alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Taxus globosa

{{taxobox
| image = Taxus globosa foliage.jpg
| status = EN

| status_ref = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. globosa
| binomial= Taxus globosa
| binomial_authority = Schltdl.
}}Taxus globosa, eða Mexíkóýr', er sígrænn runni og ein af 8 megintegundum ýviðar. Mexíkóýviður er sjaldgæf tegund, aðeins þekktur frá fáum stöðum í austur  Mexíkó, Guatemala, El Salvador og Hondúras, og er skráður sem tegund í útrýmingarhættu. Hann verður að jafnaði um 4.6m. Hann er með stórar, oddhvassar, ljósgrænar barrnálar sem vaxa í röð sitthvoru megin á sprotunum.

Það eru margar áætlanir um að framleiða Paclitaxel (krabbameinslyf) kring um heiminn, en mexíkóýr hefur ekki verið rannsakaður vel vegna lágs innihalds af  Taxol (Bringi et al., 1995)  í in vitro'' plöntufrumuræktun.

Tilvísanir

Ýviðarætt
Barrtré
Kanadaýr

{{taxobox
| image = Taxus canadensis drawing.png
| status = LC

| status_ref = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. canadensis
| binomial = Taxus canadensis
| binomial_authority = Marshall
| range_map = Taxus canadensis range map.png
| range_map_caption = Útbreiðsla T. canadensis
| synonyms_ref =
| synonyms =
Taxus baccata var. minor 
Taxus procumbens 
Taxus baccata var. procumbens 
Taxus baccata var. adpressa 
Taxus baccata var. canadensis 
Taxus minor 
Taxus baccata subsp. canadensis 
Taxus canadensis var. adpressa 
Taxus canadensis var. minor 
}}Kanadaýr''' (fræðiheiti: Taxus canadensis) er barrtré frá mið- og austurhluta Norður-Ameríku sem vex í mýrlendum skógum, giljum, árbökkum og við vötn.

Mest allt útbreiðslusvæði hans er norðan við Ohio-á. Hann finnst hinsvegar á stöku stað (ísaldarleifar) í Appalasíufjöllum. Suðlægastu fundarstaðirnir eru í Ashe og Watauga sýslum í Norður-Karólínu.

Þetta er vanalega flatur runni, sjaldan yfir 2,5 m hár. Hann kemur stundum með toppsprota, en aldrei frá hliðargreinum, aðeins frá meginstofni af fræplöntum. Runninn er með þunnan, hreistraðan brúnan börk. Barrið er lensulaga, flatt, dökkgrænt, 1 – 2,5 sm langt og 1 - 2,4 mm breitt, í tvemur flötum röðum sitt hvorum megin á greininni.

Rauður berköngullinn er með stakt fræ. Berin eru étin af fuglum sem skila fræjunum ósködduðum af sér. Karlkönglarnir eru hnattlaga, 3mm í þvermál. Hann er einkynja (annað hvort karl- eða kven-kyns) – ein fárra tegunda í ættkvíslinni.

 Nytjar 
Allir hlutar hans eru eitraðir, nema aldinkjötið, eru eitraðir; hann er hinsvegar talinn minna eitraður en T. baccata. Ættflokkar á útbreiðslusvæðinu hafa notað lítið magn af blöðum í te eða bakstra við ýmsum kvillum, helst gigt. Ýviðargreinar hafa einnig verið notaðar í svitaböðum við gigt. Nútíma náttúrulæknar vilja frekar nota öruggari og virkari jurtir.Taxus canadensis er nú uppskorinn í norður Ontario, Québec og atlantshafsströnd Kanada þar sem plantan er uppspretta efna í krabbameinslyf (taxane). T. canadensis er mun algengari en Taxus brevifolia (Kyrrahafsýr), og hægt er að uppskera barrið af honum á fimm ára fresti án þess að valda plöntunum skaða, í stað þess að taka börkinn og drepa hann.

Algengasta taxanið í T. canadensis er 9-dihydro-13-acetylbaccatin III, sem er hægt að umbreyta í 10-deacetylbaccatin III, notað í framleiðslu á paclitaxel. Tvö önnur taxön hafa verið greind í T. canadensis'', þar á meðal 7β,10β,13α-triacetoxy-5α-(3'-dimethylamino-3'-phenylpropanoyl)oxy-2α-hydroxy-2(3→20)abeotaxa-4(20),11-dien-9-one og 2α,10β-diacetoxy-9α-hydroxy-5α-(3'-dimethylamino-3'-phenylpropanoyl)oxy-3,11-cyclotax-4(20)-en-13-one.

Tilvísanir

Ýviðarætt
Barrtré
Innrásin í Sovétríkin

Innrásin í Sovétríkin eða Barbarossa-aðgerðin (Unternehmen Barbarossa á þýsku) var innrás Öxulveldanna í Sovétríkin þann 22. júní 1941 í seinni heimsstyrjöldinni, og stærsta hernaðaraðgerð allra tíma. Innrásin var gerð því nasistar við stjórn Þýskalands hugðust innlima vesturhluta Sovétríkjanna og nema þar land fyrir Þjóðverja, nota innfædda Slava í nauðungarvinnu fyrir herrekstur Öxulveldanna og  leggja hald á olíu í Kákasus og landbúnaðarbirgðir á landsvæðum Sovétmanna. Barbarossa-aðgerðin var nefnd eftir Friðriki barbarossa, keisara heilaga rómverska ríkisins á 12. öld.

Á árunum í aðdraganda innrásarinnar höfðu Þýskaland og Sovétríkin undirritað ýmsa stjórnmála- og efnahagssáttmála. Miðstjórn þýska hersins hafði engu að síður byrjað að undirbúa innrás í júlí árið 1940 (undir dulnefninu Ottó-aðgerðin), sem Adolf Hitler samþykkti þann 18. desember það ár. Í aðgerðinni réðust um fjórar milljónir hermanna Öxulveldanna, stærsti innrásarher hernaðarsögunnar, inn í vestanverð Sovétríkin yfir 2900 kílómetra víglínu. Auk hermannanna nýtti þýski herinn sér um 600.000 vélknúin farartæki og um 600.000 til 700.000 hesta. 

Þýski herinn vann mikla sigra og hertók marga mikilvægustu efnahagskjarna Sovétríkjanna, sérstaklega í Úkraínu. Báðar stríðandi fylkingar liðu mikið mannfall. Þrátt fyrir þessa sigra var framsókn Öxulveldanna stöðvuð í orrustunni við Moskvu og síðan snúið við í gagnáhlaupi Sovétmanna. Rauði herinn hristi af sér föstustu skot Öxulveldanna og neyddi Þjóðverjana til að heyja þreytistríð. Þýska hernum tókst aldrei aftur að hrinda af stað samstæðu áhlaupi á öllum austurvígstöðvunum. Eftir að Barbarossa-aðgerðin fór út um þúfur skipaði Hitler ýmsar frekari aðgerðir innan Sovétríkjanna en allar mistókust þær.

Barbarossa-aðgerðin markaði þáttaskil hjá þriðja ríkinu. Aðgerðin hóf átökin á austurvígstöðvum seinni heimsstyrjaldarinnar, þar sem fleiri hermenn börðust en á nokkrum öðrum vígstöðvum í mannkynssögunni. Á austurvígstöðvunum voru margar stærstu orrusturnar háðar, mörg verstu voðaverkin unnin og dauðsfallið varð sem hæst hjá bæði Sovétmönnum og Öxulveldunum. Þjóðverjar tóku um fimm milljónir sovéskra hermanna til fanga og neituðu þeim um lágmarksréttindi sem mælt var fyrir um í Genfarsáttmálanum. Flestir stríðsfangarnir sneru aldrei heim á lífi. Nasistarnir sveltu vísvitandi til dauða eða myrtu um 3,3 milljónir fanga og fjölda almennra borgara með „hunguráætluninni“ sem átti að hreinsa burt slavnesku íbúana svo þýskir landnemar gætu sest að í Austur-Evrópu. Auk þess var rúm milljón sovéskra gyðinga myrt af dauðasveitum og í gasklefum nasista í samræmi við helförina.

Tenglar

Tilvísanir

Innrásir
Seinni heimsstyrjöldin
Saga Þýskalands
Saga Sovétríkjanna
Taishō keisari

Taishō keisari (大正天皇) (31. ágúst 1879 – 25. desember 1926) var 123. keisari Japans samkvæmt hefðbundinni talningu og ríkti frá 30. júlí 1912 til dauðadags árið 1926.

Einkanafn keisarans var Yoshihito (嘉仁). Í Japan er sitjandi keisari ávallt kallaður „keisarinn“ en látinn keisari fær annað nafn, sem er einnig nafn tímabilsins sem valdatíð hans spannaði. Þar sem Yoshihito réð á Taishō-tímabilinu er keisarinn eftir dauða sinn þekktur sem Taishō-keisarinn eða Taishō keisari.

Valdatíð
Prinsinn Yoshihito settist á valdastól þann 30. júlí árið 1912 eftir dauða föður síns, Meiji keisara. Sem keisari kom hann sjaldan fyrir almenningsaugu og hélt sig út af fyrir sig. Yoshihito þjáðist af ýmsum taugasjúkdómum og á öðrum áratugnum hafði honum hrakað svo mjög að hann gat varla sinnt almennum skyldum sínum sem þjóðhöfðingi. Eitt af hinum fáu skiptum sem hann birtist opinberlega og átti að flytja ræðu, á opnun japanska þingsins árið 1913, rúllaði hann útprentaðri ræðunni upp í sívalning og horfði á mannfjöldann í gegnum hann eins og með sjónauka. 

Skortur keisarans á persónutöfrum og ræðuhæfni auk geðkvilla hans og annarra bæklana leiddi til þess að virðing fyrir keisaraembættinu beið hnekki og fjöldi manns komst í kast við lögin fyrir að móðga keisarann. Eftir því sem heilsu hans hrakaði hafði keisarinn sífellt minni áhuga á stjórnmálum ríkisins og alkunna varð að embættismenn hans yrðu að taka mikilvægar ákvarðanir fyrir hann. Tveggjaflokkakerfið sem hafði verið að þróast í Japan frá aldamótum náði fullum þroska eftir fyrri heimsstyrjöldina og því var valdatíð Yoshihito stundum kallað „Taishō-lýðræðið“. Vegna óvirkni keisarans færðist pólitískt vald frá hernum til þingsins og borgaralegra stjórnmálaflokka á þessum tíma.

Eftir árið 1918 gat keisarinn ekki lengur birst opinberlega við athafnir hersins eða flotans, árlegar Sjintó-athafnir né jafnvel opnum japanska þingsins. Frá árinu 1919 gegndi keisarinn engu opinberu hlutverki og sonur hans, Hirohito prins, var útnefndur ríkisstjóri til að taka við skyldum hans.

Tilvísanir

Japanskeisarar
Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni
Taxus chinensis

{{taxobox
| image = Taxus chinensis.jpg
| image_caption = Morton Arboretum Acc. 1378-56-2
| status = EN

| status_ref = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. chinensis
| binomial = Taxus chinensis
| binomial_authority = (Rehder & E.H.Wilson) Rehder
| subdivision_ranks = Undirtegundir
| subdivision = Taxus chinensis var. mairei
}}Taxus chinensis' er tegund af ýviði. Hann er stór, sígrænn runni eða tré að 14 metra hár og breiðvaxinn í ræktun, útbreiddur í Kína upp í 900 m hæð. Barrið er allt að 4 sm langt og breiðara en á flestum öðrum ýviðartegundum og endar í smáum og beittum oddi. Undir barrinu eru tvær breiðar, gular loftaugarákir og er það þakið smávægilegum ójöfnum.

Efnið taxifolin finnst í Taxus chinensis var. mairei''. Efnin paclitaxel eða taxol eru framleidd úr því, en þau eru notuð í krabbameinslyf.

Tilvísanir

Ýviðarætt
Barrtré
Blóðskilun

Blóðskilun er þegar blóð er hreinsað með aðstoð gervinýra. Blóðskilun er beitt við sjúkdóma í nýrum. Blóðskilun ferð þannig fram að blóð er leitt út fyrir líkamann um slöngu í gegnum skilunarhylki (gervinýra) með aðstoð vélar og svo skilað aftur til líkamans. Í gervinýranu er himna og um hana eru úrgangsefni, sölt og vökvi fjarlægð úr blóðinu.

Heimildir 

 Blóðskilun (upplýsingabæklingur frá Landspítala Íslands 2003)
 Blóðskilun (doktor.is) 
 Blóðskilun (Læknablaðið 2001, íðorðapistlar)
 Nýrnasjúkdómar og meðferð við þeim (Félag nýrnasjúkra) 
 Bráður nýrnaskaði á Landspítala 2008-2011 og áhættuþættir og afdrif sjúklinga með alvarlegan skaða (Læknablaðið 2013)
 Kostnaðargreining á meðferð við nýrnabilun á lokastigi(Læknablaðið 2009)
 Blóðskilun á Íslandi í 30 ár, Læknablaðið 1999, 85(1):7-8 (höfundar Runólfur Pálsson; Páll Ásmundsson)
Blóð
Lækningar
Taxus floridana

{{taxobox
| image = Taxus floridana.jpg
| status = CR

| status_ref = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. floridana
| binomial= Taxus floridana
| binomial_authority = Nutt. ex Chapm.
| range_map = Taxus floridana range map.png
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði Taxus floridana
}}Flórídaýviður' (fræðiheiti: Taxus floridana) er tegund af ýviði, takmarkaður við lítið svæði, undir 10 km², austan við Apalachicola River í Norður-Flórída í 15–40 m hæð yfir sjávarmáli. Hann er skráður í í mikilli útrýmingarhættu.Flora of North America: Taxus floridana Hann er verndaður á náttúruverndarsvæði í Torreya State Park og í "Nature Conservancy's Apalachicola Bluffs and Ravines Preserve", og nýtur að auki verndar samkvæmt alríkislögum og fylkislögum (Flórídafylki).

Lýsing
Þetta er sígrænn runni eða tré, allt að 6 m hár (einstaka sinnum 10 m), með stofn sem verður að 38 cm í þvermál. Börkurinn er þunnur, hreistraður og fjólubrúnn. Sprotarnir eru fyrst grænir, en verða brúnir eftir 3 til 4 ár. Barrnálarnir eru þunnar, flatar, íbognar, 1–2,9 cm langar og 1-2 mm breiðar, gormstæðar á hverjum sprota fyrir sig, en svo sveigt svo þær virðast vera í tveimur röðum á öllum sprotum nema toppsprotum. Plönturnar eru yfirleitt í hópum og eru yfirleitt margstofna með misgildum stofnum. Plönturnar eru einkynja (annaðhvort karl- eða kven- plöntur), kvenplönturnar koma með staka, mjúka, rauða berköngla, 1 cm í þvermál, með eitt brúnt fræ, 5–6 mm langt. Karlkönglarnir eru hnattlaga, 4 mm í þvermál, og vaxa neðan á sprotunum snemma vors.Rushforth, K. (1987). Conifers. Helm .

Flórídaýviður kemur fyrir á sama svæði og hin enn sjaldgæfari Torreya taxifolia, og er almennt svipaður í útliti, en þekkist á styttra, snubbóttu (ekki yddu) barri og daufari lykt af mörðum nálunum. Greining frá öðrum ýviðartegundum er erfiðari, og eins og flestir ýviðir hefur hann verið greindur sem undirtegund af Taxus baccata, sem T. baccata subsp. floridana (Nutt. ex Chapm.) Pilger.

 VistfræðiTaxus floridana'' vex hægt, kýs ísúran jarðveg og hálfskugga í norðurhlíðum og er mjög viðkvæmur fyrir eldi. Mögulegir áhrifavaldar á útbreiðslu tegundarinnar eru jarðvegsraki, staða mót sól, jarðvegssamsetning og efnainnihald í jarðvegi. Engin einkennistegund (sem gæti sýnt hvað er takmarkandi) er tengd við hann. Hann er harðger að "Hardiness zone USDA" 8. Hægt er að rækta hann af fræi eða græðlingum. Fræið þarf helst að rispast til að spíra.

Ógnir 
Dádýr (Odocoileus virginianus) nudda sér við stofna og greinar og bíta sérstaklega smágreinar, bjórar naga hann, og einnig stendur áframhaldandi tilveru hans ógn af því að hann vex nálægt skógarhöggssvæðum, byggingum og ræktarlandi.  Einkum eru það nokkrir lundir á óvernduðum einkalöndum, sem eru sérstaklega viðkvæmir.

Nytjar
Börkurinn inniheldur paklítaxel, sem er "mitotic inhibitor" (efni sem hindrar frumuskiptingu) og er notað gegn ýmsum gerðum krabbameins. Fræ og blöð eru eitruð mönnum og dýrum.

Tilvísanir

Ýviðarætt
Barrtré
Garðaýr

{{taxobox
| name = Taxus × media
| image = Taxus media.JPG
| image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. × media
| binomial = Taxus × media
| binomial_authority = Rehder
}}Garðaýr''' (fræðiheiti: Taxus × media) er blendingur af tegundunum Taxus baccata og Taxus cuspidata.  Þessi blanda er talin hafa komið fyrst fram hjá Massachusetts-staðsetta garðyrkjumanninum T.D. Hatfield um 1900.

Lýsing
Útlitseinkenni eru á milli foreldrategunda.
Eins og flestar ýviðartegundir, kýs T. media helst vel framræstan og rakan jarðveg, en hefur nokkuð þurrkþol gæti í raun drepist ef jarðvegurinn er of blautur. Hann er talinn harðgerari en T. baccata.

T. media vex fremur hægt og skaddast ekki af tíðum klippingum, sem gerir þennann blending heppilegan í limgerði erlendis, og í bonsai.

Eitrun
Taxus media hefur eins og foreldrarnir mikið af taxine í greinum, barri og fræi. Taxine er mjög eitrað hjörtum spendýra.

Ræktunarafbrigði
 Taxus media var. hicksii er algengt afbrigði þessa blendings og er það  hávaxnasta og nettasta, verður aðeins 1,3 metrar að þvermáli þó hæðin verði að 6 metrum.
 T. media densiformis afbrigðið getur náð 3 m í þvermál; hinsvegar nær hann ekki yfir 1,5 m á hæð.
 T. media Hatfieldii er breiðpýramídalaga og reynst þolanlega á Íslandi. 
 T. media Hillii er allt að um 3 m hátt form, breiðkeilulaga í vextinum eða nálgast að vera kúlulaga.

Tilvísanir

Ýviðarætt
Barrtré
Taxus × hunnewelliana

{{taxobox
| name = Taxus × hunnewelliana
| image = 
| image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. × hunnewelliana
| binomial = Taxus × hunnewelliana
| binomial_authority = Rehder
}}Taxus × hunnewelliana''' er blendingur af tegundunum Taxus canadensis og Taxus cuspidata''.  Hann kom fyrst fram hjá Hunnewell Pinetum í Massachusetts (upphaflega var T. canadensis móðurtréð). Yfirleitt líkjast afkvæmin móðurtrjánum.

Tilvísanir

Ýviðarætt
Barrtré
Rússneskur úlfhundur

Rússneskur úlfhundur (rússneska: Русская псовая борзая), oftast kallaður borzoi (/ˈbɔːrzɔɪ/ „fljótur“) er tegund af hundi (Canis lupus familiaris). Upprunalega voru þeir fluttir frá Mið-Asíu til Rússlands en þeir hafa svipað útlit og mjóhundar, og er hluti af undirtegund stefnuhunda (e. sighthound).

Myndasafn 

Hundategundir
Faure Gnassingbé

Faure Gnassingbé (f. 6. júní 1966) er forseti afríkulýðveldisins Tógó. Hann er sonur fyrrverandi forseta Gnassingbé Eyadéma sem hann tók við af þegar hann lést 2005.

Forsetar Tógó
Víðirani

Víðirani (fræðiheiti: Dorytomus taeniatus) er tegund af ranabjöllum (Curculionidae) ættuð frá Evrópu. Henni var fyrst lýst af Johann Christian Fabricius 1781. Lirfurnar mynda smávægilegan vöxt (gall) á reklum víðitegunda.

Lýsing
Eggin eru lögð að hausti við rekilbrum og klekjast út næsta vor. Lirfurnar mynda óverulega röskun á yfirleitt kvenreklunum. Reklarnir falla fyrr en ósýktir og lirfurnar púpa sig í jarðvegi. Nákvæm skoðun er nauðsynleg þar sem Redfern (et al. (2011)) bendir á að stundum geta komið svipaður útvöxtur vegna sára, og samkvæmt Plant Parasites of Europe er greining eingöngu möguleg með því að skoða bjöllurnar.

Bjöllurnar eru 4 - 5 mm langar og brúnsvartar til svartar. Þær sjást frá maí, nartandi blöð.

Útbreiðsla
Hún finnst í vestur og mið Evrópu, þar á meðal Bretlandseyjum, Skandinavíu og Íslandi. Á Íslandi er hann allstaðar á láglendi.

Tilvísanir

Skordýr

Bjöllur
Skordýr á Íslandi
Dorytomus

Dorytomus er ættkvísl af ranabjölluætt af undirættinni Curculioninae. Henni var fyrst lýst af þýska skordýrafræðingnum, Ernst Friedrich Germar  1817.

Tegundir
 Dorytomus carpathicus
 Dorytomus dejeani
 Dorytomus dorsalis
 Dorytomus edoughensis
 Dorytomus filirostris
 Dorytomus hirtipennis
 Dorytomus ictor
 Dorytomus lapponicus
 Dorytomus longimanus
 Dorytomus majalis
 Dorytomus melanophthalmus (Paykull, 1792)
 Dorytomus minutus
 Dorytomus nebulosus
 Dorytomus nordenskioldi
 Dorytomus occalescens
 Dorytomus puberulus
 Dorytomus ruessi
 Dorytomus rufatus (Bedel, 1888)
 Dorytomus salicinus
 Dorytomus salicis
 Dorytomus schoenherri
 Dorytomus suratus
 Dorytomus taeniatus (Fabricius, 1781)
 Dorytomus tortrix (Linnaeus, 1761)
 Dorytomus tremulae
 Dorytomus villosulus

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Plant Parasites of Europe 

Skordýr

Bjöllur
Otiorhynchus

Otiorhynchus (stundum stafað Otiorrhynchus) er stór ættkvísl af ranabjöllum. Margar tegundir af ættkvíslinni, þar á meðal eggkeppur (O. sulcatus) og húskeppur (O. ovatus), eru alvarlegar plágur í ræktun, bæði lirfur og fullorðnar. Lirfurnar nærast á plönturótum. Bjöllurnar eru ófleygar og nærast á nóttinni á blöðum. Ættkvíslin er upprunnin frá  palearktíska svæðinu. Hinsvegar hafa 16 tegundir verið fluttar til Norður-Ameríku (nearktíska svæðisins) eru orðnar algengar þar.

Fjöldi tegunda eru Troglofauna, hellategundir sem vantar augu.

Það eru yfir 1.500 tegundir í þessari ættkvísl, sem skiptist í a.m.k. 105 undirættkvíslir.

Meðal tegunda eru:

Otiorhynchus alpicola
Otiorhynchus arcticus - Silakeppur
Otiorhynchus cribricollis
Otiorhynchus cuneiformis Waterhouse
Otiorhynchus dieckmanni
Otiorhynchus frater Styerlyn, 1861 
Otiorhynchus gemmatus
Otiorhynchus grischunensis
Otiorhynchus ligneus
Otiorhynchus ligustici
Otiorhynchus nodosus - Hélukeppur
Otiorhynchus magnanoi
Otiorhynchus meridionalis
Otiorhynchus morio Germar, 1824
Otiorhynchus ovatus Linnaeus, 1758 - Eggkeppur
Otiorhynchus porcatus
Otiorhynchus rhacusensis
Otiorhynchus radjai
Otiorhynchus raucus
Otiorhynchus rugifrons - Steinkeppur
Otiorhynchus rugostriatus
Otiorhynchus scaber
Otiorhynchus singularis - Trjákeppur
Otiorhynchus sulcatus - Húskeppur
Otiorhynchus vehemens

Tilvísanir

Viðbótarlesning 
O'Brian, K. A touch of weevil. The Daily Telegraph 12 October 2002.

Skordýr

Bjöllur
Gúppí

Gúppí-fiskar, einnig kallaðir guppy eða gúbbí, (fræðiheiti: Poecilia reticulata) eru einir útbreiddustu hitabeltisfiskar heims og einir vinsælustu gælufiskarnir. Þeir tilheyra ættkvísl Poecilia og ættinni Poeciliidae og eru gotfiskar.
Gúppífiskar eru nefndir í höfuðið á Robert John Lechmere Guppy, áhugamanni í náttúrufræðum, sem sendi fiska frá Trínidad og Tóbagó til Náttúrugripasafnsins í London árið 1866.

Náttúrulegt útbreiðslusvæði gúppífiska er norðaustanverð Suður-Ameríka og við Karíbahaf en þeir hafa verið fluttir víðs vegar um heim. Í sumum tilvikum var tilgangurinn með flutningi þeirra að stemma stigu við moskítóflugum, vegna þess að fiskarnir éta lirfur þeirra.

Fiskarnir lifa í torfum í ferskvatni en þola ísalt vatn. Kjörhitastig þeirra er um 25-28 gráður. Þeir eru helst í litlum lækjum og tjörnum. Karlfiskarnir eru smærri (1,5-3 cm) en kvenfiskarnir (3-6 cm) og hafa skrautlegri ugga og sporð. Því skærari litir, þeim mun meira aðlaðandi er karlinn í augum kvenfisksins. Aðalfæða þeirra eru þörungar og skordýralirfur. Ævilengd hjá villtum fiskum eru um 2 ár. Gúppíar geta átt afkvæmi með mollífiskum en þá verða þau karlkyns og ófrjó.

Heimild

 

Skrautfiskar
Gotfiskar
Trjákeppur

Trjákeppur (fræðiheiti: Otiorhynchus singularis) er ranabjöllutegund ættuð frá Evrópu.

Á Íslandi
Hann finnst á nokkrum þéttbýlissvæðum á Íslandi, aðallega í gömlum görðum í Reykjavík.

Tilvísanir 

 Náttúrufræðistofnun Íslands - Trjákeppur

Skordýr

Bjöllur
Skordýr á Íslandi
Húskeppur

Húskeppur (fræðiheiti: Otiorhynchus sulcatus) er ranabjölltegund ættuð frá Evrópu, en algeng í Norður-Ameríku einnig. Hann er plága í görðum.

Lýsing 
Fullorðin bjalla er matt svört með samvöxnum hlífðarvængjum og ófleyg. Hann nærist að nóttu á blaðjöðrum,, og verða hök í blaðjöðrum. Breiðblaða sígrænar plöntur eru sérstaklega hætt við skemmdum.

Kvenbjöllur hafa þann eiginleika að geta fengið afkvæmi án frjóvgunar en engin karldýr hafa fundist. 
Lirfurnar verða 1 sm á lengd, með lítið eitt sveigðan fótalausan búk, rjómagulur, með fölbrúnum haus. Þær eru neðanjarðar þar sem þær naga rætur og innri börk neðst á stofni. Þær valda mestum skaða á jurtkenndum plöntum, sérstaklega í pottum, þar sem rótarvöxtur er takmarkaður. Hérlendis eru þær nær eingöngu innanhúss.

Varnir

Lífrænar varnir 

Lirfunum er hægt að halda niðri með því að nota sníkjuþráðorma, til dæmis Steinernema kraussei og Heterorhabditis bacteriophora, sem fást sumsstaðar keyptir hjá sérhæfðum verslunum.   Þeim er einfanldlega blandað í vatn og vökvað í moldina.

Bjöllunum er hægt að ná með klístri á stofnum plantnanna, þar sem þær fara aftur niður á jörð á hverjum morgni.

Það er einnig hægt að tína fullorðin dýr af plöntunum á nóttunni þar sem þær eru að narta á blaðjöðrunum.  Notið bara veikt ljós þar sem bjöllurnar láta sig detta við bjart ljós.

Einnig er notaður sveppurinn Beauveria bassiana, til að smita fullorðnar bjöllur.

Sjá einnig 
 Lixus concavus

Tilvísanir

Ranabjöllur
Þvagsýrugigtarhnútur

Þvagsýrugigtarhnútur  eru útfelling með uppsöfnuðum þvagsýrukristöllum sem eru einkennandi í langvinnri þvagsýrugigt. Hnútarnir myndast sem bólgusvar við MSÚ-kristöllum sem krefst aðkomu ónæmiskerfisins.  Liðskemmdir í þvagsýrugigt verða þegar hnútarnir vaxa í bein og valda það beineyðingu. Hnútar á brjóskyfirborði liða geta valdið brjóskeyðingu.
Í blóði sjúklinga með há gildi þvagsýru myndast litlir hringlaga UMA (urate microaggregates). Átfrumur ónæmiskerfisins hreinsa UMA úr blóðinu og færa til lifrar og milta. Ef ónæmiskerfið er ekki nógu virkt (þ.e. átfrumuvirknin er ekki sem skyldi) geta UMA myndað MSÚ-kristalla.

Tilvísanir 

Þvagsýrugigt
Jaén (hérað)

Jaén er hérað í Andalúsíu á Spáni. Þar er mikil ólífurækt.

Andalúsía