alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bjarni Thorsteinsson

Bjarni Thorsteinsson (f. 31. mars 1781, d. 3. nóvember 1876) var amtmaður í Vesturamti á árunum 1821-1849. 

Bjarni var fæddur á Sauðhúsnesi í Álftaveri, sonur Þorsteins Steingrímssonar bónda, síðast í Kerlingardal, og fyrri konu hans Guðríðar Bjarnadóttur. Hann lauk stúdentsprófi úr Hólavallarskóla árið 1800 og sigldi síðan til Kaupmannahafnar og lauk lögfræðiprófi við Hafnarháskóla árið 1807. Hann starfaði svo í ýmsum stjórnarskrifstofum í Kaupmannahöfn en árið 1821 var hann skipaður amtmaður í vesturamtinu og settist að á Arnarstapa á Snæfellsnesi. Þar sat hann til 1849, þegar hann fékk lausn frá störfum og flutti til Reykjavíkur. Hann var jafnframt settur stiftamtmaður og amtmaður í Suðuramti 1823-1824 og 1825-1826.

Hann hafnaði þeirri hugmynd að Ísland skyldi fá innlent stéttaþing þegar sú hugmynd kom fyrst fram um 1831. Hann varð síðar í embættismannanefnd sem undirbjó endurreisn Alþingis og var fyrsti forseti þingsins þegar það var endurreist 1844. Hann var konungkjörinn alþingismaður 1845-1846. Bjarni stofnaði einnig Hið íslenska bókmenntafélag ásamt öðrum og var forseti Kaupmannahafnardeildar þess 1816-1819 og 1820-1821. Hann stundaði ýmis ritstörf og skrifaði meðal annars ævisögu sína, sem birtist í Tímariti Bókmenntafélagsins 1903.

Kona Bjarna (g. 22. júlí 1821) var Þórunn Hannesdóttir, dóttir Hannesar Finnssonar biskups og seinni konu hans, Valgerðar Jónsdóttur. Synir þeirra voru Finnur, Árni Thorsteinsson landfógeti og Steingrímur Thorsteinsson skáld og rektor.

Tenglar 
 Æviágrip á heimasíðu Alþingis
 Æfisaga amtmanns Bjarna Thorsteinssonar – Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags,(01.01.1903), Bls. 109-193  

Íslenskir lögfræðingar
Forsetar Alþingis
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Héðinn Valdimarsson

Héðinn Valdimarsson (26. maí 1892 – 12. september 1948) var íslenskur stjórnmálamaður og verkalýðsforingi.

Héðinn var sonur Valdimars Ásmundssonar, ritstjóra, og Bríetar Bjarnhéðinsdóttur, kvenréttindafrömuðar og bæjarfulltrúa. Systir hans var Laufey Valdimarsdóttir.  

Héðinn gekk í Menntaskólann í Reykjavík og lauk svo hagfræðinámi við Kaupmannahafnarháskóla 1917. Eftir að Héðinn sneri heim vann hann hjá Landsverslun í níu ár. Héðinn stofnaði og rak Tóbaksverslun Íslands hf. (1926-29) og Olíuverzlun Íslands hf. (1927). Hann var þingmaður fyrir Alþýðuflokkinn en átti síðar þátt í stofnun Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins 1938 ásamt Kommúnistaflokknum. Héðinn sat á Alþingi frá 1926-1942. 

Héðinn var formaður Verkamannafélagsins Dagsbrúnar í fjögur skipti eða í samtals 13 ár á árabilinu 1922-1941 og formaður Byggingafélags verkamanna (nafni félagsins var síðar breytt í Byggingafélag alþýðu en heitir nú Húsfélag alþýðu) um árabil og var einn helsti hvatamaður að byggingu verkamannabústaða í Reykjavík. Hann lagði fram frumvarp til laga um verkamannabústaði árið 1933. Byggingafélag alþýðu lét gera styttu af Héðni og var hún reist á Hringbraut í Reykjavík í nánd við verkamannabústaðina. Sigurjón Ólafsson myndhöggvari var höfundur styttunnar og var hún sett upp í október árið 1955.

Tilvísanir
Fyrrum Alþingismenn
Íslenskir stjórnmálamenn
Íslenskir hagfræðingar
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík

Verkalýðsbarátta
Íslenskir verkalýðsleiðtogar
Þingmenn Alþýðuflokksins
Þingmenn Sósíalistaflokks Íslands
Stuttnefja

Stuttnefja (fræðiheiti: Uria lomvia) er strandfugl af svartfuglaætt og nokkuð lík langvíu. Hún er svört á höfði og baki en hvít að neðanverðu. Á veturna fær hún hvíta vanga. Goggurinn er svartur, oddhvass og með hvítri rönd á jaðri efra skolts. Fætur eru svartir og augun svört. Stuttnefjan verpir á líkum stöðum og langvían, en ólíkt henni (sem verpir á berar syllur og bríkur) er dálítil jarðvegur eða leir og sandur í eggstæðinu hjá stuttnefjunni. Þær eru líka yfirleitt fáar saman. Mesti þéttleiki stuttnefju í varpi hefur þó mælst 37 fuglar á fermetra. Stuttnefjuna má helst finna í stórum hópum í Látrabjargi, Hælavík og Hornabjargi. Lítið er vitað um ferðir hennar á veturnar en flestar langvíur eru hér frá byrjun apríl og fram til byrjun ágúst.

Stuttnefjan átti sér ólík heiti eftir landshlutum. Í Látrabjargi var hún kölluð nefskeri og í Papey stuttvíi, í Skrúð drunnnefja og á Langanesi klumba.

Tilvísanir

Svartfuglar
Langvía

Langvía (fræðiheiti Uria aalge) er strandfugl af svartfuglaætt. Hún er svartbrún á hausnum og bakinu. Á sumrin eru hún hvít að neðan en á veturnar er hún með hvíta vanga. Til eru tvö litaafbrigði. Annað er með hvítan hring um augun og hvíta línu úr hringnum („hringvía“) en hjá hinu afbrigðinu er ekki hringur um augun. Goggurinn er mjór, svartur og oddhvass og augun svört. Langvía eru mjög lík stuttnefju og erfitt getur verið að greina á milli þeirra. Flestar langvíur eru hér í mars og fram í ágúst. Langvían verpir á berum syllum og bríkum. Varp hennar getur verið mjög þétt, eða allt að 70 fuglar á fermetra. Merkilegt við langvíuna er að ungarnir eru aðeins þriggja vikna þegar þeim er kastað úr hreiðrinu af foreldrunum og fyrst um sinn hjálpar karlfuglinn unganum að læra að veiða.

Tilvísanir

Svartfuglar
Álka

Álka (fræðiheiti: Alca torda) er strandfugl af svartfuglaætt. Latneskt heiti fuglsins er komið frá Linnaeusi og er fyrra orðið tekið úr norsku en það síðara úr sænskri mállýsku og vísa bæði til fuglsins sjálfs.

Útlit 
Álkan er nánasti lifandi ættingi hins útdauða geirfugls. Álkan verður ófleyg um tíma eftir að hafa verpt eggjum, líkast til sökum skyldleika síns við geirfuglinn. Hún er mun minni en geirfuglinn var, um 45 cm að jafnaði frá hvirfli til ilja. 
Hún er svört á bakinu og höfðinu en hvít á maganum. Á nefinu hefur hún hvíta mjóa rönd. Í sumarbúningi er framháls og vangi hvítur og augntaumurinn hverfur. Goggurinn er hár og flatur til hliðanna. Hún er hér á landi frá því í enda febrúar og fram í byrjun ágúst þó hluti stofnsins haldi sig hér allt árið.

Lifnaðarhættir 

Álkan gerir sér hreiður í urðum, glufum og skútum. Langstærsta álkubyggðin á Íslandi er undir Látrabjargi og meirihluti allra álka í heiminum finnst á Íslandi.

Tilvísanir

Svartfuglar
Verkamannabústaðir

Verkamannabústaðir eru félagslegt húsnæði sem venjulega eru reistir af stjórnvöldum (ríki eða sveitarfélögum) eða stéttarfélögum með styrk frá stjórnvöldum. Tilgangur þess er að gefa tekjulægri stéttum tækifæri til að komast í húsnæði með lágum greiðslum.

Fyrstu verkamannabústaðirnir sem reistir voru á Íslandi voru 70 íbúðir við Hringbraut í Reykjavík. Verkamannabústaðirnir við Hringbraut  voru reistir af Byggingafélagi alþýðu eftir teikningum Guðjóns Samúelssonar 1931.

Tengt efni
 Félagslegt húsnæði
 Byggingarfélag

Félagslegt húsnæði
Verkalýðsbarátta
Sómi (fyrirtæki)

Sómi er fyrirtæki, sem framleiðir alls konar samlokur, hamborgara, langlokur, pasta, salöt, pizzur og fleiri tilbúna rétti. Einnig býður Sómi upp á nokkrar gerðir veislubakka. Hjá fyrirtækinu starfa um 80 starfsmenn. Vörur Sóma eru fáanlegar um allt land í öllum helstu bensínstöðvum og matvöruverslunum.

Sagan 
Sómi var stofnað árið 1978 af Bjarna Sveinssyni. Fyrst um sinn var fyrirtækið til húsa í Kópavogi en síðar flutti fyrirtækið í Garðabæinn þar sem það er til húsa núna. Árið 1993 keyptu tveir aðrir hlut í fyrirtækinu, Arnþór Pálsson og Alfreð Hjaltalín. Árið 2003 seldi Bjarni Sveinsson sinn hluta í fyrirtækinu og hinir hluthafanir keyptu hans hlut. Vorið 2006 keypti Sómi næststærsta samlokufyrirtæki landsins Júmbó. Fyrirtækið samanstendur nú af tveimur einingum, Sómasamlokum og Júmbósamlokum, sem báðar framleiða undir merkjum Sóma og Júmbó matvæli fyrir heimamarkað.

Tenglar 
Heimasíða Sóma
Heimasíða Júmbó

Íslenskir matvælaframleiðendur
Matvörur
Framleiðslufyrirtæki
Pípunefir

Pípunefir (fræðiheiti: Procellariiformes) eru ættbálkur sjófugla sem eiga það sameiginlegt að nasir þeirra eru geymdar inni í einni eða tveimur pípum á goggnum sem er samsettur úr mörgum plötum. Flestir fuglar af þessum ættbálki eru hvítir og gráir eða svartir að lit með sundfit á fótum og nær enga afturkló og granna og langa vængi. Flestir halda sig mestan tíma á opnu hafi.

Flokkun 
Pípunefir telja 93 tegundir sem skiptast í fjórar ættir:
 Fýlingaætt
 Trosar
 Sæsvöluætt
 Svölukafarar
Der Spiegel

Der  Spiegel er þýskt vikulegt fréttarit. Ritsjórn blaðsins situr í Hamborg. Spiegel er gefið út af Spiegel Verlag, sem er í eigu afkomenda stofnanda þess, starfsmanna og eins dótturfyrirtækis Bertelsmannsamsteypunnar.
Upplag ritsins er um 1,1 milljón eintök á viku. Ritið sjálft fullyrðir, að það sé áhrifaríkasta fréttarit Þýskalands.

Þýsk fréttatímarit
Tundurspillir

Tundurspillir er hraðskreitt og lipurt óbrynvarið herskip sem yfirleitt er ætlað að fylgja stærri skipum í skipaflota og er ætlað að verja þau fyrir árásum minni skipa (upphaflega gegn tundurskeytabátum en síðar einnig kafbátum og flugvélum). Tundurspillirinn er vel vopnum búinn; særými tundurspilla er venjulega um 2000-8000 tonn, lengd 100-150 m. Ganghraði þeirra er um 30 sjómílur á klukkustund. Tundurspillir er minni en beitiskip og stærri en freigáta. Þeir eru einkum notaðir í gagnkafbátahernaði og þá sem fylgdarskip stórra herskipa eða skipalesta.

Herskip
Hringbraut

Fyrir sjónvarpsstöðina, sjá Hringbraut (sjónvarpsstöð).
Hringbraut er ein af aðalumferðargötum Reykjavíkur. Hún nær frá hringtorginu fyrir framan JL-húsið á Granda að mislægum gatnamótum við Snorrabraut, en þar eftir heitir hún Miklabraut. Hún skiptir þannig Vesturbænum í tvennt allt að hringtorginu á Melunum og skilur þar eftir Miðborgina frá Vatnsmýrinni. Við Hringbraut standa bæði Þjóðminjasafn Íslands, Félagsmiðstöð stúdenta, Landspítalinn og Umferðarmiðstöð Reykjavíkur.

Þegar Hringbraut var fyrst lögð var núverandi Snorrabraut hluti af henni og náði hún því nokkurn veginn í hálfhring utan um meginbyggð Reykjavíkur, og dregur nafn sitt af því.

Götur í Reykjavík
Ævisaga

Ævisaga er bókmenntagrein þar sem sagt er frá lífshlaupi einstaklings eða einstaklinga. Yfirleitt á hugtakið ekki við um skáldsögur, þótt búið hafi verið til hugtakið skáldævisaga um ævisögur sem eru á mörkum skáldskapar og æviminninga eins og í bókum Þórbergs Þórðarsonar. Ólíkt ferilskrá er ævisaga yfirleitt dýpri greining á persónueinkennum og byggist oft upp á reynslusögum og ólíkt dagbókum fjalla ævisögur yfirleitt um tíma sem er löngu liðinn. 

Þegar höfundur er sjálfur aðalpersóna ævisögunnar er talað um sjálfsævisögur eða æviminningar.

Tilvísanir

Tenglar 
 

Bókmenntagreinar
Belmar

Belmar er lítill bær í New Jersey í Bandaríkjunum. Belmar liggur á ströndinni og er mjög alþjóðlegur á sumrin þegar margt fólk frá New York kemur þangað með járnbrautarlestum og gistir í sumarhúsum þar. Mannfjöldi í Belmar er 6.045 á veturna en á sumrin búa yfir 80.000 manns í bænum. 

Rétt utan Belmar er járnbrautarstöð og apótek er í miðbænum. Á Main Street, Leið 71, eru margar verslanir. Margt fólk ferðast á milli Belmar og New York með járnbrautarlestum. Margir búa á milli strandarinnar og Main Street, en það er vegur sem er rétt hjá strandgötunni, sem heitir Ocean Avenue. Þar eru dýrar fasteignir. Þar eru líka veitingahús með japönskum, ítölskum og írskum mat og þar er selt Dunkin Donuts og ís.

Belmar er góður sumardvalarstaður en það er svolítið kalt og stormasamt þar á veturna.

New Jersey
Myspace

MySpace er netsamfélag þar sem skráðir notendur mynda tengslanet gegnum vinahópa, persónulýsingar, blogg, myndir, tónlist og myndbönd. Hægt er að leita innan Myspace og hægt er að senda tölvupóst milli notenda. Myspace hefur verið í eigu fjölmiðlasamsteypunnar News Corporation frá júlí 2005.

Myspace.com var skráð lén árið 1998 en netsamfélagið tók á sig mynd eins í júlí 2003 og var stofnað af Tom Anderson, Chris DeWolfe og hópi forritara.

Persónulýsingar 
Persónulýsingar (profiles) á Myspace eru upplýsingar um notandann og áhugamál hans og hverja hann vill hitta. Notandi getur hlaðið inn myndum og valið eina þeirra sem einkennismynd fyrir sig. Notendur geta einnig hlaðið inn stuttum myndskeiðum sem hægt er að spila í Flash spilara. Notendur geta ráðið útliti á síðum sínum með því að nota HTML/XHTML kóða og CSS stílskjöl. Algengt er að notendur velji sér tilbúið snið og lími á síðurnar forritsbúta sem spila tónlist og/eða myndskeið. Einfalt er að bæta við persónulýsingar tónlist úr tónlistarkerfi Myspace.

Vinalistar 
Hægt er að sjá hve margir vinir eru skráðir og skoða yfirlit yfir alla vini. Vinir geta skráð inn skilaboð/athugasemdir sem allir geta lesið. Hægt er að senda út fréttabréf (bulletin) til allra á vinalista. Þessi fréttabréf eru eyðilögð eftir tíu daga. Notendur geta stofnað hópa sem hafa sameiginlega vefsíðu og skilaboðakerfi.

Öryggi 
Dæmi eru um að með efni á Myspace hafi verið dreift njósnabúnaði(spyware). Upplýsingum sem notendur gefa á Myspace er iðulega safnað af aðilum sem reyna að selja notendum vörur eða þjónustu. Talið er að stærstur hluti notenda Myspace sé ungt fólk. Myspace er ætlað notendum frá 14 ára aldri og upplýsingar um aldur koma frá notendunum sjálfum. Algengt er að skólastofnanir í Bandaríkjunum leyfi ekki aðgang að Myspace og sérstök lög sem skylda skólastofnanir og bókasöfn sem njóta opinberra styrkja til að koma í veg fyrir að börn taki án eftirlits þátt í netsamfélögum eins og Myspace (DOPA - Deleting Online Predators Act of 2006) eru nú fyrir bandaríska þinginu.

Tónlist 
Tónlistarmenn og hljómsveitir notuðu myspace til að ná til áheyrenda. Myspace lokaði um tíma fyrir aðgang að Youtube myndböndum.

Tenglar 

 MySpace.com 
 Tom Anderson - MySpace síða hjá stofnanda Myspace

stofnað 2003
Netsamfélög
Zyklon B

Zyklon B var vöruheiti á skordýraeitri sem innihélt blásýru (HCN). Þekktast er Zyklon B fyrir að hafa verið notað í gasklefum í útrýmingarbúðum nasista í Póllandi og víðar.
Framleiðendur eitursins voru efnafyrirtækin Dessauer Werken für Zucker-Raffinerie í Dessau í Þýskalandi og Kaliwerke í Kolin í Tékklandi.
Zyklon B var notað í stórum stíl til að aflúsa fatnað og annað í fangabúðum Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni en líka í gasklefum í búðunum til að taka fólk af lífi.

Seinni heimsstyrjöldin
Oświęcim

Oświęcim (á þýsku: Auschwitz) er bær í Suður-Póllandi með 43.000 íbúða (tölur frá 2001). Bærinn er staðsettur um 50 kílómetra vestur af Kraká.

Þýskt nafn bæjarins, Auschwitz, er ennþá notað þegar vísað er til fangabúða nasista í seinni heimsstyrjöldinni.

Seinni heimsstyrjöldin
Borgir í Póllandi
Brokey

Siglingafélag Reykjavíkur kennir sig líka við Brokey.

Brokey er stærsta eyjan í Breiðafirði og er í mynni Hvammsfjarðar; hún er sunnan Öxneyjar og norðan Ólafseyjar. Stærð hennar er 3,7 km² og hæsti punktur 34 m yfir sjávarmáli. Brokey er um 1 km á breidd og 3,5 - 4,0 km á lengd. Brokey er fimmta stærsta aukalega eyjan við Ísland eftir Heimaey, Hrísey, Hjörsey og Grímsey. Eyjan minnir frekar á fast land, sökum nálægðar við aðrar eyjar. Í Brokey og eyjunum í kring er mikill munur á flóði og fjöru, og getur t.d. verið ófært á bát milli eyjanna vegna þessa. Brokey tengist 5-6 öðrum eyjum á háfjöru þ.á m. Öxney. Stór mýrarflói er á eyjunni og þar er mikið fuglalíf. 

Í Brokey hefur lengi verið byggð. Fyrstur til að byggja eynna var Eírkur rauði. Hann var þar þó aðeins einn vetur áður en hann færði sig yfir í Öxney. Meðal annara frægra íbúa mætti nefna Jón Pétursson fálkafangara (1584-1667), en hann hóf að nýta og hreinsa æðardún og var frumkvöðull á því sviði. Nýungar hans fólust í því sem nefnt hefur verið bökun dúns og hrælun á dúngrindum. Í Brokey var allmerkileg sjávarfallamylla sem Vigfús Hjaltalín reisti. Myllan var staðsett við brú sem tengir Brokey við Norðurey, en núna stendur þó aðeins hús myllunar eftir. Búið var í eyjunni til 1980 en þá lagðist heilsársbúskapur af.  Brokey og hinar fjölmörgu eyjar sem henni fylgja eru nýttar af eigendum til æðardún- og Svartbakseggjatöku og þar er fé haft til beitar.

Breiðafjarðareyjar
Lokalausnin

Lokalausnin við gyðingavandamálinu (á þýsku: Endlösung der Judenfrage) vísar til áætlunar nasista um að útrýma gyðingum í Evrópu meðan á seinni heimsstyrjöldinni stóð. Hugtakið var smíðað af Adolf Eichmann, háttsettum nasista sem sá um framkvæmd þjóðarmorðsins auk Hitlers. Eftir seinni heimsstyrjöldina var hann handtekinn, dreginn fyrir dóm og tekinn af lífi í Ísrael árið 1962.

Seinni heimsstyrjöldin
Siglingafélag Reykjavíkur, Brokey

Siglingafélag Reykjavíkur, Brokey er félag áhugafólks um siglingar í Reykjavík. Félagið stendur fyrir vikulegum siglingakeppnum á Kollafirði á hverjum þriðjudegi yfir sumartímann. Að auki heldur félagið námskeið í kjölbáta- og kænusiglingum fyrir börn og fullorðna á hverju ári. Ólympískir kappróðrar hafa líka verið stundaðir innan félagsins.

Saga
Félagið var stofnað 7. febrúar 1971 af nokkrum áhugamönnum um siglingar. Félagið átti að vera vettvangur fyrir kænusiglingar þeirra sem vaxnir væru upp úr Siglunesi, sem er siglingaklúbbur innan ÍTR stofnaður árið 1962. Sama ár og Brokey var stofnuð, var Siglingafélagið Ýmir stofnað í Kópavogi hinum megin við Fossvoginn.

Brokey kom sér fljótlega upp aðstöðu fyrir kænu- og seglbrettasiglingar í gamla flugvallarhótelinu „Hotel Ritz“ (áður Transit Camp) í Nauthólsvík. 1977 eignaðist félagið fyrsta félagsbátinn, Wayfarer-kænu, með stuðningi Íþróttabandalags Reykjavíkur. 1987 voru settar upp sérdeildir fyrir kjölbátasiglingar, kænusiglingar og seglbrettasiglingar og upp úr 1990 var kappróðradeild stofnuð innan Brokeyjar.

Lengi vantaði hentuga aðstöðu fyrir stærri kjölbáta en 1989 var sett upp flotbryggja við Ingólfsgarð í Reykjavíkurhöfn og 1994 var tekin í notkun félagsaðstaða í skemmum við Austurbugt. 2006 var skemman síðan rifin vegna framkvæmda við Tónlistar- og ráðstefnuhús í Reykjavík. Síðan þá hefur félagið haft félagsaðstöðu í bráðabirgðahúsnæði á Ingólfsgarði auk aðstöðunnar í Nauthólsvík.

Formenn

 Vilmar Petersen 1971
 Árni Friðriksson 1971-1972
 Ragnar Guðmundsson 1972-1974
 Ari Bergmann 1974-1976
 Sigurður Einarsson 1976-1978
 Róbert Pétursson 1978-1979
 Jónas Blöndal 1979-1981
 Sigurður Arason 1981-1983

 Jóhann Hallvarðsson 1983-1990
 Örn Hjaltalín 1990-1994
 Jón Skaptason 1994-2001
 Jón Rafn Sigurðsson 2001-2003
 Ólafur Njáll Sigurðsson 2003-2006
 Kristján Skúli Sigurgeirsson 2006-2013
 Áki Ásgeirsson 2013-2015
 Ólafur Már Ólafsson 2015-2017

 Arnar Freyr Jónsson 2017-2018
 Áki Ásgeirsson 2018-2019
 Ólafur Már Ólafsson 2019-

Mótahald
Siglingafélögin á Íslandi skipta með sér flestum siglingamótum sumarsins en Brokey hefur oftast haft með höndum a.m.k. „Sjómannadagsmót“ á Hátíð hafsins, „Þjóðhátíðarmót“ 17. júní í Reykjavík, „Faxaflóamót“ frá Reykjavík til Akraness og (síðasta ár) „Ljósanæturkeppni“ frá Reykjavík til Keflavíkur auk annarra móta. Félagið heldur líka Reykjavíkurmótið, röð æfingakeppna á hverjum fimmtudegi allt sumarið.

Titlar

Íslandsmeistarar í kjölbátasiglingum
1982 (Assa) · 1984 (Assa) · 2001 (Besta) · 2005 (Besta) · 2006 (Besta) · 2007 (Besta) · 2008 (Dögun) · 2009 (Dögun) · 2010 (Dögun) · 2011 (Dögun) · 2012 (Dögun) · 2013 (Dögun) · 2014 (Dögun)

Tenglar
 Vefur Siglingafélags Reykjavíkur, Brokeyjar

Íþróttabandalag Reykjavíkur
Siglingafélög
Reykjavíkurhöfn
Nauthólsvík
Stofnað 1971
Adolf Eichmann

Adolf Otto Eichmann (þekktur sem Adolf Eichmann; 19. mars 1906 – 31. maí 1962) var háttsettur foringi í SS-sveitunum (SS-Obersturmbannführer eða ofursti) og Nasistaflokki Þýskalands í seinni heimsstyrjöldinni.
Hann var einn af helstu skipuleggjendum Helfararinnar.

Nasistar réðust inn í Sovétríkin í júní árið 1941 og hófust handa við að útrýma gyðingum á hernumdu svæðunum. Eichmann safnaði upplýsingum fyrir Reinhard Heydrich og var viðstaddur Wannsee-ráðstefnuna þann 20. janúar 1942 ásamt öðrum skipuleggjendum „lokalausnar“ nasistanna við „gyðingavandanum“. Vegna skipulagshæfileika Eichmanns fól Heydrich honum að sjá um nauðungarflutninga gyðinga í gettó og síðar í útrýmingarbúðir Austur-Evrópu þar sem þeir voru drepnir með eiturgasi. Þjóðverjar réðust inn í Ungverjaland í mars árið 1944 og Eichmann skipulagði nauðungarflutninga stórs hluta ungverska gyðingasamfélagsins. Gyðingarnir voru flestir fluttir til Auschwitz-fangabúðanna þar sem mikill meirihluti gyðinganna var drepinn við komu þeirra. Þegar nauðungarflutningunum var hætt í júlí árið 1944 höfðu 437.000 af 725.000 gyðingum Ungverjalands látið lífið. Undir lok stríðsins sagði Eichmann að hann myndi „stökkva í gröfina hlæjandi því tilhugsunin um að hafa líf fimm milljóna á samviskunni veitti [honum] mikla ánægju“.

Eftir að Þýskaland var sigrað árið 1945 flúði Eichmann til Austurríkis og bjó þar til ársins 1950, en þá flutti hann til Argentínu með fölsuðum skilríkjum. Hann var numinn brott af leyniþjónustu Ísraela, Mossad, árið 1960 og fluttur til Ísraels. Þar var hann ákærður fyrir glæpi gegn mannkyninu, sakfelldur og hengdur.

Hannah Arendt skrifaði um réttarhöldin yfir Eichmann og samdi bókina Eichmann in Jerusalem: The Banality of Evil um þau. Arendt þótti lítið til persónuleika Eichmanns koma og fannst sláandi hve hversdagslegur hann væri í útliti og fasi. Undirtitill bókarinnar, „hversdagsleiki hins illa“, vísaði til kenningar Arendt um að venjulegt og hversdagslegt fólk væri fært um að vinna mikil vonskuverk og þyrfti ekki að vera hatursfullt eða illgjarnt til þess.

Tilvísanir

Nasistar
Harður diskur

Harður diskur er geymslumiðill sem er mikið notaður í tölvum og öðrum stafrænum búnaði. Hann samanstendur af einni eða fleiri hörðum gler eða álskífum sem húðaðar hafa verið með efni sem inniheldur járnoxíð eða aðrar málmagnir sem eru næmar fyrir breytingum á segulsviði. Gögn eru skrifuð á harða diskinn með því að mynda segulsvið við yfirborð skífunnar, og síðan lesin aftur af honum með því að mæla segulmögnun skífunnar. Til að vernda viðkvæmt yfirborð skífunnar er hún sett í harðar umbúðir, yfirleitt úr málmi. Disklingar eru svipaðir hörðum diskum, en skífan er gerð úr mýkra efni og hlífðarskelin mun viðaminni. Harðir diskar hafa einnig verið kallaðir fastir diskar og fastaminni.

Harðir diskar eru stundum tengdir við tölvur með nettengingum eins og FDDI eða Ethernet, algengara er þó að notaðar séu tengibrautir sérstaklega hannaðar til að tengja diska eins og ST506, IBM IDE, ESDI, ATA eða SCSI.

Geymslumiðlar
Tölvuíhlutir
Reinhard Heydrich

Reinhard Tristan Eugen Heydrich (7. mars 1904 – 2. júní 1942) var SS-Obergruppenführer, yfirmaður öryggisþjónustu þriðja ríkisins (sem m.a. innihélt Gestapo, SD og Kripo-nasískar lögregludeildir). Adolf Hitler taldi hann mögulegan eftirmann sinn. Hann var uppnefndur „slátrarinn frá Prag“ og „böðullinn“ (þýska: Der Henker).

Heydrich var einn af höfundum helfararinnar og gestgjafi Wannsee-ráðstefnunnar 1942, þar sem tekin var ákvörðun um útrýmingu allra gyðinga í Evrópu. Tékkóslóvenskir andspyrnumenn köstuðu sprengju á hann úr bíl og skutu hann í fótinn. Heydrich komst undan, en lést stuttu síðar jafnvel þó að Himmler hafi sent honum sinn besta lækni til að gera að sárum hans. 

Heydrich, Reinhard
Wannsee-ráðstefnan

Wannsee-ráðstefnan (þýska Wannseekonferenz) var fundur háttsetra leiðtoga nasistaflokksins og SS-foringja undir forsæti Reinhard Heydrich. Ráðstefnan var haldin 20. janúar 1942 á setri með útsýni yfir Wannsee stöðuvatnið í Suðvestur-Berlín. Markmið ráðstefnunnar var að koma saman öllum þýskum leiðtogum sem þurfti til í áætlun nasista um útrýmingu evrópskra gyðinga (helförinni). Niðurstaða fundarins varð síðar þekkt sem lokalausnin.

Árið 2001 var gerð breska sjónvarpsmyndin Conspiracy um ráðstefnuna í Wannsee sem skartaði m.a. leikurunum Kenneth Branagh og Stanley Tucci sem þótti nokkuð raunsæ. Árið 2022 kom út kvikmyndin Die Wannseekonferenz sem fjallar um atburði fundsins.

Heimildir

Helförin
Ráðstefnur
Seinni heimsstyrjöldin
1942
SS-sveitirnar

SS-sveitirnar (oft skammstafað SS) (þýska:  sem þýðir „öryggissveit“) voru stórar öryggis- og hersveitir þýska Nasistaflokksins.

SS var stofnað á 3. áratugnum sem einkavörður fyrir nasistaleiðtogann Adolf Hitler. Undir forystu Heinrich Himmler milli 1929 og 1945 uxu sveitirnar upp í það að vera ein stærstu og valdamestu samtök í Þýskalandi nasismanns. Nasistar töldu SS vera úrvalssveitir, eða lífvarðasveitir í líkingu við þær sem voru í Róm til forna.

SS-sveitirnar skiptust í hinar svartklæddu Allgemeine-SS, sem var pólitískur armur sveitanna, og Waffen-SS sem var hernaðararmur þeirra og sem þróaðist út í annan her Þýskalands með Wehrmacht. Waffen-SS voru frægar fyrir grimmd sína gagnvart óbreyttum borgurum og stríðsföngum.

Seinni heimsstyrjöldin