alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skandinavíuskagi

Skandinavíuskagi er skagi á norðurhluta meginlands Evrópu. Skaginn er hluti af Fennóskandíuskaga. Skandinavíuskagi hefst ekki við nein ákveðin mörk en yfirleitt er hann skilgreindur eftir hugsaðri línu frá Kirkenes í Noregi suður að norðurströnd Helsingjabotns. Þar með lendir ræma af Finnlandi á skaganum. Annars eru það Noregur og Svíþjóð sem skipta skaganum á milli sín. 

Skandinavíuskagi er um 1850 km að lengd og milli 370 og 805 km að breidd og um 770.000 km² að flatarmáli. Skaginn er umlukinn hafi nema þar sem hann tengist Kólaskaga. Að norðan liggur Barentshaf; að vestan Noregshaf; að suðvestan Norðursjór ásamt Kattegat og Skagerrak; að austan Helsingjabotn í Eystrasalti.

Mikill fjallgarður, Skandinavíufjöll, gengur suður allan skagann og er hann hæstur vestan til, á landsvæði Noregs. Hæstu tindar eru Glittertind sem er 2.470 m að hæð og Galdhøpiggen sem er 2.469 m að hæð. Jostedalsbreen í Noregi er stærsti jökull á meginlandi Evrópu. Um fjórðungur skagans er norðan við heimskautsbaug. Nyrsti oddi skagans er Nordkapp í Finnmörku og sá syðsti er Smygehuk á Skáni.

Norðurlönd
Landafræði Evrópu
Landafræði Norðurlanda
1477

Árið 1477 (MCDLXXVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Magnús Eyjólfsson varð biskup í Skálholti.
 Eldgos á Veiðivatnasvæðinu. Laugahraun varð til.
 Kristófer Kólumbus kom hugsanlega til Íslands.

Fædd

Dáin
 Oddur Ásmundsson, lögmaður.

Erlendis 

 10. febrúar - María af Búrgund erfði hertogadæmi föður síns, Karls djarfa.
 18. ágúst - María af Búrgund giftist Maximillian 1., síðar keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
 18. nóvember - William Caxton prentaði fyrstu bókina sem prentuð var í Englandi, Dictes or Sayengis of the Philosophres.
 Háskólinn í Uppsölum stofnaður í Svíþjóð.

Fædd
 25. janúar - Anna, hertogaynja af Bretagne og drottning Frakklands (d. 1514).

Dáin
 5. janúar - Karl djarfi hertogi af Búrgund (f. 1433) féll í orrustunni um Nancy.

1477
1471-1480
Os Lusíadas

Os Lusíadas (í þýðingu Lúsitaníumennirnir, eða Íbúar Lúsitaníu) er ljóðabálkur sem talinn er eitt af höfuðverkum portúgalskra bókmennta. Hann var skrifaður af Luís de Camões, var fyrst prentaður árið 1572 og fjallar um portúgölsku landafundina á 14. – 17. öld.

Það tók höfundinn um 30 ár að skrifa ljóðabálkinn.

Camões las ljóðabálkinn fyrir Sebastian, konung Portúgals, sem varð svo uppnæmur að hann varð staðráðnari en fyrr í að leggja í krossferð, sem að endingu kostaði hann lífið.

Tilvísanir 

Portúgalskar bókmenntir
1476

Árið 1476 (MCDLXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 
 
Fædd

Dáin
 Loftur Ormsson Íslendingur, höfðingi og vopnari á Staðarhóli í Saurbæ (f. um 1440).
 Sveinn spaki Pétursson, biskup í Skálholti (f. fyrir 1420).

Erlendis 
 Visby á Gotlandi sagði sig úr Hansasambandinu.
 Smíði Lundúnabrúar hófst.
 Eysteinn Eysteinsson meyla var valinn Noregskonungur á Eyraþingi.

Fædd
 28. júní - Páll IV páfi (d. 1559).
 Leópold 6., hertogi Austurríkis (d. 1230).

Dáin
 Vlad Drakúla, fursti af Vallakíu myrtur (f. 1431). 
 Johann Müller, þýskur stærðfræðingur (f. 1436).
 Jean Gobelin, franskur litari og vefari, sem góbelínvefnaður er kenndur við.

1476
1471-1480
1486

Árið 1486 (MCDLXXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Englendingar tóku Hansakaupfar með 11 manna áhöfn herskildi í Straumsvík, sigldu því til Galloway og seldu það með rá og reiða.

Fædd

Dáin
 Þorleifur Björnsson, hirðstjóri (f. um 1440).
 Margrét Vigfúsdóttir, húsfreyja á Möðruvöllum (f. um 1406).

Erlendis 
 Hinrik 7. Englandskonungur giftist Elísabetu af York til að sameina ættirnar tvær, Lancaster og York.
 Ritið Um byggingarlistina eftir rómverska húsameistarann Vitrúvíus, sem uppi var 1. öld fyrir Krist, prentað í Róm. Það hafði mikil áhrif á byggingarlist endurreisnartímans.
 Provence var innlimað í Frakkland.

Fædd
 20. september - Arthúr, prins af Wales, sonur Hinriks 7. Englandskonungs (d. 1502).

Dáin
 Margrét af Aldinborg, kona Jakobs 3. Skotakonungs (f. 1456).

1486
1481-1490
1440

Árið 1440 (MCDXL í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Eldgos í eða við Heklu.
 Gozewijn Comhaer Skálholtsbiskup fór úr landi en kom aftur tveimur árum síðar.
 Jón Gamlason varð ábóti í Þingeyraklaustri.

Fædd

Dáin
 Helgi Guðnason, lögmaður á Stóru-Ökrum.

Erlendis 
 9. apríl - Eiríkur af Pommern settur af sem konungur Danmerkur og Kristófer af Bæjaralandi tók við.
 22. október - Gilles de Rais, fyrirmyndin að Bláskeggi, játaði á sig morð á fjölda barna og var dæmdur til dauða.
 27. nóvember - Karl hertogi af Orléans, nýkominn heim eftir að hafa verið gísl í Englandi í tæpan aldarfjórðung, giftist þriðju konu sinni, Maríu af Cleves.

Fædd
 22. janúar - Ívan mikli Rússakeisari (d. 1505).
 Steinn Sture eldri, ríkisstjóri Svíþjóðar 1470–1497 og 1501–1503.

Dáin
 26. október - Gilles de Rais, franskur aðalsmaður (hengdur) (f. 1404).
 (líklega) - Jón Vilhjálmsson Craxton, biskup á Hólum og í Skálholti.

1440
1431-1440
1474

Árið 1474 (MCDLXXIV í rómverskum tölum)

Atburðir 

 12. desember - Eftir lát Hinriks IV af Kastilíu brýst út borgarastyrjöld milli Ísabellu og systur hennar Jóhönnu.

Fædd 
 8. september - Ludovico Ariosto, ítalskt skáld (d. 1533).

Dáin 
 12. desember - Hinrik IV af Kastilíu.

1474
1471-1480
1480

Árið 1480 (MCDLXXX í rómverskum tölum)

Ísland 

 Íslendingar sendu kvörtunarbréf til Kristjáns 1. Danakonungs um vetursetu útlendinga, sem þeir segja til stórskaða fyrir landið, meðal annars vegna þess að þeir lokki til sín vinnufólk frá bændum.
 Á Alþingi skiptu tólf menn sem til þess voru skipaðir eignum Guðmundar Arasonar ríka, sem gerður var útlægur 1446, í þrjá hluta samkvæmt konungsbréfi, milli Solveigar dóttur hans, erfingja Björns Þorleifssonar hirðstjóra og svo Kristjáns 1. konungs sjálfs. Skiptin voru Solveigu mjög hagstæð og fékk hún margfaldan hlut á við hina.
 Þorleifur Björnsson sigldi á konungsfund til að reyna að fá skiptin eftir Guðmund ríka gerð ógild.
 Október - Ólafur Rögnvaldsson Hólabiskup lét menn fara að Bjarna Ólasyni og handsama hann vegna Hvassafellsmála.
 (líklega) Torfajökull gaus.
 Eyjólfur Einarsson varð lögmaður sunnan og austan.

Fædd
 Jón Magnússon, lögréttumaður á Svalbarði og ættfaðir Svalbarðsættar (d. 1564).

Dáin

Erlendis 
 23. maí - Mehmed 2. soldán sendi her Osmanaríkisins til að reyna að ná Ródos. Umsátri þeirra um Ródosborg lauk þó eftir að herinn gerði árangurslaust áhlaup 28. júlí. Það var ekki fyrr en 1522 sem Ródos féll í hendur Osmana.
 Þær rústir sem enn stóðu af vitanum í Alexandríu voru notaðar til að byggja virki.
 Spænski rannsóknarrétturinn stofnaður af Ferdinand og Ísabellu.
 Staðan mikla við Úgrafljót leiðir til þess að Rússland öðlast sjálfstæði frá Gullnu hirðinni.

Fædd
 10. janúar - Margrét af Austurríki, ríkisstjóri Niðurlanda (d. 1530).
 18. apríl - Lucrezia Borgia, ítölsk hefðarkona, dóttir Alexanders VI páfa (d. 1519).
 Ferdinand Magellan, portúgalskur landkönnuður (d. 1521).

Dáin
 10. júlí - René 1., konungur Napólí (f. 1409).

1480
1471-1480
1460

Árið 1460 (MCDLX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Ólafur Rögnvaldsson kom heim eftir að hafa tekið biskupsvígslu og tók við biskupsembætti á Hólum.
Fædd

Dáin
 Marcellus Skálholtsbiskup drukknaði við Svíþjóð í ársbyrjun.

Erlendis 

 5. mars - Kristján 1. var kjörinn greifi af Holtsetalandi og hertogi af Slésvík og lýsti því þá yfir að héruðin skyldu ávallt fylgjast að.
 4. maí - Portúgalskir sæfarar fundu Grænhöfðaeyjar.
 Júní - Jarlinn af Warwick og Játvarður jarl af March (seinna Játvarður 4.) lentu með her á Englandi og tóku London.
 10. júlí - Rósastríðin: Orrustan við Northampton. Hersveitir hertogans af York unnu sigur á konungsmönnum og Hinrik 6. konungur var tekinn höndum. Hann féllst á að gera Ríkharð hertoga að erfingja sínum en ekki Játvarð son sinn.
 30. desember - Rósastríðin: Orrustan við Wakefield. Ríkharður hertogi af York féll þar og næstelsti sonur hans, jarlinn af Rutland, var tekinn af lífi eftir bardagann.
 Háskólinn í Basel í Sviss var stofnaður.

Fædd
 Svante Nilsson Sture, ríkisstjóri Svíþjóðar (d. 1512).
 (Sennilega) Tristan da Cunha, portúgalskur landkönnuður (d. 1540).

Dáin
 3. ágúst - Jakob 2. Skotakonungur (f. 1430).
 13. nóvember - Hinrik sæfari, prins af Portúgal (f. 1394).
 30. desember - Ríkharður hertogi af York (f. 1411).
 31. desember - Játmundur jarl af Rutland, sonur Ríkharðs hertoga, líflátinn (f. 1443).

1460
1451-1460
1470

Árið 1470 (MCDLXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Hinrik Kepken kom til landsins og tók við hirðstjórn.
 Magnús Eyjólfsson varð ábóti í Helgafellsklaustri.
 Sög nefnd í fyrsta sinn í íslenskri heimild og var það á Eyri við Seyðisfjörð vestra.

Fædd
 Solveig Rafnsdóttir, síðasta abbadís í Reynistaðarklaustri (d. 1562).

Dáin

Erlendis 
 15. maí - Steinn Sture eldri varð ríkisstjóri Svíþjóðar þegar Karl Knútsson Bonde lést og átti engan skilgetinn erfingja.
 Játvarður 4. Englandskonungur flúði til Frakklands og Hinrik 6. tók við. Játvarður sneri aftur ári síðar.
 Portúgalar komust í kynni við Fanta á Gullströndinni (nú Gana).
 Alfons 5. Portúgalskonungur lagði borgina Arzila í Norður-Afríku undir sig.

Fædd
 30. júní - Karl 8. Frakkakonungur (d. 1498).
 4. nóvember - Játvarður 5., konungur Englands (d. 1483).

Dáin
 15. maí - Karl Knútsson Bonde, konungur og ríkisstjóri Svíþjóðar (f. 1408 eða 1409).

1470
1461-1470
1479

Árið 1479 (MCDLXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Magnús Eyjólfsson varð Skálholtsbiskup.
 Hrafn Brandsson varð lögmaður norðan og vestan.
 Lagarfljótsormsins fyrst getið í ritaðri heimild.

Fædd

Dáin
 Solveig Þorleifsdóttir í Víðidalstungu og á Miklabæ (f um 1415).
 Ólöf ríka Loftsdóttir á Skarði (f. um 1410).

Erlendis 
 20. janúar - Ferdinand 2. varð konungur Aragóníu og stýrði þá ásamt konu sinni, Ísabellu drottningu Kastilíu, mestöllum Spáni.
 1. júní - Kaupmannahafnarháskóli stofnaður.

Fædd
 15. júní - Lisa del Giocondo, talin fyrirmyndin að Mónu Lísu (d. 1542).
 6. nóvember - Jóhanna Kastilíudrottning (Jóhanna vitskerta) (d. 1555).

Dáin
 20. janúar - Jóhann 2., konungur Aragóníu (f. 1397). 

1479
1471-1480
1489

Árið 1489 (MCDLXXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón var vígður ábóti í Munkaþverárklaustri.

Fædd
 Guðrún Björnsdóttir eldri, húsfreyja á Núpi (d. 1563).

Dáin

Erlendis 
 14. mars - Katrín Cornaro, drottning Kýpur seldi Feneyingum eyjuna.
 26. mars - Englendingar og Spánverjar sömdu um að Arthúr, elsti sonur Hinriks 8. Englandskonungs, skyldi giftast Katrínu af Aragóníu.
 Taugaveikifaraldur gekk á Spáni og er það fyrsta heimildin um sjúkdóminn í Evrópu.

Fædd
 2. júlí - Thomas Cranmer, erkibiskup af Kantaraborg (d. 1556).
 Ágúst - Antonio da Correggio, ítalskur listmálari (d. 1534).
 28. nóvember - Margrét Tudor, drottning Skotlands, kona Jakobs 4. (d. 1541).

Dáin

1489
1481-1490
1490

Árið 1490 (MCDXC í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Hans Danakonungur gerði samkomulag við Englendingar um fiskveiðar og verslun á Íslandi. Lauk þar með stríði Danmerkur og Englands sem hófst 1467.
 1. júlí - Píningsdómur samþykktur á Alþingi. Hann ógilti samkomulag Danakonungs og Englendinga.

Fædd

Dáin
 Akra-Kristín Þorsteinsdóttir, húsfreyja á Stóru-Ökrum.
 Magnús Eyjólfsson, biskup í Skálholti.

Erlendis 
 Kaþólskir trúboðar komu til Kongó í Afríku.
 Anna hertogaynja af Bretagne giftist Maxímilían 1. af Austurríki 1490 með staðgengli. Hjónaband þeirra var þó ógilt síðar og höfðu þau þá aldrei hist.

Fædd
 Olaus Magnus, sænskur prestur og sagnaritari (d. 1557).

Dáin
 6. apríl - Matthías Corvinus, konungur Ungverjalands (f. 1443).
 12. maí - Jóhanna, krónprinsessa af Portúgal (f. 1452).

1490
1481-1490
1495

Árið 1495 (MCDXCV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Plágan síðari, sem kom til landsins 1494, gekk enn um landið.
 Helgi Oddsson varð lögmaður sunnan og austan.

Fædd

Dáin
 Ólafur Rögnvaldsson Hólabiskup.
 Ásgrímur Jónsson, ábóti í Þingeyraklaustri.
 Solveig Björnsdóttir, húsfreyja á Skarði (f. um 1450).
 Erlendur Erlendsson, sýslumaður á Hlíðarenda.
 Eyjólfur Einarsson, lögmaður sunnan og austan.
 Guðrún Gunnlaugsdóttir, fyrri kona Jóns Sigmundssonar lögmanns.

Erlendis 
 22. febrúar - Karl 8. Frakkakonungur hélt innreið sína í Napólí og gerði tilkall til hásætis ríkisins. Hann var krýndur konungur en tapaði borginni fljótlega aftur og varð að hverfa heim til Frakklands.
 1. júní - Munkurinn John Cor skráði fyrstu þekktu lögunina af skosku viskíi.
 25. október - Manúel 1. tekur við ríki í Portúgal.
 Haust - Rússar réðust inn í Finnland (Kirjálaland) en bíða ósigur þegar mikil sprengja springur í virkinu í Viborg 30. nóvember.
 Fyrsta bókin sem prentuð var á dönsku kom út í Kaupmannahöfn, Den danske Rimkrønike (Danska rímkrónikan), söguljóð um fyrstu Danakonungana.
 Fyrsta bókin sem prentuð var á sænsku kom út í Stokkhólmi, Bock aff dyäffwlens frästile (Bók um freistingar djöfulsins), þýdd bók sem átti að kenna almenningi að forðast freistingar hins illa.

Fædd
 Leó Afríkanus, súdanskur sagnfræðingur (d. 1554).

Dáin
 31. maí - Cecily Neville, móðir Játvarðs 4. og Ríkharðs 3. Englandskonunga (f. 1415).
 10. nóvember - Dóróthea af Brandenborg, Danadrottning.
 25. október - Jóhann Portúgalskonungur (f. 1455).

1495
1491-1500
Emma Watson

Emma Charlotte Duerre Watson (fædd 15. apríl 1990) er bresk leikkona sem best er þekkt fyrir hlutverk sitt sem Hermione Granger í kvikmyndunum um Harry Potter.

Ævi

Æska 
Emma er hið eldra af tveimur börnum Chris og Jacqueline Watson, sem bæði eru lögfræðingar, en þau eru nú skilin. Emma á yngri bróður sem heitir Alex. Sem ung stelpa gekk hún í Dragon School, undirbúningsskóla í Oxford. Árið 2003 var hún komin í Headington School, stúlknaskóla sem einnig er staðsettur í Oxford.

Áður en Emma fór að leika í Harry Potter-myndunum hafði hún litla reynslu af leiklist, en sú reynsla sem hún hafði samanstóð einungis af aðalhlutverkum í skólaleikritum, meðal annars í Arthur: The Young Years og The Happy Prince. Af öðru skólatengdu sem hún tók þátt í má nefna Daisy Pratt-ljóðakeppnina, þar sem hún vann fyrstu verðlaun fyrir hennar árgang sjö ára gömul.

Ferill 
Emma var valin til að leika Hermione Granger tíu ára gömul og var ellefu ára árið 2001 þegar fyrsta mynd hennar, Harry Potter og viskusteinninn, kom út. Síðan hefur hún leikið í öllum framhaldsmyndunum: Leyniklefanum (2002), Fanganum frá Azkaban (2003),Eldbikarnum (2004)., Fönixreglunni(2006) og Blendingsprinsinum (2008).

Aðdáendur Harry Potter-bókanna hafa tjáð skiptar skoðanir um túlkun Emmu á Hermione: sumir telja hana smellpassa í hlutverkið; aðrir telja að hún nái ekki að sýna veikleika Hermione og segja að hún sé „of snoppufríð“ fyrir hlutverkið — nokkuð sem sumir kvikmyndagagnrýnendur taka undir — en í bókunum er Hermione lýst sem „plain“, þ.e. hvorki „fallegri“ né „ljótri“. Eitthvað er kvartað um að hún leggi of mikla áherslu á setningar sínar og hreyfi augabrúnirnar í sífellu. Persónuleiki Hermione hefur hins vegar breyst lítillega í meðför leikstjóranna en sumir aðdáendur sagnanna kvarta yfir þeim breytingum sem það veldur í samskiptum aðalpersónanna þriggja.

Fimmtán ára gömul varð Emma yngsta leikkonan til að komast á forsíðu tímaritsins Teen Vogue.

Verðlaun 
Tilnefnd:
 Besta unga leikkona: Broadcast Film Critics Association Awards, 2005
 Besti leikur unglings: Phoenix Film Critics Society, 2002
 Besti hópur í kvikmynd í fullri lengd: Young Artists Awards, 2002
 Framúrskarandi leikkona í aukahlutverki: American Moviegoer Awards, 2002
 Saturn-verðlaunin: fyrir Harry Potter og viskusteininn
 Empire-verðlaunin: fyrir Harry Potter og viskusteininn
Vann:
 Besta kvenkvikmyndastjarnan (Silfur): Otto Awards, 2003
 Leading Young Actress Feature Film: Young Artists Awards, mars 2002
 Best Female Child Artist: Phoenix Film Critics Society, fyrir Harry Potter og leyniklefann
 Besti hópur í kvikmynd í fullri lengd: Young Artist Awards, fyrir Harry Potter og viskusteininn
 Besti leikur í kvikmynd í fullri lengd: Young Artist Awards, fyrir Harry Potter og viskusteininn
 Total Film Magazine "Child Performance of the Year", 2004

Kvikmyndir 

Beuty and the beast (2017)
Belle

Heimildir

Tengt efni 
 Daniel Radcliffe
 Rupert Grint

Tenglar 
 

Watson, Emma
Watson, Emma
Watson, Emma
Watson, Emma
Fólk nefnt í Panamaskjölunum
Á bleikum náttkjólum

Á bleikum náttkjólum er hljómplata sem Megas gaf út árið 1977 í samstarfi við Spilverk Þjóðanna.

Það var Jóhann Páll Valdimarsson bókaútgefandi sem fékk Megas til að ganga í eina sæng með Spilverki Þjóðanna og skapa Á bleikum náttkjólum. Egill Ólafsson fékk kjallara á Bergstaðastrætinu lánaðan hjá tengdaföður sínum til æfinga og þar vörðu hljómlistarmennirnir sumrinu í að stilla saman strengi. Upptökur fóru fram í Hljóðrita í Hafnarfirði og hófust þær yfirleitt seinni part kvölds. Þegar spurðist út hvað væri í gangi, vakti það furðu margra að þessir listamenn störfuðu saman því þeir þóttu nokkuð ólíkir. Ýmsir sem þekktu til birtust í stúdíóinu til að sannreyna orðróminn og gefa góð ráð. Auk Spilverksins komu nokkrir aðrir tónlistarmenn að gerð plötunnar svo sem Karl Sighvatsson.

Útlit plötunnar sá Kristján Kristjánsson um. Á framhlið plötunnar er þrívíddar collage þar sem stuðst er að nokkru við texta plötunnar í táknmyndum en einnig spilar tíðarandinn inn í myndverkið. 

Þegar platan kom út var gerð sjónvarpsauglýsing sem tekin var upp í Iðnó en hún var stöðvuð eftir tvær birtingar vegna ósæmilegs innihalds. Einnig kom platan út á snældu og fylgdi þar aukalag sem ekki var á plötunni.

Lagalisti 

 Heilnæm eftirdæmi
 Saga úr sveitinni
 Heimspekilegar vangaveltur um þjóðfélagsstöðu
 Gamli skrjóðurinn
 Útumholtoghólablús
 Fátækleg kveðjuorð (til-)
 Paradísarfuglinn
 Af Síra Sæma
 Jón Sívertsen og sjálfstæðisbarningur ísfirskra
 Orfeus og Evridís
 Við sem heima sitjum #45
 Vögguljóð á tólftu hæð

Á sérútgáfu plötunar bættust eftirfarandi lög við:

 Hugboð um borgarastyrjöld
 Um raungildisendurmat umframstaðreynda
 Gamli skrjóðurinn (orgelsversion)
 Um raungildisendurmat umframstaðreynda (demó)
 Brúðarnótt
 Þórdísarstofa
 Til heiðurs hitaveitunni
 Tarzan
 Huggun
 Heyri ég hljóm

Megas
Jafna Eulers

Sjá einnig Eulersreglu.

Jafna Eulers eða Eulersjafna er aljafna kennd við Leonhard Euler. Hún er gjarnan kölluð fegursta jafna stærðfræðinnar því hún inniheldur nokkrar grundvallaraðgerðir stærðfræðinnar: samlagningu, veldisfall og margföldun og fimm grundvallartölur: 0, 1, π, e og i.

Stærðfræði
Odsherred

Odsherred eða Ods Herred er sveitarfélag í Sjálandshéraði í Danmörku. Nafnið þýðir bókstaflega Oddahérað og dregur hafn sitt af Sjálandsodda sem skagar út frá eyjunni í vestur. Frá oddanum eru ferjusiglningar til Árósa og Ebeltoft. Áður fyrr tengdist héraðið Sjálandi um mjótt eiði, en landfyllingar hafa fyllt upp í Lammefjorden austan megin við eiðið frá 1873. Héraðið á strönd að Sejerø Bugt í vestri, Hesselø Bugt í Kattegat í norðri og Isefjorden og Lammefjorden í austri. 

Í Odsherred eru margir vinsælir sumardvalarstaðir, eins og höfnin í Rørvig og skemmtigarðurinn Sommerland Sjælland.

Á miðöldum tilheyrði héraðið Vestursýslu Sjálands en varð síðar hluti af Dragsholmléni (eftir herragarðinum og fyrrum biskupssetrinu Dragsholmhöll) sem árið 1660 varð að Dragsholm Amti sem að síðustu féll undir Holbæk Amt árið 1793, sem frá 1970 heyrði undir Vestsjællands Amt. Við sameiningu sveitarfélaga í Danmörku 2007 sameinuðust öll sveitarfélögin þrjú í Odsherred í eitt og heyra síðan undir Sjálandshérað.

Í Odsherred er einn gamall kaupstaður, Nykøbing með yfir 7.000 íbúa, og margir minni bæir.

Sólvagninn fannst árið 1902 í Trundholmmýri í Odsherred. Hann er nú til sýnis á Danska þjóðminjasafninu.

Helstu bæir í Odsherred
 Asnæs
 Fårevejle
 Grevinge
 Højby
 Hørve
 Nykøbing Sjælland
 Nørre-Asmindrup
 Ordrup
 Rørvig
 Vig

Héruð í Danmörku
Kelduhverfi

Kelduhverfi (kemur úr keldu- „dý, pyttur, fen“ + hverfi) er sveit sem liggur fyrir botni Axarfjarðar og er vestasta sveit í Norður-Þingeyjarsýslu. Kelduhverfi liggur milli Jöklusár á Fjöllum og Tjörness.

Norður-Þingeyjarsýsla
Hegranes

Hegranes kallast landsvæðið milli kvísla Héraðsvatna í Skagafirði og er í rauninni eyja í Vötnunum, um 15 km á lengd og með allháum klettaásum en vel gróið á milli. Vesturós Vatnanna er fast upp við nesið vestanvert en að austan eru breiðir og víðlendir sandar áður en komið er að Austurósnum. Þar suður af er óshólmasvæði með fjölbreyttu fuglalífi og gróðri sem kallast Austara-Eylendið og er það á náttúruminjaskrá.

Hegranes var áður sérstakt sveitarfélag, Rípurhreppur, en tilheyrir nú Sveitarfélaginu Skagafirði. 

Í landi jarðarinnar Garðs í Hegranesi var áður héraðsþing Skagfirðinga, Hegranesþing, og þar var einnig stundum haldið fjórðungsþing Norðlendinga. Kirkja sveitarinnar er á Ríp. Einn fyrsti kvennaskóli landsins var stofnaður í Ási í Hegranesi haustið 1877 en starfaði þar aðeins eitt ár.

Í Keldudal í Hegranesi hefur farið fram umfangsmikill fornleifauppgröftur og þar hafa verið grafnar upp rústir frá 10.-12. öld.

Lengi hefur því verið trúað að miklar Huldufólksbyggðir séu í Hegranesi og hefur sú trú haft áhrif á vegagerð.

Heimild 
  Vegagerðin á miðilsfundi, Morgunblaðið 22.08.1997

Skagafjörður
Skagerrak

Skagerrak er sund inn úr Norðursjó milli suðausturstrandar Noregs, Jótlands í Danmörku og suðvesturstrandar Svíþjóðar (Bohuslän). Suður úr Skagerrak liggur Kattegat sem tengist við Eystrasalt um Eyrarsund, Litla-Belti og Stóra-Belti. Bein lína frá Grenen á Skagen á Norður-Jótlandi að Marstrand í Svíþjóð greinir á milli Skagerrak og Kattegat. Oslóarfjörður gengur norður úr Skagerrak.

Tengt efni 
 Norski állinn (Den norske Rende). 

Sund í Evrópu
Landafræði Danmerkur
Landafræði Svíþjóðar
Landafræði Noregs
Norðursjór
Tungusveit (Strandasýslu)

Tungusveit er heiti á sveitinni sem liggur sunnan megin við Steingrímsfjörð á Ströndum og nær frá Kollafjarðarnesi yst við norðanverðan Kollafjörð að Hrófá, skammt utan við Hólmavík. Sveitin heitir eftir bænum Tröllatungu þar sem farið er upp á Tröllatunguheiði þar sem landnámsmaðurinn Steingrímur trölli á að hafa reist bæ sinn.

Strandir
Húnaflói

Húnaflói er breiður flói á milli Stranda (Krossaness) og Skagastrandar í Húnaþingi. Hann er um 50 km breiður og 100 km langur. 

Sunnan og austan úr Húnaflóa ganga firðirnir Hrútafjörður, Miðfjörður og Húnafjörður og vestan megin Bjarnarfjörður, Steingrímsfjörður, Kollafjörður og Bitrufjörður. Austan megin eru bæirnir Blönduós og Skagaströnd.

Íslenskir flóar
Húnaþing vestra