alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Le Journal d´un ingénu

Le Journal d'un ingénu (Íslenska Dagbók hrekkleysingja) er fjórða bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska Série Le Spirou de…) þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2008. Höfundur og teiknari sögunnar er Frakkinn Émil Bravo. Bókin hefur enn ekki komið út á íslensku.

Söguþráður 
Sagan hefst í Brussel sumarið 1939. Svalur er bláfátækur, munaðarlaus vikapiltur á hóteli . Hann er hjartahrein fyrirmynd smástrákanna í hverfinu, en jafnframt fáfróður og áhugalítill um umheiminn og stöðu heimsmálanna. Hann hittir uppáþrengjandi slúðurblaðamanninn  Val sem reynir að gera hann að uppljóstrara sínum um frægðarfólk sem gistir á hótelinu.

Heimsfrægur hnefaleikakappi og ástkona hans, þekkt kvikmyndastjarna, heimsækja hótelið og vingast við vikapiltinn unga. Annars staðar á hótelinu eiga sér stað leynilegar samningaviðræður milli fulltrúa Póllandsstjórnar og þýsks nasistaforingja. Viðræðurnar eru lokatilraun til að afstýra styrjöld milli ríkjanna.

Svalur vingast við unga herbergisþernu á hótelinu og verður ástfanginn. Hún reynist vera gyðingur af pólskum ættum og furðar sig á fáfræði Svals um veröldina. Samband þeirra verður til þess að heimsmynd Svals breytist. Hann notar allt sparifé sitt í að kaupa heimsatlas og fræðist um fjarlæg lönd.

Blaðamaðurinn Valur heldur áfram að snuðra í kringum hótelið í leit að safaríkri slúðurfrétt, en kemst þá fyrir tilviljun að leynilegu samningaviðræðunum. Þar er allt stál í stál þar sem Þjóðverjar hóta stríði. Svalur blandar sér óvænt í málið og stingur upp á snjallri þausn sem Þýskaland og Pólland virðast geta felt sig við. Vikapilturinn á hótelinu virðist hafa afstýrt heimsstyrjöld!

En Adam var ekki lengi í paradís. Íkorninn Pési hafði nagað í sundur símalínu hótelsins og þegar samningamennirnir leita skýringa á málinu sprettur Valur fram með myndavél sína og tekst að móðga þýska sendifulltrúann, sem segir að samningaviðræðum sé lokið. Nú taki við stríð.

Heimsstyrjöldin skellur á og Svalur hittir vinkonu sína ekki aftur. Síðar fréttir hann að hún hafi verið kommúnisti og sinnt njósnum fyrir Sovétríkin. Hún hafi horfið í Úkraínu og líklega endað í útrýmingabúðum nasista. Niðurbrotinn sver Svalur þess eið að klæðast alltaf vikapiltsbúningnum til minningar um æskuástina.

Fróðleiksmolar 
Emile Bravo, höfundur sögunnar, er mikill unnandi myndasagnanna um Tinna. Sem vísun í þær sögur klæðir Svalur sig upp eins og Tinni fyrir stefnumót með vinkonu sinni.
 Gæluíkorninn Pési fylgir Sval alla söguna. Hann er illa upp alinn og á til að naga rafmagnskapla. Eftir að hafa fengið raflost við þá iðju verður breyting á heilastarfsemi dýrsins sem byrjar að hugsa eins og maður en ekki skynlaus skepna.
 Bókin hlaut afar góðar viðtökur meðan myndasöguáhugamanna og hlaut fjölda verðlauna.

Svalur og Valur

Bókaárið 2008
Patrekur Jóhannesson

Patrekur Jóhannesson (fæddur 7. júlí 1972) er handboltaþjálfari Stjörnunnar og fyrrum handboltaleikmaður.
Patrekur spilaði með íslenska handboltalandsliðinu í handknattleik frá 1992 til 2006.
Hann spilaði með félagsliðunum Stjarnan og KA á Íslandi og með félagsliðum í Þýskalandi og á Spáni. 

Hann var handboltaþjálfari landsliðs Austurríkis 2011-2019. Hann þjálfar handboltalið Selfoss og verður með Skjern í Danmörku síðla árs 2019 .

Patrekur á tvo bræður: Guðna, forseta Íslands og Jóhannes, kerfisfræðing.

Tilvísanir

Fólk fætt árið 1972
Íslenskir handknattleiksmenn
Íslenskir handknattleiksþjálfarar
Maríubjalla

Maríuhænur (eða maríubjöllur) (Coccinellidae) eru ætt bjallna og til hennar heyra um 6000 tegundir sem finnast um allt þurrlendi jarðar. Lögun er egglaga og stærð er frá 1-10 millimetrum. Þær eru með svokallaða skjaldvængi sem þær fljúga með. Úr liðamótum fóta seyta þær eitruðum illa lyktandi varnarvökva. Rauður litur algengur meðal maríubjallna en einnig finnast gul, grá og brún afbrigði. Þær eru plöntuætur eða rándýr.

Á Íslandi hafa fundist 16 tegundir maríubjallna. Tvær þeirra lifa hér í náttúrunni: Flikrudepla (Coccinella undecimpunctata) og maríutítla (Scymus limonii).

Tilvísanir

Skordýr
Bjöllur
Kanaríeyja-einir

Juniperus cedrus (Kanaríeyja einir) er tegund af eini, upprunnin frá vesturhluta Kanaríeyja (Tenerife, La Palma, Gran Canaria, Gomera) og Madeira (J. cedrus Webb & Berthel. subsp. maderensis (Menezes) Rivas Mart et al.), þar sem hann kemur fyrir í 500 til 2400m hæð yfir sjávarmáli. Hann er náskyldur Juniperus oxycedrus af Miðjarðarhafssvæðinu og Juniperus brevifolia (Azoreyja eini) frá Azoreyjum.

Þetta er stór runni eða tré sem verður 5 til 20 metra hár (sjaldan 25. Nálarnar eru sígrænar, þrjár í hvirfingu, græn til vaxgræn, 8 til 23 mm langar og 1 til 2 mm breiðar,  með tvöfaldri hvítri loftaugarák ofan til. Hann er yfirleitt einkynja, með plöntur annaðhvort karlkyns eða kvenkyns. Berkönglarnir eru grænir fyrir þroska, og verða rauðgulir til rauðir við þroska, með breytilegri vaxhúð, 18 mánuðum eftir frjóvgun; þeir eru kúlulaga, og eru úr sex samvöxnum hreisturskeljum í tvemur hvirfingum af þremur; þrjár stærstu skeljarnar eru með stakt fræ. Fræin dreifast þegar fuglar borða berin. Karlreklarnir eru gulir, 2 til 3 mm langir, og falla fljótlega eftir að frjóunum hefur verið dreift í Febrúar - Mars.

Þetta er viðkvæm tegund í heimkynnum sínum vegna fellingar vegna verðmæts viðar, og ofbeitar geita. Hann hefur verið verndaður síðan 1953 og hafa stofnar hans verið smám saman að ná sér. Sögulegar heimildir herma að tré allt að 30m hafi komið fyrir áður fyrr; tré yfir 10 m eru sjaldgæf nú og finnast helst í ógengum klettum.

Hann er öðru hverju ræktaður sem skrauttré í heittempruðum svæðum, svo sem Nýja Sjálandi, Bretlandseyjum og Kaliforníu, en er ekki algengur í ræktun. Það eru einnig nokkrar tilraunaútplantanir á Kanaríeyjum, þar sem hann hefur sýnt góðan vöxt við góð skilyrði, náð 14 til 15 m hæð á 40 árum.

Útdráttur úr viðinum með acetone, sem  var svo greindur, bendir til að "essential oil" úr Juniperus cedrus sé sérstaklega rík af thujopsene.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Gymnosperm Database: Juniperus cedrus
Photos of tree and cones
Farjon, A. (2005). A Monograph of Cupressaceae (p. 255).
Rumeu Ruiz, B, de Sequeira, M, Elliot, M & Gardner, M. 2011. Juniperus cedrus. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2015.2. Downloaded on 1 September 2015.

Einisætt
Thujopsene

|Section2=
|Section3=
}}

Thujopsene er náttúruleg efnasamband, flokkað sem sesquiterpene, með efnafræðiformúluna C15H24.

Thujopsene finnst í "essential oil" úr ýmsum barrtrjám,  sérstaklega Juniperus cedrus og Thujopsis dolabrata.

Biosynthesis
Thujopsene er biosynthesized úr farnesyl pyrophosphate (FPP):

Tilvísanir
Charles Yeager

Charles (Chuck) Yeager (f. 13. febrúar 1923; d. 7. desember 2020) var bandarískur herflugmaður sem nýtur þess heiðurs að hafa verið sá fyrsti maður til að rjúfa hljóðmúrinn.
Það gerði hann 14. október 1947.

Bandarískir herflugmenn
Juniperus phoenicea

Juniperus phoenicea,  Fönikíu einir eða Arâr, er einitegund sem finnst um Miðjarðarhafssvæðið, frá Marokkó og Portúgal austur til Ítalíu, Tyrklands og Egyptalands, suður í fjöllum Líbanon, Israel, Jórdaníu og vestur SádiArabíu nálægt Rauðahafi, og einnig á Madeira og Kanaríeyjum.  Hann vex á láglendi við ströndina, en nær 2400m yfir sjávarmáli á suðurhluta svæðis síns í Atlasfjöllum. Hann er táknjurt eyjarinnar El Hierro.

Lýsing 
Juniperus phoenicea er stór runni eða lítið tré sem nær 2 til 12 m. hæð, með stofn að 1m þvermáli og hringlaga eða óreglulega krónu. Nálarnar eru tvennskonar; ungstigs nálar 8 til 10mm langar á fræplöntum, og fullorðinsstigs nálar hreisturlíkar 0,5 til 2mm langar á eldri plöntum; þær eru þrjár saman í hvirfingu. Hann er aðallega með einbýli, en stöku plöntur geta verið með tvíbýli. Berkönglarnir eru 6 til 14mm í þvermál, gulbrúnir, stöku sinnum með bleikleita vaxhúð, og með 3 til 8 fræ; þeir þroskast á 18 mánuðum. Reklarnir eru 2 til 4mm langir, og fella frjóið snemma að vori.

Afbrigði
Það eru tvö afbrigði, talin undirtegundir af sumum höfundum:
Juniperus phoenicea var. phoenicea. Um allt svæði tegundarinnarThroughout the range of the species. Berin eru kúlulaga.
Juniperus phoenicea var. turbinata (syn. J. turbinata). Finnst eingöngu á sandöldum við ströndina. Berkönglarnir eru sporöskjulaga.

Nytjar
The tree's essential oil eru sérstaklega ríkar af tricyclic sesquiterpene thujopsene; kjarnviðurinn inniheldur allt að (áætlað) 2.2% af þessu hydrocarbon. Lífefnafræðingurinn Jarl Runeburg sagði 1960 að "Juniperus phoenicea virðist vera hentugasta uppspretta thujopsene hingað til."

Sjá einnig

Tilvísanir

Ytri tenglar
 
Adams, R. P. Junipers of the World: The genus Juniperus''. Victoria: Trafford, 2004. ISBN 1-4120-4250-X
Gymnosperm Database: Juniperus phoenicea
 

Einisætt
Jijé

Jijé eða Joseph Gillain (13. janúar 1914 – 19. júní 1980) var belgískur myndasöguhöfundur. Hann starfaði lengst af hjá Teiknimyndablaðinu Sval og ritaði um tíma sögurnar um titilpersónu þess. Hann hafði öðrum fremur mótandi áhrif á stíl fransk-belgísku myndasögunnar. Ein kunnasta persónan úr penna Jijé var hugdjarfi kúrekinn Jerry Spring.

Æviágrip 
Joseph Gillain fæddist í Gedinne í borginni Namur og nam ungur ýmsar listgreinar, þar á meðal útskurð, gullsmíði og myndlist. Rúmlega tvítugur að aldri skapaði hann sína fyrstu myndasögupersónu, Jojo, fyrir kaþólskt tímarit, Jojo var undir sterkum áhrifum frá Tinna-sögunum, en fljótlega skóp Jijé sinn eigin stíl. Nýjar sögur fylgdu í kjölfarið og árið 1939 var listamaðurinn ráðinn til starfa við myndasögublaðið Sval, þar sem hann átti eftir að verja mestallri starfsævinni.

Þegar seinni heimsstyrjöldin braust út átti tímaritið ekki lengur kost á fá erlendar myndasögur til birtingar. Því kom í hlut Jijé að teikna velflestar sögur blaðsins, þar á meðal ævintýri Svals og Vals sem Frakkinn Rob-Vel hafði áður haft á sinni könnu. Jijé þróaði áfram persónu Svals og skóp félaga hans Val eftir hvatningu frá Jean Doisy. Meðal viðfangsefna hans á stríðsárunum var að teikna ævintýri um kunnar bandarískar myndasögupersónur á borð við Red Ryder og Superman.

Jijé var alla tíð trúaður kaþólikki og sér þess stað í sumum verka hans, svo sem í sögum hans um Kristófer Kólumbus og ítalska prestinn Don Bosco. Þá samdi hann ævisögu skátaforingjans Roberts Baden-Powell. Seint á fimmta áratugnum fól hann lærisveini sínum André Franquin að taka við sögunum um Sval og Val, en sneri sér sjálfur að gerð nýrra sagna um kúrekann Jerry Spring. Þau ævintýri ruddu brautina fyrir fjölda fransk-belgískra sagna sem gerðust í villta-vestrinu.

Teiknistíll og áhrif 
Jijé er einn fárra evrópskra myndasöguhöfunda sem var jafnvígur á raunsæislegan teiknistíl og skrípó. Hann hóf ferilinn í anda Hergé og hins svokallaða ligne claire-stíls, en skapaði fljótlega sinn eigin stíl sem ýmist var kallaður ligne atome (atóm-stíllinn) eða  Marcinelle-skólinn, en höfuðstöðvar Dupius-fyrirtækisins voru í Marcinelle. Nýi stíllinn blandaði saman einkennum úr Ligne Claire og Art Déco-listastefnunni, sem fól í sér miklu meiri áherslu á spennu og hreyfingu í stað raunsærri og kyrrstæðari mynda í sögum eins og um Tinna blaðamann. Jijé safnaði í kringum sig hópi ungra lærisveina, sem tileinkuðu sér þennan stíl.
Jijé varð jafnframt brautryðjandi í gerð fransk-belgísku raunsæismyndasögunnar, ekki hvað síst með kúrekaævintýrunum um Jerry Spring. Meðal lærisveina frá þeim hluta ferils hans má nefna Jean Giraud eða Mœbius, höfund sagnanna um Blástakk og Inkal.

Áhrif Jijé birtust ekki aðeins í teiknistíl heldur einnig í efnistökum. Á meðan heimsmynd myndsagna hafði löngum þótt svart/hvít með björtum hetjum og hreinræktuðum illmennum, var persónusköpun hans flóknari. Þannig voru frumbyggjar Ameríku ekki sýndir sem blóðþyrstir villimenn í sögum hans um Jerry Spring. Þá voru hvítar og þeldökkar sögupersónur hans jafningjar í sögum, sem var fjarri því alsiða.

Belgískir myndasöguhöfundar
Svalur og Valur
Frank Jensen

Frank Jensen (fæddur 28. maí 1961 í Ulsted í sveitarfélaginu Álaborg) er danskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum og fyrrverandi yfirborgarstjóri Kaupmannahafnar. Jensen sagði af sér þann 19. október 2020 vegna ásakana um kynferðislega áreitni á hendur honum.

Tilvísanir

Borgarstjórar Kaupmannahafnar
Kyrkislöngur

Kyrk­islöng­ur kallast slöngur, án vígtanna og eiturs, sem kyrkja og kremja bráð sína til bana. Slöngurnar grípa gjarnan bráðina fyrst með kjaftinum áður en þær vefja líkamanumm utan um hana og kyrkja. Um er að ræða athæfisflokkun eða aternisflokkun en ekki ættræna flokkun rétt eins og skiptingin í farfugla og staðfugla.

Stærstu slöngur heims eru kyrkislöngur og þær eru jafnframt meðal þyngstu skriðdýra á eftir krókódílum og stærstu skjaldbökum. Þær stærstu geta banað fullorðnum manni og jafn vel gleypt hann.

Dæmi
Anakondur (Eunectes)
Bóaslöngur (Boidae)
Pýþónur (Pythonidae)

Slöngur
Gros Morne-þjóðgarðurinn

Gros Morne-þjóðgarðurinn (enska: Gros Morne National Park) er þjóðgarður á vesturhluta Nýfundnalands. Hann var stofnaður árið 1973 sem verndarsvæði en gerður að þjóðgarði árið 2005. Stærð hans er 1805 ferkílómetrar. Þjóðgarðurinn tekur nafn sitt frá Gros Morne-fjalli (806 metrar), næsthæsta punkti Nýfundnalands. Fjallið er hluti af Long Range-fjöllum sem eru jarðfræðilega tengd Appalasíufjöllum og eru leifar fjalla sem mynduðust fyrir 1,2 milljarði ára. Hluti fjallanna er myndaður af úthafsjarðskorpu og berg úr möttli. Í fjallendi sem kallast Tablelands má sjá hrjóstrugt landslag með möttulberginu. Þetta þykir áhugavert svæði hvað varðar jarðskorpuhreyfingar.

Western Brook Pond er vatn og eitt sinn fjörður sem er myndað var af jöklum á síðustu ísöld. Pissing Mare Falls, hæsti foss austanverðrar Norður-Ameríku rennur í vatnið.

Árið 1900 var elgur fluttur á svæðið og þrífst hann vel. Önnur algeng dýr eru hreindýr, svartbjörn, rauðrefur, snæhéri, heimskautarefur, gaupa, otur og bjór. Um 20 dagleiðir má finna innan Gros Morne-þjóðgarðsins.

Sturla Gunnarsson, leikstjóri, gerði heimildarmynd um þjóðgarðinn árið 2011.

Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

Heimild

Kanadískir þjóðgarðar
Nýfundnaland og Labrador
Juniperus formosana

Juniperus formosana er tegund af barrtré í Einisætt. Hann er runni eða tré að 15 m hár, Upprunninn frá Kína (frá Tíbet vestur til Zhejiang í austri) og í Taiwan.

Tilvísanir

Einisætt
Juniperus lutchuensis

Juniperus lutchuensis (Ryukyu Islands juniper; Japanska: オキナワハイネズ Okinawa-hainezu; syn. Juniperus taxifolia var. lutchuensis (Koidz.) Satake) er tegund af eini, frá Ryukyu-eyjum, Izu Ōshima og aðliggjandi strönd Shizuoka héraðs í Japan.

Lýsing
'Juniperus lutchuensis er sígrænn runni að 1 til 3 m á hæð. Nálarnar er u þrjár í hvirfingu, ljósgrænar, 7 til 14mm langar og 1 til 1,5mm breiðar, með tvöfalda hvíta loftaugarák ofantil. Hann er einkynja, með plöntur annaðhvort karlkyns eða kvenkyns. 

Berkönglarnir eru grænir og þroskast á 18 mánuðum, þá purpurabrúnir; þeir eru kúlulaga, 8 til 9mm í þvermál, og eru með þrjár eða sex samvaxnar hreisturflögur í einni eða tvemur hvirfingum af þremur; þrjár stærstu hreisturflögurnar eru með stakt fræ. Fræin dreifast þegar fuglar éta berkönglana. Frjókönglarnir eru gulir, 5mm langir.

Flokkunarfræði
Sumir höfundar meðhöndla hann sem samnefni af Juniperus taxifolia frá Bonin eyjum, meðan aðrir líta á hann sem afbrigði af honum, Juniperus taxifolia var. lutchuensis. Það er líklega best að meðhöndla hann sem sjálfstæða tegund þar sem hann hefur aðgreindan DNA profíl greinilega frábrugðinn J. taxifolia.

Verndun
Verndunarstaða hans er óviss (skortur á upplýsingum) en hann er sjaldgæfur og gæti verið í hættu.

Tilvísanir

Einisætt
Juniperus indica

Juniperus indica er einitegund upprunnin úr háfjöllum  Himalaja, þar sem hann kemur fyrir frá Indusdal í Kasmír austur til vestur Yunnan í Kína.

Þess má geta að hann er sú trjáplanta sem vex hæst yfir sjó, hann hefur fundist svo hátt sem í 5200 m hæð í suður Tíbet; lægst fer hann í 2600 m. yfir sjávarmáli.

Þetta er runni sem verður 50 til 200 sm hár, með að mestu láréttan greinavöxt.Nálarnar eru dökk grágrænar, með tvær formgerðir; fullorðnar plöntur með hreisturlík blöð 1 til 3 mm löng, meðan ungplöntur eru að mestu með nálarlaga blöð 5 til 8mm löng, en nálarlaga blöð geta einnig verið á skyggðum sprotum á fullorðnum plöntum. Blöðin eru þrjú í hvirfingu á kröftugum aðalsprotum, og og gagnstæð pör á grennri, seinvaxnari  sprotum. Hann er einkynja, með plöntur annaðhvort karlkyns eða kvenkyns. Þroskaðir berkönglarnir eru egglaga, 6 til 10mm langir, gljáandi svartir, og innihalda eitt fræ. Fræin dreifast þegar fuglar éta berkönglana.

Tilvísanir

Einisætt
Terra Nova-þjóðgarðurinn

Terra Nova-þjóðgarðurinn (enska: Terra Nova National Park) er þjóðgarður á austurströnd Nýfundnalands. Hann var stofnaður árið 1957 og er 400 ferkílómetrar að stærð. Nafnið kemur frá latneska heiti Nýfundnalands. Salton's Brook er þar sem þjónustu má helst finna innan þjóðgarðsins.

Í þjóðgarðinum eru sjávarklettar, skógi vaxnar hæðir, mýrar og tjarnir. Meðal dýra á svæðinu eru: Elgur, hreindýr, svartbjörn, rauðrefur, snæhéri, gjóður, skallaörn, lundi gaupa, otur, minkur og bjór. Helstu barrtré eru svartgreni og balsamþinur.

Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

Heimild

Kanadískir þjóðgarðar
Nýfundnaland og Labrador
Balsamþinur

Balsamþinur (Fræðiheiti: Abies balsamea) er norður-amerísk þintegund sem er með útbreiðslu frá Bresku Kólumbíu til Nýfundnalands í Kanada og frá Minnesota til Maine í Bandaríkjunum. Einnig er útbreiðsla í Appalasíufjöllum. Tréð er vinsælt sem jólatré í austurhluta álfunnar. Glæsiþinur er skyld tegund.

Balsamþinur verður 14 til 20 metra hátt tré og er með mjóa krónu. Það er fylkistré Nýju-Brúnsvíkur í Kanada.

Á Íslandi
Balsamþinur hefur almennt þrifist illa á Íslandi vegna hafræns loftlags. Þó finnst vöxtulegur reitur í Vaglaskógi.

Tengill 
 Balsamþinur (skogur.is)

Tilvísanir

Þallarætt
Steven Seagal

Steven Frederic Seagal (fæddur 10. apríl 1952) er bandarískur leikari.

Tenglar
 

Seagal, Steven
Herman Melville

Herman Melville (1. ágúst 1819 – 28. september 1891) var bandarískur skáldsagnahöfundur, smásöguhöfundur og ljóðskáld af hinu svokallað bandaríska endurreisnartímabili. Hans best þekktu verk eru Typee frá 1846, rómantísk frásögn af lífi hans í Pólýnesíu og skáldsagan hans af hvalveiðiskap Moby-Dick frá 1851. 

Sögur hans og ritsmíðar féllu nær því í gleymsku á eldri árum hans. Sögur hans endurspegla reynslu hans af almennri sjómennsku, hans eigin lestur af almennum bókmentum og hugmyndafræðiritum og ennfremur hans upptekni af andstæðum í hinu bandaríska þjóðfélagi á tímabilli örra breytinga. Hann þróaði flókinn barrok stíl, orðaforðinn er mikill og stundum frumlegur, orðafallið einkennist af takti og lýsingar eru oft dulrænar og kaldhæðnar.

Heimildir 
 

Bandarískir rithöfundar
Hornhimna

Hornhimna er ysta lag augans eða fremri hluti fremsta lags augans.

Ysta lag augans er trefjahjúpur (e. fibrous tunic) sem er gerður úr hornhimnu (e. cornea) að framan og hvítu (e. sclera) að aftan.
Hvítan er hjúpur úr þéttum bandvef sem þekur allan augnknöttinn nema hornhimnuna. Hún gefur augnknettinum lögun sína, gerir hann stinnan og verndar innri hluta hans.

Hornhimnan er gegnsær trefjahjúpur sem þekur lithimnu augans (e. iris). Í hornhimnunni eru engar æðar. Ytra borð hennar er þakið táru (e. conjunctiva) sem er þekjuvefur sem klæðir einnig auglokið að innan. Hornhimnan brýtur ljósgeisla sem berast inn í augað og beinir þeim á réttan stað á augnbotni. Við það verður myndin skýr. Sé hornhimnan ekki sveigð á réttan hátt verður mynd ekki stillt á það svæði augans þar sem sjónin er skörpust og sjónin verður óskýr. Hægt er að fjarlægja gallaða hornhimnu og setja aðra með svipað þvermál í staðinn frá vefjagjafa. Þetta kallast glæruígræðsla eða hornhimnuígræðsla (e. corneal transplant) og er árangursríkasta ígræðslan sem framkvæmd er þar sem engar æðar eru í hornhimnunni og því lítil hætta á að ónæmiskerfi líkamans hafni henni.

Augað
Orø

Orø er lítil eyja í Ísafirði á Norður-Sjálandi í Danmörku. Eyjan er 14 km² að stærð. Þar búa rúmlega 800 íbúar í fjórum þorpum: Bybjerg, Brønde, Gamløse og Næsby. Eyjan er hluti af sveitarfélaginu Holbæk Kommune. 

Danskar eyjar
Holbæk Kommune
Arnoldo Mondadori Editore

Arnoldo Mondadori Editore er stærsta útgáfufyrirtæki Ítalíu með höfuðstöðvar í Segrate í Mílanó. Það var stofnað af Arnoldo Mondadori árið 1907. Það er nú í eigu eignarhaldsfélagsins Fininvest. Mondadori gefur út bækur, dagblöð og tímarit, á hluta í auglýsingamiðluninni Publitalia (ásamt Mediaset) og á að auki fjölda vefmiðla. Útgáfufyrirtækin Einaudi og Edizioni Piemme eru í eigu Mondadori. 

Ítölsk útgáfufyrirtæki
Spirit

Spirit, líka þekkt sem Mars Exploration Rover – A, MER-A eða MER-2, er sjálfvirk Marsbifreið. Hún var önnur af tveimur könnunarbifreiðum sem send voru til plánetunnar af verkefninu Mars Exploration Rover hjá NASA. Bifreiðin lenti á Mars kl. 4:35 UTC 4. janúar 2004, þremur vikum áður en systurbifreið hennar Opportunity lenti á gagnstæðri hlið plánetunnar. Bifreiðin ók um 7,7 km meðan hún var virk. Hún festist árið 2009 og síðustu boðin til jarðar bárust 22. mars árið 2010. Niðurstöður rannsókna á gögnum bifreiðarinnar eftir fyrsta hluta áætlunarinnar (90 daga) komu út í sérstöku tölublaði tímaritsins Science.

Könnun Mars
Þjarkar
Marsbifreiðar
Pain of Salvation

Pain of Salvation er sænsk framsækin þungarokkssveit, stofnuð í Eskilstuna. Uppruna hljómsveitarinnar má rekja til ársins 1984 þegar Daniel Gildenlöw stofnaði hljómsveitina Reality, 11 ára gamall. En árið 1991 breytti hann nafninu á hljómsveitinni í Pain of Salvation. Daniel hefur verið aðallagahöfundur og söngvari hljómsveitarinnar frá upphafi. 

Árið 1994 gekk bróðir hans, Kristoffer, til liðs við hljómsveitina á bassa. Árið 1997 fór Pain of Salvation í hljóðver til að taka upp sína fyrstu plötu; Entropia. Árið 1999 gerði sveitin samning við InsideOut plötuforlagið og hlutu verk þeirra þar með meiri dreifingu. Árið 2000 kom út platan, The Perfect Element, og fjallaði hún um umskipti unglinga í fullorðinsár.

Eftr aldamót fór sveitin að spila á stærri tónleikahátíðum eins og Progpower og spilaði á tónleikaferðalagi með hljómsveitum eins og  Evergrey, Symphony X og Dream Theater. Árin 2011-2012 urðu mannabreytingar í hljómsveitinni: Johan Hallgren og Fredrik Hermansson hættu. Ragnar Sólberg Rafnsson gekk til liðs við sveitina og Gustaf Hielm sem hafði áður spilað á bassa. Árið 2010 tók sveitin þátt í forkeppni Eurovision í Svíþjóð, Melodifestivalen, með laginu Roadsalt. Sveitin komst í undanúrslit. Árið 2017 var Ragnar beðinn um að yfirgefa sveitina.

Tónlist hljómsveitarinnar hefur einkennst af mismunandi töktum, rólegum og þungum köflum og ýmissi raddbeitingu. Hljómsveitin hefur oft þema í verkum sínum og hefur fjallað meðal annars um: Umhverfismál, trúmál, þroskaferli, mannkynið og tilvist.

Núverandi meðlimir
Daniel Gildenlöw - söngur, gítar og ýmis hljóðfæri (1984−)
Gustaf Hielm - bassi og bakraddir (1992–1994, 2011–)
Léo Margarit - trommur og bakraddir (2007−)
Daniel "D2" Karlsson - hljómborð og ásláttarhljóðfæri (2011–)
Johan Hallgren - gítar og söngur (1997-2011, 2017-)

Nokkrir fyrrum meðlimir
Daniel Magdic - gítar og bakraddir (1986−1997)
Johan Langell - trommur og bakraddir (1989−2007)
Kristoffer Gildenlöw - bassi og bakraddir (1994−2006)
Fredrik Hermansson - hljómborð og bakraddir  (1996−2011)
Ragnar Zolberg - gítar og söngur (2012–2017)

Breiðskífur
Entropia (1997)
One Hour by the Concrete Lake (1998)
The Perfect Element, Part I (2000)
Remedy Lane (2002)
BE (2004)
Scarsick (2007)
Road Salt One (2010)
Road Salt Two (2011)
Falling Home (2014)
In the Passing Light of Day (2017)
Panther (2020)

Tónleikaplötur
12:5 (2004)
"BE" (Original Stage Production) (2005)
Ending Themes (On the Two Deaths of Pain of Salvation) (2009)
Remedy Lane Re:lived (2016)

Heimild

Sænskar þungarokkshljómsveitir
Kóreulífviður

Kóreulífviður (Thuja koraiensis) er fremur smávaxið barrtré sem á uppruna í austur-Asíu; Norðaustur-Kína, Kóreuskaga og Japan. Hann er skuggþolinn, oft runnkenndur en verður allt að 9 metrar að hæð.

Á Íslandi
Kóreulífviður þarf gott skjól og vetrarskýli. Hann hefur verið til að mynda ræktaður í Hallormsstaðaskógi í nokkra áratugi. Hann vex hægt og hefur borið fræ og sáð sér.

Tilvísanir

Barrtré