikt var sonur Sigurðar Gröndal yfirkennara í Reykjavík og konu hans Mikkelínu Maríu Sveinsdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá MR 1943, BA-prófi í sagnfræði frá Harvard-háskóla 1946. Með námi og að því loknu var hann blaðamaður á Alþýðublaðinu, síðan ritstjóri Samvinnunnar 1951-1958 og ritstjóri Alþýðublaðsins 1959-1969. 

Benedikt varð landskjörinn þingmaður Borgfirðinga fyrir Alþýðuflokkinn 1956-1959. Hann var síðan þingmaður Vesturlands 1959-1978 og þingmaður Reykvíkinga 1978-1982. Hann var formaður Alþýðuflokksins 1974-1980. Þegar hann lét af þingmennsku 1982 var hann skipaður sendiherra í Svíþjóð og starfaði hjá utanríkisþjónustunni til 1991. Hann sendi frá sér nokkrar bækur um stjórnmál, utanríkismál og sagnfræði.

Fastafulltrúar Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum
Formenn Alþýðuflokksins
Forsætisráðherrar Íslands
Íslenskir blaðamenn
Íslenskir ritstjórar
Íslenskir sagnfræðingar
Íslenskir sendiherrar
Íslenskir stjórnmálamenn
Utanríkisráðherrar Íslands
Varaformenn Alþýðuflokksins
Þingmenn Alþýðuflokksins
Norðurlandskjördæmi eystra

Norðurlandskjördæmi eystra, náði frá Ólafsfirði í vestri til Langaness í austri. Í kjördæminu voru Eyjafjarðarsýsla, Suður-Þingeyjarsýsla og Norður-Þingeyjarsýsla. Frá 1987 til 1995 voru sjö þingmenn í kjördæminu en annars sex. Í 40 ár, frá 1959 til 1999 hafði Framsóknarflokkurinn 1. þingmann kjördæmisins. Lengi vel hafði Sjálfstæðisflokkurinn 2. þingmann kjördæmisins, að árunum 1979-1983 og 1999-2003 slepptum þegar Framsóknarflokkurinn hlaut 2. þingmann kjördæmisins, í fyrra skiptið hlaut Sjálfstæðisflokkurinn 3. þingmanninn og í seinna skiptið þann fyrsta. 1987 buðu Samtök um jafnrétti og félagshyggju, einungis fram í Norðurlandskjördæmi eystra og fengu einn mann kjörinn á þing.

Við breytingu á kjördæmaskipan árið 1999 voru Norðurlandskjördæmi eystra og Austurlandskjördæmi sameinuð í eitt Norðausturkjördæmi, utan hvað Siglufjörður varð hluti Norðausturkjördæmis, en hafði áður verið í Norðurlandskjördæmi vestra, og Austur-Skaftafellssýsla, sem verið hafði hluti af Austurlandskjördæmi, varð hluti af Suðurkjördæmi.

Ráðherrar af Norðurlandi eystra 
Magnús Jónsson, Björn Jónsson, Bragi Sigurjónsson, Ingvar Gíslason, Guðmundur Bjarnason, Steingrímur J. Sigfússon, Halldór Blöndal, Valgerður Sverrisdóttir og Tómas Ingi Olrich voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þau sátu á þingi fyrir kjördæmið.

Þingmenn Norðurlandskjördæmis eystra

Fyrrum kjördæmi á Íslandi
Norðurland
Norðurlandskjördæmi vestra

Norðurlandskjördæmi vestra, náði frá Hrútafirði í vestri til Siglufjarðar í austri. Í kjördæminu voru Skagafjarðarsýsla, Austur-Húnavatnssýsla og Vestur-Húnavatnssýsla. Í kjördæminu voru fimm þingmenn.

Við breytingu á kjördæmaskipan árið 1999 varð Norðurlandskjördæmi vestra hluti af Norðvesturkjördæmi, ásamt Vestfjarðakjördæmi og Vesturlandskjördæmi.

Ráðherrar af norðurlandi vestra
Ólafur Jóhannesson, Pálmi Jónsson, Ragnar Arnalds og Páll Pétursson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.

Þingmenn Norðurlandskjördæmis vestra

Fyrrum kjördæmi á Íslandi
Norðurland