alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Burgundy School of Business

Burgundy School of Business er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Lyon og Dijon. Hann er stofnaður 1899. 

BSB var í 81. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. 

Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum CGE, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 17 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Stéphane Baschiera (Framkv.stj. (CEO) Moët & Chandon) auk Antoine Lesec (Framkv.stj. (CEO) Being).

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Opinber vefsíða

Háskólar í Frakklandi
Dijon

Dijon er borg í miðju Frakklandi og umdæminu Búrgund-Franche-Comté. Íbúar eru um 157.000 (2017). 

Burgundy School of Business viðskiptaskólinn er í borginni.

Búrgund-Franche-Comté
Rennes

Rennes er borg í Bretagne í norðvestur-Frakklandi. Hún er höfuðborg héraðsins liggur við mót fljótanna Ille og Vilaine.
Rennes er með 217.000 íbúa (2017) en á stórborgarsvæðinu eru um 730.000. Milli úthverfa og raunborgarinnar er grænt belti. Borgin er mikilvæg í tækniiðnaði og nýsköpun innan Frakklands. Einnig eru þar mikilvægar mennta- og listastofnanir.

Myndagallerí

Borgir í Frakklandi
Bretanía
Lentiveira

Lentiveirur eru undirflokkur af retróveirum  sem valda ekki æxlisvexti heldur sjúklegum breytingum í frumurækt og hæggengum bólgusjúkdómum í dýrum. Nafnið er dregið af orðinu lentus í latínu sem þýðir hægur. Íslenski vísindamaðurinn Björn Sigurðsson setti árið 1954 fram kenningu um hæggenga veirusjúkdóma og var kenningin byggð á rannsóknum hans á sauðfjársjúkdómunum mæðu og visnu sem bárust til Íslands árið 1933 með karakúlfé. Veiran sem olli visnu var fyrst ræktuð í frumurækt frá kindaheila árið 1957 og ári seinna ræktaðist mæðiveira frá sýktum lungum. Rannsóknir sýndu að það var sama veiran og var hún nefnd mæði-visnuveira.  Þegar veiran sem veldur alnæmi (HIV veiran) ræktaðist frá alnæmissjúklingum árið 1980 kom í ljós að sú veira var einnig lentiveira og náskyld mæði-visnuveirunni. Alnæmisveiran var fyrsta lentiveiran sem uppgötvaðist sem olli hæggengum smitsjúkdómum í mönnum.

Lentiveirur sem genaferjur

Í genalækningum er mikilvægt að geta flutt gen inn í frumur. Lentiveirur henta til slíkra genalækninga því þær geta sýkt og flutt erfðaefni sitt í frumur sem ekki eru í skiptingu. Árangur hefur orðið af því að nota alnæmisveiru  sem genaferju og settar hafa verið fram hugmyndir að því að nota mæði-visnuveiru sem genaferju en erfðamengi hennar er einfaldara og minni hætta fylgir því að vinna með þá veiru en HIV.

Tilvísanir 

Veirur
Ilmur Kristjánsdóttir

Ilmur Kristjánsdóttir (fædd 19. mars 1978) er íslensk leikkona, grínisti og stjórnmálamaður. Hún er þekkt fyrir að leika í Ófærð, Stelpunum, Ástríði og sex skaupum (2006, 2007, 2008, 2013, 2015 og 2018). Hún lék í öllum seríum Stelpnana frá 2005 til 2014 og skrifaði allar einnig. 

Hún hefur líka leikið í landssöfnununum fyrir RÚV. Á allra vörum, 2012, Dagur rauða nefsins, 2017 og Stúlka ekki brúður, 2019.

Ferill í íslenskum sjónvarpsþáttum og kvikmyndum

Einkalíf 
Ilmur er gift Magnúsi Sigurði Viðarssyni og eiga þau einn son, fæddan 1. janúar 2014. Ilmur á líka dóttur, fædda 2006 úr fyrra hjónabandi.

Stjórnmálaferill 
Árið 2014 var Ilmur fulltrúi Bjartrar framtíðar sem frambjóðandi í borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík. Hún var kosin í sem formaður velferðarnefndar árið 2015.

Tilvísanir 

Íslenskar leikkonur
Fólk fætt árið 1978
Vættaskóli

Vættaskóli er grunnskóli í Engjahverfinu í Grafarvogi. Hann varð til árið 2012 við sameiningu Borgaskóla og Engjaskóla og er rekinn á báðum stöðum.

Grunnskólar í Reykjavík
Grafarvogur
Húsaskóli

Húsaskóli er grunnskóli í Grafarvogi í Reykjavík. Skólinn var stofnaður árið 1991.

Grunnskólar í Reykjavík
Grafarvogur
Hamraskóli

Hamraskóli er grunnskóli í Grafarvogi í Reykjavík. Skólinn hóf starfsemi árið 1991.

Grunnskólar í Reykjavík
Grafarvogur
Selásskóli

Selásskóli er grunnskóli í Árbæ í Reykjavík. Skólinn var stofnaður 1986.

Grunnskólar í Reykjavík
Árbær
Norðlingaskóli

Norðlingaskóli er grunnskóli í Norðlingaholti í Reykjavík. Skólinn var stofnaður árið 2005.

Grunnskólar í Reykjavík
Norðlingaholt
Árbæjarskóli

Árbæjarskóli er grunnskóli í Árbæ í Reykjavík. Skólinn var stofnaður 1967.

Tilvísanir 

Grunnskólar í Reykjavík
Árbær
Breiðholtsskóli

Breiðholtsskóli er grunnskóli í Bakkahverfinu í Breiðholti. Skólinn tók til starfa árið 1969.

Grunnskólar í Reykjavík
Breiðholt
Brúarskóli

Brúarskóli er sérskóli í Reykjavík stofnaður árið 2003 fyrir börn sem kljást við alvarleg geðræn-, hegðunar eða félagsleg vandamál. Einnig tekur skólinn á móti nemendum sem eru í vanda vegna fíkniefnaneyslu og/eða afbrota. Brúarskóli er með fimm starfsstöðvar en aðalskólinn er við Öskjuhlíð í Hlíðum. Tilgangur starfseminar er að veita tímabundið úrræði fyrir nemendur með það lokamarkmið að gera þá hæfa til að stunda nám í almennum grunnskólum. Þá er lögð áhersla á kennslu í samræmi við áhuga og getu hvers einstaklings og á sama tíma er reynt að styrkja félags- og samskiptahæfni.

Nemendur Brúarskóla eru með slaka samskiptafærni og er staða þeirra slæm þegar það kemur að félaglegum- og hegðunarþáttum. Nokkur atriði tengt úrræðum og starfsemi eru:

 ART félagsfærni, samskipti og reiðistjórnun
 Stöðvun á óæskilegri hegðun
 Vinna að hegðun notandi ýmsar nálganir
 Líkamleg inngrip í neyð
 Byggja upp jákvæðni gagnvart skóla og námi
 Jákvæður stuðningur fyrir hvern einstakling byggt á þroskastöðu
 Mat á námsstöðu

Fjöldi nemenda er breytilegur milli ára og yfir skólaárið en það eru í kringum 50 nemendur sem stunda nám við skólann. Þá eru í kringum 50 starfsmenn í Brúarskóla og á meðal þeirra eru stjórnendur, kennarar, ráðgjafaþroskaþjálfarar, atferlisþjálfarar, stuðningsfulltrúar og sálfræðingar.

Grunnskólar í Reykjavík
Sérskólar á Íslandi
Hlíðar

Tilvísanir
Dalskóli

Dalskóli er grunnskóli í Úlfarsárdal í Reykjavík. Skólinn hóf starfsemi árið 2010.

Grunnskólar í Reykjavík
Úlfarsárdalur
Hólabrekkuskóli

Hólabrekkuskóli er grunnskóli í Breiðholti í Reykjavík. Skólinn tók til starfa árið 1974.

Grunnskólar í Reykjavík
Breiðholt
Kelduskóli

Kelduskóli er grunnskóli í Grafarvogi í Reykjavík. Hann varð til við sameiningu Korpuskóla og Víkurskóla árið 2011.

Grunnskólar í Reykjavík
Grafarvogur
Klettaskóli

Klettaskóli er sérskóli á grunnskólastigi fyrir allt landið sem er staðsettur í Hlíðum í Reykjavík. Skólinn er þar sem Öskjuhlíðarskóli var áður og leysti hann af hólmi. Skólinn var stofnaður 2011. Klettaskóli er fyrir nemendur með miðlungs, alvarlega og djúpa þroskahömlun með eða án viðbótarfatlana. Einnig er skólinn fyrir nemendur með væga þroskahömlun og skilgreinda viðbótarfötlun/fatlanir.

Tilvísanir 

Grunnskólar í Reykjavík
Sérskólar á Íslandi
Hlíðar
Klébergsskóli

Klébergsskóli er grunnskóli á Kjalarnesi í Reykjavík. Skólinn var stofnaður 1988.

Grunnskólar í Reykjavík
Kjalarnes
Sæmundarskóli

Sæmundarskóli er grunnskóli í Grafarholti í Reykjavík. Skólinn var stofnaður árið 2007.

Grunnskólar í Reykjavík
Grafarholt
Hawaii-eyja

Hawaii-eyja er stærsta eyja Hawaiifylkis Bandaríkjanna eftir flatarmáli og þriðja stærsta eyja Pólýnesíu. Hún er 10.430 ferkílómetrar að stærð (63% af flatarmáli fylkisins), en þar búa aðeins 185.079 manns (13% af íbúum fylkisins). Hún er oft kölluð „Stóra eyjan“ (enska: The Big Island).

Eyjan er hluti af Hawaii-sýslu. Stærsta borg eyjunnar er Hilo.

Bandarískar eyjar
Hawaii
Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu

Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Suðurkóreska knattspyrnusambandsins, og leikur fyrir hönd Suður-Kóreu. Gríðarleg knattspyrnuhefð er í landinu og þeir hafa alls tíu sinnum tekið þá á HM í knattspyrnu og tvisvar hafa þeir unnið Asíubikarinn (1956,1960), frægasti árangur þeirra var þegar þeir náðu 4.sæti á heimavelli árið 2002.

Þekktir Leikmenn 
 Cha Bum-kun
 Park Ji-sung
 Lee Young-pyo
 Park Chu-young
Son Heung-min

Þjálfarar 
 Guus Hiddink (2000-2002)
 Dick Advocaat (2005-2006)
 Pim Verbeek (2006-2007)
 Cho Kwang-rae (2010-2011)
 Uli Stielike (2014–2017)
 Shin Tae-yong  (2017–2018)

Tenglar 
 Knattspyrnusamband Suður-Kóreru  – FIFA

Asísk knattspyrnulandslið
Karlalandslið í knattspyrnu
Draumvísi

Draumvísi er lag Gísla Þórs Ólafssonar við ljóð Geirlaugs Magnússonar. Ljóðið kom út árið 1996 í bók Geirlaugs, Þrítengt, en lagið kom út á plötunni Bláar raddir (2013). Í tilefni af útgáfu plötunnar fór Gísli í sjónvarpsviðtal hjá N4. Myndband við lagið Draumvísi var tekið upp fyrir það viðtal og var kvikmyndataka í höndum Stefáns Friðriks Friðrikssonar. Hljóðrásin var tekin upp í Stúdíó Benmen af Sigfúsi Arnari Benediktssyni.

Ytri tenglar 
 Lagið á YouTube

Íslenskar smáskífur
Lukkuklukkur

Lukkuklukkur er lag eftir Gísla Þór Ólafsson  (Gillon). Í byrjun árs 2019 tróð Gísli upp á Ljóðasetrinu á Siglufirði og fór í kjölfarið í viðtal á N4 þar sem hann kynnti ljóðabækur sínar og hjómdiska. Við það tilefni var tekið upp myndband við lagið Lukkuklukkur, en lagið var samið í byrjun árs 2016. 

Þann 13. september 2020 kom út stúdíótaka af laginu á Youtube. Tekið upp í Stúdíó Benmen. Upptökustjórn: Sigfús Arnar Benediktsson. Lagið var fyrsta smáskífa (kynningarlag) af þá væntanlegri plötu, Bláturnablús en hún kom út á streymisveitum þann 22. febrúar 2022 og á vínyl þann 23. maí sama ár.

Smáskífa með laginu kom út á Spotify þann 30. september 2020 með b-hliðarlaginu "Á hárréttum tíma".

Þann 16. október 2020 kom út 7" smáskífa með lögunum Lukkuklukkur og Á hárréttum tíma. Er þetta fyrsta frumútgáfa Gillons á vínyl. Einungis voru framleidd 20 eintök.

Ytri tenglar 
Hér er tengill á myndbandið: Myndband, N4

Hér er tengill á lagið: Lukkuklukkur

Tengill: 7" á Spotify

Íslenskar stuttskífur
Þormóður Eiríksson

Þormóður Eiríksson (fæddur 20. mars 1996) er íslenskur laga- og textahöfundur. Hann hefur samið lög og texta fyrir listamenn á við Herra Hnetusmjör, Emmsjé Gauta, JóaPé og Króla og fleiri.

Þormóður ólst upp á Ísafirði þar sem hann stundaði nám við Grunnskólinn á Ísafirði og svo seinna við Menntaskólinn á Ísafirði. Ungur byrjaði hann að læra á gítar og er hann mjög flínkur á strengina. Hann hefur spilað neð nokkrum smá hljómsveitum, en það var ekki nóg til þess að uppfylla þarfir hans. 

Hann byrjaði að fikta með tónlistar forrit svosem FL Studio og Ableton aðallega þó til þess að búa til takta og filla upp í eintóma gítar leikinn sinn. Hann varð fljótlega ástfanginn af möguleikanum sem forritin bjóða uppá og varð fljótt flínkur á því að fikta og leika sér.

Hann fór að hlaða tónlist inn á SoundCloud og öðlaðist nokkra fylgjendur þar, það voru þó aðallega vinir og kunningjar. SoundCloud tónlistin hans hljómar þó ekkert eins og tónlistin hans gerir nú til dags, hann hefur talað um að draumurinn hanns var lengi vel að búa til tónlist fyrir tölvuleiki eða mögulega kvikmyndir.

Töluvert seinna, á Lúrfestival á Ísafirði hitti hann tvo unga rappar sem kölluðu sig JóiPé og Króli. Þeir voru efnilegir en höfðu þó ekki orðið neitt frægir. Þeir enda saman uppi í litlu stúdíói sem Þormóður var þá að legja þar sem Þormóður er að sína þeim alskins tónlist sem hann hefur gert, þeir ramba inn á óklárað lag sem Joi og Króli byrja strax að freestyle-a við. Þeir vinna saman í því yfir nóttina og þann tíma sem Jói og Króli voru á Ísafirði. Úr þetta lag varð svo seinna lagið Ó Shit! með JóiPé og Króli.

Hann skrifaði undir samning við KBE og samdi lokalagið við Áramótaskaupið 2018.
Arnarfell (Þingvallavatn)

Arnarfell er 239 metra móbergsfell við austurhluta Þingvallavatns.

Fjöll á Íslandi
Þingvallavatn
Víxlnefur

Víxlnefur (Loxia leucoptera) er  spörfugl af finkuætt. Víxlnefur sást fyrst á Stöðvarfirði á Íslandi 6. ágúst 2009 og í annað skipti á Sólbrekku í Suðurnesjum árið 2017 en árið 2019 sáust víxlnefir víða um land síðla í júlí og ágúst. Fuglinn er harðger og náttúruleg heimkynni eru í barrtrjám í barrskógabeltinu á norðurhveli jarðar. Karlfuglinn er fagurrauður um gump og höfuð og eru með hvítar rákir á dökkum væng. Kvenfuglinn er fagurlega gulur eða grænn.

Tenglar
 Víxlnefur hefur sést víða um Ísland (mbl.is 12. ágúst 2019=
 Afar sjaldgæfur gestur á Vatnsnesi (Vísir 31. júlí 2019)

Finkur
Flækingsfuglar á Íslandi
Kóp Bois Entertainment

Kóp Bois Entertainment (KBE) er útgáfufyrirtæki stofnað af Herra Hnetusmjöri, titillinn vísar til þess að hann og ýmsir samstarfsmenn hans séu úr Kópavogi. Nafnið KBE fær innblástur frá útgáfufyrirtækinu Glory Boyz Entertainment (GBE) sem var meðal annars stofnað af rapparanum Chief Keef. Kóp Bois Entertainment gefur út efni Herra Hnetusmjörs, Þormóðs Eiríkssonar, Hugins og fleiri. Skemtistaðurinn 203 er einnig undir KBE.

Íslensk útgáfufyrirtæki
Smáþjóð

Smáþjóð er stjórnmálaheild sem meðlimir halda því fram að þeir tilheyra sjálfstæðri þjóð eða fullvalda ríki sem skortir löglega viðurkenningu heimsstjórna eða eða helstu alþjóðastofnana. Flestar eru mjög lítlar eftir flatarmáli. Þær eru venjulega uppvöxturinn eins einstaklings.

Smáþjóðir stangast á við smáríki, sem eru lítil en viðurkennd fullvalda ríki eins og Andorra, Liechtenstein, Lúxemborg, Mónakó, San Marínó, og Vatíkanið. Þær eru líka greinilegar frá ímyndöðum löndum.

Tilvísanir
Guðmundur Hjaltason

Guðmundur Hjaltason  (17. júlí 1853 - 26. janúar 1919) var íslenskur kennari og skólamaður. Guðmundur fæddist á Ásbjarnarstöðum í Stafholtstungum. Hann var efnilegur námsmaður og var styrktur til mennta af Jóni Jónssyni landritara og nokkrum bændum á Seltjarnarnesi. Guðmundur fór til náms í Vonheimsskólann í Noregi en skólastjóri þar Kristófer Bruun var vakningamaður og boðberi Grundtvigsstefnunnar í Noregi. 
Þegar skólanámi hans í Vonheim lauk fór Guðmundur til Danmerkur  í lýðháskólann í Askov. Þar var hann þrjá vetur og var þar fyrst við nám en síðar við kennslu í norrænum fræðum og sögu.
Hann fluttist til Íslands eftir sjö ára dvöl erlendis, ferðaðist um Suðurland fyrsta sumarið og flutti fyrirlestra. Síðan réð hann sig í kaupavinnu til séra Arnljóts prests á Bægisár og var þar í tuttugu sumur. Á sumrin vann hann ýmis störf en á veturna fékkst hann við kennslu.

Guðmundur  hélt skóla veturinn 1883— 1884 skóla fyrir  tíu til þrettán drengi úr Þingeyjarsýslu  í Laufási hjá séra Magnúsi, föður Jóns Magnússonar, sem síðar varð forsætisráðherra. Guðmundur stofnaði svo skóla á Oddeyri sem starfaði 1884—86, og fékk til þess styrk úr opinberum sjóði. Oddeyrarskólann sóttu 24 menn. Engin próf voru í skólanum því Guðmundur taldi próf gera meira illt ein gott.
Eftir það fór Guðmundur austur í Kelduhverfi og var kennari þar og í Axarfirði og Mývatnssveit í ellefu ár. 
Guðmundur fór fyrirlestraferðir til Noregs. Hann átti þar ýmsa vini svo sem Henrik Ibsen og Björnstjerne Björnson.

Kona Guðmundar var  Hólmfríður Björnsdóttur. Hann dó úr spænsku veikinni.

Heimildir 

 Minning um Guðmund Hjaltason, Tíminn 21. tölublað (16.03.1945)
 Rit Guðmundar Hjaltasonar ,Skinfaxi - 6. Tölublað 01.06.1922
  Minningargrein og líkræða um Guðmund Hjaltason, Heimilisblaðið 1919

Íslenskir kennarar
Frédéric Passy

Frédéric Passy (20. maí 1822 – 12. júní 1912) var franskur hagfræðingur sem tók þátt í stofnun margra friðarsamtaka og alþjóðahreyfinga, meðal annars Alþjóðaþingmannasambandsins. Hann var einnig rithöfundur og stjórnmálamaður og sat á neðri deild franska þingsins frá 1881 til 1889. Hann vann til friðarverðlauna Nóbels árið 1901 fyrir störf sín með evrópsku friðarhreyfingunni.

Æviágrip
Frédéric Passy kom úr fjölskyldu frægra vísindamanna og stjórnmálamanna. Hann gekk í Louis-le-Grand-menntaskólann og síðar í Bourbon-menntaskólann, nam þar lögfræði og hlaut lögmannsréttindi. Frá árinu 1846 vann hann sem endurskoðandi hjá franska ríkisráðinu en hóf síðan feril í blaðamennsku. Hann kvæntist Marie-Blanche Sageret árið 1847.

Árið 1856 keypti Passy lystigarðinn Désert de Retz af ekkju leikskáldsins Jean-François Bayard.
 
Í dagblaðinu Le Temps fór Passy fyrir ritaðri álitsherferð gegn yfirvofandi stríði á milli Frakklands og Prússlands og stofnaði í kjölfarið Bandalag friðar og frelsis (fr. Ligue de la paix et de la liberté) þann 21. maí 1867 og síðan Alþjóðlega gerðardómssambandið, sem varð einn af forverum Sameinuðu þjóðanna, árið 1870. 

Passy var kjörinn á héraðsþing Seine-et-Oise og sat þar fyrir kantónuna Saint-Germain-en-Laye frá 1874 til 1898. Árið 1877 var Passy kjörinn í frönsku siðfræði- og stjórnmálafræðiakademíuna. Hann var kjörinn á neðri deild franska þingsins í kosningum árið 1881 og 1885 og sat fyrir 8. hverfi Parísar. Hann tapaði endurkjöri á þingið árið 1889 en beitti sér áfram gegn nýlendustefnu ríkisstjórnar Jules Ferry og var lengi minnst sem þingmanns sem vildi láta banna stríð. Sem þingmaður samdi Passy löggjöf um slys á vinnustað sem hagstæð voru fyrir franska verkamenn.

Árið 1888 kynntist Passy, sem leiðtogi sendinefndar franskra þingmanna, breska þingmanninum William Randal Cremer, sem fór fyrir sambærilegri nefnd breska þingsins. Fundur þeirra leiddi til þess að hópur franskra, breskra, ítalska, spænskra, danskra, ungverskra, belgískra og bandaríska þingmanna stofnuðu með sér Alþjóðaþingmannasambandið árið 1889. Frédéric Passy varð einn fyrsti forseti sambandsins og vonaðist meðal annars til þess að sambandið myndi koma á sáttum milli Frakka og Breta.

Passy var áhugasamur um uppeldisfræði og var í þeim efnum sammála kenningum belgíska bókfræðingsins Pauls Otlet, meðstofnanda alþjóðlegu bókfræðistofnunarinnar Mundaneum. Passy var jafnframt femínisti og var fylgjandi afnámi dauðarefsinga. Í efnahagsmálum var Passy fylgjandi fríverslun og aðhaldi í ríkisútgjöldum.

Þann 10. desember árið 1901 hlaut Passy friðarverðlaun Nóbels ásamt Henry Dunant, stofnanda Rauða krossins, við fyrstu afhendingu verðlaunanna. Árið 1903 varð hann jafnframt sæmdur frönsku heiðursorðunni.

Tilvísanir

Franskir blaðamenn
Franskir femínistar
Franskir hagfræðingar
Franskir stjórnmálamenn
Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu

Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Jamaíka í knattspyrnu og er stjórnað af Jamaíska knattspyrnusambandinu. þeim hefur hefur einungis tekist að komast á eitt heimsmeistaramót, það var árið 1998, þeir hafa hinsvegar tvisvar orðið CONCACAF meistarar það var árið 2015 og 2017.

Mið-amerísk knattspyrnulandslið
Karlalandslið í knattspyrnu
Xiamen

Xiamen er borg í Fujian-héraði á suðausturströnd Kína. Borgin liggur við Taívansund og eyjarnar Kinmen sem eru undir stjórn Taívan eru aðeins 4 km undan ströndinni. Íbúar borgarinnar eru um 3,5 milljónir en stórborgarsvæðið tengist Quanzhou í norðri og Zhangzhou í vestri og myndar þannig þéttbýli með yfir 5,3 milljónir íbúa.

Lýðfræði 

Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Xiamen 4.617.251 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 5.163.970.

Tilvísanir 

Fujian
Borgir í Kína
Stórkettir

Stórkettir (fræðiheiti: Panthera) eru ættkvísl kattardýra sem Lorenz Oken lýsti fyrst árið 1816. Hann setti öll blettótt kattardýr í þennan flokk. Reginald Innes Pocock endurskoðaði flokkunina 1916 með hliðsjón af lagi hauskúpunnar og lét flokkinn ná yfir fjórar tegundir: tígrisdýr (P. tigris), ljón (P. leo), jagúar (P. onca) og hlébarða (P. pardus). Síðari erfðafræðirannsóknir hafa leitt í ljós að snjóhlébarði (P. uncia, áður Uncia uncia) á heima í þessum flokki.

Tígrisdýr, hlébarði, ljón og jagúar eru einu kattardýrin sem geta öskrað. Snjóhlébarðinn öskrar ekki. Getan til að öskra stafar af lögun barkakýlisins. 

Kattardýr
Listasaga

Listasaga er rannsókn á fagurfræðilegum hlutum og sjónrænni tjáningu í sögulegu og stílfræðilegu samhengi. Hefðbundin listasaga lagði áherslu á málverk, teikningar, höggmyndir, arkitektúr, keramik og listskreytingar, en  í dag skoðar listasagan víðtækari þætti sjónrænnar menningar, þar með taldar hinar ýmsu sjónrænu og hugmyndafræðilegu afleiðingar af breytilegum skilningi á list. Listasaga nær yfir rannsóknir á hlutum sem eru búnir til af ólíkum menningarsamfélögum um allan heim og á öllum tímum sem flytja merkingu, mikilvægi eða nytjar fyrst og fremst með sjónrænum hætti. 

Sem fræðigrein er listasagan aðgreind frá listrýni, sem leitast við að skoða listrænt gildi einstakra verka í samanburði við önnur af sambærilegum stíl, eða meta tiltekna stílstefnu eða hreyfingu; og listfræði eða „heimspeki listarinnar“ sem snýst um grundvallareðli listarinnar. Ein grein þessa fræðasviðs er fagurfræði, sem felur í sér að skoða gátuna um hið háleita og finna kjarna fegurðarinnar. Tæknilega séð er listasaga aðskilin frá þessum greinum, því listsagnfræðingurinn notar sögulega aðferð til að svara spurningum eins og: hvernig skapaði listamaðurinn verkið?, hverjir voru kaupendurnir?, hverjir voru kennarar hans eða hennar?, hverjir voru áhorfendur?, hverjir voru lærisveinar hans eða hennar?, hvaða sögulegu öfl mótaði listamanninn og hvernig hafði hann eða hún og sköpunin á móti áhrif á gang listrænna, pólitískra og félagslegra atburða? Samt er vafi á því hvort hægt sé að svara mörgum spurningum af þessu tagi á fullnægjandi hátt án þess að hafa einnig í huga grunnspurningar um eðli listarinnar. Skörp skil milli listasögu og listspeki (fagurfræði) geta staðið í vegi slíkra spurninga.

Tilvísanir

Listasaga
Samtímasaga

Samtímasaga er hluti nýaldar og á við um sögulega tímabilið frá árinu 1945 til dagsins í dag.  Samtímasagan er annað hvort hluti af síðnýöld, eða eitt af þremur helstu undirtímabilum nútímasögunnar, ásamt árnýöld og síðnýöld. Hugtakið samtímasaga hefur verið notað í það minnsta síðan snemma á 19. öld.

Tilvísanir

Nýöld
Jóhann Bessason

Jóhann Bessason (fæddur 28. júlí 1839 í Skógum, Fnjóskadal – látinn 19. júlí 1912 á Skarði) var bóndi og smiður á Skarði í Dalsmynni. Hann lærði smíðar hjá Tryggva Gunnarsyni (síðar þingmaður og bankastjóri). Jóhann byggði burstabæinn í Laufási við Eyjafjörð, og var aðalsmiður kirkjunnar þar en Tryggvi yfirsmiður . Hann byggði einnig Flateyjarkirkju (sem var fyrst á Brettingsstöðum)  , burstabæ á Látrum á Látraströnd og fleiri byggingar.

Jóhann var þekktur á sinni tíð fyrir dugnað og hugvit, meðal annars í grenjavinnslu, áveitugerð, túnasléttun og við smíðar á tré og járni. Frægt varð þegar hann var við járnsmíðar vorið 1882, er hvítabjörn kom í gættina á smiðjunni en Jóhann rak hann burt með glóandi járn að vopni.

Jóhann var kvæntur Sigurlaugu Einarsdóttur, Bjarnasonar ráðsmanns í Laufási og gátu þau 13 börn. Afkomendur þeirra eru kallaðir Skarðsætt, og eiga jörðina ennþá, síðan 1869.

Tenglar
Tíminn, 23. mars 1969: Bóndinn á skarði
Óðinn, 1. desember 1907 - Jóhann Bessason
Mbl.is - Upplýst tilvera í sveitinni. (Um áveitur Jóhanns og síðar rafstöð)

Tilvísanir

Grýtubakkahreppur
Skarðsætt (Suður-Þingeyjarsýslu)
Íslenskir smiðir
Skets

Skets er stutt atriði, oftast í sjónvarpsþáttum þar sem leikarar leika oftast atburði hversdagsins á skoplegan hátt. Sketsar eru annað hvort í sketsaþáttum (þættir sem innihalda bara stutta sketsa) eða stuttir sketsar inni í skemmtiþáttum.

Sjónvarpsþættir
Dagbók Kidda klaufa

Dagbók Kidda klaufa (enska: Diary of a Wimpy Kid) er bókasería fyrir börn á aldrinum 7 - 13 ára eftir Jeff Kinney. Fyrsta bókin kom út árið 2007 og hafa komið út 15 bækur, 3 aukabækur og fjórar kvikmyndir. Þýðandi á íslensku er Helgi Jónsson.

Bækurnar

Kvikmyndir 

Barnabækur