Skógarlilja

Erythronium (skógarlilja, hundatönn) er ættkvísl jurta í Evrasía og Norður Ameríka í liljuætt.  Skógarliljur eru nefndar Jöklaliljur (en. Glacier lily) í Bandaríkjunum, enda vaxa sumar tegundir ofan skógarmarka.

Tegundir
Erythronium inniheldur um 20–30 tegundir harðgerðra vorblómstrandi fjölæringa með löngum tannarlaga laukum. Grannir stönglar halda uppi lútandi blómunum með aftursveigðum krónublöðum í ýmsum litum (aðallega hvít, gul, bleik og rauðleit). Tegundirnar vaxa í skógum og engjum á Norðurhveli.

 Erythronium albidum Nutt. Perluskógarlilja - Ontario, austur til mið USA (MN til CT suður til TX + AL)
 Erythronium americanum Ker-Gawl. Sólarskógarlilja - austur Kanada (Ontario til Labrador), austur USA (ME til GA, vestur til Mississippi River)
 Erythronium californicum Purdy Brúnskógarlilja - norður Kalifornía
 Erythronium caucasicum Woronow   - Kákasus + Íran
 Erythronium citrinum S. Wats. Mánaskógarlilja - Oregon og norður Kalifornía
 Erythronium dens-canis L. Hundaskógarlilja - suður og mið Evrópa frá Portúgal til Úkraína
 Erythronium elegans Hammond & Chambers   - Oregon
 Erythronium grandiflorum Pursh Fagurskógarlilja - vestur Kanada, vestur USA
 Erythronium helenae Applegate   - Kalifornía (Sonoma, Napa, Lake Cos.)
 Erythronium hendersonii S. Wats. Blæskógarlilja - Oregon og norður Kalifornía
 Erythronium howellii S. Wats.   - Oregon og norður Kalifornía
Erythronium idahoense H.St.John & G.N.Jones - USA (MT ID WA)
 Erythronium japonicum Decne. Katakuri - Japan, Kórea, Rússland (Kúrileyjar, Sakhalin), Kína (Jilin, Liaoning)
 Erythronium klamathense Applegate   - Oregon og norður Kalifornía
 Erythronium krylovii Stepanov   - Rússland (Tuva, Krasnoyarsk)
 Erythronium mesochoreum Knerr   - central USA (TX to NE + IN)
 Erythronium montanum S. Wats. Snæskógarlilja - BC, WA, OR
 Erythronium multiscapideum (Kellogg) A. Nels. & Kennedy   - Kalifornía
 Erythronium oregonum Applegate Roðaskógarlilja - BC, WA, Kalifornía, Oregon
 Erythronium pluriflorum Shevock, Bartel & Allen >  - Madera Co í Kaliforníu
 Erythronium propullans Gray   - Minnesota
 Erythronium purpurascens S. Wats.   - Kalifornía
 Erythronium pusaterii (Munz & J.T. Howell) Shevock, Bartel & Allen   - Tulare Co í Kaliforníu
 Erythronium quinaultense G A Allen   - Olympic Peninsula í WA
 Erythronium revolutum Sm. Rósaskógarlilja - BC, WA, Oregon, Kalifornía
 Erythronium rostratum W. Wolf   - suður og mið USA
 Erythronium sajanense Stepanov & Stassova - Krasnoyarsk í Rússlandi 
 Erythronium sibiricum (Fisch. & C.A.Mey.) Krylov Fjallskógarlilja- Síbería, Kazakhstan, Xinjiang, Mongólía
 Erythronium sulevii (Rukšans) Stepanov - Altay Krai í Rússlandi 
 Erythronium taylorii Shevock & G A Allen  </small> - Tuolumne Co Kalifornía
 Erythronium tuolumnense Applegate Gullskógarlilja - Tuolumne Co in Kalifornía
 Erythronium umbilicatum Parks & Hardin   - suðaustur USA (FL til KY + WV + MD)

Áður meðtaldar
Tvær tegundir voru áður nefndar Erythronium en eru nú taldar til annarra ættkvísla;
 Erythronium carolinianum, nú nefnd Uvularia perfoliata
 Erythronium hyacinthoides, nú nefnd Drimia indica

Nytjar
Laukurinn er ætur sem rótargrænmeti, eldaður eða þurrkaður, og er hægt að mala í mjöl.  Laufin er einnig hægt að elda. Í Japan er Erythronium japonicum nefnd katakuri, og laukurinn notaður fyrir sterkjuna, sem er notuð í mat og annað.

Skógarliljurnar eru einnig víða ræktaðar til skrauts, með fjölda blendinga. Vinsæl yrki eru Erythronium 'Pagoda', E. 'Sundisc', E. 'Joanna', E. 'Kondo', E. 'Citronella', E. californicum 'White Beauty', og E. 'Rosalind'. Fjölgun er best með fræi að hausti eða skifting lauka, fer eftir tegundum. Plönturnar eru yfirleitt góðar sem þekjuplöntur.

Tilvísanir

Heimildir 

 

Liljuætt