alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1662

Árið 1662 (MDCLXII í rómverskum tölum) var 62. ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 1. febrúar - Kínverski sjóræninginn Koxinga náði Sjálandsvirki Hollendinga á Tævan á sitt vald eftir níu mánaða umsátur og stofnaði þar konungsríkið Tungning.
 15. febrúar - Ragnheiður Brynjólfsdóttir ól sveinbarn í Bræðratungu og Daði Halldórsson gekkst við faðerninu.
 19. febrúar - Samkvæmt konunglegri tilskipun breyttust 49 dönsk og norsk lén í ömt.
 4. mars (öskudagur) - Fjórtán menn drukknuðu þegar tveir áttæringar í eigu konungs fórust á Lambastaðaröst.
 9. maí - Samuel Pepys ritaði í dagbók sína að hann hefði séð Punch og Judy-brúðuleikhús þennan dag leikið af ítölskum brúðumeistara, sem er elsta heimild um brúðuleikhús af þessu tagi í Englandi.
 16. maí - Hlóðaskattur tekinn upp í Englandi, Wales og Skotlandi.
 30. maí - Karl 2. Englandskonungur giftist Katrínu af Braganza. 
 15. júlí - Konunglega breska vísindafélagið fékk konungsbréf.
 28. júlí - Erfðahyllingin var undirrituð á Kópavogsfundinum.
 27. október - Karl 2. Englandskonungur seldi Frökkum bæinn Dunkerque sem Englendingar höfðu lagt undir sig fimm árum áður.
 20. desember - Nicolas Fouquet, fjármálaráðherra Frakklands, var dæmdur í útlegð.
 26. desember - Leikritið Kvennaskólinn eftir Moliére var frumsýnt.

Ódagsettir atburðir 
 Bókin Rökfræðin eða listin að hugsa (Logique Port-Royal) kom fyrst út í Frakklandi.
 Robert Hooke gaf út ritið Micrographia um athuganir sínar með smásjá.
 Aðalútgerðarmenn tóku við Íslandsversluninni af Fyrsta íslenska verslunarfélaginu.
 Magnús Björnsson lögmaður sagði af sér og Þorleifur Kortsson var kjörinn lögmaður norðan og vestan.
 Þormóður Torfason sendur til að safna handritum á Íslandi.

Fædd 
 30. apríl - María 2. Englandsdrottning (d. 1694).
 11. júní - Tokugawa Ienobu, japanskur herstjóri (d. 1712).
 11. júlí - Maximilían 2. Emmanúel, kjörfursti í Bæjaralandi (d. 1726).
 13. desember - Francesco Bianchini, ítalskur heimspekingur (d. 1729).

Dáin 
 19. ágúst - Blaise Pascal, franskur stærðfræðingur, eðlisfræðingur og heimspekingur (f. 1623).
 20. nóvember - Leópold Vilhjálmur, erkihertogi af Austurríki (f. 1614).
 6. desember - Magnús Björnsson, lögmaður norðan og vestan (f. 1595).

Opinberar aftökur 
 Þórður Magnússon hengdur við Flókadalsá í Borgarfirði, fyrir þjófnað.

Tilvísanir 

1662
1661-1670
1574

Árið 1574 (MDLXXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Fermingar teknar upp fyrir tilstilli Guðbrands Þorlákssonar Hólabiskups.
 Konungsbréf gefið út um að Alþingi skyldi flutt frá Þingvöllum í Kópavog. Af því varð þó ekki.

Fædd
 Jón lærði Guðmundsson, fræðimaður (d. 1658).
 Björn Jónsson á Skarðsá, annálaritari (d. 1655).
 Kristín Guðbrandsdóttir, húsfreyja í Ögri (d. 1652).

Dáin

Erlendis 
 23. febrúar - Fimmta trúarbragðastríðið gegn húgenottum hófst í Frakklandi.
 30. maí - Hinrik af Anjou, nýlega kjörinn konungur Póllands, varð Hinrik 3. Frakkakonungur þegar Karl 9. bróðir hans lést. Móðir þeirra, Katrín af Medici, stýrði ríkinu þar til Hinrik sneri aftur frá Póllandi.
 Borgin Ufa var reist að skipan Ívans grimma sem virki til að verja verslunarleið yfir Úralfjöllin frá Kazan.
 Bygging Krónborgarhallar við Eyrarsund hófst.

Fædd
 6. maí - Innósentíus 10. páfi (d. 1655 ).
 14. október - Anna af Danmörku, drottning Skotlands og síðar Englands, kona Jakobs 6. (Jakobs 1.) (d. 1519).

Dáin
 21. apríl - Kosímó I stórhertogi af Toskana (f. 1519).
 30. maí - Karl 9. Frakkakonungur (f. 1550).
 27. júní - Giorgio Vasari ítalskur listmálari, arkitekt og ævisagnaritari (f. 1511).

1574
1571-1580
1615

Árið 1615 (MDCXV í rómverskum tölum) var fimmtánda ár 17. aldar sem byrjaði á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 Veturinn - Hafís var um allt Ísland og meðal annars selveiði á ís á Suðurnesjum. Bjarndýr gengu víða á land og var eitt drepið á Hólum.
 22. janúar - Sengokutímabilinu lauk með því að her Tokugawa Ieyasu náði Ósakakastala í Japan á sitt vald. 
 2. maí - Þrettán skip fórust og áttatíu menn drukknuðu í aftakaveðri á Breiðafirði.
 5.-13. október - Spánverjavígin áttu sér stað á Vestfjörðum.

Ódagsettir atburðir 
 Annað bindi Don Kíkóta eftir Miguel de Cervantes kom út.
 Grolsch-brugghúsið var stofnað í Groenlo í Hollandi.
 Johannes Kepler gaf út fyrsta bindi ritsins Dissertatio cum Nuncio Sidereo þar sem hann setti fram hugmyndina um sporbauga plánetanna.

Fædd 
 13. janúar - Henrik Bjelke, norskur aðmíráll (d. 1683).
 25. janúar - Govert Flinck, hollenskur listmálari (d. 1660).
 5. nóvember - Íbrahim 1. Tyrkjasoldán (d. 1648).
 12. nóvember - Richard Baxter, enskur kirkjuleiðtogi (d. 1691).
 24. nóvember - Filippus Vilhjálmur, kjörfursti í Pfalz (d. 1690).

Dáin 
 4. mars - Hans von Aachen, hollenskur listmálari (f. 1552).
 27. maí - Margrét af Valois, drottning Frakklands og Navarra (f. 1553).

1615
1611-1620
Hallgerður Höskuldsdóttir

Hallgerður Höskuldsdóttir (10. öld) var þekkt undir nafninu Hallgerður langbrók, að líkindum vegna þess að hún hefur verið hávaxin og leggjalöng, eða að nafn hennar hafi verið ranglega skráð sem langbrók í stað langbrok sem þýðir langt hár.

Hallgerður var dóttir Höskuldar Dala-Kollssonar og konu hans, Jórunnar Bjarnardóttur, sem bjuggu á Höskuldsstöðum í Laxárdal í Dalasýslu. Hún var systir þeirra Þorleiks og Ólafs páa, en frá sonum þeirra, Bolla og Kjartani, segir í Laxdæla sögu. Hallgerður þótti kvenna fríðust, en var að sama skapi geðstór og óstýrilát. Fóstri hennar hét Þjóstólfur og var hann vígamaður mikill.

Hallgerður var ung að árum er faðir hennar gifti hana að henni forspurðri og líkaði henni það stórilla. Fyrsti maður hennar var Þorvaldur Ósvífursson er bjó undir Felli á Meðalfellsströnd (Staðarfelli á Fellsströnd). Hann sló Hallgerði utan undir er hún sakaði hann um nísku og fyrir það drap Þjóstólfur hann. Síðar giftist hún Glúmi Óleifssyni, en bræður hans voru Ragi og Þórarinn lögsögumaður. Bjuggu þau á Varmalæk í Borgarfirði. Dóttir þeirra hét Þorgerður Glúmsdóttir og varð hún húsfreyja á Grjótá í Fljótshlíð, gift Þráni Sigfússyni, sem Skarphéðinn drap og var móðir Höskuldar Hvítanessgoða. Hallgerður og Glúmur unnust mjög en þó sló Glúmur hana kinnhest og fyrir það drap Þjóstólfur hann einnig þó svo að Hallgerður bæði honum griða.

Hallgerður skipti löndum við Þórarin mág sinn, hann fékk Varmalæk en hún Laugarnes við Reykjavík. Nokkru síðar giftist hún Gunnari Hámundarsyni á Hlíðarenda og var húsfreyja þar. „Af henni mun standa allt hið illa er hún kemur austur hingað“ sagði Njáll á Bergþórshvoli við Gunnar um þann ráðahag. Eitt vor varð þurrð í búi þeirra Hlíðarendahjóna og sendi Hallgerður þá Melkólf þræl til að stela í Kirkjubæ á Rangárvöllum, en þar hafði hann verið áður og þekkti öll húsakynni. Er Gunnar komst að þessu sló hann Hallgerði kinnhest og kvaðst ekki vilja vera þjófsnautur. Þennan kinnhest mundi hún honum er hún neitaði að gefa honum lokk úr hári sínu áður en hann var veginn. Hefur það verið túlkað á ýmsa vegu af bókmenntafræðingum. Synir Gunnars og Hallgerðar voru Grani og Högni og var Högni vinur Skarphéðins, en Grani ekki.

Eftir víg Gunnars fór Hallgerður að Grjótá til Þorgerðar dóttur sinnar. Síðar fluttist hún að Laugarnesi við Reykjavík, sem var eignarjörð hennar eftir Glúm mann sinn. Þar bjó hún um nokkurt skeið og dó þar nokkru eftir kristnitöku. Hallgerðarleiði hét þúst eða stór þúfa, sem nú er horfin undir gatnamót Kleppsvegar og Laugarnesvegar. Henni fylgdi sú sögn að þar lægi Hallgerður grafin, en einnig er til sú sögn að legstaður hennar sé í Laugarneskirkjugarði. Þegar grafið var í þúfuna árið 1921 fannst þar gjallhaugur og einhverjar hleðslur.

Tengt efni
Brennu-Njáls saga

Tenglar 
 Hallgerður langbrók; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1941

Persónur Íslendingasagna
Brennu-Njáls saga
Konur í Íslendingasögum
Reykjarfjörður (nyrðri)

Reykjarfjörður er fjörður á Ströndum. Hann er stundum kallaður Reykjarfjörður nyrðri til aðgreiningar frá öðrum firði sem heitir Reykjafjörður og er einnig á Ströndum, en töluvert sunnar. Fjörðurinn fór í eyði árið 1959, en húsin standa enn og er vel við haldið. Það er sumarbyggð í Reykjarfirði en þangað koma afkomendur gömlu ábúendanna hvert vor og nýta hlunnindin langt fram á haust.

Í Reykjarfirði er hverasvæði og heitasta laugin er um 64 gráður. Þar er sundlaug sem byggð var árið 1938. Önnur hlunnindi sem fylgja jörðinni eru mikill rekaviður og seltaka. Mikla sögunarverksmiðju er að finna niðri við ströndina.

Í Reykjarfjörð gengur lengsti skriðjökullinn fram úr norðanverðum Drangajökli og frá honum kemur Reykjarfjarðarós sem er heitið á jökulánni sem fellur niður dalinn fram í Reykjarfjörð. 

Ótal örnefni eru kunn í Reykjarfirði sem gefa til kynna að fleiri býli hafi verið þar á öldum áður, en lagst af vegna framskriðs jökulsins eða rennslisbreytinga óssins.

Vinsæl gönguleið er frá Reykjarfirði og suður Strandir í Ófeigsfjörð og einnig yfir Reykjarfjarðarháls norður til Þaralátursfjarðar og þaðan yfir Svartaskarð til Furufjarðar. Þar er komið inn á hinar eiginlegu Hornstrandir.

Í firðinum sunnanverðum er sæmileg flugbraut sem ábúendur halda við yfir sumarið.

Hornstrandir
Firðir á Íslandi
1605

Árið 1605 (MDCV í rómverskum tölum) var ár sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu, eða þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.

Atburðir 

 16. janúar - Fyrsta bindi Don Kíkóta eftir Miguel de Cervantes kom út í Madrid á Spáni.
 1. apríl - Alessandro Ottaviano de'Medici varð Leó 11. páfi.
 13. apríl - Fjodor 2. varð Rússakeisari við lát Boris Godúnov.
 16. maí - Camillo Borghese varð Páll 5. páfi.
 1. júní - Fjodor 2. og móðir hans voru tekin höndum af hermönnum í Moskvu og tekin af lífi skömmu síðar.
 3. júní - Hogenskild Bielke var hálshöggvinn fyrir þátttöku í samsæri gegn Karli 9. í Svíþjóð.
 20. júní - Falsdimítríj hélt inn í Moskvu ásamt stuðningsmönnum sínum.
 30. júní - Falsdimítríj var krýndur keisari Rússlands sem Dimítríj 1.
 17. september - Sænski herinn beið ósigur fyrir Pólsk-litháíska samveldinu í orrustunni við Kircholm.
 27. október - Spænskt herlið undir stjórn Ambrosio Spinola lagði Wachtendonk undir sig.
 5. nóvember - Púðursamsærið í Bretlandi mistókst þegar Guy Fawkes var handtekinn í kjallara Westminsterhallar.

Ódagsettir atburðir 
 Fyrstu dönsku skipin komu til Grænlands frá því á 15. öld. 
 Betlarar í Danmörku eru skikkaðir til betrunarvinnu í tugthúsinu á Kristjánshöfn í Kaupmannahöfn.
 Karl 9. stofnaði Uleåborg (Oulu) í Austurbotni í Finnlandi.
 Tokugawa Ieyasu sagði af sér embætti sjóguns í Japan. Sonur hans, Tokugawa Hidetada, tók við af honum.
 Fyrsta fréttablaðið, Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien, var gefið út af Johann Carolus í Strassborg.
 Englendingar stofnuðu nýlendu á Barbados.

Fædd 
 8. apríl - Filippus 4. konungur Spánar og Portúgals (d. 1665).
 18. apríl - Giacomo Carissimi, ítalskt tónskáld (d. 1674).
 14. september - Brynjólfur Sveinsson, síðar biskup í Skálholti (d. 1675).
 19. október - Sir Thomas Browne, enskur vísindamaður og heimspekingur (d. 1682).
 Jean-Baptiste Tavernier, franskur kaupmaður (d. 1689).

Dáin 
 19. febrúar - Orazio Vecchi, ítalskt tónskáld (f. 1550).
 5. mars - Klemens 8. páfi
 13. apríl - Boris Godúnov, Rússakeisari (f. um 1551).
 27. apríl - Leó 11. páfi.
 3. júní - Hogenskild Bielke, sænskur fríherra (f. 1538).
 20. júní - Fjodor 2. Rússakeisari (f. 1589).
 27. október - Akbar mikli, mógúlkeisari (f. 1542).
 10. nóvember - Ulisse Aldrovandi, ítalskur náttúrufræðingur (f. 1522).
 18. nóvember - Robert Catesby, leiðtogi Púðursamsærisins í Englandi (f. 1573).

Opinberar aftökur 
 Þórður Egilsson hálshogginn á Alþingi, fyrir blóðskömm, sagður hafa fallið með mágkonu sinni.
 Tveir ónafngreindir karlmenn hengdir fyrir þjófnað, við Blöndu á Svarthamri í Austur-Húnafellssýslu.

Tilvísanir 

1605
1601-1610
1675

Árið 1675 (MDCLXXV í rómverskum tölum) var 75. ár 17. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 14. júní - Styrjöld Filippusar konungs braust út þegar Wampanoag-indíánar réðust á Swansea í Plymouth-nýlendunni.
 28. júní - Brandenborgarar sigruðu Svía í orrustunni við Fehrbellin.
 10. ágúst - Karl 2. Englandskonungur lagði hornstein að Konunglegu stjörnuathugunarstöðinni í Greenwich.
 Í september - Skánska stríðið hófst með því að Danir og Brandenborgarar gerðu árás á Svía í Pommern.
 11. nóvember - Gottfried Wilhelm von Leibniz notaði heildun í fyrsta sinn til að finna flatarmál svæðisins undir fallinu y=x.

Ódagsettir atburðir 
 Antonie van Leeuwenhoek hóf að rannsaka vefi og vökva úr mannslíkamanum með smásjá.

Fædd 
 31. mars - Benedikt 14. páfi (d. 1758).
 11. nóvember - Samuel Clarke, enskur heimspekingur (d. 1729).

Dáin 
 18. maí - Jacques Marquette, franskur trúboði (f. 1637).
 5. ágúst - Brynjólfur Sveinsson Skálholtsbiskup (f. 1605).
 11. nóvember - Thomas Willis, enskur læknir (f. 1627).
 15. desember - Johannes Vermeer, hollenskur listmálari (f. 1632).

Opinberar aftökur 
 4. júlí - Galdramál: Lasse Diðriksson, sjötugur að aldri, tekinn af lífi á Alþingi, með brennu, fyrir galdra, en hann var sakaður um að valda veikindum Björns Pálssonar, prestsins Halldórs Pálssonar og Egils Helgasonar.
 Galdramál: Magnús Bjarnason var tekinn af lífi á Húnavatnsþingi, með brennu, fyrir galdra, gefið að sök að valda veikindum Helgu Halldórsdóttur í Selárdal.

Tilvísanir 

1675
1671-1680
Ægishjálmur

Ægishjálmur er gamall íslenskur galdrastafur sem er til í fjölmörgum gerðum og útgáfum. Ægishjálmurinn er öflugur varnarstafur, bæði gegn öllu illu og einnig örugg vörn gegn reiði og yfirgangi höfðingja. Honum fylgir svohljóðandi formáli:
Fjón þvæ ég af mér
fjanda minna
rán og reiði
ríkra manna.
Ægishjálmurinn hefur verið merki Strandasýslu frá Alþingishátíðinni á Þingvöllum 1930, sem haldin var í tilefni af 1000 ára afmæli Alþingis. Fyrir þá hátíð teiknaði Strandamaðurinn Tryggvi Magnússon drög að öllum sýslumerkjunum.

Stafurinn er oft notaður í húðflúr, eins og fleiri galdrastafir.

Galdrastafir
Bjarnarfjarðarháls

Bjarnarfjarðarháls er lítil heiði (180 m) á milli Bjarnarfjarðar og Steingrímsfjarðar á Ströndum. Vegur nr. 643 liggur yfir hálsinn, sem er aðal samgönguleiðin í Bjarnarfjörð.

Selkollusteinn er uppi á hálsinum sunnanverðum en þar og á Selströnd er vettvangur þjóðsögunnar um Selkollu sem var magnaður draugur í konulíki með selshaus og gekk ljósum logum um Selströnd. Neðarlega utan við veginn yfir hálsinn, í Bjarnarfirði, er minnisvarði um þá sem létust í snjóflóði sem féll yfir bæinn Goðdal í Bjarnarfirði árið 1947. 

Í Njáls sögu segir frá því þegar Svanur á Svanshóli gerði gerningaþoku á Bjarnarfjarðarhálsi til að villa um fyrir eftirreiðarmönnum Þjóstólfs.

Strandir
Sagnarandi

Sagnarandi er fyrirbæri sem er vel þekkt í íslenskri þjóðtrú. Sagnarandi segir eiganda sínum allt sem hann vil vita og talar helst í rosaveðri og austanátt.

Sá sem vill fá sér sagnaranda þarf að fara afsíðis frá öðrum mönnum, því líf hans liggur við ef á hann er yrt á meðan hann seiðir andann til sín. Hann þarf að leggjast niður í skugga og snúa mót norðri og hafa yfir vitum sér líknarbelg af hryssufóstri og fara með særingar í bland við guðsþulur afturábak.

Þá mun andinn, sem er vofa eftir dauðan mann koma og reyna að fara ofan í manninn en líknarbelgurinn verður fyrir honum svo það ríður á að maðurinn verði snöggur að bíta saman tönnunum svo andinn festist á milli. Þá skal líknarbelgurinn með andanum í settur ofan í bauk með áristum sagnarandastaf sem er galdrastafur. Sleppi sagnarandinn úr bauknum þá gerir hann þann mann brjálaðan sem fangaði hann.

Sagnarandinn mælir ekki orð fyrr en dreypt hefur verið yfir hann helgu víni og dögg sem fellur í maímánuði. 

Þegar eigandi sagnarandans er feigur þá byrjar sagnarandinn að ljúga að eigandanum og þá er best að afhenda hann nýjum eiganda eða lóga honum með því að grafa hann í jörðu í bauknum, vel signdum Rotaskrossi.

Þau álög fylgja sagnaranda að hjónum kemur illa saman á jörð þeirri sem hann er grafinn í. Einkum verður eiginkonan svo ákaflega málgefin, að eiginmaðurinn getur ekkert sagt nema: „Þú hefur rétt að mæla elskan mín“, einmitt þegar frúin rausar og lýgur sem mest.

Íslensk þjóðtrú
Ársverk

Ársverk er notað sem mælieining á starfsemi fyrirtækja eða atvinnugreina og er nálgun á fjölda starfa á viðkomandi sviði. Um er að ræða reiknaða tölu sem miðast við ákveðnar forsendur. Hjá Hagstofu Íslands er miðað við að ársverk samsvari 52 vinnuvikum eða fullt starf eins einstaklings í ár. Yfirleitt er miðað við meðaltöl þegar ársverk eru reiknuð og ekki tekið tillit til þess að mismunandi fjöldi vinnustunda getur staðið á bak við vinnu hvers einstaklings á ári, m.a. vegna yfirvinnu. Ekki er því endilega samræmi á milli fjölda ársverka og fjölda starfandi fólks.

Vinna
Listi yfir lönd og útliggjandi yfirráðasvæði eftir stærð

Listi yfir lönd og útlendur eftir stærð er listi yfir lönd og útlendur eftir heildarstærð.

Færslurnar eru samkvæmt ISO 3166-1-staðlinum sem inniheldur fullvalda ríki og útlendur. Öll 193 aðildarríki Sameinuðu þjóðanna og áheyrnarríkin tvö eru tölusett. Lönd sem njóta takmarkaðrar viðurkenningar alþjóðasamfélagsins og eru ekki í ISO 3166-1 eru líka í listanum, en stærð þeirra er oftast líka talin með stærð annarra ríkja sem gera alþjóðlega viðurkennt tilkall til þeirra.

Svæði sem einstök ríki gera tilkall til, eins og svæði á Suðurskautslandinu, eru ekki tekin með í reikninginn. Listinn inniheldur ekki yfirþjóðleg sambönd eins og Evrópusambandið. 

Stærðin er tilgreind í ferkílómetrum (km²) að meðtöldum ám, vötnum og uppistöðulónum; og líka skipt milli þurrlendis og vatna.

Athugið að nokkrir listar yfir stærð landa eru í gangi og eru ekki sammála um stærð allra landa. Stærðartölurnar í töflunni eru fengnar frá Tölfræðideild Sameinuðu þjóðanna nema þar sem annað er tekið fram.

Lönd eftir stærð

Tilvísanir

Tengt efni 
 Lönd eftir mannfjölda
 Listi yfir fullvalda ríki

Listar yfir lönd
Finnur Jónsson (biskup)

Finnur Jónsson (16. janúar 1704 – 23. júlí 1789) var biskup í Skálholti, næstsíðastur í röð biskupa sem þar sátu.

Finnur var sonur Jóns Halldórssonar prófasts og sagnaritara í Hítardal og konu hans, Sigríðar Björnsdóttur. Hann ólst upp hjá foreldrum sínum í Hítardal, varð stúdent frá Skálholtsskóla og sigldi síðan og lærði í Kaupmannahafnarháskóla. Hann varð svo prestur í Reykholti 1732. Finnur var stiftprófastur í Skálholtsbiskupsdæmi 1743-53 og síðan biskup þar 1754-85. Hann mun hafa verið tregur til að taka við biskupsembættinu, einkum vegna umsýslu og ráðsmennsku sem því fylgdi, en þótti þó standa sig vel í þeim efnum. Hann var röggsamur stjórnandi en tók oft vægt á smærri málum.

Finnur var mikill fræðimaður eins og faðir hans og ýmsir ættmenn og hlaut árið 1774 doktorsnafnbót í guðfræði, fyrstur Íslendinga. Hann skrifaði Historia Ecclesiastica Islandiæ, rit um kirkjusögu Íslands á latínu sem kom út á prenti í Kaupmannahöfn 1772-1778. Hann lét eftir sig fjölda annarra rita, prentaðra og óprentaðra, einkum um guðfræði og kirkjusögu.

Sonur hans varð biskup í Skálholti á eftir honum, Hannes Finnsson, og vígðist raunar biskup 1777 og var föður sínum til aðstoðar þar til hann lést 1789. Flest hús í Skálholti skemmdust eða hrundu í Suðurlandsskjálftanum 1784 og kvikfé hafði flest fallið í harðindunum veturinn áður en Finnur neitaði þó að flytja og var í Skálholti meðan hann lifði.

Kona hans var Guðríður Gísladóttir (1707 – 1766), dóttir Gísla í Mávahlíð, sonar Jóns Vigfússonar biskups og systir Magnúsar Gíslasonar amtmanns.

Skálholtsbiskupar
Verg landsframleiðsla

Verg landsframleiðsla (eða GDP af enska heitinu gross domestic product) er mælikvarði notaður í þjóðhagsreikningum á það hversu mikið er framleitt af tilbúnum vörum og þjónustu. Það mælir markaðsvirði allrar vöru og þjónustu, sem framleidd er til endanlegra nota innan lands á tilteknu tímabili. Einnig er hægt að mæla hreina landsframleiðslu og eru þá afskriftir og skuldir dregnar frá.

Gerður er greinarmunur á þjóðarframleiðslu og landsframleiðslu. Þjóðarframleiðsla er framleiðsla einnar þjóðar þar sem eigur og tekjur erlendra ríkisborgara eru ekki teknar með í reikninginn.

Landsframleiðsla mælir ekki það sem framleitt er á heimilum til einkanota. Hún mælir ekki heldur óskráð og ólögleg viðskipti innan neðanjarðarhagkerfis.

Hagvöxtur er mælieining á hlutfallslega breytingu á landsframleiðslu frá einu ári til annars.

Athugasemdir

Tenglar 
 Hagstofa Íslands
 Ríkiskassinn
 
 
 

Hagfræði
1619

Árið 1619 (MDCXIX í rómverskum tölum) var nítjánda ár 17. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.

Atburðir 

 Mars - Mansjúleiðtoginn Nuerhachi vann sigur á Mingveldinu í Orrustunni við Sarhú.
 10. júní - Uppreisnarmenn í Bæheimi biðu ósigur fyrir keisarahernum í orrustunni við Sablat.
 Júlí - Eldgos varð í Heklu.
 Júlí - Herluf Daa var sviptur embætti höfuðsmanns. Frederik Friis tók við en lést skömmu eftir komuna til landsins.
 30. júlí - Burgeisaþingið, fyrsta þing landnema í Norður-Ameríku kom saman í Jamestown, Virginíu.
 5. ágúst - Þrjátíu ára stríðið: Keisaraherinn beið ósigur fyrir bæheimskum uppreisnarmönnum í orrustunni við Wisternitz.
 26. ágúst - Öll þing Bæheimsku ríkjanna kusu Friðrik 5. kjörfursta í Pfalz sem konung Bæheims.
 28. ágúst - Ferdinand 2. var kjörinn keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
 8. október - Ferdinand 2. keisari og Maximilían 1. hertogi Bæjaralands gerðu með sér bandalag í München sem fól í sér að Maximilían fengi yfirráð yfir hluta Pfalz.

Ódagsettir atburðir 
 England kom á fót fyrstu bækistöð sinni á Indlandi.
 Einokunarverslunin: Fyrsta íslenska verslunarfélagið fékk einkaleyfi á verslun við Ísland.
 Hollendingar nefndu borgina Djakarta, „Batavíu“.

Fædd 
 6. mars - Cyrano de Bergerac, franskt skáld (d. 1655).
 6. ágúst - Barbara Strozzi, ítölsk söngkona og tónskáld (d. 1677).
 29. ágúst - Jean-Baptiste Colbert, franskur fjármálaráðherra (d. 1683).
 17. desember - Róbert Rínarfursti, hershöfðingi í Ensku borgarastyrjöldinni og sjóræningi (d. 1682).

Ódagsett 
 Stefán Ólafsson, skáld í Vallarnesi (d. 1688).

Dáin 
 7. janúar - Nicholas Hilliard, enskur listmálari (f. um 1547).
 4. mars - Anna af Danmörku, drottning Jakobs 1. (f. 1574).
 20. mars - Matthías keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1557).
 13. nóvember - Ludovico Carracci, ítalskur listmálari (f. 1555).

1619
1611-1620