Guðrún Helgadóttir

Guðrún Helgadóttir (fædd 7. september 1935, látin 23. mars 2022) var íslenskur rithöfundur og stjórnmálamaður. 

Guðrún var einn virtasti barnabókahöfundur Íslands frá því að hún gaf út sína fyrstu bók um prakkarana Jón Odd og Jón Bjarna árið 1974.

Hún sat á Alþingi fyrir Alþýðubandalagið frá 1979-1995 og var forseti Alþingis 1988-1991, fyrst kvenna til að gegna því embætti í sameinuðu þingi.

Æviágrip 
Guðrún fæddist í Hafnarfirði. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1955. Hún giftist Hauki Jóhannssyni, verkfræðingi í júní 1957, þau eignuðust soninn Hörð það ár en skildu 1959. Hún starfaði sem ritari rektors í MR í áratug (1957-1967) og giftist Sverri Hólmarssyni kennara 1964, þau eignuðust saman þrjú börn en skildu 1983.

Guðrún vann sem deildarstjóri félagsmála- og upplýsingadeildar Tryggingastofnunar ríkisins 1973-1980. Hún sat í stjórn BSRB 1972-1978, var borgarfulltrúi Alþýðubandalagsins í Reykjavík 1978-1982 og ritari þess 1977-1983. Hún var kosin alþingismaður Alþýðubandalagsins frá 1979-1995. Hún var forseti sameinaðs Alþingis 1988-1991 og var fulltrúi í Norðurlandaráði 1983-1988.

Verk 
Guðrún skrifaði fjölmargar bækur, aðallega ætlaðar börnum og unglingum, og náðu margar þeirra miklum vinsældum á Íslandi. Fyrsta bók hennar snerist um uppátækjasömu tvíburana Jón Odd og Jón Bjarna. Bækurnar um tvíburana urðu þrjár talsins og árið 1981 kom kvikmyndin Jón Oddur og Jón Bjarni út í leikstjórn Þráins Bertelssonar.

Ritstíll Guðrúnar þykir einkennast af virðingu fyrir ungum lesendum sínum ásamt því að sýna spaugilegar hliðar á flestum málum. Bækur hennar þykja bera með sér góðan boðskap.

Margar bækur hennar hafa verið þýddar á erlend tungumál og hafa hlotið góða dóma.

Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands hefur nefnt að Guðrún sé hin íslenska Astrid Lindgren og Tove Jansson, bækur hennar séu „með boðskap en líka fullar af lífi og fjöri“.

Barnabækur 
 Þríleikurinn Jón Oddur og Jón Bjarni:
 1974 – Jón Oddur og Jón Bjarni
 1975 – Meira af Jóni Oddi og Jóni Bjarna
 1980 – Enn af Jóni Oddi og Jóni Bjarna
 1976 – Í afahúsi
 1977 – Páll Vilhjálmsson
 1979 – Óvitar
 Þríleikurinn Sitji guðs englar:
 1983 – Sitji guðs englar
 1986 – Saman í hring
 1987 – Sænginni yfir minni
 1990 – Undan illgresinu, hlaut Norrænu barnabókaverðlaunin 1992
 1993 – Litlu greyin
 Þríleikurinn Ekkert að þakka:
 1995 – Ekkert að þakka!
 1996 – Ekkert að marka!
 1998 – Aldrei að vita!
 Þríleikurinn Öðruvisi dagar:
 2003 – Öðruvísi dagar
 2004 – Öðruvísi fjölskylda
 2006 – Öðruvísi saga
 2008 – Bara gaman
 2010 – Lítil saga um latan unga

Myndabækur 
 1981 – Ástarsaga úr fjöllunum, myndskreytingar eftir Brian Pilkington
 1985 – Gunnhildur og Glói
 1990 – Nú heitir hann bara Pétur
 1992 – Velkominn heim Hannibal Hansson
 1997 – Englajól
 1999 – Handagúndavél og ekkert minna

Skáldsögur 
 2000 – Oddaflug

Leikrit 
 1979 – Óvitar
 1997 – Hjartans mál
 2001 – Skuggaleikur

Kvikmyndir eftir verkum hennar 
 1981 –  Jón Oddur og Jón Bjarni

Verðlaun og viðurkenningar
 1975 – Barnabókaverðlaun fræðsluráðs Reykjavíkur fyrir bókina Jón Oddur og Jón Bjarni
 1980 – Verðlaun úr Thorbjörn Egner sjóðnum fyrir bókina Óvitar
 1988 – Viðurkenning Barna og bóka Íslandsdeildar  fyrir bókina Sænginni yfir minni
1991 - Stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
 1992 – Norrænu barnabókaverðlaunin fyrir bókina Undan illgresinu
 1993 – Rithöfundasjóður Ríkisútvarpsins
 1994 – Barnabókaverðlaun skólamálaráðs Reykjavíkur fyrir bókina Litlu greyin
 1999 – Viðurkenning Barna og bóka Íslandsdeildar IBBY
 2005 – Bókaverðlaun barnanna fyrir bókina Öðruvísi fjölskylda
 2005 – Verðlaun Jónasar Hallgrímssonar fyrir framlag sitt til íslenskrar tungu
 2006 – Bókmenntaverðlaun starfsfólk bókaverslana fyrir bókina Öðruvísi saga (sem besta íslenska barnabókin)
 2007 – Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur
 2015 – Menningarverðlaun DV, heiðursverðlaun
 2017 – Útnefning sem borgarlistamaður Reykjavíkurborgar, heiðursviðurkenning
2018 – Sögusteinninn, heiðursverðlaun IBBY

Tilnefningar 
 1987 – Norrænu barnabókaverðlunin fyrir bækurnar Sitji guðs englar og Saman í hring
 1988 – 
 1985 – Norrænu barnabókaverðlunin fyrir bókina Sitji guðs englar
 1988 – Norrænu barnabókaverðlunin fyrir þríleikinn Sitji guðs englar
 1991 – Norrænu barnabókaverðlunin fyrir þríleikinn Sitji guðs englar
 2004 – Íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir bókina Öðruvísi fjölskylda
 2005 –  fyrir rithöfundaferil sinn

Tilvísanir

Tenglar
Æviágrip á vef Alþingis
Ferilskrá á vef Samtaka íslenskra barna- og unglingabókahöfunda
Ferilskrá á vef Eddu útgáfufyrirtækis
Umfjöllun á Rithöfundavef Íslands
Guðrún Helgadóttir á Bókmenntavefnum

Íslenskir rithöfundar
Fyrrum Alþingismenn
Þingmenn Alþýðubandalagsins
Alþingiskonur
Borgarfulltrúar Alþýðubandalagsins
Íslenskar stjórnmálakonur
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Íslenskir barnabókahöfundar
Íslenskir kvenrithöfundar
Forsetar Alþingis
Handhafar Norrænu barnabókaverðlaunanna

Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu