alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sjóminjasafnið í Laboe

Sjóminjasafnið í Laboe er safn við austurmörk Kílar í Þýskalandi. Þar má sjá stóran minnisvarða um þýska flotann, kafbát sem hægt er að príla inn í og ýmislegt annað.

Minnisvarði 
Minnisvarðinn í Laboe er 72 metra hár innangengur turn. Turninn var reistur 1936 og vígður af Adolf Hitler og aðmírálnum Adolf von Trotha. Minnisvarðinn er til minningar um fallna hermenn heimstyrjaldarinanr fyrri. Seinna meir var ákveðið að minnisvarðinn skuli einnig vera til minningar um fallna sjóliða í heimstyrjöldinni síðari. 1954 var enn ákveðið að minnisvarðinn skuli einnig vera til minningar um alla sjómenn sem drukknað hafa alls staðar í heiminum. Á jarðhæð inni í minnisvarðanum er salur með minnisbók um fallna sjóliða þýska sjóhersins, en þeir eru samtals 63.686. Þar er einnig fánasafn með þýskum stríðsfánum. Hægt er að komast upp í útsýnispall, annað hvort með lyftu eða með að ganga upp 341 þrep. Minnisvarðinn er mjög vinsæll viðkomustaður ferðamanna. Síðan byrjað var að telja gesti 1954 hafa 14 milljón manns gengir þar inn. Minnisvarðinn sést eins og sjómerki frá Kílarflóa og virðist ásýndum sem stefni á víkingaskipi. Skip sem sigla framhjá heiðra enn í dag minnisvarðann. Fyrir framan minnisvarðann er lítil bygging sem hýsir sögu þýska sjóhersins.

U 995 

Við hliðina á minnisvarðanum er kafbátur á þurru landi. Hér er um U 995 úr heimstyrjöldinni síðari að ræða, sem orðinn er að safni. Kafbáturinn var smíðaður 1943 í Hamborg. Ári seinna fór hann í fyrstu árásarferð sína en hann fór alls í 9 ferðir meðan stríðið stóð yfir, oftast frá Noregi. Í stríðslok lá kafbáturinn í slipp í Noregi. Norðmenn yfirtóku þá bátinn, sem notuðu hann sem skólabát. Árið 1965 skiluðu Norðmenn kafbátnum til Þýskalands. Reyndar borguðu Þjóðverjar eina mörk fyrir, sem táknrænt verð. 1972 var kafbáturinn settur á þurrt land í Laboe og er opinn almenningi. U 995 er einn af 5 þýskum kafbátum sem enn eru til. Allir aðrir sukku eða voru teknir í sundur.

Skipsskrúfa 

Við hliðina á minnisvarðanum er stór og mikil skipsskrúfa til sýnis. Hún er úr þýska herskipinu Prinz Eugen, sem var eina stóra þýska herskipið sem ekki sökk í stríðinu. Í stríðslok notuðu Bandaríkjamenn skipið fyrir kjarnorkutilraunir á Bikini-eyjum í Kyrrahafi, þar sem það valt að lokum og sökk í einu kóralrifinu. Þrjár skipsskrúfur stóðu hins vegar upp úr. 1978 fengu Þjóðverjar eina skipsskrúfuna afhenta og var hún flutt á sjóminjasafnið í Laboe.

Heimildir 
 
 

Söfn
Forsæti Ráðs Evrópusambandsins

Forsæti Ráðs Evrópusambandsins  færist á milli aðildarríkja Evrópusambandsins (ESB) á sex mánaða fresti. Í því felst ábyrgð á fundarstjórn og skipulagi fyrir Ráð Evrópusambandsins. Portúgal fer með forsætið um þessar mundir.

Tilvísanir

Tengill 
 Vefur forsætis Svíþjóðar 

Evrópusambandið
Fjórfrelsi

Fjórfrelsi er hugtak sem vísar til frelsis til flutninga 1) fólks, 2) varnings, 3) þjónustu og 4) fjármagns innan Evrópska efnahagssvæðisins (EES), innri markaðar Evrópusambandsins (ESB) og Íslands, Liechtenstein og Noregs fyrir ríkisborgara Evrópu eða þessara ríkja. Með fjórfrelsinu geta framleiðsluþættir ferðast um tiltölulega hindrunarlaust innan þessa svæðis og samkvæmt kenningunni um hlutfallslega yfirburði myndi slík opin samkeppni leiða til aukinnar stærðarhagkvæmni, sérhæfingar og hagnýtingar.

Tengill 
 Innri markaður Evrópusambandsins (á ensku)

Hagfræði
Evrópusambandið
Leptín

Leptín er hormón sem stýrir matarlyst. Það myndast í fituvef og er seytt þaðan í blóðrás og berst til frumna annars staðar í líkamanum og hefur áhrif á þær. Leptín berst m.a. til undirstúku heilans og setur af stað efnaferli sem dregur úr matarlyst og veldur þar með minni neyslu en hraða einnig bruna og þar með orkunotkun. Á meðan megrun veldur bæði minni fitu- og vöðvamassa þá eru áhrif leptín eingöngu á fituvef þannig að fitusundrun örvast en hefur ekki sjáanleg áhrif á vöðvavef.

Gerð
Leptín er sem sagt vatnsleysanlegt próteinhormón með það hlutverk að stýra orkuinntöku. Leptín er framleitt af fituvef líkamanns en vísindamenn eru aðeins nýlega farnir að telja fituvef til innkirtlakerfis. Fituvefur líkamanns og seytifrumur meltingarkerfis (e. gastric chief cells og P/D1) framleiða leptín og seyta því út í blóðið. Þaðan berst það svo til undirstúku þar sem markfrumur þess eru. Hlutverk leptíns er að stýra orkuinntöku með því að vinna gegn hungurtilfinningu.

Virkni
Leptín vinnur gegn matarlyst á þrjá vegu. Í fyrsta lagi vinnur leptín gegn áhrifum taugapeptíðs Y (e. neuropeptide Y) með því að bindast taugapeptíðs Y taugum og þar af leiðandi kemur það í veg fyrir að taugaboðefnin bindast taugunum og vinnur þannig gegn svengd. Í öðru lagi vinnur leptín gegn áhrifum anandamíðis sem er taugaboðefni sem, eins og taugapeptíð Y, eykur matarlyst. Virkni anandamíð hefur ekki verið fullkomnlega rannsökuð en vitað er m.a. að það tengist sömu viðtökum og THC. Anandamíð getur einnig skert skammtímaminni. Í þriðja lagi þá ýtir leptín undir myndun alpha-melanósortíns (e. α-MSH)  sem er prótín hormón. Alpha-melanósortín stýrir fyrst og fremst myndun melaníns og þar með lit húðar, hárs og nagla. Þrátt fyrir nafnið þá bælir það einnig niður svengd með virkjun 4. melanósortínmóttaka (MC-4).[8] MC4R genið, sem segir til um gerð MC-4 móttaka, getur gallað stýrt offitu. Í músum, og hugsanlega einnig í mönnum, bregst 3. melanósortínmóttaki (MC-3) enn fremur við alpha-melanósortíni  með aukinni brennslu og hitun.

Offita
Offeitt fólk skortir almennt ekki leptín. Heldur er það orðið illnæmt fyrir því miklu magni leptíns sem er í blóði þeirra. Þessu veldur mataræði, og líklega langvarandi ofmagn leptíns. Inntaka leptíns er því skammvinn hjálp. Líkaminn venst einfaldlega hærra leptínstigi; hann verður þeim mun illnæmari.
Eitt mataræði sem deyfir næmi fyrir leptíni er stórfenglegt ofát á eplum.

Heimildir 

 Hreyfiöfl svengdarinnar (doktor.is)
 
 Wikisíða um Leptín á TitanPad

Lífefnafræði
Boðefni
Sameiginleg landbúnaðarstefna Evrópusambandsins

Sameiginleg landbúnaðarstefna Evrópusambandsins er kerfi niðurgreiðslna til landbúnaðargeira aðildarríkja Evrópusambandsins (ESB). Sem hlutfall af útgjöldum ESB nam sameiginlega landbúnaðarstefnan 48% eða €49,8 milljarðar árið 2006 (aukning um €1,3 milljarð frá 2005). Markmið sameiginlegu landbúnaðarstefnunnar er að sjá til þess að bændur og aðrir þeir sem vinna í landbúnaði hljóti mannsæmandi laun. Sameiginlega landbúnaðarstefnan er eitt elsta verkefni ESB en það var fyrst stofnað til þess að frumkvæði Frakka á sjötta áratug 20. aldar. Stefnan hefur víða verið gagnrýnd fyrir að stuðla að offramleiðslu og slæmri nýtingu. Stærð og umfang kerfisins verður til þess að eftirlit er erfitt og spilling og misnotkun eru algeng.

Tilvísanir

Tenglar 
 Um landbúnað á vef ESB
 farmsubsidy.org Gagnagrunur með upplýsingar um viðtakendur niðurgreiðslna sameiginlega landbúnaðarstefnunnar
 Um sameiginlegu landbúnaðarstefnuna European Navigator

Evrópusambandið
Landbúnaður
Óðinstorg

Óðinstorg er lítið torg á gatnamótum Þórsgötu, Týsgötu, Óðinsgötu og Spítalastígs í miðborg Reykjavíkur. Við Óðinstorg standa meðal annars Hótel Óðinsvé, veitingastaðurinn Snaps, og Norræna félagið.

Torgið var upphaflega byggingalóð sem bæjarstjórn Reykjavíkur keypti af eigandanum árið 1906 til að gera þar torg, en lóðin þótti mjög óhrjáleg. Eftir breytinguna voru nokkrar verslanir stofnaðar við torgið, meðal annars mjólkurbúð og skóbúð, og þar var settur upp auglýsingaturn. Fisksalar voru með söluvagna á Óðinstorgi um tíma, en þá þótti hentugt að selja fisk í nágrenni við mjólkurbúðir þar sem húsmæður versluðu reglulega. Fljótlega eftir að bifreiðar tóku að sjást á götum borgarinnar var farið að nota torgið sem óskipulegt bílastæði og 1949 var það skipulagt sem slíkt. 

Árið 2000 kom fram sú tillaga frá Evu Maríu Jónsdóttur, dagskrárgerðarkonu og fulltrúa íbúa í Miðborgarstjórn, að endurheimta eða gera þrjú smátorg á Skólavörðuholti; Óðinstorg, „Freyjutorg“ (á mótum Freyjugötu, Óðinsgötu og Bjargarstígs) og „Baldurstorg“ (á mótum Baldursgötu, Óðinsgötu og Nönnugötu) en bílum var oft lagt óskipulega á þessum tveimur síðarnefndu gatnamótum. Þessar framkvæmdir voru samþykktar í umhverfis- og skipulagsráði árið 2008. Árið 2010 var síðastnefndu gatnamótunum breytt í lítið torg og vistgötu með blómakerjum og bekkjum og 2018 var Freyjutorg búið til með niðurfelldum sorpgámum, bekkjum og lýsingu. Árið eftir hófust framkvæmdir við Óðinstorg sem var opnað í nýrri mynd árið 2020.

Torg í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Frumefni í flokki 11

Frumefni í flokki 11 í lotukerfinu eru fjórir hliðarmálmar, en þrjá þeirra er algengt að nota í myntir. Þessir málmar eru því stundum kallaðir myntmálmar. Þetta eru kopar, silfur, gull og röntgenín sem er óstöðugt geislavirkt tilbúið efni. Fyrir utan röntgenín koma allir þessir málmar fyrir hreinir í náttúrunni og hafa þekkst frá forsögulegum tíma. Þessir málmar eru tiltölulega stöðugir og ónæmir fyrir tæringu og leiða vel rafmagn.

Hliðarmálmar
Efnaflokkar
Röntgenín

Röntgenín (eftir Wilhelm Conrad Röntgen) er tilbúið geislavirkt frumefni með efnatáknið Rg og sætistöluna 111. Þetta efni var fyrst búið til á GSI Helmholtz-þungjónarannsóknarstofnuninni í Darmstadt, Þýskalandi árið 1994. Síðari tilraunir sama rannsóknarhóps hafa staðfest tilvist efnisins. Stöðugasta samsæta þess er 280Rg með helmingunartímann ~4 sekúndur.

Hliðarmálmar
Gerviefni
Meinhaddur

Meinhaddur (fræðiheiti Brevoortia tyrannus) er fiskur af síldaætt. Hann er mikið notaður í bræðslu. Meinhaddur lifir á plöntusvifi og getur fullvaxinn fiskur síað allt að fjögur gallon af vatni á mínútu. Meinhaddur hreinsar sjó með að sía hann og stórar torfur af meinhaddi halda þörungablóma í skefjum. Fiskurinn er mikilvægur í vistkerfi sjávar því margir fiskar lifa á honum og hann heldur þörungamengun í skefjum. Meinhaddur hefur verið í miklu magni í Norður-Atlantshafi og heldur fiskurinn sig í stórum torfum sem geta verið 40 km langar. 

Meinhaddur er vinsæll til beitu. Einkenni meinhadds er að fiskurinn rotnar hratt eftir að hann hefur verið veiddur og er hann því aðallega nýttur til bræðslu þ.e. í fiskimjöl, lýsi og áburðar. Fiskurinn framleiðir Omega 3 fitusýrur sem eru nýttar af þeim fiskum sem á honum lifa. 

Möguleikar eru á að nota meinhadd til efnaiðnaðar því við vinnslu fisksins þá má einangra úr vinnsluvatninu yfirborðsvirkt prótein sem er öflugt bindiefni og bleytiefni og því gott til notkunar í lágum styrk. Þetta prótein er er virkt á svæðum milli olíu og vatns og er umhverfisvænt (niðurbrjótanlegt).

Heimild 

 A Fish Oil Story New York Times 16. desember 2009
síldfiskar
Rauðisandur

Rauðisandur eða Rauðasandur er byggðarlag í Vestur-Barðastrandarsýslu og liggur frá Skorarhlíðum út að Látrabjargi. Undirlendið er fremur mjótt og upp frá því rísa fjöll með bröttum hlíðum og háum hömrum. Allmikið sjávarlón, Bæjarvaðall, sker sveitina í sundur og út frá því liggur langt og mjótt lón til vesturs, en framan við það er rif úr rauðgulum skeljasandi og er nokkuð víst að sveitin dregur nafn af sandinum, þótt í Landnámabók segi að Ármóður rauði Þorbjarnarson hafi numið land á Rauðasandi. 

Rauðisandur er rauður á litinn út af skeljum af hörpudiski.  

Sveitin er grösug og veðursæl og var áður þéttbýl en nú hefur bæjum í byggð fækkað mjög. Helsta höfuðbólið er Saurbær eða Bær. Þar bjuggu ýmsir höfðingjar fyrr á öldum og á 16. og 17. öld var Saurbær sýslumannssetur. Annar þekktur bær á Rauðasandi er eyðibýlið Sjöundá, þar sem hryllileg morð voru framin í byrjun 19. aldar.

Umhverfisstofnun stefnir að því að friðlýsa í áföngum Rauðasand, ásamt Látrabjargi.

Tilvísandir
Rauðisandur
Vestur-Barðastrandarsýsla
Augnsíld

Augnsíld (fræðiheiti Alosa fallax) er fiskur af síldaætt.

Síldaætt
Maísíld

Maísíld (fræðiheiti Alosa alosa) er fiskur af síldaætt.

Tilvísanir 

Síldaætt

Síldfiskar
Frumlífsöld

Frumlífsöld er jarðsögulegt tímabil sem hófst fyrir 2500 milljónum ára og lauk fyrir 542,0±1,0 milljónum ára. Það nær yfir tímann áður en lífverum tók að fjölga mikið á jörðinni. Þetta er elsta tímabil jarðsögunnar að undanskilinni upphafsöld en saman nefnast þessar tvær aldir forkambríumtímabilið. Tímabilið skiptist í fornfrumlífsöld, miðfrumlífsöld og nýfrumlífsöld.

Einn mikilvægasti atburðurinn sem átti sér stað á frumlífsöld var súrefnisbyltingin þegar óbundið súrefni safnaðist fyrir lofthjúpi jarðar á miðfrumlífsöld. Þetta súrefni varð síðan grundvöllurinn fyrir mikla útþenslu lífríkis jarðar.

Tenglar
Eósentímabilið

Eósentímabilið er jarðsögulegt tímabil sem nær frá því fyrir 55,8 ± 0,2 milljón árum þar til fyrir 33,9 ± 0,1 milljón árum síðan. Það er annar hluti paleógentímabilsins sem aftur er hluti af nýlífsöld. Sjávarstaða var lág. Spendýrin blómstruðu og ýmsir smávaxnir forverar margra nútímategunda komu fram svo sem kattardýr, hestar og fílar. Upphaf tímabilsins er miðað við þessi nútímaspendýr en lok þess miðast við umskiptin miklu þegar miklar breytingar urðu á dýralífi í Evrópu, hugsanlega vegna nokkurra loftsteina sem lentu í Síberíu og þar sem nú er Chesapeake-flói í Norður-Ameríku.

Jarðsöguleg tímabil
Plíósen

Plíósen er tímabil í jarðsögunni fyrir 2,588-5,322 milljón árum og var það síðasta af fimm tímabilum tertíertímabilsins. Á plíósen hélt Alpafelling áfram að þróast. Jarðlög eru einkum storkubergs- og ferskvatnsmyndanir sem eru til marks um lækkandi sjávarstöðu. Landbrú myndaðist milli Suður- og Norður-Ameríku. Spendýr þróuðust og urðu ríkjandi. Apar sem líkjast mönnum komu fram.

Jarðlög frá plíósen finnast allvíða á Íslandi. Tjörneslögin eru þekktust þeirra. Dæmi um fjöll frá plíósen eru Akrafjall og Skarðsheiði. Loftslag fór kólnandi á síðari hluta plíósen enda var þá ísöldin (pleistósen) á næsta leiti. 

Jarðsöguleg tímabil
Plíósen
Oddur Gíslason

Oddur Gíslason (1740 – 2. október 1786) var prestur á Miklabæ í Blönduhlíð og er þekktur fyrir þjóðsögur sem urðu til eftir að hann hvarf með dularfullum hætti.

Oddur var sonur Gísla Magnússonar biskups á Hólum og konu hans, Ingibjargar Sigurðardóttur. Hann var stúdent frá Hólaskóla og lauk síðan guðfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla. Hann varð prestur á Miklabæ 1768. Þá var hann ókvæntur en tók sér ráðskonu sem Solveig hét og var ættuð úr Fljótum, en föðurnafn hennar er óþekkt. Séra Oddur bjó í mörg ár með ráðskonunni og hún mun hafa orðið ástfangin af honum, enda var hann að sögn fríður sýnum, hraustur og karlmannlegur, vel stæður og vel ættaður. Hvort sem eitthvað var á milli þeirra eða ekki kvæntist séra Oddur ekki Solveigu, heldur fór hann vorið 1777 og bað Guðrúnar, dóttur séra Jóns Sveinssonar í Goðdölum. Giftust þau stuttu síðar og Guðrún flutti að Miklabæ. Við það varð Solveig sinnisveik og reyndi hvað eftir annað að fyrirfara sér. Það tókst henni að lokum 11. apríl 1778, er hún skar sig á háls. Hún var jarðsett utan kirkjugarðs eins og þá var gert við þá sem förguðu sér sjálfir. Virðast fljótt hafa farið á kreik sögur um að Solveig lægi ekki kyrr í gröfinni.

Það var svo átta árum seinna, 1. október 1786, að séra Oddur fór og messaði í Silfrastaðakirkju en skilaði sér aldrei aftur úr þeirri ferð. Hann kom við á Víðivöllum hjá Vigfúsi Scheving sýslumanni, en þaðan er aðeins rúmur kílómetri að Miklabæ, og reið þaðan einn í myrkri seint um kvöld og mun hafa verið nokkuð ölvaður. Sögur segja að heimilisfólki á Miklabæ hafi heyrst einhver koma á glugga og að Gísli, barnungur sonur prests, hafi verið sendur fram að opna fyrir föður sínum en hann annaðhvort engan séð eða ekki þorað að opna. En þegar komið var út um morguninn stóð hestur prestsins skammt frá bænum en hann sást hvergi. Tugir manna leituðu prests dögum saman en hann fannst ekki.

Miklar þjóðsögur urðu til um hvarf séra Odds og var sagt að Solveig hefði dregið hann (og í sumum útgáfum sögunnar jafnvel hestinn einnig) ofan í gröf sína. Einnig komst á kreik orðrómur um að prestinum hefði verið ráðinn bani af mönnum en ekki draug og var sjálfur sýslumaðurinn nefndur til. En í bréfi sem skrifað er 1789 kemur fram að lík séra Odds hafði fundist þá um vorið í læknum Gegni fyrir neðan bæinn. Sú frétt, ef rétt er, virðist þó hafa farið fremur leynt, ef til vill til vegna þess að allt benti þá til að prestur hefði fyrirfarið sér, sem þýddi að hann átti ekki rétt á legstað í kirkjugarði og eignir hans skyldu falla til konungs. Svo mikið er víst að nokkrum áratugum síðar voru flestir Skagfirðingar sannfærðir um að líkið hefði aldrei fundist og hlyti að liggja í gröfinni hjá Solveigu. En þegar bein sem talin voru úr Solveigu voru grafin upp 1914, flutt að Glaumbæ og jarðsett þar (1937), þá var þar ekkert óeðlilegt að finna.

Einar Benediktsson skáld orti kvæðið Hvarf séra Odds frá Miklabæ út frá þjóðsögunni um Odd og Miklabæjar-Solveigu.

Heimild 
 Sölvi Sveinsson: Af Solveigu og séra Oddi. Skagfirðingabók 15, Rvík 1986:69–127.
 

Akrahreppur
Íslenskar þjóðsögur
Íslenskir prestar
Húsfriðunarnefnd ríkisins

Húsfriðunarnefnd ríkisins er íslensk nefnd sem vinnur að friðun húsa með menningarsögulegt eða listrænt gildi. Menntamálaráðherra ákveður friðun eða brottfall friðunar að fengnum tillögum húsafriðunarnefndar ríkisins. 

Í húsafriðunarnefnd eiga sæti fimm men. Menntamálaráðherra skipar fjóra menn til fimm ára í senn, tvo samkvæmt tilnefningu þjóðminjaráðs, einn samkvæmt tilnefninugu Arkitektafélags Íslands og einn samkvæmt tilnefningu Sambands íslenskra sveitarfélaga, en auk þeirra á þjóðminjavörður sæti í nefndinni. Menntamálaráðherra skipar formann úr hópi nefndarmanna. 

Hlutverk húsfriðunarnefndar ríkisins er að stuðla að varðveislu byggingararfs þjóðarinnar í umboði þjóðminjaráðs, að meta hvaða hús sé ráðlegt að friða hverju sinni og gera um það tillögur til ráðherra. Nefndin skal hafa samráð við minjavörð þegar fjallað er um hús eða mannvirki a því svæði sem hann hefur umsjón með. Einnig úthlutar húsfriðunarnefnd ríkisins styrkjum úr húsfriðunarsjóði.

Tenglar 
 Heimasíða Húsafriðunarnefndar ríkisins 

Íslenskar ríkisstofnanir
Óeirðir

Óeirðir eru borgaralegar óspektir, oft í tengslum við mótmæli fólks gegn aðgerðum yfirvalda, stofnana eða stórfyrirtækis þar sem mótmælin fara úr böndunum. Oft þarf lögregla þá að loka götum, reyna að sundra hópum fólks, notast við kylfur, rafbyssur, óeirðarskyldi eða skjóta gúmmíkúlum, jafnvel föstum skotum eða nota öflugar vatnsbyssur af þaki tankbíla til að sprauta út yfir mannsfjöldann og/eða reyna að dreifa honum með táragasi.

Á Íslandi geta óeirðir varðað refsingu bæði samkvæmt lögreglusamþykktum og hegningarlögum. Í lögreglusamþykktum er kveðið svo á að uppþot, áflog, óspektir eða önnur háttsemi sem raskar allsherjarreglum megi ekki eiga sér stað á almannafæri og menn megi ekki þyrpast þar saman ef það truflar umferð eða veldur vegfarendum öðrum óþægindum. Slík háttsemi varðar sektum, nema ef um alvarleg brot sé að ræða, þá er hægt að dæma fólk til fangelsisvistar.

Tengt efni 
 Aðgerðastefna
 Borgaraleg óhlýðni
 Beinar aðgerðir
 Listi yfir mótmæli og óeirðir á Íslandi
 Mótmæli

Aðgerðastefna
Mótmæli
Ár byssunnar

Ár byssunnar (enska: Year of the Gun) er bandarísk spennumynd eftir John Frankenheimer frá 1991 með Andrew McCarthy, Sharon Stone og Valeria Golino í aðalhlutverkum. Myndin er gerð eftir samnefndri skáldsögu Michael Mewshaw frá 1983. Myndin gerist árið 1978 og fjallar öðrum þræði um ránið á Aldo Moro og blýárin á Ítalíu.

Bandarískar kvikmyndir
Ráðhúsið í Lübeck

Ráðhúsið í Lübeck (eða Ráðhúsið í Lýbiku) er meðal stærstu og merkustu gotneskra ráðhúsbygginga í Þýskalandi. Það stendur í miðborginni nálægt Maríukirkjunni. Vinkill byggingarinnar myndar aðalmarkaðstorgið. Húsið er á heimsminjaskrá UNESCO, ásamt stórum hluta miðborgarinnar.

Saga ráðhússins 
Þegar Lübeck varð að fríborg í þýska ríkinu 1226, var ákveðið að reisa nýtt ráðhús, sæmandi fyrir borgina. Elsti hlutinn var í byggingu út öldina og var vígður 1308. Það er suðurálman, sem er gerð úr brenndum svörtum tígulsteinum. Við uppgang borgarinnar á tímum Hansasambandsins var næstu álmu bætt við. Það var byggingin með tígulsteinaveggnum, götunum og turnunum og var vígt 1435. Síðla á 16. öld var svo hvíta húsinu með súlnagöngunum bætt við. Ráðhúsið var þá þegar orðið eitt það stærsta í Evrópu. Feneysku tröppurnar á austurhlið ráðhússins voru smíðaðar 1594. Þær eyðilögðust að mestu í loftárásum 1942 og eru ekki lengur í notkun í dag. Ráðhús þetta er enn í notkun sem ráðhús Lübeck.

Lübeck
Sörla þáttur

Sörla þáttur er einn af Íslendingaþáttum og er stuttur innskotskafli í Ljósvetninga sögu. Þar segir frá kvonbænum Sörla sem var sonur Brodd-Helga Þorgilssonar, en hann er ein af aðalsögupersónunum í Vopnfirðinga sögu. Varast ber að rugla Sörla þætti við Sörla þátt eða Héðins sögu og Högna, en sá þáttur tilheyrir Fornaldarsögum Norðurlanda. 

Sörli fylgdi Guðmundi ríka Eyjólfssyni á Möðruvöllum í Eyjafirði heim af þingi eitt árið en Guðmundur var vanur að taka til sín göfugra manna syni um tíma. Sörli vann fyrir hann og dvaldist á Möðruvöllum eitt ár. Þar kynntist hann Þórdísi dóttur Guðmundar og fór vel á með þeim. Guðmundi líkaði það ekki og kom Þuríði fyrir hjá Einari Þveræingi bróður sínum en Sörli hélt áfram að heimsækja hana þangað. Á þingi um sumarið kom Sörli að máli við Einar Þveræing og bað hann að biðja Guðmund um hönd Þórdísar fyrir sig. Einar gerði það en Guðmundur neitaði og bar fyrir sig orðróm sem hafði gengið um kynni þeirra Sörla og Þórdísar. Einar ráðlagði Sörla þá að fá Þórarin Nefjólfsson, góðvin Guðmundar, sem milligöngumann og tókst Þórarni að tala Guðmund til svo að hann samþykkti ráðahaginn. 

Sörli og Þórdís bjuggu á Valþjófsstöðum í Fljótsdal. Þau eignuðust synina Einar og Brodda.

Þótt það sé óskylt sjálfum þættinum má nefna að Sörli kemur við Njáls sögu þegar Flosi leitar sér liðsinnis eftir brennu til þings. Hann ríður austur og norður og hittir Sörla en hann svarar svo að hann vilji áður vita hug Guðmundar ríka en þá svarar Flosi „Finn ek þat á svörum þínum at þú hefir kvánríki“ og fékk hann þar engan stuðning en þó hafði áður Hallbjörn er átti Oddnýju systur Sörla lofað honum fullum stuðningi. Svo fór enda að á þingi studdi Guðmundur Kára og Mörð Valgarðsson og þá félaga.

Tenglar 
 Sörla þáttur; af Snerpu.is 

Íslendingaþættir
Vogaskóli

Vogaskóli er grunnskóli í Reykjavík. Hann telst vera í Laugardalshverfinu. Í skólanum eru um 350 nemendur, þar af eru um 140 á unglingastigi. Skólastjóri Vogaskóla er Jónína Emilsdóttir.
Einar Sveinsson hannað skóla.

Tenglar 
 Heimasíða Vogaskóla

Síður sem þurfa hnit
Orrustan við Somme

Orrustan við Somme (franska: Bataille de la Somme) var orrusta í fyrri heimsstyrjöldinni sem hófst 1. júlí 1916 og stóð fram til 18. nóvember sama ár í Somme-sýslu, Frakklandi, við bakka Somme-fljótsins. Orrustan fólst í árásarstríði Breta og Frakka á hendur Þjóðverjum, en þeir höfðu hernumið stóra hluta af Frakklandi eftir að þeir réðust inn í landið í ágúst 1914. Orrustan við Somme var einn blóðugasti bardagi fyrri heimsstyrjaldarinnar, en þegar styrjöldin hafði fjarað út að hausti 1916 lágu fleiri en 1,5 miljón manna í valnum. Orrustan við Somme er meðal blóðugustu bardaga mannkynssögunnar.

Tenglar 

 Útrýming án atómsprengja; grein í Tímanum 1961

Somme
1916