alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mein Kampf

{{Bók
| titill = Mein Kampf
| mynd = 
| hofundur = Adolf Hitler
| land = Þýskaland
| tungumal = Þýska
| útgefandi = Franz Eher Verlag
| framhald = Zweites Buch (aldrei gefin út)'
}}Mein Kampf (ísl. Barátta mín) er ritverk eftir Adolf Hitler, einræðisherra Þýskalands og foringa Nasistaflokksins, sem kom fyrst út árið 1925. Bókin er í senn bæði sjálfsævisaga og stefnuyfirlýsing. Í henni tvinnar Hitler saman sjálfsævisögulegum staðreyndum og hugmyndafræði sinni um þýska þjóðernisstefnu.

Hitler skrifaði bókina með hjálp ritara síns, Rudolfs Hess, á meðan hann sat í fangelsi í Landsberg í Bæjaralandi árið 1924, en þangað var hann sendur vegna þátttöku sinnar í bjórkallarauppreisninni árið áður. Fyrsta bindið (Eine Abrechnung) kom fyrst út þann 18. júlí árið 1925 og það síðara árið 1926 (Die Nationalsozialistische Bewegung).

Upphaflega valdi Hitler nafnið Fjögur og hálft ár [af baráttu] gegn lygum, heimsku og hugleysi (þýska: Viereinhalb Jahre [des Kampfes] gegen Lüge, Dummheit und Feigheit) en útgefandi hans, Max Amann, stytti það niður í Mein kampf, eða Baráttan mín.

Bókin seldist vel. Um 287.000 eintök höfðu selst þegar nasistar náðu völdum í Þýskalandi árið 1933. Bókin rauk út eftir það og á árinu 1933 voru yfir milljón eintök prentuð. Upplagið var orðið 5,2 milljónir á 11 tungumálum árið 1939. Árið 1943 höfðu yfir 10 milljón eintök verið prentuð af bókinni. Bókin er bönnuð í Austurríki og Rússlandi.Федеральный список экстремистских материалов. (Listi sambandríkisins yfir öfgakennt efni), atriði 604. (á rússnesku). minjust.ru

Valdir kaflar úr bókinni hafa verið þýddir á íslensku og gefnir út á bók.

Hitler skrifaði 200 blaðsíðna handrit að framhaldsbók árið 1928, sem hefur verið kölluð Zweites Buch'' eða „Önnur bókin,“ en hún var aldrei gefin út.

Tilvísanir

Nasismi
Bókaárið 1925
Bókaárið 1926
Seinni heimsstyrjöldin
Nürnberg-réttarhöldin

Nürnberg-réttarhöldin voru nokkur réttarhöld sem helst eru þekkt fyrir ákærur á hendur fyrrum valdamönnum í Þýskalandi nasismanns. Réttarhöldin voru haldin í borginni Nürnberg, Þýskalandi, frá 1945 til 1949, þrátt fyrir kröfu Sovétmanna um að þau yrðu haldin í Berlín. Þekktust þessara réttarhalda eru réttarhöldin yfir stríðsglæpamönnum þar sem 24 af helstu leiðtogum nasista voru sakfelldir. Þau réttarhöld fóru fram frá 20. nóvember 1945 til 1. október 1946.

Meðal þeirra sem voru ákærðir í réttarhöldunum voru Rudolf Hess, Hermann Göring, Albert Speer og Joachim von Ribbentrop.

Seinni heimsstyrjöldin
Qaqortoq

Stærsti bær Suður-Grænlands heitir á grænlensku Qaqortoq () og á dönsku Julianehåb. Bærinn er  aðalbyggð í sveitarfélaginu Kujalleq. Um 3200 íbúar voru þar árið 2013. Um 300 búa utan aðalbyggðarinnar, flestir á 2 hreindýrabúum og 13 sauðfjárbúum. Nafnið Qaqortoq  þýðir hið hvíta. Bærinn var stofnaður árið 1775 sem danskur verslunarstaður. Þar er nú menntasetur Suður-Grænlands með menntaskóla, verslunarskóla og háskóla. Þar er einnig eina sútunarverksmiðja Grænlands, Great Greenland, sem verkar skinn af selum og ísbjörnum.
Hér var þéttbyggt og eitt aðalsvæði í Eystribyggð hinna fornu Grænlendinga. Enn má víða sjá rústir eftir bæi þeirra, meðal annars kirkjuna á Hvalsey sem er skammt frá byggðakjarnanum í Qaqortoq.

Ítarefni 
 Ferðamálaskrifstofa Qaqortoq   
 Bændaskólinn Upernaviarsuk 

Byggðir á Grænlandi
Ufsagrýla

Ufsagrýla (eða vatnskarl ) er stytta sem skagar fram af veggbrúnum bygginga, teygir sig út undan þakskeggi eða brjóstriði turna, og er algengt skreyti í gotneskri byggingarlist. Ekki er óalgengt að ufsagrýlur séu þannig útbúnar að þær hleypi rigningarvatni út um munn sér eða nasir og nefnast þá oftast vatnskarlar. Þær eru ósjaldan aðeins höfuðmyndir, en geta þó einnig verið styttur í heilu lagi.  Útlit þeirra er mjög fjölbreytt, en algengt útlit ufsagrýlu er ævintýralegt sambland manns og skrímslis.

Vatnskarlar, ufsagrýlur með vatnsrennu í gegnum sig, voru gerðar í þeim tilgangi að koma rigningarvatni, sem safnast saman á þaki bygginga í hæfilega fjarlægð frá veggjum byggingana svo að það rynni ekki niður múrveggina og ylli skemmdum. Að baki ufsagrýlunum var þá trog svo að regnvatnið kæmist gegnum þær. Oftast leiddu trogin vatnið í gegnum opinn munn styttunnar. Því fleiri vatnskarlar sem voru á byggingunni, því minni líkur voru á varanlegum skemmdum utan á henni vegna rigningar. Á 18. öld hófu arkitektar að setja venjuleg frárennsli á byggingar frekar en ufsagrýlur. Ástæðan fyrir því var sú að fólki fannst margar þeirra óhugnalegar og sumar þeirra voru svo þungar að þær brotnuðu af og ollu tjóni.  

Talið er að elstu ufsagrýlurnar frá miðöldum finnist á Dómkirkjunni í Laon í Frakklandi, frá um árunum 1200-1220. Sjá má ufsagrýlur á mörgum kirkjum sem byggðar voru á miðöldum og er útlit þeirra fjölbreytt. Sumar hverjar eru í líki dýra eða manna en sumar í skrímslalíki. Byggingar sem hafa eftirtektarverðar ufsagrýlur utan á sér og standa enn þann dag í dag eru meðal annars Notre Dame í Frakklandi, Friðarturninn í Ottowa, dómkirkjan í Zagreb í Króatíu og ráðhúsið í Ypres í Belgíu. 

Egyptar-, Grikkir-, Etrúar og Rómverjar til forna byggðu ufsagrýlur í líki dýra utan á byggingar sínar og notuðu sem vatnsfrárennsli. Ufsagrýlur Forn-Egypta voru fábreyttar og voru oftast í líki ljóns eða ljónshöfuðs. Á 12. öld fór gerð ufsagrýla að breiðast til annara hluta Evrópu. Um þær mundir fjölgaði fólki í Kaþólsku kirkjunni, og þá var mikilvægt að búa til myndir og styttur sem sýndu grunnþætti trúarinnar, þar sem flestir íbúar Evrópu voru ólæsir á þeim tíma.

Tilvísanir 

Byggingarlist
Klakkur

Klakkur er fjall sem stendur í botni Kollafjarðar á Ströndum. Sunnan megin við fjallið er Þrúðardalur en norðan við það er lítill dalur, Húsadalur þar sem stendur bærinn Fell. 

Strandir
Fjöll á Íslandi
Zomba

Zomba er sveitarfélag í suðurhluta Malaví. Sveitarfélagið liggur í Shire-hálendinu og fólksfjöldi er 100 þúsund (2005). Í Zomba er stjórnsýsla Zomba héraðsins og var höfuðborg Nyasalands fram til sjálfstæðis Malaví árið 1964. Í bænum er einnig hluti af Háskólanum í Malaví (University of Malawi) og er þar meðal annars kennd mannfræði, vísindi, lögfræði, félagsfræði og kennslufræði. Þar er einnig rekinn grunnskóli á vegum ÞSSÍ.

Bæir í Malaví
Munnur

Munnurinn er fremsti hluti meltingarfæra dýra. Lífverur nærast um munn en hann auðveldar einnig raddbeitingu. Í munninum eru gjarnan tennur sem mylja og elta fæðuna. Munnvatnskirtlar sjá um að bleyta fæðuna og auðvelda för hennar niður meltingarfærin. Í henni eru meltingarensím. Tungan sér um að grípa um fæðuna og beina henni undir tannfletina. Aftast skilur úfurinn kokið frá munni. Munnur ólíkra dýrategunda er töluvert frábrugðinn öðrum.

Meltingarkerfið
Hvalfjörður

Hvalfjörður er mjór og djúpur fjörður inn af Faxaflóa á Vesturlandi, norðan við Kollafjörð og sunnan við Borgarfjörð. Norðan megin við fjörðinn er Akranes og sunnan megin er Kjalarnes. Hann er um það bil 30 km að lengd. 

Um miðjan fjörðinn að norðanverðu er Grundartangi þar sem rekin er járnblendiverksmiðja og álver. Þar er nú ein stærsta höfn landsins. Gegnt Grundartanga er Maríuhöfn á Hálsnesi sem var ein aðalhöfn landsins á síðmiðöldum. Botnsdalur, í botni Hvalfjarðar, er vinsælt útivistarsvæði og þar er hæsti foss landsins, Glymur. Sunnan við hann er Brynjudalur þar sem einnig er útivistarsvæði. Innarlega í firðinum eru víða leirur og þar er fjölbreytt fuglalíf og mikið um krækling.

Á árunum 1996-1998 voru gerð göng, Hvalfjarðargöngin, undir utanverðan Hvalfjörð og styttu þau hringveginn um eina 55 km þar sem ekki var lengur þörf á að fara fyrir fjörðinn, 62 km leið. Enn er þó hægt að aka fyrir Hvalfjörð eftir þjóðveg 47.

Hernaðarhlutverk Hvalfjarðar 
Í síðari heimsstyrjöld gegndi Hvalfjörður mjög mikilvægu hlutverki. Flotastöð bandamanna var innst í Hvalfirði þar sem Hvalstöðin er. Þar var skipalægi og viðkomustaður skipalesta á leið milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna og oft voru mörg skip á firðinum. Bækistöðvar voru reistar í landi Litlasands og Miðsands og þar má enn sjá minjar frá stríðsárunum, meðal annars bragga sem hafa verið gerðir upp.

Hvalveiðar og -vinnsla 
Við Þyril var byggð hvalverkunarstöð árið 1948, sú eina á landinu, sem síðar hefur verið í rekstri með hléum.

Sögur og sagnir 
Hvalfjörður er sögustaður Harðar sögu og Hólmverja. Innarlega á firðinum er lítil eyja sem heitir Geirshólmi en er oft ranglega kölluð Harðarhólmi. Þar á útlaginn Hörður Grímkelsson að hafa hafst við með fjölmennan flokk en þegar hann og menn hans höfðu verið felldir í landi er sagt að Helga kona Harðar hafi synt í land með syni þeirra tvo. Á Sturlungaöld var aftur flokkur manna í Geirshólma um tíma, þegar Svarthöfði Dufgusson hafðist þar við með flokk manna Sturlu Sighvatssonar og fór ránshendi um sveitirnar.

Ýmsir staðir við Hvalfjörð 
 Akrafjall
 Geirshólmi
 Fossinn Glymur
 Hallgrímskirkja í Saurbæ
 Hvalfjarðareyrar
 Hvalstöðin
 Staupasteinn
 Skógrækt í Fossárdal og Brynjudal

Tenglar 
 Hvalfjörður; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1933

Hvalfjörður
Firðir á Íslandi
Listi yfir bæi í Malaví

Þetta er listi yfir bæi í Malaví.

Norðurland (Northern region) 
 Chitipa
 Chilumba
 Ekwendeni
 Karonga
 Likoma
 Livingstonia
 Mzimba
 Mzuzu
 Nkhata Bay
 Rumphi

Miðlendið (Central region) 
 Bwanje
 Chipoka
 Dedza
 Dowa
 Kasungu
 Lílongve
 Linthipe
 Lobi
 Madisi
 Malaomo
 Mayani
 Mchinji
 Mponela
 Mua
 Namitete 
 Mitundu
 Nathenje
 Nkhotakota
 Nkhoma
 Nponela
 Ntcheu
 Ntchisi
 Salima
 Thete
 Tsangano

Suðurland (Southern region) 
 Balaka
 Bangula
 Blantyre
 Chikwawa
 Chiradzulu
 Chileka
 Chiponde
 Domasi
 Lilangwe
 Limbe
 Liwonde
 Luchenza
 Lunzu
 Machinga
 Malosa
 Mangochi
 Monkey Bay
 Mulanje
 Mwanza
 Namadzi
 Namwera
 Ngabu
 Njata
 Nsanje
 Phalombe
 Thyolo
 Zalewa
 Zomba

 
Listar tengdir Malaví
Faxaflói

Faxaflói er flói undan Vesturlandi á milli Snæfellsness í norðri og Suðurnesja í suðri. Helstu firðir sem ganga út úr flóanum eru Borgarfjörður, Hvalfjörður, Kollafjörður og Hafnarfjörður. 

Við Faxaflóa standa nokkur af stærstu byggðarlögum landsins og höfuðborgarsvæðið er á suðausturströnd flóans.

Í Faxaflóa eru mikilvæg fiskimið. Faxaflói gekk áður fyrr undir nafninu Faxaós. 

Vesturland
Mzuzu

Mzuzu er höfuðborg Norðursvæðis Malaví og jafnframt þriðja stærsta borg landsins. Í borginni bjuggu um 120 þúsund árið 2003, í miðju landabúnaðarhéraði þar sem ræktað er te og kaffi. Nýr háskóli er í borginni og er ferðaþjónusta einn af aðalatvinnuvegum hennar. Þar koma flestir þeir ferðamenn sem ferðast um norðurhluta landsins. Viphya-skógurinn, sem oft er nefndur stærsti manngerði skógur í heimi, er sunnan við borgina.

Bæir í Malaví
Borgarfjörður

Um fjörð og samnefnt þorp á Austurlandi, sjá Borgarfjörður eystri.
 Um fjörð á Vestfjörðum,sjá Borgarfjörður (Arnarfirði).

Borgarfjörður er fjörður sem gengur inn úr Faxaflóa sunnan við Mýrar og norðan við Hvalfjörð. Við fjörðinn stendur bærinn Borgarnes. Fjörðurinn dregur nafn sitt af bæ Skalla-Gríms Kveld-Úlfssonar, Borg. Yfir fjörðinn liggur hringvegurinn um Borgarfjarðarbrúna sem var tekin í notkun 1980. Í fjörðinn rennur Hvítá en í henni verka áhrif flóðs og fjöru.

Út í fjörðinn að sunnanverðu gengur Kistuhöfði í landi Hvanneyrar.

Jarðfræði 
Hafnarfjall, sem stendur sunnan Borgarfjarðar gengt Borgarnesi, er gömul megineldstöð, um fjögurra milljón ára. Eitt stærsta djúpbergsinnskot Íslands úr gabbrói er í Hafnarfjalli. Einnig hefur fundist dálítið af granófýr sem er kornótt djúpberg, mjög líkt graníti og með sömu samsetningu. Margar sjaldgæfar steindir hafa fundist við Borgarfjörð, eins og sítrín (gult litaafbrigði af bergkristal) og háhitasteindir. Hestfjall er gamalt og mjög veðrað fjall ekki langt frá Hafnarfjalli og eru tveir stórir berggangar í norðurhlíð fjallsins, um 20 metrar að þykkt. Mikið er um jaspis í Hestfjalli og hafa fundist 50-100 kílóa kristallar úr jaspis í fjallinu. Mikið er um holufyllingar á svæðinu umhverfis Borgarfjörð eins og annars staðar á landinu hjá gömlum eldstöðvum og megineldstöðvum.

Bærinn Borgarnes stendur á gömlum berggrunni, líklega úr hraunum úr Hafnarfjalli og að mestu með holufyllingum úr zeólítum og kvarssteinum.

Heimildir og ítarefni

Tenglar
 Um lestaferðir Borgfirðinga;  Kristleifur Þorsteinsson, Andvari janúar 1930, bls. 106–112.
 Borgfirsk æska fyrir sjötíu árum; Kristleifur Þorsteinsson, Viðar janúar 1939, bls. 95–105.
 Kirkjur og Kirkjusiðir í Borgarfirði fyrir 60 árum; Kristleifur Þorsteinsson, Prestafélagsritið janúar 1932, bls. 89–97.
  Úr byggðum Borgarfjarðar; Kristleifur Þorsteinsson, Ísafoldarprentsmiðja, Reykjavík 1944-1960.

Firðir á Íslandi
Vesturland
Mýrar

Mýrar eru láglent svæði í Borgarbyggð (og Mýrasýslu) norðvestan við Borgarfjörð sem einkennist af vötnum, mýrum og grýttum hólum. Strandlengjan frá Hítarnesi að mynni Borgarfjarðar er vogskorin með mörgum eyjum og skerjum úti fyrir. Stærsta eyjan er Hjörsey, en gengt er út í hana á háfjöru. 

1936 fórst franska rannsóknarskipið Pourquoi-Pas ? við Álftanes á Mýrum í mynni Borgarfjarðar.

2006 komu upp miklir sinueldar, Mýraeldar, sem brenndu um 67 km² lands í Hraunhreppi á Mýrum.

Mýrasýsla
Narsarmijit

Narsarmijit (stundum stafað Narsarmiit, og einnig þekkt sem Narsaq Kujalleq og heitir á dönsku Frederiksdal), er syðsta byggð á Grænlandi, um 50 km frá Hvarfi. Hér settu kristniboðar herrnhúta upp trúboðsstöð 1824, nefndu hana eftir  Friðriki 6. Danakonungi og kölluðu Frederiksdal. Herrnhútar höfðu á þessum tíma margar trúboðsstöðvar á Grænlandi. Í Narsamijit, sem er í byggðarlaginu Nanortalik, bjuggu 125 íbúar árið 2005.

Ítarefni 
 Gamlar ljósmyndir frá Frederiksdal  

Byggðir á Grænlandi
Mýrin (kvikmynd)

Mýrin er íslensk kvikmynd, gerð eftir samnefndri sögu Arnalds Indriðasonar. Tökur hófust á myndinni í mars 2006, og er myndin í leikstjórn Baltasars Kormáks. Hún var frumsýnd í október sama ár.

Leikarar
 Ingvar E. Sigurðsson sem Erlendur
 Björn Hlynur Haraldsson sem Sigurður Óli
 Ólafía Hrönn Jónsdóttir sem Elínborg
 Ágústa Eva Erlendsdóttir sem Eva Lind
 Atli Rafn Sigurðarson sem Örn
 Kristbjörg Kjeld sem Katrín
 Theódór Júlíusson sem Elliði
 Þorsteinn Gunnarsson sem Holberg

Söguþráður
Roskinn maður finnst myrtur í kjallaraíbúð í Norðurmýrinni. Í skrifborði hans er falin ljósmynd af grafreiti fjögurra ára stúlku. Myndin leiðir lögregluna inn í hina liðnu tíð sem geymir skelfilegan glæp og fjölskylduharmleik. 

Íslenskar kvikmyndir
Hryllingsmyndir
Spennumyndir
Ivittuut

Ivittuut, (eldri stafsettning Ivigtût) var sjálfstætt sveitarfélag á Suðvestur-Grænlandi frá 1951 til 2009 en er nú hluti af Sermersooq. Ivittuut nær yfir 600 km² og liggur á milli Arsukfjarðar í norðri og Qoornoqfjarðar í suðri. Einungis um 50 km² af landsvæðinu eru huldir jökli. Ivittuut er einnig nafn á þorpi í byggðarlaginu sem nú er í eyði.

Eitt af búsetusvæðum norrænna manna á miðöldum var þar sem nú er byggðarlagið Ivittuut. Afar lítið er vitað um þá byggð, engar ritaðar heimildir finnast um hana og þó að mikið sé um rústir frá þessari búsetu hafa þær lítið verið rannsakaðar. Álitið er byggðin hafi verið hluti af Eystribyggð, en sagnfræðingar og fornleifafræðingar nefna hana Miðbyggð í ritum sínum.

Þorpið Ivittuut var stofnað sem námubær og var það alla tíð. Árið 1806 fannst krýolít á svæðinu og var námuvinnsla hafin 1865. Þetta málmríka jarðefni hefur einungis fundist á fáeinum öðrum stöðum í heiminum. Efnafræðileg formúla krýolíts er Na3AlF6 og kallast það  natríumhexaflúoralúmínat. Það er nú framleitt með efnafræðilegum aðferðum. Krýolít er mikilvægt hráefni í gerð áls og var náman í Ivittuut þess vegna mjög mikilvæg, ekki síst í seinni heimstyrjöldinni þegar mikið magn var flutt til Bandaríkjanna til að nota í framleiðslu herflugvéla. En námurnar tæmdust og var lokað 1987 og við það lagðist byggðin þar í eyði. Eina byggðin í Ivittuut er nú herstöðin í Kangilinnguit (sem á dönsku nefnist Grønnedal). Áætlanir eru um að sameina byggðarlagið Narsaq í náinni framtíð.

Bandaríkjaher hóf byggingu herstöðvarinnar í Kangilinnguit 1941 og var hún tilbúin 1943. Hlutverk hennar var þá að vernda krýolítnámurnar. Danir tóku við stöðinni árið 1951 og er hún nú aðalbækistöð sjóhers þeirra á Grænlandi. 

Nefna má að í bókinni Lesið í snjóinn eftir danska rithöfundinn Peter Høeg kemur krýolít og námugröftur á Grænlandi mjög við sögu.

Ítarefni
 Vefur um Arsukfjörð og nágranna, myndir og aðrar upplýsingar  

Byggðir á Grænlandi
Kollafjörður (Faxaflóa)

Kollafjörður er fjörður sem gengur inn úr Faxaflóa suðaustanverðum. Hann nær frá Kjalarnesi, við mynni Hvalfjarðar að Seltjarnarnesi, en þar fyrir sunnan er Skerjafjörður . Í Kollafirði eru nokkrar stórar eyjar sem flestar hafa verið byggðar á einhverjum tíma. Eyjarnar eru Akurey, Engey, Viðey, Þerney og Lundey. Norðan megin við fjörðinn er Kjalarnesið og fjallið Esja, austan megin eru Mosfell og Reykjafell og Mosfellssveit og Leirvogur og sunnan megin við fjörðinn eru Elliðavogur, Reykjavík og Seltjarnarnes. Þrjú sveitarfélög eiga land að Kollafirði: Reykjavík, Mosfellsbær og Seltjarnarnes.

Firðir á Íslandi
Verkakvennafélagið Framsókn

Verkakvennafélagið Framsókn var stéttarfélag verkakvenna í Reykjavík, stofnað 25. október árið 1914 vegna þess að Verkamannafélagið Dagsbrún ákvað að hleypa konum ekki inn í félagið af ótta við samkeppni um vinnu og í launum. Félögin störfuðu mestalla 20. öldina þar til þau voru sameinuð í eitt 1997 og urðu að Eflingu árið 1998 með sameiningu við fleiri stéttarfélög.

Fyrsti formaður Framsóknar var Jónína Jónatansdóttir.

Kvenréttindi á Íslandi
Íslensk stéttarfélög

Íslensk kvennasamtök
Verkalýðsbarátta
Dave Grohl

David Eric Grohl (fæddur 14. janúar 1969) er bandarískur tónlistarmaður, fæddur og uppalinn í Virginíu í Bandaríkjunum. 

Dave Grohl hefur verið í allnokkrum hljómsveitum t.d. Scream, Dain bramage og Nirvana. Hann spilaði á trommur með Nirvana á árunum 1990-1994, en eftir andlát Kurts Cobain stofnaði Dave Grohl hljómsveitina Foo Fighters og er þar aðalsöngvari og gítarleikari. Hann hefur tekið þátt í upptökum og gerð hljómplatna fyrir marga tónlistamenn. Þar má nefna bandarísku Stóner rokk hljómsveitina Queens of the stone age en Dave var trymbill hennar við upptökur á plötu þeirra Songs for the deaf. Einnig má nefna Jack Black og hljómsveit hans Tenacious D, en trommuleikur þeirra sveitar er alfarið í höndum Dave. Einnig kom hann við sögu á plötu The Prodigy, Invaders Must Die, þar sem hann lék á trommur í laginu Run With The Wolves. Grohl spilaði á trommur með hliðarbandinu Them Crooked Vultures sem skipaði einnig John Paul Jones úr Led Zeppelin og Josh Homme úr Queens of the stone age. Þeir hafa gefið út eina plötu.

Grohl, Dave
Patrick Süskind

Patrick Süskind (f. 26. mars 1949) er þýskur rithöfundur og leikskáld frá Starnberger See nærri München. Hann vann í fyrstu við kvikmyndir sem handritshöfundur og gaf út leikritið Kontrabassann (Der Kontrabass). Hann gaf svo út sína fyrstu skáldsögu 1985, en það var Ilmurinn: saga af morðingja (Das Parfum) sem varð alþjóðleg metsölubók. Þremur árum seinna kom út skáldsagan Dúfan (Die Taube) 1988 og síðan 1991 Sagan af herra Sommer (Die Geschichte von Herrn Sommer).

Ritverk

Skáldverk 
 Der Kontrabaß, Diogenes, Zürich 1981, ISBN 3-257-23000-1. Einnig sem leikrit.
 Das Parfum, Diogenes, Zürich 1985, ISBN 3-257-22800-7.
 Die Taube , Diogenes, Zürich 1987, ISBN 3-257-21846-X.
 Die Geschichte von Herrn Sommer, Diogenes, Zürich 1991, ISBN 3-257-22664-0.
 Drei Geschichten, Diogenes, Zürich 1995, ISBN 3-257-70008-3. (Ný útgáfa 2005: ISBN 3-257-23468-6)
 Über Liebe und Tod, Diogenes, Zürich 2006, ISBN 3-257-23589-5.

Kvikmyndahandrit 
 Der ganz normale Wahnsinn , 1980 (Meðhöfundur handrits tveggja þátta, ásamt Helmut Dietl)
 Monaco Franze – Der ewige Stenz, 1982, ásamt Helmut Dietl
 Kir Royal, 1986, fjórir af sex þáttum, allir ásamt Helmut Dietl
 Rossini – oder die mörderische Frage, wer mit wem schlief, 1997, ásamt Helmut Dietl
 Vom Suchen und Finden der Liebe, með Helmut Dietl, 2004 Constantin Film, einnig bók hjá Diogenes, Zürich 2005, ISBN 3-257-23503-8.

Þýðingar 
 Jean-Jacques Sempé: Verwandte Seelen, Diogenes, Zürich 1993, ISBN 3-257-02046-5.
 Jean-Jacques Sempé: Unergründliche Geheimnisse, Diogenes, Zürich 1995, ISBN 3-257-02055-4.
 Jean-Jacques Sempé: Das Geheimnis des Fahrradhändlers, Diogenes, Zürich 1996, ISBN 3-257-02059-7.
 Jean-Jacques Sempé: Mit vorzüglicher Hochachtung, Diogenes, Zürich 2008, ISBN 978-3-257-02095-3.
 Jean-Jacques Sempé: Kindheiten. Ein Gespräch mit Marc Lecarpentier, Diogenes, Zürich 2012, ISBN 978-3-257-02120-2.

Süskind, Patrick
Mario

Mario (japanska: マリオ) er tölvuleikjapersóna sem var sköpuð af Shigeru Miyamoto fyrir Nintendo tölvuleikjafyrirtækið. Hann birtist fyrst í Donkey Kong tölvuleik, en þá nefndist hann Hoppmaður eða Jumpman á frummálinu. Hann var fyrst aðeins í tvívídd, en í síðari leikjum birtist hann sem þrívíddar módel. Sumir töluðu oft um Mario og Luigi sem "Mario bræðurna" og það varð til þess að upp komu getgátur um að hann nefndist Mario Mario fullu nafni. Nintendo í Bandaríkjunum gaf hinsvegar frá sér yfirlýsingu á níunda áratugnum að hvorki Mario né Luigi hefðu eftirnafn. 

Mario er lítill, þybbinn Ítalskur pípari sem býr í Sveppalandi, og þar er hann álitinn hetja af mörgum. Hann er þekktastur fyrir að takast stöðugt að stöðva hinar illu áætlanir Bowsers sem ætlar sér að ræna Peach prinsessu og að ráða yfir Sveppalandi. Mario er hugrakkur, fullur eldmóðs og krafti og berst við óvini sína auglit til auglitis. Hann býr yfir miklum líkamlegum styrk og snerpu sem kemur á óvart, sérstaklega sé horft til vaxtalagsins. Hann er einnig þekktur fyrir samstarf sitt við bróður sinn Luigi og náið samband sitt við Peach prinsessu, sem hann hefur enn og aftur bjargað úr hættu. Mario á sér illgjarna andstæðu í persónunni Wario.

Tengt efni 
 Luigi
 Nintendo

Tenglar 
 Opinberar

 Mario's World (Opinber síða Nintendo í Ameríku)
 Mario's Megasite  (Opinber síða Nintendo í Evrópu)

 Óopinberar
 Super Mario Legacy 
 Mario: The Unauthorized Biography 
 Super Mario Wiki, wiki um allt í sambandi við Mario
 The Mushroom Kingdom
 Super Mario Bros. Headquarters
 Mario Licensees at MobyGames

Tölvuleikir
Nintendo

cs:Super Mario
fr:Mario
Menntaskóli

Menntaskóli er menntastofnun á framhaldsskólastigi þar sem námi lýkur með stúdentsprófi. Nafnið getur líka átt við aðra skóla á framhaldsskólastigi þar sem námi lýkur með stúdentsprófi, þó að skólarnir hafa ekki orðið í nafni sínu.

Tengt efni 
Íslenskir framhaldsskólar

Menntun