alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Wardruna

Wardruna er norsk hughrifahljómsveit sem dregur innblástur sinn frá rúnum og andlegum hefðum norrænnar menningar. Hljómsveitin var stofnuð af Einari Selvik (einnig þekktur sem Hvíthrafn) árið 2003 ásamt tónlistarmönnunum Gaahl og Lindy Fay Hella. 

Árið 2009 kom út fyrsti geisladiskur hljómsveitarinnar Rúnaljóð - Gap var ginnunga og var hún tileinkuð 8 rúnum. Annar geisladiskur hljómsveitarinnar Rúnaljóð - Yggdrasill kom út árið 2013 og sá var tileinkaður öðrum rúnum af sama fjölda. 

Árið 2014 hlaut hljómsveitin heimsathygli þegar lög hennar voru notuð í írsk-kanadísku sjónvarpsþáttaröðinni Vikings.

Árið 2015 sagði Einar Selvik, þegar hann útskýrði merkingu að baki laginu Helvegurinn, að tilgangurinn með Wardruna væri ekki tilraun til að endurskapa hið forna heldur að skapa nýja söngva, ný lög, því söngvarnir sem eitt voru væru horfnir, væru dauðir.

Árið 2022 kom sveitin fram í Eldborg í Hörpu.

Meðlimir 
 Einar "Kvitrafn" Selvik: Söngur, öll hljóðfæri, lagahöfundur
 Lindy Fay Hella: Söngur, flauta
 Arne Sandvoll - bakraddir og ásláttur.
 HC Dalgaard - bakraddir, trommur og ásláttur
 Eilif Gundersen - blásturshljóðfæri og flautur 
 John Stenersen - moraharpa

Fyrrum  meðlimir
 Gaahl: Söngur
Jørgen Nyrønning

Útgefin verk 
 Rúnaljóð - Gap Var Ginnunga (2009, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
 Rúnaljóð - Yggdrasill (2013, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
 Rúnaljóð - Ragnarök (2016, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
 Skald (2018, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
 Kvitrafn (2021, Columbia Records)

Tilvísanir 
Norskar hljómsveitir
Le Daily Star

Le Daily Star eftir belgíska teiknarann Morris og höfundana Jean Léturgie og Xavier Fauche er 53. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1984, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval á sama ári. Bókin hefur ekki komið út á íslensku.

Söguþráður 

Sagan hefst á því að Lukku Láki kemur blaðamanninum og ritstjóranum Horace P. Greeley til aðstoðar eftir að Horace lendir í útistöðum við nokkra kúreka vegna óvæginna skrifa sinna í dagblaðið The Daily Star. Lukku Láki og Horace halda saman til bæjarins Dead End City þar sem Horace býður Láka starf á útgáfu blaðsins. Eins og blaðamanna er siður fer Horace fljótlega að stinga á ýmsum kýlum í bæjarlífinu. Eftir að hann skrifar í blaðið um vafasama viðskiptahætti kráreigandans O´Callagan, sem selur kúnnum sínum vatnsþynnt áfengi, kaupmannsins Fenweek, sem okrar á viðskiptavinum í krafti einokunar, og útfararstjórans Fiddlededee, sem auglýsir ómerkilega viðarkassa sem sérsmíðaðar líkkistur, ákveða þeir þrír að bregða fæti fyrir útgáfu dagblaðsins. Þegar tilraunir þeirra til að stöðva dreifingu pappírs og bleks til útgáfunnar og fá bæjarbúa upp á móti The Daily Star fara út um þúfur grípa þeir til þess ráðs að hefja sjálfir útgáfu nýs fríblaðs, The Dead End City Epitaph, til þess að kippa stoðunum undan útgáfu The Daily Star.

Fróðleiksmolar 

 Þrátt fyrir að sagan sé að langmestu leyti skáldskapur er persóna ritstjórans þó byggð á raunverulegri persónu, þ.e. Horace Greeley (1811-1872), stofnanda og ritstjóra stórblaðsins New-York Tribune og frambjóðanda Demókrata og frjálslyndra í forsetakosningum í Bandaríkjunum árið 1872. Hann fór halloka gegn frambjóðanda Repúblikana Ulysses S. Grant í kosningunum og lést sama ár.
 Í niðurlagi sögunnar gerir ritstjóri New-York Tribune mann út af örkinni til að leita hins týnda landkönnuðar Dr. Livingstone í myrkviðum Afríku. Í raun var fundur Henry Morton Stanley og Livingstone árið 1871 þó New-York Tribune og Horace Greeley óviðkomandi þar sem Stanley var þá blaðamaður hjá dagblaðinu New-York Herald sem stóð fyrir og fjármagnaði leiðangurinn. Dagblöðin tvö runnu saman í eitt löngu síðar eða árið 1924.
 Við sögulok kemur í ljós að vikapilturinn Pipo heitir réttu nafni Albert Londres. Þetta er tilvísun til franska rannsóknarblaðamannsins og rithöfundarins Albert Londres (1884-1932) sem af sumum er talinn vera fyrirmynd Hergé að blaðamanninum Tinna.
 Vísundaveiðimanninum William F. Cody (1846-1917), betur þekktum sem Buffalo Bill, bregður fyrir í sögunni. Hann birtist aftur síðar í stærra hlutverki í bókinni Le Pony Express.
 Útfararstjórinn Fiddlededee kom einnig við sögu í eldri Lukku Láka bók, Karlarígur í Kveinabæli.
 Bókin hlaut góðar viðtökur, seldist í yfir milljón eintaka og hefur verið þýdd á yfir 20 tungumál. Handritshöfundarnir Léturgie og Fauche nefndu báðir bókina sem sína bestu Lukku-Láka bók í viðtölum á árunum 2016 og 2017. 

Lukku Láki
Myndasögur
Okkar eigin Osló

Okkar eigin Osló er íslensk kvikmynd frá árinu 2011, framleidd af Ljósbandi ehf. Hún fjallar um manneskjur sem fara á stefnumót í Osló og reyna að láta sambandið ganga upp á Íslandi.

Heimildir 

Íslenskar grínmyndir
Under the Sign of the Black Mark

Under the Sign of the Black Mark er þriðja hljómplata sænsku þungarokkshljómsveitarinnar Bathory. Platan var tekin upp í september árið 1986 en ekki gefin út fyrr en 11. maí árið 1987 með aðstoð utgáfufyrirtækisins  New Renaissance Records og Under One Flag. Platan er einna þekktust fyrir að hafa leikið lykilhlutverk í að skapa fyrri kynslóð svartmálmss, og hafði einnig stórtæk áhrif á seinni kynslóðina sem birtist upp úr 1990 í noregi.

Bathory
Bókasafn Reykjanesbæjar

Bókasafn Reykjanesbæjar er almenningsbókasafn sem varð til við sameiningu þriggja sveitarfélaga á Suðurnesjum árið 1994. Var þá ákveðið að sameina almenningsbókasöfnin Bókasafn Keflavíkur, Bókasafn Njarðvíkur og Lestrarfélagið í Höfnum í eitt safn.

Bókasöfn
Íslensk bókasöfn
Reykjanesbær
Brewster F2A Buffalo

Brewster F2A Buffalo var bandarísk orrustuvél sem var notuð af ýmsum herjum í Seinni heimsstyrjöldinni. Vélin reyndist bandaríska flughernum illa, sérstaklega er hún þurfti að etja kappi við bestu orrustuvél Japana á þessum tíma, Mitsubishi A6M2 Zero. Hún þótti þunglamaleg og óörugg og var uppnefnd "líkkistan fljúgandi" af bandarískum flugmönnum. Bretar, Belgar og Hollendingar notuðu vélina einnig en það var helst finnski flugherinn sem náði einhverjum árangri í notkun vélarinnar í baráttu Finnlands gegn Rússum 1941 - 1944. Finnskir flugmenn kölluðu vélina "perlu himinsins" (fi:Taivaan helmi).
Flugvélar
Bangsimon og Fríllinn

Bangsimon og Fríllinn (enska: Pooh's Heffalump Movie) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2005.

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2005
Stórmynd Grísla

Stórmynd Grísla (enska: Piglet's Big Movie) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2003.

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2003
David Attenborough

Sir David Frederick Attenborough  (fæddur 8. maí 1926) er enskur náttúrufræðingur og fjölmiðlamaður. Hann er best þekktur fyrir að semja og kynna Life sjónvarpsþættina þar sem hann fjallar um dýra- og plöntulíf jarðar. Hann hefur gefið út út fjöldann allan af fræðsluefni, aðallega fyrir sjónvarp en líka bækur.

Attenborough fæddist í Isleworth í vestur-London, en ólst upp í Leicester þar sem faðir hans var skólastjóri. Hann er miðjubarn og á tvo bræður. Foreldrar hans ættleiddu einnig tvær gyðingastúlkur í síðari heimsstyrjöld. Í æsku safnaði Attenborough steingervingum, steinum og öðrum náttúrufyrirbrigðum. Árið 1945 lærði hann jarðfræði og dýrafræði við Cambridge og hlaut gráðu í náttúruvísindum. Árið 1950 giftist Attenborough Jane Elizabeth Ebsworth Oriel ( hún lést árið 1997). Þau eignuðust tvö börn: Robert og Susan. Sama ár sótti hann um starf sem þáttastjóri í útvarpi BBC en var hafnað fyrst en ferilskráin vakti athygli og fékk hann stöðu þar árið 1952. Attenborough varð stjórnandi hjá BBC Two árið 1965 og fór ferðir til meðal annars Tansaníu og Indónesíu til að taka upp myndefni og kynna. 

Attenborough hefur síðan gert ótal fræðsluþátta. Þáttaröðin Wildlife on One, á BBC One, gekk frá 1977 til 2005 og taldi 253 þætti. Þáttaröðin Life on Earth (1979) var sú viðamesta sem BBC hafði gert og olli straumhvörfum í fræðsluþáttagerð. Nýjasta kvikmyndatökutækni var beitt hverju sinni og nutu þættirnir gífurlegra vinsælda, ekki síst vegna þess smitandi áhuga sem Attenborough sýndi viðfangsefni sínu. Af nýlegum þáttum hefur Planet Earth (2006) notið vinsælda.

Attenborough hefur látið ýmisleg málefni til sín taka: Loftlagsmál , sólarorku  og mannfjöldaþróun má helst nefna. Attenborough hefur verið í liði með m.a. Richard Dawkins um að banna kennslu sköpunarhyggju í breskum skólum. Björk Guðmundsdóttir vann með Attenborough árið 2012 við gerð heimildarmyndarinnar The nature of music.  Ýmsar dýrategundir lifandi og útdauðar hafa verið nefndar eftir honum.

Heimild
Fyrirmynd greinarinnar var  á ensku Wikipedia. Skoðuð 18. mars, 2016.

Tenglar
Heiðursdoktorinn David Attenborough. Stiklað á stóru á ferli Davids Attenborough. Líf- og umhverfisvísindadeild

Tilvísanir

Breskir náttúrufræðingar
Fólk fætt árið 1926
Breskir heimildarmyndagerðarmenn
Blikreynir

Blikreynir (Sorbus chamaemespilus) er tegund af reyni upprunninn úr fjöllum mið- og suður-Evrópu, frá Pýreneafjöllum austur yfir Alpafjöllin til Karpatafjalla að Balkanskaga, í allt að 2500 m. hæð yfir sjávarmáli.

Lýsing
Þetta er runni, allt að 2-3m hár. Blöðin eru oddbaugótt, 3–7sm löng, með hvössum oddi og sagtenntum kanti; þau eru græn báðum megin, án hvítu hæringarinnar sem er á flestum tegundum í undirættkvísl Aria. Blómin eru bleik, með fimm framstæð krónublöð 5–7mm löng; þau eru í hálfsveip sem er 3–4sm að ummáli. Berin eru kringlótt, rauð, 10–13mm að ummáli.

Þetta er ein tveggja tegunda í undirættkvíslinni Chamaemespilus, sem greinist frá öðrum undirættkvíslum reyni á bleikum (ekki hvítum)blómum með framstæðum krónublöðum (ekki flötum).

Myndir

Tilvísanir 

Lauftré
Reynisætt
Listi yfir reynitegundir



Tilvísanir

Í sænska wiki.

Lauftré
Reynisætt
Listar tengdir plönturíkinu
Lyngreynir

Lyngreynir (Sorbus poteriifolia) er reynitegund sem var lýst af Hand.-Mazz.
Þetta er skriðull runni sem verður mest um 30 sm hár. Hefur verið lítið eitt ræktaður hérlendis.

Tilvísanir

Ytri tenglar 

Lauftré
Reynisætt
Grænlandsreynir

Sorbus groenlandica, þekktur sem Grænlandsreynir,  er lauffellandi runni eða smávaxið tré frá suðvestur-Grænlandi.

Lýsing 
Hann verður 3 - 5m. hár runni eða tré. Blöðin fjaðurskipt 10 - 20 sm löng. blómin hvít í 6 - 10 sm breiðum hálfsveip. Berin rauð, súr reyniber, um 10mm. Auðgreinanlegur frá íslenskum reyni (S. aucuparia) á að vetrarbrum eru klístruð og að ungir sprotar og greinar eru slétt eða nær alveg slétt.
Grænlandsreynir er nauðalíkur hinum náskylda Skrautreyni (Sorbus decora)sem hann hefur reyndar lengi verið talinn undirtegund af.

Útbreiðsla 
Inn á milli víði og birkirunna, sjaldan á gróskumiklum heiðum. Hér og þar á suðvestur-Grænlandi.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Finn Johannesen: Grønlands Flora Online

Lauftré
Reynisætt
Alpareynir

Alpareynir (Sorbus mougeotii) er tegund af reyni upprunnin frá fjöllum mið og vestur Evrópu frá Pýreneafjöllum austur yfir  Alpana til Austurríkis, norður til Vosgesfjalla.

Þetta er lauffellandi runni eða tré sem verður 8–10 m (sjaldan 20 m) hátt, oft margstofna, með boli allt að 30 cm (sjaldan 50 cm) að ummáli og gráum berki; krónan er þétt, breið egglaga, með fjölda uppréttra greina. Blöðin eru glansandi dökkgræn að ofan, og þétt hvítærð að neðan, 6–10 sm löng og 3–5 sm breið, breiðust næst miðju, gróftennt, með sjö til tólf breiðum tönnum hvoru megin. Haustliturinn er dauf grá-brúnn. Blómið er 10mm í ummál, með fimm hvítum krónublöðum. Berið er skærrautt 10–12 mm að ummáli. Berið er ólystugt en étið af þröstum og fleiri fuglum að hausti, sem dreifa fræjunum.

Nánustu ættingjar alpareynis eru: Sorbus anglica, sem þekkist helst á aðeins breiðari blöðum, og silfurreynir (Sorbus intermedia), sem er með blöðin ljósgrá að neðan og með dýpri skerðingu og tennurnar vísa meir út til hliðanna en fram, berin ekki eins skærrauð, og eru með ákveðnari trjálögun og útstæðari greinum. Allir eru fjórlitna (tetraploid) apomictic tegundir sem sá sér án frjóvgunuar (geldæxlun) og upphaflega af blendingsuppruna; á milli Sorbus aria og Sorbus aucuparia.

Ræktun og nytjar
Hann er víða ræktaður sem skrauttré í norður Evrópu, þó yfirleitt rangt greindur (sem sorbus intermedia) og í raun óþekktur. Þó honum hafi verið lýst 1858, var hann fyrst nýttur í almenna ræktun um 1950 af Danska Hedeselskabet, Þá sem "nýtt og endurbætt form" af Sorbus intermedia, stundum með afbrigðisheitið 'latifolia' (sem jók á ruglinginn vegna tegundarinnar Sorbus latifolia). Alpareynir er velmetinn vegna þols gegn mengun og erfiðum jarðvegi, og er oft nýttur í uppræktun á gömlum námuhaugum og sem runnar við vegkanta. Hann hefur einnig reynst þolinn gegn hafrænu loftslagi með köldum sumrum, vex t.d. betur en S. intermedia á Færeyjum. 

Er alpareynir nú ein algengasta sjálfsána reynitegundin (með heilum blöðum) á Íslandi.

Myndir

Tilvísanir

Lauftré
Reynisætt
Úlfareynir

Úlfareynir (fræðiheiti: Sorbus hostii)  er reynitegund sem var fyrst lýst af Nikolaus Joseph von Jacquin, og fékk sitt núverandi fræðiheiti af Karl Heinrich Koch. Engar undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life.

Lýsing 
Þetta er hægvaxandi runni sem nær 3 til 6 metrum, venjulega 2 - 3 m. Dökkgræn blöðin eru stakstæð, sporbaugótt, hvasstennt, stundum grunnsepótt við stilk. Blómin eru bleik í sveip. Berin eru rauðgul til rauð.

Uppruni 
Úlfareynir er upprunninn frá Austurríki, Slóvakíu, Ölpunum og nyrðri hluta Karpatafjalla. 
Hann er talinn vera blendingur af Sorbus chamaemespilus & alpareyni (s. mougeotii).

Reynsla á Íslandi 
Hefur verið ræktaður hér á landi síðustu 4 - 5 áratugi. Kelur lítið sem ekkert og blómstrar og þroskar ber árlega.

Tilvísanir

Ytri tenglar 

Lauftré
Reynisætt
Vatnshrútur

Vatnshrútur er vatnsdæla sem getur dælt vatni í talsverða hæð án rafmagns eða  annarrar utanaðkomandi orku. Orkan til að knýja dæluna kemur úr fallkrafti vatns. Aðeins litlum hluta vatnsins er dælt upp en mestur hlutinnn fer framhjá dælunni og sér um að knýja hana. Vatnshrútur vinnur best þar sem landslag er mishæðótt eða hallandi en hann virkar ekki á láréttu landi.

Til þess að geta unnið þarf vatnshrútur að fá vatn gegnum aðrennslispípu, sem er 5 -  10 m löng og liggur að honum með 2 m fallhæð. Þegar vatnið rennur inn í hrútinn, byrjar hann að stanga og berja vatnið frá sér, í gegnum pípu sem liggur þangað upp sem vatnið á að fara. Meirihlutinn, eða 9/10 af vatninu sem að kemur, rennur út um hrútinn og fer burt en um 1/10 hluti fer upp í gegnum stigpípuna og getur náð alt að 14 metra hæð, eða 7 sinnum hærra en fallhæð vatnsins í hrútinn.

Til að vatnshrútur geti dælt vatni þarf  fallhæð frá vatnsuppsprettunni að ná niður til vatnshrútsins en það þarf  tiltölulega lítið fall frá lind að vatnshrúti til að hann geti  lyft vatninu hátt yfir lindina. Ef til dæmis fallhæð frá lind að vatnshrúti er 1 metri þá getur hann lyft vatninu frá sér um allt að 40 metra en afköstin væru þá ekki nema um 12 lítrum á sólarhring. En ef fallhæðin frá lind er 3 metrar getur hann dælt upp 65 lítrum á sólarhring og ef lyftihæðin er 10 metrar getur hann dælt 280 lítrum.
Vatnshrútur var víða í notkun í sveitum fyrir daga rafvæðingar. Hann getur nýst þar sem ekki er völ á rafmagni og þarf lítið viðhald því það eru aðeins lokarnir sem hreyfast.
Joseph Michel Montgolfier gangsetti fyrsta vatnshrútinn í Frakklandi árið 1796.
Vatnshrútur var settur upp á Hvanneyri árið 1935 og var þá settur niður við læk sem rann gegnum túnið. Þannig var hægt að fá 3 m halla á 30 m vegalengd. Stigpípa vatnshrútsins lá svo upp í vatnsþró við íbúðarhúsið og var stighæð hennar 12 m. Hrúturinn reyndist ágætlega.

Heimildir 

 Loftur Rögnvaldsson, Vatnsvirki,Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands (01.01.1917), Blaðsíða 87
 Sigurður Grétar Guðmundsson,Vatnshrútur er undratæki,Morgunblaðið,21. júlí 2008
  Ásgeir L. Jónsson, Vatnshrútur, Búfræðingurinn, 1. tölublað (01.01.1936)
 Kölski bar vatn í hripum en við veljum frekar vatnshrúta Morgunblaðið (28.07.2008)
 
 Vatnshrútur frá 1925  (mynd í sarpur.is)

Endurnýjanleg orka
Vatnsafl
Zúismi

Zúismi eða Zuism er íslenskt óvirkt trúfélag. Yfirlýstur tilgangur þess í upphafi var að vera vettvangur til að iðka trú sem byggir á trúarbrögðum hinnar fornu þjóðar Súmera. Deilur og málaferli spunnust um félagið á árunum 2016 til 2019.

Upphaf
Félagið var skráð sem trúfélag árið 2013. Skráðir félagar voru fáir í upphafi en hættu flestir, og á árinu 2015 var félagið mannlaust. Þá auglýsti sýslumannsembættið á Norðurlandi eystra eftir forsvarsmönnum félagsins og skoraði á þá að gefa sig fram, annars yrði félagið lagt niður.

Yfirtaka
Hópur sem ekki tengdist stofnendum félagsins skráði sig í félagið, stofnaði nýtt rekstrarfélag og gaf sig fram við sýslumann sem nýir forsvarsmenn. Þegar þeir töldu sig hafa fengið yfirráð yfir félaginu, auglýstu þeir í nóvember 2015, að þeir mundu endurgreiða sóknargjöld þeirra sem væru skráðir í félagið. Fyrir fyrsta desember — eða á nokkrum dögum — skráðu yfir 3000 manns sig og félagið var orðið eitt það fjölmennasta í landinu.

Um leið samþykkti nýja stjórnin að markmið félagsins væri að hið opinbera myndi fella úr gildi öll lög sem veita trú- og lífsskoðunarfélögum forréttindi eða fjárstyrki umfram umfram önnur félög. Félagið setti á nýja heimasíðu sína, að það mundi annast lögbundnar hjónavígsluathafnir, en sú hver athöfn mundi kosta mörghundruð milljarða.

Forræðisdeila
Snemma árs 2016 kröfðust upprunalegu stjórnarmennirnir þess að fá félagið afhent aftur og héldu því fram að félagið hefði verið ólöglega afhent nýju stjórninni. Málaferli stóðu í meira en ár, og á meðan voru bankareikningar félagsins frystir með tugum milljóna króna sem söfnuðust inn á þá af sóknargjöldum.

Svo fór að upprunalegu stofnendunum var dæmt forræði fyrir félaginu og fjármunum þess. Þeir lofuðu að standa við fyrirheit yfirtökumanna og endurgreiða sóknargjöldin eins og lofað hefði verið. Einhverjir skráðir félagsmenn gáfu sig fram og fóru fram á að fá endurgreitt og fengu það en sá hópur var lítið brot þeirra sem skráðir voru.

Endalok?
Óvissa var með framtíð félagsins árið  2019 en stjórnarformenn hættu, félagið gat ekki sýnt fram á starfsemi, skilaði ekki ársskýrslu og forsvarsmenn þess, Einar Ágústsson og Ólafur Helgi Þorgrímsson  voru dæmdir fyrir fjár- og skattsvik. 

Sýslumaður lét stöðva greiðslur til trúfélagsins árið 2019. Það krafðist þess að fá hin vangoldnu sóknargjöld greidd, en árið 2020 var íslenska ríkið sýknað af kröfu félagsins. Ágúst Arnar Ágústsson, forstöðumaður Zuism, sagðist munu slíta félaginu þegar niðurstaða lægi fyrir í dómsmálinu. 

Þann 5. mars 2021 var það þó enn á skrá yfir trúfélög og 795 manns ennþá skráðir í það, eða um fjórðungur þess sem mest var.
Meðlimir árið 2022 voru 548.

Tenglar
 http://zuism.is/ 
 http://is.zuist.org

Tilvísanir

Trúfélög á Íslandi
Tom Waits

Tom Waits (fæddur Thomas Alan Waits 7. desember 1949 í Kaliforníu) er bandarískur tónlistarmaður og leikari. Hann er þekktur fyrir sérstæða rödd sína. Waits dregur áhrif sín úr frumdjass og hráum blús. Hann spilar aðallega á píanó en einnig gítar, banjó og ásláttarhljóðfæri. 

Hann byrjaði feril sinn þegar hann var dyravörður á þjóðlagabúllu í San Diego. Tók Waits þátt í hæfileikakeppni í Los Angeles og fékk í kjölfarið útgáfusamning. Fyrsta platan, Closing Time, kom út árið 1973 . Waits hefur unnið tvenn Grammy verðlaun. Var það fyrir plöturnar Bone Machine og Mule Variations. Tímaritið Rolling Stone setti hann á lista 100 bestu lagahöfunda allra tíma. 

Waits býr í Sonoma-sýslu í Kaliforníu með konu sinni Kathleen Brennan og þremur börnum. Brennan semur með honum lög.

Breiðskífur
Closing Time (1973)
The Heart of Saturday Night (1974)
Nighthawks at the Diner (1975)
Small Change (1976)
Foreign Affairs (1977)
Blue Valentine (1978)
Heartattack and Vine (1980)
Swordfishtrombones (1983)
Rain Dogs (1985)
Franks Wild Years (1987)
Bone Machine (1992)
The Black Rider (1993)
Mule Variations (1999)
Blood Money (2002)
Alice (2002)
Real Gone (2004)
Orphans: Brawlers, Bawlers & Bastards (2006)
Bad as Me (2011)

Bandarískir tónlistarmenn
fólk fætt árið 1949

Tilvísanir
Blóðnasir

Blóðnasir (epistaxis) er það þegar það blæðir úr nefinu. Sumir fá aldrei blóðnasir á meðan aðrir fá þær reglulega við jafnvel minsta áreiti. Þeir sem fá blóðnasir reglulega fá þær oft á sama stað og á sömu hlið. Stundum er gripið til þess ráðs hjá þeim sem fá helst til oft blóðnasir að brenna húðina þar sem blæðingin myndast til þess að gera hana þykkari og fyrirbyggja þannig blóðnasir.

Blóðnasir geta verið einkenni á of háum blóðþrýstingi.

Blóð
Ingimar Eydal

Róbert Ingimar Eydal (20. október 1936 - 10. janúar 1993) var íslenskur tónlistarmaður. Hann var einn vinsælasti hljómsveitarstjóri á Íslandi og fjölhæfur tónlistarmaður. Hljóðfæri hans var píanó.

Ingimar fæddist á Akureyri árið 1936. Foreldrar hans voru Hörður Ólafur Eydal, starfsmaður Mjólkursamlags KEA á Akureyri, og Pálína Indriðadóttir húsfreyja. Ingimar hóf að spila fyrir dansi þrettán ára með Karli Adolfssyni á Hótel Norðurlandi, spilaði í Alþýðuhúsinu á Akureyri 1952-54, á Hótel KEA 1954-56, á Hótel Borg 1956-57 og í Alþýðuhúsinu 1956-63. Hann stofnaði eigin hljómsveit 1962, Hljómsveit Ingimars Eydal sem lék í Sjallanum á Akureyri um margra áratuga skeið. Meðal þekktari laga hljómsveitarinnar voru Á sjó, Vor í Vaglaskógi, Í sól og sumaryl, Hún er svo sæt og Litla sæta ljúfan góða. Hann vann með tónlistarmönnum eins og Vilhjálmi Vilhjálmssyni, Helenu Eyjólfsdóttur, Þorvaldi Halldórssyni og bróður sínum Finni Eydal.

Ingimar lauk kennaraprófi frá KÍ 1957 og stundaði viðbótarnám við KHÍ. Hann kenndi við Tónlistarskólann á Dalvík 1964-66 og við Gagnfræðaskólann á Akureyri um langt árabil frá 1967.

Ingimar var varabæjarfulltrúi á Akureyri, sat í Umhverfismálanefnd Akureyrar, var formaður Akureyrardeildar Norræna félagsins, sat í stjórn Akureyrardeildar KEA, í Æskulýðsráði og Áfengisvarnanefnd, var æðstitemplar stúkunnar Brynju, þingtemplar Eyfirðinga og lengi stjórnarformaður fyrirtækja IOGT á Akureyri.

Ingimar lést árið 1993 úr krabbameini.  Eftirlifandi eiginkona Ingimars er Ásta Sigurðardóttir sjúkraliði og eignuðust þau fjögur börn.

Tilvísanir

Íslenskir tónlistarmenn
Íslenskir píanóleikarar
Hljómsveit Ingimars Eydal
Fólk fætt árið 1936
Fólk dáið árið 1993
Akureyringar

Tenglar 

 Glatkistan
Seljureynir

Seljureynir (Sorbus aria) er einkennistré undirættkvíslar Aria af reyniviði. Hann er lauffellandi tré, upprunnið frá Norður-Afríku, (og Atlantshafs eyjunum þar), mið og suðurhluta Evrópu og Kákasus. Allt að 15 m hátt tré með keilulaga krónu. Blöðin eru egglaga, ydd sagtennt, gljáandi og hárlaus að ofan, en þétthvíthærð að neðan. Blómin eru hvít í 5 - 7sm hálfsveip. Berin eru rauð með mjölkenndu bragði. Hann kýs helst kalkríkan jarðveg með góðu frárennsli.

Undirtegundir 
Tegundin skiptist í eftirfarandi undirtegundir:

 S. a. aria
 S. a. lanifera

Myndir

Tilvísanir

Lauftré
Reynisætt
Júkon-fljót

Júkonfljót er stórfljót í norðvestanverðri Norður-Ameríku. Það á upptök sín í Bresku Kólumbíu, rennur í gegnum Júkon-fylki og loks í gegnum Alaska og í Beringshaf. Fljótið er 3190 kílómetra langt og vatnasvið þess er 832.700 km². Júkonfljót hefur verið notað sem samgönguæð, t.d. árin 1896 til 1903 í Klondike-gullæðinu. Höfuðstaður Júkonfylkis liggur við ána, borgin Whitehorse.

Júkon (Yukon á ensku) eða ųųg han á máli Gwich’in frumbyggja þýðir hvítá enda er jökulvatn í henni. Ein lengsta laxaganga í heimi er í Júkonfljóti.

Heimild
Fyrirmynd síðunnar var síðan  á ensku Wikipedia. Sótt 20 mars, 2016.

Fljót í Kanada
Fljót í Bandaríkjunum
Júkon

Alaska
Whitehorse

Whitehorse er höfuðstaður og stærsta borg Júkonfylkis Kanada. Borgin stendur við Júkonfljót og er með tæplega 28.000 íbúa (2013).

Borgir í Kanada
Júkon
Demantslykill

Demantslykill (fræðiheiti Primula allionii) er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Jean Loiseleur-Deslongchamps.

Lýsing
Demantslykill er jarðlægur, blöðin eru grágræn í hvirfingu, stundum klístruð viðkomu, oddbaugótt,  1-5 sm löng og 1-4sm breið. Blómin eru á stuttum stilki, 1-7 saman frá að vera skærbleik til hvít, 3 sm að ummáli.

Útbreiðsla og búsvæði
Demantslykill er frá Ölpunum í suðurhluta Frakklands og norðurhluta Ítalíu, á takmörkuðu svæði kringum Col de Tende. Þar vex hann í 700 - 1900 m.y.sjávarmáli í kalksteins sprungum, gjarnan í skugga.

Ræktun

Myndir

Tilvísanir

Ytri tenglar 
 Armeniapedia: Medicinal Uses of Primula
 American Primrose Society
 http://www.primulaworld.blogspot.is/

lyklar