alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þorsti (kvikmynd)

Þorsti er íslensk kvikmynd frá árinu 2019 sem Gaukur Úlfarsson og Steinþór Hróar Steinþórsson leikstýrðu. Björn Leó Brynjarsson skrifaði handritið . Leikarar eru meðlimir í Leikhópnum X sem hefur verið að setja inn sketsa á YouTube síðu sína. 

Kvikmyndin Þorsti gerist í litlum bæ, ekki ólíkum Reykjavík þar sem óöld liggur í loftinu og undarlegir glæpir og hrottaskapur virðast vera daglegt brauð. Myndin Fjallar um Huldu sem er grunuð um að hafa orðið valdur að andláti bróður síns og er því til rannsóknar hjá Jens rannsóknarlögreglu. Móðir Huldu, sem skolar niður pillum með bláum Smirnoff á morgnana trúir því einnig að hún hafi orðið bróður sínum að bana. Eftir að hafa verið sleppt úr varðhaldi vegna ónógra sannana hefur hún í engin hús að venda og þvælist um þar til hún rekst á Hjört, mörg þúsund ára gamla, einmanna og samkynhneigða vampíru sem hjálpar henni að vekja Steinda bróður hennar til lífs aftur með hræðilegum afleiðingum á sama tíma og þau þurfa að verjast ágangi Esterar og Birgittu og sértrúarsöfnuði þeirra, sem virðist elta þau á röndum.

Leikendur 
Aðalhlutverk

 Hjörtur Sævar Steinason leikur Hjört, einmana samkynhneigða vampíru.
 Hulda Lind Kristinsdóttir leikur Huldu, dópista sem býr á götunni.
 Jens Jensson leikur Jens, rannsóknarlögreglumann.
 Ester Sveinbjarnardóttir leikur Ester, leiðtoga sértrúarsöfnuðs.
 Birgitta Sigursteinsdóttir leikur Birgittu, dóttir Jens og Ester.
 Birna Halldórstóttir leikur Birnu, pillufíkil.

Undirbúningur 
Kvikmyndin var framleidd í kjölfarið af þáttunum Góðir Landsmenn sem sýndir voru á Stöð 2, 19. september 2019 til 24. október 2019. Þar má sjá undirbúningsferli myndarinnar. 

Hönnun

Kitty von-Sometime hannaði settið. María Guðjohnsen hannaði búningana.

Eftirvinnsla 
Klipping

Ágúst Bent sá um klippingu myndarinnar.  

Tónlist

Davíð Berndsen gerði tónlistina fyrir kvikmyndina og hlaut myndin tilnefningu til Eddunnar 2020 fyrir Tónlist Ársins.

Tilvísanir 

Íslenskar kvikmyndir
Gloria Steinem

Gloria Marie Steinem (/ˈstaɪnəm/; fædd 25. mars 1934) er bandarískur femínisti, blaðamaður og pólitískur aktívisti. Hún varð landsþekkt um Bandaríkin sem femínisti á 7. og 8. áratugunum.

Hún vann lengi sem dálkahöfundur hjá New York Magazine og síðar stofnaði hún tímaritið Ms. ásamt öðrum femínistum. 

Árið 2005, stofnaði hún ásamt Jane Fonda og Robin Morgan, Women's Media Center, samtök sem vinna í því að gera konur sýnilegar og valdameiri í miðlum.

Frá maí 2018 hefur Steinem ferðast um heiminn sem viðburðaskipuleggjandi og fyrirlesari, ásamt því að vera talsmaður jafnréttismála í fjölmiðlum.

Æviágrip 
Steinem fæddist 25. mars 1934 í Toledo, Ohio.

Árið 1963, þegar hún var að skrifa grein fyrir tímaritið Show, þá vann hún sem Playboy kanína í Playboy klúbbnum í New York. Greinin birtist síðar árið 1963, "Saga kanínunar", greinin snérist um hvernig komið var fram við konur á þessum klúbbum. Steinem er stolt af vinnu sinni sem sýndi fram á óréttlátu vinnuaðstæður kvennanna, ásamt kynferðislegu kröfunum sem þær þurftu að uppfylla, sem var ekki löglegt. Eftir útgáfu greinarinnar fékk hún ekki vinnu sem blaðamaður, í hennar eigin orðum, þá var hún orðin kanína - og það skipti ekki máli

Tilvísanir 

Bandarískir aðgerðasinnar
Bandarískir blaðamenn
Bandarískir femínistar
Christine Jorgensen

Christine Jorgensen (30. maí 1926 – 3. maí 1989) var bandarísk trans kona. Hún var fyrsta manneskjan í Bandaríkjunum sem varð þekkt fyrir að hafa gengið í gegn um kynleiðréttingaraðgerð. Jorgensen ólst upp í New York borg og var kvödd til herþjónustu í seinni heimsstyrjöldinni. Eftir að herþjónustu hennar var lokið ferðaðist hún til Kaupmannahafnar, þar sem hún gekkst undir röð aðgerða frá og með árinu 1951.

Christine sneri aftur til Bandaríkjanna og rataði kynleiðrétting hennar á forsíðu dagblaðsins The New York Daily News. Hún nýtti skyndilega frægð sína til að berjast fyrir réttindum trans fólks, auk þess að vinna sem leikkona og skemmtikraftur.

Uppeldi og menntun 
Jorgensen ólst upp í Bronx hverfi New York borgar. Hún var annað barn trésmiðsins George William Jorgensen, Sr., og Florence Davis Hansen, eiginkonu hans. Í viðtölum lýsti Jorgensen æsku sinni svo að hún hafi verið "veikburða, ljóshærður, ómannblendinn lítill strákur sem hljóp frá slagsmálum og áflogum."

Jorgensen útskrifaðist frá Christopher Columbus High School árið 1945 og var kvödd til herþjónustu í Bandaríkjaher þegar hún var 19 ára. Eftir að hún lauk herþjónustu sinni gekk Jorgensen í Mohawk Valley Community Collage í Utica, New York, the Progressive School of Photography í New Haven, Connecticut og í Manhattan Medical and Dental Assistant School í New York.

Kynleiðréttingaraðgerðir 
Eftir herþjónustu sneri Jorgensen aftur til New York borgar, þar sem hún fór í auknum mæli að velta fyrir sér kyni sínu. Hún leitaði aðstoðar lækna og byrjaði sjálf að taka inn estrógen. Þar sem hún gat ekki fengið þá læknishjálp sem hún þurfti í Bandaríkjunum lagði hún leið sína til Svíþjóðar, þar sem hún taldi sig geta fengið þá hjálp. Hún kom við í Danmörku þar sem hún dvaldi um stund hjá ættingjum. Þar komst hún í samband við Christian Hamburger, lækni sem stundaði þar hormónarannsóknir. Christian féllst á að veita henni meðferð án endurgjalds og valdi Jorgensen sitt nýja nafn, Christine, til heiðurs honum.

Jorgensen fékk sérstakt leyfi frá danska dómsmálaráðherranum til að gangast undir aðgerðir í landinu. Árið 1951 gekkst hún undir eistanám við Gentofte sjúkrahúsið í Kaupmannahöfn og 1952 undir limnám við Rigshospitalet.

Þegar leggangalögun varð aðgengileg í Bandaríkjunum gekkst Jorgensen einnig undir þá aðgerð. Var sú aðgerð framkvæmd af Joseph Angelo, sem hafði ráðlagt henni að leita til Evrópu þegar hún sóttist fyrst eftir kynleiðréttingu.

Heimildir 

Bandarískir leikarar
Bandarískir söngvarar
Trans konur
TERFismi

Transútilokandi feminísmi eða terfismi er hugmyndafræði sem hefur náð að skapa sér rúm á síðustu árum. TERF stendur fyrir Trans Exclusionary Radical Feminism og var sett fram sem hugtak árið 2008. Terfismi kennir sig við feminísma en hann snýst um það að transkonur séu í rauninni bara karlmenn sem vilja ráðast inn á svæði kvenna til þess að styrkja feðraveldið. Til dæmis reyna terfistar að ýta undir hugmyndina um að transkonur megi ekki fá aðgang að kvennaklósettum vegna þess að þá komast þær í þá stöðu að geta auðveldlega misnotað sískonurnar sem væru fullvissar um að klósettin væru örugg rými bara fyrir sískonur. Terfistar reiða sig á kynjatvíhyggjuna og telja að enginn geti skipt um kynhlutverk. Það virðist vera tilhneiging hjá terfistum að hundsa algjörlega transmenn, því að þeir beina spjótum sínum alfarið að transkonum. Líklega er það vegna þess að þeir telja að körlum geti ekki verið ógnað af transkörlum inn í rýmum sem eru bara fyrir sískarla.

Terfistar finnast um allan heim og þeir hafa einnig látið á sér kræla á Íslandi. Hinseginsamfélagið hefur gagnrýnt ýmsa femínista og femínistafélög fyrir að taka ekki sterka afstöðu gegn terfisma. 2. apríl 2019 gaf Femínistafélag Háskóla Íslands frá sér yfirlýsingu þar sem það lýsti yfir stuðningi við transkonur og baráttu þeirra. Var það því fyrsta vel þekkta femínistafélagið hér á landi sem segist standa við bakið á transkonum og öðru transfólki. 

Rithöfundurinn J. K. Rowling, sem er best þekkt fyrir bækurnar um Harry Potter, hefur margsinnis verið vænd um terfisma vegna ummæla á Twitter sem þykja bera vott um transfóbíu.

Tilvísanir 

Femínismi
Transfóbía
Jónína Einarsdóttir

Jónína Einarsdóttir er prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands. Hún lauk BS prófi í efnafræði við Háskóla Íslands 1978, BA prófi í félagsmannfræði frá Stokkhólmsháskóla 1998 og doktorsprófi frá sama háskóla 2000. Einnig hefur Jónína numið þróunarfræði, spænsku og uppeldis- og kennslufræði.

Jónína hefur unnið sem kennari við Menntaskólann við Sund, Heppuskóla á Höfn í Hornafirði, Meinatækniskóla Gíneu-Bissá og Háskóla Íslands. Hún hefur einnig unnið á rannsóknarstofu í þróunarfræðum við mannfræðideild Stokkhólmsháskóla, unnið sem ráðgjafi um málefni kvenna við sænska sendiráðið í Bissá, Gíneu-Bissá og við ýmiskonar rannsóknir.

Meðal rannsóknarefna Jónínu innan heilsumannfræði og mannfræði barna má nefna fyrirbura, barnadauða, kóleru, heilsugæslu í Gíneu-Bissá, hjálparstarf, börn send í sveit og fleira.

Doktorsrannsókn Jónínu kom út í bók hennar „Tired of Weeping: Mother Love, Child Death, and Poverty in Guinea-Bissau“ sem fjallar um viðbrögð mæðra í Gíneu-Bissá við barnamissi. Rannsóknin fór fram á árum 1993 til 1998 meðal Papel fólksins í Biombo.

Tilvísanir

Íslenskir efnafræðingar
Íslenskir mannfræðingar
Prófessorar við Háskóla Íslands
Bláskógaskóli

Bláskógaskóli í Reykholti í Bláskógabyggð er íslenskur grunnskóli.

Sjá einnig Listi yfir íslenska grunnskóla.
Íslenskir grunnskólar
Transfóbía

Transfóbía er hugtak yfir fjandsamleg viðhorf í garð transfólks. Transfóbía getur vísað til hræðslu, haturs, andúðar, ofbeldis, reiði eða óþæginda gagnvart trans fólki eða fólki sem fellur ekki að hefðbundnum kynjaímyndum. Transfóbía er náskyld hugtakinu hómófóbía. 

Transfóbía getur haft mjög alvarlegar afleiðingar og eru vanlíðan og þunglyndi mjög algeng meðal transfólks enda eru oft á tíðum miklar lagalegar og samfélagslegar fyrirstöður sem koma í veg fyrir að þau fái að lifa í réttu kynhlutverki. Sjálfsvígstilraunir meðal transfólks eru mjög algengar og allt að 41% transfólks reynir sjálfsvíg einhvern tímann á lífsleiðinni. Transfólk verður oft á tíðum fyrir miklum ofsóknum og bæði andlegu og líkamlegu ofbeldi og í mörgum löndum hafa þau engin lagaleg réttindi og hefur sá skortur oft alvarlegar afleiðingar.  Heimilisleysi og fátækt eru hlutfallslega há hjá transfólki, oft vegna slæmra viðbragða fjölskyldu eða annara nákominna þegar einstaklingurinn kemur út sem trans og/eða fordóma frá vinnuveitendum. Vegna þessarar neyðar leiðist hluti transfólks út í vændi til þess að verða sér úti um einhverja peninga. Vændinu og heimilisleysinu fylgir aukin hætta á sjúkdómum, ofbeldi og auknum afskiptum af hendi lögreglu og af öllum hópum hinsegin samfélagsins þá verða transkonur  af öðrum uppruna en hvítum verst úti hvað þetta varðar.

Tilvísanir

Fordómar
Trans fólk
Mismunun
Sigrún Hjálmtýsdóttir

Sigrún Hjálmtýsdóttir (f. 8. ágúst 1955), einnig þekkt sem Diddú, er íslensk óperusöngkona og söngkennari. Hún hefur farið með hlutverk í fjölda uppsetninga Íslensku óperunnar og einnig leikið og sungið í kvikmyndum.

Fjölskylda 
Diddú er fædd í Reykjavík og alin upp í Vesturbænum. Foreldrar hennar voru hjónin Margrét Matthíasdóttir (1936-1995) ritari og söngkona og Hjámtýr Edward Hjálmtýsson (1933-2002) bankafulltrúi og söngvari. Diddú er næst elst sjö systkina en yngstur í systkinahópnum er söngvarinn Páll Óskar Hjálmtýsson. Maki Diddúar er Þorkell Jóelsson hornleikari í Sinfóníuhljómsveit Íslands og eiga þau þrjár dætur.

Menntun 
Diddú stundaði nám í Menntaskólanum í Reykjavík árið 1972-1974 og var nemandi í leiklistarskólum SÁL og Leiklistarskóla Íslands frá 1974-1975. Hún lauk ASGM-gráðu í einsöng og kennslufræðum frá Guildhall School of Music and Drama í London árið 1984 og sótti einkatíma í söng á Ítalíu 1987-1988.

Söngferill 
Söng með Spilverki þjóðanna 1975-1978, m.a. á sjö hljómplötum og í leikritinu Grænjaxlar í Þjóðleikhúsinu. Hún hefur sungið fjölmörg hlutverk hjá Íslensku óperunni, m.a. í Carmina Burana, hlutverk Súsönnu í Brúðkaupi Fígarós, Gildu í Rigoletto, Næturdrottninguna og Papagenu í Töfraflautunni, Luciu í Lucia di Lammermoor, Violettu í La traviata, Adinu í Ástardrykknum og Rósalindu í Leðurblökunni. Hún söng í Niflungahringnum og Olympiu í Ævintýrum Hoffmanns og árið 1992 söng hún hlutverk Gildu í Rigoletto við óperuna í Gautaborg. Diddú hefur leikið og sungið í sjónvarpsleikritum, s.s. Brekkukotsannál og fór með hlutverk Lóu í Silfurtunglinu árið 1978, lék í kvikmyndunum Karlakórnum Heklu og Bíódögum og söng titillag kvikmyndarinnar Stella í orlofi. Hún hefur sungið inn á fjölda geisladiska og komið fram sem einsöngvari með Sinfóníuhljómsveit Íslands og sungið með fjölda kóra bæði kirkjuleg og veraldleg verk. Diddú hefur einnig komið fram á fjölmörgum tónleikum og öðrum tónlistarviðburðum víða erlendis. 

Árið 2001 söng Diddú ásamt José Carreras á tónleikum í Laugardagshöll og árið 2005 söng hún með Placido Domingo á tónleikum í Egilshöll.

Viðurkenningar 
Diddú hefur hlotið fjölda viðurkenninga á ferli sínum. Hún hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1995, Íslensku tónlistarverðlaunin fyrir hlutverk Næturdrottningarinnar í Töfraflautunni, fyrstu óperusýningunni í Hörpu árið 2011 og heiðursverðlaun Íslensku tónlistarverðlaunanna árið 2020.

Tilvísanir 

Fólk fætt árið 1955
Íslenskar konur
Íslenskar söngkonur
Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Harvey Milk

Harvey Bernard Milk (22. maí 1930 – 27. nóvember 1978) var bandarískur stjórnmálamaður og einn fyrsti opinberlega samkynhneigði maðurinn til að vera lýðræðislega kjörinn í embætti, þegar hann var kosinn í borgarstjórn Kaliforníu. Hann þjónaði í sjóhernum frá 1951 til 1955, áður en hann settist að í heimaborg sinni, New York, og gerðist fjármálagreinandi á Wall Street. Hann hafði ekki opinberað kynhneigð sína, né var hann viðriðinn stjórnmál, fyrr en eftir að hann flutti frá New York til San Francisco árið 1972. Hann settist að í Castro-hverfinu, sem þá hafði skapað sér nafn sem hverfi samkynhneigðra og annars hinsegin fólks. Hann nýtti sér sífellt vaxandi efnahagslegan styrk hverfisins og bauð sig þrisvar fram í borgarstjórn án árangurs. Þessar kosningabaráttur öfluðu honum þó sívaxandi vinsælda og árið 1977 vann hann sæti í borgarstjórn.

Milk sat næstum 11 mánuði í stjórninni og kom í gegn lagafrumvarpi sem bannaði mismunun í opinberri þjónustu, atvinnulífinu og á fasteignamarkaði á grundvelli kynhneigðar. Borgarstjórnarfulltrúar samþykktu frumvarpið 11-1 og löginn voru undirskrifuð af George Moscone, borgarstjóra San Francisco. Þann 27. nóvember 1978 voru Milk og Moscone myrtir á skrifstofum sínum af Dan White, fyrrum borgarstjórnarfulltrúa. White hafði stuttu áður sagt upp til að sinna persónulegum viðskiptum, en þegar það framtak bar ekki árangur reyndi hann að endurheimta gamla starfið sitt. White var dæmdur í sjö ára fangelsi fyrir manndráp, en dómurinn var seinna styttur niður í fimm ár. Honum var sleppt árið 1983 og tveimur árum seinna tók hann sitt eigið líf.

Þrátt fyrir hans stutta feril í stjórnmálum er Milk minnst sem mikilvægrar persónu, bæði í San Francisco sem og í hinsegin samfélaginu um heim allan. Árið 2002 var Milk nefndur „frægasti og þýðingarmesti opinberlega samkynhneigði embættismaður sem kjörinn hefur verið í Bandaríkjunum“. Anne Kronenberg, kosningastýra hans, skrifaði um hann: „Það sem greindi Harvey frá okkur hinum var það að hann var hugsjónamaður. Hann ímyndaði sér réttlátan heim í huga sínum og síðan lagði hann upp með að gera hann að veruleika, fyrir okkur öll.“ Milk var heiðraður með Friðarorðu forseta Bandaríkjanna árið 2009.

Tilvísanir

Bandarískir stjórnmálamenn
Ana Brnabić

Ana Brnabić (f. 28. september 1975) er serbneskur stjórnmálamaður og núverandi forsætisráðherra Serbíu. Hún er fyrsta konan sem hefur gegnt embætti forsætisráðherra í landinu og er auk þess önnur samkynhneigða konan í heimi sem hefur gegnt embætti ríkisstjórnarleiðtoga, á eftir Jóhönnu Sigurðardóttur á Íslandi.

Brnabić hóf þátttöku í serbneskum stjórnmálum árið 2016 þegar hún var skipuð ráðherra opinberrar stjórnsýslu og sveitastjórna í ríkisstjórn Aleksandars Vučić þáverandi forsætisráðherra. Áður hafði Brnabić unnið í áratug í serbneskri stjórnsýslu og hjá ýmsum alþjóðastofnunum.

Árið 2017 var Aleksandar Vučić kjörinn forseti Serbíu. Hann tók við forsetaembættinu í júní sama ár og tilnefndi Brnabić til að taka við af sér sem forsætisráðherra. Brnabić varð forsætisráðherra Serbíu þann 29. júní og hvatti við það tilefni serbneska þingið til að hjálpa henni að nú­tíma­væða sam­fé­lag Serbíu með því að end­ur­reisa hag­kerfi lands­ins og berjast gegn spill­ingu.

Brnabić var óflokksbundin þegar hún tók við embætti forsætisráðherra en árið 2019 gekk hún í serbneska Framfaraflokkinn, stjórnarflokk Vučićs forseta. Þótt forsetaembætti Serbíu eigi að heita táknrænt og að mestu valdalaust er Vučić enn almennt talinn valdamesti maður í Serbíu og stjórnarandstæðingar hafa sakað Brnabić um að vera handbendi eða strengjabrúða hans. Brnabić sjálf hefur ekki neitað þessu og hefur jafnvel gengist við því að Vučić starfi sem „leiðbeinandi“ hennar.

Þótt útnefning Brnabić sé talið framfaraskref í réttindabaráttu hinsegin fólks í Serbíu hefur Brnabić sætt gagnrýni fyrir að neita að útmála sjálfa sig sem málsvara hinsegin samfélagsins. Meðal annars studdi hún ekki frumvarp um lögleiðingu á hjónabandi samkynhneigðra í Serbíu árið 2016 og hefur sagt að hún vilji ekki „vera stimpluð sem sam­kyn­hneigður ráðherra, al­veg eins og sam­starfs­menn [hennar] vilja ekki vera skil­greind­ir sem gagn­kyn­hneigðir.“ Árið 2017 varð Brnabić hins vegar fyrst serbneskra forsætisráðherra til að sækja gleðigöngu.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Serbíu
Orkusalan ehf

Orkusalan ehf er íslenskt fyrirtæki, sem selur raforku.
Orkusalan ehf er í fullri eigu RARIK ohf.

Aflstöðvar
Orkusalan á og starfrækir nokkrar aflsstöðvar:

Tilvísanir

Heimild og ítarefni

Tenglar
Vefur Orkusölunnar

Íslensk orkufyrirtæki
Íslensk fyrirtæki
Michael Palin

Sir Michael Edward Palin  (fæddur 5. maí 1943 í Ranmoor, Sheffield) er enskur grínleikari, rithöfundur og sjónvarpskynnir. Hann var meðlimur enska grínhópsins Monty Python. Frá 1980 hefur hann gert fjölda heimildamynda um ferðalög sín um heiminn. Hann hefur einnig leikið í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Palin hlaut BAFTA-verðlaun fyrir leik í aukahlutverki í kvikmyndinni A Fish Called Wanda (1988). Hann var sleginn til riddara árið 2019 fyrir framlag sitt til ferðamála, menningar og landafræði.

Ferðabækur
Around the World in 80 Days (1989) 
Pole to Pole (1992) 
Full Circle (1997)
Michael Palin's Hemingway Adventure (1999)
Sahara (2002)
Himalaya (2004)
New Europe (2007)
Brazil (2012)
North Korea Journal (2019)

Enskir leikarar
Enskir rithöfundar
Monty Python
Serbneska karlalandsliðið í knattspyrnu

Serbneska landsliðið í knattspyrnu (serbneska: Фудбалска репрезентацица Србије, rómantískt: Fudbalska reprezentacija Srbije) er fulltrúi Serbíu í alþjóðlegri knattspyrnukeppni karla. Það er stjórnað af Knattspyrnusambandi Serbíu.

Landslið Serba sem kallað er Orlovi (Орлови; ernirnir), á sér langa sögu. Serbía keppti undir merkjum Jógóslavíu júgóslavneska landsliðanna þar sem það náði talsverðum árangri og endaði í fjórða sæti á heimsmeistarakeppninni 1930 og 1962. Af FIFA og UEFA var talið vera arftaki bæði Júgóslavíu og landsliða Serbíu og Svartfjallalands, afrek efnilegs liðs tíunda áratugarins (sem innihélt serbneska leikmenn eins og Dragan Stojković, Dejan Savićević, Predrag Mijatović, Vladimir Jugović og Siniša Mihajlović ) 

Eftir upplausn Serbíu og Svartfjallalands hefur Serbía leikið sem sjálfstæð þjóð síðan 2006.

Serbía notar venjulega heimavöll Rauðu stjörnunnar Belgrad, Rajko Mitić leikvangsinn, sem heimavöll sinn. Stundum er Partizan Stadium einnig notaður.

Bæði FIFA og UEFA líta á serbneska landsliðið sem arftaka gömlu Júgóslavíu.

Leikmannahópur
1. júní 2018
 Leikmannahópur Serba á HM 2018 í Rússlandi frá 14. júní 2018 til 15. júlí 2018

Aðrir Leikmenn
Leikmenn sem hafa spilað fyrir Serba uppá síðkastið

Heimildir 

Evrópsk knattspyrnulandslið
Karlalandslið í knattspyrnu
Friðargæslusveitir Sameinuðu þjóðanna

Friðargæslusveitir Sameinuðu þjóðanna starfa á vegum friðargæsludeildar Sameinuðu þjóðanna sem „sérstakt og gagnvirkt verkfæri sem stofnunin hefur þróað til þess að hjálpa stríðshrjáðum löndum að skapa skilyrðin fyrir varanlegum friði“.

Friðargæsluliðar hafa eftirlit með friðarferlum á svæðum þar sem stríð hafa verið háð og aðstoða fyrrum stríðsaðilum við að framkvæma friðarsamninga sem hafa verið undirritaðir. Aðstoð af þessu tagi getur verið margbreytileg og felst meðal annars í því að auka traust, skipuleggja valddreifingu, hjálpa til við framkvæmd kosninga, styrkja löggæslu og stuðla að efnahags- og samfélagsþróun. Friðargæsluliðar Sameinuðu þjóðanna (sem gjarnan eru kallaðir bláhjálmar vegna blárra höfuðfata sinna) geta því bæði verið hermenn, lögreglumenn og borgaralegir embættismenn.

Samkvæmt VII. kafla stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna getur Öryggisráðið tekið ákvörðun um að grípa til sameiginlegra hernaðaraðgerða „til þess að varðveita eða eða koma á aftur heimsfriði og öryggi“. Alþjóðasamfélagið lítur því yfirleitt til Öryggisráðsins til þess að heimila friðargæsluaðgerðir í samræmi við stofnsáttmálann.

Flestar slíkar friðargæsluaðgerðir fara fram á vegum Sameinuðu þjóðanna sjálfra og friðargæslusveitirnar lúta þá stjórn stofnunarinnar. Í þessum tilvikum eru friðargæsluliðarnir þó enn meðlimir í herjum aðildarríkjanna en ekki hermenn í sérstökum alþjóðaher Sameinuðu þjóðanna, þar sem enginn slíkur her er fyrir hendi. Í tilvikum þar sem bein afskipti Sameinuðu þjóðanna eru ekki talin ákjósanleg eða viðeigandi heimilar Öryggisráðið stundum samtökum eins og Atlantshafsbandalaginu, Efnahagsbandalagi Vestur-Afríkuríkja eða bandalögum viljugra ríkja að sjá um friðargæsluaðgerðir.

Núverandi formaður friðargæsludeildar Sameinuðu þjóðanna er Jean-Pierre Lacroix. Hann tók við af aðstoðaraðalritaranum Hervé Ladsous þann 1. apríl árið 2017. Æðsta regluverk friðargæsludeilarinnar, „Friðargæsluaðgerðir Sameinuðu þjóðanna: Meginreglur og leiðbeiningar“, var gefið út árið 2008.

Tilvísanir

Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Sameinuðu þjóðirnar
Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu

Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu (spænska: Selección de fútbol de Colombia) er fulltrúi Kólumbíu í alþjóðlegum knattspyrnumótum karla og stjórnast það af Kólumbíska knattspyrnusambandinu. Þeir er meðlimir í CONMEBOL. Liðið er kallað "Los Cafeteros" vegna kaffiframleiðslunnar í sínu landi.

Frá miðjum níunda áratug síðustu aldar hefur landsliðið verið tákn um að berjast gegn neikvæðum mannorði landsins. Þetta hefur gert íþróttina vinsæla og gert landsliðið merki um þjóðernishyggju, stolt og ástríðu fyrir marga Kólumbíumenn um allan heim. Kólumbía er þekkt fyrir að vera með ástríðufullan aðdáendahóp. 

Kólumbía átti sitt sterkasta tímabil á tíunda áratugnum. Samkeppni frá 1993 leiddi til 5-0 sigus gegn Argentínu . Markvörður þeirra René Higuita varð frægur fyrir sporðdrekahöggið gegn Englandi á Wembley Stadium 1995. Stjörnur frá liði Kólumbíumanna á þessum árum voru meðal annara Carlos Valderrama og Faustino Asprilla. Á þessum tíma tóku Kólumbíumenn þátt í heimsmeistarakeppninni 1990, 1994 og 1998, enn náðu aðeins í aðra umferð mótsins árið 1990. Í kjölfar morðsins á Andrés Escobar eftir heimsmeistarakeppnina 1994 dofnaði lið Kólumbíu seinni hluta tíunda áratugarins. Þeir voru meistarar Copa América 2001 sem þeir stóðu fyrir og settu nýtt Copa América met þar sem þeir höfðu ekki fengið nein mörk og unnu allan leikina sína.

Copa America

HM í knattspyrnu

Þekktir leikmenn
Radamel Falcao
James Rodríguez
Juan Cuadrado
Carlos Valderrama
David Ospina
Luis Díaz
Faustino Asprilla

Suður-amerísk knattspyrnulandslið
Karlalandslið í knattspyrnu