Gunnar M. Magnúss

Gunnar M. Magnúss (2. desember 1898 – 24. mars 1988) var íslenskur rithöfundur. Hann ólst upp á Flateyri til 10 ára aldurs en bjó eftir það á Suðureyri við Súgandafjörð. Foreldar hans voru Magnús Ísleifsson, formaður og smiður, og Gunnvör Árnadóttir. Gunnar var kvæntur Kristínu Eiríksdóttur sem lést 11. nóvember 1970.

Gunnar brautskráðist með kennarapróf árið 1927 og var við framhaldsnám við Kennaraháskólann í Kaupmannahöfn 1936 til ársins 1937. Hann var m.a. kennari við Austurbæjarskólann í Reykjavík 1930 til 1947. Gunnar sat í stjórn Kennarasambands Íslands 1930 til 1940, í stjórn Rithöfundafélags Íslands 1950 til 1960, bóksali í Reykjavík 1954 til 1961 og formaður Félags leikritahöfunda 1964 til 1970. Gunnar var ritstýrði (ásamt Aðalsteini Sigmundssyni) barnatímaritinu Sunnu sem út kom 1931–32. Hann ritstýrði einnig um tíma Útvarpstíðindum, Íþróttablaðinu og Menntamál. Gunnar sat á Alþingi frá febrúar til maí 1955 fyrir Sósíalistaflokkinn. Gunnar var harður andstæðingur hernámsins. Hann stofnaði strax 1953 samtökin Andspyrnuhreyfing gegn her í landi  Hann var formaður þeirra samtaka. Í kjölfarið fylgdu síðan fleiri samtök með sömu stefnu.   

Gunnar ritaði yfir 90 bækur og rit, skáldsögur og fjöldi sagnarita liggja eftir hann.

Helstu bækur

Virkið í Norðri  I-III ( um hernámið ), 1947–1950
 Þúsund og ein nótt Reykjavíkur (um hersetuna og Reykjavík ), 1957
Langspilið ómar, 1958
 Árin sem aldrei gleymast I-III, 1964–1965
  Skáldið á Þröm  (ævisaga Magnúsar Hj. Magnússonar), 1956
  Bókin um Sigvalda Kaldalóns 1971
  Dagar Magnúsar á Grund, 1972
Bækur um ýmis efni ritaði Gunnar: 
Byrðingur (um skipasmíði á Íslandi)
Járnsíða (um íslenska járnsmiði), 1954
Undir Garðskagavita (héraðssaga), 1963
Saga alþýðufræðslurnar, 1932
 Um menntamál á Íslandi 1944–1946, 1946
 Jón Skálholtsrektor, 1959
 Landhelgisbókin, 1959
 Eiríkur skipherra, 1967
  Íslenskir afreksmenn, 1968
 Völva Suðurnesja (Frásögn af dulrænnir reynslu Unu Guðmundsdóttur í Garði ), 1969
 Ár og dagar ( annáll verkalýðshreyfingarinnar), 1967
 Það voraði vel 1904, 1970

Skáldsögur  

 Börnin í Víðigerði (unglingasaga), 1933
 Við skulum halda á skaga (unglingasaga), 1934
 Brennandi skip, 1935
 Suður heiðar (unglingasaga), 1937
 Bærinn á ströndinni (unglingasaga), 1937
 Salt jarðar, 1941
 Undir bláum seglum (unglingasaga), 1951, Vefaradans, 1962.

Helstu smásögur

 Fiðrildi, 1928
 Brekkur (barnasögur og ljóð), 1931
 Hvítra manna land, 1943
 Reykjavíkurbörn, 1951.

Leikrit 

 Þrjú leikrit (Hjá sálusorgarunum, Í upphafi var óskin og Spékoppur í vinstri kinn) 1949
 Í múrnum, 1964.

Ljóðabækur 

 Brekkur (barnaljóð og sögur), 1931
 Spegilskrift, 1959.

Helstu útvarpsleikrit  
Rósa Fanney (frumflutt í útvarpinu 1948)
 Alvörukrónan ( ásamt Jónasi Jónassyni, frumflutt í Kópavogi 1960) 
 Herrans hjörð (framhaldsleikrit um ævi Bólu-Hjálmars, frumflutt í útvarpinu 1965)
 Silkinetið (framhaldsleikrit um vesturfari Íslendinga, frumflutt í útvarpinu 1967)
 Fjölnismenn (frumflutt í útvarpinu 1969)
 Landsins lukka ( framhaldsleikrit um ævi Skúla landfógeta, frumflutt í útvarpi 1972)

Heimildir 
 Morgunblaðið 26. mars 1988
 Tímaritið Réttur 1988, Gunnar M. Magnúss.
 Alþingismannatal
 Íslenskt skáldatal A-L. Hannes Pétursson og Helgi Sæmundsson, Bókaútgáfa Menningarsjóðs og Þjóðvinafélagsins, Reykjavík 1973
 Samtök hernámsandstæðing, Baráttan gegn veru Bandaríkjahers 1960–1970 - Ritgerð til BA-prófs í sagnfræði - Háskóli Íslands Hugvísindasvið Sagnfræði - Einar Páll Tryggvason
Ritverk Gunnars (Gunnsteinn Gunnarsson)  Íslenskir rithöfundar