alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
KODDU

KODDU (einnig skrifað Koddu) er umdeild listasýning sem upphaflega átti að opna í Listsafni Árnesinga í Hveragerði 4. nóvember 2010, en var loks opnuð í Nýlistasafninu og Allianz húsinu í Reykjavík 16. apríl 2011 og stóð til 15. maí. Efni sýniningarinnar var ímynd þjóðarinnar, m.a. birtingarmyndir og tákngervingar góðærisins, fyrir bankahrunið á Íslandi 2008. Um 30 Íslenskir listarmenn áttu verk á sýnigunni, þ.á m. Hannes Lárusson. Sýningarstjórar voru auk Hannesar þau Ásmundur Ásmundsson og Tinna Grétarsdóttir. 

Vegna kvartana frá bókaútgáfunni Crymogea var listaverkið „Fallegasta bók í heimi“ eftir sýningarstjórana fjarlægt af sýningunni. (Nokkur önnur verkanna á sýningunni voru einnig unnin sérstaklega af sýningarstjórn.) Í framhaldinu var sýningunni í Nýlistasafninu lokað ótímabundið. Fallegasta bók í heimi var tekin til sýningar í Alliance-húsinu 26. apríl. Daginn eftir barst krafa frá útgáfustjóra Crymogea, Kristjáni B. Jónassyni, um að verkið yrði fjarlægt og því eytt. Ekki var orðið við þeirri ósk og málið var niður falla.

Heiti sýningarinnar er afbökun á upphrópuninni „Komdu!“. Sýningin var styrkt af Thyssen-Bornemisza Art Contemporary.

Heimildir 
 RÚV: Koddu í Nýlistasafninu
 Smugan: Fyrsta myndlistarsýningin um íslenska efnahagshrunið
 Vísir: Nýlistasafnið lokar hluta sýningarinnar KODDU
 DV: Svartur dagur í sögu tjánigafrelsis á Íslandi 
 RÚV: „Fallagast bók í heimi“ aftur til sýnis
 DV:Listaverk læst inni 
 Thyssen-Bornemisza Art Contemporary 

Íslensk myndlist
Íslensk menning
Hannes Lárusson

Hannes Lárusson (fæddur í Reykjavík) 1955 er íslenskur listamaður. Hann stundaði nám við Myndlista- og handíðaskólann 1975 - 77, The Vancouver School of Art Canada 1977-79, Universita Degli Studi Di Firenze Italy 1981, The Whitney Museum Independent Study Program NewYork 1982-83. Frá 1986 stundaði Hannes nám við Nova Scotia College of Art and Design, Halifax, Canada og lauk þaðan M. F. A. gráðu 1988. Að auki stundaði Hannes nám í heimspeki við Háskóla Íslands og lauk  B.A. gráðu 1986  og námi í kennsluréttindum frá Kennaraháskóla Íslands 1998. Hannes tók þátt í listasýningunni KODDU og var jafnframt einn þriggja sýningarstjóra, en verk þeirra þremenninga, Fallegasta bók í heimi olli nokkru fjarðrafoki og var fjarlægt tímabundið af sýningunni.  
Íslenskir myndlistarmenn
Inspired by Iceland

Inspired by Iceland var snarpt markaðsátak, sem hleypt var af stokkunum árið 2010 af Iðnaðarráðuneyti Íslands í samstarfi við Icelandair, Reykjavíkurborg, Iceland Express, Útflutningsráð og Samtök ferðaþjónustunnar (um 70 fyrirtæki). Vegna öskufalls frá eldgosinu í Eyjafjallajökli 2010 og truflana sem urðu vegna þess í alþjóðlegum flugsamgöngum kom upp alvarleg staða í íslenskri ferðaþjónustu. Komum ferðamanna til landsins hafði fækkaði um 22% í apríl og óttast var að þeim myndi fækka enn frekar. Hugmyndin var að markaðsátakið myndi bæta ímynd landsins út á við.

Heimildir 
 Iðnaðarráðuneytið: Markaðsátak ferðaþjónustunnar, Inspired by Iceland
 Utanríkisráðuneytið: Marðasátakið Inspired by Iceland
 Heimasíða kynningarátaksins

Ferðamennska á Íslandi
Borgalandfræði

Borgalandfræði er fræðigrein sem fjallar um svæði sem einkennast af byggingum, innviðum, efnahag og umhverfisáhrifum þeirra. Þessi svæði hafa oft háan íbúafjölda og eru í daglegu tali kallað borgir.

Einnig er hægt að líta á þessa grein sem stór undirgrein mannvistarlandfræði. En hún getur líka verið þverfagleg og farið inn á önnur svið eins og mannfræði og borgarfélagsfræði. Borgalandfræðingar reyna að skilja áhrifavalda á rýmið, hvaða tilgangi þeir þjóna og tengsl þeirra. Borgalandfræðingar líta einnig á þróun landnáms. Þannig að einnig kemur skipulagning borga og umbætur fyrir, einnig reyna þeir að finna sameiginleg einkenni borga og sérkenni, hverngi ólíkir þættir tengjast og gera borg að borg. Borgarlandfræði reynir því að gera grein fyrir áhrifum mannsins og umhverfis á breytingar. Borgarlandfræði leggur áherslu á borgina í samhengi við svæði í gegnum lönd og heimsálfur, þ.e. skoða flæði milli landa og borga og áhrif hvað á annað.

Borgalandfræði leggur grunnin að fyrir nokkarar starfsgreinar eins og til dæmis borgarskipulagning, staðsetningarval, fasteignaþróun, greiningar á munstur glæpa og skipulagsgreiningar.

Borgarlandfræði hefur verið sérgrein innan landfræðinnar síðan uppúr 1950 og hefur vaxið mikið uppúr 1970.

Borgalandafræði
Fallegasta bók í heimi

Fallegasta bók í heimi er heiti á umdeildu listaverki, sem unnið var sérstaklega af sýningarstjórn sýningarinnar KODDU og hún skrifuð fyrir því undir heitinu Koddu. Sýningarstjórnina skipuðu myndlistarmennirnir Hannes Lárusson og Ásmundur Ásmundsson ásamt Tinnu Grétarsdóttur, mannfræðingi, en sýningin var haldin á tveimur stöðum í Reykjavík, í Nýlistasafninu og Alliance-húsinu.

Verkið notaðist að hluta til við bókina Flora Islandica, eftir þá Eggert Pétursson og Ágúst H. Bjarnason, sem gefin var út af útgáfufélaginu Crymogea. Útgáfustjórinn, Kristján B. Jónasson, taldi listaverkið brjóta á sæmdarrétti höfunda og óskaði eftir því að það yrði fjarlægt af sýningunni. Stjórn Nýlistasafnsins féllst á rök útgáfustjórans og fjarlægði verkið við kröftug mótmæli sýningarstjórana þriggja. Listaverkið var aftur tekið til sýningar í Alliance-húsinu 26. apríl 2011 . Eggert Pétursson sagði „níðingsverk“ hafa verið unnið á bók sinni Flora Islandica með verkinu.
Í fréttatilkynningu frá Nýlistasafninu er tilurð verksins lýst svo: 

Í sömu fréttatilkynningu segir enn fremur: 

Að lokum sagði stjórn Nýló:

Miðvikudaginn 27. apríl barst síðan krafa frá útgáfustóra Crymogea um að verkið yrði fjarlægt og því eytt:

Ekki var orðið við beiðni Crymogea og málið látið niður falla án nokkurs eftirmála.

Heimildir

Tenglar 
 Marktækasta listaverk Íslands Hermann Stefánsson, smugan.is, 26.04.2011 (skoðað 14.02.2113)
 TORTÍMANDINN Kristinn E. Hrafnsson, smugan.is, 23.04.2011 (skoðað 14.02.2113)
 Enn ein lygasagan Jón B. K. Ransu, smugan.is, 23.04.2011 (skoðað 14.02.2113)
  Flora Islandican   Um bókina Flora Islandica og viðtal við Eggert Pétursson (skoðað 14.02.2113)
 
Íslensk myndlistarverk
Frederick Cook

Frederick Albert Cook (10. júní 1865 – 5. ágúst 1940) var bandarískur könnuður og læknir, þekktur fyrir að hafa verið fyrsti maðurinn til þess að komast á Norðurpólinn þann 21. apríl 1908. Þetta mun hafa verið ári áður en 6. apríl 1909, daginn sem Robert Peary sagðist hafa komist þangað.

Tenglar 
 Sagði Robert Peary ósatt um för sína til norðurpólsins; gren í Morgunblaðinu 1988
Erlendir
  Frederick A. Cook Society 
 Frederick A. Cook: from Hero to Humbug

Cook, Frederick Albert
Sæmdarréttur

Sæmdarréttur er hluti höfundaréttar í mörgum löndum. Sæmdarrétturinn er upprunninn í franskri og þýskri löggjöf á 19. öld og varð hluti af Bernarsáttmálanum við endurskoðun hans 1928. Sæmdarréttur leiðir af þeirri hugmynd að verk höfundar sé framlenging á persónu hans. Sæmdarrétturinn er þannig oftast persónubundinn (aðeins höfundurinn sjálfur getur verið málsaðili) og óframseljanlegur, öfugt við hinn meginhluta höfundaréttar, fjárhagslegu réttindin. 

Þótt það sé misjafnt eftir löndum felur sæmdarréttur yfirleitt í sér eftirfarandi réttindi höfundar:
 Rétt til nafngreiningar (droit de paternité)
 Rétt til að verki sé ekki breytt eða sett í þannig samhengi að það skaði höfundarheiður hans (droit au respect de l'integrité de l'œuvre)
 Rétt til að taka verk úr umferð (droit de repentir)
 Rétt til að ráða frumbirtingu verks (droit de divulgation)

Þótt þessi réttindi séu varin með höfundalögum þá er í dómaframkvæmd reynt að vega þau og meta gagnvart öðrum réttindum, samningsskyldum og anda laganna. Oft þarf höfundur að sýna fram á mjög ríkar ástæður til að taka verk úr umferð eða stöðva útgáfu verks sem hann hefur áður samið um. Eins vega dómarar sæmdarrétt höfundar út frá tjáningarfrelsisákvæðum sem til dæmis fela í sér ríkan rétt til háðsádeilu með skopstælingu sem aftur getur hæglega skaðað heiður höfundar skopstælda verksins. Algengast er að dæmdar séu bætur fyrir brot á sæmdarrétti vegna ritstuldar þar sem höfundar er ekki getið með réttum hætti. 

Ekki þarf að sýna fram á fjárhagslegt tjón þegar farið er fram á bætur fyrir brot á sæmdarrétti, líkt og þarf að gera þegar um brot gegn fjárhagslegum réttindum er að ræða. 

Höfundaréttur

de:Urheberrecht (Deutschland)#Urheberpersönlichkeitsrecht
it:Diritto d'autore italiano#Diritto morale
Hilmar Þorbjörnsson

Hilmar Þorbjörnsson (23. október 1934 – 29. janúar 1999) var íslenskur frjálsíþróttamaður sem var fremsti spretthlaupari landsins á sinni tíð. Hann keppti á tvennum Ólympíuleikum og setti árið 1957 Íslandsmet í 100 metra hlaupi sem enn stendur (2011) og er elsta íslenska frjálsíþróttametið.

Hilmar var fæddur í Reykjavík, sonur Þorbjarnar Þórðarsonar málarameistara og konu hans Charlottu Steinþórsdóttur. Hann lauk gagnfræðaprófi og hóf síðan störf í lögreglunni, þar sem hann starfaði lengst af. Hann var yfirmaður umferðardeildar lögreglunnar í nokkur ár og starfaði síðast hjá embætti ríkislögreglustjóra. Hann starfaði einnig hjá Sameinuðu þjóðunum í New York á árunum 1963-1964 og í Ísrael 1969-1971. Hann var tvíkvæntur og eignaðist 9 börn.

Hilmar var frækinn spretthlaupari og átti á sínum tíma Íslandsmet í 100 metra hlaupi, 200 metra hlaupi, 300 metra hlaupi og í 4 x 400 metra boðhlaupi og stendur met hans í 100 metra hlaupi, 10,3 sekúndur (með þáverandi tímatökutækni) ennþá og hefur ekki verið slegið þótt það hafi verið jafnað nokkrum sinnum. Metið, sem var sett á meistaramóti Íslands sumarið 1957, var á sínum tíma Norðurlandametsjöfnun.

Hilmar var annar af aðeins tveimur Íslendingum sem kepptu á Ólympíuleikunum í Melbourne 1956, hinn var Vilhjálmur Einarsson. Hilmar keppti í 100 metra hlaupi og varð í þriðja sæti í sínum riðli í undanrásum en tognaði og gat því ekki keppt í 200 metra hlaupi. Hann keppti einnig í 100 metra hlaupi á Ólympíuleikunum í Róm 1960 og varð þar í fjórða sæti í sínum riðli og komst ekki áfram. Hann var skráður til leiks í 200 metra hlaupi en gat ekki tekið þátt vegna veikinda.

Tilvísanir

Heimildir 
 
 

Íslenskir spretthlauparar
Íslenskir frjálsíþróttamenn
NCIS (3. þáttaröð)

Þriðja þáttaröðin af NCIS var frumsýnd 20. september 2005 og sýndir voru 24 þættir. 
Leikkonan Sasha Alexander hættir sem Kate Todd en nýjar leikkonur koma í staðinn, Cote de Pablo sem Ziva David og Lauren Holly sem Jennifer Shepard.

Aðalleikarar 
 Mark Harmon sem Leroy Jethro Gibbs 
 Sasha Alexander sem Caitlin Kate Todd  (Þættir 1-2)
 Michael Weatherly sem Anthony Tony DiNozzo 
 Cote de Pablo sem Ziva David (Gestaleikari  þættir 1-2, aðalleikari frá þætti 4)
 Pauley Perrette sem Abby Sciuto
 David McCallum sem Donald Ducky Mallard 
 Sean Murray sem Timothy McGee 
 Lauren Holly sem Jennifer Shepard (Gestaleikari þættir 1-7, aðalleikari frá þætti 8) 
 Brian Dietzen sem Jimmy Palmer

Þættir

Heimild
 

http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS

NCIS
Saragossasáttmálinn

Saragossasáttmálinn er friðarsamningur sem var gerður á milli Spánverja og Portúgala 22. apríl 1529. Jóhann 3. konungur Portúgals og Karl 1. Spánarkonungur skrifuðu undir sáttmálann í borginni Zaragoza. 

Sáttmálinn skilgreindi yfirráðasvæði Spánverja og Portúgala í Asíu til þess að leysa Mólúkkaeyjamálið, þegar bæði konungsríkin kröfðust yfirráða á þessum eyjum, með Tordesillas-sáttmálann frá árinu 1494 til hliðsjónar. Deilurnar byrjuðu árið 1520 þegar könnunarleiðangrar beggja konungsríkjanna komu að Kyrrahafinu, þar sem engin mörk voru sett fyrir austurhvel jarðar.

Friðarsáttmálar
Saga Portúgals
Saga Spánar
Dagur jarðar

Dagur jarðar er dagur sem er helgaður fræðslu um umhverfismál. Til dagsins var stofnað að undirlagi bandaríska öldungadeildarþingmannsins Gaylord Nelson árið 1970. Hann er haldinn hátíðlegur 22. apríl ár hvert. Árið 2009 gerðu Sameinuðu þjóðirnar þennan dag að Alþjóðlegum degi móður jarðar. 

Umhverfismál
Hátíðisdagar í apríl
Bandarískir hátíðisdagar
NCIS (4. þáttaröð)

Fjórða þáttaröðin af NCIS var frumsýnd 19. september 2006 og sýndir voru 24 þættir.

Aðalleikarar 
 Mark Harmon sem Leroy Jethro Gibbs 
 Michael Weatherly sem Anthony Tony DiNozzo 
 Cote de Pablo sem Ziva David 
 Pauley Perrette sem Abby Sciuto
 David McCallum sem Donald Ducky Mallard 
 Sean Murray sem Timothy McGee 
 Lauren Holly sem Jennifer Shepard  
 Brian Dietzen sem Jimmy Palmer

Aukaleikarar 
 Muse Watson sem Mike Franks
 Liza Lapira sem Michelle Lee
 Susanna Thompson sem Hollis Mann
 Scottie Thompson sem Jeanne Benoit
 David Dayan Fisher sem Trent Kort
 Joe Spano sem Tobias Fornell

Þættir

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS

NCIS
NCIS (5. þáttaröð)

Fimmta þáttaröðin af NCIS var frumsýnd 25.september 2007 og aðeins 19 þættir voru sýndir vegna verkfalls handritshöfunda.

Aðalleikarar 
 Mark Harmon sem Leroy Jethro Gibbs 
 Michael Weatherly sem Anthony Tony DiNozzo 
 Cote de Pablo sem Ziva David 
 Pauley Perrette sem Abby Sciuto
 David McCallum sem Donald Ducky Mallard 
 Sean Murray sem Timothy McGee 
 Lauren Holly sem Jennifer Shepard  
 Brian Dietzen sem Jimmy Palmer

Aukaleikarar 
 Muse Watson sem Mike Franks
 Liza Lapira sem Michelle Lee
 Susanna Thompson sem Hollis Mann
 Scottie Thompson sem Jeanne Benoit
 David Dayan Fisher sem Trent Kort
 Joe Spano sem Tobias Fornell
 Rocky Carroll sem Leon Vance

Þættir

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS

NCIS
Beyblade

Beyblade er kanadískur og japanskur anime sjónvarpsþáttur sem var sýndur á árunum 2002 til 2005. Fjórum árum síðar var framhaldsþátturinn Beyblade: Metal Fusion frumsýndur og hefur verið í sýningu síðan.

Þættirnir snúast um keppni tveggja hluta. Aðalhluturinn nefnist Beyblade sem er ekki ósvipaður skopparakringlu að útliti, en ólíkt venjulegri skopparakringu hefur Bayblade ýmis tól og tæki til að verjast öðrum og sigra andstæðinginn.

Tilvísanir 

Manga
Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur

Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur eða Einfaldt Matreidslu Vasa-Qver fyrir heldri manna Húss-freyjur, útgefid af frú Assessorinnu Mørtu Maríu Stephensen, var fyrsta matreiðslubók sem út kom á íslensku og var bókin prentuð í Leirárgörðum árið 1800.

Bókin er gefin út undir nafni Mörtu Maríu Stephensen, eiginkonu Stefáns Stephensen, síðar amtmanns, og er hún jafnframt fyrsta bók sem út kom á íslensku og kennd var konu. Það var mágur hennar, Magnús Stephensen, sem gaf bókina út og er hann nú oftast talinn höfundur hennar, enda segir hann svo sjálfur í ævisögu sinni, en þó kann að vera að einnig hafi verið bætt við efni frá Mörtu Maríu.

Magnús, sem var mikill áhugamaður um mat og hafði oft hvatt til þess að skrifuð yrði íslensk matreiðslubók, segist hafa skrifað uppskriftirnar í Noregi veturinn 1783-1784 og þá væntanlega upp úr uppskriftabók norskrar eiginkonu Þorkels Fjeldsted, sem hann dvaldi hjá. Svo mikið er víst að uppskriftirnar í bókinni eru flestar eða allar erlendar að uppruna - en það hefði væntanlega líka gilt um margar af uppskriftum Mörtu Maríu - og þar eru notuð ýmis hráefni sem ekki hafa verið á hvers manns borði á Íslandi; þar er meðal annars uppskrift að steiktum kalkúna og fleiru slíku, svo að ekki er hægt að segja að bókin gefi mynd af dæmigerðri íslenskri matargerð síns tíma. Hún mun heldur ekki hafa haft mikil áhrif á matargerð Íslendinga.

Bókin var endurútgefin árið 1998 af Söguspekingastifti og hefur verið endurprentuð tvisvar.

Heimildir 
 Einfaldt Matreidslu Vasa-Qver, fyrir heldri manna Húss-freyjur á Bækur.is.
 Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur. Inngangur eftir Þorfinn Skúlason og Örn Hrafnkelsson. Hafnarfirði 1998, ISBN 978-9979-92312-1

Íslensk matargerð
Matreiðslubækur
Upplýsingin
Íslenskar bókmenntir
NCIS (6. þáttaröð)

Sjötta þáttaröðin af NCIS var frumsýnd 23.september 2008 og sýndir voru 25 þættir. 
Söguþráðs skipti verða þegar Gibbs og McGee ferðast til Los Angeles og áhorfendur fá að kynnast nýjasta NCIS liðinu í NCIS: Los Angeles. Lauren Holly hættir sem Jennifer Shepard en í staðinn kemur Rocky Carroll sem hinn nýi yfirmaður NCIS.

Aðalleikarar 
 Mark Harmon sem Leroy Jethro Gibbs 
 Michael Weatherly sem Anthony Tony DiNozzo 
 Cote de Pablo sem Ziva David 
 Pauley Perrette sem Abby Sciuto
 David McCallum sem Donald Ducky Mallard 
 Sean Murray sem Timothy McGee 
 Brian Dietzen sem Jimmy Palmer 
 Rocky Carroll sem Leon Vance

Aukaleikarar 
 Muse Watson sem Mike Franks
 Liza Lapira sem Michelle Lee
 Joe Spano sem Tobias Fornell
 Jonathan LaPaglia sem Brent Langer
 Ralph Waite sem Jackson Gibbs
 Jonathan Mangum sem Daniel T. Keating
 Michael Nouri sem Eli David
 Merik Tadros sem Michael Rivkin

Þættir

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS

NCIS
NCIS (7. þáttaröð)

Sjöunda þáttaröðin af NCIS var frumsýnd 22. september 2009 og sýndir voru 24 þættir.

Aðalleikarar 
 Mark Harmon sem Leroy Jethro Gibbs 
 Michael Weatherly sem Anthony Tony DiNozzo 
 Cote de Pablo sem Ziva David 
 Pauley Perrette sem Abby Sciuto
 David McCallum sem Donald Ducky Mallard 
 Sean Murray sem Timothy McGee 
 Brian Dietzen sem Jimmy Palmer 
 Rocky Carroll sem Leon Vance

Aukaleikarar 
 Muse Watson sem Mike Franks
 Liza Lapira sem Michelle Lee
 Joe Spano sem Tobias Fornell
 Ralph Waite sem Jackson Gibbs
 Michael Nouri sem Eli David
 Rena Sofer sem Allison Hart
 Robert Wagner sem Anthony DiNozzo Sr.
 Diane Neal sem Abigail Borin
 Marco Sanchez sem Alejandro Rivera
 Jacqueline Obradors sem Paloma Reynosa

Þættir

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS

NCIS
Pingu

Pingu er svissneskur sjónvarpsþáttur fyrir börn sem fjallar um fjölskyldu manngervandi mörgæsa. Þátturinn er leirmynd sem á sér stað á Suðurskautslandinu og aðalpersóna hans er Pingu, sonurinn í fjölskyldunni og nafni þáttarins. Upprunalega voru fjórar þáttaraðir framleiddar: sú fyrsta árið 1986 og síðasta þeirra árið 1998 en þær voru sendar út í Sviss á stöðinni SF DRS. Skapari þáttarins var Otmar Gutmann sem vann í samstarfi með The Pygos Group og Trickfilmstudio. Óskað var eftir fleiri þáttum og tvær nýjar þáttaraðir voru teknar upp árið 2004.

Ein ástæða fyrir alþjóðlegum vinsældum þáttanna er sú að persónur þáttanna tala ekki mannlegt mál en það gerir fólki sem talar ólík tungumál kleyft að skilja söguþráðinn.

Svissnesskir sjónvarpsþættir
Marshall Warren Nirenberg

Marshall Warren Nirenberg (fæddur 10. apríl 1927, dáinn 15. janúar 2010) var bandarískur lífefnafræðingur og erfðafræðingur. Hann hlaut  Nóbelsverðlaunin ílífeðlis- og læknisfræði ásamt Har Gobind Khorana og Robert W. Holley árið 1968 fyrir að hafa ráðið erfðakóðann og lýst því hvernig hann nýtist við prótínsmíð í lífverum.

Rannsóknir
Árið 1959, þegar Nirenberg var að ljúka nýdoktorsverkefni sínu hjá Stetten og Jakoby við bandarísku heilbrigðisstofnunina, var það orðinn að heita má viðtekinn sannleikur að erfðaefni lífvera væri DNA. Þetta höfðu til dæmis rannsóknir Avery og félaga, Meselsons og Stahl, Hershey og Chase og Watsons og Crick sýnt fram á. Hins vegar var það enn óráðin gáta hvernig upplýsingar um samsetningu prótína væru kóðaðar í kirnaröð DNA og hvert hlutverk RNA væri í tjáningarferlinu. Nirenberg einsetti sér að greiða úr þessum ráðgátum og fékk til liðs við sig ungan þýskan lífefnafræðing, Heinrich Matthaei. Þeir bjuggu til með efnasmíð pólýúrasíl, það er, RNA-sameindir sem samanstóðu eingöngu af fjölliðu úrasíl kirna. Það settu þeir út í frumufrían vökva sem dreginn hafði verið út úr rækt Escherichia coli baktería. Einnig bættu þeir ensími sem brýtur niður DNA út í blönduna, til að tryggja að prótínsmíð myndi ekki eiga sér stað út frá DNA bakteríanna, heldur eingöngu út frá pólýúrasíl sameindinni. Þessu næst var bætt í blönduna hinum 20 náttúrlegu amínósýrum og var ein þeirra merkt með geislavirkri samsætu. Tilraunin var marg-endurtekin og mismunandi amínósýra geislamerkt í hvert sinn. Peptíðunum sem smíðuð voru út frá pólýúrasíl sameindinni var safnað og geislavirkni mæld. Einungis í þeim tilraunum þar sem fenýlalanín var geislamerkt reyndist peptíðafurðin vera geislavirk og þar með var fyrsti tákninn í erfðakóðanum ráðinn: UUU stendur fyrir fenýlalanín.

Eftir að kapphlaupinu um ráðningu erfðakóðans lauk, sneri Nirenberg sér að rannsóknum í taugalíffræði og þroskun.

Heimildir

Tenglar
 Minningargrein um Nirenberg í New York Times 21. janúar 2010.
Æviágrip á vefsíðu Nóbelnefndarinnar.
Um ævi og störf Nirenbergs á vef NIH.
Viðtal við Nirenberg á vef ‘‘Vega Science Trust‘‘.

Bandarískir lífefnafræðingar
Bandarískir erfðafræðingar
Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði
Flora Islandica

Flora Islandica er bók gefin út af útgáfufélaginu Crymogea árið 2008, sem sýnir 271 flóruteikningar Eggerts Péturssonar í upprunalegri stærð ásamt texta Ágústs H. Bjarnasonar um viðkomandi háplöntu. Bókin er 560 blaðsíður, 301mm x 403mm að stærð og var aðeins gefin út í 500 tölusettum eintökum, árituðum af Eggerti. Bækurnar voru handinnbundnar og í vönduðum línklæddum viðarkassa.

„Fallegasta bók í heimi“ 
Á listasýningunni KODDU í Nýlistasasafninu 2011 var eitt listaverk undir heitinu „Fallegasta bók í heimi“ eftir sýningarstjórana. Verkið var að hluta unnið úr Flora Islandicu, en í því liggur bókin útötöð matarleifum á púlti. Vegna kvartana frá útgáfustjóranum Kristjáni B. Jónassyni var listaverkið fjarlægt tímabundið af sýningunni og spunnust af því deilur um tjáningarfrelsi og sæmdarrétt.

Tengt efni 
 Crymogea: Flora Islandica 
 Mbl: Eggert Pétursson segir níðingverk unnið á bók
 RÚV: Níðingsverk unnið á bók

Íslenskar bækur
Heðin Brú

Heðin Brú (17. ágúst 1901 – 18. maí 1987), sem hét réttu nafni Hans Jacob Jacobsen, var færeyskur rithöfundur og einn helsti höfundur Færeyinga á 20. öld.

Hans Jacob Jacobsen var fæddur í Skálavík í Færeyjum. Hann gekk í lýðháskólann í Þórshöfn 1919–1920 og fór síðan í bændaskóla í Danmörku, vann á dönskum sveitabæjum í nokkur ár og útskrifaðist frá Landbúnaðarháskólanum í Kaupmannahöfn 1928. Hann hélt síðan heim til Færeyja, vann þar við búnaðarstörf og varð landbúnaðarráðunautur 1942. Hann hóf ritstörf á námsárunum í Danmörku og sinnti þeim jafnan til hliðar við aðalstarf sitt. Bækur sínar skrifaði hann jafnan undir höfundarnafninu Heðin Brú.

Fyrsta skáldsga hans, Lognbrá, kom út 1930 og framhald hennar, Fastatøkur, kom út 1935. Þekktasta bók hans, Feðgar á ferð, kom svo út 1940. Bókin fjallar um þróun færeysks þjóðfélags úr bændasamfélagi í nútíma fiskveiðiþjóð og togstreitu milli kynslóða. Bókin var þýdd á nokkur tungumál og var meðal annars fyrsta færeyska skáldsagan sem þýdd var á ensku. Hún kom út á íslensku þegar árið 1941. Bókin var kjörin skáldsaga 20. aldarinnar í Færeyjum.

Síðar sendi Heðin frá sér skáldsögurnar Leikum fagurt (1962), Men livið lær (1970) og Tað stóra takið (1972). Hann sendi einnig frá sér smásagnasöfn og ýmsar þýðingar, þar á meðal á tveimur leikritum Shakespeares og öðrum heimsbókmenntum, og ævintýrasafnið Ævintýr I-IV. Fyrir hana fékk hann Færeysku barnabókaverðlaunin 1980. Hann hlaut ýmsar aðrar viðurkenningar, þar á meðal færeysku bókmenntaverðlaunin 1964.

Heimildir 

 
 

Brú, Hedin
Brú, Hedin
Nýdoktor

Nýdoktor (einnig kallað póstdokk) er starfsheiti vísindamanns í háskóla eða annarri rannsóknastofnun sem lokið hefur doktorsprófi en er ekki fastráðinn akademískur starfsmaður. Nýdoktorsstöður eru algengar í grunnrannsóknum, einkum í náttúruvísindum.

Vísindi
Silfurfiskaætt

Silfurfiskaætt (fræðiheiti Sternoptychidae) eru smávaxnir miðsævisfiskar, oft mjög sérkennilegir í lögun með mjög stór augu. Ljósfæri eru á haus, kvið og neðanverðri stirtlu.  Ættin skiptist í tvær undirættir, deplur (Maurolicinae) og axarfiska (Sternoptychinae).  
Silfurfiskategundir sem veiðst hafa á miðum við Ísland:
 Stóri silfurfiskur
 Suðræni silfurfiskur
 Norræni silfurfiskur
 Gulldepla
 Orðufiskur
 Stutti silfurfiskur
 Skakki silfurfiskur
 Deplasilfurfiskur

Heimildir 

 http://www.seasky.org/deep-sea/hatchetfish.html
 Gunnar Jónsson og Jónbjörn Pálsson, Íslenskir fiskar. Reykjavík: Vaka-Helgafell: bls. 128-131.

Geisluggar
Kristján B. Jónasson

Kristján Bjarki Jónasson (f. 23. nóvember 1967) er íslenskur bókaútgefandi og rithöfundur og fyrrverandi formaður Félags íslenskra bókaútgefanda. Hann er eigandi bókaútgáfunnar Crymogea og er kvæntur skáldinu Gerði Kristnýju. 

Íslenskir rithöfundar