alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1391

Árið 1391 (MCCCXCI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Landskjálfti um Grímsnes, Flóa og Ölfus. Nokkrir bæir féllu alveg.
 Vilchin Hinriksson varð biskup í Skálholti eftir að Mikael biskup sagði af sér biskupsdómi.
 Pétur Nikulásson varð biskup á Hólum.
 Þorsteinn Eyjólfsson varð lögmaður norðan og vestan í fjórða og síðasta sinn. Hann gegndi embættinu líklega til dauðadags 1402.
 Þorsteinn Snorrason var vígður ábóti í Helgafellsklaustri.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 5. ágúst - Gyðingaofsóknir í Tóledó og Barcelona. Mörg þúsund gyðingar voru drepnir.
 7. október - Birgitta Birgisdóttir var tekin í dýrlingatölu.

Fædd
 Michelozzo, ítalskur listmálari (d. 1472).
 Gedun Drub, fyrsti Dalai Lama (d. 1474).

Dáin
 Jóhann 5. Palaíológos, keisari Austrómverska ríkisins (f. 1332).

1391
1391-1400
Sísanna

Sísanna, röksannindi eða klifun er fullyrðing sem er nauðsynlega sönn því neitun hennar felur í sér mótsögn. Svo dæmi sé tekið: „annaðhvort dey ég fyrir fimmtugt eða ekki“.

Rökfræðihugtök
Klifun (stílbragð)

Klifun, runklifun eða anafóra er stílbragð sem felst í endurtekningu orða, oft til að leggja áherslu á eitthvað. Helstu gerðir klifunar eru síklifun (epizeuxis), forklifun (anafóra), bakklifun (epifóra) og rammaklifun (symploke). Klifun á ekkert skylt við stagl eða nástöðu, en skammt getur samt verið frá henni að ambögulegasta staglstíl. 

Forklifun, sem einnig er einnig nefnd listræn klifun, er þegar menn endurtaka eitthvað til áhrifaauka, eins og í dæminu: Sjálfur leið þú sjálfan þig.  En listræna klifun má einnig sjá í vísunni:
Missti bátinn maður sá
mjög í stóru veðri.
Það gekk svo mikil gola á
hann gekk sundur af veðri.

Tengt efni 
 Óþörf tvítekning

Tilvísanir 

Bókmenntahugtök
Mælskufræði
Ritstíll
Veni, vidi, vici

Veni, vidi, vici (íslenska: ég kom, ég sá, ég sigraði) er fleyg lína af vörum Júlíusar Caesar, en hún var notuð til að lýsa sigurförum hans eftir bardagann um Zela.

Júlíus Caesar
Latnesk orðatiltæki
Uppsalir

Uppsalir (sænsku: Uppsala) er borg í Svíþjóð um 70 km norðan við Stokkhólm. Uppsalir er fjórða stærsta borg Svíþjóðar, íbúar eru tæp 170.000 (2017).

Saga 

Upphaflega voru Uppsalir nokkrum kílómetrum norðan við núverandi borgarstæði. Það svæði er nú nefnt Gömlu Uppsalir (Gamla Uppsala), núverandi svæði var nefnt Eystri Árósar (Östra Aros). Samkvæmt miðaldaheimildum, sérlega Adam af Brimum, voru Gömlu Uppsalir miðstöð ásatrúar í Svíþjóð, meðal annars eru til lýsingar á stórum styttum af ásunum í aðalhofinu. 

Eftir kristnitöku á 11. öld hætti dýrkun á ásunum og í þeirra stað urðu Uppsalir mikilvæg miðstöð kirkjunnar. Erkibiskupsdæmi Svíþjóðar var stofnað í Uppsölum árið 1164. 

Núverandi Uppsalir voru upphaflega hafnarstaður Gömlu Uppsala. Árið 1274 tóku Eystri Árósar við hlutverki Gömlu Uppsala þegar upphafleg dómkirkja brann og erkibiskupsdæmið var flutt. Samtímis hófst bygging Dómkirkjunnar í Uppsölum sem stendur enn. Er hún byggð í dæmigerðum gotískum stíl og er ein stærsta kirkja í Norður-Evrópu með 118 m háum turnum. 

Elsti og ef til vill virtasti háskóli á Norðurlöndum er Háskólinn í Uppsölum, sem stofnaður var 1477. Við háskólann er meðal annars frægur grasagarður sem stofnaður var af jurtafræðingnum Carl von Linné. Fjölmargir íslendingar hafa stundað nám við háskólann.

Efnahagslíf 
Fyrir utan háskólann og háskólasjúkrahúsið, sem setja svip á borgina, eru rannsóknir tengdar líftæknifræði og eins lyfjaframleiðsla mikilvægir þættir í efahags- og atvinnulífi Uppsala.

Tilvísanir

Tenglar 

 Opinber vefur Uppsala
 Uppsala Tourism  - Visit Uppsala
 Uppsalir; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1931

Borgir í Svíþjóð
Skammtafræði

Sjá Inngang að skammtafræði fyrir aðgengilegri umfjöllum um skammtafræði.

Skammtafræði eða skammtaaflfræði er sú grein innan kennilegrar eðlisfræði sem fjallar um eðli öreinda og rafsegulbylgja. Skammtafræðin reis upp úr eðlisfræði 19. aldarinnar þegar eðlisfræðingar voru farnir að fá mæliniðurstöður sem stönguðust á við sígildu eðlisfræði eins og t.d. svarthlutageislun, litróf frumeinda og fleiri mælingar. Kenningar hennar eru grundvöllur ýmissa faga innan eðlis- og efnafræðinnar, svo sem kjarneðlisfræðinnar, öreindafræðinnar og rafsegulfræðinnar. 

Helstu frumkvöðlar skammtafræðinnar voru Max Planck, Albert Einstein, Niels Bohr, Werner Heisenberg, Max Bonn, Erwin Schrödinger og fleiri.

Orðsifjar 
Skammtafræði fékk nafn sitt frá því að mælistærðir eins og orka eða hverfiþungi geta ekki alltaf tekið hvaða gildi sem og nefnist það skömmtun („quantization“ á ensku).

Tilvísanir

Tenglar 
 
 
 
 Inngangur að skammtafræði

Tengt efni 
 Skammtafræði með bylgjuaðferðum
 Skammtafræði með fylkjareikningi
 Skammtaljósfræði
 Skammtasmug
 Þyngdarskammtafræði

Skammtafræði
Sígild eðlisfræði

Sígild eðlisfræði er samheiti yfir nokkrar greinar eðlisfræðinnar. Yfirleitt er talað um þá eðlisfræði sem var til á 19. öld sem sígilda eðlisfræði og þá er átt við sígilda aflfræði, rafsegulfræði, varmafræði og ljósfræði.

Eðlisfræði
Öreindafræði

Öreindafræði eða háorkueðlisfræði er grein innan eðlisfræðinnar, sem reynir að lýsa eiginleikum og víxlverkun efnis og geislunar. Staðallíkanið lýsir öreindum og víxlverkun þeirra. Einnig er fjallað um grunnkraftana fjóra: sterka og veika kjarnakraftinn, rafsegulkraftinn og þyngdarkraftinn.

Við rannsóknir í öreindafræði eru notaðir orkumiklir eindahraðlar, sem skjóta samstæðum öreindum, t.d. róteindum af miklu afli þannig að þær rekast hverjar á aðra. Við áreksturinn myndast aragrúi annarra einda sem eru rannsakaðar nákvæmlega til að fá vitneskju um innri gerð eindanna sem rákust saman. 

CERN er stærsta öreindarannsóknastofa í heimi, en hún er norðvestur af Genf í Sviss á landamærum Frakklands og Sviss. Stóri sterkeindahraðallinn liggur um bæði löndin.

Öreindafræði
Þétteðlisfræði

Þétteðlisfræði eða storkufræði er víðtæk grein innan eðlisfræðinnar, sem fjallar um stórsæja eiginleika þéttefnis, t.d. rafleiðni, fasaskipti og seguleiginleika og beitir aðferðum skammtafræðinnar til að tengja saman smá- og stórsæja eiginleika þéttefnis.

Þétteðlisfræði
Gallblaðra

Gallblaðra er perulaga líffæri sem mörg spendýr hafa og geymir gall þangað til líkaminn þarf á því að halda. Lifrin myndar gall til að hjálpa til við meltingu á fæðu en stundum of mikið af því og þá geymist umframmagn þess í gallblöðrunni. Skeifugörnin sér síðan um að mynda hormón sem segja gallblöðrunni hvenær hún á að losa gall inn í meltingarkerfið. Sumar tegundir, s.s. hestar, rottur og hjartardýr hafa ekki gallblöðru heldur er jafnt seyti galls út í mjógirnið.

Algengur sjúkdómur tengdur gallblöðrunni eru gallsteinar sem eru litlar saltagnir sem myndast í gallblöðrunni og sanka að sér kólestróli þangað til gallblaðran fer að bólgna út og veldur sársauka.

Meltingarkerfið
Rím

Rím nefnist það þegar orð eða orðhlutur hljóma saman, t.d. góður - rjóður; sveit - leit. Sé rímorð eitt atkvæði kallast það einrím eða karlrím en séu rímorð tvö atkvæði er það kallað tvírím eða kvenrím. Þriggja atkvæða rím kallast þrírím eða veggjað rím.

Rím getur einnig verið hálfrím, sem einnig er nefnt sniðrím eða skothent rím og þá eru sérhljóð rímorða ekki eins, aðeins samhljóðin. Sem dæmi má nefna land og grund, einnig þvaðra og hnoðri. Þetta er nefnt sérhljóðshálfrím.

Einnir er til samhljóðshálfrím, þá ríma saman sérhljóðin en samhljóðin eru önnur. Dæmi: land - lamb, þvaðra - þvaga. Samhljóðshálfrím er sjaldgæft í rímnaháttum en algengara í danskvæðum, þulum og í nútímanum m.a. í rappi.

Víxlrím er það þegar 1. og 3. lína ríma saman, 2. og 4. lína ríma saman o.s.frv. Runurím er það þegar t.d. 1. og 2. lína ríma saman, 3. og 4. lína ríma saman o.s.frv.

Tenglar 
 Rímorðabók
 Rím í mæltu máli; grein í Birkibeinum 1912

Bragfræði
Ljóð
Gild röksemdafærsla

Í rökfræði er röksemdafærsla gild ef og aðeins ef niðurstöðuna leiðir af forsendunum, en annars er hún ógild. Gert er ráð fyrir að af sönnum forsendum leiði aldrei ósannindi og því gildir að ef röksemdafærsla er gild, þá er ómögulegt að forsendurnar séu sannar en niðurstaðan ósönn. Ef form röksemdafærslunnar er slíkt að það er hægt að finna a.m.k. eitt dæmi þess að röksemdafærsla á því formi hafi einungis sannar forsendur en jafnframt ósanna niðurstöðu, þá er röksemdafærslan ógild.

Dæmi 
Íhugið form eftirfarandi röksemdafærslu:
 
Öll P eru Q
A er P
A er þar af leiðandi Q

Röksemdafærslur á þessu formi eru gildar; það er ómögulegt að forsendurnar séu báðar sannar en niðurstaðan jafnframt ósönn.

Annað dæmi um form gildrar röksemdafærslu:

Ef P, þá Q
Ef Q, þá R
P
Þess vegna R

Heimild

Tengt efni 
 Rétt röksemdafærsla

Gildar ályktunarreglur 
 Jákvæð játunarregla
 Jákvæð neitunarregla
 Neikvæð játunarregla
 Neikvæð neitunarregla

Tenglar 
 
 

Rökfræði

nl:Validiteit
Rétt röksemdafærsla

Í rökfræði er röksemdafærsla rétt ef og aðeins ef

 röksemdafærslan er gild
 Allar forsendur röksemdafærslunnar eru sannar.

Réttar og gildar röksemdafærslur 

Til að átta okkur á muninum á gildri og réttri röksemdafærslu skulum við skoða til samanburðar nokkrar ólíkar röksemdafærslur, sem þó eru allar gildar og á sama forminu, þ.e.:

Öll A eru B.
Q er A.
Q er þess vegna B.

Rétt röksemdafærsla 

Allir menn eru spendýr.
Davíð Oddsson er maður.
Þess vegna er Davíð Oddsson spendýr.

Röksemdafærslan er gild vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum (það er ómögulegt að forsendurnar séu báðar sannar en niðurstaðan samt ósönn) og hún er auk þess rétt vegna þess að báðar forsendurnar eru sannar.

Gildar en ekki réttar röksemdafærslur 

Skoðum nú eftirfarandi röksemdafærslu til samanburðar:

Allir menn eru Íslendingar.
George Bush er maður.
Þess vegna er George Bush Íslendingur.

Niðurstaða þessarar röksemdafærslu er ósönn (George Bush er Bandaríkjamaður en ekki Íslendingur). Röksemdafærslan er eigi að síður gild vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum – form röksemdafærslunnar er slíkt að það er óhugsandi að ef forsendurnar eru báðar sannar geti niðurstaðan samt verið ósönn; í þessu tilviki eru forsendurnar ekki báðar sannar, því það er ósatt að allir menn séu Íslendingar. Og þar með er röksemdafærslan ekki rétt þótt hún sé gild, því réttar röksemdafærslur eru einungis gildar röksemdafærslur þar sem allar forsendurnar eru sannar.

Lítum á eina röksemdafærslu til viðbótar:

Öll dýr eru fjórfætt.
Hestar eru dýr.
Þess vegna eru hestar fjórfættir.

Hér er enn á ný gild röksemdafærsla, á sama formi og báðar röksemdafærslurnar að ofan. Ólíkt seinni röksemdafærslunni að ofan er niðurstaða þessarar röksemdafærslu sönn, samt er þessi röksemdafærsla ekki rétt, ólíkt fyrri röksemdafærslunni að ofan. Þessi röksemdafærsla er gild vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum (það er engin leið að forsendurnar séu báðar sannar en niðurstaðan jafnframt ósönn); hér er niðurstaðan sönn og síðari forsendan einnig en fyrri forsendan er hins vegar ósönn (því það eru ekki öll dýr fjórfætt) og þar með er röksemdafærslan ekki rétt, þótt hún sé gild og hafi sanna niðurstöðu.

Neðanmálsgreinar

Tenglar 
 
 

Rökfræði
Rondó (útvarpsstöð)

Rondó er útvarpstöð sem Ríkisútvarpið sendir stafrænt út á höfuðborgarsvæðinu, einnig er hún send út í gegnum netið frá heimasíðu RúV. Útvarpstöðin sendir aðeins út klassíska tónlist og djass.

Frá og með desember 2020 var FM útsendingum á Rondó hætt en enn er hægt að hlusta í öppum RÚV, á www.ruv.is, á www.spilarinn.is, í appi Bylgjunnar, á sjónvarpsdreifileiðum Símans og Vodafone, í netútvörpum og í snjallhátölurum.

Heimildir 

Íslenskar útvarpstöðvar
Kurt Cobain

Kurt Donald Cobain (20. febrúar 1967 – 5. apríl 1994) var söngvari, gítarleikari og lagasmiður rokkhljómsveitarinnar Nirvana. 

Árið 1991 kom frægasta lag Nirvana út og heitir það „Smells Like Teen Spirit“ og önnur fræg lög eftir hann eru til dæmis „About A Girl“, „Come As You Are“, „Lithium“ og „Rape Me“.  

Kurt Cobain var giftur söngkonunni Courtney Love og átti eitt barn með henni sem heitir Frances Bean Cobain.  

Þann 5. apríl 1994 stytti Kurt Cobain sér aldur.

Cobain, Kurt
Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Són

Són er íslenskt tímarit um óðfræði sem hóf göngu sína árið 2003 og kemur út einu sinni á ári. Í ritinu er fjallað um ljóðagerð og kveðskap í aldanna rás. Þar eru einnig birt frumsamin og þýdd ljóð. 
Ritið dregur nafn af kerinu Són sem var eitt þriggja íláta sem skáldamjöðurinn var varðveittur í til forna, eftir því sem segir í Snorra-Eddu. 

Af Són eru komin út sextán hefti (2019).

Íslensk tímarit
La Tradukisto

La Tradukisto (Þýðandinn) er tímarit á esperantó sem kom fyrst út 12. mars 1989 á hundrað ára afmæli rithöfundarins og esperantistans Þórbergs Þórðarsonar og er ritið helgað honum.  

Kristján Eiríksson hóf að gefa út La Tradukisto fyrir nemendur sína í Menntaskólanum að Laugarvatni og var það þá aðeins 8 blaðsíður skrifaðar á ritvél. La Tradukisto kemur út þrisvar á ári eins og í upphafi: 12. mars, 12. júlí og 12. nóvember. Standa þessar dagsetningar ætíð á haus blaðsins þótt oft seinki útgáfunni eitthvað.

Blaðið hefur stækkað með árunum og hefur frá og með 29. hefti verið 24 blaðsíður fyrir utan kápu. Flestir áskrifenda eru Íslendingar en upp á síðkastið hafa allmargir útlendingar farið að kaupa ritið og á það sér nú áskrifendur í 24 þjóðlöndum utan Íslands.

La Tradukisto er tvískipt tímarit. Þýðingar úr íslensku á esperanto spanna um það bil tvo þriðju hluta ritsins en þýðingar úr esperanto á íslensku um þriðjung.

La Tradukisto er eina tímarit á Íslandi sem eingöngu birtir þýðingar. Blaðið er gefið út á Laugarvatni.

Tenglar 
 La Tradukisto 

Íslensk tímarit
Freigáta

Freigáta er heiti sem notað hefur verið yfir ýmsar tegundir herskipa í gegnum tíðina. Á skútuöld komu freigátur fram á sjónarsviðið undir lok 17. aldar sem herskip með tvö dekk þar sem aðeins það efra var byssudekk en það neðra hýsti áhöfnina. Freigátur voru því minni en orrustuskip þess tíma sem voru með tvö byssudekk. Freigátur voru fullbúin skip, hraðskreiðar og þóttu mjög meðfærilegar. Þær voru yfirleitt þrímastra með trjónu að framan, en lausar við íburðamikla kastala sem einkenndu fyrri skipstegundir. 

Á síðari hluta 19. aldar var hætt að nota þetta heiti og skip sem áður voru kölluð freigátur voru kölluð beitiskip. Eftir Síðari heimsstyrjöldina eru herskip sem eru minni en tundurspillir en stærri en korvettur kölluð freigátur.

Herskip
Seglskútur
1341

Árið 1341 (MCCCXLI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 19. maí - Hekla gaus. Annálar segja að gosið hafi nálega eytt fimm hreppum.
 Bótólfur Andrésson varð hirðstjóri.
 Þórður Egilsson varð lögmaður sunnan og austan.

Fædd

Dáin
 16. mars - Jón Indriðason Skálholtsbiskup.
 Egill Eyjólfsson Hólabiskup.
 Björn Þorsteinsson, ábóti í Munkaþverárklaustri og síðar Þingeyraklaustri.

Erlendis 
 Petrarca krýndur lárviðarskáld í Róm.
 Upphaf Bretónska erfðastríðsins.
 Davíð 2. Skotakonungur sneri aftur heim til Skotlands frá Frakklandi, þar sem hann hafði verið í útlegð.
 The Queen's College í Oxford stofnað.
 Borgarastyrjöld hófst í Býsans, milli Jóhanns 6. Kantakouzenos og stjórnar barnakonungsins Jóhanns 5. Paleologos. Styrjöldin stóð til 1347.
 Valdimar atterdag Danakonungur gaf fjandmönnum föður síns, Kristófers 2., upp sakir.
 Magnús Eiríksson Svíakonungur keypti suðurhluta Hallands af Dönum fyrir 8000 merkur silfurs.

Fædd
 5. júní - Játmundur af Langley, sonur Játvarðar 3. Englandskonungs, fyrsti hertoginn af York og ættfaðir York-ættar (d. 1402).

Dáin
 30. apríl - Jóhann 3. hertogi af Bretagne (f. 1286).
 Marta Svíadrottning, kona Birgis Magnússonar (f. 1277).

1341
1341-1350
1345

Árið 1345 (MCCCXLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Mikill frostavetur og mátti ríða á ísum víða kringum land.
 Elstu heimildir um Lagarfljótsorminn.
 Ormur Ásláksson Hólabiskup setti Eirík bolla af sem ábóta á Þingeyrum.
 Stefán Gunnlaugsson, sem verið hafði ábóti á Munkaþverá, fluttist í Þingeyraklaustur og varð ábóti þar.
 Bergur Sokkason varð ábóti í Munkaþverárklaustri öðru sinni.
 Þorsteinn Snorrason varð ábóti í Helgafellsklaustri.
 Ormur Ásláksson Hólabiskup fór til Noregs til þess að reyna að styrkja stöðu sína í deilum sínum við norðlenska bændur. 

Fædd

Dáin

Erlendis 
 16. september - Jóhann 5. varð hertogi af Bretagne, fimm ára að aldri, en móðir hans, Jóhanna af Flæmingjalandi, stýrði Montfort-arminum í Bretónska erfðastríðinu þar til hann varð fullveðja.
 18. september - Andrés hertogi af Kalabríu var myrtur í Napólí.
 Alfons 11. Kastilíukonungur settist um múslimsku borgina Granada en varð frá að hverfa.
 Lokið var við byggingu Notre Dame, sem hófst 1163.

Fædd
 25. mars - Blanka af Lancaster, eiginkona John af Gaunt og móðir Hinriks 4. (f. 1369).
 31. október - Fernardó 1. Portúgalskonungur (d. 1383).
 Karl 3. Napólíkonungur (d. 1386).

Dáin
 16. september - Jóhann 4. af Montfort, hertogi af Bretagne (f. 1295). 

1345
1341-1350
Ættbálkur (flokkunarfræði)

Ættbálkur er flokkunarfræðilegt hugtak sem á við um hóp dýra sem öll tilheyra sama flokki. Innan hvers ættbálks geta verið mismunandi ættir.

Vísindaleg flokkun
Ætt (flokkunarfræði)

Ætt er flokkunarfræðilegt hugtak sem lýsir hóp dýra sem öll tilheyra sama ættbálki. Innan hverrar ættar geta verið mismunandi ættkvíslar.

Vísindaleg flokkun
Heymor

Heymor kallast það hey og annað rusl sem sest í ull sauðkinda. Mikið heymor rýrir ullina mjög, og bændur sem selja ull reyna að hafa hana sem hreinasta til að auka sölumöguleika hennar. Erfitt er að hreinsa heymor úr ullinni og því getur heymorið jafnvel haldist í henni þar til búið er að marghreinsa hana. Stækjugula (stækja), heymor og þóf (til dæmis þófasneplar úr eldra reyfi) eru helstu meðferðargallar á íslenskri ull. 

Ull
Deilatafla

Deilatafla er tafla yfir þætti talna. Tekið er dæmi um deilatöflu talnanna 1 til 1000. Með orðinu deilir er átt við sérhverja tölu, a, sem gengur upp í tiltekinni tölu, b, þar sem a og b eru heilar, pósitífar tölur. Sem dæmi eru deilar tölunnar 7 1 og 7 og deilar tölunnar 36 eru 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 og 36. Talan 1 er deilir sérhverrar tölu og sérhver tala er deilir sjálfrar sín. Þeir deilar sem eru minni en talan sjálf kallast eiginlegir deilar. Sé summa eiginlegra deila minni en talan sjálf (dæmi: 10) kallast talan fátækleg tala (e.: deficient number). Ef summa eiginlegra deila er stærri en talan sjálf (dæmi: 36) kallast hún auðug tala (e.: abundant number). Sé summa eiginlegu deilanna jöfn tölunni sjálfri, kallast hún fullkomin tala (dæmi: 6). Í töflunni eru fátæklegar tölur merktar með - (mínus), auðugar með + (plús) og fullkomnar tölur eru feit- og skáletraðar. Aðeins ein tala hefur einn deili og ekki fleiri, það er talan 1 og kallast hún eining(in). Sumar tölur hafa nákvæmlega tvo deila, sem eru 1 og talan sjálf, þær tölur kallast frumtölur og eru óþáttanlegar. Allar aðrar tölur (heilar, pósitífar) kallast samsettar tölur og eru þáttanlegar. Til eru ýmsar deilireglur eða hjálparaðgerðir t.a. kanna hvort tala sé deilanleg með ákveðinni tölu.

Athugið: ν(n) er fjöldi af jákvæðum deilum n, þar með talið 1 og n sjálf. 
σ(n) er summan af öllum jákvæðum deilum n, þar með talið 1 og n sjálf. Tölur þar sem summa jákvæðra deila að frádregni tölunni sjálfri er minni en talan (σ(n)-n < n) eru merktar (σ(n)-n)-; tölur þar sem summa jákvæðra deila að frádregni tölunni sjálfri er stærri en talan (σ(n)-n > n) eru merktar (σ(n)-n)+; og þær þrjár tölur (undir 1000) sem eru fullkomnar (σ(n)-n = n) eru feit- og skáletraðar.

Algebra
Talnafræði
Þórólfur Árnason

Þórólfur Árnason (f. 1957) var borgarstjóri í Reykjavík frá 1. febrúar 2003 til 1. desember 2004. Þórólfur sagði af sér í kjölfar umræðunnar um samráð olíufélaganna og þess hneykslis sem því fylgdi, en hann hafði verið framkvæmdastjóri hjá Essó nokkrum árum áður. Þórólfur var einnig fyrsti forstjóri Tals og forstjóri Icelandic Group. Þórólfur var valinn markaðsmaður ársins árið 2002. Hann var forstjóri Skýrr frá árinu 2006 til 2009 þegar Skýrr sameinaðist LandsteinumStreng, Eskli og Kögun undir merkjum Skýrr.

Foreldrar Þórólfs eru Sr. Árni Pálsson og Rósa Björk Þorbjarnardóttir. Systkini Þórólfs eru Sr. Þorbjörn Hlynur Árnason, prófastur á Borg á Mýrum, Anna Katrín Árnadóttir spænskukennari og Árni Páll Árnason alþingismaður. Þórólfur er kvæntur Margréti Baldursdóttur og eiga þau saman börnin Baldur Þórólfsson (f. 1985) og Rósu Björk Þórólfsdóttur (f. 1988).

Tenglar 
 Þórólfur Árnason; grein í DV 2003
 Þórólfur Árnason borgarstjóri um skýrslu um meint verðsamráð olíufélaganna; grein af mbl.is 2004

Borgarstjórar Reykjavíkur
Íslenskir verkfræðingar
Anastasía Nikolajevna stórhertogaynja

Hennar keisaralega hátign Anastasía, stórhertogaynja af Rússlandi (18. júní 1901 – 17. júlí 1918) var yngst af dætrum Nikulásar 2. Rússakeisara. Hún var skírð Anastasíja Nikolajevna Rómanova eða Великая Княжна Анастасия Николаевна Романова á rússnesku.

Ævi 
Anastasía var sögð stelpuglopi og afar klár. Hún þótti góð eftirherma og kaldhæðin. Hún og eldri systir hennar María voru kallaðar „litla parið“ innan fjölskyldunar og þær deildu saman herbergi eins og tvær eldri systur þeirra. Anastasía átti einn yngri bróður, Alexei, sem haldinn var dreyrasýki. Móðir þeirra hafði stöðugar áhyggjur af Alexei, en ólíklegt þótti að hann myndi komast til fullorðinsára. Anastasía var afar hrifin af dýrum og átti tvo hunda, Shipka og Jemmy. Henni þótti mjög vænt um þá báða og þeir fylgdu henni jafnan.
Anastasía og allar aðrar konur í fjölskyldu hennar höfðu rauðbrúnt hár og blá augu, en þær þóttu einstaklega fallegar. Foreldrar Anastasíu og systkina hennar voru ástrík og vildu börnum sínum allt það besta. Þær systurnar kunnu allar ensku og rússnesku og voru vel menntaðar. Þær þóttu þó barnalegar og líklega má rekja ástæðu þess til þeirrar einangrunar frá umheiminum sem þær bjuggu við. 

Samkvæmt gamallri þjóðsögu á Anastasía að hafa komist lífs af þegar fjölskylda hennar var tekin af lífi í Síberíu 1918. Geimsteinar sem áttu að hafa verið saumaðir í kjól voru sagðir hafa bjargað henni. Hún hafi síðan komist undan. Þess má geta að nokkrar konur hafa gefið sig fram í gegnum tíðina og sagst vera Anastasía en í dag hefur þó dauði hennar verið staðfestur. Anastasía Nikolaevna Romanova var myrt ásamt fjölskyldu sinni þann 17. júlí 1918 af leynilögreglu bolsévika. Lík hennar fannst ekki við uppgröft 1991 né heldur lík Alexei bróður hennar. Árið 2008 komu svo nokkrir rúsnesskir vísindamenn fram og sögðu frá því að árið 2007 höfðu tvö lík fundist nálægt Ekaterinburg, annars vegar af ungum manni og hins vegar af ungri konu. Líkin voru talin vera af þeim systkinum Anastasíu og Alexei. Dr. Michael Coble staðfesti svo í mars árið 2009 með DNA rannsókn að lík allra fjögurra stórhertogaynjanna (Anastasíu og systra hennar) hefðu verið fundin og að öll keisarafjölskyldan hefði verið myrt þann 17. júlí 1918.

Anastasía í kvikmyndum 
Sögur um björgun Anastasíu hafa orðið til þess að ýmsar kvikmyndir hafa verið gerðar, sú fyrsta 1928 (Clothes Make the Woman) og sú nýjasta 1997. Þekktasta útgáfan er líklegast Anastasia þar sem aðalhlutverk leika Ingrid Bergman, Yul Brynner og Helen Hayes.

Heimild 
 

Dýrlingar rétttrúnaðarkirkjunnar
Rómanov-ætt