Smárar

Smárar er samheitið yfir tegundirnar í smáraættkvísl (Trifolium á Latínu er tres "þrír" + folium "blað"), sem samanstendur af um 300 tegundum jurta í Ertublómaætt (Fabaceae). Ættkvíslin hefur heimsútbreiðslu; mesti fjölbreitileiki hennar er í tempruðum svæðum norðurhvels, en margar tegundir finnast einnig í Suður-Ameríku og Afríku, oft á hálendi á hitabeltissvæðum. Þeir eru smávaxnir einæringar, tvíæringar, eða fjölæringar. Smárar geta verið sígrænir. Blöðin eru þrískift, sjaldar 4-, 5- eða 6-skift, og blómin eru mörg saman í stórum, egglaga eða hnöttóttum kolli; rauð, bleik, hvít eða gul. Fræin eru í belgjum, 1 til 4 í hverjum. Aðrar skyldar ættkvíslir sem einnig eru nefndar smárar eru Melilotus (Steinsmári) og Medicago (Refasmárar).

Ræktun
Nokkrar tegundir smára eru mikið ræktaðar sem fóðurplöntur. Þar sem smárar eru í sambýli við niturbindandi gerla eru þeir einkar æskilegir í ræktun á beitilöndum og ökrum. Eru gerlarnir einkum af ættkvíslunum Rhizobium og Bradyrhizobium. 

Helstu smárar á Íslandi eru; Hvítsmári (Trifolium repens) og Rauðsmári (Trifolium pratense). Hvítsmári er vinsæll fyrir nokkra hluti; hann sprettur aftur eftir endurtekinn slátt, hann er næringarríkur fyrir búfénað, hann vex vel í mismunandi jarðvegi og bætir hann með hjálp niturbindandi baktería í rótum.

Býflugnabændur njóta góðs af smára þar sem hann er ein af betri uppsprettum blómasafa (nektar) fyrir alibýflugur. 

Trifolium repens, hvítsmári, er fjölær tegund sem er algeng á vallendi og túnum á láglendi. Blómin eru hvít eða bleikleit og verða brúnleit og  niðursveigð við þroska. Túnsmári (Trifolium hybridum), er fjölæringur sem var tekinn til ræktunar snemma á 19 öld og hefur ílenst víða um heim. Blómin eru hvít eða rauðleit. (Trifolium medium), Skógarsmári, er skriðull fjölæringur með hlykkjóttum stönglum og rauðleitum blómum. Það er verið að kanna möguleika á kynblöndun hans og rauðsmára (T. pratense) til að mynda langlífa ræktunarjurt.

Valdar tegundir
Ættkvíslin Trifolium hefur nú 245 viðurkenndar tegundir:

 Trifolium acaule A. Rich.
 Trifolium affine C. Presl
 Trifolium africanum Ser.
 Trifolium aintabense Boiss. & Hausskn.
 Trifolium albopurpureum Torr. & A. Gray 
 Trifolium alexandrinum L. 
 Trifolium alpestre L. - Fellasmári
 Trifolium alpinum L. – Alpasmári
 Trifolium amabile Kunth
 Trifolium ambiguum M. Bieb.
 Trifolium amoenum Greene 
 Trifolium andersonii A. Gray 
 Trifolium andinum Nutt. 
 Trifolium andricum Lassen
 Trifolium angulatum Waldst. & Kit.
 Trifolium angustifolium L.
 Trifolium apertum Bobrov
 Trifolium argutum Banks & Sol.
 Trifolium arvense L. – Hérasmári
 Trifolium attenuatum Greene
 Trifolium aureum Pollich - Gullsmári
 Trifolium baccarinii Chiov.
 Trifolium badium Schreb. - Kastaníusmári
 Trifolium barbeyi Gibelli & Belli
 Trifolium barbigerum Torr. 
 Trifolium barnebyi (Isely) Dorn & Lichvar
 Trifolium batmanicum Katzn.
 Trifolium beckwithii W. H. Brewer ex S. Watson 
 Trifolium bejariense Moric.
 Trifolium berytheum Boiss. & Blanche
 Trifolium bifidum A. Gray – 
 Trifolium bilineatum Fresen.
 Trifolium billardierei Spreng.
 Trifolium bivonae Guss.
 Trifolium blancheanum Boiss.
 Trifolium bocconei Savi - Tvíburasmári
 Trifolium boissieri Guss. ex Soy.-Will. & Godr.
 Trifolium bolanderi A. Gray
 Trifolium brandegeei S. Watson
 Trifolium breweri S. Watson 
 Trifolium brutium Ten.
 Trifolium buckwestiorum Isely 
 Trifolium bullatum Boiss. & Hausskn.
 Trifolium burchellianum Ser.
 Trifolium calcaricum J. L. Collins & Wieboldt
 Trifolium calocephalum Fresen.
 Trifolium campestre Schreb. - Engjasmári
 Trifolium canescens Willd. - Grásmári
 Trifolium carolinianum Michx.
 Trifolium caucasicum Tausch
 Trifolium caudatum Boiss.
 Trifolium cernuum Brot.
 Trifolium cheranganiense J. B. Gillett
 Trifolium cherleri L.
 Trifolium chilaloense Thulin
 Trifolium chilense Hook. & Arn.
 Trifolium chlorotrichum Boiss. & Balansa
 Trifolium ciliolatum Benth. 
 Trifolium cinctum DC.
 Trifolium clusii Godr. & Gren.
 Trifolium clypeatum L.
 Trifolium congestum Guss.
 Trifolium constantinopolitanum Ser.
 Trifolium cryptopodium Steud. ex A. Rich.
 Trifolium cyathiferum Lindl. 
 Trifolium dalmaticum Vis.
 Trifolium dasyphyllum Torr. & A. Gray - Fagursmári
 Trifolium dasyurum C. Presl
 Trifolium davisii M. Hossain
 Trifolium decorum Chiov.
 Trifolium depauperatum Desv. 
 Trifolium dichotomum Hook. & Arn.
 Trifolium dichroanthoides Rech. f.
 Trifolium dichroanthum Boiss.
 Trifolium diffusum Ehrh.
 Trifolium dolopium Heldr. & Hausskn. ex Gibelli & Belli
 Trifolium douglasii House
 Trifolium dubium Sibth. - Músasmári
 Trifolium echinatum M. Bieb.
 Trifolium elgonense J. B. Gillett
 Trifolium eriocephalum Nutt. 
 Trifolium eriosphaerum Boiss.
 Trifolium erubescens Fenzl
 Trifolium euxinum Zohary
 Trifolium eximium Stephan ex Ser.
 Trifolium fragiferum L. - Strandsmári
 Trifolium friscanum (S.L. Welsh) S.L. Welsh
 Trifolium fucatum Lindl. 

 Trifolium gemellum Pourr. ex Willd.
 Trifolium gillettianum Jacq.-Fél.
 Trifolium glanduliferum Boiss.
 Trifolium globosum L.
 Trifolium glomeratum L. - Skúfsmári
 Trifolium gordejevii (Kom.) Z. Wei
 Trifolium gracilentum Torr. & A. Gray 
 Trifolium grandiflorum Schreb.
 Trifolium gymnocarpon Nutt.
 Trifolium haussknechtii Boiss.
 Trifolium haydenii Porter
 Trifolium heldreichianum (Gibelli & Belli) Hausskn.
 Trifolium hirtum All. 
 Trifolium howellii S. Watson 
 Trifolium hybridum L. – Túnsmári, Alsikusmári
 Trifolium incarnatum L. - Logasmári (T.i. ssp. molinerii  - Toppsmári)
 Trifolium israeliticum Zohary & Katzn.
 Trifolium isthmocarpum Brot.
 Trifolium jokerstii Vincent & Rand. Morgan
 Trifolium juliani Batt.
 Trifolium kingii S. Watson
 Trifolium lanceolatum (J. B. Gillett) J. B. Gillett
 Trifolium lappaceum L.
 Trifolium latifolium (Hook.) Greene
 Trifolium latinum Sebast.
 Trifolium leibergii A. Nelson & J. F. Macbr. 
 Trifolium lemmonii S. Watson 
 Trifolium leucanthum M. Bieb.
 Trifolium ligusticum Balb. ex Loisel.
 Trifolium longidentatum Nábelek
 Trifolium longipes Nutt. 
 Trifolium lucanicum Gasp. ex Guss.
 Trifolium lugardii Bullock
 Trifolium lupinaster L. - Vargasmári
 Trifolium macilentum Greene
 Trifolium macraei Hook. & Arn. 
 Trifolium macrocephalum (Pursh) Poir. 
 Trifolium masaiense J. B. Gillett
 Trifolium mattirolianum Chiov.
 Trifolium mazanderanicum Rech. f.
 Trifolium medium L. – Skógarsmári
 Trifolium meduseum Blanche ex Boiss.
 Trifolium meironense Zohary & Lerner
 Trifolium michelianum Savi. - Vætusmári
 Trifolium micranthum Viv. - Angasmári
 Trifolium microcephalum Pursh -Smákollasmári
 Trifolium microdon Hook. & Arn. 
 Trifolium miegeanum Maire
 Trifolium monanthum A. Gray 
 Trifolium montanum L. - Bergsmári
 Trifolium mucronatum Willd. ex Spreng.
 Trifolium multinerve A. Rich.
 Trifolium mutabile Port.
 Trifolium nanum Torr. - Dvergsmári
 Trifolium neurophyllum Greene
 Trifolium nigrescens Viv.
 Trifolium noricum Wulfen
 Trifolium obscurum Savi
 Trifolium obtusiflorum Hook. & Arn. 
 Trifolium ochroleucum Huds. - Skuggasmári
 Trifolium oliganthum Steud. 
 Trifolium ornithopodioides L. - Fuglasmári
 Trifolium owyheense Gilkey
 Trifolium pachycalyx Zohary
 Trifolium palaestinum Boiss.
 Trifolium pallescens Schreb. - Ilmsmári
 Trifolium pallidum Waldst. & Kit.
 Trifolium pannonicum Jacq. – Steppusmári
 Trifolium parnassi Boiss. & Spruner
 Trifolium parryi A. Gray - Klettasmári
 Trifolium patens Schreb.
 Trifolium patulum Tausch
 Trifolium pauciflorum d'Urv.
 Trifolium petitianum A. Rich.
 Trifolium philistaeum Zohary
 Trifolium phitosianum N. Böhling et al.
 Trifolium phleoides Pourr. ex Willd.
 Trifolium physanthum Hook. & Arn.
 Trifolium physodes Steven ex M. Bieb.
 Trifolium pichisermollii J. B. Gillett
 Trifolium pignantii Brongn. & Bory
 Trifolium pilczii Adamović
 Trifolium pilulare Boiss.
 Trifolium pinetorum Greene
 Trifolium plebeium Boiss.
 Trifolium plumosum Douglas
 Trifolium polymorphum Poir.
 Trifolium polyodon Greene

 Trifolium polyphyllum C. A. Mey. - Kákasussmári
 Trifolium polystachyum Fresen.
 Trifolium praetermissum Greuter et al.
 Trifolium pratense L. – Rauðsmári
 Trifolium prophetarum M. Hossain
 Trifolium pseudostriatum Baker f.
 Trifolium purpureum  Loisel.
 Trifolium purseglovei J. B. Gillett
 Trifolium quartinianum A. Rich.
 Trifolium radicosum Boiss. & Hohen.
 Trifolium reflexum L. 
 Trifolium repens L. – Hvítsmári 
 Trifolium resupinatum L. 
 Trifolium retusum L.
 Trifolium riograndense Burkart
 Trifolium roussaeanum Boiss.
 Trifolium rubens L. - Purpurasmári
 Trifolium rueppellianum Fresen.
 Trifolium salmoneum Mouterde
 Trifolium saxatile All.
 Trifolium scabrum L. - Loðsmári
 Trifolium schimperi A. Rich.
 Trifolium scutatum Boiss.
 Trifolium sebastianii Savi
 Trifolium semipilosum Fresen.
 Trifolium setiferum Boiss.
 Trifolium simense Fresen.
 Trifolium sintenisii Freyn
 Trifolium siskiyouense J. M. Gillett
 Trifolium somalense Taub.
 Trifolium spadiceum L. - Brúnsmári
 Trifolium spananthum Thulin
 Trifolium spumosum L.
 Trifolium squamosum (eða maritimum) L. - Fjörusmári
 Trifolium squarrosum L.
 Trifolium stellatum L. - Stjörnusmári
 Trifolium steudneri Schweinf.
 Trifolium stipulaceum Thunb.
 Trifolium stoloniferum Muhl. ex A. Eaton 
 Trifolium stolzii Harms
 Trifolium striatum L. - Hnútasmári
 Trifolium strictum L. - Bleiksmári
 Trifolium subterraneum L. - Jarðsmári
 Trifolium suffocatum L. - Melasmári
 Trifolium sylvaticum Gérard ex Loisel.
 Trifolium tembense Fresen.
 Trifolium thalii Vill. - Rifjasmári
 Trifolium thompsonii C. V. Morton 
 Trifolium tomentosum L. - Hærusmári
 Trifolium triaristatum Bertero ex Colla
 Trifolium trichocalyx A. Heller
 Trifolium trichocephalum M. Bieb. - Rússasmári
 Trifolium trichopterum Pančić
 Trifolium tumens Steven ex M. Bieb.
 Trifolium ukingense Harms
 Trifolium uniflorum L.
 Trifolium usambarense Taub.
 Trifolium variegatum Nutt. - Broddsmári
 Trifolium vavilovii Eig
 Trifolium velebiticum Degen
 Trifolium velenovskyi Vandas
 Trifolium vernum Phil.
 Trifolium vesiculosum Savi
 Trifolium vestitum D. Heller & Zohary
 Trifolium virginicum Small
 Trifolium wentzelianum Harms
 Trifolium wettsteinii Dörfl. & Hayek
 Trifolium wigginsii J. M. Gillett
 Trifolium willdenovii Spreng. 
 Trifolium wormskioldii Lehm. - Fölvasmári

Sjá einnig
 Beitarjurtir
 Niturbindandi plöntur

Tilvísanir

Tenglar
Quattrofolium
Edibility of clover: Ætir hlutar og greining á villtum smára.
Nitrogen fixation

Ertublómaætt
Smárar
Niturbindandi plöntur