Guðni Th. Jóhannesson

Guðni Thorlacius Jóhannesson (fædd­ur í Reykjavík 26. júní 1968) er íslenskur sagnfræðingur. Hann var kjörinn forseti Íslands í forsetakosningunum 25. júní 2016 með 39,08% atkvæða og tók við embættinu 1. ágúst 2016. Hann er sjötti forseti Íslands.

Menntun
Guðni lauk stúd­ents­prófi frá Mennta­skól­an­um í Reykja­vík árið 1987 og BA-gráðu í sögu og stjórnmálafræði við Warwick-há­skóla í Englandi 1991. Árið 1997 út­skrifaðist Guðni með meist­ara­gráðu í sagn­fræði frá HÍ. Tveim­ur árum síðar lauk hann MSt-gráðu í sögu frá Oxford-há­skóla í Englandi.

Störf
Guðni hef­ur meðal ann­ars starfað sem kenn­ari við Há­skóla Íslands, Há­skól­ann í Reykja­vík, Há­skól­ann á Bif­röst og Uni­versity of London. Hann hefur starfað sem lektor í sagn­fræði við Há­skóla Íslands en hlaut ráðningu sem prófessor í júlí 2016. Eft­ir hann liggja rit­ á sviði sagn­fræði, meðal ann­ars um Þorskastríðin, efnahagshrunið 2008 og for­seta­embættið. Hann hefur ritað ævi­sögu Gunn­ars Thorodd­sens og um embætt­istíð Kristjáns Eld­járns. Hann hefur þýtt nokkrar bækur eftir Stephen King.

Lífsskoðanir
Guðni stend­ur utan trú­fé­laga en var alinn upp í kaþólskri trú. Hann yf­ir­gaf kaþólsku kirkj­una í kjöl­far frétta af glæp­um ým­issa kaþólskra presta. Hann heldur upp á mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna fremur en trú á einn guð: „Hver maður er bor­inn frjáls, jafn öðrum að virðingu og rétt­ind­um. Menn eru gædd­ir vits­mun­um og sam­visku og ber þeim að breyta bróður­lega hver við ann­an.“  Guðni hefur lýst því yfir að fullveldi þjóða sé teygjanlegt hugtak og háð aðstæðum á hverjum tíma. Guðni er fyrsti forsetinn sem tilheyrir ekki Þjóðkirkjunni.

Fjölskylda
Guðni er son­ur hjón­anna Mar­grét­ar Thorlacius, kenn­ara og blaðamanns, og Jó­hann­es­ar Sæ­munds­son­ar, íþrótta­kenn­ara og íþrótta­full­trúa. Hann á tvo bræður, þá Pat­rek, íþrótta­fræðing og fyrr­ver­andi landsliðsmann í hand­bolta, og Jó­hann­es, kerf­is­fræðing. Faðir þeirra lést úr krabba­meini árið 1983, 42 ára að aldri, og sá móðir þeirra um upp­eldi þeirra bræðra. Guðni stundaði hand­bolta í æsku en faðir hans var meðal ann­ars hand­boltaþjálf­ari.

Eiginkona hans er Eliza Reid frá Kanada og eiga þau fjögur börn. Guðni á dóttur af fyrra hjónabandi.

Framboð til forseta
Guðni ákvað að bjóða sig fram til forseta Íslands í maí 2016. Hann vill meðal annars bæta þjóðaratkvæðagreiðsluákvæði í stjórnarskrána. Guðni var kjörinn forseti og er sá yngsti sem hefur tekið embætti.

Forsetaferill

Kjörtímabil 2016-2020

Guðni Th. Jóhannesson braut blað í sögu forsetaembættisins þegar hann varð fyrsti forseti Íslands til að ávarpa gesti Gleðigöngunnar. Hann hefur stofnað Facebook vefsíðu fyrir embættið og ætlar að gera sitt besta í að svara spurningum þar.
Eftir tæpan mánuð í embætti lýstu 68% fólks sig ánægt með Guðna í embætti samkvæmt könnun MMR.. Í könnun í desember voru rúm 97% ánægð með Guðna.

Guðni fór í sína fyrstu opinberu heimsókn í janúar til Danmerkur. Hann snæddi meðal annars hátíðarkvöldverð í Amalíuborg með Danadrottningu og fleirum. Í könnun í sama mánuði sögðust 81,4% aðspurðra vera ánægðir með störf hans.

Í febrúar vakti Guðni heimsathygli eftir opinbera heimsókn í Menntaskólann á Akureyri, en þar sagði hann í gríni að hann myndi vilja banna ananas á pizzur.

Í mars sagði Guðni í tímaritinu Lögréttu varðandi Landsdóm að: það hafi verið feigðarflan eftir hrun að nýta forn og úrelt ákvæði í stjórnarskrá um landsdóm. Það hafi sýnt sig að niðurstaða dómsins hafi fremur sundrað en sameinað og það á versta tíma. Þá sagði hann um synjunarvald forsetaembættisins að sanngjarnara og lýðræðislegra væri að í stjórnarskrá væru ákvæði um að ákveðinn fjöldi kjósenda geti krafist þess að lögum verði synjað staðfestingar.

Í lok mars 2017 sótti Guðni ráðstefnu um málefni norðurslóða í Arkhangelsk í Rússlandi. Þar hitti hann meðal annars Vladímír Pútín. Hann talaði um málefni hafsins, aðgerðir gegn mengun og súrnun sjávar og fiskveiðar. Hann fór einnig í opinbera heimsókn til Noregs hitti norsku konungsfjölskylduna, Ernu Solberg forsætisráðherra og heimsótti ýmsa staði.

Guðni fór í maí 2017 í heimsókn til Færeyja.

Í nýársávarpi Guðna 1. janúar 2020 ákvað hann að bjóða sig fram til annars kjörtímabils forseta Íslands.

Kjörtímabil 2020-2024
Guðni hlaut tæp 90% atkvæði í Forsetakosningunum 2020 á móti Guðmunds Franklín Jónssyni.

Bækur 
 Kári í jötunmóð. Saga Íslenskrar erfðagreiningar og Kára Stefánssonar (Reykjavík: Nýja bókafélagið, 1999).
 Völundarhús valdsins. Stjórnarmyndanir, stjórnarslit og staða forseta Íslands í embættistíð Kristjáns Eldjárns, 1968–1980 (Reykjavík: Mál og menning, 2005).
 Óvinir ríkisins. Ógnir og innra öryggi í kalda stríðinu á Íslandi (Reykjavík: Mál og menning, 2006).
 Þorskastríðin þrjú. Saga landhelgismálsins 1948–1976 (Reykjavík: Hafréttarstofnun Íslands, 2006).
 Hrunið. Ísland á barmi gjaldþrots og upplausnar (Reykjavík: JPV, 2009).
 Gunnar Thoroddsen. Ævisaga. (Reykjavík: JPV, 2010).
 Fyrstu forsetarnir. Embætti þjóðhöfðingja Íslands á 20. öld. (Reykjavík. Sögufélag, 2016).

Tenglar
 Heimasíða Guðna Th.
 Facebook síða Guðna Th.
 Ferilskrá

Tilvísanir

Forsetar Íslands
Íslenskir sagnfræðingar
Fólk fætt árið 1968
Forsetaframbjóðendur 2016
Frambjóðendur til embættis forseta Íslands
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík