alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum

Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum (enska: Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights, TRIPs) er alþjóðasamningur um hugverkaréttindi sem Alþjóðaviðskiptastofnunin hefur umsjón með. Samningurinn var afrakstur Úrúgvæumferðarinnar í GATT-viðræðunum árið 1994. Samningurinn setur fram nokkur lágmarksskilyrði sem ríki þurfi að uppfylla varðandi vernd hugverka, þar á meðal um höfundarétt, flutningsrétt, rétt framleiðenda og útvarpsútsendinga, upprunamerkingar, iðnhönnun, hönnun rafeindarása, einkaleyfi, einkarétt á nýjum jurtategundum, vörumerki og vöruumbúðir, og meðferð trúnaðarupplýsinga (viðskiptaleynd). TRIPs-samningurinn kveður meðal annars á um framkvæmd laga, bætur og aðferðir við lausn deilumála. 

TRIPs var fyrsti alþjóðlegi viðskiptasamningurinn sem snerist um hugverk. Hann hefur verið gagnrýndur fyrir þá vernd sem hann veitir lyfjaframleiðendum og fyrir að stuðla að hærra lyfjaverði í þróunarlöndum. Meðal annars vegna þessa áttu þróunarlöndin upptökin að viðræðum árið 2001 sem leiddu til Doha-yfirlýsingarinnar þar sem kveðið er á um að túlkun TRIPs-samningsins eigi að vera sveigjanleg en ekki þröng.

Tengt efni
 Bernarsáttmáli til verndar bókmenntum og listaverkum

Tenglar
World Trade Organization - Opinber útgáfa samningsins
World Trade Organization - TRIPs-gátt WTO

Hugverkaréttur
Alþjóðasamningar
Alþjóðaviðskiptastofnunin
1994
Iðnhönnun

Iðnhönnun er stefnumótandi og lausnamiðað ferli sem knýr nýsköpun með nýjum vörum, kerfum, þjónustu og upplifun. Iðnhönnun á rætur sínar að rekja til iðnvæðingar í framleiðslu neysluvarnings um aldamótin 1900.

Iðnhönnun sem hugverk

Iðnhönnun er vernduð sem hugverk í hugverkarétti. Verndin nær yfir þá þætti hönnunarinnar sem hægt er að greina frá hreinu notagildi hlutarins. Til að iðnhönnun njóti alþjóðlegrar verndar þarf að skrá hana samkvæmt Hagsáttmálanum hjá Alþjóðahugverkastofnuninni. Skráningin gildir aðeins í fimm ár en má endurnýja upp að því hámarki sem löggjöf hvers lands leyfir. Í Evrópusambandinu nýtur óskráð hönnun verndar sjálfvirkt, en aðeins í þrjú ár eftir að hún kemur fyrst fyrir almennings sjónir. Í ýmsum löndum er þessi vernd óskráðra verka lengri (t.d. tíu ár í Bretlandi). Skráð hönnun getur aftur á móti notið verndar í allt að 25 ár ef skráningin er endurnýjuð á fimm ára fresti. Í Bandaríkjunum er hönnun skráð sem einkaleyfi og gildir í tíu ár (endurnýjunar krafist eftir fimm). Í einstaka tilvikum hefur iðnhönnun verið varin á forsendum höfundaréttar sem þá gildir í 70 ár eftir andlát höfundar (hönnuðarins). Venjulega hefur verið talið að þröskuldurinn til að njóta slíkrar verndar fyrir hönnun nytjahlutar væri mjög hár, en nokkrir nýlegir dómar (t.d. í tilviki Tripp Trapp-barnastólsins) gefa til kynna að sé hönnun nægilega frumleg (uppfylli skilyrði um verkshæð) kunni hún að njóta verndar höfundaréttar líkt og hönnun arkitekta eða listaverk. 

Iðnhönnun
Hugverkaréttur
Viðskiptaleynd

Viðskiptaleynd eru upplýsingar sem ekki eru á allra vitorði eða auðfundnar sem fyrirtæki getur nýtt sér í rekstri sínum til að bæta stöðu sína gagnvart samkeppnisaðilum og viðskiptavinum. Sum staðar eru slíkar upplýsingar skilgreindar í lögum sem trúnaðarupplýsingar.

Í alþjóðlegum hugverkarétti nýtur viðskiptaleynd verndar sem hugverk og fyrirtæki mega setja inn í samninga við starfsmenn sína ákvæði um bann við samkeppni og bann við að láta af hendi upplýsingar er varða fyrirtækið (innan þeirra marka sem atvinnuréttur og samningsréttur leyfa). Lögin um viðskiptaleynd tryggja fyrirtækjum í reynd ótakmarkaðan einkarétt á þessum upplýsingum. Viðskiptaleynd er að sumu leyti andstæðan við einkaleyfi: öfugt við einkaleyfi gildir viðskiptaleynd aðeins um óbirtar upplýsingar og öfugt við einkaleyfi er viðskiptaleynd ekki bundin tímatakmörkunum. 

Það að segja frá viðskiptaleyndarmálum eða reyna að komast að slíkum leyndarmálum með iðnaðarnjósnum gefur oftast aðeins tilefni til höfðunar einkamáls þar sem viðskiptaleynd nýtur ekki sömu formlegu verndar og einkaleyfi.

Hugverkaréttur
Fyrirtækjarekstur

fr:Secret industriel
Nytjamynstur

Nytjamynstur eru uppfinningar sem teljast til hugverka. Hægt er að sækja um einkarétt á nytjamynstri með skráningu þess, eins konar „lítið einkaleyfi“. Venjulega nær vernd nytjamynstra yfir mun styttra tímabil (venjulega 6-10 ár) en einkaleyfi og auðveldara er að skrá nytjamynstur en fá einkaleyfi þar sem yfirleitt eru gerðar minni formkröfur. Venjulega er hægt að skrá nytjamynstur á einkaleyfastofum í þeim löndum þar sem nytjamynstur njóta verndar samkvæmt lögum. Við skráningu þarf uppfinningamaðurinn að láta í té nægjanlega ítarlegar upplýsingar um uppfinninguna til þess að annar aðili geti endurgert hana. Eins og með einkaleyfi þá er tilgangurinn með því að skrá nytjamynstur sá að hvetja til þess að þau séu gerð opinber. Mörg lönd sem annars veita vernd fyrir nytjamynstur takmarka þá hluti sem geta fallið undir slíka skráningu. 

Einkaleyfi
Hugverkaréttur
Calais

Calais (borið fram , hollenska: Kales) er bær í Norður-Frakklandi í umdæminu Pas-de-Calais. Þó Calais sé stærsti bærinn í umdæminu er höfuðborg þess Arras, sem er þriðji stærsti bær umdæmisins. Íbúar Calais voru 125,584 frá og með manntali árið 1999.

Calais liggur að Ermarsundinu þar sem það er aðeins 34 km að breidd, og er sá bær í Frakklandi sem er næstur Englandi. Einu sinni var bærinn og svæðið í kring hann undir stjórn Englands. Þegar skýrt er, eru hvítu klettarnir í Dover sjáanlegir frá Calais. Gamli bærinn, Calais-Nord, er staddur á mannbyggðri eyju sem er umkringd skurðum og höfnum. Nýrri hluti bæjarins, St-Pierre, liggur suðvestan við gamla bæinn. Vegna legu sinnar hefur Calais verið mikilvæg höfn í margar aldir. Ferjur sigla þangað frá Dover í Englandi og þetta er aðalleið á milli þessara landa. Munni Ermarsundsganganna er nálægur Calais í Coquelles.

Fólk hefur búið í Calais frá ómunatíð, en Rómverjar kölluðu bæinn Caletum. Með tíð og tíma varð Calais mikilvægur hafnarbær. Bærinn var undir stjórn ýmislegra landa og talaði fólkið aðallega hollensku. Játvarður 3. Englandskonungur hélt að hann væri lögmætur konungur Frakklands og ákvað að gera innrás á Calais árið 1347, vegna legu hans við England. Brétigny-sáttmálinn lét Calais af hendi til Englands. Í tvær aldir var Calais hluti Englands og var með fulltrúa í Enska þinginu. Loksins tók Frakkland Calais aftur í sínar hendur árið 1558. Árið 1805 komu hermenn Napóleons saman í Calais fyrir áætlaða innrás á Englandi. Á fyrri heimsstyrjöldinni var Breski herinn staðsettur í bænum, en á seinni heimsstyrjöldinni var orrustan við Calais háð þar.

Heimildir 
 

Borgir í Frakklandi
Upprunamerking

Upprunamerking vöru er merki sem tengir hana við ákveðið landfræðilegt svæði þar sem hún er upprunnin (t.d. land, hérað eða bæ). Notkun upprunamerkinga getur verið eins konar vottun þess að varan búi yfir ákveðnum eiginleikum eða njóti tiltekins orðspors vegna þessarar tengingar. 

Upprunamerkingar eiga sér langa sögu og Evrópuríki hafa notað vörumerki til að einkenna matvöru frá tilteknum ræktunarsvæðum (sjá t.d. Chianti) og lagt bann við misnotkun eða eftirlíkingum. Sumar upprunamerkingar eru jafnframt vottun um að varan uppfylli tilteknar gæðakröfur sbr. upprunamerkingu á Parmesanosti. Í Evrópusambandinu er til kerfi verndaðs uppruna fyrir heiti matvæla sem eiga sér langa hefð í þeim tilgangi að vernda orðspor vörunnar og verja hana fyrir samkeppni. Þannig máttu danskir ostaframleiðendur t.d. ekki lengur nota heitið fetaostur yfir ost sem þeir framleiða úr kúamjólk en líkist annars grískum fetaosti sem er úr geitamjólk.

Í alþjóðaviðskiptum hefur verið reynt að koma á reglum um upprunamerkingar. Lissabonsáttmálinn um vernd og skráningu upprunamerkinga var gerður árið 1958 en 1997 höfðu einungis 17 ríki undirritað hann. Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum frá 1994 tilgreinir tvö skilyrði sem aðilar samningsins skuldbinda sig til að uppfylla varðandi upprunamerkingar: að hægt sé að koma í veg fyrir misvísandi upprunamerkingar sem gefa til kynna að varan komi annars staðar frá en hún gerir í raun, og að hægt sé að koma í veg fyrir merkingar á vínum sem innihalda upprunamerkingu en bæta við „í anda“, „af gerð“ eða einhverju slíku, jafnvel þótt réttur uppruni komi annars staðar fram og jafnvel þótt ekki sé um ósanngjarna samkeppni að ræða. Undantekning frá þessu eru upprunamerkingar sem komin er hefð á að nota sem almennt heiti.

Hugverkaréttur
Vörumerkingar
Listi yfir The Closer (1. þáttaröð)

Fyrsta þáttaröðin af The Closer var frumsýnd 13. júní 2005 og sýndir voru 13 þættir.

Aðalleikarar 
 Kyra Sedgwick sem Brenda Leigh Johnson
 J. K. Simmons sem Will Pope
 Corey Reynolds sem David Gabriel 
 Robert Gossett sem Russell Taylor
 G. W. Bailey sem Louie Provenza
 Michael Paul Chan sem Mike Tao
 Anthony Denison sem Andy Flynn
 Jon Tenney sem Fritz Howard
 Raymond Cruz sem Julio Sanchez
 Gina Ravera sem Irene Daniels
 Phillip P. Keene sem Buzz Watson

Þættir

Heimildir
 

Bandarískir sjónvarpsþættir

en:List of The Closer episodes#Season 1 (2005)
de:Liste der The-Closer-Episoden#Staffel 1
nl:Lijst van afleveringen van The Closer#Seizoen 1
pt:Anexo:Lista de episódios de The Closer#1ª temporada: 2005
ru:Список эпизодов телесериала «Ищейка»#Первый сезон: 2005
Listi yfir The Closer (2. þáttaröð)

Önnur þáttaröðin af The Closer var frumsýnd 12. júní 2006 og sýndir voru 15 þættir

Aðalleikarar 
 Kyra Sedgwick sem Brenda Leigh Johnson
 J. K. Simmons sem Will Pope
 Corey Reynolds sem David Gabriel 
 Robert Gossett sem Russell Taylor
 G. W. Bailey sem Provenza
 Michael Paul Chan sem Mike Tao
 Anthony Denison sem Andy Flynn
 Jon Tenney sem Fritz Howard
 Raymond Cruz sem Julio Sanchez
 Gina Ravera sem Irene Daniels
 Phillip P. Keene sem Buzz Watson

Þættir

Heimildir
 

Bandarískir sjónvarpsþættir

en:List of The Closer episodes#Season 2 (2006)
de:Liste der The-Closer-Episoden#Staffel 2
nl:Lijst van afleveringen van The Closer#Seizoen 2
pt:Anexo:Lista de episódios de The Closer#2ª temporada: 2006
ru:Список эпизодов телесериала «Ищейка»#Второй сезон: 2006
Listi yfir The Closer (3. þáttaröð)

Þriðja þáttaröðin af The Closer var frumsýnd 18. júní 2007 og sýndir voru 15 þættir.

Aðalleikarar 
 Kyra Sedgwick sem Brenda Leigh Johnson
 J. K. Simmons sem Will Pope
 Corey Reynolds sem David Gabriel 
 Robert Gossett sem Russell Taylor
 G. W. Bailey sem Louie Provenza
 Michael Paul Chan sem Mike Tao
 Anthony Denison sem Andy Flynn
 Jon Tenney sem Fritz Howard
 Raymond Cruz sem Julio Sanchez
 Gina Ravera sem Irene Daniels
 Phillip P. Keene sem Buzz Watson

Þættir

Heimildir
 

The Closer

en:List of The Closer episodes#Season 3 (2007)
de:Liste der The-Closer-Episoden#Staffel 3
nl:Lijst van afleveringen van The Closer#Seizoen 3
pt:Anexo:Lista de episódios de The Closer#3ª temporada: 2007
ru:Список эпизодов телесериала «Ищейка»#Третий сезон: 2007
Listi yfir The Closer (4. þáttaröð)

Fjórða þáttaröðin af The Closer var frumsýnd 14. júlí 2008 og sýndir voru 15 þættir.

Aðalleikarar 
 Kyra Sedgwick sem Brenda Leigh Johnson
 J. K. Simmons sem Will Pope
 Corey Reynolds sem David Gabriel 
 Robert Gossett sem Russell Taylor
 G. W. Bailey sem Louie Provenza
 Michael Paul Chan sem Mike Tao
 Anthony Denison sem Andy Flynn
 Jon Tenney sem Fritz Howard
 Raymond Cruz sem Julio Sanchez
 Gina Ravera sem Irene Daniels
 Phillip P. Keene sem Buzz Watson

Þættir

Heimildir
 

Bandarískir sjónvarpsþættir

en:List of The Closer episodes#Season 4 (2008–09)
de:Liste der The-Closer-Episoden#Staffel 4
nl:Lijst van afleveringen van The Closer#Seizoen 4
pt:Anexo:Lista de episódios de The Closer#4ª temporada: 2008–2009
ru:Список эпизодов телесериала «Ищейка»#Четвертый сезон: 2008–2009
Listi yfir The Closer (5. þáttaröð)

Fimmta þáttaröðin af The Closer var frumsýnd 8. júní 2009 og sýndir voru 15 þættir.

Aðalleikarar 
 Kyra Sedgwick sem Brenda Leigh Johnson
 J. K. Simmons sem Will Pope
 Corey Reynolds sem David Gabriel 
 Robert Gossett sem Russell Taylor
 G. W. Bailey sem Louie Provenza
 Michael Paul Chan sem Mike Tao
 Anthony Denison sem Andy Flynn
 Jon Tenney sem Fritz Howard
 Raymond Cruz sem Julio Sanchez
 Phillip P. Keene sem Buzz Watson

Þættir

Heimildir
 

Bandarískir sjónvarpsþættir

en:List of The Closer episodes#Season 5 (2009)
de:Liste der The-Closer-Episoden#Staffel 5
nl:Lijst van afleveringen van The Closer#Seizoen 5
pt:Anexo:Lista de episódios de The Closer#5ª temporada: 2009
ru:Список эпизодов телесериала «Ищейка»#Пятый сезон: 2009
Magnús Ólafsson (prestur í Bjarnanesi)

Magnús Ólafsson (1746 – 14. október 1834) fæddist í Haga á Barðaströnd. Foreldrar hans voru Ólafur Árnason sýslumaður (1707 – 1754) og kona hans, Halldóra Teitsdóttir (1718 – 1800). Magnús var útskrifaður úr Skálholtsskóla 1769. Hann var aðstoðarprestur í Reynisþingum í Mýrdal 1771 – 1773 en sóknarprestur í Berufirði í Suður-Múlasýslu 1773 – 1785 og í Bjarnanesi í  Nesjum í Hornafirði 1785 – 1829. Á árunum 1801 – 1834 bjó hann ekki á prestsetrinu, heldur hjáleigunni Stapa.

Fyrri kona séra Magnúsar var Guðrún Bergsdóttir yngri (1746 – 1786). Af fimm börnum þeirra komust þrjú upp: Bergur, f. 1772, Ingibjörg, f. 1773, Ólafur, f. 1781. Seinni kona séra Magnúsar 1787 var Rannveig Jónsdóttir (1768 – 1845). Af 17 börnum þeirra komust ellefu upp: Jón, f. 1788, Páll, f. 1789, Mensalder Raben, f. 1790, Herdís, f. 1791, Guðrún, f. 1793, Bergur, f. 1797, Þóra, f. 1798, Sigurður, f. 1800, Þorleifur, f. 1802, Matthías, f. 1805, Guðbjörg, f. 1806. Seinni kona séra Magnúsar var bróðurdóttir fyrri konunnar. Fjölmenn ætt er frá prestinum og konum hans.

Í Þjóðskjalasafni eru prestsþjónustubók séra Magnúsar 1784 – 1816 og mörg skjöl með hendi hans.

Heimildir 
 Bjarni Bjarnason: „Nes”, Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu I, bls. 225 og 242, Reykjavík 1971.
 Einar Jónsson: Ættir Austfirðinga, bls. 881, Reykjavík 1953 – 1968.
 Páll Eggert Ólason: Íslenzkar æviskrár III, bls. 448-449, Reykjavík 1950.
 Sveinn Níelsson: Prestatal og prófasta á Íslandi, 2. útgáfa (Hannes Þorsteinsson jók við og Björn Magnússon gaf út), bls. 30, 38 og 50, Reykjavík 1949.

Íslenskir prestar
Menningarsetur múslima á Íslandi

Menningarsetur múslima var skráð trúfélag með 400-500 meðlimi. Söfnuðurinn var annar tveggja sem aðhyllist íslam eða múslimatrú. Söfnuðurinn tók skref að því að búa til menningarmiðstöð múslima. Karim Askari, varaformaður Menningaseturs múslima, var talsmaður fjögurra manna stjórnar sem annaðist framkvæmd á Ýmishúsinu við Skógarhlíð til að gera það hæft sem menningarmistöð fyrir múslima. Stærsti styrktaraðili félagsins voru Al-Risalah-samtökin í Sádí-Arabíu.

Menningarseturs múslíma var stofnað 2009 eftir klofning frá Félagi múslíma þar sem þáverandi formanni þótti trúarhugmyndir þeirra of öfgafullar. Ímman eða trúarleiðtogi félagsins, Ahmad Seddeq, varð mjög umdeildur á Íslandi 2013 eftir viðtal í sjónvarpsþættinum Spegillinn á RÚV þar sem hann viðraði þá skoðun sína að samkynhneigð stuðli að því að börnum sé rænt og þau seld á mörkuðum og að konur þurfi að hylja hár sitt til að koma í veg fyrir framhjáhald.

Félagið var lagt niður árið 2021.

Tengt efni 
 Íslam á Íslandi

Neðanmálsgreinar 

Lagt niður 2021
Trúfélög á Íslandi
Íslam
Birgir Magnússon

Birgir Magnússon (1280 – 1321) var konungur Svíþjóðar frá 1290 til 1318 en þá var honum steypt af stóli. Ríkisstjórnarár hans einkenndust af stöðugri togstreitu og ófriði við yngri bræður hans tvo, Bræðrastríðinu svonefnda.

Birgir var elsti sonur Magnúsar hlöðuláss Birgissonar, sem var konungur Svíþjóðar frá 1275-1290, og Helvig af Holtsetalandi, og hét hann eftir afa sínum, Birgi jarli. Hann var aðeins tíu ára þegar faðir hans lést og hafði Þorgils Knútsson marskálkur forræði yfir Birgi og yngri bræðum hans, Eiríki og Valdimar, sem kallaðir voru einu nafni hertogarnir.

Birgir var krýndur konungur Svíþjóðar í Söderköping 1302 en fljótlega eftir það hófst togstreita milli hans og bræðranna. Hertogarnir viðurkenndu yfirráð bróður síns með samningi 1305 en fljótlega sótti í sama farið og þeir fengu stuðning frá Hákoni hálegg Noregskonungi. Birgir hafði mikinn stuðning af Þorgils Knútssyni en bræðrum hans tókst að baktala Þorgils svo að konungur lét handtaka hann og flytja hann í hlekkjum til Stokkhólms, þar sem hann var hálshöggvinn í febrúar 1306.

Þann 29. september um haustið heimsóttu hertogarnir Birgi konung bróður sinn í konungsgarðinn Hátún. Hann tók vel á móti þeim en um kvöldið handtóku menn hertoganna konung og drottningu, en hirðsveinn nokkur komst undan með Magnús son þeirra og var farið með hann til Danmerkur, í hendur Eiríks menveds konungs, móðurbróður hans. Birgi konungi var haldið föngnum þar til hann hét því árið 1308 að skipta ríkinu með bræðrum sínum. Þessir atburðir kölluðust Hátúnaleikurinn.

Eiríkur hertogi var að reyna að stofna sjálfstætt konungsríki í Hallandi og Bóhúsléni, sem hann hafði fengið sem heimanmund með konu sinni, Ingibjörgu dóttur Hákonar háleggs, en það leist hvorki Dönum né Norðmönnum á og þeir tóku höndum saman gegn Eiríki og fóru í stríð við hann. Eiríkur var snjall herforingi og hafði betur. Í friðarsamningum milli Svíþjóðar, Noregs og Danmerkur var samið um að Birgir yrði konungur að nafninu til en hann þurfti að láta stóra hluta ríkisins í hendur bræðra sinna.

Haustið 1317 bauð Birgir bræðrum sínum til veislu í Nyköping-kastala, gestaboðsins í Nyköping, sem svo hefur verið nefnt. Þegar veislan stóð sem hæst lét hann handtaka bræðurna og varpa þeim í dýflissu kastalans. Þar létust þeir snemma árs 1318 og er ekki ljóst hvort þeir voru myrtir eða urðu hungurmorða. 

Seinna sama ár var Birgir hrakinn í útlegð af stuðningsmönnum hertoganna undir forystu ekkna þeira, Ingibjargar Hákonardóttur ekkju Eiríks og Ingibjargar Eiríksdóttur ekkju Valdimars. Mats Ketilmundsson var ríkisstjóri fyrst í stað en árið 1319 var Magnús, þriggja ára sonur Eiríks og Ingibjargar, sem þá hafði erft norsku krúnuna eftir afa sinn, tekinn til konungs í Svíþjóð einnig og stýrðu móðir hans og Helvig amma hans ríkinu ásamt ríkisráði. 

Birgir flúði til Danmerkur og dó þar 1321. Kona hans var Marta af Danmörku, dóttir Eiríks klippings Danakonungs og systir Eiríks menved og Kristófers 2. Sonur þeirra, Magnús Birgisson, var tekinn af lífi í Stokkhólmi 1320.

Heimildir 
 
 

Svíakonungar
Saga Svíþjóðar
Mýrar (sveit í Hornafirði)

Mýrar eru sveit í  Hornafirði. Austurmörk eru Hornafjarðarfljót, og handan þeirra er sveitin  Nes. Vesturmörk Mýra voru Heinabergsvötn, sem síðar breyttu um farveg, og teljast mörkin nú vera lína úr Hafrafellshálsi, um Hánípu og til sjávar austan Sævarhólalands. Mýrar voru um skeið sérstakt hreppsfélag,  Mýrahreppur. Í Holtum var helsti þingstaður sýslunnar. Prestsetur og sóknarkirkja sveitarinnar var lengst í  Einholti, en kirkjan var 1899 færð að Brunnhól. Helstu vatnsföll á Mýrum eru Hornafjarðarfljót, Djúpá, Hólmsá og Heinabergsvötn. Á fyrri tíð komu stundum mikil hlaup úr Vatnsdal en nú eru þau hætt vegna þess hve jökullinn hefur hopað.

Jarðir í sveitinni

Fjallabæir 
 Haukafell
 Hlíðarberg
 Rauðaberg
 Viðborð
 Viðborðssel

Holtajarðir 
 Hólabrekka
 Holtar
 Holtasel
 Kyljuholt
 Stóraból
 Tjörn

Einholtsjarðir 
 Brunnhóll
 Einholt
 Flaga
 Geirsstaðir
 Hamrar
 Lambleiksstaðir
 Slindurholt
 Árbær

Suður-Mýrar 
 Bakki
 Baldurshagi
 Borg
 Flatey efri
 Flatey syðri
 Heinaberg
 Hólmur
 Nípugarðar
 Oddi
 Skinney (Eskey, Selbakki)

Heimildir 
 Kristján Benediktsson: „Mýrar”, Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu II, Reykjavík 1972.

Austur-Skaftafellssýsla
Eiríkur Magnússon Svíakonungur

Eiríkur Magnússon (1339 – 21. júní 1359) eða Eiríkur 12. var konungur Svíþjóðar og Skáns frá 1357 til dauðadags.

Eiríkur var eldri sonur Magnúsar Eiríkssonar, konungs Svíþjóðar og Noregs, og konu hans Blönku af Namur. Árið 1343 var hann útnefndur ríkisarfi Svíþjóðar en Hákon bróðir hans, sem var ári yngri, varð ríkisarfi Noregs. Hákon ólst að mestu upp í Noregi og tók formlega við konungsvöldum 1355. Eiríkur fékk hins vegar engin völd og ekki einu sinni sæti í sænska ríkisráðinu. Þetta féll honum ekki vel og árið 1356 gerði hann uppreisn gegn föður sínum og varð vel ágengt, svo að Magnús neyddist til að skipta ríkinu með honum. Eiríkur fékk mestalla Suður-Svíþjóð og Finnland.

Árið 1359 sættust þeir feðgar og ákváðu að stýra Svíþjóð saman en fáeinum mánuðum síðar dó Eiríkur úr plágu. Hann hafði gifst Beatrix af Bæjaralandi, dóttur Loðvíks 4., árið 1356. Hún var þunguð þegar Eiríkur dó en lést á jóladag sama ár eftir að hafa alið andvana son. Þær sögur gengu að Blanka, móðir Eiríks, hefði byrlað þeim báðum eitur en nú er talið að þau hafi bæði dáið úr plágu.

Heimildir 
 
 

Svíakonungar
Saga Svíþjóðar
Hvítuklettar

Hvítuklettar í Dover (enska: White Cliffs of Dover) eru klettar sem standa við Ermarsundið og snúa að Frakklandi. Klettarnir eru hluti North Downs-hóla í Suður-Englandi og eru allt að 107 m að hæð. Klettarnir eru úr hvítum kalksteini og svörtum tinnusteini og eru á ströndinni vestan og austan við bæinn Dover í sýslunni Kent, sem er gamall og mikilvægur hafnarbær. 

Í Bretlandi eru klettarnir taldir mjög táknrænir vegna þess að þeir snúa að meginlandi Evrópu þar sem Ermarsundið er þrengst. Þar hafa innrásir verið gerðar og litið er á klettana sem útvörð. Vegna þess að Dover var í alfaraleið til meginlands Evrópu fyrir komu flugvéla voru klettarnir annað hvort það fyrsta eða síðasta sem sást af Englandi þegar farið var til Evrópu eða komið þaðan.

Klettarnir veðrast smám saman og þeir minnka um allt að 1 cm á ári. Stundum hrynja björg úr klettunum í sjó fram, t.d. árið 2001.

Heimildir 
 

Klettar á Englandi
Landafræði Englands
Grannréttindi

Grannréttindi höfundaréttar eru skyld hugverkaréttindi sem ekki er þó fjallað um í Bernarsáttmálanum heldur í öðrum samningum. Algeng skilgreining á grannréttindum er að þau séu réttindi annarra en höfundar í tengslum við höfundarvarið verk, til dæmis framleiðanda, útgefanda, flytjanda o.s.frv., en oft er líka fjallað um önnur réttindi eins og gagnagrunna og samrásir sem grannréttindi. Í sumum löndum (eins og Íslandi) eru grannréttindi hluti af höfundalögum, en í öðrum falla þau undir önnur lög. 

Dæmi um grannréttindi eru réttur listflytjenda, réttindi framleiðenda, réttindi sem varða útvarps- og sjónvarpsútsendingar og gagnagrunna. Stundum er einkaréttur á hönnun samrása líka talinn til grannréttinda. 

Um grannréttindi er fjallað í Rómarsáttmála um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana. 

Hugverkaréttur
Eiríkur Jónsson

Eiríkur Jónsson (18. mars 1822 – 30. apríl 1899) fræðimaður, varaprófastur og ritstjóri í Kaupmannahöfn. Foreldrar hans voru Jón Bergsson (1795 – 1852) og fyrri kona hans, Sigríður Eiríksdóttir eldri (1800-1847). Þau bjuggu í Stórulág í  Nesjum í Hornafirði, en 1828 tók Jón prestsvígslu og fékk Einholt á Mýrum. Eiríkur lauk prófi frá  Bessastaðaskóla 1846, sigldi síðan til Kaupmannahafnar og settist þar að. Hann las guðfræði og síðar málfræði við háskólann en lauk ekki lokaprófi. Hann starfaði sem styrkþegi hjá Árnasafni og varaprófastur á Garði 1873-1899. Hann var ritstjóri Skírnis árin 1863 – 1872, 1875 og 1877 – 1887. Eftir að hann lét af því starfi, sendi hann Ísafold erlendar fréttir. Eiríkur átti þátt í að gefa út Reykjabók og Hauksbók, og á yngri árum starfaði hann við söfnun til fornmálsorðabókarinnar, sem kennd er við Cleasby-Vigfússon. Síðar samdi Eiríkur sjálfur Oldnordisk Ordbog, sem kom út 1863, 856 bls. rit, og inn í eintak Árnasafns í Kaupmannahöfn skráði hann auk heldur margar viðbætur. Eiríkur missti ungur sjón á öðru auga af slysi í smiðju og finnst stundum kallaður Eiríkur eineygði. Hann var hagmæltur. Hann stofnaði 1844 bindindisfélag í Austur-Skaftafellssýslu. Hann gekk 1868 í hjónaband, kona hans Jensine Petrine Jensen (1836 – 1900).

Heimildir 
 Páll Eggert Ólason: Íslenzkar æviskrár I, bls. 412, Reykjavík 1948.

Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Ritstjórar Skírnis