alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gabriel García Márquez

Gabriel García Márquez (f. 6. mars 1927; d. 17. apríl 2014) var kólumbískur rithöfundur, blaðamaður og útgefandi.
Á blaðamannaferli sínum starfaði hann víða um Evrópu og í New York-borg en höfuðvígi hans var í Mexíkóborg síðustu árin.

Gabriel García Márquez fékk bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1982.

Verk 
 La hojarasca, 1955 
 El coronel no tiene quien le escriba, 1961 - (Liðsforingjanum berst aldrei bréf, kom út í íslenskri þýðingu Guðbergs Bergssonar árið 1980) 
 Los funerales de la Mamá Grande, 1962 - (Af jarðarför Landsmóðurinnar gömlu, kom út í íslenskri þýðingu Þorgeirs Þorgeirssonar árið 1985) 
 Ojos de perro azul, 1962 
 La mala hora, 1962 
 Cien años de soledad, 1967 - (Hundrað ára einsemd, kom út í íslenskri þýðingu Guðbergs Bergssonar árið 1978) 
 El otoño del patriarca, 1975 
 Relato de un náufrago, 1970 - (Saga af sæháki, kom út í íslenskri þýðingu Guðbergs Bergssonar árið 1987) 
 La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada, 1978 
 Crónica de una muerte anunciada, 1981 - (Frásögn um margboðað morð, kom út í íslenskri þýðingu Guðbergs Bergssonar árið 1982) 
 El amor en los tiempos del cólera, 1985 - (Ástin á tímum kólerunnar, kom út í íslenskri þýðingu Guðbergs Bergssonar árið 1986) 
 El general en su laberinto, 1989 - (Hershöfðinginn í völundarhúsi sínu, kom út í íslenskri þýðingu Guðbergs Bergssonar) 
 Doce cuentos peregrinos, 1992 
 Del amor y otros demonios, 1994 - (Um ástina og annan fjára, kom út í íslenskri þýðingu Guðbergs Bergssonar árið 1995) 
 Noticia de un secuestro, 1996 - (Frásögn af mannráni, kom út í íslenskri þýðingu Tómasar R. Einarssonar árið 1997) 
 Vivir para contarla, 2002 

Kólumbískir rithöfundar
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre (f. 21. júní 1905 í París; d. 15. apríl 1980 í París) var franskur rithöfundur, heimspekingur og gagnrýnandi. Hann skrifaði í anda tilvistarstefnu.

Árið 1964 voru honum veitt bókmenntaverðlaun Nóbels en hann afþakkaði þau með þeim ummælum, að „enginn ætti að vera heiðraður fyrir það eitt að lifa“.

Verk 
 L'imagination (Ímyndunin), 1936
 La transcendance de l'égo (Hið óræða sjálf), 1937
 La nausée (Ógleðin), 1938
 Le mur (Múrinn), 1939
 L'imaginaire, 1940
 Les mouches (Flugurnar, leikrit), 1943
 L'Être et le néant (Vera og neind), 1943
 Réflexions sur la question juive (Vangaveltur um gyðingdóminn), 1943
 Huis-clos (Fyrir luktum dyrum, eða Lokaðar dyr), 1945
 Les Chemins de la liberté (Leiðir til frelsis eða Vegir frelsisins) þríleikur:
 *L'age de raison (Öld skynseminnar eða Þroskaárin), 1945
 *Le sursis (Gálgafrestur eða Frestunin), 1947
 *La mort dans l'Âme (Járn í sálinni eða Sálardoðinn), 1949
 Morts sans sépulture (Sigurvegararnir, eða Dauðir án greftrunar), 1946
 L'existentialisme est un humanisme (Tilvistarstefnan er mannhyggja), 1946
 La putain respectueuse (Gleðikonan lotningarfulla eða Skækjan sómakæra) 1946
 Les Jeux sont faits (Teningunum er kastað, ísl. þýð. 1966) 1947
 Qu'est ce que la littérature? (Hvað eru bókmenntir?), 1947
 Baudelaire, 1947
 Situations, 1947-1965
 Les mains sales (Flekkaðar hendur, Þjóðleikhúsið 1951), 1948
 Le diable et le bon dieu (Kölski og guð almáttugur), 1951
 Les séquestrés d'Altona (Fangarnir í Altona, Leikfélag Reykjavíkur 1963), 1959
 Critique de la raison dialectique (Gagnrýni díalektískrar skynsemi, eða Gagnrýni tvísýnnar skynsemi), 1960
 Les mots (Orðin, ísl. þýð. 1994), 1964 - sjálfsævisaga
 L'Idiot de la famille (Ættarfíflið, eða Fíflið í fjölskyldunni), 1971-1972 - um Gustave Flaubert
 Cahiers pour une morale (Drög að siðfræði), skrifað á árunum 1974-1948 en kom út að höfundi látnum, árið 1983

Tengt efni 
 Fyrirbærafræði
 Meginlandsheimspeki
 Tilvistarstefna

Tenglar 

 „Múrinn“; smásaga eftir Jean-Paul Sartre; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1981
 

Sartre, Jean-Paul
Sartre, Jean-Paul
Sartre, Jean-Paul
Sartre, Jean-Paul
Franskir andspyrnumenn
Franskir húmanistar
Rudyard Kipling

Joseph Rudyard Kipling (30. desember 1865 í Bombay á Indlandi – 18. janúar 1936) var breskur rithöfundur og ljóðskáld, sem er einkum frægur fyrir dýrasögur sínar sem gerast á Indlandi. Frægastur er hann fyrir Frumskógarbókina. Kipling var talsmaður heimsvaldastefnunnar og kom fram með hugtakið „byrði hvíta mannsins“ sem hann útskýrir í samnefndu ljóði er kom út árið 1899.

Hann fékk bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1907, fyrstur breskra rithöfunda.

Helstu verk

Skáldsögur 
 The Jungle Book, 1894 (Frumskógarbókin en kom út á íslensku undir heitinu Dýrheimar; sögur úr frumskógum Indlands árið 1945)
 Kim, 1901, indversk njósnasaga

Ljóð 
 Gunga Din, 1892
 If, 1895

Smásögur 
 The man who would be king, (1888)

Tenglar 
 Um Rudyard Kipling; grein í Timariti hins íslenska bókmenntafélags 1902
Verk Kiplings
 Hvíti selurinn; birtist í Tímariti hins íslenzka bókmenntafélags 1902
 Sagan um Purun Bhagat; birtist í Tímanum 1940

Breskir rithöfundar
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Wisława Szymborska

Wisława Szymborska, Maria Wisława Anna Szymborska (f. 2. júlí 1923 í Bnin hjá Poznań, d. 1. febrúar 2012 í Kraków) var pólskt ljóðskáld og þýðandi. 

Eftir bernskuár í Toruń fluttist hún með fjölskyldu sinni til Krakár árið 1931 og hefur búið þar síðan. Hún nam pólsku og félagsfræði við Jagiellonska háskólann þar í borg milli 1945 og 1948.

Fyrsta ljóðið hennar - Szukam słowa (ég leita orðsins) - birtist í dagblaði árið 1945.

1954 hlaut Szymborska bókmenntaverðlaun Krakárborgar, verðlaun pólska menningarmálaráðuneytisins 1963, Siegmund-Kallenbach-verðlaunin 1990, Goethe-verðlaunin 1991, og Herder-verðlaunin 1995. Sama ár var hún gerð að heiðursdoktor við Adam-Mickiewicz-háskólann í Poznań. 
Bókmenntaverðlaun Nóbels hlaut hún árið 1996.

Helstu verk 
 Dlatego żyjemy (Þess vegna lifum við) (1952) 
 Pytania zadawane sobie (Spurningar til sjálfrar mín) (1954) 
 Wołanie do Yeti (Kall til snjómannsins) (1957) 
 Sól (Salt) (1962) 
 101 wierszy (101 kvæði) (1966) 
 Sto pociech (Drepfyndið) (1967) 
 Poezje wybrane (Valin ljóð) (1967) 
 Wszelki wypadek (Gæti gerst) (1972) 
 Wielka liczba (Mikill fjöldi) (1976) 
 Ludzie na moście (Fólkið á brúnni) (1986) 
 Poezje: Poems (Ljóðmæli, pólsk - ensk útgáfa) (1989) 
 Lektury nadobowiązkowe (Ekki skyldulesning, - pistlasafn) (1992) 
 Koniec i początek (Endir og upphaf) (1993) 
 Widok z ziarnkiem piasku (Útsýni með sandkorni) (1996) 
 Sto wierszy - sto pociech (Hundrað kvæði til að hlæja að) (1997) 
 Chwila (Augnablik) (2002) 
 Rymowanki dla dużych dzieci (Rímur fyrir stóru börnin) (2003)

Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Pólskir rithöfundar
Dario Fo

Dario Fo (f. 24. mars 1926 í Sangiano, d. 13. október 2016 í Mílanó) er ítalskt leikskáld, leikstjóri og tónskáld. Hann fékk bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1997. Hann er einkum frægur fyrir gamanleiki sem ganga út á háðsádeilu (satíru) og hefur oftsinnis verið harðlega gagnrýndur fyrir verk sín af hægri öflunum á Ítalíu og kaþólsku kirkjunni.

Helstu verk 
 Gli arcangeli non giocano a flipper (1959) 
 Aveva due pistole dagli occhi bianchi e neri (1960)
 Isabella, tre caravelle e un cacciaballe (1963)
 Settimo ruba un po' meno (1964) (Betri er þjófur í húsi en snuðra á þræði)
 La signora è da buttare (1967)
 Mistero buffo (1969) (Skondið sakamál)
 Morte accidentale di un anarchico (1970) (Stjórnleysingi ferst af slysförum)
 Fedayin (1971)
 Non si paga, non si paga! (1974) (Við borgum ekki!)
 Coppia aperta (1983)
 L'uomo nudo e l'uomo in frac (1985) (Nakinn maður og annar í kjólfötum)
 Il papa e la strega (1989)
 Johan Padan a la descoverta delle Americhe (1991)
 Marino libero, Marino è innocente (1998),

Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Ítölsk leikskáld
Mánuður

Mánuður er tímabil sem hefur enga fasta lengd. Upprunalega voru þeir allir 30 sólarhringar og er það nokkurn veginn tíminn sem líður á milli fullra tungla. Yfir söguna hafa lengdir mánaða verið breytilegar og geta núna haft 28 til 31 sólarhringa eftir því hvaða mánuð er um að ræða.

Nú eru 12 mánuðir í árinu og hafa þeir allir sín eigin nöfn, sá fyrsti heitir janúar og sá síðasti desember. Á Íslandi var hins vegar annað skipulag á mánuðum áður en núverandi skipulag var tekið upp.

Núverandi mánaðarskipulag: 
Í gregoríska tímatalinu eru, líkt því júlíanska, tólf mánuðir:
 Janúar (31 dagur)
 Febrúar (28 dagar, 29 á hlaupári)
 Mars (31 dagur)
 Apríl (30 dagar)
 Maí (31 dagur)
 Júní (30 dagar)
 Júlí (31 dagur)
 Ágúst (31 dagur)
 September (30 dagar)
 Október (31 dagur)
 Nóvember (30 dagar)
 Desember (31 dagur)

Eldra mánaðarskipulag 
Á Íslandi var til forna notað eftirfarandi mánaðarskipulag miðað við núverandi tímatal:
 Þorri – Hefst á föstudegi í 13. viku vetrar á bilinu 19. til 25. janúar.
 Góa – Hefst á sunnudegi í 18. viku vetrar á bilinu 18. til 24. febrúar.
 Einmánuður – Hefst á þriðjudegi í 22. viku vetrar á bilinu 20. til 26. mars.
 Harpa – Hefst á næsta fimmtudegi eftir 18. apríl.
 Skerpla – Hefst á laugardegi í 5. viku sumars á bilinu 19. til 25. maí.
 Sólmánuður – Hefst á mánudegi í 9. viku sumars á bilinu 18. til 24. júní.
 Heyannir – Hefst á sunnudegi eftir aukanætur á miðju sumri á bilinu 23. til 30. júlí.
 Tvímánuður – Hefst á þriðjudegi í 18. viku sumars eða hinni 19., ef sumarauki er, á bilinu 22. til 28. ágúst.
 Haustmánuður – Hefst á fimmtudegi í 23. viku sumars á bilinu 20. til 26. september.
 Gormánuður – Hefst á laugardegi á bilinu 21. til 27. Október.
 Ýlir – Hefst á mánudegi í 5. viku vetrar á bilinu 20. til 27. nóvember.
 Mörsugur – Hefst á miðvikudegi í 9. viku vetrar á bilinu 20. til 27. desember.

Tenglar 

 

Tímaeiningar
Trú

Trú er í víðum skilningi að hafa eitthvað fyrir satt eða vona að eitthvað muni gerast. Í þrengri skilningi orðsins getur það átt við trú á yfirnáttúrlegar verur eða algildan sannleika, án bindingar við skipulegan átrúnað. Trú getur einnig verið það að aðhyllast tiltekin trúarbrögð, að tilheyra tilteknu trúfélagi.

Tengt efni 

 Hjátrú
 Trúleysi

Tenglar 

 

Trúarbrögð
Trúarheimspeki
10. öldin

10. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 901 til enda ársins 1000.

Í Kína var Songveldið stofnað og lagði undir sig önnur ríki Kína. Gullöld Íslam náði hátindi sínum. Menning stóð með miklum blóma í al-Andalus, Austrómverska keisaradæminu og Búlgarska keisaradæminu.

Í sögu Evrópu er 10. öldin síðasti hluti ármiðalda og hinna myrku miðalda. Ítalski húmanistinn Lorenzo Valla kallaði þessa öld blý- og járnöld. Í Norður-Evrópu stóð víkingaöld sem hæst. Víkingar lögðu undir sig Normandí í Frakklandi og afkomendur þeirra gerðust Normannar.
9. öldin

9. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 801 til enda ársins 900.

Á þessum tíma stóð endurreisn Karlunga sem hæst í Frankaveldi á sama tíma og Víkingaöld gekk yfir á Norðurlöndum og í Bretlandi. Norrænir landnemar settust að í Danalögum á Englandi, Dublin á Írlandi og skosku eyjunum, auk þess að nema land á Hjaltlandseyjum, Færeyjum og Íslandi, og stofna ríki í Rússlandi. Í Bagdad dró Hús viskunnar til sín marga fræðimenn og Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi var skipaður yfirmaður þess árið 820. Arabíski lögspekingurinn Ahmad ibn Hanbal var hýddur fyrir kenningar sínar í valdatíð Abbasídakalífans Al-Mu'tasim. Á þessari öld stóð blómaskeið klassískrar javískrar menningar í konungsríkinu Mataram á Jövu. Bygging Búddahofsins Borobudur hófst þar líklega um 800. Um miðja öldina var konungsríkið Pagan stofnað þar sem nú er Mjanmar. Í Kína hnignaði Tangveldinu og náttúruhamfarir og lögleysa herjuðu á ríkið. Uppreisn Huang Chao varð upphafið að endalokum þess. Á þessari öld hrundi klassísk menning Maja vegna þurrka og borgarastyrjalda, og borgríkin Palenque, Copán, Tikal og Calakmul voru yfirgefin þegar fólk fluttist norður á bóginn.

9. öldin
8. öldin

8. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 701 til enda ársins 800.

Ár og áratugir 8. aldar 

8. öldin
Heilahimnubólga

Heilahimnubólga er bólga í heilahimnunum umhverfis heilann og mænu. Algengasta orsökin er veiru- eða bakteríusýking.

Tengt efni 
 Heilabólga

Tenglar 
 
 „Heilahimnubólga“; grein á Doktor.is
 „Heilahimnubólga og blóðsýking af völdum meningókokka“; grein af Landlækni.is
 Maurice Ralph Hilleman bandarískur örverufræðingur sem þróaði bóluefni gegn heilahimnubólgu.

Smitsjúkdómar
1808

Árið 1808 (MDCCCVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd
 3. júlí - Konráð Gíslason, málfræðingur og einn Fjölnismanna (d. 1891).
 3. október - Pétur Pétursson, biskup (d. 1891).

Dáin
 22. maí - Jón Jakobsson, sýslumaður í Eyjafjarðarsýslu (f. 1738).

Erlendis 
 1. janúar - Bann við innflutningi þræla til Bandaríkjanna gekk í gildi.
 2. febrúar - Frakkar hertóku Vatíkanið.
 13. mars - Friðrik 6. varð konungur Danmerkur, Noregs og Íslands. Daginn eftir sögðu Danir Svíum stríð á hendur.
 Febrúar- mars - Finnland hernumið af Rússum.
 26. mars - Karl 4. Spánarkonungur sagði af sér og Ferdinand 7. sonur hans tók við.
 Apríl-nóvember - Átök milli Svía og Rússa í Finnlandi. Þeim lauk með því að Svíar yfirgáfu Finnland og það var lýst hluti af Rússlandi.
 Napóleon gerði Jósef Bonaparte bróður sinn að konungi Spánar og spænsku nýlendnanna.

Fædd
 26. febrúar - Honoré Daumier, franskur skopteiknari og myndlistarmaður (d. 1879).
 20. apríl - Napóleon 3., Frakkakeisari (d. 1873).
 17. júní - Henrik Wergeland, norskur rithöfundur (d. 1845).
 8. júlí - George Robert Gray, enskur dýrafræðingur og rithöfundur (d. 1872).
 6. október - Friðrik 7. Danakonungur (d. 1863).
 29. desember – Andrew Johnson, forseti Bandaríkjanna (d. 1875).

Dáin
 13. mars - Kristján 7. konungur Íslands, Danmerkur og Noregs (f. 1749).
 29. maí - Lauritz Andreas Thodal, norskur stiftamtmaður á Íslandi 1770-1785 (f. um 1718).

1808
1809

Árið 1809 (MDCCCIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

1809
1810

Árið 1810 (MDCCCX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 7. maí - Sir George Stuart Mackenzie og Henry Holland læknir komu til Íslands.
 Auðunarstofa á Hólum í Hjaltadal (byggð 1315-1316) rifin.
 Johan von Castenschiold varð amtamaður í Suðuramti.
 Thomas Klog landlæknir sendur af stjórnvöldum til Vestmannaeyja til að kanna orsakir ginklofa sem olli miklum ungbarnadauða þar.

Fædd
 15. apríl - Brynjólfur Pétursson, lögfræðingur og einn Fjölnismanna (d. 1851).

Dáin
 9. september - Halldór Jakobsson, sýslumaður í Strandasýslu (f. 1734).
 Árni Magnússon frá Geitastekk, ferðalangur (líklega; f. 1726).

Erlendis 
 10. janúar - Hjónaband Napóleons Bónaparte og Jósefínu keisaraynju dæmt ógilt.
 11. mars - Napóleon Bónaparte gekk að eiga Maríu Lovísu, dóttur Frans 1. Austurríkiskeisara.
 19. apríl - Venesúela fékk heimastjórn.
 25. maí - Uppreisnarmenn í Argentínu reka spænska varakonunginn úr landi.
 9. júlí - Napóleon innlimar Holland í Frakkland.
 21. ágúst - Sænska þingið kýs franska marskálkinn Jean-Baptiste Bernadotte (síðar Karl 14. Jóhann) krónprins Svíþjóðar.
 16. september - Sjálfstæðisbarátta Mexíkó hófst.
 September - Jörundur hundadagakonungur látinn laus úr fangelsi í Englandi en kyrrsettur í Reading.
 17. október - Oktoberfest í München haldin í fyrsta sinn. Fyrsta hátíðin var til að fagna brúðkaupi Lúðvíks prins af Bæjaralandi.
 Ludwig van Beethoven samdi tónverkið Für Elise.

Fædd
 5. febrúar - Ole Bull, norskur fiðluleikari (d. 1880).
 2. mars - Leó XIII páfi (d. 1903).
 22. febrúar eða 1. mars - Fryderyk Chopin, pólskur píanóleikari og tónskáld (d. 1849).
 8. júní - Robert Schumann, þýskt tónskáld (d. 1856).
 10. ágúst - Camillo Benso greifi af Cavour, ítalskur stjórnmálamaður (d. 1861).
 29. september - Elizabeth Gaskell, breskur rithöfundur (d. 1865).
 15. desember - Peter Andreas Munch, norskur sagnfræðingur (d. 1863).
 24. desember - Vilhelm Marstrand, danskur listmálari (d. 1873).

Dáin
 24. febrúar - Henry Cavendish, breskur vísindamaður (f. 1731).
 19. júlí - Louise af Mecklenburg-Strelitz, drottning Prússlands (f. 1776).
 13. nóvember - Marie Josephine af Savoy, kona Loðvíks 18., síðar Frakkakonungs (f. 1756).

1810
Gomlich áhrifin

Gomlich áhrifin lýsa afleiðingum þess er stelpa öskrar við fögnuð, einkum vegna strákahljómsveitar.

Hugtakið var mótað árið 2000 af sögupersónunni Chef í þættinum South Park sem sýndur er á Comedy Central, er hann veitti Cartman ráðgjöf um hvernig hann gæti gert strákahljómsveitina sína Fingerbang vinsæla. Samkvæmt Chef, þá eru Gomlich áhrifin þau lög eðlisfræðinnar er segja að ef ein stelpa öskrar vegna einhvers, mun það koma öðrum stelpum til að öskra, og mun það stigmagnast þar til allar stelpur í fimm mílna (8 kílómetra) radíus eru öskrandi.

South Park
en:Gomlich effect
Samheiti

Samheiti  eða samnefni eru ólík orð sem þýða það sama (eða nær það sama) andstæðan við þau eru andheiti. Samheiti eru m.a. notuð í rituðu máli til að forðast endurtekningar, í krossgátum og öðrum orðaleikjum og í skáldamáli. Samyrði er aftur á móti orð sem hefur fleiri en eina merkingu.

Tengt efni 
 Listi yfir samheiti í stærðfræðið

Ytri krækjur 

 Einfalt próf úr samheitum, af nýbúavefi Grunnskólans í Þorlákshöfn taminn

Merkingarfræði
Gerðir orða
Slétt tala

Slétt tala er tala, sem talan tveir gengur upp í, þ.e. deiling með tölunni „2“ gefur enga leif.  Deiling með tveimur í núll gefur enga leif og núll telst því slétt tala. Allar tölur, þar sem síðasti tölustafur er slétt tala, eru sléttar tölur. Hinar tölurnar nefnast oddatölur. 

Talnamengi sléttra talna er mengi talnanna 2n, þar sem n er heiltala.

Talnafræði
Þversumma

Þversumma er útkoman sem fæst þegar allir tölustafir tölu eru lagðir saman. Þversumma tölunnar  er því  eða .

Dæmi 
Úr þættinum Skarpari en skólakrakki, 28. okt 2007:

Gefin er þversumman 12

Einnig er gefið að 6*x = y

Finna þarf x og lægsta y þar sem y þarf að hafa þversummuna 12.

Lausn

6*8 = 48 => 4+8 = 12

Stærðfræði
Oddatala

Oddatala er heiltala, sem ekki er slétt tala, þ.e. þar sem deiling með tölunni „2“ gefur leif (þ.e. deiling með tveimur gengur ekki upp). Talan einn er því oddatala, en núll telst slétt tala. Síðasti tölustafur í oddatölu er oddatala.

Talnamengi oddatalna er mengi talnanna 2n+1, þar sem n er heiltala. 

Það er hægt að skilgreina oddatölur út frá síðasta tölustafnum í tölunni. Ef hann er 1, 3, 5, 7, 9 þá telst talan sem oddatala. Neikvæðar oddatölur teljast líka sem oddatölur.

Talnafræði
Ljósár

Ljósár er lengdareining (stjarnfræðieining) sem notuð er í stjörnufræði og heimsfræði. Það er sú fjarlægð sem ljós fer á einu ári í tómarúmi, þ.e. 9,461 × 1012 kílómetrar eða 63.240 stjarnfræðieiningar.

Tengt efni 
 Parsek

Tenglar 
 
 Stjörnufræðivefurinn: Ljósár 

Stjörnufræði
Stjarnfræðilegar mælieiningar
Lengdareiningar
30. febrúar

30. febrúar er samkvæmt gregoríska tímatalinu ekki til þar sem lengd febrúar er venjulega 28 eða 29 dagar. Þrisvar í sögunni hefur hann hinsvegar talið 30. daga.

Svíþjóð (sem á þeim tíma innihélt Finnland) ætlaði frá og með 1700 að breyta úr júlíanska tímatalinu í það gregoríanska með því að sleppa hlaupárum næstu 40 árin. Árið 1700 var þar með ekki hlaupár í Svíþjóð en 1704 og 1708 voru það fyrir mistök þvert á áætlanir Svía og hafði þær afleiðingar að sænska tímatalið varð einum degi á undan því júlíanska en tíu dögum á eftir því gregoríanska. Örlítið var bætt úr ruglingnum árið 1712 þegar tveim dögum var bætt við árið sem samsvöruðu 29. febrúar í júlíanska tímatalinu og 11. mars í því gregoríanska. Svíar skiptu svo loks algerlega í gregoríanska tímatalið árið 1753.

Árið 1929 kynntu Sovétríkin Byltingartímatal Sovétríkjanna þar sem hver mánuður hafði 30 daga og þeir 5 eða 6 dagar sem eftir stóðu voru mánaðarlausir hátíðisdagar. Var þetta tímatal við lýði í tvö ár eða frá 1930 til 1931 en árið 1932 var aftur farið að nota hefðbundna lengd á mánuðum.

Tenglar 
 30. febrúar?  (á ensku)
 30. febrúar 1712  (á ensku)
 Tímtatalsbreyting svía   (á ensku)

Febrúar
Tímatal
Dagatal
Listi yfir mongólsk Aimag

Héruð Mongólíu nefnast Aimag, þau eru 21.

(höfuðborgir innan sviga):
 Arhangay (Tsetserleg)
 Bayan-Ölgiy (Ölgiy)
 Bayanhongor (Bayanhongor)
 Bulgan (Bulgan)
 Darhan-Uul (Darhan)
 Dornod (Choybalsan)
 Dornogovĭ (Saynshand)
 Dundgovĭ (Mandalgovĭ)
 Govĭ-Altay (Altay)
 Govĭsümber (Choyr)
 Hentiy (Öndörhaan)
 Hovd (Hovd)
 Hövsgöl (Mörön)
 Ömnögovĭ (Dalanzadgad)
 Orhon (Erdenet)
 Övörhangay (Arvayheer)
 Selenge (Sühbaatar)
 Sühbaatar (Baruun-Urt)
 Töv (Zuunmod)
 Uvs (Ulaangom)
 Zavhan (Uliastay)

Höfuðborg landsins, Ulaanbaatar, flokkast sem sveitarfélag utan héraða.

Listar tengdir Mongólíu
Mongólía
1889

Árið 1889 (MDCCCLXXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd
 18. maí - Gunnar Gunnarsson, skáld (d. 1975)
 21. október - María Maack, íslensk hjúkrunarkona (d. 1975).
 31. júlí - Júlíana Sveinsdóttir, myndlistakona (d. 1966)
 25. nóvember - Jón Sveinsson, fyrsti bæjarstjóri Akureyrar (d. 1957)

Dáin

Erlendis 

Fædd
 16. apríl - Charlie Chaplin, enskur leikari og leikstjóri (d. 1977).
 7. apríl - Gabriela Mistral, síleskt skáld og Nóbelsverðlaunahafi (d. 1957).
 28. apríl - António de Oliveira Salazar, einræðisherra Portúgals (d. 1970).
 20. apríl - Adolf Hitler, einræðisherra í Þýskalandi (d. 1945).
 21. apríl - Paul Karrer, svissneskur efnafræðingur og handhafi nóbelsverðlaunanna (d. 1971)
 26. apríl - Ludwig Wittgenstein, austurrískur heimspekingur (d. 1951)

Dáin

1889
1888

Árið 1888 (MDCCCLXXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 3. janúar - Bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík. Kristín Bjarnadóttir frá Esjubergi neytti atkvæðisréttar síns fyrst reykvískra kvenna.
 20. ágúst - Þingvallafundur haldinn um stjórnarskrármálið.
 22. nóvember - Mikið tjón vegna óveðurs og stórflóðs um suðvestanvert landið.
 15. desember - Glímufélagið Ármann stofnað.

Fædd
 12. mars - Þórbergur Þórðarson, rithöfundur (d. 1974)
 6. október - Ásmundur Guðmundsson, biskup (d. 1969)

Dáin
 13. ágúst - Helgi Sigurðsson, prestur og fornminjasafnari (f. 1815).

Erlendis 
 31. ágúst til 9. nóvember: Fimm vændiskonur eru myrtar í Whitechapel-hverfi í London. Lögreglan eignar morðin raðmorðingja sem fær gælunafnið Kobbi kviðrista (Jack the Ripper) í fjölmiðlaumfjöllun.

Fædd
 13. júní - Fernando Pessoa, portúgalskt ljóðskáld (d. 1935).
 17. júlí - Shmuel Yosef Agnon, ísraelskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. 1970).
 16. september - Frans Eemil Sillanpää, finnskur rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (d. 1964).

Dáin

1888
1887

Árið 1887 (MDCCCLXXXVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 
 Eitthvert mesta hafísár sem sögur fara af við Íslandsstrendur. Hafísinn náði suður um allt land að Vestmannaeyjum samkvæmt sumum heimildum. Þá varð sumsstaðar hungursneyð.

Fædd

 3. júní - Guðrún frá Lundi, íslenskur rithöfundur (d. 1975)

Dáin
 21. febrúar - Arngrímur Gíslason málari (f. 1829).
 1. ágúst - Hjörleifur Guttormsson prestur (f. 1807).
 2. nóvember - Sigurður B. Sívertsen prestur (f. 1808).

Erlendis 

Fædd
 6. október - Charles-Édouard Jeanneret, síðar þekktur sem Le Corbusier, svissneskur arkitekt (d. 1965).

Dáin

1887
1886

Árið 1886 (MDCCCLXXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 10. apríl - Magnús Stephensen skipaður landshöfðingi í stað Bergs heitins Thorbergs.
 13. apríl - Eggert Theódór Jónassen skipaður amtmaður í Suður- og Vesturamti.
 25. júní - Stórstúka Íslands stofnuð.
 1. júlí - Landsbanki Íslands tekur til starfa.
 3. september - Steypiregn og skriðuföll á Kjalarnesi, mikið tjón á túnum og húsum
 30. nóvember - Tvö skip úr Reykjavík farast í ofsaveðri. Samtals 13 menn drukkna.

Fædd
 19. ágúst - Sigurður Jónasson, íslenskur stjórnmála- og athafnamaður (d. 1965).
 14. september - Sigurður Nordal, rithöfundur og fræðimaður (d. 1974).

Dáin

Erlendis 
 Fyrirtækið Alcoa stofnað.

Fædd
 16. október - David Ben-Gurion, fyrsti forsætisráðherra Ísrael (d. 1973)

Dáin

1886
1885

Árið 1885 (MDCCCLXXXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 18. febrúar - „Varð það stórslys á Seyðisfirði, að snjóflóð tók af 16 íveruhús og varð að bana 24 mönnum (5 börnum), fjöldi manna meiddist; 12 beinbrotnuðu“. 
 1. júlí - Alþingi kemur saman og starfar í 58 daga. Samþykkti það m.a. lög um stofnun landsbanka í Reykjavík.

Fædd
 11. ágúst - Ingibjörg Benediktsdóttir, skáldkona (d. 1953).
 15. október - Jóhannes Sveinsson Kjarval, listmálari (d. 1972)

Dáin

Erlendis 

Fædd
 7. október - Niels Bohr, danskur eðlisfræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. 1962).
 7. nóvember - Frank H. Knight, bandarískur hagfræðingur (d. 1972).

Dáin

Tilvitnanir 

1885
1884

Árið 1884 (MDCCCLXXXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd
 6. júlí - Gísli Guðmundsson, íslenskur gerlafræðingur og frumkvöðull (d. 1928).

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

Tenglar 
 1884 - minnisvert ár í sögu Norðmanna og Íslendinga; grein í Morgunblaðinu 1984

1884