alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Furstadæmi

Furstadæmi er yfirleitt fullvalda ríki sem fursti ríkir yfir. Stundum er orðið notað í yfirfærðri merkingu yfir lönd undir einvaldi sem er af lægri stigum en konungur, til dæmis stórhertoga. Stundum heyrir furstadæmi undir keisaradæmi að nafninu til þótt það sé sjálfstætt í reynd. 

Einungis þrjú furstadæmi eru enn til í Evrópu: Mónakó, Andorra og Liechtenstein. 

Furstadæmi er líka notað yfir landsvæði í Mið-Austurlöndum sem emír ríkir yfir. Dæmi um það eru Sameinuðu arabísku furstadæmin, Katar og Kúveit.

Nokkur örríki gera tilkall til sjálfstæðis sem furstadæmi en eru ekki viðurkennd af alþjóðasamfélaginu, svo sem Sealand, Hutt River-furstadæmið í Ástralíu, Seborga á Ítalíu og Furstadæmið Mínerva í Suður-Kyrrahafi.
Stórfurstadæmi

Stórfurstadæmi er landsvæði sem stórfursti ríkir yfir. Yfirleitt eru stórfurstadæmi sjálfstæð fullvalda ríki sem eru hluti af keisaradæmi. Ekkert stórfurstadæmi er lengur til.

Listi yfir stórfurstadæmi 
 Stórfurstadæmið Finnland (1809 – 1917)
 Stórfurstadæmið Litháen (12. öld - 1569)
 Stórfurstadæmið Moskva (1283–1547)
 Stórfurstadæmið Serbía (1101–1217)
 Stórfurstadæmið Transylvanía (1765-1867)
 Stórfurstadæmið Tver (1247-1485)
Keisaradæmi

Keisaradæmi er ríki sem keisari eða keisaraynja ríkir yfir. Venja var að keisari taldist konungi æðri og keisaradæmi voru yfirleitt stór ríkjasambönd. Aðeins einn keisari er enn eftir í heiminum, Naruhito Japanskeisari.

Hin sögulegu heimsveldi voru sum hver keisaradæmi.

Listi yfir keisaradæmi
 Kínverska keisaradæmið (221 f.Kr-1911, 1916)
 Rómverska keisaradæmið (27 f.Kr.-476)
 Japanska keisaradæmið (um 270-)
 Austrómverska keisaradæmið (395-1453)
 Kóreska keisaradæmið (918-1392, 1897-1910)
 Hið Heilaga rómverska ríki (962-1806)
 Eþíópíska keisaradæmið (1270-1755, 1855-1974)
 Persneska keisaradæmið (1501-1979)
 Rússneska keisaradæmið (1547-1917)
 Keisaradæmið Annam (1802-1945)
 Fyrra franska keisaradæmið (1804-1814, 1815)
 Haítíska keisaradæmið (1804-1806, 1849-1859)
 Austurrísk-ungverska keisaradæmið (1804-1919)
 Brasilíska keisaradæmið (1822-1889)
 Mexíkóska keisaradæmið (1822-1823, 1864-1867)
 Síðara franska keisaradæmið (1852-1870)
 Þýska keisaradæmið (1871-1918)
 Indverska keisaradæmið (1876-1947)
 Miðafríska keisaradæmið (1976-1979)
Sækónguló

Sækóngulær (fræðiheiti: pantopoda einnig nefndar pycnogonids) teljast til fylkingar liðdýra í undirfylkingunni klóskerar. Þekktar eru um 1300 tegundir.

Útbreiðsla 
Þær fyrirfinnast um nær allan heim.

Útlit og lifnaðarhættir  
Kviður sækóngulóa er frá 1 mm til 10 mm og langir grannir útlimir ganga út úr kviðnum. Þó að yfirleitt séu sækóngulær frekar litlar eru til dæmi um tegundir sem eru stærri, til að mynda hafa veiðst tegundir við Antartíku þar sem fótur kóngulóa hefur mælst 70 cm, sækóngulær eru yfirleitt með 4 útlimapör en þó eru afbrigði með 5 og 6 útlimapörum vel þekkt. Blóðrásar og taugakerfi sækóngulóarinnar er lítið og einfalt eins og stærð hennar gefur tilefni til, hjartað dælir blóðinu um baklæga æð og í blóðhol, og taugakerfið er með kviðlægann taugastreng líkt og hjá öðrum klóskerum.

Flestar eru sækóngulær rándýr. Þær eru og botndýr og finna sér oftast fylgsni undir steinum og grjóti. Helsta fæða sækóngulóa er holsepi, mosadýr, kórall, burstaormar og svampdýr. Sækóngulær bryðja fæðuna með kokinu/kverkunum. Sækóngulær eru einkynja.

Heimildir 
 G.Branch, C.L.Griffiths, M.L.Branch & L.E.Beckley (2010). Two Oceans: A guide to marinelife of Southern Africa. Bls.56 (24-24.1-24.2-24.3)
 http://www.marlin.ac.uk/taxonomydescriptions.php#pycnogonida 
 Fjaran og hafið  Sækónguló (skoðað 2i.10.2112)

Liðdýr
Tjarnarkvartettinn

Tjarnarkvartettinn var blandaður söngkvartett, skipaður Rósu Kristínu Baldursdóttur sópran og stjórnanda hópsins, Kristjönu Arngrímsdóttur alt, Hjörleifi Hjartarsyni tenór og  Kristjáni E. Hjartarsyni bassa. Kvartettinn var stofnaður árið 1992 og starfaði til ársins 2000 og flutti mest íslensk sönglög án undirleiks (a cappella).  Kvartettinn kenndi sig við bæinn Tjörn í Svarfaðardal enda voru meðlimir hans tengdir staðnum, Kristján og Hjörleifur aldir þar upp og þær Kristjana og Rósa eiginkonur þeirra.

Eftir að Tjarnarkvartettinn hætti störfum hafa meðlimir hans víða látið að sér kveða í tónlistarheiminum. Rósa Kristín hefur dvalið í Austurríki og m.a. starfrækt hljómsveitina Ensemble Úngút sem sent hefur frá sér hljómdiska. Kristjana hefur lagt stund á sólóferil og gefið út söngdiska (Þvílík er ástin, Í húminu, Tangó o.fl.). Kristján hefur staðið fyrir hljómleikum bæði með Kristjönu og eigin aðstoðarmönnum. Hjörleifur hefur rekið hljómsveitina Hundur í óskilum.

Tjarnarkvartettinn gaf út nokkra hljómdiska :
 Tjarnarkvartettinn (1994)
 Á jólanótt (1995)
 Systur í syndinni (1999 ásamt með leikhópi Leikfélags Akureyrar)
 Á fíflúlpum (1998).

Íslenskar hljómsveitir
Vesturgatan

Vesturgatan  er vegarslóði milli Arnarfjarðar og Dýrafjarðar, oft  kenndur við Sléttanes eða Svalvoga. Þar er vegarkafli sem Elís Kjaran lagði. Frá árinu 2006 hefur verið  haldin á hverju ári hlaupahátíðin Vesturgatan.

Sjá einnig 
 Kjaransbraut

Heimildir 
 Vesturgatan (Hlaupahátíð)
 Vesturgatan 
 Hlaupahátíð á Vestfjörðum - Vesturgatan
Gönguleiðir á Íslandi
Ferðamennska á Íslandi
Vestfirðir
Bílar 2

Bílar 2 (enska: Cars 2) er bandarísk teiknimynd og njósnamynd frá árinu 2011, framleidd af Pixar og útgefin af Disney. Henni var leikstýrt af John Lasseter og Brad Lewis, skrifuð af Ben Queen og framleidd af Denise Ream. Myndin er framhald myndarinnar Bílar. Í myndinni fara keppnisbíllinn Leiftur McQueen og dráttarbílinn Krókur til Japans til þess að keppa í heimsmeistarakeppninni, en Krókur flækist í alþjóðlegum njósnum.

Tenglar 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2011
Lundey (Skagafirði)

Lundey er lítil eyja í botni Skagafjarðar, um 2-3 kílómetra frá landi. Eyjan hefur aldrei verið byggð en þar er töluvert fuglalíf. Flatarmál er 0,063 km².

Eyjar við Ísland
Skagafjörður
Sprengisandsleið

Sprengisandsleið (F26) er fjallvegur á Íslandi. Hann liggur frá Þórisvatni að sunnan að Bárðardalsvegi vestri hjá Mýri.

Tengt efni
 Sprengisandur

Vegir á Íslandi
Monadnock Building

The Monadnock Building (Monadnock Block) er bandarískur skýjakljúfur á 53 West Jackson Boulevard í Chicago í Illinois. Norðurhluti hússins var hannaður af Burnham & Root og byggður 1891 en suðurhlutinn, hannaður af Holabird & Roche, var reistur tveimur árum síðar. Þegar skýjakljúfurinn var fullgerður var hann stærsta skrifstofubygging heims. Hann var fyrsta mannvirki í Chicago sem rafmagn var lagt í við byggingu.

Chicago
Skýjakljúfar í Bandaríkjunum
Flugslysið í Héðinsfirði

Flugslysið í Héðinsfirði, sem varð þann 29. maí 1947 þegar TF-ISI, Douglas DC-3 flugvél Flugfélags Íslands flaug á Hestfjall í Héðinsfirði, er mannskæðasta flugslys sem orðið hefur á Íslandi en allir sem voru um borð, 25 manns, fórust.

Flugvélin var í áætlunarflugi frá Reykjavík til Akureyrar en á þessum árum var venja að fljúga sjónflug þar sem flugleiðsögutæki voru af skornum skammti. Vegna skýjafars yfir hálendinu var flogið norður yfir Arnarvatnsheiði og síðan til Skagafjarðar og út fyrir mynni Siglufjarðar en þaðan átti að fljúga vélinni inn Eyjafjörð. Síðast sást til vélarinnar frá Siglunesi og flaug hún þá lágflug undir skýjum. Þegar vélin kom ekki til Akureyrar á áætluðum tíma og ekki náðist loftskeytasamband hófst leit að vélinni á sjó og landi. Leitarflokkur fór til Héðinsfjarðar en sá ekkert þar sem þoka lá yfir og ekkert sást upp í fjallshlíðar. Enn var þá byggð í firðinum en enginn varð slyssins var vegna þokunnar.

Morguninn eftir birti upp svo hægt var að hefja leit með flugvélum og kl. 8.20 sást flak hennar í hlíð Hestfjalls, norðan Héðinsfjarðar. Hafði vélin komið úr suðurátt og flogið beint á fjallið, splundrast og brunnið, og var þegar ljóst að enginn hefði komist lífs af. Mjög erfitt var að komast að flakinu, enda er fjallið bratt og klettótt í sjó fram. Þó tókst að leggja bátum að, klifra upp í fjallið og ná líkum farþega og áhafnar og flytja til Akureyrar. Fjögurra manna áhöfn var á vélinni og 21 farþegi, þar af þrjú ung börn.

Minnisvarði um þá sem fórust var reistur á slysstað árið 1997, þegar 50 ár voru liðin frá slysinu. Árið 2010 kom út bók um slysið, Harmleikur í Héðinsfirði.

Heimildir 
  Morgunblaðið, 29. maí 1997.
  Morgunblaðið, 31. maí 1947.
  Vísir.is, 25. nóvember 2014.
  

Flugslys á Íslandi
1947
Héðinsfjörður
Hestfjall (Héðinsfirði)

Hestfjall er fjall (536 m.y.s.) norðan og vestan við Héðinsfjörð á Tröllaskaga en vestan fjallsins er Nesdalur upp frá Reyðará og Siglunesi. Ysti hluti Hestfjalls kallast Hestur.  Fjallið er sæbratt í sjó fram.

Utarlega á Hestfjalli varð mannskæðasta flugslys Íslandssögunnar 29. maí 1947, þegar Douglas DC-3 flugvél Flugfélags Íslands flaug á fjallshlíðina og allir um borð fórust, 25 manns. Þar er nú minnisvarði um slysið, reistur 1997.

Fjöll á Íslandi
Héðinsfjörður
Júba

Júba er höfuðborg og stærsta borg Suður-Súdan. Borgin stendur við Hvítu Níl í suðurhluta landsins. Íbúar eru tæplega 372 þúsund (2011). 

Heitið er leitt af Djúba eða Djouba (framburður með -d í upprunalega málinu, vantandi í íslensku einungis sökum milligöngunar um ensku) sem er annað heiti á Barí-ættflokknum.

Heimildir 

Borgir í Suður-Súdan
Höfuðborgir
Le Maître d'école

Le Maître d'école er fransk kvikmynd frá árinu 1981 sem Claude Berri gerði.

Persónur 
 Coluche : Gérard Barbier 
 Josiane Balasko : Ms Lajoie 
 Roland Giraud : Mr. Meignant

Kvikmyndir frumsýndar 1981
Franskar kvikmyndir
Gamanmyndir
Sandkassi

Sandkassi inniheldur sand sem börn geta leikið í. Sandkassi er byggður upp af ramma sem getur verið í mismunandi stærðum og úr mismunandi efnum. 

Leikföng
Björt framtíð

Björt framtíð var íslenskur stjórnmálaflokkur, stofnaður árið 2012. Að stofnun flokksins komu Guðmundur Steingrímsson, sem áður hafði verið í Samfylkingunni og Framsóknarflokknum og Heiða Kristín Helgadóttir, sem hefur komið að Besta flokknum. Óttarr Proppé var kjörinn formaður Bjartrar framtíðar í september 2015. Listabókstafur Bjartrar framtíðar var A.

Stofnun 
Björt framtíð bauð í fyrsta skipti fram í Alþingiskosningunum 2013 og fékk 8,2% og 6 þingmenn. Veturinn 2013 sameinaðist Besti flokkurinn Bjartri framtíð. Guðmundur Steingrímsson var formaður Bjartrar framtíðar fyrstu 3 árin, en hætti sem formaður árið 2015, meðal annars vegna slæms gengis í skoðanakönnunum. Óttar Proppé var sjálfkjörinn formaður flokksins í september 2015. Brynhildur S. Björnsdóttir var sömuleiðis kjörin stjórnarformaður Bjartrar framtíðar í september 2015.

Ríkisstjórnarsamstarf 
Í Alþingiskosningum 2016 hlaut Björt framtíð 7,2% atkvæða og fékk fjóra menn kjörna. Björt framtíð myndaði ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokkinum og Viðreisn í janúar 2017. Í september sama ár ákvað Björt framtíð að slíta ríkisstjórnarsamstarfinu þar sem þau töldu Bjarna Benediktsson, forsætisráðherra, hafa gerst sekan um trúnaðarbrest þegar hann upplýsti ríkisstjórnina ekki um bréf sem faðir hans hafði skrifað og varðaði uppreisn æru dæmds barnaníðings. Í kjölfarið var þing rofið og kosið á ný í október 2017. Björt framtíð hlaut 1,2% greiddra atkvæða og féll af þingi. Óttarr Proppé hætti sem formaður flokksins eftir kosningarnar og Björt Ólafsdóttir tók við formennsku í flokknum. Theodóra Sigurlaug Þorsteinsdóttir tók síðar við formennsku en flokksstarfið lá niðri eftir kosningarnar 2017. Flokkurinn bauð ekki fram neina lista í þingkosningunum 2021.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Bjartrar framtíðar 
 Björt framtíð með formann og stjórnarformann. Fyrrverandi framsóknarmenn í stjórninni 
 Björt framtíð Grein eftir Heiðu Kristínu Helgadóttur og Guðmund Steingrímsson.

Íslenskir stjórnmálaflokkar
Lagt niður 2021
Dögun (stjórnmálasamtök)

Dögun - stjórnmálasamtök um réttlæti, sanngirni og lýðræði voru íslensk stjórnmálasamtök, stofnuð 18. mars 2012. Félaginu var formlega slitið 7. nóvember 2021 eftir að engin virkni hafði verið í samtökunum síðan 2017. Helga Þórðardóttir var formaður flokksins frá 2018 til 2021.

Formenn

Alþingiskosningar 2013
Dögun bauð fram í Alþingiskosningum 2013. Í Dögun sameinast meðal annarra fólk úr Hreyfingunni, Borgarahreyfingunni, Frjálslynda flokknum og fulltrúar úr stjórnlagaráði. Meðal þeirra sem gáfu kost á sér voru Margrét Tryggvadóttir þingmaður og Ragnar Þór Ingólfsson, stjórnarmaður í VR og Gísli Tryggvason úr stjórnlagaráði.

Dögun hlaut 3,1% fylgi í kosningunum 2013 og náði ekki manni á þing.

Sveitarstjórnarkosningar 2014 
Dögun bauð fram í Sveitarstjórnarkosningunum 2014 í Reykjavík og ásamt umbótasinnum í Kópavogi. Þorleifur Gunnlaugsson leiddi listann í Reykjavík en hann hafði áður verið í Vinstrihreyfingunni - grænt framboð. Árni Þór Þorgeirsson, frumkvöðull leiddi listann í Kópavogi.

Dögun fékk 1,4% í Reykjavík og 0,8% í Kópavogi og hlaut engan mann inn í sveitarstjórn.

Alþingiskosningar 2016
Dögun bauð fram í öllum kjördæmum í Alþingiskosningunum árið 2016
Helga Þórðardóttir, kennari á Barnaspítala Hringsins, er formaður Dögunar. Hún leiddi á listann í Reykjavík suður. Hólmsteinn A., Brekkan framkvæmdastjóri samtaka leigjenda, leiddi listann í Reykjavík norður. Ragnar Þór Ingólfsson, stjórnarmaður í VR og stjórnarmaður í hagsmunasamtökum heimilanna, leiddi listann í Suðvesturkjördæmi.  

Dögun hlaut 1,7% í kosningunum og tapaði 1,4% fylgi frá kosningunum árið 2013.

Alþingiskosningar 2017 
Dögun bauð fram í einu kjördæmi, Suðurkjördæmi í Alþingiskosningunum 2017. Helga Þórðardóttir leiddi listann. Tilkynnt var um framboð 1. október 2017.

Flokkurinn hlaut 0,1% atkvæða eða 101 atkvæði í kosningunum og misstu því 1,6% frá kosningunum árið 2016.

Aðalfundur 2021 
Á aðalfundi Dögunar sem var haldin 7. nóvember 2021 var tilkynnt að Dögun væri formlega slitið, ástæðan væri annars vegar vegna þess að engin virkni hafði verið í flokknum síðan árið 2017 og hins vegar að fleiri flokkar sem hafa verið að berjast fyrir sama málstað væru að ganga betur svo ekki væri þörf lengur á flokknum, sem dæmi um flokka voru Flokkur fólksins og Sósíalistaflokkurinn nefndir í því samhengi.

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða Dögunar 
 Dögun skal hún heita, frétt á Rúv.is 18. mars 2012

Íslenskir stjórnmálaflokkar
Christine Lagarde

Christine Madeleine Odette Lagarde (franskur framburður: [Kʁistin madlɛn ɔdɛt lagaʁd], fædd 1. janúar 1956) er franskur lögfræðingur og stjórnmálakona í samtökunum Union pour un Mouvement Populaire. Hún var yfirmaður Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (IMF) frá 5. júlí 2011 til 17. júlí 2019.

Þann 2. júlí árið 2019 útnefndi leiðtogaráð Evrópusambandsins Lagarde í embætti forseta Evrópska seðlabankans. Hún lét af störfum hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum á meðan hún gegnir því starfi.

Tilvísanir

Fjármálaráðherrar Frakklands
Framkvæmdastjórar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins
Franskir hagfræðingar
Franskir lögfræðingar
Seðlabankastjórar Evrópu
Vasabladet

Vasabladet (skammstafað Vbl) er dagblað sem gefið er út á sænsku í Österbotten í Finnlandi. Vasabladet er annað stærsta dagblað Finnlands sem gefið er út á sænsku, á eftir Hufvudstadsbladet. Höfuðstöðvar dagblaðsins eru í Vaasa (sænska: Vasa) en það er líka með skrifstofur í Jakobstad, Karleby, Närpes og Kristinestad.

Vasabladet er næst elsta dagblað í Finnlandi (á eftir Åbo Underrättelser) en fyrsta tölublaðið var gefið út 7. maí 1856. Þangað til 1939 hét blaðið Wasabladet í samræmi við gömlu sænsku stafsetningu á Vaasa. 

Finnsk dagblöð
Kinney Lake

Kinney Lake er stöðuvatn í Mount Robson Provincial Park, Bresku Kólumbíu, Kanada.

Stöðuvötn í Kanada
Breska Kólumbía
Torneträsk

Torneträsk er stöðuvatn í Norðvestur-Lapplandi, sveitarfélaginu Kiruna, 332 km² að flatarmáli. Torneträsk er sjöunda (eða sjötta, eftir því hvernig reiknað er) stærsta stöðuvatn Svíþjóðar. Það er jafnframt annað dýpsta stöðuvatn Svíþjóðar og stærsta fjallavatn í Skandinavíu. Abisko-þjóðgarðurinn er við suðvesturhluta vatnsins sem og Laponia sem er á verndarminjasvæði UNESCO.

Stöðuvötn í Svíþjóð
Pyntingar

Pyntingar felast í því að baka einhverjum sársauka og meiðsli, markvisst og af ásettu ráði, í refsingarskyni, hefndarskyni, sem hluti af pólitískri endurhæfingu, niðurlægingu fórnarlambsins eða sem hluti af yfirheyrslu. Pyntingar af ýmsu tagi hafa verið stundaðar frá örófi alda og allt til okkar daga af einstaklingum, hópum og ríkjum. Í alþjóðalögum er litið á pyntingar sem brot á mannréttindum og þær eru fordæmdar í 5. grein Mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna. Þriðji og fjórði Genfarsáttmálinn banna pyntingar í vopnuðum átökum. Pyntingar eru líka bannaðar samkvæmt Samningi Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum sem 147 ríki hafa undirritað. 

Pyntingar
Glæpir gegn mannkyni
Mannréttindabrot
Áblástur

Áblástur (oft nefnt frunsa eða herpes eftir staðsetningu) er útbrot vegna herpes-veirunnar Herpes simplex. Vessafyltar bólur geta komið fram á vörum, og kallast þá frunsa, eða á kynfærum og kallast þá kynfæraáblástur eða herpes.

Til eru tvær gerðir: Gerð 1 sýkir oftar munn, og kallast þá frunsa, en gerð 2 sýkir oftar kynfæri. Báðar gerðir af herpes geta þó auðveldlega sýkt bæði munn og kynfæri. Margir fá ekki einkenni vegna herpes, sumir fá aðeins mild einkenni. Einkenni koma vanalega fram 2 til 20 dögum eftir sýkingu og vara í tvær til fjórar vikur.  Þeir sem fá einkenni fá litlar vökvafylltar blöðrur á húð. Einkennunum geta fyllt höfuðverkur, kláði á útbrotsstað, sársauki við þvaglát, eða einkenni lík flensu.

Hægt er að smitast af herpes með kossum, samförum, munnmökum, eða annars konar snertingu slímhúðar við útbrotin. Sýkingin liggur í dvala á milli þess sem hún blossar upp að nýju. Fyrsta kastið er oft það versta, seinni köst eru oft mildari. Ekki er til lækning við herpes, en til eru lyfjameðferðir til að draga úr einkennum.

Margir smitast af áblæstri á munn sem börn. Í Bandaríkjunum eru um 50% með munnáblásturs-sýkingu, og um 12% með kynfæraáblásturs-sýkingu. Með smokkanotkun má draga úr hættu á smiti kynfæraáblásturs.

Heimildir 

kynsjúkdómar
Manama

Manama er höfuðborg og stærsta borg Barein. Íbúar eru um 155 þúsund (2008). Elstu heimildir um borgina eru frá 14. öld. Frá 1783 hefur hún verið undir stjórn Al-Khalifa-ættarinnar. Borgin var lýst fríhöfn árið 1958 og var gerð að höfuðborg Barein þegar landið fékk sjálfstæði 1970.

Borgir og bæir í Barein
Höfuðborgir í Asíu
Belmópan

Belmópan er höfuðborg Belís. Íbúar eru um 17 þúsund. Borgin er 80 kílómetra austan við stærstu borg Belís og fyrrverandi höfuðborg landsins Belísborg. Aðsetur stjórnar landsins var flutt til Belmópan eftir að fellibylurinn Hattie lagði Belísborg nánast í rúst árið 1970.

Borgir og bæir í Belís
Höfuðborgir
Borgir í Mið-Ameríku
Móróní

Móróní (arabíska: موروني Mūrūnī) er höfuðborg og stærsta borg Kómoreyja. Íbúar eru um 111.000 (2016). Borgin er á vesturströnd eyjarinnar Grande Comore nálægt eldfjallinu Karthala. Í borginni er alþjóðaflugvöllur. 

Borgir og bæir á Kómoreyjum
Höfuðborgir
Port of Spain

Port of Spain er höfuðborg Trínidad og Tóbagó við Paríaflóa á vesturströnd Trínidad. Íbúar eru um 50 þúsund en á höfuðborgarsvæðinu búa um 130 þúsund. Borgin hefur verið höfuðborg eyjarinnar frá 1757. 

Borgir á Trínidad og Tóbagó
Höfuðborgir
Port Louis

Port Louis er höfuðborg og stærsta borg eyríkisins Máritíus undan strönd Afríku í Indlandshafi. Frakkar gerðu hana að stjórnsýslumiðstöð árið 1735 og áfangastað fyrir skip á leið frá Góðravonarhöfða. Hún heitir eftir Loðvík 15. Frakkakonungi. Borgin er hafnarborg sem stendur á norðvesturströnd eyjarinnar. Höfnin er undirstaða efnahagslífs borgarinnar sem kemur best út allra afrískra borga í Lífsgæðakönnun Mercers. Íbúar voru um 150 þúsund árið 2012. 

Borgir og bæir á Máritíus
Höfuðborgir
Carl Billich

Carl Billich (23. júlí 1911 – 23. október 1989) var íslenskur hljómsveitarstjóri af austurrískum ættum. Hann fæddist í Vínarborg og kom til Íslands fyrst árið 1933 með hljómsveit þaðan sem hafði verið ráðin til að leika á Hótel Íslandi. Hann kvæntist Þuríði Jónsdóttur árið 1939. Við hernám Breta á Íslandi var hann handtekinn og sendur í fangabúðir til Bretlands þar sem hann var öll styrjaldarárin. Eftir stríð var hann sendur til Þýskalands og var þar án vegabréfs en fyrir tilstilli eiginkonu sinnar tókst honum að flytja aftur til Íslands 1947 þar sem hann fékk ríkisborgararétt. Hann starfaði lengi sem kórstjóri og undirleikari, auk þess að leika í hljómsveitum. Árið 1964 var hann ráðinn tónlistar- og hljómsveitarstjóri hjá Þjóðleikhúsinu og starfaði þar til 1981. 

Carl Billich var mjög virkur í íslensku tónlistarlífi, útsetti og lék inn á fjölda hljómplatna, bæði sem undirleikari og með Nausttríóinu og Hljómsveit Carls Billich. Hann samdi lagið „Óli lokbrá“ við texta eftir Jakob V. Hafstein.

Tenglar 

 Glatkistan

Íslenskir hljómsveitarstjórar
Íslenskir kórstjórar
Jan Morávek

Jan Morávek (2. maí 1912 – 22. maí 1970) var austurrískur klarinettleikari og hljómsveitarstjóri af tékkneskum ættum sem var mjög áberandi í íslensku tónlistarlífi eftir síðari heimsstyrjöld. Hann fæddist í Vínarborg þar sem hann lærði hljóðfæraleik og hljómsveitarstjórn og lék meðal annars við óperuhljómsveitina og Fílharmóníusveit Graz. Hann kynntist fyrri konu sinni, íslensku söngkonunni Svanhvíti Egilsdóttur, í Vín og flutti með henni til Íslands árið 1948. Þegar Sinfóníuhljómsveit Íslands var stofnuð gekk hann til liðs við hana og lék þar meðal annars á fagott og selló, en auk þess stjórnaði hann kórum og lék með fjölda danshljómsveita, þar á meðal Nausttríóinu með landa sínum, Carli Billich og í uppfærslum í Þjóðleikhúsinu. Hann lék á mörgum hljómplötum með Tríói Jans Morávek og útsetti fjölda laga fyrir kóra og hljómsveitir.

Tenglar 

 Glatkistan

Austurrískir hljóðfæraleikarar
Austurrískir hljómsveitarstjórar
Íslenskir hljóðfæraleikarar
Íslenskir hljómsveitarstjórar
Mumford & Sons

Mumford & Sons eru bresk þjóðlagapopps-hljómsveit frá Lundúnum, Englandi. Hljómsveitin var stofnuð árið 2007 þegar Marcus Mumford (aðalsöngvari, gítar, trommur), Ben Lovett (bakraddir, píano, hljómborð), Winston Marshall (bakraddir, banjó, rafmagnsgítar) og Ted Dwane (bakraddir, bassi) kynntust. 

Mumford & Sons hafa gefið út 3 plötur: Sigh No More (2009), Babel (2012) og Wilder Mind (2015). Sigh No More komst í annað sæti á bæði vinsælustu plötum Englands og Billboard 200 í Bandaríkjunum. Babel og Wilder Mind komust hinsvegar báðar í fyrsta sæti í Bandaríkjunum og Englandi. Hljómsveitin hefur einnig gefið út tvær tónleika plötur, Live at Shepherd's Bush Empire (2011) og The Road To Red Rocks (2012). 

Hljómsveitin hefur unnið til margskonar verðlaun í gegnum feril sinn, þar á meðal besta platan á Brit Awards fyrir plötuna Sigh No More árið 2011, og var platan einnig verið tilnefnd til 6 Grammy verðlauna. Platan Babel var tilnefnd til 8 Grammy verðlauna og vann Bestu plötu ársins á Grammy-verðlaununum. Hljómsveitin vann einnig Brit Award fyrir bestu ensku hljómsveitina.

Breskar hljómsveitir
Alfreð Clausen

Alfreð Clausen (7. maí 1918 – 26. nóvember 1981) var íslenskur söngvari og málarameistari sem var gríðarvinsæll dægurlagaflytjandi á 6. áratug 20. aldar. Hann söng inn á fjölda hljómplatna á vegum Íslenzkra tóna við undirleik manna á borð við Carl Billich og Jan Morávek. Meðal þekktustu laga hans eru „Manstu gamla daga“ og „Gling gló“ sem hann samdi við texta eftir þáverandi eiginkonu sína, Kristínu Engilbertsdóttur.

Tenglar 

 Glatkistan

Íslenskir söngvarar
Life Won't Wait

Life Won't Wait er önnur breiðskífa Selmu Björnsdóttur sem kom út í nóvember 2000.

Lagalisti 
 What Could I Do?
 It's Only Love
 Lame Excuse (ásamt Stefáni Hilmarssyni)
 Pass it on
 A Lifetime Opportunity
 Every Little Thing
 I Miss You
 Respect Yourself
 Let's Stay Up
 A Better Place

Gagnrýni 
Platan hlaut að mestu góðar móttökur gagnrýnenda en Andrea Jónsdóttir, gagnrýnandi DV, gaf Selmu þrjár stjörnur af fjórum, „Life Won't Wait er snyrtileg og hrukkulaus poppplata með ágætum melódíum sem hver og ein er útvapsvæn...eins og við eigum líklega eftir að heyra.“ Eggert Thoroddsen, gagnrýnandi Morgunblaðsins, setti út á plötuna fyrir að hafa „lítinn samhljóm við það sem brattir og sjálfsöruggir plötutitlar Selmu eins og I Am og Life Won't Wait gefa til kynna. Þvert á móti gætir hér bæði stefnuleysis og óöryggis.” Hann hrósaði þó Selmu fyrir lagið Lame Excuse sem hún söng með Stefáni Hilmarssyni og kallaði það „[fína] kraftbölluðu.”

Heimildir 

Íslenskar hljómplötur