Bóndarós

Bóndarós er blómplanta af ættkvíslinni Paeonia sem er eina ættin innan bóndarósarættar (Paeoniaceae). Bóndarós er upprunnin í Asíu, Suður-Evrópu og vesturhluta Norður-Ameríku. Gríska nafnið á bóndarós er kennt við  lækninn Paion sem samkvæmt Ilíonskviðu Hómer á að hafa grætt sár Aresar, sem hann hlaut í Trójustríðinu með smyrslum sem unninn voru úr bóndarós. Talið er að til séu að minnsta kosti 25 tegundir bóndarósa. Flestar tegundir bóndarósa eru fjölærar jurtir sem eru 0.5 til 1.5 m háar en sumar eru runnar eða lítil tré og eru þá milli 1.5 og 3 m háar. Þær hafa fingruð laufblöð og margar ilma. Blómlitur er frá rauðu yfir í hvítt eða gult og blómgun er seint á vorin eða snemma sumars.

Jurtkenndum bóndarósum er fjölgað með rótargræðlingum en trjábóndarósum með ágræðslu, skiptingu, fræum og græðlingum. Ágræðsla er algengust í ræktunarstöðvum.
Það sem er ofanjarðar á Jurtkenndum bóndarósum eins og Paeonia lactiflora deyr á hverju hausti en stönglarnir vaxa upp aftur á hverju vori. Trjábóndarósir fella laufin en stofninn helst.

Tegundir
Jurtkennar bóndarósir (um 30 tegundir)
Paeonia abchasica
Paeonia anomala (Hjarnbóndarós) 
Paeonia bakeri
Paeonia broteri
Paeonia brownii (Brown's peony)
Paeonia californica (California peony)
Paeonia cambessedesii (Majorcan peony)
Paeonia caucasica
Paeonia clusii
Paeonia coriacea
Paeonia daurica
Paeonia daurica subsp. mlokosewitschii (golden peony)
Paeonia emodi
Paeonia hirsuta
Paeonia intermedia
Paeonia japonica (Japanese peony)
Paeonia kesrouanensis (Keserwan peony)
Paeonia lactiflora'S' (Silkibóndarós eða Kínversk bóndarós)Paeonia macrophyllaPaeonia maireiPaeonia mascula (Balknesk bóndarós)Paeonia obovataPaeonia officinalis (Evrópubóndarós)Paeonia parnassica (Grísk bóndarós)Paeonia peregrinaPaeonia rhodiaPaeonia sinjiangensisPaeonia sternianaPaeonia stevenianaPaeonia tenuifolia (Þráðbóndarós)Paeonia tomentosaPaeonia veitchii ([Lotbóndarós])Paeonia wittmanniana Trjákenndar bóndarósir (um 8 tegundir)Paeonia decompositaPaeonia delavayi (Delavay's trjábóndarós)Paeonia jishanensis (syn. P. spontanea; Jishan bóndarós)Paeonia ludlowii (Ludlow's trjábóndarós)Paeonia ostii (Osti's bóndarós)Paeonia qiui (Qiu's bóndarós)Paeonia rockii (syn. P. suffruticosa subsp. rockii; Rock's bóndarós eða trjábóndarós)Paeonia suffruticosa (Kínversk trjábóndarós sem þekkt er í Kína undir nafninu Mudan'' )

Tákn og notkun

Bóndarós er þjóðarblóm í Kína ásamt plómublómi. Forna kínverska borgin Luoyang er miðstöð ræktunar á bóndarósum og þar eru haldnar margar bóndarósasýningar.
Bóndarósir eru á málverkum og teikningum frá miðöldum oft sýndar með fræhylkjum því það voru fræin en ekki blómin sem notuð voru til lækninga. Bóndarósir eru víða ræktaðar sem skrautjurtir vegna stórra ilmandi blóma.

Myndir

Tenglar 

 Bóndarósir (Lystigarður Akureyrar)
 Bóndarósir, gleymir nokkur þessum dýrgripum (Blóm vikunnar, Morgunblaðið 18. febrúar 2008)
Paeoniaceae in Topwalks 
Germplasm Resources Information Network: Paeonia 
Flora Europaea: Paeonia
Ornamental Plants from Russia: Paeonia
The Peony Society (UK)
Canadian Peony Society
U.S. Peony Society
Carsten Burkhardt's Open Source Peony Project
German Peony Group
China Daily article on the 2003 national flower selection process
Rockii Tree Peony
Blossoming of the Peony flower

Bóndarósarættar