Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2010

Heimsmeistaramótið í knattspyrnu árið 2010 var haldið í Suður-Afríku dagana 11. júní til 11. júlí 2010. Þetta var nítjánda heimsmeistarakeppnin og urðu Spánverjar heimsmeistarar í fyrsta sinn eftir sigur á Hollendingum í úrslitum. Þetta var fyrsta og enn sem komið er eina skiptið sem HM hefur farið fram í Afríku en frammistaða afrísku liðanna olli þó vonbrigðum, einkum heimamanna sem urðu fyrstu gestgjafarnir til að falla úr leik í riðlakeppni. Það sama gilti raunar um Ítali, ríkjandi heimsmeistara. Þjóðverjinn Thomas Müller varð markakóngur en Thomas Müller en Diego Forlán frá Úrúgvæ var valinn leikmaður mótsins.

Val á gestgjöfum 
HM 2010 var fyrsta mótið sem úthlutað var eftir skammlífri reglu FIFA um að keppnin skyldi færast milli fimm heimsálfa. Einungis Afríkulönd komu því til greina að þessu sinni. Fimm boð komu fram í fyrstu. Auk Suður-Afríku sóttu Egyptaland og Marokkó um gestgjafahlutverkið, en síðarnefnda landið var það eina í álfunni sem áður hafði falast eftir að halda keppnina. Að auki föluðust Túnis og Líbía eftir því að sjá sameiginlega um mótið.

Síðar bættist Nígería í hópinn og viðruðu Nígeríumenn þá hugmynd sína að deila gestgjafahlutverkinu með grönnum sínum í Benín, Gana og Tógó. Þegar Sepp Blatter lýsti því yfir að ekki væri áhugi á því hjá FIFA eftirleiðis að fela meira en einu landi að sjá um heimsmeistaramót drógu Nígeríumenn boð sitt til baka og það sama gerðu Túnis og Líbía. Eftir stóðu því aðeins þrjú boð.

Ekki þurfti nema eina atkvæðagreiðslu til að komast að niðurstöðu. Enginn fulltrúi FIFA greiddi Egyptum atkvæði sitt, tíu völdu Marokkó en fjórtán Suður-Afríku. Valið var engan veginn augljóst, þar sem Marokkó hafði mun lengri knattspyrnuhefð og ferðalög frá Evrópu yrðu mun auðveldari þangað en til Suður-Afríku. Á hinn bóginn nýttu Suður-Afríkumenn sér til hins ítrasta vinsældir og frægð Nelson Mandela sem var verndari framboðsins.

Í seinni tíð hafa komið fram ásakanir um að Suður-Afríkumenn hafi beitt mútum til að tryggja sér keppnina og var það hluti af spillingarrannsókn FIFA. Árið 2015 staðhæfði breska stórblaðið Daily Telegraph að Marokkó hefði í raun orðið hlutskarpast í kosningunni en úrslitum hefði verið breytt eftir á.

Forkeppni 
204 af 208 aðildarlöndum FIFA skráðu sig til leiks í HM. Norður- og Suður-Kórea lentu saman í úrslitariðli og komust bæði liðin áfram í úrslitakeppnina, þar var í fyrsta sinn frá 1966 sem Norður-Kórea náði þeim árangri. Úrúgvæ sló Kosta Ríka úr leik í álfuumspili og Nýja-Sjáland vann Barein með minnsta mun. Mark Thierry Henry, sem reyndist hafa lagt boltann fyrir sig með hendinni, kom Frökkum áfram á kostnað Írlands. Í kjölfarið var ákveðið að koma á laggirnar embætti sprotadómara sem höfðu það eina hlutverk að fylgjast með álitamálum í vítateignum.

Þátttökulið
32 þjóðir mættu til leiks frá sex heimsálfum.

  Ástralía
  Japan
  Norður-Kórea
  Suður-Kórea
  Alsír
  Fílabeinsströndin
  Gana
  Kamerún
  Nígería
  Suður-Afríka (gestgjafar)

  Bandaríkin
  Hondúras
  Mexíkó
  Argentína
  Brasilía
  Síle
  Paragvæ
  Úrúgvæ
  Nýja-Sjáland

  Danmörk
  England
  Frakkland
  Grikkland
  Holland
  Ítalía
  Portúgal
  Serbía
  Slóvakía
  Slóvenía
  Spánn (meistarar)
  Sviss
  Þýskaland

Lukkudýr 
Lukkdýr keppninnar var Zakumi, hlébarði með mannlega eiginleika og grænt hár. Nafnið er samsetning úr bókstöðunum ZA (alþjóðlegum einkennisstöfum Suður-Afríku) og orðinu kumi, sem merkir töluna 10 í ýmsum afrískum tungumálum og vísar til ártalsins 2010. Grænn og gulur litur Zakumi kallaðist einnig á við landsliðsbúning Suður-Afríku.

Sú ákvörðun skipuleggjenda að fela fyrirtæki í eigu suður-afrísks stjórnmálamanns að framleiða Zakumi-fígúrur í verksmiðju í Kína olli nokkru uppnámi í Suður-Afríku, þar sem réttara þótti að nota mótið til atvinnusköpunar heima fyrir.

Knattspyrnuvellir

Keppnin

Riðlakeppnin 
Keppt var í átta riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fóru í 16-liða úrslit.

Riðill A 
Líkt og fjórum árum fyrr léku heimamenn í opnunarleik keppninnar, þar sem Suður-Afríka og Mexíkó skildu jöfn, 1:1. Síðar sama dag gerðu Úrúgvæ og Frakkland markalaust jafntefli. Allt logaði í deilum innan franska landsliðshópsins og lið þeirra hrundi gjörsamlega. Í næsta leik töpuðu Frakkar fyrir Mexíkó og loks fyrir heimamönnum í síðustu umferðinni. Sá sigur dugði þó gestgjöfunum ekki áfram, því markatala þeirra var slæm eftir 3:0 tap fyrir toppliði Úrúgvæ. Suður-Afríka varð því fyrsta gestgjafaþjóðin í sögunni sem mistókst að komast upp úr riðlakeppni.

11. júní -   Soccer City, Jóhannesarborg
  Suður-Afríka  1 : 1   Mexíkó

11. júní - Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg
  Úrúgvæ 0 : 0   Frakkland                                                                               

16. júní - Loftus Versfeld leikvangurinn, Pretoríu
  Suður-Afríka  0 : 3   Úrúgvæ                                                                                      

17. júní -    Peter Mokaba leikvangurinn, Polokwane
  Frakkland     0 : 2   Mexíkó                                                                              

22. júní -    Royal Bafokeng leikvangurinn, Rustenburg
  Mexíkó     0 : 1   Úrúgvæ                                                                                    

22. júní -    Free State leikvangurinn, Bloemfontein
  Frakkland 1 : 2   Suður-Afríka

Riðill B 
Argentína var annað tveggja liða til að klára sinn riðil á fullu húsi stiga. Sigur heimamanna frá Suður-Kóreu á Grikkjum reyndist að lokum tryggja þeim hitt sætið í útsláttarkeppninni. Nígería olli vonbrigðum og lauk keppni með eitt stig.

12. júní - 	Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Port Elizabeth
  Suður-Kórea  2 : 0   Grikkland

12. júní - Ellis Park leikvangurinn, Jóhannesarborg
  Argentína 1 : 0   Nígería                                                                               

17. júní - Soccer City, Jóhannesarborg
  Argentína  4 : 1   Suður-Kórea                                                                                      

17. júní -    Free State leikvangurinn, Bloemfontein
  Grikkland     2 : 1   Nígería                                                                              

22. júní -    Moses Mabhida leikvangurinn, Durban
  Nígería     2 : 2   Suður-Kórea                                                                                    

22. júní -    Peter Mokaba leikvangurinn, Polokwane
  Grikkland 0 : 2   Argentína

Riðill C 
Það var stutt milli hláturs og gráturs í C-riðli, þar sem öll liðin áttu möguleika á að komast áfram fyrir lokaumferðina. Þegar fáeinar sekúndur voru til leiksloka virtust Englendingar og Slóvenar með pálmann í höndunum, en sigurmark Bandaríkjamanna á Alsír í uppbótartíma kom þeim í efsta sætið en Slóvenar sátu eftir með sárt ennið.

12. júní - 	Royal Bafokeng leikvangurinn, Rustenburg
  England  1 : 1   Bandaríkin

13. júní - Peter Mokaba leikvangurinn, Polokwane
  Alsír 0 : 1   Slóvenía                                                                               

18. júní - Ellis Park leikvangurinn, Jóhannesarborg
  Slóvenía  2 : 2   Bandaríkin                                                                                     

18. júní -    Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg
  England     0 : 0   Alsír                                                                              

23. júní -    Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Port Elizabeth
  Slóvenía     0 : 1   England                                                                                    

23. júní -    Loftus Versfeld leikvangurinn, Pretoria
  Bandaríkin 1 : 0   Alsír

Riðill D 
Miklar vonir voru bundnar við afrísku liðin á fyrsta heimsmeistaramótinu sem fram fór í heimsálfunni. Einungis Gana stóð undir væntingum og komst áfram úr strembnum riðli, þar sem Þjóðverjar nældu í toppsætið. Til þess þurftu þó Ástralir, sem voru nálega fallnir úr keppni, að spilla fyrir Serbum með því að vinna þá í lokaleiknum.

13. júní -   Loftus Versfeld leikvangurinn, Pretoria
  Serbía  0 : 1   Gana

13. júní - Moses Mabhida leikvangurinn, Durban
  Þýskaland 4 : 0   Ástralía                                                                               

18. júní - Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Port Elizabeth
  Þýskaland  0 : 1   Serbía                                                                                      

19. júní -    Royal Bafokeng leikvangurinn, Rustenburg
  Gana     1 : 1   Ástralía                                                                              

23. júní -    Soccer City, Jóhannesarborg
  Gana     0 : 1   Þýskaland                                                                                    

23. júní -    Mbombela leikvangurinn, Nelspruit
  Ástralía 2 : 1   Serbía

Riðill E 
Kamerún varð ásamt liði Norður-Kóreu það eina sem fór stigalaust frá mótinu. Hollendingar unnu alla þrjá leiki sína og varð lokaviðureign Dana og Japana því hreinn úrslitaleikur um hitt sætið í útsláttarkeppninni. Japanir höfðu betur, 3:1.

14. júní -   Soccer City, Jóhannesarborg
  Holland 2 : 0   Danmörk
14. júní -   Free State leikvangurinn, Bloemfontein
  Japan  1 : 0   Kamerún
19. júní -   Moses Mabhida leikvagurinn, Durban
  Holland 1 : 0   Japan
19. júní -   Loftus Versfeld leikvangurinn, Pretoria
  Kamerún  1 : 2   Danmörk
24. júní -   Royal Bafokeng leikvangurinn, Rustenburg
  Danmörk 1 : 3   Japan
24. júní -   Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg
  Kamerún  1 : 2   Holland

Riðill F 
Heimsmeistarar Ítala voru taldir frekar heppnir þegar dregið var í riðla. Annað átti eftir að koma á daginn. Jafntefli gegn Paragvæ í fyrsta leik þóttu ásættanleg úrslit. Áfallið reið þó yfir þegar Ítalir gerðu sitt annað jafntefli gegn Nýsjálendingum sem enduðu á að verða eina taplausa liðið í keppninni með þrjú jafntefli. Paragvæ tryggði sér toppsætið með margalausu jafntefli við Nýja-Sjáland í lokaumferðinni á meðan Slóvakar og Ítalir mættust í hreinum úrslitaleik um annað sætið. Það kom í hlut Slóvaka, 3:2, þar sem slóvakíska liðið var sterkara frá upphafi til enda.

14. júní -   Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg
  Ítalía 1 : 1   Paragvæ
15. júní -   Royal Bafokeng leikvangurinn, Rustenburg
  Nýja-Sjáland  1 : 1   Slóvakía
20. júní -   Free State leikvangurinn, Bloemfontein
  Slóvakía 0 : 2   Paragvæ
20. júní -   Mbombela leikvangurinn, Nelspruit
  Ítalía  1 : 1   Nýja-Sjáland
24. júní -   Ellis Park leikvangurinn, Jóhannesarborg
  Slóvakía 3 : 2   Ítalía
24. júní -   Peter Mokaba leikvangurinn, Polokwane
  Paragvæ  0 : 0   Nýja-Sjáland

Riðill G 
Norður-Kóreumenn stóðu rækilega uppi í hárinu á Brasilíu í fyrsta leik sínum á HM frá því í Englandi 1966. Lokatölur urðu 2:1 fyrir Brasilíu. Þessi góða frammistaða fyllti stjórnvöld í Norður-Kóreu bjartsýni og þau ákváðu að heimila fyrstu beinu knattspyrnuútsendinguna í landinu á móti Portúgal í næsta leik. Þar fékk liðið hins vegar á baukinn gegn Portúgal og tapaði 7:0. Hin góða markatala Portúgala gerði það að verkum að liðinu dugði markalaust stórmeistarajafntefli í lokaleiknum til Brasilíu til að tryggja sér annað sætið á eftir Suður-Ameríkumönnunum og skildu þar með Fílabeinsströndina eftir með sárt ennið. 

15. júní -   Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Port Elizabeth
  Fílabeinsströndin  0 : 0   Portúgal

15. júní - Ellis Park Stadium, Jóhannesarborg
  Brasilía 2 : 1   Norður-Kórea                                                                               

20. júní - Soccer City, Jóhannesarborg
  Brasilía  3 : 1   Fílabeinsströndin                                                                                      

21. júní -    Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg
  Portúgal     7 : 0   Norður-Kórea                                                                              

25. júní -    Moses Mabhida leikvangurinn, Durban
  Portúgal     0 : 0   Brasilía                                                                                    

25. júní -    Mbombela leikvangurinn, Nelspruit
  Norður-Kórea 0 : 3   Fílabeinsströndin

Riðill H 
Svisslendingar fengu óskabyrjun þegar þeir sigruðu Spánverja í upphafsleik riðilsins á meðan Síle lagði Hondúras. Spánverjar hrukku þó í gang og unnu tvo næstu leiki. Hondúras hafnaði á botninum en náði þó að setja strik í reikninginn hjá Svisslendingum með því að gera jafntefli við þá í lokaleiknum og bæði lið sátu eftir í riðlinum.

16. júní -   Mbombela leikvangurinn, Nelspruit
  Hondúras  0 : 1   Síle

16. júní - Moses Mabhida leikvangurinn, Durban
  Spánn 0 : 1   Sviss                                                                               

21. júní - Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Port Elizabeth
  Síle  1 : 0   Sviss                                                                                      

21. júní -    Ellis Park leikvangurinn, Jóhannesarborg
  Spánn     2 : 0   Hondúras                                                                              

25. júní -    Loftus Versfeld leikvangurinn, Pretoria
  Síle     1 : 2   Spánn                                                                                    

25. júní -    Free State leikvangurinn, Bloemfontein
  Sviss 0 : 0   Hondúras

Útsláttarkeppni 
Tvö efstu liðin úr hverjum forriðli fóru áfram í 16-liða úrslit sem leikin voru með útsláttarfyrirkomulagi.

16-liða úrslit 
Fjögur suður-amerísk lið komust áfram í fjórðungsúrslitin, en það fimmta, Síle, tapaði fyrir Brasilíu. Tap Englendinga gegn Þjóðverjum var það stærsta í sögu þeirra í úrslitakeppni HM. Gana varð eina afríska liðið til að komast upp úr 16-liða úrslitunum að þessu sinni og einungis það þriðja í sögunni. Mark Carlos Tevez fyrir Argentínu, sem ranglega fékk að standa og þrumufleygur frá Frank Lampard sem ekki var dæmt mark þrátt fyrir að boltinn hefði greinilega farið yfir marklínuna leiddu til fáheyrðrar afsökunarbeiðni frá Sepp Blatter og áttu stóran þátt í að þróa marklínutækni og myndbandsdómgæslu.

26. júní -   Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Elísabetarhöfn, áh. 30.597
 Úrúgvæ 2 : 1  Suður-Kórea
26. júní -   Royal Bafokeng leikvangurinn, Rustenburg, áh. 34.976
 Bandaríkin 1 : 2 (e.framl.)  Gana
27. júní -   Free State leikvangurinn, Bloemfontein, áh. 40.510
 Þýskaland 4 : 1  England
27. júní -   Soccer City, Jóhannesarborg, áh. 84.377
 3 : 1  Mexíkó
28. júní -   Moses Mabhida leikvangurinn, Durban, áh. 61.962
 Holland 2:1  Slóvakía
28. júní -   Ellis Park leikvangurinn, Jóhannesarborg, áh. 54.096
  Brasilía  3 : 0  Síle
29. júní -   Loftus Versfeld leikvangurinn, Pretoria, áh. 36.742
  Paragvæ  0 : 0 (5:3 e. vítak.)  Japan
29. júní -   Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg, áh. 62.955
  Spánn  1 : 0   Portúgal

Fjórðungsúrslit 
Hollendingar lentu undir gegn Brasilíumönnum en sneru leiknum sér í vil með tveimur mörkum Wesley Sneijder. Augu margra Afríkubúa voru á liði Gana sem freistaði þess að komast í undanúrslit fyrst Afríkuliða. Á lokasekúndum framlengingar var Luis Suárez rekinn af velli fyrir að slá knöttinn á marklínu, Gana misnotaði vítaspyrnuna sem dæmd var og Úrúgvæ hafði að lokum betur í vítaspyrnukeppni. Argentínumönnum var kippt niður á jörðina með 4:0 skelli á móti Þjóðverjum. Spánn varð svo síðasta liðið til að tryggja sér sæti í undanúrslitum. Eitt mark undir lokinn dugði til sigurs í bragðdaufum leik gegn Paragvæ.

2. júlí -   Nelson Mandela Bay Stadium, Port Elizabeth, áh. 40.186
  Holland  2 : 1   Brasilía

2. júlí -   Soccer City, Jóhannesarborg, áh.  84.017
  Úrúgvæ  1 : 1 (4:2 e. vítak.)  Gana

3. júlí -   Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg, áh. 64.100
  Argentína  0 : 4   Þýskaland

3. júlí -   Ellis Park leikvangurinn, Jóhannesarborg, áh. 55.359
  Paragvæ  0 : 1   Spánn

Undanúrslit 
Hollendingar unnu sigur á Úrúgvæ í hörkuleik, 3:2. Aðeins eitt mark leit dagsins ljós í hinum undanúrslitaleiknum þar sem Carles Puyol kom Spánverjum í sinn fyrsta úrslitaleik. Í fyrsta sinn í sögunni fór því fram úrslitaleikur án þess að Argentína, Ítalía, Brasilía eða Þýskaland tækju þátt.

6. júlí -   Höfðaborgarleikvangurinn, Höfðaborg, áh. 62.479
  Úrúgvæ  2 : 3   Holland

7. júlí -   Moses Mabhida leikvangurinn, Durban, áh. 60.960
  Þýskland  0 : 1   Spánn

Bronsleikur 
Leikurinn um þriðja sætið var fjörlegur, þar sem bæði lið komust yfir áður en Þjóðverjar knúðu fram 3:2 sigur. Thomas Müller og Diego Forlán náðu báðir að skora í keppninni um gullskóinn. Þýskaland hefur oftast allra hafnað í 3ja sæti á HM (fjórum sinnum) en Úrúgvæ á metið yfir að enda í fjórða sæti (þrisvar sinnum).

10. júlí -   Nelson Mandela Bay leikvangurinn, Port Elizabeth, áh. 35.254
  Þýskland  3 : 2   Úrúgvæ

Úrslitaleikur
Viðureign Spánverja og Hollendinga var í járnum og einkenndist af grófum varnarleik, þar sem fjórtán gul spjöld voru gefin og Hollendingar léku manni færri síðustu tíu mínúturnar, en áður höfðu mest verið gefin sex spjöld í úrslitaleik. Bæði lið fengu færi til að skora í venjulegum leiktíma. Allt stefndi þó í vítaspyrnukeppni þar til Andrés Iniesta skoraði sigurmarkið á 116. mínútu. Spánverjar urðu þar með fyrsta liðið til að heimsmeistarar sem ríkjandi Evrópumeistarar frá því að Vestur-Þjóðverjar unnu það afrek árið 1974.

11. júlí -   Soccer City, Jóhannesarborg, áh. 84.490
  Spánn  1 : 0 (e.framl.)   Holland

Markahæstu leikmenn 
Thomas Müller hreppti gullskó FIFA með fimm mörk skoruð. Þrír aðrir leikmenn skoruðu jafn mörg mörk en áttu ekki jafnmargar stoðsendingar og Müller. Alls skiptu 98 leikmenn á milli sín 145 mörkum, tvö þeirra voru sjálfsmörk.

5 mörk
  Thomas Müller
  Wesley Sneijder
  David Villa
  Diego Forlán
4 mörk
  Gonzalo Higuaín
  Miroslav Klose
  Róbert Vittek
3 mörk
  Luís Fabiano
  Asamoah Gyan
  Landon Donovan
  Luis Suárez

Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla
2010