alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jahangir

Jahangir (persneska: نور الدین جهانگیر Nuruddin Salim Jahangir; 31. ágúst 1569 – 28. október 1627) var Mógúlkeisari frá 1605 til dauðadags. Nafnið Jahangir merkir „alheimsdrottnari“ á persnesku og Nuruddin eða Nur al-Din merkir „ljós trúarinnar“ á arabísku. 

Jahangir var elsti sonur Akbars mikla og fæddist í Sikri í nágrenni höfuðborgarinnar Agra. Síðar flutti hann hirð sína til Sikri. Hann fékk bestu menntun sem völ var á og var tólf ára gamall gerður að hershöfðingja og árið 1585 giftist hann fyrstu eiginkonu sinni.

1599 gerði Jahangir uppreisn gegn föður sínum og náði að leggja hásætið undir sig átta dögum eftir lát Akbars, 3. nóvember 1605. Um leið þurfti hann að verjast uppreisn sonar síns, Khusrau Mirza, og lét taka hann til fanga og blinda hann 1606. 1611 giftist hann tuttugustu og síðustu eiginkonu sinni, Nur Jahan, sem varð frægasta keisaraynja í sögu Mógúlveldisins og hinn raunverulegi valdhafi. 

Mógúlkeisarar
Vallakía

Vallakía er sögulegt hérað í Rúmeníu, norðan við Dóná og sunnan við Suður-Karpatafjöll. 

Vallakía var gerð að furstadæmi á 14. öld af Basarab 1. eftir uppreisn gegn Karli 1. Ungverjalandskonungi. 1415 gerðist Vallakía undirsáti Tyrkjaveldis og var það oftast allt fram á 19. öld. 1862 gekk Vallakía í samband við Moldavíu til að mynda Rúmeníu.

Rúmenía
Moldavía

„Moldavía“ er stundum notað sem heiti á ríkinu Moldóvu.

Moldavía (rúmenska: Republica Moldova eða Moldova) er sögulegt hérað í Suðaustur-Evrópu sem nær frá Karpatafjöllum (landamærum Transylvaníu) að ánni Dnjestr við landamæri Moldóvu og Úkraínu. Helmingur héraðsins er nú hluti Rúmeníu og helmingur sjálfstæða ríkið Moldóva. Lítill hluti þess í norðvestri er hluti af Úkraínu. 

Héraðið var sjálfstætt furstadæmi frá 14. öld til 1859 en gerðist skattland Tyrkjaveldis á 16. öld. 1812 innlimaði Rússaveldi austurhluta furstadæmisins með Búkarestsamningnum sem batt endi á Rússnesk-tyrkneska stríðið (1806-1812). Þessi hluti var kallaður Bessarabía um tíma en er nú að stærstum hluta sjálfstæða ríkið Moldóva. Norðausturhluti héraðsins var síðan innlimaður í ríki Habsborgara og er nú að hluta í Úkraínu, en vesturhlutinn var áfram sjálfstætt furstadæmi sem myndaði Rúmeníu árið 1869 ásamt Vallakíu.

Saga Moldóvu
Saga Rúmeníu
Saga Úkraínu
Rafiðnaðarsamband Íslands

Rafiðnaðarsamband Íslands (skammstafað RSÍ) er landssamband stéttarfélaga rafiðnaðarmanna, stofnað 11. nóvember 1970. Stofnfélög voru: Félag íslenskra rafvirkja, Félag rafiðnaðarmanna á Suðurlandi, Rafiðnaðarmannafélag Suðurnesja, Rafvirkjafélag Akureyrar og Félag útvarpsvirkja. Sambandið er starfsgreinasamband og aðili að ASÍ, en félagar eru allir launþegar, sem starfa í rafiðnaðargeiranum, hvort sem þeir hafa löggilt sveinspróf eða ekki.

Formaður er Kristján Þórður Snæbjarnarson.

Starfsemi sambandsins felst í að gæta hagsmuna félagsmanna og fjölskyldna þeirra, bæði gagnvart atvinnurekendum og stjórnvöldum.

Aðildarfélög RSÍ 
Aðildarfélög RSÍ eru:
 Félag íslenskra rafvirkja
 Félag rafeindavirkja
 Félag íslenskra símamanna
 Félag tæknifólks í rafiðnaði
 Rafiðnaðarfélag Norðurlands
 Félag rafiðnaðarmanna á Suðurlandi
 Rafiðnaðarmannafélag Suðurnesja
 Félag símsmiða
 Félag sýningarstjóra í kvikmyndahúsum
 Félag nema í rafiðnum

Tenglar 
 Heimasíða RSÍ

Íslensk stéttarfélög
Páll S. Árdal

Páll S. Árdal (27. júní 1924 – 2003) var íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki. Hann var sérfræðingur um heimspeki skoska heimspekingsins Davids Hume.

Páll lauk doktorsgráðu í heimspeki frá Háskólanum í Edinborg árið 1961. Eftir það gegndi hann um tíð lektorsstöðu við sama skóla. Síðar kenndi hann heimspeki við Queen's University í Kingston í Ontario í Kanada. Rit hans Passions and Value in Hume's Treatise sem kom út árið 1966 var brautryðjendaverk um siðfræði Davids Hume. 

Páll var stofnfélagi í félagasamtökunum The Hume Society, samtaka áhugafólks um heimspeki Humes. Honum var veitt heiðursdoktorsnafnbót frá Háskóla Íslands.

Afi Páls var Páll J. Árdal.

Helstu rit 
 Passion, Promises and Punishment (1998).
 Siðferði og mannlegt eðli (1982, 2. útg. 1997).
 Passions and Value in Hume's Treatise (1966)

Íslenskir heimspekingar
Siðfræðingar
Kristmann Guðmundsson

Kristmann Guðmundsson (23. október 1901 – 20. nóvember 1983) var íslenskur rithöfundur sem var aðallega frægur fyrir rómantískar skáldsögur sínar.

Tenglar 
 Kristmann Guðmundsson; grein eftir dr H. A. Eckers í Lesbók Morgunblaðsins, 1931
 Það er skáldskapurinn einn sem lifir; grein í Morgunblaðinu 1978
 Listamenn í Hveragerði 1940-1965

Íslenskir rithöfundar
Sjónbaugshnit

Sjónbaugshnit eru hnit himinfyrirbæris miðað við sjóndeildarhring (sjónbaug) athuganda í himinhvolfshnitakerfi. Hnit eru gefin með stjörnuhæð (enska altitude eða elevation) og áttarhorni (azimuth). Eru háð athugunarstað og tíma.

Tengt efni 
 Miðbaugshnit
 Sólbaugshnit 
 Vetrarbrautarhnit

Stjörnuskoðun
Miðbaugshnit

Miðbaugshnit eru hnit himinfyrirbæris miðað við miðbaug himins í himinhvolfshnitakerfi. Hnit eru gefin með stjörnubreidd (enska declination) og tímahorni (enska right ascension eða hour angle). Eru óháð athugunarstað og breytist lítið með tíma þar sem miðað er við vorpunkt himins sem færist innan við mínútu á ári.

Tengt efni 
 Sjónbaugshnit
 Sólbaugshnit
 Vetrarbrauarhnit 

Stjörnuskoðun
Gunnar Harðarson

Gunnar Ágúst Harðarson (f. 1954) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands.

Helstu rit

Bækur 
 Blindramminn á bak við söguna (2009).
 Staðháttatal - örnefnalýsingar (2009).
 Húsgangar - götumyndir (2000).
 Dagbjartur (2000).
 Smásmíðar: Tilraunir um bóklist og myndmenntir (1998).
 Littérature et spiritualité en Scandinavie médiévale: La traduction norroise du De arrha animae de Hugues de Saint-Victor. Étude historique et édition critique (1995). 
 Þrjár þýðingar lærðar frá miðöldum. Elucidarius, Um kostu og löstu, Um festarfé sálarinnar (1989).

Greinar 
 „Listin á tímum tækninnar. Halldór Laxness og Walter Benjamin um þróun myndlistar“, Hugur. Tímarit um heimspeki 18 (2006) [kom út 2007]: 60-70.
 „Latin philosophy in 17th century Iceland“, í A History of Nordic Neo-Latin Literature hjá Minna Skafte Jensen (ritstj.) (Óðinsvéum, 1995): 302-308.
 „Óðs manns æði? Um afstöðu Platóns til skáldskapar“, Tilraunir handa Þorsteini (Reykjavík: Heimspekistofnun Háskóla Íslands, 1994): 41-50.
 „Latneska málfræðihefðin á miðöldum“, Íslenskt mál og almenn málfræði 15 (1993): 141-157.
 „Birtan og stormurinn: Um náttúruskynjun í dróttkvæðum“, Skáldskaparmál 1 (1990): 203-210.
 „Njóla og íslensk heimspeki“, Skírnir 164 (1990): 76-87.
 „Heimspeki og fornmenntir á Íslandi á 17. öld. Um fræðistörf Brynjólfs biskups Sveinssonar“, Hugur 1 (1988): 89-100.
 „Verkefni íslenskrar heimspekisögu“, Skírnir (1985): 45-70.

Þýðingar 
 Gottfried Wilhelm Leibniz, Orðræða um frumspeki (Reykjavík: Hið íslenzka bókmenntafélag, 2004).
 Elias Canetti, Heyrnarvotturinn: Fimmtíu manngerðir (Reykjavík: Bjartur, 1994).
 Étienne Gilson, Að skilja heimspeki Descartes: Inngangur að Orðræðu um aðferð (Reykjavík: Háskólaútgáfan, 1994).
 Michel Foucault, „Skipan orðræðunnar“, Spor í bókmenntafræði 20. aldar (Reykjavík, 1991): 191-226.
 Claude Lévi-Strauss, „Formgerð goðsagna“, Spor í bókmenntafræði 20. aldar (Reykjavík, 1991): 53-80.

Tengill 
Vefsíða Gunnars Harðarsonar

Íslenskir heimspekingar
Oldsagskommissionen

Oldsagskommissionen (Den kongelige Commission til Oldsagers Opbevaring) – á íslensku: Fornminjanefndin, (Nefndin til varðveislu fornminja eða Hin konunglega nefnd til viðurhalds fornaldarleifa) – var skipuð að konungsboði 22. maí 1807. Verkefni nefndarinnar voru margvísleg, einkum að tryggja varðveislu mikilvægra minja frá fyrri tíð og taka í sína vörslu forngripi sem kynnu að finnast. Söfn nefndarinnar (Det Kongelige Museum for Nordiske Oldsager, öðru nafni Oldnordisk Museum), urðu síðar stofninn að Þjóðminjasafni Dana.

Rasmus Nyerup átti frumkvæðið að skipun nefndarinnar, en hann hafði árið 1805 bent á að margar sögulegar minjar á æskuslóðum hans við þorpið Nyrup á Fjóni, hefðu horfið síðan hann var barn. Eitt af fyrstu verkefnum nefndarinnar var að senda 12 prentaðar spurningar til allra presta í Danmörku, til þess að fá yfirlit yfir fornminjar í landinu. Á grundvelli svarbréfa sem bárust, voru um 200 fornminjar friðaðar á árunum 1809-1811.

Árið 1809 var danski spurningalistinn sendur til presta á Íslandi, en sú sending virðist hafa misfarist, a.m.k. barst aðeins svar frá Hofi í Vopnafirði. 

Í árslok 1816 var Finnur Magnússon skipaður í nefndina, auk þess sem Christian Jürgensen Thomsen kom í stað Rasmusar Nyerups sem ritari. Fór nefndin þá að sinna meira íslenskum málum. Lagði hún til að 10 fornminjar á Íslandi yrðu friðaðar, og sendi Kansellíið tilskipun um það til amtmanna á Íslandi, 19. apríl 1817. Meðal minja í þessari fyrstu friðun fornminja á Íslandi, var Borgarvirki, Snorralaug í Reykholti, dómhringur á Þórsnesi á Snæfellsnesi og 7 rúnasteinar. 

Vorið 1817 voru sendir spurningalistar á íslensku til allra presta á Íslandi, og bárust á næstu árum fjöldamörg svör, sem gefa athyglisvert yfirlit um fornminjar í landinu. Fyrstu skýrslurnar bárust haustið 1817 og þær síðustu 1823.

Árið 1983 gaf Stofnun Árna Magnússonar út svörin sem nefndin hafði safnað: Frásögur um fornaldarleifar, 1-2. Sveinbjörn Rafnsson sá um útgáfuna. 

Skýrslur presta til nefndarinnar voru mikilvæg fyrirmynd þegar Hið íslenska bókmenntafélag réðist í það í árið 1839 að fá presta til að taka saman sóknalýsingar, en þær áttu að verða stofn að nýrri Íslandslýsingu. 

Fornminjanefndin gaf út tímaritið Antiqvariske Annaler 1812-1827 (í fjórum bindum). Þar var lýst þekktum og nýfundnum fornminjum, og safnauka Det Kongelige Museum for Nordiske Oldsager. Telja má þetta tímarit undanfara Aarbøger for nordisk Oldkyndighed og Historie.

Með lagabreytingu árið 1849 urðu konunglegu söfnin eign danska ríkisins. Var Fornminjanefndin þá lögð niður.

Heimildir
Danska Wikipedian, 26. desember 2007
Sveinbjörn Rafnsson (útg.): Frásögur um fornaldarleifar, 1-2 (1983)
Sveinbjörn Rafnsson. "Oldsagskommissionens præsteindberetninger fra Island: nogle forudsætninger og konsekvenser" Aarbøger for nordisk oldkyndighed og historie 2007. København 2010. s. 225-246.

Fornleifafræði
Saga Danmerkur
Ilpunktur

Ilpunktur (eða lágpunktur himins) er sá punktur himins, sem er beint fyrir neðan athuganda (með stjörnuhæð -90°). Gagnstæður punktur nefnist hvirfilpunktur, en báðir punktarnir eru á hábaugi.

Tengt efni 
 Miðbaugshnit
 Sjónbaugshnit
 Sólbaugshnit

Stjörnuskoðun
Stjörnuhæð

Stjörnuhæð (enska altitude eða elevation) er hæð himinfyrirbæris miðað við sjóndeildarhring (sjónbaug). Er því háð athugunarstað og tíma. Sjónbaugshnit himintungla eru gefin sem stjörnuhæð og áttarhorn. Hvirfilpunktur er með stjörnuhæð +90°, en ilpunktur með stjörnuhæð -90°.

Tengt efni 
 Miðbaugshnit
 Sólbaugshnit

Stjörnuskoðun
Stjörnubreidd

Stjörnubreidd (enska declination), táknuð með δ, er breiddargráða himinfyrirbæris miðað við miðbaug himins. Hún er óháð athugunarstað og tíma, ef um skemmri tímabil er að ræða. Stjörnubreidd er mæld jákvæð fyrir norðan miðbaug en neikvæð fyrir sunnan. Miðbaugshnit himintungla eru gefin sem stjörnubreidd og tímahorn.

Tengt efni 
 Sjónbaugshnit
 Sólbaugshnit

Stjörnuskoðun

hu:Deklináció
ro:Declinaţie
Tímahorn

Tímahorn (enska right ascension, skammstafað RA), táknað með α, er lengdargráða himinfyrirbæris miðað við vorpunkt,  mæld jákvæð í klukkustundum í austurátt frá vorpunkti. Miðbaugshnit himintungla eru gefin sem stjörnubreidd og tímahorn.

Tengt efni 
 Sjónbaugshnit
 Sólbaugshnit

Stjörnuskoðun
Fossvogskirkjugarður

Fossvogskirkjugarður er kirkjugarður innst norðan megin við Fossvoginn upp við Öskjuhlíð. Hann tók við af Hólavallagarði á 4. áratug 20. aldar sem aðalkirkjugarður Reykjavíkur. Hann er um 28 hektarar að stærð. Fyrsti maðurinn sem var grafinn þar var Gunnar Hinriksson vefari 2. september 1932. 

1948 var Fossvogskirkja vígð sem grafarkirkja fyrir Fossvogskirkjugarð.

Tengt efni 
 Gufuneskirkjugarður
 Hólavallagarður
 Víkurgarður

Kirkjugarðar í Reykjavík
Fossvogskirkja

Fossvogskirkja er grafarkirkja við Fossvogskirkjugarð norðan megin við Fossvoginn við rætur Öskjuhlíðar. Hún var teiknuð af Sigurði Guðmundssyni og vígð 31. júlí 1948. 

Kirkjur í Reykjavík
Síður sem þurfa hnit
Gamla bíó

Gamla bíó er fyrrverandi kvikmyndahús og núverandi óperuhús sem stendur við Ingólfsstræti í miðborg Reykjavíkur. Húsið var reist yfir starfsemi „gamla bíós“, Reykjavíkur Biograftheater, af Peter Petersen árið 1927 og tók við af Fjalakettinum. Petersen innréttaði íbúð fyrir sjálfan sig á efri hæð hússins. Fyrsta kvikmyndin sem var sýnd þar var Ben Húr með Ramon Novarro í aðalhlutverki 2. ágúst 1927. Upphaflega tók salurinn 602 í sæti en það minnkaði í 479 þegar húsinu var breytt og sviðið stækkað til að mæta þörfum óperunnar.

Húsið var rekið sem kvikmyndahús til ársins 1980 þegar Íslenska óperan keypti það undir óperusýningar. Fyrsta óperan sem var frumsýnd í húsinu var Sígaunabaróninn eftir Johann Strauss 9. janúar 1982. Húsið hefur oft hýst leiksýningar og tónleika auk óperusýninga.

Tenglar 
 Ljúft að skila Gamla bíói í hendur Íslensku óperunnar; grein í Morgunblaðinu 1981

Kvikmyndahús í Reykjavík
Óperuhús í Reykjavík
Leikhús í Reykjavík
Byggingar í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Síður sem þurfa hnit
Akmeð 1.

Akmeð 1. (ottómönsk tyrkneska: احمد اول Aḥmed-i evvel, tyrkneska: I.Ahmet; 18. apríl 1590 – 22. nóvember 1617) var Tyrkjasoldán frá 1603 til dauðadags. Hann tók við af föður sínum Memeð 3. aðeins þrettán ára gamall. 

Upphaf valdatíðar hans markaðist af ósigrum Tyrkja í styrjöldum við Habsborgara annars vegar og Persaveldi hins vegar sem kostuðu Tyrkjaveldi hið árlega gjald frá Austurríki og Georgíu og Aserbaídsjan.

Akmeð er þekktastur fyrir byggingu Bláu moskunnar í Istanbúl sem var reist á árunum 1609 til 1616. Hann lést úr taugaveiki 1617.

Tyrkjasoldánar
Dimítríj 1.

Falski Dimítríj 1. (rússneska: Лжедмитрий, Lsjedmitrij; d. 17. maí 1606) var Rússakeisari frá 21. júlí 1605 til dauðadags. Hann var einn af þremur mönnum sem þóttust vera yngsti sonur Ívans grimma, Dimítríj krónprins, sem átti að hafa sloppið eftir morðtilraun 1591. Hann kom fyrst fram hjá Job patríarka í Moskvu en Boris Godúnov skipaði svo fyrir að hann skyldi tekinn höndum og yfirheyrður. Þá flúði hann til Litháen. Nokkrir pólskir aðalsmenn ákváðu þá að styðja hann gegn Boris. Í mars 1604 veitti Sigmundur 3. honum viðtöku í Kraká en lofaði honum ekki beinum stuðningi. Hann tók upp kaþólska trú til að tryggja sér stuðning valdamikilla jesúíta og fékk sendimann páfa, Rangoni, til að styðja kröfu sína.

1604 kom Dimítríj sér upp her með hermönnum nokkurra stuðningsmanna sinna innan Pólsk-litháíska samveldisins og óvinir Godúnovs bættust í lið hans, þar á meðal kósakkar úr suðri. Þeim lenti tvisvar saman við her keisarans og höfðu sigur í fyrra skiptið en biðu afgerandi ósigur í seinna skiptið. Það sem bjargaði málstað Dimítríjs í það skiptið voru fréttirnar um lát Boriss (13. apríl 1605). Her keisarans gekk þá í lið með Dimítríj og hann náði völdum af hinum nýkrýnda keisara Fjodor 2. 20. júní. Job patríarki í Moskvu neitaði að viðurkenna hann sem keisara og var sendur í útlegð. 

Utanríkisstefna Dimítríjs fólst í bandalagi við Pólsk-litháíska samveldið og páfann í Róm. 8. maí 1606 giftist hann hinni pólsku Marynu Mniszech sem var kaþólsk og gekk ekki í réttrúnaðarkirkjuna í tilefni af giftingunni eins og hefð var fyrir. Við þetta reiddist kirkjan og stór hluti bojaranna einnig sem fylktu sér þá bak við Vasilíj Sjúiskíj. 

17. maí 1606, tveimur vikum eftir brúðkaupið, réðust samsærismenn inn í Kreml. Dimítríj reyndi að flýja út um glugga en fótbrotnaði við fallið. Einn af samsærismönnunum skaut hann til bana þar sem hann lá. Lík hans var brennt og öskunni að sögn skotið úr fallbyssu í átt að Póllandi.

Rússakeisarar
Axel Revold

Axel Julius Revold (fæddur í  Álasundi 21. desember 1887, látinn í Bærum 1962) var norskur myndlistarmaður.

Menntun 
Revold menntaði sig við Statens Tegneskole í  Kristjaníu (Ósló) á árunum 1906 til 1908. Þá lærði hann hjá Henri Matisse í París (1908-1910) og kom sýndi fyrst á sýningu haustið 1910. Revold var undir áhrifum landslagsins í norður-Noregi sem blandaðist kúbisma svo hann flokkaðist undir módernisma.

Freskutímabilið 
Axel Revold var einn af upphafsmönnum svokallaðs „freskutímabils“ í norskri list ásamt þeim Per Krogh og Alf Rolfsen. Freskurnar í Bergen Børs voru málaðar 1921-1923. Ásamt Per Krogh málaði hann einnig veggi Háskólabókasafnsins í Ósló árið 1933. Þá málaði hann freskur í ráðhúsi Óslóar 1950.

Annað 
Hann rak eigin myndlistarskóla og varð prófessor við Statens Kunstakademi árin 1925-1946). Hann var forsprakki þess að stofna listamannahús í Svolvær og verk hans, Fiskevær i Lofoten, var á norska 5-kr seðlinum á árabilinu 1955-1963.

Tengill 
 Mynd eftir Revold 

Norskir myndlistarmenn
Orrustan við Beneventum

Orrustan við Beneventum getur átt við:

 Orrustuna við Beneventum, sem háð var milli Pyrrhosar frá Epíros og Maniusar Curiusar Dentatusar árið 275 f.Kr.
 Orrustuna við Beneventum, sem háð var milli Hannos og Tiberiusar Gracchusar í öðru púnverska stríðinu árið 214 f.Kr.

Orrustur
Orrustan við Salamis

Orrustan við Salamis (Forngríska: ), var sjóorrusta milli Grikkja og Persa í Persastríðunum. Orrustan var háð í september árið 480 f.Kr. í þröngu sundi milli eyjunnar Salamis og Píreus, hafnarborgar Aþenu. 

Undir stjórn aþenska stjórnmálamannsins og herforingjans Þemistóklesar tókst Grikkjum að nýta sér þröngt sundið til þess að sigra mun stærri flota Persa, sem gat ekki nýtt sér liðsmuninn. Þar með var innrás Xerxesar I hrundið aftur. Sigur Grikkja var vendipunktur í stríðinu og leiddi að endingu til ósigurs Persa.

Orrustur í fornöld
Orrustur
Persastríðin
Sjóorrustur
480 f.Kr.
Orrustan við Farsalos

Orrustan við Farsalos var orrusta háð milli andstæðra fylkinga í í rómverska borgarastríðinu. Orrustan var háð við Farsalos á Grikklandi þann 9. ágúst árið 48 f.Kr. Áttust þar við annars vegar her Gaiusar Juliusar Caesars og hins vegar her Pompeiusar og öldungaráðsins. Sigur Caesars bætti mjög stöðu hans. Pompeius flúði til Egyptalands að orrustunni lokinni en var ráðinn af dögum við komuna til landsins.

Orrustur á lýðveldistímanum í Róm
Orrustur í fornöld
Orrustur
48 f.Kr.
Orrustan við Filippí

Orrustan við Filippí var lokaorrusta milli þrístjóraveldisins síðara (Marcusar Antoniusar Octavianusar og Marcusar Aemiliusar Lepidusar) annars vegar og hers morðingja Júlíusar Caesars hins vegar undir stjórn þeirra Marcusar Juniusar Brutusar og Gaiusar Cassiusar Longinusar. Orrustan var háð árið 42 f.Kr. við Filippí í Makedóníu. Henni lauk með sigri þrístjóraveldisins.

Orrustur á lýðveldistímanum í Róm
Orrustur í fornöld
Orrustur
42 f.Kr.
Sólbaugur

Sólbaugur (lat. linea ecliptica, en. ecliptic) nefnist ferill sólar á himni yfir eitt ár miðað við fastastjörnur. Skurðpunktar miðbaugs himins og sólbaugs eru vorpunktur og haustpunktur.

Stjörnuskoðun
Sólbaugshnit

Sólbaugshnit eru hnit himinfyrirbæris miðað við sólbaug í himinhvolfshnitakerfi. Hnit eru gefin með breidd miðað við sólbaug, táknuð með β og lengd miðað við vorpunkt, táknuð með denoted λ.

Tengt efni 
 Miðbaugshnit
 Sjónbaugshnit 
 Vetrarbrautarhnit

Stjörnuskoðun

eo:Ekliptika latitudo
ko:황도좌표
pl:Długość ekliptyczna
Áttarhorn

Áttarhorn (enska azimuth) er horn himinfyrirbæris mælt á sjónbaug frá norðurskauti himins. Sjónbaugshnit himintungla eru gefin sem stjörnuhæð og áttarhorn.

Tengt efni 
 Miðbaugshnit
 Sólbaugshnit

Stjörnuskoðun
Himinn

Himinn, hvelfing eða festing er sá hluti geimsins og gufuhvolfsins, sem er sýnilegur frá jörðu. Á himni má sjá himinfyrirbæri og sýnileg veðurfyrirbæri ofan sjóndeildarhrings.

Í trúarbrögðum er himinn oft dvalarstaður guða og annarra guðlegra vætta.

Stjörnuskoðun
Veðurfræði
Sjóndeildarhringur

Sjóndeildarhringur eða sjónbaugur er ímyndaður hringur, sem skilur að himin og yfirborð jarðar.

Landafræði
Stjörnuskoðun
Rasmus Nyerup

Rasmus Nyerup (12. mars 1759 – 28. júní 1829) var danskur sagnfræðingur, málvísindamaður og bókavörður. Hann fæddist í þorpinu Nyrup á Fjóni og dó í Kaupmannahöfn. 

Rasmus Nyerup var stúdent frá Lærða skólanum í Óðinsvéum 1776, með ágætiseinkunn. Fór svo í Háskólann í Kaupmannahöfn og tók próf í heimspeki og guðfræði 1779-1780. Varð bókavörður við safn Peter Friderich Suhm, sem var hálfopinbert rannsóknarbókasafn. Þar sökkti hann sér niður í gögn danskra sagnfræðinga og gaf út bækur með efni þaðan. Starfaði um tíma við Konunglega bókasafnið í Kaupmannahöfn, og frá 1796 við Háskólabókasafnið í Kaupmannahöfn, varð forstöðumaður þess 1803. 

Árið 1796 var Nyerup skipaður prófessor í bókmenntasögu við Kaupmannahafnarháskóla.

Árið 1807 varð Rasmus Nyerup ritari í Nefndinni til varðveislu fornminja, (Oldsagskommissionen), sem hafði m.a. það verkefni að safna skýrslum um fornminjar frá prestum í Danmörku. Í árslok 1816 tók Christian Jürgensen Thomsen við af honum sem ritari nefndarinnar, samkvæmt tillögu Nyerups, sem gerði sér grein fyrir hvað í manninum bjó. Nyerup var einnig helsti stuðningsmaður og verndari Rasmusar Kristjáns Rasks. Virðist hann hafa haft næmt auga fyrir hæfileikum ungra manna sem hann kynntist.

Nyerup var fulltrúi upplýsingarinnar í Danmörku, og koma þau viðhorf fram í rannsóknum hans.

Útgefin rit
Rasmus Nyerup samdi og gaf út fjölda bóka um sagnfræði, bókmenntasögu og menningarsögu, m.a. tveggja binda ævisögu Kristjáns 4. (1816). Hann var einnig með þeim fyrstu til að draga upp heildarmynd af danskri bókmenntasögu. 

Hann safnaði saman og gaf út eftirlátin rit margra danskra rithöfunda frá fyrri tíð, einkum sagnfræðinga frá 18. öld, svo sem P. F. Suhm, Jacob Langebek og Bolle Willum Luxdorph. Hann gaf út dönsk málsháttasöfn og þjóðkvæði frá miðöldum. Einnig:
Thormod Torfesens levnetsbeskrivelse (1788), eftir Jón Eiríksson.

Hann fékkst einnig nokkuð við íslenskar fornbókmenntir, og gaf m.a. út:
Edda, eller Skandinavernes hedenske Gudelære (1808)

Meðal þekktustu verka hans eru:
Kjøbenhavns beskrivelse (1800), sem lýsir borginni vel eftir stórbruna 1794 og 1795, og fyrir stórskotaárás Englendinga 1807. 
Almindeligt litteraturlexikon for Danmark, Norge, og Island, 1-2 (1818-1819).

Heimildir
 Danska Wikipedian, 27. desember 2007

Danskir sagnfræðingar
Saga Danmerkur
Benazir Bhutto

Benazir Bhutto (fædd 21. júní 1953, látin 27. desember 2007) var pakistanskur stjórnmálamaður. Hún varð fyrsti kvenforsætisráðherra í íslömsku landi árið 1988 og var síðar kosin aftur árið 1993. Í bæði skiptin var hún sett af af þáverandi forsetum eftir ásakanir um spillingu. Hún lést eftir skotárás og sprengjutilræði í Rawalpindi þar sem hún var að ávarpa stuðningsmenn sína.

Bhutto flutti til Kúveit í sjálfskipaða útlegð frá 1999 þar til hún sneri heim til Pakistans að nýju 18. október 2007.

Benazir Bhutto var elsta dóttir Zulfikar Ali Bhutto, sem var forseti og síðar forsætisráðherra Pakistans.

Forsætisráðherrar Pakistans
Fólk nefnt í Panamaskjölunum
Zulfikar Ali Bhutto

Zulfikar Ali Bhutto (IPA: zʊlfɪkɑɽ ɑli botɔ) f. 5. janúar 1928, d. 4. apríl 1979, var pakistanskur stjórnmálamaður. Hann var forseti Pakistan árin 1971 til 1973 og svo forsætisráðherra 1973 til 1977. Hann stofnaði Þjóðarflokk Pakistans, (Pakistan People's Party (PPP)), sem er einn af áhrifamestu stjórnmálaflokkum í landinu.

Zulfikar Ali Bhutto var tekinn af lífi með hengingu eftir mjög umdeild réttarhöld, þar sem hann var sakaður um að hafa fyrirskipað morð á pólitískum andstæðingi. Grunur lék á að réttarhöldunum hefði verið stjórnað á bak við tjöldin og að Muhammad Zia-ul-Haq hershöfðingi hefði haldið þar um taumana. Í Pakistan er Bhutto oft kallaður Shaheed Zulfikar Ali Bhutto, en orðið shaheed þýðir píslarvottur. Eftir að hann var tekinn af lífi varð ekkja hans, Nusrat Bhutto, í forsvari fyrir Þjóðarflokk Pakistans og svo síðar dóttir þeirra, Benazir Bhutto.

Forsetar Pakistans
Forsætisráðherrar Pakistans
Kronecker δ

Kronecker δ (einnig kallað Kronecker táknið) er fall sem gjarnan er skilgreint þannig:

Stærðfræði