alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kjóalilja

Fritillaria orientalis er Evrasísk tegund af liljuætt. Henni var lýst af Johann Friedrich Adam 1805, eftir eintökum sem var safnað í Ossetíu.

Fritillaria orientalis þrífst með grasi og runnum í kalksteins-dölum. Hún blómstrar frá apríl til í maí. Blómin eru fjólublá, stök, eða tvö eða þrjú saman 

Tegundin vex í Frakklandi, Ítalíu, Grikklandi, Balkanlöndunum, Austurríki, Moldóva, Úkraínu, suður Rússlandi, Tyrklandi, og Kákasus.

Myndir

Heimildir

Ytri tenglar

Carpathian Basin, Fritillaria orientalis   ljósmyndir
Calphotos, University of California @ Berkeley, Fritillaria orientalis  ljósmynd frá Mike Ireland
Riserva Naturale della Val Rosandra, Fritillaria orientalis Ã¨ nella Regione presente solo nella porzione sud orientale del Carso ljósmynd; texti á ítölsku
Liljuætt
Yvan Delporte

Yvan Delporte (24. júní 1928 – 5. mars 2007), var belgískur myndasöguhöfundur og -teiknari sem gegndi stöðu ritstjóra teiknimyndablaðsins Svals frá 1955 til 1968, sem var afar gróskumikill tími í sögu fransk-belgísku myndasögunnar Í stað þess að einbeita sér að gerð eigin höfundarverka, kom það yfirleitt í hlut Delporte að aðstoða aðra teiknara og höfunda, auk þess sem hann samdi handrit fyrir ýmsa af kunnari myndasöguflokkum síns tíma.

Ferill 
Yvan Delporte var ráðinn til Myndasögublaðsins Svals aðeins sautján ára gamall sem teiknari og fékk í fyrstu það verkefni að hylja brjóstaskorur á bandarískum myndasögum, sem gengið hefðu fram af hinum siðprúðu Belgum. Fljótlega beindust kraftar hans þó að öðrum störfum, svo sem að þýða myndasögur úr ensku og að semja sögur fyrir aðra teiknara.

Frá 1953 til 1955 gegndi Delporte samfélagsþjónustu á sjúkrahúsi í stað herþjónustu sem hann neitaði að gegna af samviskuástæðum, en friðarstefnan var alla tíð áberandi í verkum hans. Að því loknu sneri hann aftur til starfa á Myndasögublaðinu Sval. Dupuis, eigandi útgáfunnar, vildi auka skemmtigildi blaðsins og gerði Delporte að ritstjóra, þótt í raun héldi eigandinn yfirritstjórnarvaldinu í sínum höndum. Um svipað leyti var félagi hans Maurice Rosy gerður að listrænum stjórnanda útgáfunnar. Hlutverk Delporte var því að leiðbeina höfundum varðandi söguþráð, persónusköpun og texta meðan Rosy leiðbeindi um sjálfa teikninguna.

Við tók mjög skapandi tímabil þar sem Delporte vann með fjölda listamanna. Frægasta afurð þess samstarfs var Viggó viðutan sem Delporte hjálpaði André Franquin að þróa. Tóku litlar skrítlur með Viggó að birtast á síðum Svals-tímaritsins snemma árs 1957. Tveimur árum síðar fékk Delporte þá hugmynd að láta smámyndasögu fylgja blaðinu, sem lesendur gætu klippt út og brotið saman í lítið kver. Hvatti ritstjórinn Peyo til að semja í þessu skyni sjálfstæða sögu um Strumpana, sem áður höfðu birst sem aukapersónur í sögunum um Hinrik og Hagbarð. Útkoman varð bókin um Svörtu strumpana og kjölfarið heill sagnaflokkur um skógarverurnar.

Árið 1968 var Delporte skyndilega sagt upp störfum hjá Dupuis-fyrirtækinu, en áður hafði komið til ýmissa smááresktra milli hinna borgaralega þenkjandi eigenda fyrirtækisins og hins róttæka og friðelskandi Delportes. Átylla uppsagnarinnar var kvörtun frá Peyo eftir að Delporte hafði í teiknimyndablaðinu gantast með hversu hægt gengi með útgáfu Strumpanna. Peyo varð miður sín yfir að hafa þannig óbeint kostað vin sinn og samstarfsmann vinnuna.

Við tók tímabil lausamennsku þar sem Delporte samdi handrit fyrir fjölda myndasagnateiknara, auk þess að vinna við gerð Strumpamynda fyrir sjónvarp. Árið 1977 grófu Delporte og Dupuis stríðsöxina, þegar honum og Franquin var falin ritstjórn blaðsins Le Trombone Illustré sem innihélt myndasögur sem beindust að eldri lesendum, þar með talið sagnaflokkur Franquins Idées Noirs.

Undir lok níunda áratugarins tók Delporte við ritstjórn nýs myndasgöublaðs, Strumpana, sem Peyo félagi hans stofnaði utan um verk sín. Hann lést árið 2007.

Svalur og Valur
Yvan Delporte
Innrásin í Normandí

Innrásin í Normandí var alsherjarárás sem gerð var 6. júní 1944 en þá hófu Bandamenn árás á meginland Evrópu á strönd Normandí. Orrustan um Normandí er enn stærsta innrás sögunnar af hafi þar sem nær þrjár milljónir hermanna fóru yfir Ermarsund.

Heimildir 
 
 Antony Beevor, D-dagur, Orrustan um Normandí, Bókaútgáfan Hólar, 2010

1944
Innrásir
Orrustur í seinni heimsstyrjöldinni
Yellowknife

Yellowknife er höfuðborg og stærsta sveitarfélag Norðvesturhéraðanna í Kanada. Íbúar voru tæplega 20.000 árið 2016. Borgin liggur við norðurströnd Stóra þrælavatns, um það bil 400 km sunnan við Norðurheimskautsbauginn, við vestanverðan Yellowknife-flóa við mynni Yellowknife-árinnar. Yellowknife („Gulihnífur“) dregur nafn sitt af ættflokki sem var einu sinni kallaður „indíánar gulu hnífanna“, sem versluðu með verkfæri úr kopar. Íbúarnir eru af blönduðu þjóðerni í dag. Fimm hinna ellefu opinbera mála Norðvesturhéraðanna eru töluð í Yellowknife: denesuline, dogrib, suður- og norðurslavey, enska og franska. Á dogrib heitir borgin Somba K’e, sem þýðir „þar sem peningar eru“.

Borgin er talin hafa verið stofnuð árið 1934 eftir að gull fannst í nágrenninu, en hafnarstarfsemi borgarinnar hófst ekki fyrir en árið 1936. Yellowknife varð fljótlega miðpunktur verslunar í Norðvesturhéruðunum, og var skipuð höfuðborg héraðanna árið 1967. Þegar dró úr framleiðslu gulls á níunda áratugnum varð Yellowknife að miðstöð opinberrar þjónustu. Þegar að demantar uppgötvuðust norðan við Yellowknife árið 1991 hefur þróunin byrjað að snúast við.

Norðvesturhéruðin
Borgir í Kanada
Fritillaria yuzhongensis

Fritillaria yuzhongensis er jurt af liljuætt, upprunnin frá Kína (Gansu, Henan, Ningxia, Shaanxi, Shanxi). Hún vex í graslendum hlíðum á milli 1800–3500 m. yfir sjávarmáli.

Fritillaria yuzhongensis er fjölær laukplanta allt að 50 sm há. Laufin eru gagnstæð, mjólensulaga, að 10 sm löng. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, gulgræn með fjólubláum blettum.

Heimildir

Liljuætt
Fritillaria yuminensis

Fritillaria yuminensis er jurt af liljuætt, upprunnin frá norðvestur hluta Xinjiang héraðs í norðvestur Kína. Hún vex í graslendum hlíðum á milli 1800–3500 m. yfir sjávarmáli.

Fritillaria yuminensis  er fjölær laukplanta með fjólubláum stöngli, allt að 50 sm há. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, annaðhvort bleik eða blá, einlit.

Heimildir

Liljuætt
Fritillaria walujewii

Fritillaria walujewii er jurt af liljuætt, upprunnin frá Asíu  (Kazakhstan, Kyrgyzstan, og Xinjiang hérað í vestur Kína.

Fritillaria walujewii er fjölær laukplanta allt að 50 sm há. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, yfirleitt dökkfjólublá með hvítum eða dekkri fjólubláum blettum en stundum fölgrænum.

Tegundin er nefn til heiðurs P.A. von Walujew, fyrrum keisaralegur innanríkisráðherra Rússlands.

Heimildir

Ytri tenglar
Pacific Bulb Society, Asian Fritillaria Four ljósmyndir af nokkrum tegundum ásamt Fritillaria walujewii

Liljuætt
Lóulilja

Fritillaria ussuriensis er jurt af liljuætt, upprunnin frá Kóreu, Primorye svæðinu í Rússlandi, og norðaustur Kína (Heilongjiang, Jilin, Liaoning).

Fritillaria ussuriensis er fjölær laukplanta allt að 100 sm há. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, brúnfjólublá með gulleitum blettum.

Heimildir

Ytri tenglar
Calphotos, University of Californiea @ Berkeley, Fritillaria ussuriensis  ljósmyndir
Plantarium  Плантариум, Fritillaria ussuriensis Maxim. Описание таксона  á rússnesku með litmyndum
Fritillaria Group, Alpine Garden Society, Fritillaria species T-Z ljósmyndir af nokkrum tegundum ásamt Fritillaria ussuriensis

Liljuætt
Fritillaria unibracteata

Fritillaria unibracteata er jurt af liljuætt, upprunnin frá Kína (Gansu, Qinghai, Sichuan).

Fritillaria unibracteata er fjölær laukplanta allt að 40 sm há. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, dökkfjólublá með gulbrúnum blettum.

Afbrigði
 Fritillaria unibracteata var. longinectarea S.Y.Tang & S.C.Yueh - Sichuan
 Fritillaria unibracteata var. unibracteata - Gansu, Qinghai, Sichuan
 Fritillaria unibracteata var. wabuensis (S.Y.Tang & S.C.Yueh) Z.D.Liu, Shu Wang & S.C.Chen -  Sichuan

Heimildir

Liljuætt
Fritillaria thunbergii

Fritillaria thunbergii er jurt af liljuætt. Hún er upprunnin frá Kazakhstan og Xinjiang héraði í Kína, en ræktuð víðar og orðin ílend í Japan og öðrum hlutum Kína.

Fritillaria thunbergii myndar lauka allt að  30 mm í ummál. stöngullinn er 80 sm hár. Blómin eru fölgul, stundum með fjólubláum blæ eða blettum.

áður meðtaldar
Fritillaria thunbergii var. puqiensis (G.D.Yu & G.Y.Chen) P.K.Hsiao & S.C.Yu, nú nefnd Fritillaria monantha Migo

Heimildir

Ytri tenglar
Royal Botanic Gardens, Kew, Fritillaria thunbergii (Thunberg fritillary) 
Flora of China Illustrations vol. 24, figures 114, 1-4 , line drawings
Pacific Bulb Society, Asian Fritillaria Four ljósmyndir af nokkrum tegundum ásamt Fritillaria thunbergii
TCM Wiki, Traditional Chinese Medicine, Bulbus Fritillariae Thunbergii myndir af laukum, upplýsingar um notkun á Fritillaria thunbergii í hefðbundinni Kínverskri læknisfræði

Liljuætt
Fritillaria taipaiensis

Fritillaria taipaiensis er jurt af liljuætt, upprunnin frá Kína, í héröðunum Gansu, Hubei, Shaanxi, og Sichuan.

Fritillaria taipaiensis myndar lauka allt að 20 mm í ummál. Stöngullinn er 100 sm hár. Blómin eru lútandi, gulgræn með dökkfjólubláum blettum.

áður meðtaldar
Fritillaria taipaiensis var. ningxiaensis Y.K.Yang & J.K.Wu - nú nefnd Fritillaria yuzhongensis G.D.Yu & Y.S.Zhou
Fritillaria taipaiensis var. yuxiensis Y.K.Yang, Z.Y.Gao & C.S.Zhou - nú nefnd Fritillaria yuzhongensis G.D.Yu & Y.S.Zhou
Fritillaria taipaiensis var. zhouquensis S.C.Chen & G.D.Yu - nú nefnd Fritillaria sichuanica S.C.Chen

Heimildir

EYtri tenglar
Flora of China Illustrations vol. 24, fig. 111, 4-5  teikning af 3 tegundum ásamt Fritillaria taipaiensis
Nature Library, 太白贝母  （Fritillaria taipaiensis）  ljósmynd
Plant Photo,  太白贝母 Fritillaria taipaiensis P. Y. Li  中国植物志   tvær ljósmyndir, texti á kínversku

Liljuætt
Fritillaria sororum

Fritillaria sororum er fjölær planta af liljuætt, sem eingöngu hefur fundist í Taurus fjöllum í suður Tyrklandi.

Sumar heimildir telja þetta sömu tegund Fritillaria acmopetala.

Heimildir

Liljuætt
Fritillaria rhodocanakis

Fritillaria rhodocanakis  er jurt af liljuætt, upprunnin frá Grikklandi. Tegundin finnst eingöngu hrein á eynni Hydra (einnig nefnd Ydra, Hydrea eða Ύδρα) og á smáum eyjum í nágrenninu. Tegundin finnst einnig á Peloponnisos svæði á meginlandi Grikklands, en synt er að þar er hún blönduð F. spetsiotica og F. graeca. Árið 1987, var sumum blendingunum lýst undir nafninu Fritillaria rhodocanakis subsp. argolica, en er talið eiga frekar heima undir nafninu Fritillaria × spetsiotica Kamari.

Fritillaria rhodocanakis er fjölær laukplanta. Blómin eru lútandi, fjólublá með gulum kanti.

Tegundin er skráð í hættu af IUCN.

Heimildir

Ytri tenglar
Greek Flora in Greek, with several photos
Fritillaria Group, Alpine Garden Society, Fritillaria  species R-S myndir af nokkrum tegundum ásamt Fritillaria rhodocanakis

Liljuætt
Fritillaria sinica

Fritillaria sinica er jurt af liljuætt, upprunnin frá Kína. Hún finnst eingöngu villt í Sichuan héraði í suðvestur Kína, þó er hún stundum ræktuð til skrauts í öðrum héröðum.

Fritillaria sinica myndar lauka sem eru allt að 15 sm að ummáli. Stöngull verður að 30 sm hár. Blómin eru ólívugræn með dökkfjólubláum blettum.

Tilvitnanir

Liljuætt
Fritillaria sichuanica

Fritillaria sichuanica er jurt af liljuætt, upprunnin frá Kína (Gansu, Qinghai, Sichuan).

Fritillaria sichuanica er fjölær laukplanta allt að 40 sm há. Laukarnir eru um 20 mm í ummál. Blómin eru lútandi, gulgræn með dökkfjólubláum dröfnum sem eru stundum svo þéttar að blómið virðist fjólublátt í nokkurri fjarlægð frekar en gulgræn.

Heimildir

Ytri tenglar

Liljuætt
Fritillaria skorpili

Fritillaria skorpili er jurt af liljuætt, upprunnin frá Búlgaríu.

Heimildir

Liljuætt
Fritillaria monantha

Fritillaria monantha er jurt af liljuætt. Hún finnst eingöngu í Kína, í héröðunum Anhui, Henan, Hubei, Jiangxi, Sichuan, og Zhejiang.

Fritillaria monantha er fjölær laukplanta, allt að 100 sm há. Laukarnir eru um 20 mm í ummál. Blómin eru lútandi, yfirleitt gul til föl-fjólublá, með fjólubláum blettum.

Heimildir

Ytri tenglar
Encyclopedia of Life China,  Fritillaria monantha Migo (1939) 天目贝母   á kínversku með ljósmynd

Liljuætt
Jasídar

Jasídar eru fólk af kúrdneskum uppruna sem aðhyllist sérstök trúarbrögð, jasisma. Flestir Jasídar búa í Nínívehéraði í Írak. Fjöldi þeirra er 1-1,5 milljón.

Jasídar sættu miklum ofsóknum hermanna Íslamska ríkisins árið 2014 og voru þúsundir drepnar, konur hnepptar í kynlífsþrælkun og hundruð þúsunda á flótta.

Heimildir 
  Peacock Angel (bók um siði Jasída)

Tenglar 
  Upptaka af ræðu þingkonu í írakska þinginu
 Yazidi women: Slaves of the Caliphate (Fréttaskýring á BBC)

Miðausturlenskir þjóðflokkar
Fritillaria tortifolia

Fritillaria tortifolia er jurt af liljuætt, upprunnin frá norðvestur hluta Xinjiang héraðs í norðvestur Kína.

Fritillaria tortifolia myndar lauka sem verða allt að 30 mm að ummáli. Stöngullinn verður um 100 sm hár. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, hvítleit eða mjög ljós-gul með fjólubláum eða brúnum blettum.

áður meðtaldar
Duan & Zheng skráðu 1989,  allnokkur "taxa" sem afbrigði, en engin af þeim eru viðurkennd samkvæmt nýrri heimildum. Sum skráðu afbrigðin eru nú einfaldnlega álitin Fritillaria tortifolia (sjá samnefnalistann til hægri). Þrjú önnur eru talin samnefni Fritillaria verticillata:
Fritillaria tortifolia var. albiflora
Fritillaria tortifolia var. citrina
Fritillaria tortifolia var. parviflora

Heimildir

Ytri tenglar
Pacific Bulb Society, Asian Fritillaria Four ljósmyndir af nokkrum tegundum ásamt Fritillaria tortifolia
The Fritillaria Group, The Alpine Garden Society, Fritillaria species T - Z ljósmyndir af nokkrum tegundum ásamt Fritillaria tortifolia
Rudolfs Garden Images Fritillaria tortifolia  ljósmynd

Liljuætt
Fritillaria
Mansjúría

Mansjúría (einfölduð kínverska: 满洲; hefðbundin kínverska: 滿洲; pinyin: Mǎnzhōu) er stórt landsvæði í Norðaustur-Asíu sem skiptist milli Kína og Rússlands. Sá hluti sem er í Kína er kallaður Norðaustur-Kína og inniheldur héruðin Heilongjiang, Jilin og Liaoning og Innri Mansjúría sem er hluti af Innri Mongólíu (Hulunbuir, Hinggan, Tongliao og Chifeng). Rússlandsmegin nær það yfir héruðin Primorskíj Kraj, Kabarovskíj Kraj, Sjálfstjórnarhérað gyðinga og Amúrhérað. Þessi héruð voru talin til Kína í Nertsinsksamningnum 1689 en féllu Rússum í skaut með Ajgunsamningnum 1858. Að auki er Sakalíneyja talin til Mansjúríu á gömlum japönskum og rússneskum kortum. 

Héraðið heitir eftir Mansjúmönnum sem er eitt heiti á Jursjenum sem stofnuðu Tjingveldið á 17. öld. Áður höfðu Xianbei-menn og Kitanar stofnað ríki á þessum slóðum.

Landafræði Kína
Landafræði Rússlands
Úkraínsk hrinja

Úkraínsk hrinja (úkraínska: гривня) er gjaldmiðill Úkraínu og hefur verið það frá 2. september 1996. Ein hrinja skiptist í 100 kopjok. Hrinjan dregur nafn sitt af þyngdarmælieiningu sem var notuð í Garðaríki til forna.

Heimildir 

Gjaldmiðlar
Evrópskir gjaldmiðlar
Úkraína
Franska þingið

Franska þingið (franska: Parlement français) er þing Lýðveldisins Frakklands og samanstendur af tveimur þingdeildum: öldungadeildinni (Sénat) og þjóðþinginu (Assemblée nationale). Hvor deildanna heldur þing á eigin staðsetningu í París: öldungadeildin í Lúxemborgarhöll og þjóðþingið í Bourbon-höll. Þjóðþingið samanstendur af 577 þingmönnum sem eru kosnir á fimm ára fresti. Í öldungadeildinni sitja 348 þingmenn sem fulltrúar héraða og sveitarfélaga skipa í óbeinum kosningum á sex ára fresti. Þriðja hvert ár er þriðjungi öldungadeildarinnar skipt út.

Í hvorri deild gilda sérstakar reglur um aðgerðir og framkvæmd. Stundum koma deildirnar tvær saman sem Franska alþingið (Congrès du Parlement français) í Versalahöll þegar þarf að breyta stjórnarskránni.

Franska þingið
Evrópsk þing
Þing eftir löndum
Íslenskt vegabréf

Íslenskt vegabréf er skilríki afhent íslenskum ríkisborgurum til alþjóðlegra ferðalaga. Þjóðskrá Íslands gefur út íslensk vegabréf. Íslensk vegabréf sem gefin voru út eftir 2006 eru líka með örflögu sem geymir sömu upplýsingar og lesa má á baksíðu vegabréfsins. Frá 2009 hafa fingraför vegabréfshafans líka verið geymd í örflögunni. Íslensk vegabréf gilda í tíu ár frá útgáfudegi, eða í fimm ár fyrir börn yngri en 18 ára.

Útlit 
Íslensk vegabréf eru blá að utan með skjaldarmerki Íslands á miðri kápunni. Orðin „ÍSLAND“, „ICELAND“ og „ISLANDE“ eru prentuð fyrir ofan skjaldarmerkið, og orðin „VEGABRÉF“, „PASSPORT“ og „PASSEPORT“ standa fyrir neðan það. Neðst á kápunni er táknið fyrir rafrænt vegabréf.

Upplýsingasíða 
Íslenska vegabréfið inniheldur eftirfarandi persónuupplýsingar:
 Mynd af vegabréfshafa 
 Tegund (PA)
 Kóði (ISL)
 Vegabréfsnúmer
 Kenninafn
 Eiginnafn
 Þjóðerni
 Hæð
 Fæðingardagur
 Kennitala
 Kyn
 Fæðingarstaður
 Útgáfudagur
 Gildistími
 Stjórnvald

Neðst á síðunni eru upplýsingar á tölvutæku formi.

Ferð til annarra landa án vegabréfsáritunar 

Frá og með árið 2014 máttu íslenskir ríkisborgarar ferðast til 165 landa án vegabréfsáritunar, og því er íslenska vegabréfið í 9. sæti á heimsvísu eftir fjölda landa sem ferðast má til án vegabréfsáritunar. Vegna aðildar Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu (EES) er íslenskum ríkisborgurum heimilt að ferðast til 28 landa í Evrópusambandinu, auk Noregs, Lichtenstein og Sviss, og vinna og búa þar svo lengi sem þeir vilja án sérstakra leyfa.

Heimildir 

Vegabréf
Fingrafar

Fingraför eru þau merki sem hryggir á fingrum skilja eftir sig. Lækkanir í húðþekju hvers fingurs mynda mynstur sem samanstendur af flóknum formgerðum svo sem bogum, hringjum og spírölum. Þegar maður snertir yfirborð er far skilið eftir sem líkist mynstrinu á tilteknum fingri. Þetta gerist vegna þess að á yfirborði húðarinnar er sviti og feiti sem fer af. Aldrei hafa eins fingraför frá tveimur mismunandi einstaklingum fundist.

Með fingrafari er oftast átt við það far sem fingurgómurinn skilur eftir sér, en svipað mynstur er líka að finna á neðri hluta fingursins og í lófanum. Auk þess hafa tær og fætur samsvarandi einstök mynstur. Fingrafar skilið eftir af þumlinum heitir þumalfar.

Fingraför eru helst notuð til að bera kennsl á fólk. Þannig notar lögreglan fingraför til að staðfesta veru grunaðs manns á vettvangi glæps. Fingraför eru líka notuð til að veita aðgang að kerfi, til dæmis til að opna hurðir eða til að skrá inn í tölvu eða opna snjallsíma. Frá 2009 hafa fingraför verið geymd í örflögu í vegabréfum aðildarríkja Evrópusambandsins.

Auðkenni
Rannsókn glæpa
Réttarlæknisfræði
Davíð Tencer

Davíð Tencer OFMCap., (upphaflega Dávid Bartimej Tencer) (18. maí 1963 í Slóvakíu) er biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar á Íslandi. Davíð er ættaður úr Slóvakíu en hann var vígður til prests í Bratislövu árið 1986. Frá 2007 hefur hann starfað sem sóknarprestur á Reyðarfirði. Skipaður biskup í Reykjavík 18. september 2015 af Fransi páfa.

Tilvísanir

Tenglar 
 Catholic-Hierarchy
 Kaþólska kirkjan á Íslandi

Biskupar kaþólsku kirkjunnar á Íslandi
Fritillaria viridea

Fritillaria viridea er sjaldgæf jurt af liljuætt, nefnd eftir San Benito (San Benito fritillary). Hún finnst eingöngu á strandsvæðum  Kaliforníu, þar sem hún einstöku sinnum í chaparral gróðurlendi og serpentinejarðvegi.  Staðfestir fundarstaðir eru San Benito County og Monterey County, óstaðfestir eru Fresno County og San Luis Obispo County.

Lýsing
Þessi fjölæra laukplanta myndar uppréttan stöngul, 30 til 65 sm á hæð með nokkrum lensulaga blöðum allt að 10 sm löngum. Á endanum á sléttum stönglinum er eitt eða fleiri lútandi blóm. Hvert blóm er með 6 krónublöð, 1 - 2 sm löng, fölgræn til dökkgræn á lit.

Heimildir

Ytri tenglar
Hickman, J. C. 1993. The Jepson Manual: Higher Plants of California 1–1400. University of California Press, Berkeley.
United States Department of Agriculture Plants Profile 
University of California @ Berkeley, Calphotos Photo gallery
California Native Plant Database, Theodore Payne Foundation, Fritillaria viridea 

Liljuætt
Pristína

Pristína (albanska: Prishtinë eða Prishtina; serbneska: Приштина eða Priština; tyrkneska: Priştine) er höfuðborg og stærsta þéttbýli Kosóvó. Hún er stjórnsýslumiðstöð samnefnda sveitarfélagsins. Gamla heiti borgarinnar er Ulpiana (Улпиана).

Árið 2011 voru íbúar borgarinnar 198.000, en stór hluti þeirra eru Albanar. Það eru líka stórir hópar Serba, Bosníaka og Rómafólks. Pristína er helsta miðstöð stjórnsýslu, menntunar og menningar í Kosóvó. Háskólinn í Pristínu er rekinn í borginni en Pristínuflugvöllur tengir hana við ytri heiminn.

Pristína
Kosóvó
Fritillaria gentneri

Fritillaria gentneri, eða Gentner's fritillary, er fjölær planta af liljuætt, sem eingöngu hefur fundist í suðvestur Oregon og Siskiyou County, Kaliforníu.  Búsvæði hennar eru  þurr, opin skóglendi og chaparral frá 300m. til 1500m. yfir sjávarmáli, þar sem hún er í blóma frá mars til í endaðan júlí. Hinsvegar eru flestir plöntuhópar (populations) búnar að blómstra fyrir lok maí. Eins og með flestar plöntutegundir, blómstra einstaklingar neðar fyrst og flyst blómgunartíminn upp.

Fundur
Hún var uppgötvuð af 18 ára gamalli Lauru Gentner 1942 í Jackson County, Oregon.  Dr. Helen M. Gilkey, umsjónarmaður plöntusafns (herbarium)  Oregon State University, lýsti hana sem nýja tegund og nefndi eftir Gentner.  Í grein sinni í Madroño 1951 hún greindi hana frá hinni áþekku Fritillaria recurva: "As brilliant in color as F. recurva, the blossom of this new form is consistently of a different shade of red; its flowering period begins two weeks later; the plant is typically more robust..."

Lýsing
Fritillaria gentneri verður 50 til 70 sm há, með lútandi rauðleit blóm með gulu reitamynstri og sléttir stönglarnir með blöðin í hvirfingum.  Hægt er að greina hana frá F. recurva með meira opnum stíl, lengri, meira áberandi kirtlum og yfirleitt ekki aftursveigðum endum á krónublöðunum.  Það hefur ekki verið samstaða um stöðu hennar sem tegund.

Það er einnig margt sem bendir til að hún sé blendingur á milli Fritillaria affinis og Fritillaria recurva.  Eins og er er hún skráð sem tegund í "Flora of North America", og "Manual of Higher Plants of Oregon".

Það eru 30 þekktir fundarstaðir, 28 í Oregon og 2 handan fylkismarkanna í Kaliforníu. Plöntuhóparnir eru frekar smáir og eru sumir með bara örfáum einstaklingum. Það eru líklega ekki fleiri en 1200 plöntur til.

Heimildir

Ytri tenglar
Calflora: Fritillaria gentneri'' (Gentner's fritillary)
Jepson Manual
Npsoregon.org: Species Profile 
Jacksonville Woodlands Association
Recovery plan
Brjósk

Brjósk eða brjóskvefur er mjúkur vefur sem inniheldur brjóskfrumur sem liggja í lónum stakar eða fleiri saman. Vefurinn hefur hvorki blóðflæði né taugatengingu. Í millifrumuefni vefjarins er annaðhvort kollagen- eða teygjuþræðir.

Brjósktegundir 
 Glærbrjósk (hyaline cartilage) sem inniheldur fínlega kollagenþræði og er algengasta brjóskgerðin.
 Trefjabrjósk (fibrocartilage) sem inniheldur stífa kollagenþræði og er til dæmis í brjóskþófum milli hryggjaliða. 
 Gulbrjósk (elastic cartilage) sem inniheldur teygjuþræði og er meðal annars í eyrum.

Beinakerfið
Skagagarður

Skagagarður var um 1.500 metra langur hlaðinn garður sem lá á milli Útskála og Kolbeinsstaða. Talið er að hann hafi verið hlaðinn af bændum skömmu eftir landnám Íslands og hafi verið allt að 1,5 metri að hæð. Kristján Eldjárn, fornleifafræðingur, vakti athygli á Skagagarðinum í grein sem hann birti í Árbók Ferðafélags Íslands árið 1977. Talið er að Garðinum hafi verið ætlað að halda sauðfé frá kornökrum á norðanverðum skaganum, en örnefni og fornar akurreinar benda til þess að korn hafi verið ræktað á Suðurnesjum fyrr á öldum. Enn sést móta fyrir garðinum í jörðinni. Sveitarfélagið Garður dregur nafn sitt af Skagagarðinum.

Tenglar 
 Garðskagi: Mannvirki frá upphafi landnáms Morgunblaðið 14. júní 1988 (af timarit.is), Mbl.is
 Skagagarður, Ferlir.is

Sveitarfélagið Garður
Fornminjar á Íslandi