alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Abies flinckii

Abies flinckii, einnig þekktur sem Jalisco þinur, er sígrænt barrtré ættað frá Suður Mexíkó og Guatemala.

Lýsing
Abies flinckii er sígrænt tré, að 20 til 35 metra hátt, með að mestu keilulaga krónu. Ársvöxtur er yfirleitt 30 sm. Börkur er fyrst grár og sléttur, síðar hreistraður. Sprotar eru mjóir, upphaflega grænn, síðar ólífubrúnir. Nálar eru 3.5 til 7 sm langar og 2 mm á breidd, að ofan grænar, neðan með tvær hvítar loftaugnarendur. Könglar eru ílangt-keilulaga, 12 til 16 sm langir, 4 til 4,5 sm á breidd, á 1 sm löngum stilk. Fræ eru ljós brún, 9 mm löng og 4 mm á breidd, með 25 mm löngum og 15 mm breiðum væng. Fræin þroskast í nóvember.

Útbreiðsla
Þessi tegund af þini er vex í Mexíkó (Jalisco og nærliggjandi Michoacán, einnig Sinaloa og Nayarit). [3] Það þekktist aðeins á 11 eða 12 stöðum með samtals svæði á 48 km2.
Á hluta svæðisins skarast útbreiðslan við hina náskyldu Abies guatemalensis. [3]

Búsvæði
Tréð vex í rökum jarðvegi í svölu og röku úthafsloftslagi í 1900-4100 metra hæð yfir sjávarmáli. Það þolir niður að að -6°C. Oftast er það í blönduðum skógum ásamt nokkrum öðrum barrtrjám fjalla, sérstaklega með Abies religiosa, Cupressus lusitanica, Pinus ayacahuite, P. montezumae, P. pseudostrobus og fleiri furutegundum ( Pinus hartwegii, P. devonian). Neðar í hlíðum, samanstendur skógurinn (ásamt Abies flinckii) aðallega af ýmsum tegundum af eik (Quercus), Arbutus og Eini (Juniperus).

Flokkun

Þessari tegund var fyrst lýst af Martinez árið 1948 sem undirtegund af Abies guatemalensis; Abies guatemalensis Rehder var. jaliscana Martínez. Upprunalega lýsing var byggð á lélegum eintökum úr plöntusöfnunum sem voru geymd í safni trjágarðsins í Kew, Surrey, Bretlandi. Með síðari rannsóknum á lifandi eintökum var staða hans endurskoðuð og árið 1989 var viðurkenndur sem sérstök tegund sem heitir Abies flinckii Rushforth.

Nytjar
Viðurinn er tiltölulega mjúkur og almennt beinn og er ákjósanlegur sérstaklega í byggingu, hann er einnig notaður til framleiðslu á þakskífum, verkfæri, hefðbundið handverk og kol. Á síðari tímum er hann einnig að verða vinnsæll sem jólatré og í jólagreinar.

Ógnir
Tréð er oft ólöglega fellt fyrir timbur, auk þess að það er að komast í tísku sem jólatré. Tréð er af þessum ástæðum talið í hættu.

Tilvísanir

Ytri tenglar
 http://www.biolib.cz/cz/taxon/id655894/
 http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2609856 
 http://www.iucnredlist.org/details/34121/0
 http://conifersociety.org/conifers/conifer/abies/flinkii/

Þallarætt
Hringaþinur

Hringaþinur (Abies veitchii; シラビソ or シラベ shirabiso eða shirabe), er þintegund ættuð frá Japan (eyjunum Honshū og Shikoku). Hann vex í rökum jarðvegi í svölum og rökum fjallaskógum í 1500–2800 metra hæð yfir sjó. Hann er mjög skuggþolinn meðan hann er ungur, en er ekki langlífur.

Hringaþinur er hraðvaxta tré sem verður að 25 til 30 metra hár.  Krónan er mjókeilulaga með láréttum greinum og hærðum árssprotum. Hárin er stutt og brún. Barrið er nálarlaga og flatt 1 til 3 sm langt og 2mm langt. Það er gljándi dökkgrænt að ofan og með tvær áberandi bláhvítar loftaugarákir að neðan, og endarnir eru sýldir. Barrið er þétt og vísar fram með greinunum. Könglarnir eru purpurabrúnir, sívalir, 4 til 7 sm langir og mjókka upp lítillega. Könglarnir eru uppréttir og eru með lítið eitt útstæð og aftursveigð hreisturblöðkur. Börkurinn er sléttur og ljósgrár, og er með kvoðublöðrur eins og er dæmigert fyrir marga þini.

Það eru tvö afbrigði:
Abies veitchii var. veitchii. Einlendur á Honshū; Árssprotar þétthærðir. Barrið 1.5 til 3 sm langt; loftaugarásirnar bláhvítar.
Abies veitchii var. sikokiana (Nakai) Kusaka. Einlendur á Shikoku; NT. Árssprotar gishærðir. Barrið 1 til 2 sm langt; loftaugarásir hvítar. Að mörgu leyti millistig á milli A. v. var. veitchii og Abies koreana, hefur hann verið talinn sem aðskilin tegund (Abies sikokiana) af sumum höfundum.

Viðurinn er sterkur og fjaðrandi, og er notaður í byggingariðnað, kassa, mataráhöld og snældur. Hringaþinur er vinsælt prýðistré og stundum ræktaður sem jólatré.

Heimildir og ytri tenglar 
 Katsuki, T., Rushforth, K. & Zhang, D. 2011. Abies veitchii. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3. Downloaded on 26 March 2015. 
 Liu, T. S. (1971). A Monograph of the genus Abies. National Taiwan University.
 Coombes, J. Allen (1992). Eyewitness Handbooks: Trees. London & New York: Dorling Kindersley.
 Gymnosperm Database - Abies veitchii
 Abies veitchii - UConn Plant Database
 Abies veitchii - Plants For A Future database report
 Conifers Around the World: Abies veitchii - Veitch Fir .

Tilvísanir 

Þallarætt
Burknar

Burkni er líka mannsnafn.

Burknar (fræðiheiti: Pteridopsida) er hópur plantna með um 10,560 þekktar núlifandi tegundir sem fjölga sér með gróum en ekki fræjum og hafa ekki blóm.

Þeir eru frábrugðnir mosum sem einnig fjölga sér með gróum, að því leyti að þeir hafa æðakerfi sem flytur um þá vatn og næringu. Burknar eru með greinda stofna og blöð eins og aðrar æðplöntur.

Á Íslandi er að finna 23 tegundir burkna og er tófugras að öllum líkindum algengasti burkni landsins.

Tilvísanir

Burknar
Byrkningar
Formósuþinur

Abies kawakamii er tegund af barrtré í Þallarætt.
Hann er einlendur í Taiwan. Fyrst lýst 1908 af Bunzō Hayata sem afbrigði af Abies mariesii, háfjalla þini frá  Japan; næsta ár var hann færður inn sem tegund af Tokutarô Itô. Abies kawakamii vex einvörðungu á eynni Taiwan, og er suðlægasta tegund þins (ásamt A. fansipanensis, frá Víetnam, og A. guatemalensis, frá Mexíkó og Guatemala). Þetta er háfjallategund sem er í norður og mið Taívan í 2400 til 3800 metra hæð ásamt öðrum tegundum tempraðs loftslags, til dæmis Juniperus formosana var. formosana, Tsuga formosana, og Juniperus morrisonicola.

Formósuþinur er smátt til meðalstórt tré sem nær jafnvel 35 metra hæð og 1 meters stofnþvermál. Upphaflega er börkurinn hreistraður með korkblettum, og losnar svo í aflöngum skífum. Smágreinarnar eru gulbrúnar þegar þær eru þroskaðar, rákóttar, hærðar. Barrnálarnar eru  1 til 2.8 sm langar, pruinose, með loftaugarákum að ofan og tvemur röndum af loftaugum að neðan. Hann er með frekar smáum könglum 5 til 7.5 sm löngum, sívölum eða keilulaga-sívalir, dökkbláir, með ekki útstæðum hreisturblöðkum.

Tilvísanir 

Þallarætt
Japansþinur

Japansþinur, (fræðiheiti: Abies homolepis, á japönsku ウラジロモミ, urajiro-momi) er þintegund ættuð úr fjöllum mið og suður Honshū og Shikoku í Japan. Hann vex í 700 til 2,200 metra hæð, oft í tempruðum regnskógum; með mikilli úrkomu og svölum, rökum sumrum, og snjóþungum vetrum.

Þetta er meðalstórt til stórt sígrænt tré sem verður að 30 til 40 metra hátt tré með stofnþvermál að 1.5 m. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 3.5 sm langt og 2 til 3 mm breitt og 0.5 mm þykkt, glansandi grænt að ofan og með tvær hvítar rendur af loftaugum að neðan, og rúnnaðar eða lítið eitt sýldar í endann. Barrið liggur í spíral eftir sprotanum, en undið neðst þar sem það liggur nokkurnveginn útflatt til hvorrar hliðar á sprotanum og ofan til, og fá undir. Árssprotarnir eru gulir til daufgulir, hárlaust, og oft áberandi grópað. Könglarnir eru 6 til 12 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, purpurabláir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru stuttar, og sjást ekki utan á könglinum. Vængjuð fræin losna þegar könglarnir sundrast við þroska um 6–7 mánuðum eftir frjóvgun.

Nytjar 
Viður Japansþins er notaður í byggingar. Utan Japan er hann ræktaður sem prýðistré; í Evrópu og Norður-Ameríku.

Hann er einnig vinsæll í skógrækt þar sem hann er þolinn gegn loftmengun.

Tilvísanir 

 
 Liu, T. S. (1971). A Monograph of the genus Abies. National Taiwan University.

Ytri tenglar 
 Conifers Around the World: Abies homolepis - Nikko Fir .

Þallarætt
Þinur
Vætuþinur

Vætuþinur, eða Abies firma, er tegund af þin ættaður úr mið og suður Japan, þar sem hann vex við fjallsrætur og nokkuð upp í hlíðar (50–1600 m).

Abies firma er meðalstórt til stórt tré að 50 metra hátt og að tvemur metrum í þvermál , með breiða keilulaga krónu með beinum greinum sem vaxa í um 20° út frá stofni. Börkurinn er hreistraður, grábrúnn, með kvoðublöðrur á ungum trjám. Sprotarnir eru rákóttir, daufgulir til grábrúnir, hárlausir eða fínhærðir og standa nær vinkilrétt út frá greinum. Barrið er nálarlaga, flatt, 2 til 5 sm langt og 2 til 4 mm breitt, nær vinkilrétt út frá sprotanum; oddurinn er hvass, en sýldur á ungum trjám, með einum oddi á eldri trjám. Barrið er skærgrænt að ofan, og grágrænt að neðan með tvemur breiðum loftaugarákum. Könglarnir eru 7 til 15 sm langir  og 3 til 5 sm breiðir, grænir og verða við þroska gulbrúnir, og mjókka í 2 til 3 sm breiðan, sljótt rúnnaðan topp. Köngulblöðkurnar standa út (3 til 6 mm), þríhyrningslaga. Fræin eru 7 til 9 mm löng með fleyglaga væng 1.5 sm löngum, sem dreifast er köngullinn sundrast við þroska í október.

Vætuþinur er einstaka sinnum notaður sem prýðistré, sérstaklega í heittempruðum svæðum með heitum, rökum sumrum svo sem í suðaustur Bandaríkjunum.

Myndir

Tilvísanir

Ytri tenglar
Conifers Around the World: Abies firma - Momi Fir .
Gymnosperm Database

Þallarætt
Lepisosteidae

Lepisosteiformes (eða Semionotiformes), er forn ætt af geisluggum; steingerfingar af þessum ættbálk þekkjast frá síðari hluta Cretaceous og framvegis.  Ættin Lepisosteidae inniheldur sjö núlifandi tegundir sem dvelja í fersku og ísöltu vatni, og einstöku sinnum sjó í austur Norður-Ameríka, Mið-Ameríka og Karíbahafseyjar.

Orðsifjar 
Ættkvíslarnafnið Lepisosteus kemur úr  Grísku lepis í merkingunni "hreistur" og osteon í merkingunni "bein". Atractosteus er sömuleiðis komið úr Grísku, í þessu tilfelli úr atraktos, í merkingunni ör (smbr. bogi og ör).

Útbreiðsla
Steingerfðir Lepisosteidae hafa fundist í Evrópu, Indlandi, Suður Ameríku, og Norður Ameríku, sem bendir til að áður hafi þeir verið útbreiddari en þeir eru nú.

Tegundir

Lepisosteidae er með sjö núlifandi tegundir, í tvem ættkvíslum:

Family Lepisosteidae
 Genus Atractosteus Rafinesque, 1820
 A. spatula (Lacépède, 1803) (alligator gar)
 A. tristoechus (Bloch & J. G. Schneider, 1801) (Kaiman-gedda)
 A. tropicus Gill, 1863 (tropical gar)
 Genus Lepisosteus Linnaeus, 1758
 Lepisosteus oculatus Winchell, 1864 (Spotted gar)
 Lepisosteus osseus (Linnaeus, 1758) (Bryngedda)
 Lepisosteus platostomus Rafinesque, 1820 (Dvergbryngedda)
 Lepisosteus platyrhincus DeKay, 1842 (Florida gar)

Mikilvægi fyrir menn

Hold fiskanna er ætt, og stundum til sölu, en ólíkt styrjum sem þeir líkjast eru hrogn þeirra mjög eitruð mönnum. Nokkrar tegundir eru seldar sem búrfiskar.

Hörð húð og hreistur fisksins voru nýtt af mönnum. Indíánar notuðu hreistrið sem örvarodda, Caríba-indíánar notuðu húðina sem brynju, fyrstu landnemar Ameríku vöfðu plógsblöðin í skinnin.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Family Lepisosteidae
Return of the Gar
Sverðfiskur

Sverðfiskur (Xiphias gladius) er fremur sérstakur fiskur, auðþekktur á langri trjónu sem gengur fram úr haus hans. Trjóna þessi er efri skolturinn sem teygist svona langt fram.
Sverðfiskur er annars afar rennilegur og langvaxinn fiskur. Hann getur orðið mjög stór eða allt að 450 kg á þyngd og rúmir 4 metrar á lengd. Lengsti fiskur sem veiðst hefur mældist 4,9 metrar.

Tilvísanir 

Borrar
Bútanþinur

Abies densa (Bútanþinur) er barrtré í þallarætt. Hann er stundum talinn til Abies spectabilis sem afbrigði af honum (Abies spectabilis var. densa).

Hann finnst í Bútan, Kína, Indlandi, og Nepal, og telst ekki tegund í hættu af IUCN.

Stundum kallaður erlendis "Himalayan alpine fir", er Abies densa ríkjandi barrtré í efra barrtrjárbelti mið og austur Himalajafjalla frá Nepal, Sikkim, Bútan, og aðliggjandi Tíbet til Búrma (Myanmar) á milli 2800 og 3700 metra hæð yfir sjávarmáli. Þetta er stórt tré, að 30 til 40 (stundum 60) m, með stofnþvermál að 2.5 m. Börkurinn rifnar í þykkar hyrndar plötur, ungar greinar eru ljós grágular, síðar grábrúnar til gráar. Barrið er að 4.5 sm langt, með nokkuð aftursveigðum jaðri. Könglarnir eru að 10 sm langir, bláleitt gráir eða dökkbláir til bláleitt brúnir, lengd  hreisturblöðku er breytileg á milli einstaklinga (ekki útsæðar eða meira eða minna útstæðar, með beina eða aftursveigða enda). Stundum skellt saman við Abies spectabilis, tegundar með nokkuð vestrænni útbreiðslu, Abies densa er frábrugðinn honum á margan hátt, það er; barrið er styttra, mjórra, nokkuð aftursveigt, og minna silfurhvítt að neðan; Abies densa er einnig með smærri köngla með hreisturblöðkur tiltölulega lengri en á Abies spectabilis.

Tilvísanir

Viðbótarlesning

Ytri tenglar
 Conifers Around the World: Abies densa - Himalayan Alpine Fir .

Þallarætt
Laugavegur 31

Laugavegur 31 er reisulegt steinhús á gatnamótum Laugavegs og Vatnsstígs. Þar var rekið vefnaðarvöruverslun og fataverslun og þar var banki og biskupstofa. Marteinn Einarsson kaupmaður keypti húseignina Laugaveg 29 árið 1918 og flutti verslun sína þangað en hann hafði áður verslað með matvöru og vefnaðarvöru á Laugavegi 44 en hætti við flutninginn að versla með matvörur. Helgi Jónsson varð þá viðskiptafélagi hans og nefndist fyrirtæki þeirra Marteinn Einarsson & co. Marteinn keypti seinna brunarústir á horni Laugavegs og Vatnsstígs og reisti á árunum 1928-1930 stórhýsi sem nú stendur þar. Það hús hýsti Alþýðubankann frá árinu 1971 og síðar biskupstofu.

Jónatan Þorsteinsson rak húsgagnaverksmiðju og verslun að Laugavegi 31 og verslaði með húsgögn, sjómannadýnur, línoleum gólfdúka, veggfóður, vaxdúka og ferðakoffort og alls konar leðurvörur. Þann 24. júlí 1920 brann stórhýsi Jónatans.

Tenglar 
 Marteinn Einarsson & co.
 Fálkinn, 51.-52. Tölublað (18.12.1937), Blaðsíða 21
 Tímarit iðnaðarmanna, 1. Tölublað (01.02.1939), Blaðsíða Kápa I

Laugavegur
Eðalþinur

Abies procera, Eðalþinur, erlendis kallaður noble fir, red fir og Christmastree, er þinur ættaður úr vesturhluta Norður Ameríku, Fossafjöllum og  Kyrrahafsstrandfjöllum lengst í norðvestur-Kalifornía og vestur-Oregon og Washington í Bandaríkjunum.  Þetta er háfjallategund, kemur yfirleitt fyrir í 300 til 1500 metra hæð, einstöku sinnum upp í trjálínu.

Lýsing
Abies procera er stórt sígrænt tré, allt að 40 til 70 metra hátt og með stofnþvermál að 2 metrum, sjaldan 90 metra hátt og 2.7 í stofnþvermál, með mjóa keilulaga krónu. Börkurinn á ungum trjám er sléttur og grár með kvoðublöðrum, og verður rauðbrúnn, hrjúfur og sprunginn á gömlum trjám. Barrið er nálarlaga, 1 til 3.5 sm langt, dökkblágrænt að ofan og að neðan með áberandi loftaugarákum, og með snubbóttum til sýlds enda. Það er í spíral eftir sprotanum, en undið lítillega (s-lögun) til að vera uppsveigt ofan við sprotann. Könglarnir eru uppréttir, 11 til 22 sm langir, með purpuralitað köngulhreistrið nær alveg falið á bak við langar, gulgrænar útstæðar hreisturblöðkurnar; verða brúnar við þroska og sundrast til að losa vængjuð fræin að hausti.

Abies procera er náskyldur Rauðþin (Abies magnifica), sem tekur við honum lengra suðaustur syðst í Oregon og Kaliforníu, eru þeir best greindir á því að barrið er með gróp eftir miðstrengnum ofan á; rauðþinur hefur þetta ekki. Rauðþinur hefur einnig tilhneigingu að vera með gisnara barr, með sprotann vel sýnilegan, þar sem sprotinn er að mestu falinn undir barrinu á  eðalþini. Könglar rauðþins eru yfirleitt með styttri stoðblöðkur, nema hjá Abies magnifica var. shastensis; þetta afbrigði er talið af sumum grasafræðingum vera blendingur milli tegundanna.

Nytjar
Eðalþinur er vinsælt jólatré.
Viðurinn er notaður í byggingariðnaði og pappírsframleiðslu.

Tilvísanir

Viðbótarlesning

Ytri tenglar
 USDA Plants Profile for Abies procera (Eðalþinur) 
 Interactive Distribution Map of Abies procera 
 Abies procera—Gymnosperm Database
 Jepson Manual Treatment:  Abies procera
 ljósmyndir af Abies procera trjám — Arboretum de Villardebelle
 photos of foliage and cones — Arboretum de Villardebelle
 Abies procera  — U.C. Photo gallery

Þallarætt
Abies milleri

Abies milleri, er útdauð tegund af þin, þekkt af steingervingum frá Washington ríki. Og eru þeir úr jarðlögum sem eru um 49.5 milljóna ára gömul, og eru þá elstu staðfestu eintök ættkvíslarinnar.  Tegundinni var lýst af 81 steingervingisem safnað var á stað númer A0307 í Ferry County, Washington.  Tegundarheitið milleri, var til heiðurs Charles N. Miller Jr fyrir framlög hans til rannsókna og skilnings á Þallarætt Pinaceae. 
A. milleri sýnir líkindi við A. kawakamii og A. chensiensis frá Asíu og A. concolor og A. lasiocarpa frá Norður Ameríku.   A. milleri sýnir ekki einkenni sem geta staðsett hann í eina deild Abies frekar en aðra.
Þau 81 eintök sem voru rannsökuð fyrir lýsinguna á A. milleri voru með samanlagt 40 köngulhreistur, 21 frævængi, 10 laufgaðar greinar, og tvær stakar nálar.

Tilvísanir

Steingerfingar
Rauðþinur

Rauðþinur, Abies magnifica, er þintegund frá vesturhluta Norður Ameríku, úr fjöllum suðvestur Oregon og Kaliforníu í Bandaríkjunum. Þetta er tegund frá hátt yfir sjávarmáli, yfirleitt í 1400 til 2700 metra hæð, en nær sjaldan upp að trjálínu. Nafnið Rauðþinur kemur vegna litar barkarins á gömlum trjám.
Þetta tré var uppgötvað af William Lobb í leiðangri hans til Kaliforníu (1849 – 1853), en David Douglas hafði yfirsést það.

Lýsing
Abies magnifica er stórt sígrænt tré, oft að 40 til 60 metra hæð og 2 metrar að þvermáli, sjaldan 76.5 metra hátt og 3 metrar í þvermál, með granna keilulaga krónu. Börkurinn á ungum trjám er sléttur, grár, og með kvoðublöðrum, og verður rauðgulur, grófur og sprunginn á  gömlum trjám. Barrið er nálarlaga, 2 til 3.5 sm langt, blágrænt að ofan og að neðan með áberandi loftaugarákum, og með hvössum oddi. Það er í spíral eftir sprotanum, en undið lítillega (s-lögun) til að vera uppsveigt ofan við sprotann..
Könglarnir eru uppréttir, 9 til 21 sm langir, gulgrænir (stöku sinnum purpuralitir), og verða brúnir og sundrast við þroska til að sosa vængjuð fræin að hausti.

Afbrigði
Það eru tvö, hugsanlega þrjú afbrigði:
 Abies magnifica var. magnifica A.Murray, rauðþinur — könglarnir eru stórir (14 til 21 sm), hreisturblöðkurnar eru stuttar, ekki sjáanlegar á lokuðum könglum. Mestöllu útbreiðslusvæði tegundarinnar, aðallega í Sierra Nevada.
 Abies magnifica var. shastensis Lemmon, (samnefni, Abies shastensis (Lemmon) Lemmon) Shasta rauðþinur — könglarnir eru stórir (14 til 21 sm), hreisturblöðkurnar eru lengri, sjáanlegar á lokuðum könglum. Norðvesturhluta útbreiðslusvæði tegundarinnar, í suðvestur Oregon og norðvestur Kaliforníu (Shasta County, Siskiyou County og Trinity County).
 Abies magnifica var. critchfieldii Lanner —  í austurhlíðum Sierra Nevada  — hugsanlega þriðja afbrigðið, einnig með langar hreisturblöðkur, er svo með smærri köngla, 9 til 15 sm langa.

Skyldleiki
Rauðþinur er náskyldur eðalþin (Abies procera), sem tekur við af honum lengra norður í Fossafjöllum. Þeir eru best greindir í sundur á barrinu; Eðalþinur er með gróp eftir miðstrengnum ofan á; rauðþinur hefur þetta ekki. Rauðþinur hefur einnig tilhneigingu að vera með gisnara barr, með sprotann vel sýnilegan, þar sem sprotinn er að mestu falinn undir barrinu á  eðalþini. Könglar rauðþins eru yfirleitt með styttri stoðblöðkur, nema hjá Abies magnifica var. shastensis; þetta afbrigði er talið af sumum grasafræðingum vera blendingur milli tegundanna.

Nytjar
Viðurinn er notaður í byggingariðnaði og pappírsframleiðslu. Hann er einnig vinsæll sem jólatré.

Tilvísanir

Viðbótar lesning
  , with illustrations by Carl Eytel - Kurut, Gary F. (2009), "Carl Eytel: Southern California Desert Artist", California State Library Foundation, Bulletin No. 95, pp. 17-20  retrieved Nov. 13, 2011

Ytri tenglar
 USDA Forest Service: Abies magnifica
 CalFlora Database: Abies magnifica
 Gymnosperm Database - Abies magnifica
 Arboretum de Villardebelle: Abies magnifica Photos - group 1
 Arboretum de Villardebelle: Abies magnifica Photos - group 2

Þallarætt
Helgiþinur

Helgiþinur eða Abies religiosa (þekktur sem oyamel á spænsku) er þintegund frá fjöllum mið og suður Mexíkó (Trans-Mexíkanska gosbeltisins, Sierra Madre del Sur) og vestur Guatemala. Hann vex hátt yfir sjó (í 2100 til 4100 metrum) í skýjaskógum með svölum rökum sumrum og þurrum vetrum á stærsta hluta búsvæðis síns. Í ríkinu Veracruz, er h úrkoma allt árið. Tegundin þolir reglulega vetrarsnjókomu.

Lýsing
Abies religiosa er meðalstórt til stórt sígrænt tré sem verður 25 til 50 metra hátt, með stofnþvermál að 2 metrum. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 3.5 sm langt og 1.5 breitt og 0.5 mm þykkt, dökkgrænt að ofan, og með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan; oddurinn er hvass. Barrið stendur í spíral eftir sprotanum, Það er í spíral eftir sprotanum, en hvert undið breytilega neðst svo þau liggja flatt til hvorrar hliðar og ofan til á sprotanum, með engin neðan til. Sprotarnir eru rauðbrúnir, hárlausir eða með gisinni hæringu.
Könglarnir eru 8 til 16 sm langir og 4 til 6 sm breiðir, dökk-blápurpuralitir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru purpuralitar eða grænleitar, meðallangar, með endann sýnilegan í lokuðum könglum. Vængjuð fræin losna þegar könglarnir sundrast við þroska, um 7 til 9 mánuðum eftir frjóvgun. Tré frá vestari hluta útbreiðslusvæðisins á Nevado de Colima í Jalisco hafa köngla með stærri aftursveigðum hreisturblöðku (svipað og hjá eðalþins könglum); þau eru stundum talin til eigin tegundar, Abies colimensis.

Orðsifjar
Spænska nafnið "oyamel" kemur frá Nahuatl orðinu oyametl (oya, að þreskja; metl, agave; bókstaflega "þreskja agave"). Það er einnig kallað "árbol de Navidad" (jólatré) í Mexíkó. Íslenska og enska heitið kemur úr fræðiheitinu Abies religiosa, bókstaflega "trúarlegur þinur". Þetta kemur frá notkun afskorinna greina í trúarhátíðum í Mexíkó, sérstaklega jólum.

Mikilvægi
Helgiþinur er það tré sem (Danaus plexippus) kýs helst að vera á á meðan dvala þess stendur í skógum Trans-Mexíkanska gosbeltisins. Þó að þau þekkist í öðrum hlutum suður hálendi Mexíkó, þar sem ekki er öll tegundin fardýr, safnast megnið af þeim í Monarch Butterfly Biosphere Reserve nálægt bæjunum Angangueo (Michoacán) og Avándaro (Mexíkó (ríki)), frá desember til mars.

Viðurinn er frekar mjúkur og þar af leiðandi ekki hentugur í trésmíði. Hinsvegar fer útbreiðsla hans minnkandi vegna skógarhöggs fyrir eldivið og öðrum ágangi manna.

Myndir

Tilvísanir

Liu, T. S. (11 November 1971). A Monograph of the genus Abies. National Taiwan University.

Þallarætt
Fabersþinur

Fabersþinur (Abies fabri) barrtrjártegund sem er einlend í Sichuan í vestur Kína, þar sem hún kemur fyrir á hinu helga fjalli; Emei Shan (þaðan sem honum var fyrst lýst) og vestur til Gongga Shan fjallabálksins, og vex hann í 1500 til 4000 metra hæð.

Þetta er tré sem verður að 40 metra hátt, með stofn að 1 metra í þvermál, og keilulaga til breið súlulag krónu. Sprotarnir eru gulbrúnir, hárlausir eða gishærðir. Barrið er nálarlaga, 1.5 til 3 sm langt og 2 til 2.5 mm breitt, gljáandi dökkgrænt að ofan, og með tvær hvítar loftaugarákir að neðan; blaðjaðrarnir eru lítið eitt upprúllaðir. Könglarnir eru sívalir, 5 til 11 sm langir og 3 til 4.5 sm breiðir með lítið eitt útstæðum hreisturblöðkum, dökk purpuralitir óþroskaðir, og verða purpurabláir við þroska.

Það eru tvær undirtegundir:
Abies fabri subsp. fabri. Mið og vestur Sichuan, á svæðum með miklum monsún rigningum.
Abies fabri subsp. minensis. Norðvestur Sichuan, með lítið eitt þurrara veðurfari.

Abies fabri er náskyldur Abies delavayi og Abies forrestii, sem taka við af honum í suðri og vestri í suðurhluta Sichuan og Yunnan, einnig Abies fargesii, sem tekur við af honum lengra norður í Gansu.

Tilvísanir

Þallarætt
Þinir