alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bash

Bash er frjáls Unix-skel sem var upprunalega skrifuð fyrir GNU-verkefnið.

Orðið „Bash“ er skammstafanaorð sem stendur fyrir Bourne-again shell, en Bourne-again er orðaleikur þar sem nafni Bourne-skeljarinnar (sh) sem er eldri skel skrifuð af Stephen Bourne er blandað saman við enska lýsingarorðið born-again sem merkir ‚endurborinn‘.

Bash inniheldur alla málskipan sem Bourne-skelin bjó yfir og meira til; Bash getur til dæmis framkvæmt útreikninga án þess að kalla á utanaðkomandi forrit. Bash getur líka þanið út slaufusviga:

echo ma{,ð{,k}}ur # Þenst í skipunina `echo maur maður maðkur`
                               #+ og skrifar út „maur maður maðkur“.

rm mynd{1..3}.jpg # Þenst í skipunina `rm mynd1.jpg mynd2.jpg mynd3.jpg` sem fjarlægir 
                               #+ skrárnar mynd1.jpg, mynd2.jpg og mynd3.jpg úr núverandi möppu.

sem má nota til að búa til afrit af skrá, til að leita að skrám eftir skráaendingum eða til að búa til margar skrár eða undirmöppur í einu:

cp skrá{,.afrit} # Þenst í skipunina `cp skrá skrá.afrit` sem býr
                               #+ til afrit af skránni ‚skrá‘ sem heitir ‚skrá.afrit‘.
                               #+  ** Skipunin gerir hið sama og `cp skrá !#$.afrit` **

rm mynd*.{jp{,e},pn}g # Þenst í skipunina `rm mynd*.jpg mynd*.jpeg mynd*.png`
                               #+ sem eyðir öllum skrám sem byrja á ‚mynd‘ og
                               #+ hafa skráarendinguna .jpg, .jpeg eða .png.

mkdir ~elin/.dagb/20{09..11} # Þenst í skipunina: 
                               #+ `mkdir ~elin/.dagb/2009 ~elin/.dagb/2010 ~elin/.dagb/2011`
                               #+ sem býr til þrjár undirmöppur (2009, 2010 og 2011) í
                               #+ huldu möppunni /home/elin/.dagb/.

eða til að gera flóknari skriftur:

for skra in /{,usr/}bin/*calc # Þenst í skipunina `for skra in /bin/*calc /usr/bin/*calc` sem
do #+ fer í gegnum skrár sem enda á ‚calc‘ í möppunum /bin og /usr/bin.
    if [ -x "$skra" ]          #  Athugar hvort hver skrá sé keyranleg skrá
    then                       #+ og...
        echo $skra             #  ...skrifar slóð skráarinnar á skjáinn ef hún er keyranleg.
    fi
done

Tengt efni 

 Skeljaforrit

Heimildir 

Unix-skeljar
Awesome

awesome er gluggastjóri sem notast við tiglun og stafla fyrir X-gluggakerfið. Gluggastjórinn awesome byrjaði sem kvísl af dwm-gluggastjóranum.
Debian

Debian er frjálst stýrikerfi sem fellur undir GNU-leyfið. Debian hefur verið notað sem grunnur undir önnur stýrikerfi, einkum Ubuntu.

Debian
Linux-dreyfingar
Advanced Packaging Tool

APT (skammstöfun á Advanced Packaging Tool) er frjáls hugbúnaður sem notar hugbúnaðarsöfn til að sjá um það að setja upp og fjarlægja hugbúnað á Debian og öðrum Linux-útgáfum sem byggja á því.

Dpkg
Sigurður slembidjákn

Sigurður slembidjákn (f. um 1100, d. 1139) var Norðmaður á 12. öld sem gerði tilkall til konungstignar og kvaðst vera sonur Magnúsar berfætts og því hálfbróðir konunganna Sigurðar Jórsalafara, Haraldar gilla og Ólafs Magnússonar.

Sigurður ólst upp hjá Aðalbrikt, presti einhvers staðar í Suður-Noregi, í þeirri trú að hann væri sonur hans, en móðir hans var Þóra Saxadóttir. Þegar hann fullorðnaðist sagði hún honum að hann væri í raun sonur Magnúsar konungs. Hann fór svo vestur um haf, til Skotlands og Orkneyja, kvæntist þar konu af auðugri ætt og gekk í þjónustu Skotakonungs. Einnig er sagt að hann hafi farið í pílagrímsferð til Rómar og Jerúsalem og fór svo í kaupferðir til ýmissa landa, þar á meðal Íslands.

Haustið 1136 kom Sigurður til Björgvinjar, gaf sig fram við Harald gilla og kvaðst vera bróðir hans. Haraldur svaraði með því að kæra Sigurð fyrir að hafa átt þátt í drápi vinar síns, Þorkels fóstra, og komst Sigurður undan við illan leik. Aðfaranótt 14. desember gerði hann svo Haraldi konungi aðför þar sem hann gisti hjá Þóru Guttormsdóttur frillu sinni og drap hann. Sigurður slembidjákn gerði svo tilkall til konungstignar en hann og menn hans voru þá dæmdir útlægir og hraktir frá Björgvin. Honum tókst þó að fá sig kjörinn til konungs á nokkrum fylkisþingum en annars staðar voru tveir barnungir synir Haraldar, Sigurður munnur og Ingi krypplingur, kjörnir konungar. Sigurður sótti þá Magnús blinda, sem verið hafði konungur 1130-1135 með Haraldi gilla, í klaustrið sem hann dvaldist í og er alls óvíst að það hafi verið að vilja Magnúsar. Sigurður krafðist nú konungstignar í nafni Magnúsar og stundaði um tíma skæruhernað og strandhögg við strendur Noregs.

Árið 1139 kom til orrustu við Hólminn grá. Þar féll Magnús konungur en Sigurður slembidjákn var píndur til bana eftir orrustuna.

Heimildir 
 
 

Noregskonungar
Sigurður munnur

Sigurður munnur eða Sigurður 2. Haraldsson (1133 – 1155) var konungur Noregs frá 1136, allan tímann ásamt Inga hálfbróður sínum og frá 1142 einnig ásamt Eysteini hálfbróður þeirra.

Þeir bræður voru synir Haraldar gilla og móðir Sigurðar var Þóra Guttormsdóttir, frilla Haraldar. Barnungur var hann settur í fóstur hjá höfðingjanum Sáða-Gyrði Bárðarsyni í Þrændalögum. Þegar Sigurður var þriggja ár drap Sigurður slembidjákn föður hans og voru þá bræðurnir Sigurður og Ingi, sem var á öðru ári, kjörnir konungar. Næstu árin voru skærur milli Sigurðar slembidjákns og konunganna ungu - eða höfðingjanna sem stýrðu landinu í nafni þeirra. Lauk þeim með orrustu við Hólminn grá árið 1139, þar sem Sigurður var drepinn. Næstu árin ríkti friður í landinu en 1142 kom Eysteinn Haraldsson, elsti sonur Haraldar gilla, sem alist hafði upp á Bretlandseyjum, til landsins og krafðist konungsnafnbótar. Varð úr að hann var tekinn til konungs með bræðrum sínum og raunar einnig yngsti hálfbróðirinn, Magnús, sem var þá sjö ára og dó þremur árum síðar.

Eftir að höfðinginn Gregoríus Dagsson varð helsti ráðgjafi Inga konungs sló fljótt í brýnu með Inga og bræðrum hans. Þeir ætluðu að hittast á sáttafundi í Björgvin 1155 en þegar Sigurður kom þangað réðust menn Inga að honum og drápu hann. Tveimur árum seinna var svo Eysteinn drepinn af mönnum Inga.

Snorri Sturluson lýsir Sigurði svo í Heimskringlu að hann hafi verið „maður mikill og sterkur, vasklegur maður sýnum, jarpur á hár, munnljótur og vel að öðrum andlitssköpum. Allra manna var hann snjallastur og gervastur í máli.“ Hann virðist hafa haft kvenhylli því þrátt fyrir ungan aldur lét hann eftir sig allmörg börn og var raunar ekki nema 14 ára þegar Hákon herðabreiður sonur hans fæddist.

Heimildir 
 
 

Noregskonungar
Ingi krypplingur

Ingi krypplingur eða Ingi 1. Haraldsson (um 1135 – 1161) var konungur Noregs frá 1136, fyrst með Sigurði munni hálfbróður sínum til 1155 og með Eysteini hálfbróður sínum frá 1142 til 1157. Frá 1159 var Hákon herðabreiður einnig konungur í hluta ríkisins.

Ingi var sonur Haraldar gilla Noregskonungs og Ingiríðar Rögnvaldsdóttur drottingar hans og var eini skilgetni sonur konungs en það skipti reyndar ekki máli á þeim tíma hvað varðaði ríkiserfðir. Hann var ásamt Sigurði bróður sínum tekinn til konungs eftir að Sigurður slembidjákn drap föður þeirra í árslok 1136 og næstu árin áttu menn konunganna ungu í átökum við Sigurð slembidjákn og Magnús blinda, fyrrverandi konung, sem hann hafði sótt í klaustur. 

Í orrustu árið 1137 hafði einn manna Inga hann með sér og hlaut hann þar sár sem talið er að valdið hafi fötlun hans, en hann átti meðal annars erfitt með að ganga óstuddur og hafði kryppu á baki og brjósti. Frá þessum tíma er til bréf sem skrifað er í nafni Inga konungs til Sigurðar munns og segir þar meðal annars: „Öllum mönnum eru kunnug vandræði þau er við höfum og svo æska, að þú heitir fimm vetra gamall en eg þrevetur.“ Þessir barnungu konungar - eða menn þeirra - unnu loks sigur á Sigurði slembidjákn og Magnúsi blinda 1139 og voru þeir báðir drepnir.

Árið 1142 kom eldri hálfbróðir þeirra, Eysteinn, til Noregs frá Bretlandseyjum þar sem hann hafði alist upp og var hann einnig tekinn til konungs með þeim. Bræðurnir ríktu saman í tiltölulegri sátt og samlyndi framan af og bar það helst til tíðinda á valdatíma þeirra þriggja að sendimaður páfa kom til Noregs og stofnaði erkibiskupsstól í Niðarósi.

Þegar Gregoríus Dagsson varð helsti ráðgjafi Inga konungs versnaði samkomulag bræðranna og stóðu þeir Sigurður og Eysteinn þá saman gegn Inga og vildu setja hann af sem konung, töldu hann ekki hæfan vegna fötlunar. Komið var á sáttafundi þeirra þriggja í Björgvin 1155 en þegar Sigurður kom þangað drápu menn Inga hann. Eftir það varð fullur fjandskapur milli Inga og Eysteins og féll Eysteinn fyrir mönnum Inga tveimur árum síðar. Stuðningsmenn Sigurðar og Eysteins flykktu sér þá um Hákon herðabreiðan, ungan son Sigurðar. Ingi féll fyrir þeim í bardaga sem háður var á ís við Ósló 1161 en skömmu áður hafði Gregoríus ráðgjafi hans verið drepinn. Annar helsti ráðgjafi Inga var Erlingur skakki og tók hann við stjórn fylgismanna hans.

Ekki er vitað til þess að Ingi hafi kvænst en Jón kuflungur, sem gerði tilkall til krúnunnar um 1185, kvaðst vera sonur hans.

Heimildir 
 
 

Noregskonungar
Derry

Derry eða Londonderry (írska: Doire eða Doire Cholmchille) er borg í Norður-Írlandi. Hún er önnur stærsta borg Norður-Írlands, og fjórða stærsta borg á eyjunni Írland. Gamla borg Londonderry lá vestan við ána Foyle, og gamla borg Derry lá fyrir austan við ána. Nú á dögum nær borgin yfir báðum megin árinnar. Þar í borginni eru tvær brýr sem spanna ána.

Árið 2001 bjuggu 83.652 manns í Derry, og 90.663 manns samtals með úthverfum. Londonderry-höfn og City of Derry-flugvöllur liggja við borgina. Derry og nærliggjandi bærinn Letterkenny mynda stóra fjármálamiðstöð í Norður-Írlandi.

Derry liggur nærri við landmæri við Donegal-sýslu í Írska lýðveldinu. Borgin hefur verið tengd við Donegal-sýslu í margar aldir. Prinsinn St. Columba frá Tír Chonaill (gamla heiti á Donegal-sýslu) er talinn hafa stofnað borgina.

Það hefur verið mikið missætti um heiti borgarinnar. Opinbera heitið Londonderry stendur í Royal Charter sem borginni var gefið árið 1662. Þetta heiti var samþykkt aftur árið 2007 þegar ákvörðun var tekin í hæstiréttinum. Þrátt fyrir opinbera heitið er borgin þekkt sem Derry í daglegu tali, sem er enskt orð á fornírska heitinu Daire, stafað sem Doire á nútímaírsku, og þýðir „eikarlundur“. Heitið Derry er oftar notað af þjóðernissinnum, og er í notkun víða hjá kaþólskum mönnum þar. Londonderry er oftar notað af sameiningarsinnum, en Derry er í daglegri notkun hjá mótmælandum.

Borgir á Norður-Írlandi
Nýja höllin í Stuttgart

Nýja höllin í Stuttgart var reistur síðla á 18. öld og var aðsetur hertoganna og konunganna í Württemberg. Höllin og hallartorgið er miðpunktur borgarinnar Stuttgart.

Saga 
1737 varð Karl Eugen nýr hertogi af Württemberg. Hann krafðist þess að ný kastali og aðsetur yrði reist í Stuttgart, en síðustu ár hafði aðsetur hertoganna verið í Ludwigsburg. Framkvæmdir hófust þó ekki fyrr en 1746 og var ítalski byggingameistarinn Leopoldo Retti ráðinn til að stjórna verkinu. Hann lést hins vegar 1751 og var þá Frakkinn Philippe de La Guêpière kallaður til. Á hans tíma voru tvær álmur reistar, miðjuálman (aðalálman) og garðálman. 1762 brann hins vegar garðálman til kaldra kola og var þá einbeitt sér að því að ljúka aðalálmunni. Karl Eugen hertogi krafðist þess að garðálman yrði reist á ný. Auk þess breytti hann innréttingunum í sífellu, þannig að þær urðu stórbrotnari. Því var hann sakaður um að sólunda fé landsins. Philippe de La Guêpière hætti og fór til Parísar. Framkvæmdir voru stöðvaðar og Karl Eugen neyddist til að flytja til Ludwigsburg á ný. 1775 ákvað Karl Eugen að taka á móti Páli I Rússlandskeisara og eiginkonu hans Sophie Dorothee, en hún var frænka Karls Eugens. Móttakan fór fram í Nýja kastalanum í Stuttgart og var það fyrsta athöfnin sem fram fór í kastalanum. Karl Eugen lést 1793. Ýmis herbergi og salir voru þá fullkláraðir, en kastalinn sjálfur ekki. Framkvæmdir fóru fram í nokkrum áföngum næstu árin. 1807 mátti heita að kastalinn væri loks fullkláraður.

Í dag 

Þegar Prússland varð að keisararíki 1871 varð kastalinn eign keisara. Þegar keisarinn sagði af sér 1918 við tap Þjóðverja í heimstyrjöldinni fyrri, komst höllin í eigu Weimar-lýðveldisins. Var henni þá breytt í safn. Í lok heimstyrjaldarinnar síðari stórskemmdist kastalinn. Miklar umræður spunnust um hvort hann yrði rifinn eða endurbyggður. Ákveðið var á endanum að endurbyggja hann og stóðu framkvæmdir frá 1958-1964. Aðeins hluti af innréttingum kastalans var þó gert upp. Eftir það var hann notaður af landstjórn Baden-Württemberg sem fjármála- og menningarmálaráðuneyti. Hluti kastalans er opinn almenningi.

Heimildir 

 

Stuttgart
Kastalar í Þýskalandi
Gamli kastalinn í Stuttgart

Gamli kastalinn í Stuttgart er frá 10. öld og er eitt elsta nústandandi mannvirki borgarinnar Stuttgart.

Elsti hluti kastalans er frá 950 og var reistur til verndar stóðgarða keisaranna þýska ríkisins. Á þeim tíma var stórt og mikið síki í kringum kastalann. Á 14. öld varð kastalinn aðsetur greifanna í Württemberg. Honum var svo breytt í glæsihöll í endurreisnarstíl 1553-1578 og þótt þá fegursti endurreisnarkastali ríkisins. Í kastalanum var kapella. Síkin í kringum kastalann voru fjarlægð á 18. öld. 1931 brann hluti kastalans, þar á meðal hringturnarnir. Áður en viðgerðum var lokið skall heimstyrjöldin síðari á og stórskemmdist kastalinn á ný í loftárásum. Kastalinn var gerður upp eftir stríð, en framkvæmdum var ekki lokið fyrr en 1971. Kastalinn er safn í dag. Undir kapellunni er grafhvelfing. Þar hvíla m.a. Karl I konungur Württembergs og eiginkona hans, Olga.

Heimildir 

 

Stuttgart
Kastalar í Þýskalandi
Plymouth

Plymouth (borið fram  á ensku) er borg sem stendur við strönd Devon í Englandi. Hún er um það bil 310 km suðvestan við London. Plymouth liggur á milli ósa ánna Plym í austri og Tamar í vestri, þar sem þær renna út í Plymouth-sund. 

Saga borgarinnar hófst í bronsöld byggð hófst á Mount Batten, skaga sem liggur hjá núverandi borg. Þessi byggð stækkaði mikið undir stjórn Rómaverja og varð mikilvæg verslunarstöð. Þá var núverandi borg stofnuð þar sem þorpið Sutton stóð. Árið 1620 fóru Pílagrímarnir frá Plymouth til Nýa heimsins og stofnuðu nýlendu þar sem nú eru Bandaríkin. Þetta var önnur nýlenda Breta þar. Í ensku borgarastyrjöldinni var Plymouth hernumin og henni var stjórnað af þinghernum frá 1642 til 1646. 

Í iðnbyltingunni stækkaði Plymouth mikið og varð mikilvæg flutningahöfn. Innflutingur frá Ameríku fór þar í gegn og þar voru byggð skip fyrir konunglega breska sjóherinn. Vegna mikilvægi borgarinnar var Plymouth skotmark í Seinni heimsstyrjöldinni. Hún var eyðilögð að hluta í styrjöldinni og síðan endurbyggð.

Árið 2015 bjuggu um það bil 265.000 manns í Plymouth sem er 15. stærsta borg Bretlands. Skipasmíðar eru enn stór atvinnugrein en hagkerfi borgarinnar byggist nú fremur á þjónustustarfsemi. Í Plymouth er 11. stærsti háskóli Bretlands, Plymouth-háskóli. Þar er líka stærsta flotastöð í Evrópu, HMNB Devonport. Hægt er að fara til bæði Frakklands og Spánar með ferju frá Plymouth.

Borgir á Bretlandi
Borgir á Englandi
Exeter

Exeter (borið fram  á ensku) er borg í Devon, Englandi. Hún er höfuðborg Devon og þar eru höfuðstöðvar Sýsluráðs Devon. Exeter liggur við ána Exe og er um það bil 60 km fyrir norðaustan við Plymouth og 110 km fyrir suðaustan við Bristol. Árið 2015 var íbúatala um 127.000 manns.

Exeter var suðvestasta rómversk borg í Bretlandi og hefur verið til síðan ómunatíð. Dómkirkjan í Exeter var stofnuð árið 1050 og er biskupakirkja. Samgöngukerfið í Exeter er þaulskipulagt, borgin er með flugvöll og nokkrar lestarstöðvar.

Borgir á Bretlandi
Borgir á Englandi
Sóknarkirkjan í Stuttgart

Sóknarkirkjan í Stuttgart (Stiftskirche) er aðalkirkjan í borginni Stuttgart. Hún er með tvo mismunandi turna og er þannig eitt aðalkennileiti borgarinnar.

Saga sóknarkirkjunnar 
Elstu hlutar kirkjunnar eru frá 10. eða 11. öld og er hér um grunn kórsins að ræða. Um miðja 13. öld var kirkjan öll stækkuð í rómönskum stíl og var þá reistur einn turn. Ráðgert hafði verið að hafa turnana tvo, en úr því varð ekki að sinni. Á 14. öld var kórinn stækkaður, turni bætt við (norðurturninn) og suðurturninn hækkaður. Turnarnir voru hins vegar ólíkir, sem gaf kirkjunni á miðöldum sérkennilegt útlit. Á 16. öld var kirkjan enn stækkuð, en að þessu sinni í gotneskum stíl. Nokkur hliðarkapellur voru þá innréttaðar. Þegar siðaskiptin gengu í garð var framkvæmdum hætt. Suðurturninn (hærri turninn) var þá orðinn 61 metra hár.
Þegar heimstyrjöldin síðari skall á var ákveðið að taka niður öll listaverk kirkjunnar og flytja annað af ótta við eyðileggingu í loftárásum. 1944 stórskemmdist kirkjan í loftárásum og stóð í rústum í nokkur ár. Á 6. áratugnum var hafist handa við að endurgera kirkjuna í einfaldri mynd. Við það verður kirkjuskipið aðeins eitt, en þau voru þrjú áður.

Grahhvelfing 
Sóknarkirkjan er einnig grafarkirkja greifanna og hertoganna í Württemberg. Ulrich I greifi og eiginkona hans Agnes eru þau fyrstu sem lögð voru til hvíldar í kirkjunni snemma á 14. öld. Síðan þá hafa rúmlega 100 einstaklingar tengdir furstaættunum verið lagðir til hvíldar í grafhelfingu kirkjunnar.

Kristniboðsdyrnar 
Eitt mest áberandi listaverk kirkjunnar eru Kristniboðsdyrnar. Þær voru áður hluti af Postulahliðinu sem nú er horfið. Dyrnar voru teknar niður í upphafi heimstyrjaldarinnar síðari og geymdar á öruggari stað. Þegar kirkjan varð fyrir loftárásum, eyðilagðist Postulahliðið að öllu leyti. Eftir endurreisn kirkjunnar voru Kristniboðsdyrnar settar á aftur, en á öðrum stað. Dyrnar eru gerðar úr tveimur stórum málmhurðum með myndefni úr Postulasögunni.

Myndasafn

Heimildir 

 

Stuttgart
Kirkjur í Þýskalandi
Eysteinn Haraldsson (konungur)

Eysteinn Haraldsson eða Eysteinn 2. (d. 1157) var konungur Noregs á árunum 1142-1157 ásamt yngri hálfbræðrum sínum Sigurði munni og Inga krypplingi og frá 1155 aðeins með Inga.

Eysteinn var elsti sonur Haraldar gilla. Hann var fæddur á Bretlandseyjum, líklega nálægt 1125, og hét móðir hans Bjaðök. Hann ólst upp fyrir vestan haf og kom til Noregs ásamt móður sinni árið 1142, en þá sátu barnungir bræður hans þar á konungsstóli því að Haraldur gilli var drepinn árið 1136. Þar sem hann hafði gengist við Eysteini var kröfu hans til ríkis ekki mótmælt og var hann gerður að konungi með þeim Sigurði og Inga, ásamt fjórða bróðurnum, Magnúsi, sem einnig var barn að aldri. Magnús var heilsuveill og dó þremur árum síðar en hinir bræðurnir þrír ríktu saman í þrettán ár. Eysteinn hafði sína eigin hirð en yngri bræðurnir höfðu sameiginlega hirð þar til þeir uxu úr grasi.

Eysteinn fór í víkingaferð til Bretlandseyja laust eftir 1150, herjaði á Orkneyjar, Skotland og England. Annars var merkasti atburðurinn á þessum árum stofnun erkibiskupsstólsins í Niðarósi, sem bræðurnir þrír stóðu allir að.

Smám saman versnaði sambandið milli bræðranna Eysteins og Sigurðar annars vegar og Inga og ráðgjafa hans (Gregoríusar Dagssonar og Erlings skakka) hins vegar. Árið 1155 drápu menn Inga Sigurð konung í Björgvin og næstu tvö ár einkenndust af skærum og átökum milli Inga og Eysteins. Lauk þeim með því að Eysteinn féll fyrir mönnum Inga nálægt Ósló árið 1157.

Snorri lýsir Eysteini svo að hann hafi verið vitur maður og skynsamur en fégirni hans og níska hafi spillt fyrir honum. Hann átti einn son, Eystein meylu Eysteinsson, sem birkibeinar völdu konung sinn á Eyraþingi 1176 en hann féll fyrir mönnum Magnúsar konungs Erlingssonar ári síðar og er ekki talinn með í norsku konungaröðinni.

Heimildir 
 
 

Noregskonungar
Sjónvarpsturninn í Stuttgart

Sjónvarpsturninn í Stuttgart er elsti sjónvarpsturn heims. Hann var reistur 1954-56 og er 216 metra hár.

Lega og lýsing 
Sjónvarpsturninn stendur á 483 metra hárri hæð í skógarrjóðri í suðurhluta Stuttgart. Turninn gnæfir því vel yfir umhverfi sitt, en hann er að sama skapi nokkuð langt frá miðborginni. Turninn er gerður úr járnbentri steinsteypu. Í 160 metra hæð er hringlótt turnhús með veitingasal, útsýnispöllum og útvarpsstöðvum. Efst er svo útvarpsmastur.

Saga sjónvarpsturnsins 
1949 hóf ný stjónvarpsstöð (SDR, heitir SWR í dag) útsendingar. Til að útsendingar næðu sem lengst, var 100 metra hár stálturn reistur, en fljótt sýndi sig að hann dugði hvergi nærri til. Því var ákveðið að reisa tvöfalt hærri turn úr stáli. En snemma á 6. áratugnum komu fram hugmyndir um að reisa steinsteyputurn sem einnig væri hægt að nýta fyrir ferðamenn. Framkvæmdir hófust 1954 á hinni 483 metra háa Hoher Bopser fjalli í suðurhluta Stuttgart. Í október 1955 var útvarpsstöðin tekin í notkun, en vígsla turnsins fór fram í febrúar 1956. Turninn var sá fyrsti sinnar tegundar í heimi og varð samstundis heimsfrægur og meiriháttar aðdráttarafl fyrir ferðamenn. Allir aðrir sjónvarpsturnar eru reistir af sömu grunnverkfræðinni. Í upphafi var útvarpað bæði fyrir sjónvarp og útvarp, en árið 2006 var hætt að útvarpa fyrir sjónvarp.

Tækniupplýsingar 
 Hæð: 216,61 m
 Hæð steyputurns: 160,94 m
 Hæð efri útsýnispalla: 152 m
 Hæð veitingahúss: 147 m
 Mesta þvermál turnhússins: 15 m
 Þvermál grunnsins: 27 m
 Þyngd turnsins alls: 3.000 t
 Þyngd mastursins: 48 t
 Hraði lyftanna: 5 m/s

Heimildir 

 

Stuttgart
Sjónvarpsturnar í Þýskalandi
Hákon herðabreiður

Hákon herðabreiður eða Hákon 2. Sigurðsson (1147 – 1162) var konungur Noregs — eða gerði kröfu til konungstignar — frá 1159 til dauðadags.

Hákon var sonur Sigurðar munns, sem var líklega aðeins 14 ára þegar hann fæddist, og segir svo um fæðingu hans í Heimskringlu: 
„Sigurður konungur reið að veislum í Vík austur með hirð sína og reið um bý þann er ríkur maður átti er Símon hét. En er konungur reið gegnum býinn þá heyrði í hús nokkuð kveðandi svo fagra að honum fannst um mikið og reið til hússins og sá þar inn að þar stóð kona ein við kvern og kvað við forkunnarfagurt er hún mól. Konungur sté af hestinum og gekk inn til konunnar og lagðist með henni. En er hann fór í brott þá vissi Símon bóndi hvað erindi konungur hafði þannug. En hún hét Þóra og var verkakona Símonar bónda. Síðan lét Símon varðveita kost hennar. En eftir það ól sú kona barn og var sá sveinn nefndur Hákon og kallaður sonur Sigurðar konungs.“

Hákon ólst upp hjá Símoni þessum en eftir að Sigurður faðir hans og Eysteinn föðurbróðir hans höfðu báðir fallið fyrir mönnum Inga konungs sóttu stuðningsmenn þeirra drenginn og létu taka hann til konungs á Eyraþingi 1159. Þessir stuðningsmenn nefndust birkibeinar og voru flestir alþýðumenn. Styrkur þeirra var mestur í Þrændalögum, Upplöndum og austan við Víkina. Ingi konungur naut aftur á móti stuðnings í Víkinni og í Vestur-Noregi. Flokkur hans hefði átt að eiga auðvelt með að ráða niðurlögum birkibeina en innbyrðis átök milli helstu ráðgjafa hans, Gregoríusar Dagssonar og Erlings skakka, urðu til þess að birkibeinum tókst að fella Gregoríus og skömmu síðar Inga konung. Hákon, sem þá var 14 ára, var hylltur sem konungur og virtist ekki hafa neina keppinauta, einu konungssynirnir sem þá voru á lífi voru yngri hálfbræður hans sjálfs sem voru í hans liði.

En Erlingur skakki var ekki tilbúinn að leggja árar í bát. Hann var kvæntur Kristínu dóttur Sigurðar konungs Jórsalafara og þau áttu soninn Magnús. Erlingur gerði nú kröfu til krúnunnar fyrir hönd hans og naut stuðnings kirkjunnar, þar sem Magnús var fæddur í hjónabandi og móðir hans konungsdóttir fædd í hjónabandi, en Hákon og bræður hans voru allir frillubornir.

Sumarið 1162 kom til sjórrustu við eyna Sekk. Í hita bardagans lenti Hákon konungur á einu óvinaskipanna og þótt honum væru gefin grið fékk hann samt banasár. Hann var þá 15 ára.

Heimildir 
 
 

Noregskonungar
Emily Robison

Emily Robison (fædd Emily Burns Erwin16. ágúst 1972) er bandarískur tónlistarmaður. Hún er meðlimur og einnig einn stofnenda hljómsveitarinnar The Chicks (áður Dixie Chicks). Hún semur lög, syngur og leikur á fjöldann allan af hljóðfærum: t.d. banjó, dóbró, gítar, bassa, mandólín, munnhörpu og sítar.

Bandarískir tónlistarmenn
Dale Evans

Dale Evans var listamannsnafn Lucille Wood Smith (fædd 31. október 1912, dáin 7. febrúar 2001) en hún var bandarískur rithöfundur, kvikmyndastjarna og kántrítónlistarmaður. Hún var þriðja eiginkona Roy Rogers.

Bandarískir tónlistarmenn