alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hverfisgata

Hverfisgata er gata í Reykjavík sem liggur samsíða Laugavegi og teygir sig frá Hlemmi niður á Lækjargötu. Hverfisgata er kennd við Skuggahverfi, og fékk formlega nafn sitt árið 1898. 

Hverfisgata er ein af höfuðgötum miðbæjar Reykjavíkur. Frá því skömmu eftir þarsíðustu aldamót hefur hún ásamt Laugavegi verið aðalsamgönguæðin út úr og inn í bæinn til austurs og á fyrri hluta 20. aldar var hún ein af fjölmennustu götum höfuðstaðarins.

Merk hús við Hverfisgötu 

 Þjóðmenningarhúsið, Hverfisgötu 15.
 Þjóðleikhúsið, Hverfisgötu 19.
 Hverfisgata 21, hús Félags bókagerðarmanna.
 Hverfisgata 29, hús danska sendiráðsins.
 Hverfisgata 83, Bjarnaborg stórhýsi Bjarna Jónssonar snikkara.
 Hverfisgata 115, var reist sem skrifstofur og híbýli forstjóra Gasstöðvar Reykjavíkur, en hýsir nú starfsemi Stígamóta.
 Hverfisgata 125, húsið nefnt Norðurpóll.

Tilvísanir

Tenglar 

 Brennivínsberserkir og kotafólk; úr sögu Hverfisgötunnar; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989
 Fínu húsin á Arnarhólstúni; úr sögu Hverfisgötunnar; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989
 Verslað á hverju horni; úr sögu Hverfisgötunnar; 3. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989
 Í fyrrakvöld keyrði um þverbak; úr sögu Hverfisgötunnar; 4. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989

Miðborg Reykjavíkur
Götur í Reykjavík
Hringur Jóhannesson

Hringur Jóhannesson (21. desember 1932 - 17. júlí 1996) var íslenskur myndlistamaður. Hann þótti vera einn helsti fulltrúi ljóðræns nýraunsæis í íslenskri myndlist á 7. og 8. áratugnum. 

Hringur fæddist að Haga í Aðaldal. Hann útskrifaðist úr Handíða- og myndlistarskóla Íslands árið 1952 og hélt sína fyrstu einkasýningu 1962. Alls urðu einkasýningar hans tæpar fjörtíu og samsýningar um sjötíu, bæði hér á landi og erlendis. Hann var kennari við Handíða- og myndlistaskóla Íslands  1959-1962, Myndlistaskólann í Reykjavík frá 1962 og í stjórn skólans frá 1965. Hringur myndskreytti fjöldann allan af blöðum, tímaritum og einnig margar byggingar. Hann lést á Landspítalanum í Reykjavík og er jarðaður í Neskirkjugarði í Aðaldal.

Eitt og annað um Hring 
 Erró sagði í viðtali á RÚV 2011 að Hringur hafði verið betri teiknari en hann sjálfur.
 Erró sagði í viðtali á RÚV 2008 að Hringur hafði verið tíu sinnum betri teiknari en hann sjálfur.

Tengill 
 Hið smáa er jafnlítið smátt; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
 Hringur eða bein lína; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1988
 Hefur tekið Aðaldalinn fram yfir útlönd; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973
 Flíkurnar trufla þó það sé lítið af þeim; grein í Tímanum 1961
 Mosfellsbær - Hringur Jóhannesson 

Íslenskir myndlistarmenn
Hodász

Hodász er þorp í Szabolcs-Szatmár-Bereg-sýslu í austurhluta Ungverjalands. Þorpið nær yfir 26,49 km² svæði og þar bjuggu um 3400 árið 2015

Þorp í Ungverjalandi
Culture Shock

Culture Shock var anarkó- og ska-pönk hljómsveit stofnuð í Warminster í Wiltskíri í Englandi árið 1986 af Dick Lucas sem áður hafði verið í hljómsveitinni Subhumans. Á þriggja ára starfsferli hljómsveitarinnar spilaði hún á hundruðum hljómleika og gaf út þrjár breiðskífur hjá Bluurgútgáfunni. Umfjöllunarefni texta hljómsveitarinnar voru oftast félags- og stjórnmálaleg málefni, frá dýravernd, Norður Írlandi, stríði og félagsfirringu. Þrátt fyrir að snúast um umdeilanleg efni voru textar hljómsveitarinnar oftast með jákvæðu ívafi. Culture Shock leysti upp laupana árið 1989 þegar meðlimirnir Nige og Bill þurftu að sinna fjölskyldum sínum. Dick stofnaði svo hljómsveitina Citizen Fish með bassaleikaranum Jasperi og tveimur öðrum fyrrum meðlimum Subhumans. Nige lést árið 1993

Meðlimir 
 Dick Lucas (söngur)
 Nige (d. 1993) (gítarleikur/söngur)
 Paul (bassaleikur á Go Wild og Onwards and Upwards)
 Bill (trommuleikur)
 Jasper (bassaleikur á All the Time)

Útgáfur 
Breiðskífur
 Go Wild (Fish 18)
 Onwards & Upwards (Fish 20)
 All The Time! (Fish 23)

Safndiskar
 Crisis Point EP
 Stonehenge EP
 Open Mind Surgery LP

Snældur
 Living History demo Apr-86 (Bluurg Tapes 66)
 Live At The Fish (Earth Zone)
 Reality Stop No.44 demo Dec-86 (Bluurg Tapes 71)
 Hot and Sweaty live compilation (Bluurg Tapes 79)

Ítarefni 
 Opinber heimasíða Subhumans og Citizen Fish (á ensku) 

Breskar pönkhljómsveitir
Lén

Lén er aðstaða til fjáröflunar sem veraldlegur eða kirkjulegur valdsmaður veitir öðrum, sem gat farið með aðstöðuna sem sína eign á meðan hann hafði hana að léni. 

Sá sem veitti lénið var yfirleitt konungur eða biskup.

Tengt efni 

 Lénsherra
 Lénsmaður
 Lénsskipulag

Saga Íslands
Morten Ramsland

Morten Ramsland (f. 1971) er danskur rithöfundur. Hann gaf út sína fyrstu ljóðabók Når fuglerne driver bort árið 1993 og fimm árum síðar kom út fyrsta skáldsaga hans, Akaciedrømme. Eftir það gaf hann út röð myndskreyttra barnabóka en sló fyrst í gegn með skáldsögunni Hundehoved árið 2005 sem hlaut fjölda verðlauna (m.a. Boghandlernes gyldne Laurbær og Læsernes Bogpris) og hefur verið þýdd á mörg tungumál. Hún kom út á íslensku sem Hundshaus í þýðingu Kristínar Eiríksdóttur árið 2007. 

Danskir rithöfundar
Dönsk skáld
Common Gateway Interface

Common Gateway Interface (CGI ) er safn samskiptareglna til að keyra útværann hugbúnað á netþjóni. 

Tölvunarfræði
Jedótímabilið

Jedótímabilið (japanska 江戸時代, Edo-jidai), líka nefnt Tokugawa-tímabilið (Tokugawa-jidai) er tímabil í sögu Japans sem nær frá 1603 til 1868. Upphaf tímabilsins miðast við það þegar Tokugawa Ieyasu varð sjógun eða herstjóri og gerði Jedó (núverandi Tókýó) að stjórnarsetri. Á þessum tíma var sjóguninn æðsti stjórnandi ríkisins og Japanskeisari hafði aðeins trúarlegt hlutverk. Tímabilinu lauk með Meiji-endurreisninni á síðari hluta 19. aldar þegar hefðbundnir titlar lénsveldisins (sjógun, daímýó og samúræ) voru lagðir niður og löggæsluumdæmi tekin upp.

Japönsk tímabil
Saga Japans
Tíminn flýgur

Tíminn flýgur (Latína tempus fugit, sem þýðir „tíminn flýr“, en er oftast þýtt sem „tíminn flýgur“) er latneskt orðatiltæki, oft ritað á úrskífur. Var fyrst notað í 284. erindi þriðju bókar Búnaðarbálks, Virgils: Sed fugit interea fugit irreparabile tempus, sem þýða mætti sem „en hann flýr á meðan, óbætanlegur týminn flýr“.

Orðtakið er oft notuð í talmáli í merkingunni: „nú líður óafturkræfur tími“, sem gefur til kynna að verið sé að eyða þeim tíma sem maðurinn hefur til umráða af lífi sínu.

Tenglar
Safn rita eftir Virgil, á latínu. Hægt er að sjá tempus fugit undir Búnaðarbálki (GEORGICON), í bók þrjú (Liber III)
Þriðja bók Búðaðarbálks á latínu. (Virgill, Búnaðarbálkur, Bók III.)
Textinn á latínu (sjá má enskar þýðingar ef maður ýtir á orðin). (Virgill, Búnaðarbálkur, Bók III, erindi 284)
Textinn á ensku. (Virgill, Búnaðarbálkur, Bók III, erindi 284.)
Ljóð eftir Walter Ralegh á enskri bókmenntasíðu.

Latnesk orðatiltæki
Síbería

Síbería eða Síbiría (rússneska: Сиби́рь, Sibir) er víðáttumikið landflæmi sem nær yfir allan austur- og norðausturhluta Rússneska sambandsríkisins. Síbería er í Norður-Asíu sem markast af Úralfjöllum í vestri að Kyrrahafinu í austri, og frá Norður-Íshafinu í norðri að landamærum Kasakstans, Mongólíu og Kína í suðri. Síbería nær yfir 77% af flatarmáli Rússlands en hýsir einungis 27% af íbúafjölda landsins (39 milljónir).

Landafræði

Síbería nær yfir nær alla Norður-Asíu frá Úralfjöllum í vestri að Kyrrahafinu í austri, og frá Norður-Íshafinu í norðri að hæðunum í norðvesturhluta Kasakstans og landamærum Rússlands við Mongólíu og Kína í suðri. Síbería er nær 13,1 milljón ferkílómetra.

Vesturhluti Síberíu er votlendi, skógi vaxin slétta, en austurhlutinn er háslétta, sundurskorin af miklum árdölum og girt fjallgörðum. Nyrst er túndra.

Meginlandsloftslag ríkir að mestu í Síberíu. Fimbulkuldi er í norðri en lítil og stopul úrkoma í suðri. Veðráttan rýrir möguleika til landbúnaðar og atvinnuþróun hefur einkum byggst á miklum auðlindum, aðallega olíu, gasi, kolum, járngrýti, gulli og timbri. 

Um 155.000 vatnsföll eru í Síberíu. Þau stærstu eru Ob, Jenísej og Lena. 

Til að bæta samgöngur hefur verið unnið að lagningu járnbrauta (Baikal-Amúr járnbrautin) og gerð nýrra skipaskurða.

Saga

Rússar lögðu undir sig Síberíu 1580- 1680 en þar bjuggu þá einkum þjóðflokkar hirðingja og veiðimanna. Allt frá 1593 voru afbrotamenn fluttir þangað en frá 18. öld aðallega pólitískir fangar. 

Málmvinnsla hófst í Síberíu á 18. öld. en einnig fengust þaðan verðmæt loðskinn. 

Rússar voru hvattir til landnáms, einkum eftir að byrjað var á lagningu Síberíujárnbrautarinnar árið 1892 og er nú er allur þorri íbúa Síberíu af rússneskum uppruna. Á stjórnarárum Stalíns hófst mikil iðnvæðing Síberíu sem byggði að miklu leyti á þrælavinnu, enda voru milljónir manna fluttir í fangabúðir Síberíu. 

Landafræði Asíu
Landafræði Rússlands
Síbería
Entlebuch

Entlebuch er sveitarfélag í Luzernfylki í Sviss. Íbúar voru 3352 talsins árið 2005.

Sveitarfélög í Luzern
Klukka

Orðið „úr“ vísar hingað. Til að sjá aðrar merkingar orðsins má skoða aðgreiningasíðuna.
Klukka eða úr er tæki sem er notað til að mæla tíma. Tímamæling klukkunnar byggir á tylftakerfi og sextugakerfi, en 24 (2*12) klukkustundir eru í einum sólarhring, en 60 mínútur í klukkustund og 60 sekúndur í mínútu. Það eru einnig til tölvuklukkur sem byrja í 00:00 og enda í 24:00. Þegar hún er kominn upp í 12 heldur hún áfram upp í 13, 14, 15 o.s.frv. Fyrstu tvær tölurnar segja hvaða klukkutími er liðinn og seinni tvær tölurnar segja um hve margar mínútur hafa liðið frá því að síðasti klukkutími sló. Á venjulegri klukku bendir litli vísirinn á klukkutímann og stóri á mínúturnar.

Tengt efni 
 Tempus fugit
 Armbandsúr
 Sólúr
 Stundaglas
 Úrsmiður
 Tímamælingafræði

Tenglar 
 Atomklukkan; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959

Klukkur
Tímamælingafræði

br:Ur
Svissnesku Alparnir

Svissnesku Alparnir eru sá hluti Alpafjalla sem liggur innan landamæra Sviss.

Alpafjöll
Fjöll í Sviss
Stórbruni

Stórbruni er bruni sem veldur miklu tjóni á byggingum, og helst þar sem hús standa þétt saman eins og í bæjum og borgum. Stórbrunar teljast einnig vera þar sem margir láta lífið eða mikil verðmæti fara forgörðum af völdum elds.

Helstu stórbrunar á Íslandi 
 1148 - 30. september - Hítardalsbrenna: Stórbruni í Hítardal þar sem 73 manns sem voru þar við veislu brunnu inni, þar á meðal Skálholtsbiskup. Eldingu sló niður í veisluskálann með þessum afleiðingum. 
 1648 - Stórbruni að Stórólfshvoli í Rangarvallasýslu: Árið 1648 varð bæjarbruni á Stórólfshvoli hjá ekkju Vigfúsar Gíslasonar sýslumanns, og er í gömlum annálum sagt, að meiri gersemar og verðmæti muni naumast hafa eyðilagst í eldsvoða á Íslandi fram til þess tíma, þ.á m. voru handrit merk, skjöl og mikill bókakostur, dýrmætir skartgripir og aðrir fjármunir. Ekkjan, Katrín ríka Erlendsdóttir, bjargaðist naumlega út með börnum sínum. Af henni eru miklar sagnir og þjóðsögur. 
 1901 - 19. desember - Stórbruni varð á Akureyri og urðu 50 manns heimilislausir er tólf hús brunnu. 
 1906 - 18. október - Stórbruni á Akureyri: Sjö hús brenna á Akureyri og um áttatíu manns misstu heimili sín. „Mesti húsbruni á Íslandi,“ sagði blaðið Norðurland.
 1915 - 25. apríl - Stórbruni varð í Reykjavík er Hótel Reykjavík og ellefu önnur hús við Austurstræti, Pósthússtræti og Hafnarstræti brunnu. Tveir menn fórust. 
 1935 – 30. desember - Keflavík. Bruninn í Skildi Stórbruni á . Eldurinn kviknaði í jólatré á jólafagnaði barna í samkomuhúsi staðarins. Gekk bæði fullorðnum og börnum seint að komast út og brunnu 10 manns inni, og hlutu 30 mans alvarleg brunasár. Þetta er mannskæðasti brunni á Íslandi, frá því á sturlunga öld.
 1943 - 7. apríl - Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi brann til grunna. Hernámsliðið hafði þá yfirtekið spítalann. Þeir fáu holdsveikisjúklingar sem enn voru á landinu höfðu nokkru áður verið fluttir á Kópavogshæli.
 1944 - 3. febrúar - Hótel Ísland við Aðalstræti í Reykjavík brann til kaldra kola. Einn maður fórst í brunanum. 
 1967 - 10. mars - Stórbruni varð á horni Vonarstrætis og Lækjargötu í Reykjavík og brunnu þar 3 hús til grunna. Hús Iðnaðarbankans varð fyrir skemmdum af eldinum.
Anna Akhmatova

Anna Akmatova (rússneska: А́нна Ахма́това; 23. júní (11. júní) 1889 - 5. mars 1966) var rússneskt ljóðskáld og einn helsti liðsoddur rússneskrar ljóðagerðar á fyrri hluta 20. aldar. Hið eiginlega nafn hennar var Anna Andrejevna Gorenko.

Tenglar 
 Anna Akhmatova; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965

Rússnesk skáld
Hroki og hleypidómar

Hroki og hleypidómar (enska: Pride and prejudice) er ein frægasta skáldsaga rithöfundarins Jane Austen og var fyrst gefin út árið 1813. Sagan fylgist með aðalpersónunni Elizabeth Bennett þegar hún glímir við vandamál sem tengjast mannasiðum, uppeldi, samvisku, menntun og hjónabandi í samfélagi landeigendaaðalsins á fyrri hluta 19. aldar í Englandi. Elizabeth er önnur fimm dætra sveitaherramanns og búa þau nálægt skáldaða bænum Meryton í Hertfordshire, nálægt London.

Þrátt fyrir að sagan gerist við upphaf 19. aldar vekur hún hrifningu margra nútíma lesenda og er nálægt því að vera á toppnum á lista yfir "mest elskuðu bækurnar". Hún er orðin ein vinsælasta skáldsaga enskra bókmennta og hefur fengið töluverða umfjöllun hjá bókmenntafræðingum. Nútíma áhugi á bókinni hefur getið af sér fjöldann allan af dramatískum skáldsögum og sögum sem reyna að líkja eftir eftirminnilegustu persónum Austen og umfjöllunarefnum bókarinnar. Bókin hefur selst í meira en 20 milljónum eintaka um allan heim.

Bókin kom út í íslenskri þýðingu Silju Aðalsteinsdóttur árið 1988 en árið 1956 hafði komið út stytt þýðing undir heitinu Ást og hleypidómar.

Breskar skáldsögur
Bókaárið 1813
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu

Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu er fjall á Norðurey Nýja-Sjálands. Fjallið er 305 metra hátt. Það er oftast nefnt Taumata í daglegu tali.

Tengt efni 
 Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
 Gorsafawddacha'idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion
 Chargoggagoggmanchauggagoggchaubunagungamaugg

Fjöll á Nýja-Sjálandi
Umfeðmingur

Umfeðmingur (fræðiheiti: Vicia cracca) er jurt af ertublómaætt, sem ber blá blóm.

Greiningareinkenni 
Blómin eru einsamhverf og mörg saman á stilklöngum klösum. Króna blómanna er 1 sm á lengd. Í hverju blómi eru 5 fræflar en einungis 1 fræva.

Blöðin eru fjöðruð og hafa 8 til 10 pör af langoddbaugóttum, broddyddum og hærðum smáblöðum. Á endum blaðanna koma fram langir vafþræðir sem sjá um að blómið haldist upprétt þrátt fyrir veikburða stilk.

Umfeðmingur verður 20 til 50 cm hár og vex í graslendi, sléttum engjum og annars staðar á láglendi.

Ertublómaætt
Ólafsfjarðarvatn

Ólafsfjarðarvatn er um 2,5 ferkílómetra stórt stöðuvatn í Ólafsfirði. Vatnið er aðeins um 250 metra frá sjó en rif skilur milli sjávar og vatnsins og á því rifi stendur Ólafsfjarðarkaupstaður að hluta. 

Talið er að Kúluskítur, sem annars finnst ekki nema á örfáum stöðum í heiminum, þar á meðal í Mývatni, hafi fundist í vatninu árið 2012.

Tilvísanir 	

Stöðuvötn á Íslandi
Ólafsfjörður
Guðjón Valur Sigurðsson

Guðjón Valur Sigurðsson (fæddur 8. ágúst 1979) er íslenskur fyrrum handknattleiksmaður og þjálfari þýska handknattleiksliðsins Gummersbach. 

Guðjón Valur hóf feril sinn ungur og byrjaði með Gróttu á Seltjarnarnesi árið 1995 . Hann var kominn upp í meistaraflokk Gróttu ungur að árum og var valinn í landsliðið í fyrsta skipti þegar Grótta var í annarri deild en þjálfari liðsins var Ólafur B. Lárusson. 

Guðjón vildi reyna fyrir sér á nýjum stað og kaus að flytjast á Akureyri. Þar lék hann með KA í allnokkur ár en hélt seinna til Þýskalands og spilaði þar með Essen. Hjá Essen varð Guðjón Valur Evrópumeistari en félagið fór seinna í gjaldþrot og fór Guðjón Valur því í annað félag, Gummersbach. Þar lék hann undir stjórn Alfreðs Gíslasonar fyrrum landsliðsþjálfara Íslendinga. Guðjón var valinn handboltamaður ársins árið 2006 í Þýskalandi og var markahæsti leikmaður þýsku bundesligunnar. Árið 2008 skrifaði hann undir samning við Rhein-Neckar-Löwen í þýsku deildinni og árið 2011 fór hann til AG Köbenhavn. Árið 2012 skrifaði Guðjón undir samning við þýska liðinu THW Kiel. 2014 skrifaði síðan Guðjón undir samning við spænska liðinu FC Barcelona. Síðast lék hann PSG í frönsku deildinni. 

Guðjón lagði skóna á hilluna vorið 2020.  Guðjón var skömmu síðar ráðinn þjálfari Gummersbach.

Íslenska landsliðið
Í ágúst 2008 lék Guðjón Valur með íslenska landsliðinu á handknattleiksmóti karla á Ólympíuleikunum í Peking í Kína og vann til silfurverðlauna. Guðjón Valur var næstmarkahæsti leikmaður íslenska landsliðsins með 43 mörk og var valinn í sjö manna úrvalslið Ólympíuleikanna.
Guðjón Valur vann síðan sín önnur verðlaun með landsliðinu á stórmóti þegar íslenska landsliðið vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010.
Hann lék einnig með íslenska landsliðinu á heimsmeistaramótinu í handknattleik karla í Svíþjóð 2011 og var næstmarkahæstur íslenskra leikmanna með 47 mörk og 68% skotnýtingu.
Guðjón Valur er markahæsti handboltamaður landsliða með 1875 mörk. Hann sló metið árið 2018 í landsleik við Þýskaland. Fyrsta landsliðsmark sitt skoraði hann árið 1999.

Heimildir 

Íslenskir handknattleiksmenn
Alexander Petersson

Alexander Petersson (fæddur 2. júlí 1980 í Ríga í Lettlandi) er íslenskur handknattleiksmaður af lettneskum uppruna. Hann leikur í stöðu hægri skyttu eða sem hægri hornamaður. Alexander var valinn íþróttamaður ársins ársins 2010.

Alexander hóf feril sinn með sameiginlegu liði Gróttu/KR í Vesturbænum árið 1998 og fór þaðan til HSG Düsseldorf árið 2003. Árið 2005 gekk hann í raðir Großwallstadt og spilaði með þeim til ársins 2007. Frá 2007 - 2010 lék hann með þýska liðinu Flensburg, ásamt Einari Hólmgeirssyni. Alexander skipti um lið árið 2010 vegna þess að hinn umdeildi þjálfari Flensburgar Per Carlen gaf honum fá tækifæri. Þjálfarinn mun hafa gefið syni sínum Oscar Carlen, sem leikur í sömu stöðu og Alexander (hægri skyttu) mun meiri spiltíma heldur en Alexander. Árið 2010 fór Alexander til liðsins Füchse Berlin en þjálfari liðsins var Íslendingurinn Dagur Sigurðsson. Frá árinu 2012 hefur Alexander leikið með þýska liðinu Rhein-Neckar Löwen.

Alexander hóf að leika með íslenska landsliðinu í handknattleik árið 2005. Alexander lék með liðinu þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008 og bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010. Hann lék einnig með liðinu á heimsmeistaramótinu í handknattleik karla í Svíþjóð árið 2011 og var markahæstur íslenskra leikmanna með 53 mörk og 60% skotnýtingu. Hann átti einnig 28 stoðsendingar og 14 stolna bolta eða að meðaltali 1,6 stolinn bolta í hverjum leik. Alexander var með flesta stolna bolta á mótinu.

Tilvísanir 

Íslenskir handknattleiksmenn
Doris Lessing

Doris Lessing (fædd Doris May Tayler í Kermanshah, í Persíu 22. október, 1919 - d. 17. nóvember 2013) var breskur rithöfundur. Hún hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2007. Doris sem var 87 ára þegar hún tók við verðlaununum er elsti verðlaunahafinn hingað til, en fyrri aldursforseti var Theodor Mommsen sem var 85 ára þegar hann hlaut verðlaunin. Doris var gestur Listahátíðar í Reykjavík 1986 (Dagstund í Iðnó).

Æviferill 
Doris Lessing fæddist í Persíu (núverandi Íran), en er af breskum foreldrum. Þegar hún var fimm eða sex ára gömul fluttist fjölskyldan til Suður-Ródesíu (núverandi Simbabve), þar sem foreldrar hennar hófu að stunda landbúnað. Þar hófst einnig pólitískur ferill hennar, en hún tilheyrði ung að árum kommúnískum hóp og leit á sig sem kommúnista. Eftir tvö misheppnuð hjónabönd, en hið seinna var við harðlínu-kommúnistan Gottfried Lessing, ákvað hún að flytjast til Bretlands. Þegar hún kom þangað þrítug að aldri hafði hún með sér handritið að Grasið syngur í farteskinu. Bókin kom út 1950 og hlaut strax góðar viðtökur, bæði í Bretlandi, meginlandi Evrópu og í Bandaríkjunum. Og þar með hófst glæstur rithöfundarferill Dorisar. Árið 1954 snerist hún þó alfarið gegn kommúnismanum og talaði eindregið gegn honum og því sem átti sér stað í Austur-Evrópu. Upp úr því fékk hún áhuga á kenningum sálkönnuðarins R.D. Laing og snerist á sveif með súfisma, sem er austræn dulhyggju- og meinlætastefna.

Verk Doris Lessing á íslensku 
 1985 - Minningar einnar sem eftir lifði - (Memoirs of a Survivor - útg. 1974). Þýðandi: Hjörtur Pálsson.
 1988 - Dagbók góðrar grannkonu - (The diary of a good neighbour - útg. 1983). Þýðandi: Þuríður Baxter. 
 1990 - Grasið syngur - (The grass is singing - útg. 1950). Þýðandi: Birgir Sigurðsson. 
 1990 - Marta Quest - (Martha Quest - útg. 1952): Þýðandi: Birgir Sigurðsson. 
 1991 - Í góðu hjónabandi - (A proper marriage - útg. 1954). Þýðandi: Fríða Á. Sigurðardóttir. 
 1992 - Veðraþytur - ( A ripple from the storm - útg. 1958). Þýðandi: Hjörtur Pálsson.

Tenglar 
 Engisprettuplága; smásaga eftir Doris Lessing í Lesbók Morgunblaðsins 1993

Breskir rithöfundar
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Munaðarleysingi

Munaðarleysingi er sá (yfirleitt barn) sem hefur misst báða foreldra sína.

Börn
Fjölskylda
Spádómsgáfa

Spádómsgáfa er ætlaður hæfileiki sumra, sem á að gera þeim kleift að sjá fyrir um óorðna atburði.

Tengt efni 
 Skyggnigáfa

Miðlar
Hjátrú
Yfirnáttúra
Yfirnáttúrulegir hæfileikar
Saving Iceland

Saving Iceland er alþjóðlegur hópur umhverfisverndarsinna sem berst fyrir verndun á náttúru Íslands. Í hópnum eru bæði Íslendingar og útlendingar og aðhyllast félagarnir að stórum hluta hugmyndir stjórnleysis, beinna aðgerða og borgaralegrar óhlýðni. Hefur hann einkum beint spjótum sínum gegn stóriðjustefnu íslenskra stjórnvalda, meðal annars með andspyrnutjaldbúðum við Kárahnjúka sumurin 2005 og 2006 (undir Snæfelli), í Mosfellssveit sumarið 2007 (í landi eyðibýlisins Gullbringu) og á Hellisheiði sumarið 2008. Einnig hefur hópurinn haldið fundi og vakið athygli á málstað sínum með ýmiss konar mótmælum, bæði á Íslandi og erlendis, og rekið heimasíðu.

Aðgerðir Saving Iceland hafa stundum hlotið mikla fjölmiðlaathygli og hefur sitt sýnst hverjum um gagnsemi og réttmæti aðgerðanna. Óhætt er því að segja að hópurinn sé umdeildur. Hefur lögregla oft haft afskipti af mótmælum hans, og nokkrir félaganna verið dregnir fyrir dómstóla vegna þeirra.

Tengill
savingiceland.org

Stjórnmál
Grasrótarstjórnmál
Umhverfisvernd
Stjórnleysisstefna
Aðgerðastefna
Finnbogi rammi

Finnbogi rammi er aðalsöguhetjan í Íslendingasögu þeirri sem við hann er kennd, Finnboga sögu ramma. Hann er sagður hafa fæðst á Eyri á Flateyjardal á tíundu öld og verið sonur stórbóndans Ásbjarnar dettiáss er þar bjó. Hann var borinn út, en Gestur og Syrpa, ábúendur á Tóftum á Flateyjardal, fundu hann þar sem hann lá reifaður í urð, og ólu hann upp. Var hann í fyrstu kenndur við fundarstaðinn og nefndur Urðarköttur. Nafnið Finnbogi hlaut hann eftir að hafa bjargað manni þeim úr sjávarháska er Finnbogi hét, en sá gaf upp öndina og gaf Urðarketti nafn sitt að launum fyrir björgunina.

Viðurnefnið „hinn rammi“ hlaut hann vegna líkamlegs atgervis síns. Hann var vígamaður og drap marga menn, bæði á Íslandi og í Noregi.

Tengill 
 Finnboga saga ramma

Saga Íslands
Persónur Íslendingasagna
Heiðarhús

Heiðarhús eru eyðibýli fyrir miðri Flateyjardalsheiði, þau fóru í eyði árið 1904. Þar er gangnamannakofi.

Í Finnboga sögu ramma er greint frá bónda þeim er Uxi hét, og bjó á Heiðarhúsum. Hans örlög urðu þau að Finnbogi drap hann, eftir deilur um beitarland.

Tengill
 Mynd af ferðamönnum við Heiðarhús

Íslensk eyðibýli
Suður-Þingeyjarsýsla