alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gulskeggur

Gulskeggur (enska: Yellowbeard) er gamanmynd frá 1983 eftir Graham Chapman og fleiri í leikstjórn Mel Damski. Fjöldi frægra gamanleikara á borð við Peter Martin, Cheech & Chong, Peter Cook, Eric Idle, Madeline Kahn, John Cleese og Marty Feldman léku í myndinni. Þetta var síðasta kvikmynd Feldman, en hann lést úr hjartaáfalli við tökur í Mexíkóborg. Framleiðsla myndarinnar tók langan tíma þar sem Adam Ant var upphaflega boðið aðalhlutverkið og síðan Sting. Myndin notaðist við endurgerð Metro-Goldwyn-Mayer á skipinu Bounty sem smíðað var fyrir Uppreisnina á Bounty frá 1962. 

Myndin hlaut dræmar undirtektir áhorfenda og John Cleese hefur síðar lýst henni sem einni af sex verstu kvikmyndum sem gerðar hafa verið. 

Breskar gamanmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1983
Sjóræningjamyndir
Vinnukona

Vinnukona er kona sem vinnur að heimilisstörfum og framleiðslu inn á heimili en stendur ekki sjálf fyrir búi. Á tímum vistarbandsins urðu allir að vera vistráðnir til eins árs. Ævisaga Guðrúnar Ketilsdóttur sem fæddist árið 1759 er líklega elsta varðveitta sjálfsævisaga íslenskrar vinnukonu.

Tenglar 
 Hjúalög frá 1928 
 Rúv 7. jan. 2015

Hússtjórnarfræði
Adam Ant

Adam Ant (Stuart Leslie Goddard, fæddur 3. nóvember 1954) er breskur tónlistarmaður og leikari sem er þekktastur fyrir feril sinn sem söngvari í síðpönkhljómsveitinni Adam and the Ants 1977-1982. Hljómsveitin gaf út þrjár breiðskífur og átti smelli á borð við „Antmusic“, „Stand and deliver“ og „Prince Charming“. Hann lék fyrst í kvikmynd Derek Jarman, Jubilee (1977) og hefur síðan leikið í fjölda kvikmynda og sjónvarpsþátta. 

Enskir tónlistarmenn
Enskir söngvarar
Enskir leikarar
Jubilee

Jubilee er bresk kvikmynd frá 1978 eftir leikstjórann Derek Jarman. Titill myndarinnar vísar til silfurkrýningarafmælis Elísabetar 2. Englandsdrottningar 1977. Myndin er heimsendamynd þar sem Elísabet 1. ráfar um í rústum Lundúna í óljósri framtíð eftir að Elísabet 2. hefur verið myrt. Í myndinni koma fram fjöldi þekktra breskra pönkara og pönkhljómsveitir á borð við Adam and the Ants, Siouxie and the Banshees, The Slits, Wayne County og Toyah Willcox flytja tónlistina sem Brian Eno sá um. Bæði Nell Campbell og Richard O'Brien úr The Rocky Horror Picture Show (1975) léku í myndinni. Atriði í myndinni eru tekin í borgarhverfum sem enn voru í rúst eftir loftárásir Þjóðverja í Síðari heimsstyrjöld.

Breskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1978
Gene Wilder

Gene Wilder (Jerome Silberman, 11. júní 1933 – 29. ágúst 2016) var bandarískur gamanleikari, leikstjóri og handritshöfundur. Hann er einkum þekktur fyrir hlutverk sín í kvikmyndum Mel Brooks á borð við Leikhúsbraskararnir (The Producers - 1968), Blazing Saddles og Frankenstein hinn ungi (Young Frankenstein - 1974) og fjórar myndir þar sem hann lék aðalhlutverk ásamt Richard Pryor, Silfurflotinn (Silver Streak - 1976), Snargeggjað (Stir Crazy - 1980), Skollaleikur ( See No Evil, Hear No Evil - 1989) og Svik og prettir (Another You - 1991). Hann lék líka titilhlutverkið í söngvamyndinni Sælgætisgerð Villa Wonka (Willy Wonka & the Chocolate Factory - 1971). 

Hann leikstýrði nokkrum kvikmyndum þar sem hann lék sjálfur aðalhlutverk eins og Ævintýri hins gáfaða bróður Sherlock Holmes (The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother - 1975) og Rauðklædda konan (The Woman in Red - 1984).

Tenglar 
 Gene Wilder á Internet Movie Database

Bandarískir leikarar
Bandarískir kvikmyndaleikstjórar
Bandarískir handritshöfundar
Mel Brooks

Melvin James „Mel“ Brooks (Melvin James Kaminsky, f. 28. júní 1926) er bandarískur leikstjóri, handritshöfundur, lagahöfundur og gamanleikari einkum þekktur fyrir fjölda gamanmynda sem hann hefur samið og leikstýrt. Hann hóf feril sinn sem handritshöfundur fyrir skemmtiþáttinn Your Show of Shows á 6. áratug 20. aldar og síðan sem gamanleikari ásamt Carl Reiner í sjónvarpssketsum sem hétu 2000 Year Old Man árið 1961. Á 8. og 9. áratugnum varð hann einn af vinsælustu leikstjórum Bandaríkjanna með gamanmyndum á borð við Leikhúsbraskararnir (The Producers - 1968), Tólf stólar (Twelve Chairs - 1970), Blazing Saddles (1974), Frankenstein hinn ungi (The Young Frankenstein - 1974), Þögul mynd (Silent Movie - 1976), Lofthræðsla (High Anxiety - 1977), Saga heimsins, 1. hluti (History of the World, Part I - 1981), Spaceballs (1987) og Hrói höttur og karlmenn í sokkabuxum (Robin Hood: Men in Tights - 1993). Hann var giftur leikkonunni Anne Bancroft sem lést árið 2005.

Mel Brooks hefur einu sinni fengið Óskarsverðlaun, fyrir handrit að kvikmyndinni Leikhúsbraskararnir.

Tenglar 
* Mel Brooks á Internet Movie Database
 Opinber heimasíða Mel Brooks

Bandarískir kvikmyndaleikstjórar
Bandarískir leikarar
Bandarískir handritshöfundar
Bandarískir lagahöfundar
Anne Bancroft

Anne Bancroft (Anna Maria Louisa Italiano - 17. september 1931 – 6. júní 2005) var bandarísk leikkona. Hún lærði leiklist í American Academy of Dramatic Arts og síðan stanislavskíaðferðina í Actors Studio hjá Lee Strasberg. Eftir nokkur aukahlutverk í kvikmyndum á 6. áratug 20. aldar fékk hún Óskarsverðlaun sem besta leikkona í aðalhlutverki fyrir myndina Kraftaverkið: Sagan af Helen Keller (The Miracle Worker - 1962). Þekktasta hlutverk hennar er þó titilhlutverkið í myndinni Frú Robinson (The Graduate) frá 1967. Hún hlaut síðar tilnefningar til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sín í Á krossgötum (Turning Point - 1977) þar sem þær Shirley MacLaine voru báðar tilnefndar í flokknum „besta leikkona í aðalhlutverki“ og sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir hlutverk abbadísarinnar í Agnes barn guðs (Agnes of God - 1985). Seinni eiginmaður hennar var leikstjórinn Mel Brooks en þau giftust árið 1964. Hún lék í kvikmynd David Lynch, Fílamaðurinn (The Elephant Man) sem Brooks framleiddi árið 1980 og í tveimur myndum sem hann leikstýrði, Að vera eða vera ekki (To Be or Not to Be - 1983) og Drakúla: Dauður og í góðum gír (Dracula: Dead and Loving It - 1995). 

Bandarískir leikarar
David Lynch

David Keith Lynch (f. 20. janúar 1946) er bandarískur kvikmyndaleikstjóri sem er þekktur fyrir súrrealískar og oft truflandi kvikmyndir með óhefðbundnum og ólínulegum söguþræði. Fyrsta kvikmyndin í fullri lengd sem hann leikstýrði var Eraserhead (1977). Næst var hann ráðinn til að leikstýra kvikmynd um John Merrick, Fílamaðurinn (The Elephant Man) 1980 sem fékk átta tilnefningar til Óskarsverðlauna. Í kjölfarið leikstýrði hann tveimur kvikmyndum fyrir Dino De Laurentiis, Dune (1984), sem hlaut slæmar viðtökur, og Blátt flauel (Blue Velvet - 1986) sem sló í gegn og átti þátt í að gera Isabellu Rossellini að stjörnu í Bandaríkjunum. 

Árið 1990 hóf hann gerð sjónvarpsþáttaraðarinnar Tvídrangar (Twin Peaks) ásamt Mark Frost sem fyrirtæki Sigurjóns Sighvatssonar Propaganda Films tók þátt í að framleiða. Sama ár gerði hann vegamyndina Tryllt ást (Wild at Heart). Árið 1999 gerði hann svo Saga Straight (The Straight Story) sem hann lýsti sjálfur sem tilraunakenndustu mynd sinni. Hann gerði enn tilraunir með ólínulegan söguþráð í myndunum Trufluð veröld (Lost Highway - 1997), Mulholland Drive (2001) og Upplandsríkið (Inland Empire - 2006) sem er hans síðasta kvikmynd í fullri lengd. Á sama tíma hefur hann gert fjölda stuttmynda eins og Dumbland 2002 (dreift á vefsíðu leikstjórans) og leikstýrt tónlistarmyndböndum fyrir Moby og Nine Inch Nails meðal annarra.

Tenglar 
 David Lynch á Internet Movie Database
 Opinber heimasíða David Lynch

Bandarískir kvikmyndaleikstjórar
Guy Ritchie

Guy Stuart Ritchie (f. 10. september 1968) er enskur kvikmyndaleikstjóri sem er þekktastur fyrir harðsoðnar og gamansamar glæpamyndir. Hann sló fyrst í gegn með Með húð og hári (Lock, Stock and Two Smoking Barrels) árið 1998 og fylgdi henni eftir með Snatch árið 2000. Næstu tvær myndir, Frá sér numin (Swept Away - 2002) og Revolver (2005) gengu ekki eins vel og glæpamyndin RocknRolla (2008) fékk dræmar viðtökur. Hann leikstýrði tveimur nýjum myndum um Sherlock Holmes, Sherlock Holmes (2009) og   Skuggaleikur (2011) sem báðar gengu vel í kvikmyndahúsum. 

Hann giftist bandarísku söngkonunni Madonnu árið 2000 en þau skildu átta árum síðar.

Breskir kvikmyndaleikstjórar
Ofurtölva

Ofurtölva er tölva sem ræður yfir mestu vinnslugetu sem þekkt er á hverjum tíma. Hugtakið var fyrst notað á 7. áratug 20. aldar yfir tölvur á borð við Atlas og Cray 1 sem Seymour Cray hannaði. Markmiðið var að skapa eins hraðvirka tölvu og mögulegt væri miðað við tækni þess tíma. Slíkar tölvur notast við nýstárlegar aðferðir við kælingu, samhliða vinnsluferla, mikinn fjölda örgjörva og sérsniðin stýrikerfi sem notast við dreifvinnslu eða margsamhliða vinnslu í miðstýrðu kerfi.

Í seinni tíð hafa kínverjar tekið fram úr bandaríkjunum og eigi t.d. öflugustu tölvuna 2017 eftir eigin hönnun.

 
Tölvunarfræði
Segulhalli

Segulhalli er halli segulsviðs jarðar miðað við yfirborðið. Hallinn er mismunandi eftir því hvar á jörðinni maður er staddur en eykst eftir því sem farið er nær segulskautum. Hann er -90° við syðra segulskautið og +90° við nyrðra segulskautið. Segulhalli skiptir máli við gerð áttavita þar sem nálin þarf að vega upp á móti hallanum til að koma í veg fyrir skekkju vegna hans. 

Segulhallinn var uppgötvaður af þýska verkfræðingnum Georg Hartmann árið 1544 og aðferð til að mæla hann var lýst af enska kompássmiðnum Robert Norman árið 1581.

Jarðsegulfræði
Siglingafræði
Ráðskona

Ráðskona er starfsmaður á bóndabýli eða heimili sem hefur umsjón með þrifum og heimilisstörfum og því sem er innanstokks á heimilinu. Ráðskona tók við boðum frá húsfreyju þar sem hún var en ekklar og einhleypir menn sem stóðu fyrir búi höfðu oft ráðskonu. Ráðskona var skör hærra sett en vinnukona en stóð ekki sjálf fyrir því búi eða heimili sem hún var ráðin á.

Hússtjórnarfræði
Götusópari

Götusópari er maður  sem sópar götur og gangstéttir með handafli eða vél.
Miðun

Miðun er stefna frá athugunarstað að einhverjum hlut sem miðað er á (miði). Miðun er mæld í gráðum miðað við þá stefnu sem athugandinn heldur (miðun miðað við haldna stefnu), kompásnorður (kompásmiðun) eða rétt norður (rétt miðun). Með tveimur eða fleiri miðunum sem skerast fæst staðarákvörðun sem er því nákvæmari sem hornið í skurðpunkti er nær 90°.

Á sjó eru mið gjarnan áberandi hlutir eins og fjallstindar, klettaskörð, hólar, eyjar og sker, vitar og ýmis siglingamerki. Þar sem tiltekinn hlut ber við annan fyrir aftan (bakpunkt) fæst nokkuð góð stefnulína. Miðun var áður fyrr helsta aðferðin til að áætla staðsetningu á sjó nálægt landi. Þess vegna er talað um fiskimið þegar vísað er til þekktra veiðistaða því þeim var lýst með vísun í þekkt mið.

Siglingafræði
Bólstrun

Bólstrun er vinna við húsgögn — þá sérstaklega við stóla eða sófa — þar sem sæti eru þakin áklæði eða leðri og unnið með fjaðrir og bönd. Bólstrun er löggild iðngrein á Íslandi og kom fyrsti bólstrarinn til Íslands árið 1918 og starfaði hann hér í fjögur ár. Hjá honum útskrifuðust fyrsti íslenski húsgagnabólstrarinn Ólafur Daðason .

Heimild 

Húsgagnasmíði
Hattagerð

Hattagerð er handverk og iðn þeirra sem búa til hatta eða höfuðbúnað. Þeir sem búa til hatta eru hattagerðarmenn eða hattarar. Notað var kvikasilfur í hattagerð í Englandi og urðu hattarar þá oft geðveikir.

Hattagerð
Segulskekkja

Segulskekkja er skekkja sem stafar af segulmögnuðu járni í námunda við áttavita, til dæmis járni í skrokki skips eða flugvélar. Skekkjan er mæld sem hornið milli segulnorðurs og kompásnorðurs. Ef áttavitinn er fastur á tilteknum stað (til dæmis í nátthúsi) er hægt að mæla segulskekkjuna og leiðrétta fyrir henni. Í föstum áttavitum eru oft leiðréttingartæki úr deigjárni. Þannig eru hefðbundin nátthús gjarnan búin flindersstöng og/eða kúlum með deigjárni til að draga úr segulskekkju.

Segulskekkja er eitt af því sem leiðrétta þarf fyrir þegar lesið er af áttavita, ásamt misvísun milli segulnorðurs og rétts norðurs, og staðbundnum segultruflunum sem stafa af missterku segulsviði í jarðskorpunni.

Jarðsegulfræði
Siglingafræði
Segultruflanir

Segultruflanir eru staðbundnar truflanir á áttavita sem stafa af missterku segulsviði í jarðskorpunni eða segulsviði kletta. Slíkar segultruflanir eru að jafnaði litlar (á milli 25.000 og 65.000 nanóteslur (nT)). Þær mynda rákir sem liggja samsíða neðansjávarhryggjum og eru mikilvægar til að áætla aldur jarðskorpunnar þar sem segulsvið jarðar umpólast á nokkur hundruð ára fresti. 

Segultruflanir eru stundum merktar inn á sjókort þar sem ástæða er til að leiðrétta fyrir þeim, eins og misvísun og segulskekkju.

Jarðsegulfræði
Siglingafræði
Misvísun

Misvísun er hornið milli segulnorðurs, þangað sem nál áttavita bendir, og rétts norðurs, sem er stefnan á Norðurpólinn. Þetta horn er misstórt eftir því hvar á hnettinum maður er staddur þar sem það eykst eftir því sem nær dregur jarðskautunum, og líka breytilegt í tíma þar sem segulskautið er ekki kyrrt heldur færist um nokkra tugi kílómetra á hverju ári. Leiðrétta þarf fyrir misvísun, eins og segulskekkju og segultruflunum, þegar tekin er rétt stefna á áttavita. 

Áætluð misvísun fyrir tiltekið landsvæði á tilteknum tíma er gefin út á sjókortum og almanökum eins og Almanaki Háskóla Íslands. Misvísun á Íslandi getur numið tugum gráða.

Tenglar
 Áætluð misvísun í Almanaki Háskóla Íslands
 Um segulskaut jarðar í Almanaki Háskóla Íslands

Jarðsegulfræði
Siglingafræði
Rétt norður

Rétt norður, hánorður eða landfræðilegt norður er stefna á norðurpólinn eftir yfirborði jarðar. Rétt norður er ólíkt segulnorðri (stefnu á nyrðra segulskautið) og netnorðri (stefnu eftir bauganeti í kortavörpun). Rétt norður markast af nyrðra himinskauti jarðar nálægt þeim stað þar sem Pólstjarnan sést frá jörðu. Vegna pólveltu mönduls jarðar fer rétt norður í hring miðað við stjörnurnar. Hringferðin tekur um 25.000 ár. Áætlað er að Pólstjarnan verði sem næst réttu norðri milli áranna 2100 og 2102. 

Siglingafræði
Kortagerð
Gustaf Cederschiöld

Gustaf Johan Christoffer Cederschiöld (25. júní 1849 – 5. maí 1928) var sænskur fræðimaður sem sérhæfði sig í rannsóknum á norrænni tungu og miðaldabókmenntum. Hann gaf út töluvert af fornsögum eftir íslenskum handritum, þar á meðal Bandamanna sögu (1873), Erex sögu (1888) og Clári sögu (1907). Sú síðastnefnda var gefin út í ritröðinni Altnordische Saga-Bibliothek sem Cederschiöld kom á fót ásamt prófessorunum Eugen Mogk í Leipzig og Hugo Gering í Kiel.

Heimildir 
 „Gustaf J C Cederschiöld“, Svenskt biografiskt lexikon, http://sok.riksarkivet.se/sbl/artikel/14719, sótt 11. febrúar 2015.

Svíar
Sænskir textafræðingar
Sænskir norrænufræðingar
Zjytomyr

Zjytómýr (úkraínska: Житомир) er borg í Norður-Úkraínu og með sögufrægari stöðum Garðaríkis. Borgin er tuttugusta stærsta borg Úkraínu. Í borginni búa um 270 þúsund manns og er hún stjórnarsetur fyrir Zjytómýr-sýslu eða Zjytómýrfylki (úkraínska: Житомирська о́бласть, Zjytómýrska oblast).

Saga 
Borgin varð til undir forystu konungs í Garðaríki, Höskuldi, árið 884. Elstu heimildir um borgina eru frá árinu 1321.

Landafræði 
Zjytómýr er 130 km vestur af Kænugarði. Í gegnum borgina rennur Téterév sem tæmist í Danparfljót og tengir borgina við Svartahafið og Azovhafið. Loftslag er þurrt og er meðalhiti á sumrin +20 °C og á veturna –10 °C. 

Veðuryfirlit

Myndasafn

Tengt efni 
 Garðaríki
 Úkraína

Tilvísanir

Tenglar 
 Trindelka - portal for Zhytomyr  (rússneskt)
 zhytomyr.net - everything about the city (úkraínskt)
 - find out Zhytomyr  (úkraínskt)
 Zhytomyr Journal - news, photo, map and other (rússneskt)
 interesniy.zhitomir.ua - a blog about history of Zhytomyr (rússneskt) 
 Zhytomyr map - cafes, bars, restaurants (úkraínskt)

Borgir í Úkraínu
Jaroslav Jevdokímov

Yaroslav Evdokimov - (Євдокимов Ярослав Олександрович (uk.) - (f. 11. desember 1946) er úkraínskur barítónsöngvari.

Útgáfur 
 1988 - Allt veruleika
 1994 - Ekki rífa ekki skyrtunni (CD)
 2002 - Dreamer (CD)
 2002 - Kiss hendinni (CD)
 2006 - Yfir ána (CD)
 2008 - Yaroslav Evdokimov og Duo "Sladka Jagoda"(CD)
 2012 - Return to Fall (CD)

Heimildir 
 Беларуская энцыклапедыя. Т. 6. – Мн., 1998. Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. Т. 2. – Мн., 1985.
 Encykłapiedyja biełaruskaj papularnaj muzyki. Mińsk: Zmicier Kołas, 2008, s. 368. ISBN 978-985-6783-42-8. (biał.)
 Yaroslav Evdokimov «Золотий Фонд української естради»
 На Рівненщині посвідку на постійне проживання отримала мати Ярослава Євдокимова, Народного артиста Білорусії 
 http://www.oblgazeta.ru/culture/13950/
 http://vpu-24korec.narod.ru/vipuskniki.html
 http://www.postkomsg.com/mil/belarus/198892/
 http://www.moskva.fm/artist/сладка_ягода_и_ярослав_евдокимов

Tilvísanir 

Úkraínskir tónlistarmenn
Fótbolti.net

Fotbolti.net er fréttavefur um knattspyrnu. Vefurinn fjallar um allt sem tengist knattspyrnu, bæði á Íslandi sem og erlendis.

Vefurinn var stofnaður þann 15. apríl 2002. Við vefinn starfa fjórir starfsmenn í fullu starfi auk fjölda starfsmanna í hlutastarfi. Yfir sumartímann nær starfsmannafjöldinn mest í kringum 75 starfsmenn. Hafliði Breiðfjörð stofnaði vefinn og rekur hann enn í dag. Fotbolti.net er hlutafélag og er það að öllu leyti í eigu starfsmanna vefsins. Hafliði Breiðfjörð á 95% hlut og Magnús Már Einarsson, ritstjóri, á 5% hlut.

Árið 2011 var Fótbolti.net mótið haldið í fyrsta skipti. Mótið er fyrir sterkustu lið landsins sem taka ekki þátt í Reykjavíkurmótinu.

Árið 2020 gagnrýndi framkvæmdastórinn ný fjölmiðlalög þar sem fjölmiðillinn þótti ekki sitja við sama borð og aðrir fjölmiðlar og biðlaði til lesenda að styrkja vefritið.

Heimildir 
 http://veflistinn.is/ (skoðað 9. febrúar 2015)
 http://www.fotbolti.net (skoðað 7. febrúar 2015)

Tilvísanir

Íslenskir fjölmiðlar
Stofnað 2002
Örlagasteinninn

Örlagasteinninn eða Scone-steinninn (enska: Stone of Scone, gelíska: An Lia Fàil, skoska: Stane o Scuin) er krýningarsteinn Skotakonunga. Steinninn er 152 kílóa aflangur sandsteinshnullungur sem hvarf úr krýningarhásætinu í Westminster Abbey á jólanótt 1950. Steinninn hafði þá verið í enskum höndum í 654 ár. Steinninn var síðast notaður við krýningu Elísabetar 2. Bretadrottningar árið 1953. Árið 1996 var steininum skilað til Skotlands á athöfn við ensku landamærin.

Munnmælasögur um steininn 
Tvær munnmælasögur eru um steinninn. Önnur að Jakob forfaðir Ísraelsmanna hafi haft steinninn undir kodda sínum þegar hann fékk vitrun um stiga upp til himna og sá engla sem fóru upp og niður stigann. Síðar hafi steinninn borist til Egyptalands og þaðan með Gaþelusi konungssyni frá Aþenu sem kvæntist Scota,  einni af ambættum Faraós. Eftir að egypski herinn drukknaði í Rauðahafinu hafi Gaþelus og Scota farið með flokki manna meðfram norðurströnd Afríku til Njörvasunds og yfir til Spánar. Þar hafi  Gaþelus stofnað konungsríki sem stóð í margra mannsaldra og var forlagasteinninn hásæti konunga þar. Síðar hafi skoskur höfðingi William Breck farið með steininn til Írlands og látið krýna sig til  konungs á honum hjá Tara. Fergus Eiríksson afkomandi Símonar Breck var rekinn brott frá Írlandi árið 500 f. krist og fór þá til Argyle á Skotlandi með steininn. Steinninn var settur upp í Dunsstaffenage og voru 40 konungar krýndir á honum.

Heimildir 

 Þjóðviljinn, 291. tölublað (28.12.1950), Blaðsíða 1
 Munnmælasögur um krýningarsteinninn breska, Lögberg, 25. tölublað (26.06.1902), Blaðsíða 7

Saga Skotlands
Sófi

Sófi er bekkjarlaga húsgagn ætlað tveimur eða fleiri manneskjum, með eða án armpúða, sem er að hluta til eða fullkomlega bólstrað, oftast með sérsniðnum púðum. Þó að sófar séu ætlaðir aðallega til setu eru þeir líka notaðir til afslöppunar og blunda. Á heimili er sófa oftast að finna í stofunni. Þá er líka að finna á hótelum, skemmtistöðum, í biðsölum, o.s.frv.

Orðið sófi á uppruna sinn í tyrknesku, en þaðan er það komið úr arabíska orðinu suffa „ull“. Sjálft er þetta úr arameíska orðinu sippa „motta“.

Tengt efni 
 Hægindastóll
 Legubekkur
 Skammel

Húsgögn
Bekkur

Bekkur er húsgagn sem fleiri manneskjur geta setið í á sama tíma. Bekkir eru yfirleitt úr viði en getur líka verið úr málmi, steini, steypu eða öðru efni. Margir bekkir eru með örmum og baki, en til eru gerðir án svona, þar sem fólk getur sest báðum megin.

Bekki er víða finna bæði innan- og utandyra. Oft eru þeir á almenningsstöðum eins og í görðum, á torgum, söfnum og bókasöfnum svo dæmi séu nefnd. Langa trébekki er oft að finna í kirkjum.

Stundum eru bekkir settir upp til minningar um einhvern, en þá er oft skjöldur á bekknum í tilefni þess.

Tengt efni 
 Sófi
 Sæti

Húsgögn
Zjytomyrfylki

Zjytómýrfylki (úkraínska: Житомирська о́бласть, Zjytómýrska oblast) er fylki í Úkraínu um 50 km vestan við Kænugarði á bökkum við landamæri Hvíta-Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er borgin Zjytómýr. Íbúar fylkisins voru tæp 1 266 938 árið 2013. 

Fylki í Úkraínu
Tómas Tómasson

Fyrir veitingamanninn, sjá Tómas A. Tómasson.
Tómas Tómasson (f. 1783, d. 10. júní 1866) var skáld, hreppstjóri og handritaskrifari.  Hann var sonar Tómasar Björnssonar á Reykjum og Guðrúnar Jónssonar á Nautabúi. Hann bjó um skeið á Hamarsgerði og í Nautabúi í Neðrabyggð en flutti svo til Hvalness á Skaga.

Gísli Konráðsson var vinur hans og Tómas orti um hann ljóðið Gíslahvörf .

Heimildir

Íslensk skáld
Zaporízjzja-fylki

Zaporízjzja-fylki (úkraínska: Запорізька о́бласть, Zaporízjzja oblast) er fylki í Úkraínu um 400 km suðaustan við Kænugarð. Höfuðstaður fylkisins er borgin Zaporízjzja. Íbúar fylkisins voru tæpir 1.774.400 árið 2013. 

Fylki í Úkraínu
Loftur Ormsson

Loftur Ormsson var landnámsmaður sem nam land í Gaulverjabæ. Hallveig Fróðadóttir var föðursystir hans. Loftur var sonur Orms Flosasonar og Oddnýjar Þorbjarnardóttur.

Tenglar 
 Gaulverjabær í Flóa
 Athugasemdir um landnám á Rangárvöllum og í Fljótshlíð, með drögum til tímatals

Landnámsmenn á Íslandi
Kjörís

Kjörís ehf. er íslenskur ísframleiðandi staðsett í Hveragerði. Fyrirtækið hóf starfsemi 31. mars 1969 og hefur alltaf verið staðsett í Hveragerði. Kjörís er fjórði stærsti vinnuveitandinn þar og eru starfsmenn fyrirtækisins um 50 talsins. Kjörís er meðal þekktustu vörumerkja Íslands og hefur fyrirtækið fengið ýmsar viðurkenningar.

Saga 
Fyrirtækið er og hefur alltaf verið fjölskyldufyrirtæki og var stofnað af bræðrunum Gylfa Hinrikssyni og Braga Hinrikssyni ásamt bræðrunum Hafsteini, Guðmundi og Sigfúsi Kristinssonum. Starfsemin byrjaði í 250 fermetra húsnæði en er nú komið í 5000 fermetra húsnæði í þremur húsum í Hveragerði ásamt dreifingarstöð á Akureyri og Ísafirði. Framleiðslutegundir Kjöríss voru í upphafi núgga-, súkkulaði- og vanillupakkaís ásamt frostpinnum en í dag eru vörutegundir fyrirtækisins um 160 talsins ásamt vinsælum innfluttum tegundum, t.d. Mars, Snickers og Bounty ís.

Ísdagur Kjöríss hefur verið haldinn árlega frá árinu 2007 á bæjarhátíðinni Blómstrandi dögum í Hveragerði. Ísdagurinn er hluti af vöruþróun fyrirtækisins og lögð er sérstök ísleiðsla úr verksmiðjunni og út á bílaplan. Þar er gestum boðið upp á að bragða á nýstárlegum ístegundum. Til dæmis hefur verið boðið upp á sinnepsís, BBQ-ís, sykurpúðaís, öskuís, ís unninn úr brjóstamjólk sem og hefðbundnari bragðtegundir sem margar hafa að lokum farið í almenna framleiðslu hjá fyrirtækinu.

Stjórn og eigendur fyrirtækisins 
 Aldís Hafsteinsdóttir, bæjarstjóri Hveragerðis
 Valdimar Hafsteinsson, framkvæmdarstjóri fyrirtækisins frá árinu 1993 og situr. Valdimar var valinn maður ársins 2010 í íslensku atvinnulífi að mati Frjálsrar verslunar.
 Guðrún Hafsteinsdóttir, markaðsstjóri Kjöríss, f.v. formaður samtaka iðnaðarins
 Sigurbjörg Hafsteinsdóttir, kennari í Hveragerði.

Tenglar 
 Saga Kjöríss; af vefsíðu Kjöríss
 Um Kjörís; af vefsíðu Kjöríss
 Guðrún í Kjörís: Íslenskur iðnaður er burðarásinn; af vefsíðu Viðskiptablaðsins 
 Framkvæmdastjóri Kjöríss maður ársins í íslensku atvinnulífi; af Vísi.is
 Ísdagurinn mikli í Hveragerði; af vefsíðu Morgunblaðsins

Íslensk fyrirtæki
VietJet Air

VietJet Air er víetnamskt lággjaldaflugfélag staðsett í Hanoi. Mest er flogið frá Ho Chi Minh-borg. Fyrirtækið var stofnað árið 2007 og en starfsemi hófst árið 2011. Flogið er milli borga í Víetnam og til nokkurra alþjóðlegra flugvalla.

Víetnömsk fyrirtæki