alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ardennafjöll

Ardennafjöll (franska: L'Ardenne, hollenska: Ardennen, vallónska: L'Årdene, lúxemborgíska: Ardennen) eru fjallgarður og skóglendi á meginlandi Evrópu á vatnasviði ánna Moselle og Meuse. Fjallgarðurinn myndaðist fyrir 387,7—382,7 milljón árum á devontímabilinu. Hæsti toppur þeirra er 694 metrar að hæð.

Ardennafjöllin eru að stórum hluta í Belgíu og Lúxemborg en þau ná einnig til Þýskalands og Frakklands. Stærsti hluti fjallgarðsins er í Vallóníu, suðurhluta Belgíu. Austurhluta fjallgarðsins skipar um þriðjungur landsvæðis Lúxemborgar. Svæðið er vaxið þéttum skógi sem leiddi til mikillar uppbyggingar í viðarkolaiðnaði á 18. og 19. öld. Ardennafjöllin voru eitt helsta iðnaðarsvæði í heimi á þessum tíma á eftir Bretlandi. 

Á seinni heimsstyrjöldinni var svæðið talið ófært bifreiðum og skriðdrekum og því var lítið um hervarnir þar. Þjóðverjar nýttu sér varnarleysið til að gera innrás í norðurhluta Frakklands og suðurhluta Belgíu í tvígang: fyrst við orrustuna um Frakkland og svo við Ardennasóknina. 

Ardennafjöll
Fjallgarðar í Evrópu
Írönsk tungumál

Írönsk tungumál eru annar af tveim undirflokkum indóíranskra mála, og sá smærri, hinn verandi indóarísk mál. Um 150–200 milljón manns tala mál þessi og eru flestir mælendur í Íran og Afganistan. Einnig eru þeir í aðliggjandi svæðum næstu landa.

Elstu þekktu mál þessarar greinar eru avestíska og fornpersneska. Þau uppistandandi mál þessa málaflokks sem flesta eiga sér mælendurna eru persneska, tadsikíska, pastú, ossetíska, kúrdíska og balúkíska.

Írönsk tungumál
Indóírönsk tungumál
Avestíska

Avestíska er útdautt indóevrópskt tungumál af írönsku greininni. Það er einkum þekkt fyrir trúartexta Zaraþústratrúarinnar. Hún var töluð í austur Íran. Avestíska lognaðist út af einhvern tíma fyrir Kristsburð sem almennt mál en tórði sem helgisiðamál fram á 7. öld. Greina má einfaldara málkerfi eftir því sem texarnir á málinu verða yngri.

Frumkvöðull á sviði rannsókna á máli þessu var Anquetil du Perron. Höfðu borist til Englands 1633 og 1723 tvö handrit á máli þessu sem enginn gat lesið og barst annað þeirra að lokum til Frakkans Perron. Hélt hann til Indlands og dvaldist hjá Zaraþústraprestum í Súrat í 7 ár og lærði mál þeirra. Komst hann þar ennfremur yfir nokkur handrit sem hann síðan tekur heim með sér til baka og rannsakaði í 10 þar til hann gaf út þýðingar á þeim.

Rasmus Rask lét einnig að sér kveða á sviði athugana á þessu máli og skrifaði ritgerð um það: Om Zendsprogets og Zendavestas Ælde og Ægthæd.

Fornmál
Indóírönsk tungumál
Tungumál í Íran
Djúla

Djúla er tungumál í Mande tungumálaættinni sem er talað í Búrkína Fasó, Fílabeinströndinni og Malí.

Afrísk tungumál
Tongíska

Tongíska er ástrónesískt mál talað af 80 000 manns á Tonga (Vináttueyjum) þar sem það hefur opinbera stöðu ásamt ensku.
Það er ritað með latínuletri.

Ástrónesísk tungumál
Nukuʻalofa

Nukuʻalofa er höfuðstaður Tonga. Liggur bærinn á norður strönd Tongatapu-eyjar.
Um 25.000 manns búa í bænum.

Tonga
Afróasísk tungumál

Afróasísk tungumál eru stór ætt um það bil 300 tungumála og mállýskna. Um það bil 350 milljón manns tala afróasísk tungumál og því hefur ættin fjórða stærsta mælendafjölda allra tungumálaætta (á eftir indóevrópskum, sínó-tíbeskum og nígerkongótungumálum).

Ættin skiptist í sex greinar: berbískt, egypskt, kúsískt, ómótískt, semískt ogtjadískt. Afróasísk tungumál eru töluð í Austurlöndum nær, Norður-Afríku og stórum hlutum norðaustur- og Mið-Afríku.

Langstærsta mál afróasísku ættarinar er arabíska, sem er þar að auki stærst semískra mála. Meðal stærri afróasískra tungumála eru amharíska, haúsa, hebreska, orómó, sómalíska og tígrinja. Til viðbótar tilheyra nokkur fornmál  afróasísku ættinni, svo sem akkadíska, biblíuhebreska og fornegypska.

Afróasísk tungumál
Kúsísk tungumál

Kúsísk mál eru ein af stofngreinum afróasísku málaættarinnar.

Fjörutíu tungumál teljast til kúsískra mála en um 15 milljón manns tala þau. Stærsta kúsíska málið er orómó sem talað er af 10 milljónum.

Málsvæðið er Eþíópía, Sómalía og Norðvestur-Kenía. Tungumálið beja í Austur-Súdan hefur stundum verið flokkað sem kúsískt mál en fremur er nú talið að flokka beri það utan kúsískra mála.

Kúsísk tungumál
Afróasísk tungumál
Orómó

Þessi grein fjallar um tungumálið. Sjá síðuna Orómóar fyrir samnefnt þjóðarbrot sem talar málið.
Orómó er kúsískt mál talað af um 10 milljónum í Eþíópíu og Kenía. Það er ritað með amharísku letri.

Kúsísk tungumál
Afróasísk tungumál
Ómótísk tungumál

Ómótísk mál eru ein af stofngreinum afróasísku málaættarinnar. Ómótísk mál eru töluð af um 2 milljónum manna í Ómó-dal í Suður-Eþíópíu.

Ómótísk tungumál voru áður flokkuð sem grein kúsískra mála en eru nú talin flokkast sem stofngrein. Þau telja um fjörutíu tungumál.

Ómótísk tungumál
Afróasísk tungumál
Tjadísk tungumál

Tjadísk mál eru ein af stofngreinum afróasísku málaættarinnar. Alls tala um 30 milljón manns tjadísk mál á svæði sem nær frá norður Gana til Mið-Afríkulýðveldisins.

Mikilvægast tjadískra mála er haúsa, en önnur sem nefna má eru kotoko, múhí og angas.

Afróasísk tungumál
Tífínagh

Tífínagh er leturgerð sem er notuð í sumum Berba-málum

Letur

Eftirfarandi eru stafir í hefðbundnu Tifinagh og Neo-Tifinagh:

Unicode

Tífínagh var bætt við Unicode standard í mars 2005, í útgáfu 4.1.

Unicode block range fyrir Tífínagh er U+2D30–U+2D7F:
Kattarmjálmsheilkenni

Kattarmjálmsheilkenni er meðfætt heilkenni sem byggist á úrfellingu (tapi) á hluta af styttri armi litnings nr. 5.  Einkennið er kennt við kattarmjálm vegna þess að nýfædd börn með þetta heilkenni gráta á sérkennilegu hátóna gráthljóði, sem líkist kattarmjálmi.

Heilkenni
Smith–Magenis-heilkenni

Smith–Magenis-heilkenni er heilkenni sem stafar af því að hluti af litningi 17 starfar ekki eðlilega. Einkenni heilkennisins koma meðal annars í miðtaugakerfi og í þroska og hegðun en einnig eru oft til staðar útlitssérkenni, missmíðar á líffærum og svefntruflanir.

Heimildir 
 Smith-Magenis heilkenni (Greiningar- og ráðgjafarstöð Ríkisins)
 Smith-Magenis foreningen (Danskur upplýsingavefur um Smit h-Magenis heilkenni)

Heilkenni
Hleðslustöð

Hleðslustöð, jafnframt kölluð hlaða, er stöð þar sem hlaða má rafbíla eða önnur rafknúin ökutæki. Hleðslustöðvum fer fjölgandi í mörgum löndum vegna innleiðingar rafbíla. Hleðslustöðvar má finna á ólíkum stöðum, svo sem í götunni, á bílaplönum við skrifstofur og verslunarmiðstöðvar og við stofnbrautir. 

Tíðkast hefur að bjóða rafmagn til hleðslu rafbíla gjaldfrjálst en gjaldtaka er hafin í nokkrum löndum eftir því sem markaðshlutdeild virkra rafbíla eyskt. Til er fjöldi mismunandi tengja en til að mæta þörfum eigenda bíla frá ólíkum framleiðendum er boðið upp á breytistykki. Sumar hleðslustöðvar eru þó reknar af bílaframleiðendum, svo sem Tesla, sem einskorða notkun hleðsustöðva við sína eigin bíla.

Heimildir 

Rafbílar
Rafbílavæðing
Kingston (Tennessee)

Kingston er borg í Tennessee í Bandaríkjum. Íbúafjöldi var 5.840 árið 2016.

Borgir í Tennessee
Þjóðarmorð

Þjóðarmorð felst í vísvitandi aðgerðum til að útrýma tiltekinni þjóð, þjóðarbroti, kynþætti eða trúarhópi að hluta eða í heild. Þessi skilgreining er sett fram í þjóðarmorðssáttmála Sameinuðu þjóðanna sem samþykktur var árið 1948. Meðal dæma um þjóðarmorð eru Helförin, þjóðarmorð Tyrkja á Armenum og þjóðarmorðið í Rúanda.

Talið er að um það bil fjörutíu og þrjú þjóðarmorð hafi átt sér stað á tímabilinu 1956–2016 og að þau hafi valdið dauða um 50 milljón manns og flæmt önnur 50 milljón manns í burtu.

Heimildir 

 
Morð
Rosengård

Rosengård var borgarhluti í Malmö í Svíþjóð. Þann 1. júlí 2013 var hann sameinaður Husie í nýjan borgarhluta sem heitir Öster. Árið 2012 voru íbúar Rosengård 23.563 en flatarmál borgarhlutans var 332 hektarar. Margir innflytjendur hafa sest að í Rosengård: árið 2008 voru 86% íbúa af erlendum uppuna.

Árið 2008 brutust óeirðir út í Rosengård þar sem unglingar og lögreglan tókust á. Kveikt var í bílum, vögnum, söluturnum, endurvinnslustöðvum og hjólagrindum. Aðdragandi óeirðanna var lokun húsnæðis sem notað hafði verið undir starfsemi mosku. Óeirðirnar voru meðal þeirra ofbeldisfyllstu sem þekkst hefur í Svíþjóð. Óeirðunum lauk þegar lögreglulið frá Gautaborg og Stokkhólmi voru send á vettvanginn.

Malmö
Söngbók

Söngbók eða líbrettó (ítalska: libretto „bæklingur“) er texti fyrir langt söngverk eins og óperu, óperettu, grímuleik, óratoríu, kantötu eða söngleik. Orðið er líka stundum notað yfir texta langra trúarlegra tónverka eins og messu, sálumessu eða kirkjukantötu, og líka stundum yfir söguþráðinn í ballett. 

Oftast er söngbókin samin af öðrum en tónskáldinu sem semur tónlistina. Meðal frægra söngbókahöfunda eru Pietro Metastasio (1698–1782) sem samdi texta við tónverk eftir mörg frægustu tónskáld Rómar á þeim tíma, Lorenzo Da Ponte sem samdi textann við þrjár af frægustu óperum Mozarts og Arrigo Boito sem samdi texta við tvær óperur Verdis. Í þessum tilvikum var misjafnt hvort tónlistin eða textinn koma á undan. Stundum semja tónskáldin sjálf textann, eins og til dæmis Richard Wagner, og stundum vinna textahöfundur og tónskáld náið saman að verkinu. Dæmi um fræg tvíeyki tónskálds og textahöfundar eru Gilbert og Sullivan og Rodgers og Hammerstein. Stundum eru söngtextarnir aðgreindir frá töluðu máli og samdir af ljóðskáldi/textahöfundi meðan leikskáld semur textann (handritið). Þannig er Fiðlarinn á þakinu með tónlist eftir Jerry Bock, söngtexta eftir Sheldon Harnick og handrit eftir Joseph Stein. 

Óperur
Óperettur
Söngleikir
Karl 7. Frakkakonungur

Karl 7. (22. febrúar 1403 – 22. júlí 1461), kallaður Karl sigursæli, var konungur Frakklands frá 1422 til 1461. Hann var fimmti konungur Frakklands af Valois-ætt. Karls er gjarnan minnst vegna samskipta sinna við Jóhönnu af Örk og vegna þess að á hans tíma snerist gæfan Frökkum í vil í hundrað ára stríðinu.

Karl var sonur Karls 6. og Ísabellu af Bæjaralandi. Árið 1418 náði Karl, þá erfðaprins, að forðast handtöku þegar óvinir hans úr hópi Búrgúnda hertóku París. Hann flúði til Bourges og lýsti sig ríkisstjóra franska konungdæmisins þar sem faðir hans hafði misst vitið og var óhæfur til að stjórna ríkinu þar sem hann hafði orðið eftir í París þegar Jóhann óttalausi hertogi af Búrgúnd náði þar völdum. Karl erfðaprins stóð líklega fyrir því að Jóhann var myrtur þann 10. september 1419.

Með Troyes-sáttmálanum sem Karl 6. gerði árið 1420 var Karl sviptur erfðarétti sínum og hinni ensku Lancaster-ætt veitt konungsvald yfir Frakklandi. Karl 7. lýsti sig þó samt konung þegar faðir hans dó þann 21. október 1422. Ekki var nein sátt um þetta tilkall Karls og því varð hann einungis konungur í hluta af Frakklandi og var studdur í borgarastríðinu sem þá hafði brostið á af Armaníökum (Armagniac) gegn Búrgúndum sem studdu Valois-Búrgúnd-ættina á konungsstól. Karl var uppnefndur „konungurinn af Bourges“ af andstæðingum sínum. Staða hans batnaði þó til muna þegar Jóhönnu af Örk tókst í nafni Karls að hertaka Orléans og gerði Karli kleift að hljóta formlega krýningarathöfn í Reims.

Karl lét helga krýningu sína í Reims þann 17. júlí 1429 og studdi þannig lögmæti tilkalls síns til frönsku krúnunnar. Hann réðst til atlögu gegn Búrgúndum sem voru hliðhollir Englendingum en samdi jafnframt um vopnahlé við Filippus góða af Búrgúnd og skrifaði síðan með honum undir Arras-sáttmálann árið 1435. Þar með var endi bundinn á borgarastyrjöldina sem hafði geisað frá árinu 1407 milli Armaníaka og Búrgúnda. Upp frá því gat Karl einbeitt sér að stríðinu gegn Englendingum og tókst að reka þá út úr franska konungdæminu með lokasigri sínum í orrustunni við Castillon árið 1453. Þar með lauk hundrað ára stríðinu.

Karl einbeitti sér síðan að því að byggja upp vald krúnunnar með því að leggja áherslu á hlutverk konungsins sem verndara frönsku kirkjunnar. Síðustu valdaár Karls einkenndust af rígi milli hans og sonar hans, sem átti eftir að setjast á konungsstól sem Loðvík 11. Frakkakonungur.

Heimild 
 

Frakkakonungar
Hundrað ára stríðið
Valois-ætt
Brandon Sanderson

Brandon Sanderson (f. 19. desember 1975) er bandarískur rithöfundur vísinda- og fantasíusagna.  Meðal bóka hans er bókaflokkurinn The Stormligh Archive. Brandon Sanderson lauk við fantasíuseríu Roberts Jordan, The Wheel of Time.

Heimildir 
 Tók við kyndlinum af Jordan, Morgunblaðið 01. maí (01.05.2011), bls 44

Bandarískir rithöfundar
Harry Kane

Harry Edward Kane (fæddur 28. júlí 1993) er enskur knattspyrnumaður sem spilar sem framherji fyrir enska úrvalsdeildarliðið Tottenham Hotspur og enska landsliðið. Hann er 3. hæsti markaskorari úrvalsdeildarinnar frá upphafi og með landsliðinu. Kane hefur skorað 350 mörk í öllum keppnum í efstu stigum knattspyrnu og flest mörk fyrir sama úrvalsdeildarlið á Englandi.

Kane hóf að leika með aðalliði Tottenham árið 2011 en var þá ekki orðinn fastamaður og var lánaður til ýmissa liða (Leyton Orient, Millwall, Leicester City og Norwich City). Tímabilið 2014–15 var hann orðinn fastamaður í Tottenham og skoraði 21 mark í deildinni og alls 31 mark á tímabilinu. Tímabilin 2015–16, 2016–17 og 2020-2021 (og stoðsendingahæstur) varð Kane markakóngur úrvalsdeildarinnar. 

Árið 2017 sló hann 22 ára gamalt met Alan Shearer yfir mörk skoruð á einu ári og í byrjun árs 2018 náði hann þeim áfanga að skora 100 mörk í úrvalsdeildinni. Hann sló einnig met sitt yfir mörk skoruð á einu tímabil; 30 mörk (Mohamed Salah varð hins vegar markakóngur með 32 mörk).

Í byrjun tímabils 2020 lagði Kane upp 4 mörk á Son Heung-min í leik gegn Southampton sem er met í úrvalsdeildinni. Samspil þeirra tveggja hefur skilað um 40 mörkum og slógu þeir met Frank Lampard og Didier Drogba árið 2022.

Í maí 2021 lýsti Kane því yfir að hann vildi yfirgefa Spurs eftir tímabilið sem var að ljúka. Líkleg félög til að kaupa Kane voru Manchester City, Chelsea og Manchester United. Kane ákvað að lokum að halda kyrru hjá Spurs.

Landsliðsferill

Kane hefur spilað með aðallandsliðinu síðan 2015. Hann varð markakóngur á HM 2018 með alls 6 mörk. Hann skoraði 3 mörk úr vítaspyrnum og þrennu í leik gegn Panama. Kane sló met í nóvember 2019 þegar hann skoraði þrennu tvo leiki í röð á Wembley. 
Auk þess skoraði hann í öllum átta leikjum undankeppni EM 2020 og varð markahæstur með 12 mörk.

Sumarið 2022 skoraði Kane 50. landsliðsmark sitt í 1-1 jafntefli gegn Þýskalandi í Þjóðadeildinni.

Tilvísanir
Enskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1993
Alberto Fujimori

Alberto Kenya Fujimori Inomoto (f. 28. júlí 1938) er perúskur fyrrverandi stjórnmálamaður sem var 62. forseti Perú frá 28. júlí 1990 til 22. nóvember 2000. Fujimori er afar umdeildur leiðtogi sem lauk stjórnartíð sinni með því að flýja til Japans í miðju stjórnmálahneyksli sem varðaði spillingu og mannréttindabrot. Ríkisstjórn hans er kennd við „fujimorisma“ og er þekkt fyrir að hafa sigrað uppreisn maóistahópsins Skínandi stígs og fyrir að hafa komið á efnahagslegum stöðugleika í Perú. Jafnvel á meðan Fujimori var sóttur til saka fyrir glæpi gegn mannkyninu árið 2008 lýstu tveir þriðju Perúmanna yfir ánægju með forsetatíð hans.

Fujimori er af japönskum ættum og flúði því til Japans þegar hann var ákærður fyrir spillingu árið 2000. Þegar hann kom til Japans reyndi hann að segja af sér sem forseti með faxskilaboðum en afsögn hans var hafnað af perúska þinginu, sem vildi heldur leysa hann úr embætti með vantrauststillögu. Fujimori var eftirlýstur í Perú vegna ásakana um spillingu og mannréttindabrot og dvaldi því í sjálfskipaðri útlegð þar til hann var handtekinn í heimsókn til Síle árið 2005. Hann var framseldur til Perú svo hægt væri að rétta yfir honum næsta ár.

Í desember 2007 var Fujimori sakfelldur fyrir að skipa húsleit og eignatöku án leitarheimildar og var dæmdur í sex ára fangelsi. Hæstiréttur Perú staðfesti dóminn eftir áfrýjun. Í apríl 2009 var Fujimori sakfelldur fyrir frekari mannréttindabrot og dæmdur til 25 ára fangelsisvistar fyrir að hafa stuðlað að morðum og mannránum dauðasveitarinnar Grupo Colina á meðan ríkisstjórn hans barðist gegn vinstrisinnuðum skæruliðum á tíunda áratugnum.

Dómurinn, sem staðfestur var af þremur dómurum, var fyrsta skiptið sem lýðræðislega kjörinn þjóðhöfðingi var framseldur til heimalands síns og sakfelldur fyrir mannréttindabrot. Fujimori var sakfelldur fyrir morð, líkamsárás og tvenn mannrán. Í júlí 2009 var Fujimori dæmdur í sjö og hálfs árs fangelsi fyrir fjárdrátt eftir að hann viðurkenndi að hafa gefið forstjóra leyniþjónustu sinnar 15 milljónir Bandaríkjadala úr ríkissjóði Perú. Tveimur mánuðum síðar lýsti hann sig sekan í enn einum spillingarréttarhöldunum og var dæmdur til sex ára fangelsisvistar í viðbót. Samkvæmt perúskum lögum afplánaði Fujimori allar fangelsisvistirnar samtímis og kom því ekki til með að sitja inni lengur en 25 ár. Árið 2017 náðaði Pedro Pablo Kuczynski forseti Fujimori af mannúðarástæðum vegna veikinda hans en eftir áfrýjun var náðunin ógilt árið 2018 og svo fyrirskipað að Fujimori skyldi fangelsaður á ný.

Samkvæmt spillingarvísitölu Transparency International frá árinu 2004 er Fujimori sjöundi spilltasti þjóðhöfðingi nútímasögunnar. Dóttir Fujimori er Keiko Fujimori, sem er virk í perúskum stjórnmálum og tapaði naumlega kjöri til forseta árin 2011, 2016 og 2021.

Tilvísanir

Forsetar Perú
La Grosse tête

La Grosse tête (Stórhöfði) er áttunda bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska Série Le Spirou de…) þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2015. Höfundar sögunnar eru Makyo og Toldac en listamaðurinn Tehem teiknaði.

Söguþráður 

Valur sendir frá sér bók um ævintýri þeirra Svals, en gerir sinn hlut í atburðarásinni stærri en efni stóðu til, sem veldur togstreitu þeirra á milli. Ekki bætir úr skák að bókin selst lítið sem ekkert, sem veldur Val sárum vonbrigðum.

Meðan á þessu stendur rænir herinn völdum í Bretzelburg og Lárus konungur og Bogga prinsessa, þjóðhöfðingi grannríkisins Makabasta (sjá: Neyðarkall frá Bretzelborg) eru sett af. Blaðakonan Bitla ákveður að efna til fjársöfnunar fyrir flóttamenn frá Bretzelborg. Svalur og Valur setja upp leikritog fá góða dóma. Í kjölfarið heimsækja þeir flóttamannabúðir Bretzelborgara og heyra um kúgunina í landinu, sem einkum felst í skefjalausu pylsuáti.

Kvikmyndaframleiðandi ákveður að koma á hvíta tjaldið bók Vals, sem byggð er á ævintýrinu úr La mauvaise tête og eru félagarnir ráðnir sem leikarar. Handritinu er þó breytt á þann hátt að Svalur verður aðalstjarnan og öðlast heimsfrægð og lifir í vellystingum en Valur verður sífellt bitrari.

Ákveðið er að ráðast í gerð framhaldsmyndar eftir sögunni Fanginn í styttunni, en af fjárhagslegum ástæðum er ákveðið að taka hana upp í Bretzelborg. Uppreisnarmenn ræna Sval og Val meðan á tökum stendur og þeir ákveða að ganga til liðs við uppreisnina með aðstoð Bitlu. Þeim tekst að brjóta herinn á bak aftur með hjálp töfralyfs frá Sveppagreifanum sem þeir byrla í matarskammt hermannanna og Lárus og Bogga taka aftur við valdataumunum.

Fróðleiksmolar 

 Sagan er full af vísunum í fyrri sögur bókaflokksins, einkum þó Neyðarkall frá Bretzelborg og La mauvaise tête.
 Sagan einkennist af mikilli togstreitu milli Svals og Vals, ekki síst eftir að Svalur verður unnusti frægrar sjónvarpskonu sem Valur var hugfanginn af.

Svalur og Valur

Bókaárið 2015
Sagölur

Alnus serrulata, er runni af birkiætt. Það er ættað úr austur Norður Ameríku og finnst í vestur-Nova Scotia og suður-New Brunswick suður til Florida og Texas.

Lýsing

Alnus serrulata er stór runni eða lítið tré sem getur orðið að 2,5 til 4m hátt og bolurinn 15 sm í þvermál. Það er yfirleitt margstofna frá rót. Börkurinn er grábrúnn, sléttur og er mjög bitur og herpandi á bragðið.

Nytjar
Þar sem sagölur vex á árbökkum, verður hann oft til að gera þá stöðugri og frjósamari (niturbinding). Hann er einnig notaður í grasalækningum, svo sem við niðurgangi, hósta, tannpínu og munnangri.

Tilvísanir

1.	Seiler, John R., Jensen, Edward C., and Peterson, John A.. "Alnus Serrulata Fact Sheet." VT Forest Biology and Dendrology. Virginia Tech. Department of Forest Resources and Environmental Conservation, 2010. Web. 9 May 2011. <http://dendro.cnre.vt.edu/dendrology/syllabus/factsheet.cfm?ID=8>.

2.	Mohlenbrock, Robert H. "Plant Fact Sheet." USDA. USDA NRCS PLANTS, 30 Jan. 2002. Web. 25 Jan. 2011. <http://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_alse2.pdf>.

3.	Tenaglia, Dan. "Alnus Serrulata Page." Missouri Flora Web Page. Missouriplants, 8 Feb. 2007. Web. 10 May 2011. <http://www.missouriplants.com/Catkins/Alnus_serrulata_page.html >.

4.	Seton, Ernest Thompson. "Betulaceae." The Forester's Manual; Or, The Forest Trees of Eastern North America ... 10th ed. Vol. 9. Garden City, NY: Doubleday, Page &, 1912. 57. Print.

5.	Fergus, Charles, and Amelia Hansen. Trees of New England: a Natural History. Guilford, CT: FalconGuide, 2005. 4. Print.

6.	Seton, Ernest Thompson. The Book of Woodcraft. Garden City, NY: Garden City Pub., 1921. 383. Print.

7.      Tatnall, Robert Richardson. Flora of Delaware and the Eastern Shore; an Annotated List of the Ferns and Flowering Plants of the Peninsula of Delaware, Maryland and Virginia. [Wilmington]: Society of Natural History of Delaware, 1946. 99. Print.

Ytri tenglar
USDA Plants Profile: Alnus serrulata 

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Yosuke Ideguchi

Yosuke Ideguchi (fæddur 23. ágúst 1996) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 11 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Kenyu Sugimoto

Kenyu Sugimoto (fæddur 18. nóvember 1992) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 5 leiki og skoraði 1 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Shintaro Kurumaya

Shintaro Kurumaya (fæddur 5. apríl 1992) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Junya Ito

Junya Ito (fæddur 9. mars 1993) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Hiroyuki Abe

Hiroyuki Abe (fæddur 5. júlí 1989) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Kosuke Nakamura

Kosuke Nakamura (fæddur 27. febrúar 1995) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Naomichi Ueda

Naomichi Ueda (fæddur 24. október 1994) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Genta Miura

Genta Miura (fæddur 1. mars 1995) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Shoma Doi

Shoma Doi (fæddur 21. maí 1992) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Kazuki Nagasawa

Kazuki Nagasawa (fæddur 16. desember 1991) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Sei Muroya

Sei Muroya (fæddur 5. apríl 1995) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Shuto Yamamoto

Shuto Yamamoto (fæddur 1. júní 1985) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Kento Misao

Kento Misao (fæddur 16. apríl 1996) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Japanskir knattspyrnumenn
Edu Coimbra

Edu Coimbra (fæddur 5. febrúar 1947) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

brasilískir knattspyrnumenn
Toninho Cerezo

Toninho Cerezo (fæddur 21. apríl 1955) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 57 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

brasilískir knattspyrnumenn
Milton Queiroz da Paixão

Milton Queiroz da Paixão (fæddur 1. apríl 1958) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 31 leiki og skoraði 6 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

brasilískir knattspyrnumenn