alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
H.C. Andersen

Hans Christian Andersen, betur þekktur sem H.C. Andersen, (2. apríl 1805 – 4. ágúst 1875), var danskt skáld og rithöfundur sem þekktastur er fyrir ævintýri sín, þá sérstaklega „Prinsessuna á bauninni“ og „Litlu hafmeyjuna“. Ævintýri hans hafa verið þýdd á mörg tungumál.

Ævisaga 
Hans Christian Andersen fæddist árið 1805 í Óðinsvéum í Danmörku. Flest allar enskar uppsprettur nota nafnið „Hans Christian Andersen“ en í Danmörku og í öðrum löndum í Skandinavíu er notað eingöngu „H.C. Andersen.“ Nafnið hans er hefðbundið danskt nafn og er notað sem einfalt nafn, þó að það sé upphaflega samsetning tveggja einstakra nafna. 

Faðir Andersens hélt víst að hann tilheyrði aðlinum. Amma hans sagði honum að fjölskyldan hefði einhvern tíma verið af æðri þjóðfélagsstétt.

Ævintýri 
Meðal þekktustu ævintýra hans eru Eldfærin og Prinsessan á bauninni (1835), Litla hafmeyjan og Nýju fötin keisarans (1837), Litli ljóti andarunginn (1843), Snædrottningin (1844), Litla stúlkan með eldspýturnar (1845) og Hans klaufi (1855). Ævintýrin hafa verið þýdd yfir á mörg tungumál.

Ævintýri Andersens 
Árið 1835 kom fyrsta ævintýrið eftir hann út. Ævintýrin voru ekki mikils metin í fyrstu og seldust illa. Önnur verk eftir hann voru þó vinsæl, þ.e. skáldverkin O.T. (1836) og Kun en Spillemand (1837).

Tenglar 

 Ævintýri eftir Hans Christian Andersen á íslensku í þýðingu Steingríms Thorsteinssonar.
 150 ára afmæli ævintýraskáldsins H.C. Andersen, grein í  Lesbók Morgunblaðsins  27. mars 1955, bls.  173–177.
 „H. C. Andersen 200 ára“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2005
 „Þar situr barnið í öndvegi“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1975
 „Hugsanir í stuttu máli“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
 „Skáld og skrítla“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
 „Misnotuð skáldfrægð“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
 „H.C. Andersen og jólin“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968
 „Lífernisfræði í Ævintýrum H.C. Andersen“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1977
 „Þeim var ekki skapað nema að skilja“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1991

Erlendir tenglar 
 Hans Christian Andersen Information Odense 
 Hans Christian Andersen biography 
 Verk eftir Hans Christian Andersen á Project Gutenberg.
 The Hans Christian Andersen Center - Ævintýri Andersens á dönsku og ensku.
 The Hans Christian Andersen Museum  Stafrænt safn Andersens.
 Hans Christian Andersen Bicentenary Website  from Danish Broadcasting Corp. (DR)- Greinar á dönsku og ensku.
 Andersen's Fairy Tales public domain audio book at LibriVox
 Hans Christian Andersen: Fairy Tales and Stories
 The Orders and Medals Society of Denmark  hefur lýsingur af Hans Christian Andersen.
 Hans Christian Andersen Fairy Tales á ensku og russnesku 
 
 Hans Christian Andersen online portrait gallery by global contemporary artists 
 The Oxford Complete edition of Fairy Tales & other stories, Illustrated book 1914, his complete works 1835 to 1872 (á ensku)

Andersen, Hans Christian
Andersen, Hans Christian
Andersen, Hans Christian
Márar

Márar voru íbúar Magreb og síðar Íberíuskagans á miðöldum. Márar voru þannig að uppruna til Berbar, hirðingjar frá Vestur- og Norður-Afríku sem aðhylltust íslam. Orðið kemur úr grísku: mauros, sem merkir dökkur, og var það hugtak sem Rómverjar notuðu um íbúa Afríku. Landaheitin Máritanía og Marokkó eru dregin af sama orði. 

Árið 711 réðust Márar inn á Íberíuskagann og lögðu stærstan hluta hans undir sig á næstu átta árum. Þegar þeir reyndu að halda áfram yfir Pýreneafjöllin voru þeir stöðvaðir af Karli hamri í orrustunni við Tours árið 732. Landinu var skipt upp í mörg lén undir Kalífanum í Kordóba. 

Veldi Almóhada og Almoravída voru márísk (berbísk) stórveldi sem komu upp á 11. og 12. öld.

Kristnu smáríkin sem lifðu af í norðvesturhluta Spánar juku smám saman við veldi sitt og árið 1212 náði bandalag þessara ríkja að reka múslimsku höfðingjana frá stærstum hluta landsins. Konungdæmið Granada var þó áfram múslímskt konungsríki til 1492 þegar þeir gáfust upp fyrir her Ferdinands og Ísabellu.

Tengill 

Berbar
Saga Magreb
Saga Spánar
711

Árið 711 (DCCXI í rómverskum tölum)

Atburðir 

 30. apríl - Márar (Úmajadar) undir stjórn Tariq ibn Ziyad hefja innrás á Íberíuskagann.
 Frankaveldi - Dagóbert III tekur við af Hildibert II.

Fædd

Dáin 
 Júlí - Hrærekur, konungur Vísigota.

711
711-720
Oxford Classical Texts

Oxford Classical Texts eða Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis er ritröð sem gefin er út af Oxford University Press. 

Í ritröðinni eru gefnir út textar á klassísku málunum, forngrísku og latínu, með textafræðilegum og handritafræðilegum skýringum í svonefndum apparatus criticus. Í ritröðinni eru birt verk flestra mikilvægustu höfunda fornaldar en þó yfirleitt ekki verk vísindalegs og stærðfræðilegs eðlis, líkt og t.a.m. verk Evklíðs. Í bókunum er formálinn ávallt á latínu sem og allar skýringar.

Heimild

Tengill
Oxford Classical Texts  hjá Oxford University Press

Fornfræði
Loeb Classical Library

Loeb Classical Library er ritröð, sem er gefin út af Harvard University Press. Í ritröðinni eru gefnir út allir helstu bókmennta- heimspeki- og vísindatextar klassískrar fornaldar, þ.e. á forngrísku og latínu. Í bókunum eru textarnir bæði á frummálinu, hægra megin í hverri opnu, og í enskri þýðingu, vinstra megin í hverri opnu. Auk söguljóða og lýrísks kveðskapar, harmleikja og gamanleikja og rita um sagnfræði, landafræði, heimspeki, vísindi og læknisfræði, mælskufræði og ræðumennsku eru einnig gefin út verk þeirra kirkjufeðra, sem studdust mjög við heiðna menningu.

Ágóði vegna útgáfunnar er nýttur í námsstyrki fyrir framhaldsnema í klassískum fræðum við Harvard University.

Tilurð
James Loeb átti upphaflega hugmyndina að ritröðinni og stofnaði hana. T.E. Page, W.H.D. Rouse og Edward Capps ritstýrðu fyrstu bindunum, sem komu út hjá William Heineman and company árið 1912. Bækurnar voru frá upphafi innbundnar í grænu og rauðu litunum (grísku textarnir eru grænir en latnesku textarnir eru rauðir), sem einkenna bækurnar í dag. Síðan þá hefur mikill fjöldi bóka komið út í ritröðinni og og margar elstu þýðingarnar hafa veruð endurskoðaðar jafnvel nokkrum sinnum.

Viðtökur
Enda þótt fornfræðingar noti ógjarnan Loebs bækur (sem hafa einungis lágmarks apparatus criticus) og telji þær öðru fremur vera þýðingar með texta til hliðsjónar fremur en fræðilega útgáfu á textunum með þýðingu til hliðsjónar, og margir almennir lesendur séu lítt hrifnir af stílnum á ensku þýðingunum (sem er oft fórnað til þess að þýðingarnar megi vera eins nákvæmar og kostur er), eru Loeb útgáfurnar eigi að síður afar útbreiddar.

Árið 1917 skrifaði Virginia Woolf (í Times Literary Supplement):

Loeb ritröðin, með grískunni eða latínunni öðrum megin og enskunni hinum megin, var sem gjöf frelsis ... Útgáfa ritraðarinnar viðurkenndi tilvist áhugamanneskjunnar og gerði hana virðingarverða ... Ekki er nægilega oft minnst á erfiðleikana sem grískan veldur, ef til vill vegna þess öðru fremur að sírenurnar sem lokka okkur á þessi hættulegu höf eru almennt fræðimenn [sem] hafa gleymt ... hvaða erfiðleikar þetta eru. En fyrir hina venjulegu áhugamanneskju eru þetta miklir og raunverulegir erfiðleikar; og við ættum að viðurkenna það og ákveða að vera aldrei án Loeb bókanna okkar.

Harvard University tók að öllu leyti við ritröðinni árið 1989 og á undanförnum árum hafa verið gefin út árlega fjögur eða fimm endurskoðuð bindi.

Árið 2001 hóf Harvard University Press útgáfu á nýrri ritröð bóka með svipuðu formi. Í ritröðinni I Tatti Renaissance Library koma út lykilverk frá miðöldum og endurreisnartímanum á frummálinu (venjulega latínu) með enskri þýðingu til hliðar; bækurnar eru innbundnar eins og Loeb bækurnar en eru bláar á litinn. (Bækurnar eru hins vegar í öðru broti.)

Heimild

Tengill
 The Loeb Classical Library hjá Harvard University Press

Fornfræði
The Perseus Project

The Perseus Project (sem er enska fyrir Perseifs verkefið) er verkefni, sem unnið er að í Tufts University og felst í því að gera aðgengilegar á stafrænu formi mikilvægar heimildir í húmanískum fræðum. Verkefninu er stýrt af fornfræðideildinni.

Verkefnið var sett á laggirnar árið 1987 en þá var hafist handa við að safna efni er varðaði rannsóknir á Grikklandi hinu forna. Tveir geisladiskar hafa verið gefnir út og árið 1995 var sett upp vefsíða, sem hýsir nú Perseus Digital Library. Frá því að verkefnið hófst er það búið að vinda upp á sig; nú er safnað textum á grísku og latínu, enskum textum frá endurreisnartímanum, ritgerðum Edwins Bolles og efni er varðar sögu Tufts University.

Yfirritstjóri verkefnisins er Gregory Crane.

Heimild

Tengill 
 The Perseus Project

Stafræn bókasöfn
Fornfræði
Oxford Classical Dictionary

Oxford Classical Dictionary (eða OCD) er alfræðirit á ensku um klassíska fornöld, þ.e. hvaðeina er varðar Rómaveldi og Grikkland hið forna.

Ritið kom fyrst út árið 1949. Önnur útgáfa kom út árið 1970 undir ritstjórn Nicholas G.L. Hammond og H.H. Scullard og þriðja útgáfa kom út árið 1996 undir ritstjórn Simon Hornblower og Antony Spawforth, sem er enn núverandi útgáfa (2005) en hefur þó verið endurskoðuð. Alfræðiritið er einnig fáanlegt á geisladisk. 

Í ritinu eru rúmlega 6000 greinar um allt frá daglegu lífi Forn-Grikkja og Rómverja til landafræði, trúarbragða og sögulegra persóna. Í ritinu eru tilvísanir í viðurkenndar fræðilegar útgáfur frumheimilda auk þess sem bent er á nýleg fræðirit.

External link

Tengt efni
 Pauly-Wissowa

Alfræðirit
Fornfræði
Heyrnarleysi

Heyrnarleysi er fötlun þar sem viðkomandi getur ekki heyrt. Skylt hugtak er heyrnarskerðing þar sem geta að einhverju leyti heyrt, en illa þó. Heyrnarleysi og heyrnarskerðing er skilgreind út frá mælingum sem segja til um hversu illa viðkomandi heyrir. Einstaklingur er greindur heyrnarskertur ef heyrn hans er á bilinu 41 – 85 desibel. Slík skerðing hefur í för með sér að einstaklingurinn á erfitt með að skilja talmál, en getur nýtt sér heyrnartæki. Heyrnarlaus einstaklingur heyrir nánast ekki neitt. Heyrn hans er á bilinu 85 –100 desibel. Hann getur ekki skilið talað mál, þó svo hann noti heyrnartæki. Hann þarf því að nota táknmál í samskiptum sínum.

Sú hugmynd að heyrnarlausir séu ekki fatlaðir heldur tilheyri fyrst og fremst málminnihlutahópi nýtur vaxandi fylgis í vestræna heiminum. Tvennt aðskilur heyrnarlausa sem málminnihlutahóp frá öðrum málminnihlutahópum. Annars vegar fá heyrnarlausir aðgang að máli sínu og menningu á mismunandi aldri, en það fer eftir því hvenær heyrnarleysið uppgötvast og hversu fljótt einstaklingurinn fer að læra táknmálið. Hins vegar tilheyra heyrnarlaus börn heyrandi foreldra öðrum menningarheimi en foreldrarnir.

Samfélag heyrnarlausra hefur vaxið upp af tengslum milli manna með sameiginlega reynslu sem felst ekki eingöngu í því að búa í hljóðum heimi, heldur talar það fólk táknmál og á sína sögu, menningu og listir.

Heyrnarleysi fellur undir 2. grein laga um málefni fatlaðra nr. 59/1992 og njóti þeirra réttinda og verða að gegna þeim skyldum sem lög þau kveða á um.

Heyrnarskerðing
Heyrnarskerðing er þegar geta manns til þess að heyra, þ.e. nema og greina hljóðáreiti, minnkar eða hverfur að öllu leyti. Ýmsar orsakir geta verið fyrir heyrnarskerðingu, allt frá líffræðilegum orsökum til umhverfisorsaka

Heimildir

Tenglar 
 „Hættulegur hávaði - heyrnarskerðing hjá börnum og ungmennum“ á Doktor.is.
 „Um heyrnarskerðingu“  hjá Heyrn.is

Eyrað
Skynjunarskerðingar
Judas Priest

Judas Priest er hljómsveit frá Birmingham, Englandi sem spilar svokallaðan breskt nýbylgju-þungarokk eða bara þungarokk. Hún var stofnuð árið 1969 af K.K. Downing og Ian Hill. Rob Halford hefur yfirleitt verið söngvari Priest. 

Priest náði verulegum vinsældum fyrst með plötunni British Steel (1980). Ímynd þeirra með leður og göddum var áhrifamikil á þungarokksmenninguna.

Halford yfirgaf Priest eftir Painkiller tónleikaferðalagið árið 1991 en kom svo aftur árið 2003. Painkiller-platan var umsnúningur í hraðari og þungari stíl frá síðustu plötum sem voru poppaðri.

Á árunum 1996-2003 varð Tim Ripper Owens söngvari hljómsveitarinnar. Owens hafði áður verið í sveitinni British Steel sem tók ábreiðulög frá Judas Priest og náði eyrum hljómsveitarinnar eftir að Halford hætti. Kvikmyndin Rockstar með Mark Wahlberg og Jennifer Anniston er innblásin af veru Owens í Priest. Warner Bros sem framleiddi myndina vildi hafa Priest að einhverju leyti með í ráðum en að lokum komst hljómsveitin ekki að samkomulagi við Warner Bros þar sem meðlimirnir vildu hafa meiri áhrif á handritið. 

Árið 1990 var Judas Priest ákærð vegna sjálfsmorðs tveggja unglinga. Fjölskyldur þeirra héldu því fram að orsök sjálfsmorðanna hafi mátt rekja til þess að á plötu þeirra, Stained Class sem þeir höfðu verið að hlusta á áður en þeir frömdu verknaðinn, hafi verið duld skilaboð um hvatningu til sjálfsmorðs. Með því að spila lög af Stained Class aftur á bak hafi mátt heyra skilaboð eins og: „Gerðu það, gerðu það," . Hljómsveitin var sýknuð af ákærunni.

Upprunalegu gítarleikarar Priest spila ekki lengur með bandinu: KK Downing hætti árið 2011 eftir ósætti við meðlimi og Glen Tipton gat ekki haldið áfram frá 2018 vegna Parkinsonveiki.

Síðan hefur Richie Faulkner sem spilað hefur í bandi Lauren Harris, dóttur Steve Harris, úr Iron Maiden tekið við gítarskyldum. Pródusentinn og gítarleikarinn  Andy Sneap hefur svo hjálpað til á tónleikaferðalögum og í stúdíói.

Platan Firepower frá 2018 fékk mjög góða dóma og var framlag Faulkners lofað.

Árið 2022 var Priest heiðruð í Rock n'roll Hall of Fame.

KK Downing stofnaði KK's Priest árið 2020 og fékk Ripper Owens til að syngja þar.

Breiðskífur
Rocka Rolla (1974)
Sad Wings of Destiny (1976)
Sin After Sin (1977)
Stained Class (1978)
Killing Machine (1978)
British Steel (1980)
Point of Entry (1981)
Screaming for Vengeance (1982)
Defenders of the Faith (1984)
Turbo (1986)
Ram It Down (1988)
Painkiller (1990)
Jugulator (1997)
Demolition (2001)
Angel of Retribution (2005)
Nostradamus (2008)
Redeemer of Souls (2014)
Firepower (2018)

Tengill
Garg (vefrit) - Judas Priest

Tilvísanir

Enskar þungarokkshljómsveitir
Enskar hljómsveitir
Stroh

Stroh er sterkt romm frá Austurríki. Það er framleitt sem Stroh 40, Stroh 54, Stroh 60, og Stroh 80, en nöfnin benda til alkóhól innihalds drykkjanna; 40%, 54%, 60% og 80%.

Austurrískir áfengir drykkir
Romm
Meginlandsheimspeki

Meginlandsheimspeki vísar til annarrar tveggja meginhefða í heimspeki á 20. öld. Meginlandsheimspekin blómstraði í fyrstu einkum á meginlandi Evrópu og hlaut þaðan nafnið. Hún var lengi ríkjandi heimspeki á meginlandinu en hin meginhefðin á 20. öld, rökgreiningarheimspekin, naut einkum vinsælda í hinum enskumælandi heimi.

Meginlandsheimspeki sótti einkum innblástur sinn til þýsku hughyggjunnar og til hugsuða á borð við Søren Kierkegaard (1813 – 1855), Friedrich Nietzsche (1844 – 1900), Franz Brentano (1838 – 1917) og Edmund Husserl (1859 – 1938). Hún er almennt talin ná utan um fyrirbærafræði, tilvistarspeki, túlkunarfræði, formgerðarstefnu, síð-formgerðarstefnu og póstmódernisma, afbyggingu, franska kvenhyggju, Frankfurt skólann, sálgreiningu (í heimspeki), heimspeki Friedrichs Nietzsche og Sørens Kierkegaard og flestar gerðir marxisma og marxískrar heimspeki.

Heimildir 
 
 Critchley, Simon, Continental Philosophy: A Very Short Introduction (Oxford University Press, 2001). ISBN 0-19-285359-7
 Cutrofello, A., Continental Philosophy: A Contemporary Introduction (Routledge, 2005).
 Prado, C., A House Divided: Comparing Analytic and Continental Philosophy (Prometheus/Humanity Books, 2003). ISBN 1-59102-105-7

Tenglar 
 

Heimspeki
Eric Prydz

Eric Prydz (fæddur 19. júlí 1976) er sænskur plötusnúður og tónlistarmaður. Smáskífan hans Call on me, sem kom út árið 2004, komst í efsta sæti breska vinsældarlistans.

Call on Me 
Lagið er byggt á lagi Steve Winwood Valerie sem kom út árið 1982 og var endurútgefið 1987. Steve aðstoðaði Eric við að endurhljóðrita sönginn til að fella að nýju útgáfunni af laginu.

Myndbandið 
Myndbandið við lagið sýnir hóp aerobic-iðkenda í líkamsræktarstöð undir handleiðslu kvenkennara. Myndbandið er allt á kynferðislegu nótunum, og er sagt líkjast líkamsræktarstöðvar-atriði í myndinni Perfect (1985) með þeim John Travolta og Jamie Lee Curtis.

Grínútgáfa hefur verið gerð af myndbandinu og sýnir hún karlmenn stunda iðju kvennana í upprunalegu útgáfunni og karlkennara. Einnig hafa hermenn í bandaríska hernum gert myndband, þar sem þeir leika líkamsræktarkempurnar.

Tengill 
 Myndbandið Call on me á YouTube

Sænskir tónlistarmenn
Oddbjarnarsker

Oddbjarnarsker eða Skeri er eyja á Breiðafirði og tilheyrir hún svokölluðum Vestureyjum. Löngum voru þar margar verbúðir og mest er talið að hafi verið 30 verbúðir á skerinu. Róðrar lögðust þó af á 20. öld.

Skerið er talið vera nefnt eftir Oddbirni gamla, sem er talinn hafa numið land hér eða að minnsta kosti stundað róðra úr skerinu.

Náttúrufar 
Oddbjarnarsker er hvergi hátt, þó hæst austantil og eru sandstrendur um það nær allan hringinn. Inni á skerinu hefur melgresi numið land. Í fjöruborðinu á einum stað eru Vatnssteinar, þrjú jarðhitauppstreymi. Vatnið er 70 til 80°C og voru forðum settir blýtappar í tvö þeirra til að auka vatnsflæði í því þriðja - því sem auðveldast var að taka vatn úr. Aðrar vatnslindir eru engar í eynni.

Í skerinu er mikil lundabyggð og er það grösugt af fugladriti. Í því miðju er lítil laut sem nefnist Skötutjörn en þar var jafnan gert að þeim fiski sem dreginn var þar á land.

Heimild 
 

Breiðafjarðareyjar‎
Höfn í Hornafirði

Höfn í Hornafirði er þéttbýlisstaður við Hornafjörð á Suðausturlandi og er aðal þéttbýliskjarni Sveitarfélagsins Hornafjarðar. Þar bjuggu 1.710 árið 2019.

Búseta hófst á Höfn árið 1897 þegar kaupmaðurinn Ottó Tulinius fluttist þangað, ásamt fjölskyldu sinni, frá Papósi. Smám saman myndaðist þar þéttbýli í kringum verslun og útgerð og varð bærinn að sérstökum hreppi, Hafnarhreppi, í ársbyrjun 1946, en hafði fram að því heyrt undir Nesjahrepp. Hafnarhreppur varð bæjarfélag í árslok 1988 og hét eftir það einfaldlega Höfn, án nokkurs viðskeytis.
Hinn 12. júlí 1994 sameinuðust Höfn og Nesjahreppur á ný, ásamt Mýrahreppi, undir nafninu Hornafjarðarbær.

Þann 6. júní 1998 sameinuðust svo Hornafjarðarbær, Bæjarhreppur, Borgarhafnarhreppur og Hofshreppur undir nafninu Sveitarfélagið Hornafjörður.

Eitt og annað 
 Mönnuð veðurathugunarstöð Veðurstofunnar er á Höfn og hefur hún verið starfrækt síðan 2006. Áður voru veðurathuganir gerðar í Akurnesi, býli um 8 km norðar.
 Í eina tíð gekk Höfn í Hornafirði stundum undir nafninu Konsó. 
 Í Grikklandsárinu eftir Halldór Laxness, segir á einum stað: „Verslun kom á Hornafjörð um aldamótin þegar Túliníusbræður af Eskifirði, búsettir í Kaupmannahöfn, beindu skipum sínum gegnum smuguna í eiðið, inní lygnan ósinn, og reistu þar á tánganum verslunarhús pakkhús og kaupmannsbústað. En verslunarkóngsríkið á Höfn varð víst ekki nema tvítugt. Eftir Ottó Túliníus, sem sneri heim aftur, kom Þórhallur Daníelsson til skjalanna og réði ríkjum [...]. Konúngsríki hans hafði ekki staðið nema rúman áratug þegar nýstofnað Kaupfélag skaftfellínga dró lið saman og velti kaupmanninum úr sessi. Þórhallur tók sér þá fyrir hendur útgerð og fiskverslun.“

Tilvísanir 

Sveitarfélagið Hornafjörður
Íslensk sjávarþorp
Veðurathugunarstöðvar á Íslandi
Kokteilsósa

Kokteilsósa er köld ljósrauð sósa sem að grunni er yfirleitt majónes en stundum sýrður rjómi. Við það er svo bætt annaðhvort tómatsósu eða tómatmauki og kryddað með til dæmis sinnepi og öðru kryddi. 

Á Íslandi er sósan töluvert vinsæl og mest notuð með skyndibitafæði þá oftast með frönskum kartöflum.

Saga 
Ýmsum aðilum hefur dottið í hug að blanda saman majónesi og tómatsósu. 

Í Suður-Ameríku á það að hafa verið argentínski Nóbelsverðlaunahafinn  sem fann upp hina suðuramerísku kokteilsósu, eða „golf-sósu“ eins og hún er kölluð þar, á þriðja áratug tuttugustu aldar.

Í Bandaríkjunum varð kokteilsósan til í Utah árið 1940 og er þar þekkt sem „fry sause“.

Svipaðar blöndur eru til í Þýskalandi, Frakklandi, Spáni og víðar.

Á Íslandi 
Því hefur lengi verið haldið fram að kokteilsósan sé íslensk að uppruna, en aðrir vísa þeim staðhæfingum á bug. Kokteilsósan var m.a. vinsæl hjá Magnúsi Björnsson á veitingastaðnum Aski árið 1966, og hafa sumir haldið því fram að hann sé upphafsmaður sósunnar, en hann hefur sjálfur borið það af sér og sagt að sósan sé einföld og ódýrari útgáfa af .

Kokteilsósan var mjög vinsæl á veitingastaðnum Tommaborgurum snemma á níunda áratug 20. aldar. Áður var algengast að bera hana fram með fiski eða skelfiski en með skyndibitamenningunni komst sú hefð á að bera hana fram með frönskum kartöflum.

Í dægurmenningu 
Kokteilsósa kom fyrir í einu atriða kvikmyndarinnar Með allt á hreinu. Þar var hún blönduð meðal annars með lýsi eða laxerolíu til að gera hana óæta en í myndinni kemur fram að sósan hafi batnað til muna við þetta.

Í auglýsingum Icelandair „Góð hugmynd frá Íslandi“ (2006) biður Breti um „cocktail sauce“ með frönskunum sínum, og er þar gefið í skyn að hún sé íslensk uppfinning.

Tilvísanir

Tenglar 
 Stóra kokkteilsósumálið Nanna Rögnvaldardóttir af vefsíðu hennar Konan sem kyndir ofninn sin. (skoðað 3. nóvember 2014)

Sósur
Skyndibiti
Skátafélagið Hraunbúar

Skátafélagið Hraunbúar er virkt skátafélag með aðsetur í Hafnarfirði sem var stofnað þann 22. febrúar árið 1925.

Tengill
Vefsíða Hraunbúa

Skátafélag
Skátafélög á Íslandi
Ósungið rokk

Ósungið rokk (instrúmental rokk) er notað yfir rokk þar sem ekkert er sungið. Oft eru sérstakir kaflar í lagi skilgreindir sem ósungnir þar sem söngur stöðvast og hljóðfærin aðeins notuð.
Hljómsveitir sem einbeita sér að ósungnu rokki hafa þá sérstöðu að hafa engan forsprakka (sem er oftast söngvarinn) og hljóðfæraleikararnir fá að njóta sín betur og sýna listir sínar. Þó var algengt á 9. áratug tuttugustu aldar að gítarleikari varð forsprakki hljómsveitanna.

Íslenskar hljómsveitir sem spila ósungið rokk 
 Apparat Organ Quartet
 Bob
 Han Solo
 Isidor
 Kuai
 Retron
 Stolía

Erlendar hljómsveitir sem spila ósungið rokk 
 Behold...The Arctopus
 Explosions in the Sky
 Godspeed You Black Emperor!
 Mogwai
 Scorpions
 The Fucking Champs
 Tortoise
 Trans Am

Rokk
Hljóðfæratónlist

Hljóðfæratónlist (stundum kölluð instrúmental tónlist eða ósungin tónlist) er tónlist þar einungis er notast við hljóðfæri.

Tengt efni 
 Ósungið rokk

Tónlist
Tómatsósa

Tómatsósa er sósa unnin úr tómötum. Önnur hefðbundin hráefni eru edik, sykur, salt og ýmis krydd, einnig er algengt að laukur, sellerí eða annað grænmeti sé notað í sósuna.

Tómatafurðir
Sósur
Tómas A. Tómasson

Tómas Andrés Tómasson (fæddur 4. apríl 1949), oft kallaður Tommi) er íslenskur alþingismaður, veitingamaður og einn eiganda og stofnenda Hamborgarabúllu Tómasar. Áður rak hann keðju hamborgarastaði undir nafninu Tommaborgarar en þeir veitingastaðir voru fyrsta skyndibitakeðjan á Íslandi.

Veitingarekstur
Tommi rak Festi í Grindavík frá 1974 til 1977. Að loknu námi í Bandaríkjunum í hótel- og veitingarekstri stofnaði hann Tommaborgara 14. mars 1981. Útibú spruttu upp út um allt land og urðu 26 talsins. Eftir þrjú ár hætti Tommi rekstri Tommaborgara, en síðan hefur hann rekið Hard Rock Café og Hótel Borg, auk þess sem hann stofnaði Kaffibrennsluna árið 1996 og sá um rekstur til ársins 2002. Þar fást enn hamborgarar sem kallast Tommaborgarar.

Þann 14. mars 2004, klukkan 11 fyrir hádegi, þegar 23 ár voru liðin frá opnun Tommaborgara, opnaði Tommi nýjan hamborgarastað sem heitir Hamborgarabúlla Tómasar. Búllan er staðsett í bátslaga húsi að Geirsgötu 1, en útibú hafa verið stofnuð við Bíldshöfða í Reykjavík, á Egilsstöðum (Miðvangi 13)og  í Hafnarfirði (Reykjavíkurvegi 62).

Þingferill
Tómas var kosinn á þing árið 2021 fyrir Flokk Fólksins og varð elsti nýliðinn á Alþingi, 72 ára gamall.

Heimildir
„Hamborgarabúlla Tomma!“, grein úr Vesturbæjarblaðinu eftir Heiðu Eiríks. Sótt 3. maí 2006.

Íslendingar

Þingmenn Flokks fólksins
Hljóðlega af stað

Hljóðlega af stað er fyrsta breiðskífa Hjálma. Öllum að óvörum, þar með talið þeim sjálfum, skaust hún efst á sölulista landsins.

Lagalisti
 „Jamm og jú“ - 2:12
 „Borgin“ - 4:57
 „Varúð“ - 3:51
 „Lag númer 4“ - 0:18
 „Bréfið“ - 5:40
 „Kindin Einar“
 „Hljóðlega af stað“ - 5:51
 „Mött er hin meyrasta“ - 4:22
 „Orð hins heilaga manns“ - 8:33
 „Svarið“ - 4:56
 „Lindin“ - 6:34

Íslenskar hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 2004