alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Spænski rannsóknarrétturinn

Spænski rannsóknarrétturinn var rannsóknarréttur stofnaður á Spáni árið 1478 af Ferdinand og Ísabellu með leyfi frá Sixtusi 4. páfa til að viðhalda kaþólskum rétttrúnaði í ríkjum þeirra. Hann átti sér rætur í ýmsum rannsóknarréttum sem stofnaðir höfðu verið af kirkjunni á miðöldum til að berjast gegn villutrú. Spænski rannsóknarrétturinn var undir beinni stjórn Spánarkonungs. Hann var ekki formlega lagður niður fyrr en árið 1834. 

Rétturinn hafði aðeins lögsögu yfir kristnu fólki, en þar sem gyðingum og márum var vísað úr landi 1492 og 1502 náði lögsaga réttarins í reynd yfir alla íbúa Spánar. Tilgangurinn með stofnun rannsóknarréttarins var að styrkja konungshjónin í sessi og bæla niður pólitíska andstöðu. Ferdinand beitti Sixtus páfa þrýstingi með því að hóta að draga hersveitir sínar til baka í stríðinu gegn Tyrkjaveldi. Síðar reyndi Sixtus að banna rannsóknarréttinn en neyddist til að draga það til baka. Rannsóknarrétturinn var undir stjórn konungs en fylgdi kirkjurétti sem settur var af Vatíkaninu. 

Á 16. öld fékkst rannsóknarrétturinn aðallega við baráttu gegn villutrú og varð á tímum gagnsiðbótarinnar tæki til að berjast gegn mótmælendum á öllum svæðum undir spænskri stjórn. Refsingar gátu verið allt frá fjársektum til aftöku með brennu. Yfirheyrslur voru nákvæmlega skrásettar og pyntingum var beitt til að knýja fram játningu. Áætlað er að um 2000 manns hafi verið líflátnir í kjölfar dóma rannsóknarréttarins. Rannsóknarrétturinn bar einnig ábyrgð á því að taka saman lista yfir bannaðar bækur og sjá um förgun þeirra. Rannsóknarrétturinn dæmdi fólk einnig fyrir hjátrú, galdra, samkynhneigð og (í upphafi 19. aldar) fyrir aðild að félögum frímúrara.

Saga Spánar
Gagnsiðbótin

sv:Inkvisitionen#Inkvisitionen i Spanien
Wind Point-viti

Wind Point-viti (enska: Wind Point Lighthouse eða Wind Point Light Station) er viti við norðurenda hafnarinnar í Racine við Michigan-vatn í Wisconsin. 

Vitar í Bandaríkjunum
Wisconsin
Michiganvatn

Michiganvatn er eitt af Vötnunum miklu í Norður-Ameríku og það eina af þeim sem er allt innan landamæra Bandaríkjanna. Það er í fylkjunum Wisconsin, Illinois, Indiana og Michigan. Orðið Michigan átti upphaflega aðeins við vatnið sjálft og er talið koma úr máli ojibweindíána þar sem það merkir „stórt vatn“. Tólf milljónir manna búa við vatnið og þar eru meðal annars borgirnar Chicago og Milwaukee.

Vötnin miklu
Illinois
Indiana
Michigan
Wisconsin
Amadou Toumani Touré

Amadou Toumani Touré (4. nóvember 1948 – 10. nóvember 2020) var forseti Malí. Hann leiddi byltingu gegn fyrrum herforingjastjórn landsins undir stjórn Moussa Traoré árið 1991 og lét borgaralegri stjórn eftir völdin ári síðar. Hann vann síðan forsetakosningarnar 2002 og var endurkjörinn 2007. Hann lét af embætti árið 2012.

Tilvísanir

Forsetar Malí
Modibo Sidibé

Modibo Sidibé (f. 7. nóvember 1952) var forsætisráðherra Malí frá september 2007 til apríl 2011. Hann var áður lögregluforingi en var ráðuneytisstjóri undir ýmsum ráðherrum frá 1986 þar til hann varð heilbrigðisráðherra í ríkisstjórn Alpha Oumar Konaré 1993. Hann varð utanríkisráðherra árið 1997 og síðan forsetaritari (með stöðu ráðherra) þegar Amadou Toumani Touré var kjörinn forseti 2002. Touré skipaði hann forsætisráðherra 2007.

Forsætisráðherrar Malí
Senegalfljót

Senegalfljót er 1790km langt fljót í Vestur-Afríku sem myndar landamæri Senegal og Máritaníu. Fljótið hefst við Bafoulabé í Malí þar sem árnar Semefé og Bafing renna saman og rennur út í Atlantshafið við strönd Senegal.

Fljót í Malí
Fljót í Senegal
Fljót í Máritaníu
Mótmæli

Mótmæli er aðferð manna til að lýsa yfir óánægju sinni með stjórnarfar (t.d. ríkisstjórnar eða ríkjablokka), stöðu mála eða tiltekin atburð. Á mótmælum láta mótmælendur skoðanir sínar sjást og heyrast, knýja á um breytingar og reyna að hafa áhrif á almenningsálitið. Mótmæli geta verið friðsamleg, en einnig stympingar við lögreglu, en einnig mjög ofbeldiskennd, jafnvel svo að sumir láta lífið. Sumir sem vilja sýna samstöðu með því sem mótmælt er, gerast stundum and-mótmælendur, og mótmæla þeim sem mótmæla. Ellegar reyna hleypa mótmælafundinum upp til að koma óorði á mótmælendur.

Tengt efni 

 Aðgerðastefna
 Borgaraleg óhlýðni
 Beinar aðgerðir
 Hvítliðar
 Listi yfir mótmæli og óeirðir á Íslandi

Aðgerðastefna
Mótmæli
Ganaveldið

Ganaveldið var konungsríki í Vestur-Afríku þar sem nú eru vesturhluti Malí, suðausturhluti Máritaníu og austurhluti Senegal. Ganaveldið stóð frá því um 750 til 1076. Það blómstraði einkum vegna Saharaverslunarinnar með gull, salt og þræla. Það féll að lokum eftir fimm ára styrjöld við Almoravída frá Marokkó sem ásældust verslunina og blésu því til heilags stríðs gegn Gana. Höfuðborgin, Koumbi Saleh, féll í hendur Abu-Bakr Ibn-Umar árið 1076.

Saga Máritaníu
Saga Malí
Saga Senegal
Fyrrum Afríkuríki
Stofnað 750
Lagt niður 1076
Wind Point

Wind Point er þorp í Racine sýslu í Wisconsin, Bandaríkjunum

Þorp í Wisconsin
Malíveldið

Malíveldið var konungsríki mandinka á bökkum Nígerfljóts í Vestur-Afríku. Það stóð frá um 1235 til um 1610. Ríkið var stofnað af Sundiata Keita. Það varð þekkt um allan heim fyrir ríkidæmi sitt, einkum eftir pílagrímsferð mansans Musa 1. til Mekka árið 1324 sem er sögð hafa valdið almennu verðfalli á gulli. Grunnurinn að auði Malíveldisins var Saharaverslunin með gull, salt og þræla.

Saga Afríku
Fyrrum Afríkuríki
Stofnað 1235
Lagt niður 1610
Franska Súdan

Franska Súdan (franska: Soudan) var frönsk nýlenda í Frönsku Vestur-Afríku sem var til á tveimur aðskildum tímabilum: fyrst frá 1890 til 1899 og síðan frá 1920 til 1960. Nýlendan fékk sjálfstæði og varð ríkið Malí 22. september árið 1960 eftir að hafa um stutt skeið myndað sambandsríki með Senegal.

Franskar nýlendur
Saga Malí
Franska Vestur-Afríka

Franska Vestur-Afríka (franska: Afrique occidentale française, AOF) var sambandsríki átta franskra nýlendna í Vestur-Afríku: Máritaníu, Senegal, Frönsku Súdan (nú Malí), Frönsku Gíneu (nú Gínea), Fílabeinsströndinni, Níger, Efri Volta (nú Búrkína Fasó) og Dahómey (nú Benín). Sambandið var myndað 1895 og var lagt niður eftir þjóðaratkvæðagreiðslu 1958.

Saga Malí
Saga Máritaníu
Saga Senegal
Saga Gíneu
Saga Níger
Saga Fílabeinsstrandarinnar
Saga Búrkína Fasó
Saga Benín
Franskar nýlendur
Fyrrum Afríkuríki
Heilagur andi

Heilagur andi er andi Guðs, eins og segir í biblíunni og hluti heilagrar þrenningar. Hans er fyrst getið í 1. Mósebók 1. kafla og 2. versi. Þar segir að jörðin hafi verið auð og tóm og að andi Guðs hafi svifið yfir vötnunum. 

Andi Guðs kemur síðan til sögunnar mjög reglulega gegnum alla biblíuna. Síðast er hann nefndur í loka kafla biblíunnar eða í Opinberunarbók Jóhannesar 22. kafla og 17. versi þar sem andinn og brúðurin eru að kalla menn og konur til fylgis við Jesú.

Gamla testamentið 

Í gamla Gamla testamentinu kom andi Guðs yfir einn og einn einstakling í einu og þá í einhverjum ákveðnum tilgangi.

Nýja testamentið 

Samkvæmt biblíunni varð María móðir Jesú þunguð af heilögum anda. Engill sagði henni að heilagur andi myndi koma yfir hana og kraftur hins hæsta yfirskyggja hana og þess vegna myndi barnið verða kallað heilagt og vera sonur Guðs.

Þegar Jesús tók skírn, í ánni Jórdan, steig heilagur andi yfir hann í líkamlegri mynd eins og dúfa. Þessum atburði fylgdi einnig rödd af himni.
  
Jesús sagði við lærisveina sína að það væri þeim til góðs að hann færi því þá myndi faðir hans senda þeim andann heilaga. Hann sagði að þeir myndu öðlast kraft er heilagur andi kæmi yfir þá og að þeir myndu verða vottar hans allt til endimarka jarðarinnar.

Hvítasunnudagur 

Fjörutíu dögum eftir upprisu Jesú, eða á hvítasunnudag, varð síðan úthelling heilags anda og rættist þá það sem Jesús hafði talað.

Í Nýja testamentinu kemur fram að eftir að heilögum anda var úthellt á hvítasunnudag hafi hverjum þeim er tók við Jesú staðið til boða að fyllast heilögum anda og að svo muni verða allt til enda veraldar.

Heimild: 
 Biblían

Guðfræði
Kristni
Yayi Boni

Yayi Boni (f. 1952) var forseti Benín frá 2006 til 2016. Hann tók við embætti 6. apríl 2006 eftir að hafa sigrað kosningar í apríl sama ár. Boni er menntaður hagfræðingur og var aðstoðarbankastjóri Seðlabanka Vestur-Afríkuríkja og síðar forstjóri Vesturafríska þróunarbankans. 

Forsetar Benín
Skíðadalur

Skíðadalur er strjálbýll dalur sem skerst inn í fjallendi Tröllaskagans inn af Svarfaðardal við Eyjafjörð. Skíðadalur er í beinu framhaldi af aðaldalnum með stefnu til suðurs en innri hluti Svarfaðardals sveigir mjög til vesturs. Dalirnir klofna um hið svipmikla fjall Stól um 10 km frá sjó. Miklir  og fornir berghlaupshólar sem nefnast Hvarfið liggja í mynni dalsins. Inn frá Skíðadal ganga margir afdalir inn milli hárra og hrikalegra fjalla. Innst í Skíðadal og afdölum hans er Sveinsstaðaafrétt. 
Gljúfurárjökull virðist vera fyrir botni Skíðadals eins og hann blasir við frá Dalvík en Skíðadalur nær lengra vestur inn á hálendið. Jökullinn er um 2 km þar sem hann er breiðastur og myndar hann nokkurs konar þríhyrning sem endar neðst í brattri skriðjökultotu sem nær nokkuð niður fyrir snjólínu, þ.e. 550 m hæð. 

Hæsta fjall við Skíðadal er Dýjafjallshnjúkur og er hann talinn hæsti tindur á fjalllendi því sem er vestan Hörgár- og Öxnadals, 1456 m hár.  Aðrir háir tindar við Skíðadal eru meðal annars Vörðufell (1321 m), Blástakkur (1325 m), Steingrímur (1312 m) og Grjótárdalshnjúkur (1384 m). Gjarnan er talað um Stólinn sem einkennisfjall sveitarinnar. Hæsti hluti Stólsins ber nafnið Kerling (1212 m) og þaðan sést norður í Dumbshaf, til Dalvíkur sem og til allra byggðra býla í sveitinni. 

Ásgrímur Jónsson málaði allmargar stórar landslagsmyndir í Skíðadal á efri árum sínum. Í ævisögunni, sem Tómas Guðmundsson skáld færði í letur, segir Ásgrímur að hann hafi uppgötvað dalinn full seint á starfsævi sinni, en þá var hann 75 ára.  Um þetta segir Ásgrímur:
 "Skíðadalur er einn þeirra staða sem ég mundi hafa kosið að kynnast miklu fyrr, og fegurri dal getur naumast á þessu landi. Ber þar einkum til, að fjöllunum er þar skipað niður af fágætri list, eða þvílíkt sem snillingur hafi verið þar að verki, og á rennur eftir dalnum, sem fellur með sama listrænum hætti inn í landslagið." 

Helstu  bæir í Skíðadal eru:
 Syðra-Hvarf
 Hlíð
 Hnjúkur
 Klængshóll
 Kóngsstaðir
 Þverá
 Másstaðir
 Dæli

Innst í Skíðadal má sjá tóftarbrot allmargra eyðibýla sem voru í byggð á fyrri öldum. Bæir þessir virðast hafa verið í stopulli byggð í aldanna rás en á 19. öld var búið á þeim flestum enda var þá skortur á jarðnæði um land allt. Byggðin lagðist síðan af á fyrri hluta 20. aldar. Nöfn bæanna voru: Holárkot, Gljúfurárkot, Stafn, Sveinsstaðir, Krosshóll og Hverhóll.

Heimildir 

Dalir á Íslandi
Dalvíkurbyggð
Svarfaðardalur
Deilireglur

Deilireglur eru flýti- eða hjálparaðgerðir t.a. kanna hvort tala sé deilanleg með annarri tölu, þannig að leifin verði núll, án þess að framkvæma deilinguna sjálfa. Hér verður einungis tekið fyrir tugakerfi fyrir tölur frá 1 til 15, en allar tölur ganga upp í tölunni núll.

Nota má deilatöflu til að finna deila talna.

Deilanleiki talna

Rök fyrir deilanleika með 2 til 6

2     Hugsum okkur tveggja sæta tölu TE (E fyrir tölustafinn í einingasæti og T fyrir tölustafinn í tugasæti). Þá gildir 10*T + E = 2*5*T + E. Nú er ljóst að 2 gengur upp í fyrri liðinn og því er talan TE aðeins deilanleg með 2 ef 2 gengur upp í E, síðasta tölustafinn.

3     Hugsum okkur tveggja sæta tölu TE. Þá gildir 10*T + E = 9*T + (T + E). Hér er ljóst að 3 gengur upp í fyrri liðinn þ.e. 9*T og því er talan aðeins deilanleg með 3 ef 3 gengur upp í (T +E), sem er þversumma tölunnar TE.
Þetta er hægt að útvíkka fyrir stærri tölur. t.d. fjagra tölustafa tölur ÞHTE (Þ = tölustafur í þúsundasæti, H = tölustafur í hundraðasæti, og T = tölustafur í tugasæti, E = einingasæti). Við fáum þá: 1000*Þ + 100*H + 10*T + E = (999*Þ + 99*H + 9*T) + (Þ + H + T + E).
Talan 3 gengur upp í fyrri svigann þ.e. (999*Þ + 99*H + 9*T) og þar sem (Þ + H + T + E) er þversumman þá gengur talan 3 aðeins upp í töluna ef hún gengur upp í þversummuna.

4     Hugsum okkur fjagrastafa töluna ÞHTE. Þá gildir:
1000*Þ + 100*H + 10*T + E = (4*250*Þ + 4*25*H) + (10*T + E). 
Nú gengur 4 upp í fyrri svigann, þ.e. (4*250*Þ + 4*25*H), því þarf 4 að ganga upp í seinni svigann, þ.e. (10*T + E) sem er talan TE til að ganga upp í töluna ÞHTE.

5     Hugsum okkur tveggja stafa tölu TE, þá gildir 10*T + E = 5*2*T + E. Þar sem 5 gengur upp í fyrri liðinn, þá þarf 5 að ganga upp í seinni liðinn, E, sem þýðir að E verður að vera annað hvort 0 eða 5 til að  talan 5 gangi upp í töluna TE.

6     Þar sem 2 og 3 eru frumþættir tölunnar 6, þá eru allar tölur sem hafa þessa frumþætti deilanlegar með 6.

Tengt efni 
Deilireglur á enska Wikipedia
Divisibility of Numbers e. John Holder á ensku

Heimildir
 John Holder, Divisibility of Numbers, sótt 15.2.2008 á vefslóðina http://en.wikipedia.org/wiki/Divisibility_rule
 Wikipedia, Divisibility rule, sótt 15.2.2008 á vefslóðina http://en.wikipedia.org/wiki/Divisibility_rule

Algebra
Talnafræði
Stofnenska

Stofnenska (enska: Basic English) er einfaldað form enskrar tungu. Stofnenskan inniheldur aðeins um 850 orð og útskýrir hugtök meira og minna með skilgreiningum, þ.e. notast við einföld orð til að útskýra flókna hluti. Stofnenska var hugverk Charles Kay Ogden. Orðið Basic í Basic English er skammstöfun og stendur fyrir British American Scientific International Commercial (Bresk-, amerísk-, vísindaleg-, alþjóða-, verslunar-)-enska.

Tenglar 
 Stofnenskan enn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1933

Enska
Hanna Birna Kristjánsdóttir

Hanna Birna Kristjánsdóttir (f. 12. október 1966) er fyrrum innanríkisráðherra, varaformaður Sjálfstæðisflokksins og borgarstjóri í Reykjavík.

Æska og einkalíf 
Hanna Birna er fædd og uppalin í Hafnarfirði. Foreldrar hennar eru Kristján Ármannsson járnsmiður (f. 1944) og Aðalheiður Jóhanna Björnsdóttir móttökuritari (f. 1945). Maki Hönnu Birnu er Viljálmur Jens Árnason heimspekingur og eiga þau tvær dætur.

Menntun og starfsferill 
Hanna Birna lauk verslunarskólaprófi frá Verslunarskóla Íslands árið 1984 og stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík 1986. Hún lauk prófi í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands 1991 og M.Sc. prófi í alþjóðlegum og evrópskum stjórnmálum frá Háskólanum í Edinborg 1993.

Hanna Birna var starfsmaður Öryggismálanefndar 1990-1991, deildarsérfræðingur í menntamálaráðuneytinu 1994-1995 og framkvæmdastjóri þingflokks sjálfstæðismanna 1995-1999. Á árunum 1999-2006 var Hanna Birna aðstoðarframkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins.

Hanna Birna var borgarfulltrúi í Reykjavík á árunum 2002-2013 og oddviti Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórn 2008-2013. Hún var forseti borgarstjórnar á árunum 2006-2008.

Hanna Birna var kjörin borgarstjóri 21. ágúst 2008 og tók við embættinu af Ólafi Friðriki Magnússyni. Hún lét af embætti að loknum kosningunum 2010 þegar Besti flokkurinn og Samfylkingin mynduðu meirihluta og Jón Gnarr varð borgarstjóri.

Hanna Birna var kjörin forseti borgarstjórnar í júní 2010 með 15 samhljóða atkvæðum. Með því var tryggt sögulegt samstarf minnihlutans við meirihluta borgarstjórnar. Samstarfið stóð í tíu mánuði, en Hanna Birna sagði af sér forsetaembættinu í apríl 2011 vegna málefnaágreinings við meirihlutann.

Árið 2011 bauð hún sig fram til formanns Sjálfstæðisflokksins gegn Bjarna Benediktssyni en tapaði. Hún gaf kost á sér í fyrsta sæti í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík fyrir Alþingiskosningarnar 2013 og sigraði með miklum yfirburðum og leiddi lista flokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður og varð 1. þingmaður kjördæmsins að kosningum loknum. Á landsfundi Sjálfstæðisflokksins 2013 var hún kjörin varaformaður með 95% atkvæða.

Hanna Birna tók við embætti innanríkisráðherra 23. maí 2013 en sagði af sér 21. nóvember 2014 eftir hið svokallaða lekamál.

Hanna Birna ákvað að gefa ekki kost á sér í Alþingiskosningunum 2016.

Eftir að Hanna Birna sagði skilið við stjórnmálin hefur hún m.a. verið ráðgjafi á aðalskrifstofu UN Women í New York, verið formaður framkvæmdastjórnar Women Political Leaders (WPL) og verið í forsvari fyrir alþjóðlega ráðstefnu kvenleiðtoga sem haldin hefur verið í Hörpu.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Lekamálið

 Hanna Birna Kristjánsdóttir; æviágrip; grein af Alþingi.is

Alþingismenn
Borgarstjórar Reykjavíkur
Íslenskir stjórnmálafræðingar
Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
Fulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Íslenskar stjórnmálakonur
Innanríkisráðherrar Íslands

Varaformenn Sjálfstæðisflokksins
Stúdentar úr Kvennaskólanum í Reykjavík
Íslenskar konur
Samoki

Samoki í stærðfræði er tvinntala, , sem vensluð er ákveðinni tvinntölu, z á þann hátt að þverhlutinn er neikvæður þverhluti hinnar tvinntölunnar, en raunhlutinn er sá sami.

Skilgreining
Tvinntala:
 

þar sem  og  eru rauntölur, en i er þvertala og samoki hennar:

Reiknireglur
 

 

 

   ef  er ekki núll

  ef og aðeins ef  er rauntala

  fyrir heiltölu  

 

 

  ef  er ekki núll.

Tvinnfallagreining

ru:Комплексное сопряжение
Sigfús Daðason

Sigfús Daðason (20. maí 1928 – 12. desember 1996) var íslenskt ljóðskáld.

Sigfús lauk námi við Menntaskólann í Reykjavík árið 1951, sama ár og fyrsta ljóðabók hans kom út, Ljóð. Hann hélt til Parísar, þar sem hann lagði stund á latínu og bókmenntafræði og lauk þar námi árið 1959. Hann var meðritstjóri Tímarits Máls og menningar frá árinu 1962-76 og framkvæmdastjóri bókaútgáfu Máls og menningar frá 1971-76. Þá starfrækti hann eigið forlag, Ljóðhús. Hann kenndi við Háskóla Íslands. Sigfús lést á Landspítalanum 12. desember árið 1996.

Verk 
 Ljóð  (1951)
 Hendur og orð (1959)
 Fáein ljóð (1977)
 Útlínur bak við minnið (1987)
 Maðurinn og skáldið (1987) - bók um Stein Steinarr
 Province í endursýn (1992)
 Og hugleiða steina (1997)
 Ljóð  1947 - 1996 (2008)

Tenglar 

 Glatkistan - tónlistartengd umfjöllun

Íslensk skáld
Norðurland eystra

Norðurland eystra er hérað sem nær yfir austurhluta Norðurlands. Það var upphaflega skilgreint sem eitt af átta kjördæmum Íslands árið 1959 og náði yfir Eyjafjarðarsýslu, Suður-Þingeyjarsýslu og Norður-Þingeyjarsýslu ásamt með kaupstöðunum Akureyri, Ólafsfirði, Dalvík og Húsavík. Sjá grein um Norðurlandskjördæmi eystra varðandi úrslit alþingiskosninga í kjördæminu. Með breyttri kjördæmaskipan sem fyrst var kosið eftir 2003 var Norðurlandskjördæmi eystra sameinað Austurlandskjördæmi til að mynda Norðausturkjördæmi.

1992 var Héraðsdómur Norðurlands eystra stofnaður með aðsetur á Akureyri.

Norðurland eystra er eitt af átta héruðum sem Hagstofa Íslands notar við framsetningu á ýmsum talnagögnum, t.d. um íbúafjölda. Árið 2007 var héraðið stækkað bæði til austurs og vesturs eftir sameiningu sveitarfélaga yfir mörk þess. Siglufjörður sameinaðist Ólafsfirði og sameinað sveitarfélag þeirra, Fjallabyggð, telst nú til Norðurlands eystra. Sömu sögu er að segja af Þórshafnarhreppi og Skeggjastaðahreppi sem sameinuðust í Langanesbyggð.

1. desember 2007 bjuggu 28.797 á Norðurlandi eystra, þar af 17.073 á Akureyri. Aðrir stærri bæir eru Húsavík, Dalvík Siglufjörður og Ólafsfjörður.

Landshlutar Íslands
Skáldgáfa

Skáldgáfa er skynbragð og geta rithöfunda til að koma anda sínum áfram, þ.e.a.s. að kveikja úr skáldskap sínum líf í huga lesenda (eða njótenda) og sem hrærir við þeim með þeim hætti sem efni stóðu til. Skáldagáfa á bæði við um bundið mál eða óbundið (þ.e.a.s. tungumálið, hvernig sem það er notað). Skiptar skoðanir eru um hvað skáldagáfan sé. Aldous Huxley hélt því t.d. fram að skáldagáfan fælist í getu höfundarins til að skrifa milli lína.

Tenglar 
 Hvað er skáldgáfa; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1970

Skáldskapur
Raðhverfa

Raðhverfa (eða anagram) er umröðun orðs, nafns eða setningar þannig að efniviðurinn fái nýja merkingu. Íslenska orðið gaman getur með raðhverfingu orðið sögnin að magna. Raðhverfing er ekki mikið stunduð á íslensku, en er vinsæl íþrótt í sumum tungumálum. 

Orðið anagram er komið af nýgríska orðinu αναγραμμαμτισμος anagrammatismos, sem er komið af sögninni αναγραμμαμτιζειν anagrammatizein, þ.e. „að umraða orðum í nýtt orð“. Íslenska orðið raðhverfa er hugsað á sama hátt. Stöfunum er raðað upp á nýtt og hverfast þannig í nýtt orð. 

Að vissu leyti mætti segja að orðið rass sé nokkurskonar raðhverfa. Upphaflega orðið yfir bakhlutann í íslensku var ars, (sbr. í ensku: arse), en til að „fela“ orðið eða mýkja, þá var stöfunum umraðað og farið að segja rass. Þetta er þó að vissu leyti sambland raðhverfu og veigrunar. 

Orðaleikir
Málfræði
Meðlag

Meðlag (eða barnsmeðlag og í eldra lagamáli forlagseyrir) er framfærslustyrkur með barni og kemur til vegna þess að foreldrar eru ekki í sambúð, og er greiddur af því foreldri sem ekki er með barnið (eða börnin) á sinni framfærslu. Meðlag er oftast greitt af föður til móður. Ríkissjóður ábyrgist meðlagsgreiðslur, en innheimtir þær af meðlagsgreiðanda.

Orðalag 
Hér áður fyrr var talað um skot, en það var til forna framlag foreldris til barns eftir skilnað foreldranna. Enn er talað um að gefa með barni.  Meðlag er stundum í gamni kallað folatollur eða leikutollur.

Limra um meðlagsgreiðslur 
Magnús Óskarsson samdi einu sinni limru sem er nokkuð kerskin, eins og limrur oftast eru, og leikur sér þar með kjörorð lögreglunnar, sem í íslenskum heimildum er þekkt úr Njáls sögu með viðbótinni. Limran er þannig:
Menn, sem að meyjum hyggja
mest þegar fer að skyggja
og hafa þann metnað
að hindra ekki getnað,
meðlögum land vort byggja.

Tilvísanir

Tenglar 
 Um meðlagsgreiðslur; af vef Sýslumanna

Sifjaréttur
Fjölskylda

da:Børnebidrag
fi:Elatusapu
fr:Pension alimentaire
he:מזונות
it:Alimenti (diritto)
nl:Alimentatie
pl:Alimenty
sr:Алиментација
uk:Аліменти
Rafsvörunarstuðull

Rafsvörunarstuðull er stuðull táknaður með ε, sem er hlutfallið milli rafsviðanna E og D, þ.e. D =  ε E. Rafsvörunarstuðull fyrir lofttæmi er táknaður með ε0. Kemur við sögu í jöfnum Maxwells.

Skilgreining
 8,8541878176 × 10−12 F/m,
þar sem
 er ljóshraði og
 er segulsvörunarstuðull 
í lofttæmi.

Rafsegulfræði

eo:Elektra konstanto
it:Costante dielettrica
lt:Dielektrinė skvarba
Segulsvörunarstuðull

Segulsvörunarstuðull er stuðull, táknaður með μ, sem er hlutfall milli segulsviðanna H og B, þ.a. B = μ H. Segulsvörunarstuðull lofttæmis er táknaður með μ0. Kemur við sögu í jöfnum Maxwells.

Skilgreining 
μ0 = 4π×10−7 N·A−2.

Rafsvörunarstuðull lofttæmis, ε0 er skilgreindur út frá segulsvörunarstuðli og ljóshraða.

Rafsegulfræði
Jónas Jónasson

Jónas Jónasson (fæddur 3. maí 1931 í Reykjavík; dáinn 22. nóvember 2011 í Reykjavík) var tónlistarmaður, kennari, sjónvarpsmaður, fréttaþulur hjá RÚV og leikritshöfundur. Jónas lést af völdum krabbameins.

Verðlaun
1974 - Barnabókaverðlaun fræðsluráðs Reykjavíkur fyrir Polli, ég og allir hinir

Ítarefni
Lífsháskinn, Svanhildur Konráðsdóttir. Reykjavík. Forlagið, 1991. 228 s. : myndir
Brú milli heima, Ævar R. Kvaran. Morgunn; tímarit um andleg mál 1973;54:74-78
Glerhúsið, Silja Aðalsteinsdóttir. Tímarit Máls og menningar 1979;40(3):365-367

Heimildir 

Fólk fætt í Reykjavík