alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skáli

Skáli getur átt við um allstórt skýli, lítið hús, skemmu eða kofa, s.s. ferðamannaskála, fjallskála og svefnskála. Einnig bráðabirgðahús, s.s. herskála.
Þá getur það átt við um eldaskála, elstu gerð torfbæja á Íslandi, en er líka heiti á húsi í íslenska gangabænum.  Í skálum gangabæjanna var ekki eldstæði en í þeim var sofið þar til baðstofan tók við því hlutverki.

Tengt efni 
 Landnámsbær

Heimildir 
 http://snara.is/8/s8.aspx?action=search&sw=sk%C3%A1li

Byggingar
Langhús

Hugtakið langhús er notað um hverskyns aflangar byggingar.  Það er notað jafnt um híbýli manna sem um önnur hús og þekkist t.d. sem nafn á fjárhúsum á Íslandi.

Langhús er notað í sértækari merkingu um þá húsagerð sem var ráðandi í Norður Evrópu frá bronsöld og fram á miðaldir.  Langhús er stundum notað í enn þrengri merkingu til að gera greinarmun á þeim húsum sem höfðu fjós undir sama þaki og hinum sem höfðu það ekki og eru þau síðarnefndu þá fremur kölluð skáli eða eldaskáli.
Hljóðgap

Hljóðgap (fræðiheiti: hiatus) er orð í hljóðfræði sem haft er um þegar tvö sérhljóð mynda framburðartóm í orði, samanber til dæmis í orðinu herstöðvaandstæðingar. Hljóðgap í íslensku getur líka myndast ef sérhljóði mætir -h + sérhljóða, samanber Miklaholt. Einnig er talað um hljóðgap í braglínu ef endasérhljóð orðs er hið sama og upphafssérhljóð næsta orðs á eftir. Það getur truflað hrynjanda í bundnu ljóði og er þá orðinn hrynbrjótur. 

Málfræði
Hljóðfræði
Benedikt Pálsson

Benedikt Pálsson (um 1608 – 1664) var íslenskur bartskeri, Hólaráðsmaður og klausturhaldari. Hann var sonur Páls Guðbrandssonar sýslumanns á Þingeyrum og konu hans Sigríðar Björnsdóttur og var Guðbrandur Þorláksson Hólabiskup afi hans.

Benedikt fór til Hamborgar 1628 og lærði þar til bartskera en í því fólst á þeim tíma bæði rakaraiðn og sáralækningar. Þegar hann var á leið heim til Íslands með þýsku skipi árið 1633 réðust sjóræningjar frá Barbaríinu á skipið og hertóku það. Benedikt var fluttur til Algeirsborgar og seldur í ánauð og í erfiljóði eftir hann segir að hann hafi verið galeiðuþræll á Miðjarðarhafi. Þegar Íslendingar sem herteknir höfðu verið í Tyrkjaráninu voru keyptir lausir árið 1636 var Benedikt í þeim hópi og komst því heim eftir þriggja ára vist í Barbaríinu.

Hann varð ráðsmaður Hólastóls við heimkomuna en Þorlákur Skúlason frændi hans var þá biskup. Því starfi gegndi hann til 1638. Árið 1639 varð hann klausturhaldari á Möðruvöllum og hélt því til æviloka. Jón Espólín segir að hann hafi verið góðlyndis- og listamaður.

Fyrri kona Benedikts var Hólmfríður Einarsdóttir, sem var dóttir Einars Hakonarsonar sýslumanns á Ási í Holtum og Ragnheiðar konu hans, dóttur Magnúsar prúða. Þau voru þremenningar og þurftu konungsleyfi til að giftast. Hún dó 1645 og voru þau barnlaus. Benedikt giftist árið 1649 Sigríði Magnúsdóttur stórráðu, sem var dóttir Magnúsar Jónssonar lögréttumanns og skálds á Sjávarborg. Hún var sögð allra kvenna fríðust en afar ráðrík og skapmikil og jafnvel talin fjölkunnug. Segir Espólín að hún hafi verið Benedikt ill og flýtt fyrir dauða hans. Hún giftist svo Jóni Eggertssyni frá Ökrum, eftirmanni Benedikts.

Á meðal barna þeirra Benedikts og Sigríðar var Magnús Benediktsson bóndi á Hólum í Eyjafirði, sem Espólín segir hafa verið nafnkunnugt illmenni, enda var hann dæmdur til Brimarhólmsvistar eftir langan málarekstur fyrir hrottalegt morð á þungaðri barnsmóður sinni. Sonur hans var Nikulás Magnússon sýslumaður.

Heimildir 
 

Íslenskir læknar
Klausturhaldarar
Vala Flosadóttir

Vala Flosadóttir (f. Reykjavík 16. febrúar 1978) er íslensk frjálsíþróttakona og keppti í stangarstökki. Árið 2000 varð hún í þriðja sæti á Ólympíuleikunum í Sydney með stökki upp á 4,5 metra, sem jafnframt er persónulegt met.

Árið 1998 setti Vala tvívegis heimsmet í stangarstökki innanhúss og hún setti einnig fimm unglingaheimsmet á árunum 1995-1997. Hún varð Evrópumeistari í stangarstökki innanhúss 1996, en það var í fyrsta skipti sem keppt var í stangarstökki kvenna á stórmóti, og hafnaði í þriðja sæti á Evrópumeistaramótinu árið 1998. Hún vann Evrópumeistaramót 22 ára og yngri 1999 og varð önnur á evrópska unglingameistaramótinu 1997.

Vala hætti keppni árið 2004. Hún var tekin inn í heiðurshöll ÍSÍ árið 2012.

Heimildir 
 

Íslenskir Ólympíuverðlaunahafar
Íslenskir stangarstökkvarar
Íslenskir kvenstangarstökkvarar
Íslenskir frjálsíþróttamenn
Íslenskar frjálsíþróttakonur
Íslenskir heimsmeistarar í íþróttum
Ásgeir Þór Davíðsson

Ásgeir Þór Davíðsson, oftast kallaður Geiri á Goldfinger (f. 25. janúar 1950, d. 20. apríl 2012)  var íslenskur athafnamaður sem þekktastur er fyrir að hafa rekið skemmtistaðinn Goldfinger í Kópavogi. Goldfinger var fyrrum nektardansstaður en eftir að nektardans var bannaður á Íslandi 2010 var staðnum breytt í veitingastað.
Ásgeir lést aðfaranótt 20 apríl 2012 úr hjartaáfalli á heimili sínu.

Ásgeir Þór rak áður skemmtistaðinn Maxim's í Hafnarstræti í Reykjavík.

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða Goldfinger
 Stúlkum Geira á Goldfinger vísað úr Hörpu fyrir óspektir 
 Sýknaðar af bótakröfu Geira á Goldfinger
 Greiða Geira á Goldfinger 800 þúsund í skaðabætur
 Geiri í Goldfinger, Gunnar og Geir Jón – Óborganlegt afmælismyndband
 Yfirlögregluþjónn um súlukóng: „Aðalgæinn í götunni“ 
 Ásgeir Þór Davíðsson látinn

Íslendingar
Aeroflot

Aeroflot (rússneska: Аэрофлот) er rússneskt flugfélag og stærsta flugfélag Rússlands. Höfuðstöðvar flugfélagsins eru staddar á alþjóðlega flugvellinum í Sheremetyevo og þaðan er flogið til 97 borga í 48 löndum. Aeroflot er eitt elsta flugfélag í heimi en það var stofnað árið 1923. Aeroflot var þjóðarflugfélag Sovétríkjanna og var á þeim tíma stærsta flugfélag í heimi. Við upplausn Sovétríkjanna hefur Aeroflot breyst úr ríkisreknu fyrirtæki í hálfeinkavætt flugfélag sem er meðal þeirra arðbærustu í heimi. Rússneska ríkisstjórnin á 51 % af fyrirtækinu frá og með 2011.

Rússnesk flugfélög
Fjármálalæsi

Fjármálalæsi er getan til að fjalla um peninga og meðferð þeirra án vandræða, skilja helstu atriði eigin fjármála og hvernig er hægt að hafa áhrif á þau.

Fjármálalæsi á Íslandi 
Árið 2009 var Íslendingum gefið 4,3 í einkunn í fjármálalæsi. Viðskiptaráðherra Íslands skipaði nefnd þann 13. ágúst 2008 til að kanna stöðu fjármálalæsis á Íslandi og niðurstaða hennar var:

Tilvísanir

Tenglar 
 Stofnun um fjármálalæsi
 Fjármálalæsi fyrir framhaldsskóla 

Fjármál
Alþjóðlegi flugvöllurinn í Sheremetjevo

Alþjóðlegi flugvöllurinn í Sheremetjevo (Международный аэропорт Шереметьево) eða Sheremetjevo er flugvöllur í Moskvu í Rússlandi.

Flugvellir í Rússlandi
Airbus A330

Airbus A330 er farþegaflugvél framleidd af Airbus.

Farþegaflugvélar
Varanleg gagnaskipan

Varanleg gagnagrind eða varanleg gagnaskipan er gagnagrind sem heldur utan um fyrri útgáfur af sjálfri sér.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Fallaforritun
Kuml

Kuml er orð notað yfir gröf þess er jarðaður var að heiðnum sið. Helsta einkenni kumla er haugfé. Haugfé er það sem lagt var í gröfina með þeim sem jarðaður var. Haugfé gat verið áhöld, skart, vopn, hestar og hundar og svo framvegis. Á Íslandi hafa kuml fundist á meira en 160 stöðum en heildarfjöldi kumla sem fundist hafa eru fleiri en 320. Engar íslenskar ritaðar heimildir eru til um heiðna greftrunarsiði frá þeim tíma er heiðni var við lýði. Því eru fornleifafræðilegar rannsóknir á kumlum einu heimildirnar sem hægt er að styðjast við. Kuml eru oft fleiri en eitt á sama stað og kallast þá sá staður kumlateigur. Flest kuml eru frá tímum fyrstu byggðar á Íslandi þegar heiðni var enn við lýði og þar til heiðinn siður lagðist af með kristnum sið. Kristján Eldjárn var einn helsti brautryðjandi á sviði kumlarannsókna á Íslandi. Hann stundaði vettvangsrannsóknir á kumlum um árabil og varði doktorsritgerð sína frá Háskóla Íslands Kuml og haugfé árið 1956. Það rit var umfangsmesta fræðirit á sviði kumlarannsókna sem komið hafði út á Íslandi.

Haugfé 
Haugfé er það sem lagt var í gröfina með þeim sem jarðaður var. Haugfé gat verið áhöld eins og met, brýni, eldtinnur, klömbur, önglar, járnkrókar, mannbroddar, sigðar og fleira. Skart gat til dæmis verið hringar, hnappar, nælur, sölvistölur og fleira. Helstu gerðir vopna voru axir, spjót, sverð og hnífar. Hnífar geta þó talist til áhalda. Hestar voru stundum heigðir með eða án reiðtygis. Það kom einnig fyrir að hundar voru heigðir. Stundum finnst lítið eða ekkert haugfé í kumlum þar sem mörg kuml hafa verið rænd fyrr á tímum eða þar sem litlar leifar kumlsins eru eftir til dæmis vegna uppblásturs, landbrots eða framkvæmda.

Kumlateigur 
Kuml eru oft fleiri en eitt á sama stað og kallast sá staður þá kumlateigur. Á Íslandi hafa kuml fundist á meira en 160 stöðum en heildar fjöldi kumla sem fundist hafa eru fleiri en 320 talsins. „Um þriðjungur fundarstaða eru grafreitir með fleiri en einu kumli“. Flest kuml sem fundist hafa á Íslandi hafa fundist við uppblástur, landbrot eða við hverslags framkvæmdir sem rjúfa jörð.

Kristján Eldjárn 
Árið 1956 lauk Kristján Eldjárn doktorsprófi frá Háskóla Íslands með doktorsritgerðinni Kuml og haugfé. Í ritgerðinni notar hann orðið kuml yfir „legstað heiðins manns yfirleitt hvort sem nokkur haugur einkennir hann eða ekki“.  Orðið „kuml“ hafði lítið verið notað frá því í öndverðu er það var notað yfir hauga, bautasteina, minnisvarða og allar sjánlegar leifar legstaðar ofanjarðar. Eftir að ritið Kuml og haugfé kom út var orðið kuml almennt meira notað. Í endurskoðaðri útgáfu af bókinni Kuml og haugfé sem kom út árið 2000 í ritstjórn Adolfs Friðrikssonar var safnað saman öllum kumlfundum sem vitað var að hefðu fundist á Íslandi til ársins 1999. Bókin er því umfangsmesta rit sem komið hefur út um kuml hérlendis og þótt víðar væri leitað.

Tilvísanir 

Íslensk menning
Greftrunarsiðir
Elena Berkova

Elena Sergeyevna Berkova (f. 1. apríl 1985 í Murmansk) er rússnesk klámmyndleikkona og söngkona.

Berkova, Elena
Berkova, Elena
Anne Brontë

Anne Brontë (borði fram /ˈbrɒnti/); (17. janúar 1820 – 28. maí 1849) var enskur skáldsagnahöfundur og ljóðskáld. Hún fæddist í Thornton næri Scarborough í Yorkshire. Frægasta verk hennar er The Tenant of Wildfell Hall sem kom fyrst út 1848 sem er klassískt verk enskra bókmennta. Hún var yngst Brontë-systra. Hún notaðist við höfundarnafnið Acton Bell.

Skáldsögur 
 Agnes Grey, kom út 1847
 The Tenant of Wildfell Hall, kom út 1848

Tengt efni 
 Brontë-systur
 Charlotte Brontë
 Emily Brontë

Enskir rithöfundar
Yorkshire

Yorkshire (stundum kallað Jórvíkurskíri) er gömul sýsla á Norðaustur-Englandi og er stærst svokallaðra „hefðbundu sýslna“. Flatarmál sýslunnar er 15.000 km² en þar búa yfir fimm milljónir manns. Hún skiptist í þrjú svæði, sem hétu ridings (af fornnorræna orðinu þriðingr, „þriðjungur“ eða „hreppur“) á ensku, það er að segja West, North og East Riding. Meginhuti svæðisins sem tilheyrði heðfbundnu sýslunni Yorkshire er nú á svæðinu Yorkshire og Humber, sem er einn af níu embættislegum landshlutum á Englandi. Sýslan sjálf skiptist nú í þrjár smærri sýslur sem bera heiti gömlu hreppanna: Austur-Yorkshire, Norður-Yorkshire og Vestur-Yorkshire.

Tákn sýslunnar er hvíta rósin sem tilheyrir York-ættinni. Í sýslunni er haldið upp á Yorkshire Day, staðbundinn hátíðardag sem er haldinn 1. ágúst, þar sem allir borgarstjórar og bæjarstjórar koma saman og fagna deginum. Fagnaðurinn felur í sér nokkra staðbundna siði sem eru ekki til annarsstaðar á Englandi, eins og til dæmis Long Sword Dance (Langsverðadansinn).

Mállýskan sem töluð er í Yorkshire er stundum kölluð „þykk“ en þetta orð er líka notað sem gælunafn á fólki frá sýslunni. Löngum hafa skandinavísk áhrif sett svip sinn á sýsluna og tungumálið sem er notað þar.

Heimild 
 

Sýslur á Englandi
Refhvörf

Refhvörf eru stílbragð sem snýr að því þegar orðum gagnstæðrar merkingar er skotið saman, bæði í bundu máli og óbundnu. Það er til dæmis talað um refhvörf í bundnu máli þegar svartur rímar við bjartur. En annars — og auðvitað einnig í bundnu máli — eru refhvörf það þegar sagt er: heitur snjór eða vinnuglaður letingi.

Tilvísanir 

Mælskufræði
Skor

Skor er eyðibýli við Breiðafjörð, undir Stálfjalli austan við Rauðasand. Þar var búið fram á 18. öld og var þar einn afskekktasti bær landsins. Næsti bær við Skor var Sjöundá á Rauðasandi.

Stálfjall er víðast sæbratt og skriðurunnið og þar er óvíða undirlendi nema dálítil ræma í Skor, þar sem gengur fram lítið nes og þar er grösugt. Skorarviti, sem reistur var árið 1953, er þar á nesinu. Fjallshlíðin inn að Siglunesi kallast Skorarhlíðar og var þar torfarin leið og hættuleg. Í Skor var eini lendingarstaðurinn á langri strandlengju, og voru því stundaðir þaðan útróðrar frá nágrannabæjunum og stundum siglt þaðan yfir Breiðafjörð. 

Þekktust er Skor líklega fyrir það að þaðan lagði Eggert Ólafsson lögmaður af stað í hinstu för sína, eins og Matthías Jochumsson orti um:

Þrútið var loft og þungur sjór,
þokudrungað vor.
Það var hann Eggert Ólafsson,
hann ýtti frá kaldri Skor.

Heimildir 
 

Íslensk eyðibýli
Rauðisandur
Vestur-Barðastrandarsýsla
Skorarhlíðar

Skorarhlíðar eru brattar, klettóttar og skriðurunnar suðurhlíðar Stálfjalls, sem er austan við Rauðasand, en austan þeirra taka Sigluneshlíðar við. Um hlíðarnar var áður torfær og hættuleg gönguleið milli Rauðasands og Barðastrandar og er ýmist gengið í snarbröttum hlíðum eða stórgrýti í fjörunni, yfir tuttugu kílómetra leið. Hættulegasti hluti leiðarinnar kallast Geirlaugarskriður, snarbrattar fram á brún hengiflugs.

Í Stálvík austast í Skorarhlíðum er gömul surtarbrandsnáma, Stálfjallsnáma, og voru þar unnin brúnkol á árunum 1915-1917. Þar unnu um 50 manns þegar mest var en vinnslan borgaði sig ekki, enda aðstæður mjög erfiðar.

Heimildir 
 

Vestur-Barðastrandarsýsla
Stálfjallsnáma

Stálfjallsnáma er gömul surtarbrandsnáma í Stálfjalli á Barðaströnd og var stundaður þar námugröftur á árunum 1916-1918 en aðstæður voru mjög erfiðar og kolin misjöfn og var vinnslunni því hætt.

Náman er í Stálvík austan undir Skorarhlíðum. Þar eru mikil surtarbrandslög og þegar eldsneytisskortur var mikill á árum fyrri heimsstyrjaldar var ákveðið að hefja vinnslu í Stálfjalli til að afla kola. Farið var af stað með nokkrum stórhug þótt aðstæður væru afar erfiðar. Staðurinn er mjög afskekktur og vart hægt að komast þangað landveg nema eftir einstigi um hamra og skriður og ekki nokkur leið að leggja þangað veg, en fjaran er stórgrýtt og brimasöm og ekki hægt að lenda þar bátum nema við bestu aðstæður. Þó voru reist þar tvö íveruhús fyrir námamenn og unnið á vöktum við námagröftinn um tíma og voru þarna um 40 manns þegar mest var. Byrjað var á tilraunagrefti sumarið 1915 og sumarið eftir voru grafin þrenn tilraunagöng, gufuvél keypt til að knýja bora og járnbrautarteinar lagðir í námagöngunum, sem alls urðu fimm og allt upp í 80 metra löng.

Margir munu hafa látið sig dreyma stóra drauma um námavinnslu í Stálfjalli þótt enginn viti í raun hve mikinn surtarbrand er þar að finna. Meðal annars litu Danir hýru auga til kolanna í Stálfjalli því mikill eldsneytisskortur var í Danmörku á styrjaldarárunum. Eiginlegur námagröftur komst þó varla af stað og lítið af kolunum sem unnið var komst á markað, enda reyndist vinnslan mun erfiðari og kostnaðarsamari en ráð hafði verið fyrir gert og gæði kolanna voru heldur ekki jafnmikil og búist var við. Varð námafélagið brátt gjaldþrota og vinnslan lagðist þá af og húsin voru seld til niðurrifs. Enn má þó sjá námagöngin þótt sum þeirra séu hálfhrunin eða lokuð.

Í grein um ferð í Barðastrandasýslu árið 1916 kemur fram að húsið á Saurbæ á Rauðasandi er hitað upp með kolum úr Stálfjalli og er því lýst svona: “Þar sá jeg kolin úr Stálfjallshlíðunum. Sögðu konur mjer að þau hefðu gert ofninn eldrauðann að utan, og lifði í þeim eldur alla nóttina og fram á dag. Sögðu þær að þau væru betri en besti mór þar, og er hann þó víða góður þar; 8 þumla þykt væri besta kolalagið, en mikið rusl fylgdi oft með kolum þessum.”

Heimildir 
 
 
 Ferð um Barðastrandasýslu 1916,Lögrétta, 39. tölublað (23.08.1916), Blaðsíða 144 
Námavinnsla á Íslandi
Vestur-Barðastrandarsýsla
Stálfjall

Stálfjall er fjall (650 m.y.s.) við norðanverðan Breiðafjörð, á milli Barðastrandar og Rauðasands. Það er bratt, klettótt og skriðurunnið í sjó fram og víðast lítið sem ekkert undirlendi. Suðurhlíðar þess kallast Skorarhlíðar Rauðasandsmegin og Sigluneshlíðar Barðastrandarmegin og var þar áður gönguleið milli byggðanna, erfið og hættuleg.

Mikil surtarbrandslög eru í Stálfjalli og þar var kolanáma, Stálfjallsnáma, á árum heimsstyrjaldarinnar fyrri.

Fjöll á Íslandi
Vestur-Barðastrandarsýsla
Antonio Gramsci

Antonio Gramsci (22. janúar 1891 – 27. apríl 1937) var ítalskur stjórnmálamaður, rithöfundur og heimspekingur. Hann var meðal stofnenda Kommúnistaflokks Ítalíu.

Ævi 
Eftir nám við Tórínóháskóla varð hann blaðamaður og stofnaði ásamt Palmiro Togliatti árið 1919 blaðið L'Ordine Nuovo sem var hallt undir bolsévisma. Hópurinn í kringum blaðið átti þátt í stofnun kommúnistaflokksins 1921 og Gramsci sat í miðstjórn flokksins frá upphafi.

9. nóvember 1926 var hann handtekinn af stjórn ítalska fasistaflokksins á grundvelli neyðarlaga þrátt fyrir að hann nyti þinghelgi. Honum var haldið í ýmsum fangelsum næstu átta árin og heilsu hans hrakaði mikið á meðan. 1934 var hann látinn laus á skilorði og gat þá sjálfur leitað sér lækninga. Hann lést á rómversku sjúkrahúsi árið 1937.

Kenningar 
Ritum Gramscis má skipta í þrjá flokka: blaðagreinar sem hann skrifaði sem blaðamaður og ritstjóri ýmissa sósíalískra og kommúnískra málgagna, bréf sem hann sendi meðan á fangavist stóð, og um þrjátíu handskrifaðar stílabækur sem hann færði í fangavistinni. Það er einkum í stílabókunum sem hann setur fram þekktustu kenningar sínar um menningarlegt forræði (hegemóníu) og hlutverk menntamanna.

Tenglar 

Ítalskir kommúnistar
Ítalskir stjórnmálaheimspekingar
Nokia 3310

Nokia 3310 er GSM farsími sem framleiddur var af finnska farsímaframleiðandanum Nokia. Síminn kom á markaðinn árið 2000 og seldist mjög vel, yfir 120 milljónir eintök voru seld samtals. Nokkrar útgáfur 3310 voru seldar: Nokia 3315, 3320, 3330, 3350, 3360, 3390 og 3395.

Hönnun 
3310-síminn er smár en þungur (133 g) með 88 × 48 svarthvítum skjá. Það er líka til léttari tegund sem vegur 115 g en sú tegund hefur ekki svo marga eiginleika. Síminn er ávalur en ferkantaður kassi sem er oft hafður í lófanum og tökkunum er stýrt með þumalfingri. Blái takkinn er aðaltakkinn og notaður til að velja valkosti en „C“ takkinn er notaður til að fara til baka eða framkalla aðgerð. Svo eru „upp“ og „niður“ takkar sem notaðir eru til að fara upp og niður í valmyndum. Slökkt er á símanum með stífum takka sem er að finna ofan á honum.

Eiginleikar 
3310-síminn er vel þekktur fyrir eiginleika sína. Meðal þeirra eru reiknivél, skeiðklukka og áminningarforrit. Honum fylgja fjórir leikir: Snake II, Pairs II, Space Impact og Bantumi. Hann var vinsæll fyrir smáskilaboð þar sem hann gerði notendum kleift að senda skilaboð sem voru þrisvar sinnum lengri en venjuleg smáskilaboð eða 459 stafir. Hann var líka með möguleika að flokka smáskilaboð eftir sendara í samtölum. Með honum er líka hægt að hringja í einhvern með að segja nafn hans.

Sérsníðing 
Hægt er að sérsníða Nokia 3310-símann með umskiptanlegum hlífum og þúsundir hlífa hafa verið framleiddar af mörgum fyrirtækjum. Hann er með 35 hringitónum innbyggðum og hægt er að bæta við allt að sjö hringitónum í viðbót. Það er annaðhvort hægt að sækja þá í tölvu eða búa þá til í símanum með forriti. Það er hægt að breyta uppsetningu símans hratt með því að vista stillingar í svökölluðu „prófílum“. Til dæmis er hægt að slökkva á öllum hljóðum með að skipta um prófíl. Það er hægt að nota mynd sem móttekin var í smáskilaboðum sem skjámynd. Síminn getur líka verið stilltur þannig að áminning birtist á skjánum þegar kveikt er á honum.

Heimild 

 

Farsímar frá Nokia
Ferdínand 1. de' Medici

Ferdínand 1. de' Medici (30. júlí 1549 – 3. febrúar 1609) var stórhertogi Toskana frá 1587 til dauðadags. Hann var fimmti sonur Cosimo 1. de' Medici og Elinóru di Toledo og tók við stórhertogadæminu af bróður sínum, Frans 1.

Ferdínand var gerður að kardinála fjórtán ára að aldri þótt hann tæki aldrei prestsvígslu og hélt hann því embætti eftir að hann varð stórhertogi og þar til hann giftist Kristínu af Lorraine 1589. Sem kardínáli dvaldist hann langdvölum í Róm, lét reisa Villa Medici þar og safnaði sér fjölda listaverka sem hann flutti til Flórens.

Hann var að mörgu leyti andstæða bróður síns og fyrirrennara, stýrði ríki sínu mildilega, bætti réttarkerfið og var umhugað um velferð þegnanna. Á valdatíma hans rétti Toskana við og öðlaðist aftur það sjálfstæði sem hertogadæmið hafði glatað á valdaskeiði Frans stórhertoga. Ferdínand efldi viðskipti og jók auð sinn gífurlega gegnum Medici-bankaveldið, sem hafði útibú í öllum helstu borgum Evrópu. Hann var umburðarlyndur gagnvart gyðingum og trúvillingum og Livorno varð griðastaður fyrir gyðinga sem gerðir höfðu verið brottrækir frá Spáni 1492 og einnig aðra ofsótta útlendinga.

Hann reyndi að losa Toskana undan áhrifavaldi Spánverja og eftir að Hinrik 3. Frakkakonungur var myrtur 1589 studdi hann Hinrik 4. í baráttu hans gegn Kaþólska bandalaginu, lánaði honum fé og hvatti hann til að taka kaþólska trú, sem Hinrik gerði svo og kvæntist bróðurdóttur Ferdínands, Maríu de' Medici.

Ferdínand styrkti sjóher Toskana og vann hann sigra á sjóræningjum við strönd Barbarísins 1607 og aftur á stærri flota Tyrkja ári síðar. Til að minnast þeirra sigra var reistur mikill minnisvarði í Livorno, Monumento dei Quattro Mori. 

Á meðal barna Ferdínands og Kristínar stórhertogaynju voru Cosimo 2., sem tók við stórhertogadæminu eftir föður sinn, og Kládía, sem giftist Leópold 5., erkihertoga af Austurríki.

Heimild 
 

Stórhertogar af Toskana
Kardinálar
Medici-ætt
Tagskiptur lambda-reikningur

Tagskiptur lambda-reikningur er tagskipt formhyggja sem notar lambda-táknið () til að tákna nafnlaus föll svipað og ótagskipti lambda-reikningurinn. Tagskiptir lambdareikningar eru undirstaða margra fallaforritunarmála eins og ML og Haskell.

Tegundir tagskiptra lambda-reikninga 
 Simply typed lambda calculus (þýðingu vantar)
 System F

Tilvísanir 

Lambda-reikningur
Rökfræði í tölvunarfræði
Reiknifræði
Tagfræði
Písa

Pisa er borg í Toskanahéraði á Ítalíu og er höfuðstaður Pisa-sýslu. Borgin stendur við mynni árinnar Arno þar sem hún rennur í Miðjarðarhafið. Íbúar borgarinnar eru um 88.627 (31. desember 2013). Pisa er þekktust fyrir Skakka turninn, klukkuturn dómkirkju borgarinnar. Þar er einnig Háskólinn í Pisa, en saga hans nær aftur á 12. öld.

Pisa var áður mikilvæg hafnarborg og helsta verslunarhöfn Toskanahéraðs en á 15. og 16. öld hafði árframburður fyllt höfnina svo mikið að hafskip gátu ekki lagst þar að lengur og Livorno tók við hlutverki Pisa sem hafnarborgar. Þetta hafði mikil áhrif á framþróun og íbúatala Pisa hefur staðið meira og minna í stað frá því á miðöldum.

Ekkert er vitað með vissu um uppruna heitisins Písa, helstu tilgátur eru að heitið merki árós enda borgin við ósa Arno-árinnar, og hinsvegar að heitið sé leitt af gríska heitinu πῖσος pîsos, sem merkir «svæði með áveituvatni».

Heimildir 
 

Borgir á Ítalíu
Monumento dei Quattro Mori

Monumento dei Quattro Mori (fjórir Márar) er minnisvarðinn sem er eitt helsta kennileiti Livorno-borgar á Ítalíu og stendur á torgi við gömlu Medici-höfnina. Minnisvarðinn var reistur til að minnast sigra Ferdínands 1. stórhertoga á sjóræningjum við strönd Barbarísins og síðar stórum flota Tyrkja. 

Efri hluti minnisvarðans, marmarastytta af Ferdínand 1., var unnin á árunum 1595-1599 í Carrara af Giovanni Bandini og var flutt til Livorno sjóleiðina árið 1601. Neðri hluta minnisvarðans sem er bronsstyttur af fjórum Márum, var bætt við á árunum 1623–1626. Myndhöggvarinn Pietro Tacca notaði tvo þræla sem fyrirmyndir og sagt er að eftir fyrirsætustörf sín í nokkra mánuði hafi þeir fengið frelsi. Bronsstytturnar þykja sýna einstaklega vel líkamsbyggingu mannsins.

Ólafur Egilsson sá þetta minnismerki í för sinni til Livorno árið 1627 og lýsir því í Reisubók Ólafs Egilssonar.

Heimildir 
 Livorno now 
 Tourism and tourist places in Livorno

Livorno
Minnismerki á Ítalíu
Tyrkjaránið