alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fimmtardómur

Fimmtardómur var dómstóll á Alþingi sem var stofnaður stuttu eftir árið 1000 og náði yfir landið allt. Til fimmtardóms var hægt að skjóta málum sem höfðu verið dæmd í fjórðungsdómum og var þetta því í rauninni hæstiréttur landsins. Í fimmtardóm voru skipaðir 48 menn en síðan mátti hvor málsaðili ryðja sex mönnum úr dómnum, þannig að 36 dæmdu. Þar réði einfaldur meirihluti úrslitum mála. Þetta fyrirkomulag hélst út þjóðveldisöldina. 

Þjóðveldisöld
Íslensk réttarsaga
Einangrari

Einangrari (stundum kallaður rafsvari) er efni sem leiðir treglega rafstraum. Er notaður til að hindra skammhlaup og óæskilegan straum milli rafleiðara. Fullkominn einangrari hefur óendnlegt rafviðnám (rafleiðni núll), en öll efni verða rafleiðandi við nógu háa rafspennu. Einangrarar eru  gerðir úr mismunandi efnum allt eftir því til hvers leiðarinn er ætlaður. Því þykkari sem einangrunin er, þeim mun hærri spennu þolir hann. Algengast er að einangrunin sé úr plasti en gallinn við plast er að það þolir ekki eins mikinn hita og mörg önnur efni. Ef leiðarinn er gerður til að þola mikinn hita getur einangrunin verið trefjagler, asbest eða önnur hitaþolin efni. Gæta verður að þegar slíkir leiðarar eru afeinangraðir er rykið, eða það sem tekið er af, hættulegt öndunarfærunum. Ef leiðarinn á að vera sérstaklega lipur er hann fjölþættur og einangraður með gúmmí. Til að gera leiðara sveiganlegan er stundum ysta kápan úr bómull eða næloni, til dæmis straujárnssnúrur.

Rafmagnsfræði
Vegemite

Vegemite er dökkbrúnt fæðumauk búið til úr geri og notað sem álegg á samlokur, ristað brauð og hrökkbrauð og sem fylling í bakstur. Vegemite er algengt viðbit í Ástralíu og Nýja-Sjálandi og oft er það talið með þjóðarréttum og tákn fyrir það fyrrnefnda. Það var fundið upp árið 1923 af Dr. Cyril P. Callister þegar fyrirtækið sem hann vann hjá fól honum að búa til mauk úr bjórgeri.

Vegemite er aukaafurð úr bjórframleiðslu. Blandað er í ger ýmiskonar grænmeti og kryddi þannig að maukið verður salt, örlítið beiskt og með maltbragði. Maukið er slétt og seigfljótandi líkt og hnetusmjör og mysingur. 

Vegemite inniheldur mikið af B-vítamíni en í það er ekki bætt B-12 vítamíni.

Matur
Endurvinnsla

Endurvinnsla er aðferð eða sú stefna að nýta hluta sorps til að búa til nýtilegt efni með því markmiði að minnka þörf á nýjum hráefnum og minnka mengun. Sorp, sem mögulegt er að endurvinna, er til dæmis gler, pappír, málmar, malbik, bylgjupappi, fatnaður og sum plastefni.

Endurvinnsla
Umhverfið
FTSE 100

FTSE 100 [ˈfʊtsiː] er bresk hlutabréfavísitala yfir 100 stærstu fyrirtækin sem skráð eru  í kauphöllinni í London. Mælingar á vísitölunni hófust 3. janúar 1984 og var upphafsgildi hennar 1000.

Fyrirtæki
Eins og nafnið ber til kynna eru 100 fyrirtæki í vísitölunni, en eru þau í stafrófsröð:
 
 3i
 Alliance & Leicester 
 Anglo American 
 Antofagasta 
 Associated British Foods 
 AstraZeneca 
 Aviva 
 BAE Systems
 BG Group 
 BHP Billiton  
 BP 
 BT Group 
 Barclays Bank
 Barratt Developments
 British Airways 
 British American Tobacco 
 British Energy Group
 British Land Company 
 British Sky Broadcasting Group 
 Cable & Wireless
 Cadbury Schweppes
 Capita Group 
 Carnival 
 Centrica 
 Compass Group 

 DSG International 
 Daily Mail and General Trust 
 Diageo 
 Drax Group
 Enterprise Inns 
 Experian 
 Friends Provident 
 GlaxoSmithKline 
 HBOS 
 HSBC 
 Hammerson 
 Hanson 
 Home Retail Group 
 ICAP 
 ITV
 Imperial Chemical Industries 
 Imperial Tobacco 
 InterContinental Hotels Group 
 International Power 
 INVESCO  
 Johnson Matthey 
 Kazakhmys
 Kelda Group 
 Kingfisher 
 Land Securities Group 

 Legal & General 
 Liberty International
 Lloyds TSB 
 Lonmin
 Man Group 
 Marks & Spencer 
 Mitchells & Butlers
 Wm Morrison Supermarkets 
 National Grid 
 Next 
 Northern Rock 
 Old Mutual 
 Pearson
 Persimmon
 Prudential 
 Punch Taverns 
 Reckitt Benckiser 
 Reed Elsevier 
 Resolution
 Reuters Group 
 Rexam 
 Rio Tinto Group 
 Rolls-Royce Group 
 Royal & Sun Alliance Insurance 
 Royal Bank of Scotland Group 

 Royal Dutch Shell 
 SABMiller 
 Sage Group 
 J Sainsbury
 Schroders
 Scottish & Newcastle 
 Scottish & Southern Energy 
 SEGRO
 Severn Trent 
 Shire Pharmaceuticals Group
 Smith & Nephew 
 Smiths Group 
 Standard Chartered Bank 
 Standard Life
 Tate & Lyle 
 Tesco 
 Unilever 
 United Utilities 
 Vedanta Resources
 Vodafone 
 WPP Group 
 Whitbread
 Wolseley 
 Xstrata 
 Yell Group

Fyrirtæki á London Stock Exchange
Koparreynir

Koparreynir (fræðiheiti: Sorbus frutescens) er reyniviður sem svipar til postulínsreynis. Hann er ræktaður sem skrautrunni. Blómin og berin eru hvít.

Tilvísanir

Reynisætt
Hafþyrnir

Hafþyrnir (eða sandþyrnir eða tindaviður) (fræðiheiti: Hippophae rhamnoides) er sumargrænn, fíngerður en kræklóttur og skriðull runni sem verður 0,5 til 6 metra hár en getur náð 10 metra hæð í Mið-Asíu. Blöðin eru gráblá og berin eru gulrauð. Hafþyrnir er harðgerð jurt og dafnar vel í rýrum sendnum og þurrum jarðvegi á sólríkum stöðum. Hann þolir vel saltan jarðveg. Hann er notaður sem landgræðslujurt.

Lýsing 
Greinar hafþyrnis eru þéttar og stífar og mjög þyrnóttar. Laufið er ljóssilfurgrænt, 2-8 sm langt og minna en 7 mm þykkt.Það er til bæði karl og kvenplöntur. Karlpönturnar framleiða brúnleit blóm sem framleiða frjókorn sem dreifast með vindi. Kvenplönturnar framleiða appelsínugul mjúk og safarík ber 6-9 mm í þvermál og innihalda berin mikið af C vítamíni. Sumar tegundir innihalda einnig mikið af A vítamíni og E vítamíni og ólíum. Berin eru mikilvæg vetrarfæða ýmissa fugla.

Erfitt er að nýta hafþyrnir vegna þess hve þyrnar eru þéttir á runnunum. Venjuleg aðferð við uppskeru er að fjarlægja allan stofninn og frysta hann því þá detta berin af. Þessi aðferð eyðileggur stofninn. Stofnarnir eru skornir af, djúpfrystir niður að −32°C. Þeir eru svo örlítið endurþíddir á yfirborði til að losa berin frá stofnunum og síðan hreinsaðir. Berin eru svo kramin og hreinsuð og geymd við -22°C. 

Hafþyrnir hefur verið notaður sem landgræðsluplanta á Íslandi.

Önnur aðferð sem ekki eyðileggur stofninn er að nota berjahristara. Á tímum kalda stríðsins  þróuðu rússneskir og austurþýskir garðyrkjufræðingar nýjar tegundir hafþyrna með meira næringargildi, stærri ber og mismunandi þroskatíma og stofngerð sem auðveldara var að rækta og nytja.

Hafþyrnir er vinsæl garðplanta og er jurtin notuð við landmótun, sérstaklega til að búa til þyrnigerði sem erfitt er að komast í gegnum. Greinar eru notaðar til skrauts.

Ber hafþyrnis 
Ber hafþyrnis eru æt og hafa mikið næringargildi þó þau séu súr og bragðvond hrá nema þau hafi verið fryst og/eða blönduð með ávaxtasafa sem er sætari svo sem eplasafa eða greipaldinsafa. Ber hafþyrnis eru einnig notuð í bökur og sultur.

Safinn sem kemur úr pressuðum berjum skiptist í þrú lög: efst er þykkt appelsínugult krem, í miðju er lag sem inniheldur mikið magn af ómettuðum  fitusýrum og neðst er botnlag eða dreggjar. Efstu tvö lögin eru unnin m.a. í húðkrem og ýmsar snyrtivörur en botnlagið er notað í safa, sultur og aðrar matarafurðir.

Talið er að hollusta berja sé óvenjumikil sem afoxunarefni og komi að gangi m.a. til að hindra krabbamein.

Hafþyrnir er  ræktaður og notaður sem heilsujurt í Kína og Asíu til að stilla hósta og laga meltingu, draga úr sársauka og auka blóðflæði. Greinar og lauf hafþyrnis er notað í Mongólíu til að lækna meltingartruflanir. Börkur og lauf eru notuð við niðurgangi o.fl. Hægt er að nota blómin í húðkrem.

Berin eru notuð í lækningaskyni og til að fyrirbyggja sjúkdóma.

Silfurblaðsætt
Landgræðslujurtir
Niturbindandi tré og runnar
Rafleiðari

Rafleiðari eða leiðari er efni sem leiðir vel rafstraum og hefur því mikla rafleiðni, þ.e.a.s lágt rafviðnám. Algengasta efni í rafleiðara er kopar, en stundum er notað silfur eða gull í rafrásir. Silfur hefur mesta rafleiðni en er dýrari en kopar og gull er gjarnan notað í stað kopars vegna þess að það tærist síður. Einangrari er notaður til hindra skammhlaup.

Lögmál Amperes og lögmál Biot-Savarts tengja saman raf- og segulsvið í rafleiðara, en jöfnur Maxwells er heildarkerfi jafna sem lýsa rafsegulsviði.

Rafmagn
Lusitania (skip)

RMS Lusitania var breskt farþegaskip (skemmtiferðaskip þess tíma) sem var sjósett 7. júní 1906. Lusitaniu var sökkt í fyrri heimsstyrjöldinni við Írlandsstrendur þann 7. maí 1915 af þýskum kafbáti, U-20. 1198 manns létu lífið og varð þessi atburður til þess að mörg ríki snerust gegn Þjóðverjum. 

Skip
Fyrri heimsstyrjöldin
Vafrakaka

Vafrakaka (stundum kallað fótspor; enska cookie) eru gögn eru geymd í vafranum og eru send í hvert skipti sem vafrinn hefur samskipti við vefþjón. Það er vefþjónninn sem segir vafranum hvaða gögn hann eigi að geyma. Vafrakökur geta geymt margs lags stuttar upplýsingar og eru helst notaðar til að láta vefþjóninn muna eftir manni þegar maður hefur skráð sig inn.

Tilvísanir 

Internetið
Veraldarvefurinn
1006

Árið 1006 (MVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Hólmgöngur voru bannaðar á Alþingi, því að þær þóttu brjóta í bága við kristinn sið.

Fædd
 Ísleifur Gissurarson, fyrsti Skálholtssbiskup á Íslandi í kjölfar kristnitökunnar.

Dáin
 Eiríkur rauði Þorvaldsson, dó um 1006

Erlendis 
 Kornforðabúrum komið upp í Kína til að unnt væri að bregðast við hungursneyðum.
 Mikið eldgos í eldfjallinu Merapi á Jövu. Eyjan var alþakin ösku eftir gosið.

Fædd
 Konstantínus 10., keisari í Býsans (d. 1067).

Dáin

1006
1001-1010
1080

Árið 1080 (MLXXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin
 5. júlí - Ísleifur Gissurarson, fyrsti Skálholtssbiskup á Íslandi í kjölfar kristnitökunnar.

Erlendis 

Fædd

Dáin
 Haraldur hein, Danakonungur (f. um 1041).

1080
1071-1080
Greenwich

Greenwich (borið fram /'ɡɹɛn.ɪtʃ/, /'ɡɹɪn.ɪdʒ/ eða /'ɡɹɛn.ɪdʒ/) er hverfi í borgarhlutanum Greenwich í Suðaustur-London á Englandi, sunnan megan við Thames-ána. Hverfið er þekkt fyrir siglingasögu sína og staðartímann kenndan við Greenwich. 

Ásamat helstu ferðamannastöðunum eru Þúsaldarhvelfingin, stjörnuathugunarstöðin Royal Observatory og klipparinn Cutty Sark. Háskólinn í Greenwich er í hverfinu.

Greenwich
Cutty Sark

Cutty Sark er skoskur klippari byggður árið 1869. Það var kaupskip og því næst þjálfunarskip. Frá árinu 1954 hefur skipið verið til sýnis í þurrkví í Greenwich. Eldur kviknaði í skipinu 21. maí 2007 og hluti þess skaðaðist.

Klipparar
Skip
Ferðamannastaðir í London
Þjóðminjasafn Bretlands

Þjóðminjasafn Bretlands eða Breska safnið, (enska British Museum) er minjasafn í London. Það er eitt stærsta safn sögu- og menningarminja í heiminum. Þar eru um 13 milljón hlutir. Það var stofnað árið 1753 og samanstóð að mestu af safngripum vísindamannsins Hans Sloane. Safnið var opnað almenningi 15. janúar 1759 í Montagu House á Bloomsbury. 

Líkt og með önnur þjóðminjasöfn á Bretlandi er aðgangur ókeypis.

Söfn í London
Ferðamannastaðir í London
Ólafur Rögnvaldsson

Ólafur Rögnvaldsson var biskup á Hólum frá 1459 til dauðadags, 1495, eða í 36 ár. 

Faðir: Rögnvaldur Keniksson, bróðir Gottskálks Kenikssonar  Hólabiskups. Móðir ókunn. Ólafur var af norskri ætt sem fór með völd á Hólastað 1358-1390 og 1442-1520.

Óvíst er hvænær Ólafur fæddist og hvar hann ólst upp, en hann mun hafa verið langdvölum hér á landi. Hann er nefndur prestur á Breiðabólstað í Vesturhópi 1449, og fékk síðan Odda á Rangárvöllum 1453, en báðar jarðirnar voru erkibiskupslén.

Sumarið eftir fráfall Gottskálks Kenikssonar, þ.e. 1458, var haldin prestastefna á Víðivöllum og var Ólafur Rögnvaldsson þar kosinn eftirmaður hans sem Hólabiskup. Kjörbréf hans er til í frumriti og er merkilegt skjal. Kristján 1. Danakonungur samþykkti kosninguna, og tók Ólafur við sem biskup á Hólum 1459. Samhliða biskupsembætti var hann sýslumaður í Hegranesþingi 1459-1469, að skipan konungs.

Ólafur biskup hóf að koma skipan á kristnihald og fjárreiður kirkna í biskupsdæminu. Risu af því miklar deilur við leikmenn, m.a. um gjöld af hálfkirkjum, kostnað við að hýsa biskup og fylgdarlið í yfirreiðum, forræði fyrir bændakirkjum o.fl. Var Hrafn Brandsson lögmaður fremstur í andstöðu við biskup, og var  bannfærður fyrir. 

Ólafur var mikill fjárgæslumaður fyrir hönd biskupsstólsins, siðavandur og refsingasamur, og lagði háar sektir á menn fyrir brot sín. Þekktast er svokallað Hvassafellsmál, þar sem Bjarni Ólason á Hvassafelli í Eyjafirði var borinn sökum um óleyfilegt samband við Randíði dóttur sína. Auk hagsmunagæslu fyrir kirkjuna varð Ólafur biskup með tímanum stórauðugur maður sjálfur.

Ólafur Rögnvaldsson hafði náin tengsl við erkibiskup í Niðarósi, og átti einnig rétt til setu í norska ríkisráðinu. Ólafur var mun atkvæðameiri en þeir biskupar sem sátu samtíða honum í Skálholti og bar ægishjálm yfir flesta aðra valdsmenn hérlendis á sinni tíð.

Allmikið er til af skjölum úr embættistíð Ólafs Rögnvaldssonar, t.d. máldagabók hans frá 1461 yfir kirkjur í Hólabiskupsdæmi, sem er elsta máldagabók íslensk sem varðveitt er í frumriti (skinnbók).

Ólafur biskup var strangur einlífismaður og átti ekki börn.

Heimildir
Páll Eggert Ólason: Íslenskar æviskrár IV.
Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands V.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Oxford

Oxford (sjaldan nefnt Öxnafurða eða Uxavað) er borg í Oxfordshire á Englandi. Fólksfjöldi 152.527 (2012). Hún er annáluð fyrir Oxford-háskóla, sem er elsti háskólinn í enskumælandi landi. Borgin er einnig þekkt fyrir byggingarlist. Thames rennur um borgina og heitir þar Isis. Úthverfið Cowley er þekkt fyrir bílaframleiðslu og þar er nú framleiddur BMW MINI.

Borgin var fyrst byggð á Saxaöld og kölluð „Oxnaford“.

Oxford
Borgir á Englandi
The Times

The Times er breskt dagblað sem hefur verið prentað síðan 1788. Það kemur út alla daga vikunnar. Það hefur haft mikil áhrif á bresk stjórnmál og almenningsálit. The Times er í eigu Times Newspapers Limited, sem er dótturfyrirtæki News International sem er í eigu News Corporation þar sem Rupert Murdoch er framkvæmdastjóri.

Það var fyrsta dagblaðið sem notaði nafnið „Times“. Þekkta stafagerðin Times Roman var hönnuð fyrir dagblaðið, þó hún sé ekki notuð þar lengur.

Í 200 ár notaði dagblaðið breiðblaðsbrot en árið 2004 tók það að nota minni pappírstærð.

Bresk dagblöð
Mikligarður (aðgreining)

Mikligarður getur átt við

 Miklagarð, sem var norrænt heiti höfuðborgar Austrómverska keisaradæmisins (Konstantínópel  eða Býsans) og eftir 1453 Istanbúl sem er höfuðborg Tyrklands.
  Miklagarð í Eyjafirði.
  Miklagarð sem var verslunarmiðstöð í Holtagörðum. 
  Miklagarð sem er sjónvarpsstöð sem fór í loftið árið 2014.
Gottskálk Keniksson

Gottskálk Keniksson (stundum skrifað Keneksson eða Kæneksson) var norskur biskup að Hólum 1442 - 1457, eða í 15 ár. 

Faðir hans var Kenik riddari Gottskálksson, bróðursonur Jóns skalla Eiríkssonar biskups á Hólum.

Gottskálk hafði veitingu Ásláks bolts erkibiskups fyrir Hólastað, en þá höfðu páfabiskupar setið þar í tæpa öld. Gottskálk mun ekki hafa komið til Íslands fyrr en 1444.
Hann fékk umboð erkibiskups yfir Skálholtsstól 1449 og veitingarvald yfir erkibiskupslénunum Odda,  Hítardal,  Breiðabólstað í Vesturhópi og  Grenjaðarstað. Um þetta leyti var Marcellus biskup í Skálholti, skipaður af páfa, og virðist erkibiskup ekki hafa viðurkennt páfaveitingu embættisins. Gottskálk hafði biskupsvald í Skálholti a.m.k. til 1453, og hafði á þeim árum eftirlit með kirkjum og kennimönnum um allt land. 

Árið 1450 fór Gottskálk til Danmerkur og fékk leyfi konungs til að láta skip sitt vera í förum milli Íslands og Björgvinjar án þess að gjalda toll. Í þessari för mun hann hafa komið við sögu þegar Langaréttarbót var samin, en þar voru ákvæði til að tryggja áhrifavald Íslendinga í málefnum kirkjunnar. Gottskálk átti sæti í norska ríkisráðinu og gat þar haft áhrif á stjórn ríkisins.

Gottskálk var eindreginn stuðningsmaður dansk-norsku stjórnarinnar á Íslandi á tímum er losarabragur var á kirkjumálum og Englendingar reyndu að auka ítök sín á Íslandi. Hann var dugandi maður og farsæll biskup. 

Til er sú sögn að Gottskált hafi látið smíða upp miðkirkjuna á Hólum og múrinn í kringum kirkjuna, og að hann hafi orðið bráðkvaddur í Laukagarðinum á Hólum.

Eftirmaður hans á biskupsstóli var Ólafur Rögnvaldsson, sem var bróðursonur Gottskálks.

Heimildir
 Páll Eggert Ólason: Íslenskar æviskrár II.
 Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands V, 101-102.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Listasafn Bretlands (London)

Listasafn Bretlands (enska: National Gallery) í London, stofnað 1824, hefur safn af 2.300 málverkum frá mið-13. öldin til 1900. Bygging er í Trafalgar Square.

Hvolfþök
Listasöfn í London
Ferðamannastaðir í London
Jónas Svafár

Jónas E. Svafár (Jónas Svavar Einarsson)  (f. 8. september 1925 í Reykjavík, d. 27. apríl 2004 á Stokkseyri), var skáld og myndlistarmaður. Hann er almennt talinn  eitt af atómskáldunum. Hann var óreglumaður og lifði oft slarksömu lífi, bjó t.d. í tjaldi í Vatnsmýrinni í tvö sumur þar sem hann lifði á rúgbrauði og lýsi. Hann tók sér nafnið Svafár sjálfur eftir að hafa dottið í braggagrunn og vaknað skáld. Aðrir segja að hann hafi sofið í ár, og því hafi hann tekið upp nafnið, en það er alþýðuskýring. Hann myndskreytti gjarnan bækur sínar sjálfur.

Ljóðabækur
 Það blæðir úr morgunsárinu 1952
 Geislavirk tungl 1957
 Klettabelti fjallkonunnar 1968
 Stækkunargler undir smásjá 1978
 Sjöstjarnan í meyjarmerkinu 1986

Heimildir
Kiljan, Ríkissjónvarpið, 3. október 2007

Tilvísanir

Tenglar 
 Hugsjónir í gaddavíra; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998
 Helgarviðtalið; Þjóðviljinn 12.nóvember 1978
 Jónas Svafár atómskáld;grein í Tímanum Sunnudagsblaði 1967

Íslensk skáld
Westminsterhöll

Westminsterhöll (enska Palace of Westminster, Westminster Palace eða Houses of Parliament) er þinghús Bretlands í City of Westminster við norðurbakka Thames-árinnar. Höllin er eitt stærsta þing í heiminum. Hönnunin er mjög flókin, það eru yfir 1.200 herbergi, 100 stigar og yfir 3 km af göngum.

Árið 1834 kom upp eldur í höllinni og var hún endurbyggð á um 30 árum. Hönnuðirnir voru Sir Charles Barry (1795–1860) og aðstoðarmaður hans Augustus Welby Pugin (1812–52). Hönnunin innlimaði Westminstersalur og rústirnar af St. Stephen’s-kapellu.

Ferðamannastaðir í London
Sjálfsmorðsklefi

Sjálfsmorðsklefi er skálduð vél sem aðstoðar fólk við að fremja sjálfsmorð. Sjálfsmorðsklefar hafa komið fram í fjölmörgum verkum; og eru þeir frægastir í hinni bandarísku teiknimynd Fjarlægri framtíð, en hefur einnig komið fram í hinni japönsku mangasögu Gunnm (sem er einnig þekkt sem Battle Angel Alita).

Sjálfsmorð
Skáldsagnakenndar vélar
Fanir (sveppir)

Fanir nefnast gróhirslur nokkurra flokka sveppa og og eru þær meðal annars eitt af einkennum hattsveppa. Þær eru þunn blöð sem liggja þétt saman í gróbeðnum og geisla út frá stafnum að hattbarðinu.

Fanir eru meðal annars greindar eftir því hvort þær eru:
  Alstafa
  Aðvaxnar
  Lausstafa
  Niðurvaxnar

Sveppir
Fanir (fuglar)

Fanir vaxa út frá fjöðurstaf fjaðrar. Á fönum er að finna fanargeisla sem tengjast hverjir öðrum með fanarkrókum svo að yfirborð fjaðrar virðist vera heilt.

Líffræði

en:Feather#Classification
The Smiths

The Smiths var hljómsveit frá Manchester, Englandi, sem starfaði á árunum 1982 til 1987. Aðallagasmiðir sveitarinnar voru söngvarinn Steven Patrick Morrissey og gítarleikarinn Johnny Marr. Það sem einkenndi tónlist Smiths voru þunglyndislegir textar Morrissey, grípandi lagalínur og þéttur gítarleikur Johnny Marr. Plötur sveitarinnar voru gefnar út af Rough Trade Records. Þeir náðu aldrei miklum vinsældum utan Bretlands á meðan þeir voru saman en hafa síðan náð nánast „költ status“ beggja vegna Atlantsála. Smiths teljast með svokallaðra Indie sveita og eru í dag taldir á meðal áhrifamestu hljómsveita 9. áratugarins. Eftir að the Smiths hættu hóf Morrissey sólóferil.

Trommari og bassaleikari sveitarinnar; Mike Joyce og Andy Rourke fóru í málaferli við Morrissey og Marr árið 1991. Fullyrtu að þeir hefðu einungis fengið 10% hver af tekjum sveitarinnar en vildu meiri skerf. Rourke náði sáttum en Joyce vann mál sitt árið 1996.
The Smiths hafa haft mikil áhrif á indie-rokk og bretapopp senurnar.

Árið 1985 stóð til að hljómsveitin kæmi til Íslands en hætt var við það.

Meðlimir
Morrissey - Söngur og hljómborð
Johnny Marr - Gítar
Andy Rourke - Bassi
Mike Joyce - Trommur

Breiðskífur 
 The Smiths 1984
 Meat is Murder 1985
 The Queen is Dead 1986
 Strangeways Here We Come 1987

(Auk þess hafa ýmsar safnplötur komið út með the Smiths.)

Tilvísanir
Breskar hljómsveitir
The Believer

The Believer er kvikmynd gerð árið 2001 eftir handriti Mark Jacobson og Henry Bean sem leikstýrði einnig. Ryan Gosling leikur Daniel Balint sem er rétttrúaður gyðingur sem gerist nýnasisti. Myndin er byggð á sögu Daniel Burros sem var gyðingur í Nýnasistaflokki Bandaríkjanna og Ku Klux Klan. Hún vann til verðlauna 2001 á Sundance kvikmyndahátíðinni.

Kvikmyndir um kynþáttahatur
Bandarískar kvikmyndir
Ku Klux Klan

Ku Klux Klan (skammstafað KKK og nefndir Hvíthettir á íslensku áður fyrr) er heiti á fyrrverandi og núverandi samtökum í Bandaríkjunum sem halda fram yfirburðum hvíta kynstofnsins. KKK er þekkt fyrir blökkumannahatur sitt, en einnig fyrir gyðinga- og hommahatur sem og fyrirlitningu á ýmsum öðrum minnihlutahópum. Meðlimir samtakanna hafa oft sýnt að þeir eru hneigðir til ofbeldis. Þeir hafa t.d. afréttað menn án dóms og laga, unnið voðaverk og stundað krossabrennur og annað til að hræða menn til hlýðni við skoðanir sínar.

Tengill 
 Saklaus sakfeldur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1933

Ku Klux Klan
Bandarísk stjórnmál
Saga Bandaríkjanna
Guðrún Á. Símonar - Fjórtán sönglög eftir fjórtán tónskáld

Guðrún Á. Símonar - Fjórtán sönglög eftir fjórtán tónskáld  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu. Ljósmyndir á plötuumslagi tók Kristján Magnússon, en teikningu á bakhlið gerði Árni Elfar.

Lagalisti
Kossavísur - Lag - texti: Páll Ísólfsson  —  Jónas  Hallgrímsson
Hvað dreymir þig? - Lag - texti: Loftur Guðmundsson — Jakob Jóh. Smári
Gígjan - Lag - texti: Sigfús  Einarsson  —  Benedik  Gröndal 
Í rökkurró hún sefur - Lag - texti: Björgvin  Guðmundsson  — Guðmundur Guðmundsson
Drykkjumaðurinn - Lag - texti: Ágúst  Atlason
Heimþrá - Lag - texti: Karl O. Runólfsson  —  Jóhann  Sigurjónsson
Nafnið - Lag - texti: Árni Tnorsteinsson — Steingrímur Thorsteinsson
Lofsöngur - Lag - texti: Bjarni  Böðvarsson — Matthías Jochumsson
Fuglinn í fjörunni - Lag - texti: Jón Þórarinsson — Þjóðvísa
Taktu sorg mína - Lag - texti: Bjarni Þorsteinsson — Guðmundur Guðmundsson
Kvöldsöngur - Lag - texti: Markús  Kristjánsson  —  Textahöfundur ókunnur
Myndin þín -  Lag - texti: Eyþór Stefánsson — Gísli Ólafsson
Til skýsins -  Lag - texti: Emil  Thoroddsen  — Jón  Thoroddsen
Betlikerlingin -  Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns — Gestur Pálsson
Vögguljóð -  Lag - texti: Sigurður  Þórðarson  —  Benedikt Þ. Gröndal 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1972
Svanhildur syngur jólalög - Jólin, jólin

Svanhildur syngur jólalög - Jólin, jólin  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Útsetningar og hljómsveitarstjórn Ólafur Gaukur. Ljósmyndir á framhlið plötuumslags tók Óli Páll. Ljósmyndir á bakhlið plötuumslags tók Kristinn Benediktsson. Teiknun og útlit Ólafur Gaukur.

Lagalisti
Jólin - jólin - Lag - texti: Per Asplin - Ólafur Gaukur
Hátíð í bæ - Lag - texti: Bernhard — Ólafur Gaukur
Jóla - jólasveinninn - Lag - texti: Ólafur Gaukur 
Hvít jól - Lag - texti: Irvin Berlin —  Stefán Jónsson - Fiðlusóló - Þorvaldur Steingrímsson
Bráðum koma jólin - Lag - texti: Franskt þjóðlag - Friðrik G. Þórleifsson
Í Betlehem er barn oss fætt - Lag - texti: Danskt þjóðlag — Valdimar Briem
Glitra ljósin - Lag - texti: L.F. Busch — Ólafur Gaukur
Klukkurnar klingja - Lag - texti: Widman - Ólafur Gaukur
Bráðum koma blessuð jólin - Lag - texti: W.B. Bradbury — Jóhannes úr Kötlum
Jólasveinar einn og átta - Lag - texti: F. Montrose — Íslensk þjóðvísa
Jólasveinar ganga um gólf - Lag - texti: Friðrik Bjarnason —  Íslensk þjóðvísa - Lög nr. 3, 4, og 5 eru saman í syrpu
Ég sá mömmu kyssa jólasvein -  Lag - texti: T. Connor — Hinrik Bjarnason
Heims um ból -  Lag - texti: Fr. Grüber — Sveinbjörn Egilsson

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1972