alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Holger Rosenkrantz

Holger Rosenkrantz, Holgeir Rósinkrans (d. í febrúar 1658) var danskur sjóliðsforingi sem var hirðstjóri á Íslandi 1620 til 1633. 

Rosenkrantz var frá Ørup á Skáni. Hann gekk ungur í danska sjóherinn og varð kapteinn árið 1610. Árið 1616 stýrði hann flaggskipinu í leiðangri Jørgen Daa gegn sjóræningjum á Eystrasalti. Hann var gerður hirðstjóri á Íslandi 1620. Hann var áfram í sjóhernum og stýrði meðal annars skipinu Justitia í orrustunni við Hamborgara 1630, sem háð var á Saxelfi. en var þó oft á Íslandi. Hann var á Bessastöðum þegar Tyrkjaránið var framið árið 1627 og hlaut nokkurt ámæli fyrir aðgerðarleysi þegar annað skip ræningjanna strandaði á skeri og fannst ýmsum að hann hefði þá átt að neyta færis og ráðast að þeim á meðan þeir fluttu varning og fanga yfir í hitt skipið. Rosenkrantz var þó ekki með öllu aðgerðarlaus og lét gera virki á Bessastöðum til að verjast ræningjunum og safnaði liði. „En hófuðsmaður með sínum þénurum og mörgum Islenzkum í stórum látúnssöðlum á landi riðu til umsjónar og aðgætni með löngum stöngum, svo sem hertygjað fólki væri að sjá, þá sólin á söðulbryggjurnar skein,“ segir Jón Ólafsson Indíafari í ævisögu sinni en hann var þá í þjónustu höfuðsmanns

Árið 1633 lét hann af hirðstjórn á Íslandi en fékk Gotland í staðinn og hætti þá í sjóhernum. 1645 misstu Danir Gotland í friðarsamningum við Svía og fékk hann þá Stafangurslén í Noregi og hélt því til 1648. Þá flutti hann til Frøllinge á Hallandi, sem hann hafði fengið með konu sinni, Vibeke Thott, og átti þar heima síðustu tíu árin. Hann var einn af fulltrúum skánska aðalsins á stéttaþingi í Kaupmannahöfn 1650.

Heimildir 
   Dansk biografisk Lexikon.

Hirðstjórar á Íslandi
Pros Mund

Pros Mund, Pros Mundt (um 1589 – 13. október 1644) var danskur aðalsmaður, sonur Niels Sørensen Mund, sem líklega var frá Mecklenburg, og Inger Prosdatter frá Eiðangri á Þelamörk í Noregi. Kona hans hét Edel Urne og eignuðust þau soninn Johan Mund.

Pros Mund tók þátt í sjóorrustunni við Hamborg 1630 til að reka Hansasambandið frá Lukkuborg. Hann var hirðstjóri á Íslandi 1633-1644. Hann varð varaaðmíráll í Torstensonófriðnum árið 1644 og barðist við Lister Dyb og Kolberger Heide þar sem Danir unnu frægan sigur. Hann fór með sautján skip gegn sameinuðum flota Svía og Hollendinga við Láland 13. október 1644 og missti þar fjórtán skip og týndi lífinu.

Hirðstjórar á Íslandi
Danskt aðalsfólk
Enevold Kruse

Enevold Kruse (d. 1626) var danskur aðalsmaður og hirðstjóri á Íslandi frá 1601 til 1606.

Hann var yfirliðþjálfi hjá Kristjáni IV og féll í orrustunni við Lutter am Barenberg 27. ágúst árið 1626.

Kruse, Enevold
Danskt aðalsfólk
Ármann Jakobsson

Ármann Jakobsson (f. 18. júlí 1970) er prófessor í íslensku og rithöfundur. 

Hann útskrifaðist frá Menntaskólanum við Sund árið 1990, lauk svo BA-prófi frá Háskóla Íslands 1993 og MA-prófi 1996. Lauk svo doktorsprófi frá HÍ 2003. Frá því í júlí 2011 hefur hann gegnt stöðu prófessors við íslensku-og menningardeild Háskóla Íslands. Systir hans er Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.

Á menntaskólaárum sínum komst hann ásamt tvíburabróður sínum Sverri þrisvar í úrslit í Gettu betur og sigraði í þeirri keppni 1990. Árið 1989 var hann í ræðuliði skólans sem sigraði í Morfís-ræðukeppninni. Árið 2001 var Ármann dómari í Gettu betur.

Ármann hefur sent frá sér nokkrar bækur m.a, skáldsögur, barnabækur og fræðibækur.

Ármann hefur sérhæft sig í miðaldabókmenntum og ásamt fræðiskrifum og fræðistörfum var hann kennari við Menntaskólann í Reykjavík 2002-2008. Um vorið 2011 kom út í ritröðinni Íslenzk fornrit hjá Hinu íslenska fornritafélagi konungasagnaritið Morkinskinna í tveimur bindum en Ármann sá um útgáfuna ásamt Þórði Inga Guðjónssyni.

Skáldsögur 

 2008 - Fréttir frá mínu landi. Óspakmæli og örsögur 
 2008 - Vonarstræti
 2011 - Glæsir
 2017 - Brotamynd
 2018 - Útlagamorðin
 2019 - Urðarköttur
 2020 - Tíbrá

Barnabækur 

 2014 - Síðasti galdrameistarinn
 2019 - Bölvun múmíunnar

Fræðibækur 

 1997 - Í leit að konungi: Konungsmynd íslenskra konungasagna 
 2002 - Staður í nýjum heimi: Konungasagan Morkinskinna 
 2003 - Tolkien og hringurinn
 2009 - Illa fenginn mjöður: Lesið í miðaldatexta 
 2009 - Bókmenntir í nýju landi: Íslensk bókmenntasaga frá landnámi til siðaskipta

 2013 - Icelandic Literature of Vikings: An Introduction 
 2014 - Íslendingaþættir: Saga hugmyndar
 2017 - The Troll Inside you: Paranormal Activity in the Medieval North.

Íslenskufræðingar
Íslenskir þjóðfræðingar
Prófessorar við Háskóla Íslands
Íslenskir rithöfundar
Íslenskir kennarar
Sigurvegarar í Gettu betur
Stúdentar úr Menntaskólanum við Sund
Hornvík

Hornvík er íslensk vík á Hornströndum sem liggur á milli Hælavíkurbjargs og Hornbjargs. Áður voru þar 3 bæir, Horn (í eyði 1946), Höfn (í eyði 1944)  og Rekavík bak Höfn (í eyði 1944).

Síðustu ábúendur í Hornvík
 Á Horni bjuggu síðast Stígur Haraldsson og Kristinn Plató Grímsson, þeir fluttu þaðan 1946.
 Í Höfn  bjó síðast Sumarliði Betúelsson en á undan honum faðir hans Betúel Betúelsson. Sumarliði flutti frá Höfn 1944.
 Í Rekavík bak Höfn bjó síðast Sigurður Hjálmarsson, hann flutti þaðan 1944.

Hjónin Jón Þorkell Sigmundsson og Hulda Margrét Eggertsdóttir bjuggu á Horni 1951-1952.

Landlýsing
Austan víkurinnar rís Hornbjarg en að vestan Hælavíkurbjarg en þessi tvö björg eru ásamt Látrabjargi stærstu fuglabjörg á Íslandi. Milli Hælavikurbjargs og Rekavíkur er Hvannadalur og Rekavíkurfjall. Upp af Rekavík er Atlaskarð en um það liggur gönguleið yfir í Hælavík og Hlöðuvík. Milli Rekavíkur og Hafnar er fjallið Darri með Einbúa. Út í Rekavík gengur Tröllkambur. 

Í sunnaverðri víkinni eru Hafnarskarð, en þar liggur gönguleið í Veiðileysufjörð, Tindaskörð, Ranglaskarð, um það er farið í Lónafjörð, og Breiðaskarð við Snók. Að austanverðu eru Kýrskarð, um það er farið í Látravík, Hestskarð og Almenningaskarð, en þar einnig gönguleið í Látravík. 

Norður af Almenningaskarði Innstidalur og upp af honum eru Harviðrisgjá, Eilífstindur og Kálfatindur. Vestan við Kálfatinda er Miðdalur og upp frá honum eru Jörundur, Svaðaskarð og Miðfell. Vestan við Miðfell er Ystidalur og frá honum gengur Horn. 

Í víkina falla margar ár og lækir en þessar eru helstar talið frá Höfn: Víðirsá, Torfdalsá, Selá, Gljúfurá, Kýrá og Drífandi eða Bunulækur. Árnar sameinast í eitt vatnsfall á láglendinu og heitir það Hafnarós.

Við Höfn í Hornvík er nú þjónustuhús landvarðar á Hornströndum.

Tenglar 
 Hornvík á NAT 
 Hornstrandir
 Ferð í Hornvík Skutull, 7. Tölublað (24.12.1964), Blaðsíða 10

Heimildir

Hornstrandir
Hirðstjóri

Hirðstjóri, merkismaður, höfuðsmaður (einkum eftir miðja 16. öld) (da: lensmand, befalingsmand) var titill umboðsmanns konungs á Íslandi frá Gamla sáttmála til ársins 1683 þegar landinu var skipaður stiftamtmaður. Hirðstjóri tók landið að léni og greiddi fyrir ákveðna upphæð fram til loka 14. aldar þegar þeir fengu ákveðinn hluta konungstekna af landinu. 

Til að byrja með var hirðstjóri fremstur umboðsmanna eða hirðar konungs (þ.e. sýslumanna) og sá sem varðveitti innsigli hans (sbr. merkismaður). Oftast var einn hirðstjóri skipaður fyrir allt landið, en líka stundum tveir; norðan og vestan og sunnan og austan. Eitt skipti (1357) voru fjórir hirðstjórar skipaðir; einn fyrir hvern fjórðung.

Hlutverk 
Hlutverk hirðstjóra var að hafa eftirlit með sýslumönnum, lesa konungsbréf á Alþingi þar sem hann sat í öndvegi, annast landvarnir, hafa eftirlit með verslun, nefna dóma í stærri málum, staðfesta dóma Lögréttu sem höfðu lagagildi, veita sýslur, skattheimta og hafa umsjón með eignum konungs. Þegar yfirdómur var stofnaður 1593 var það hlutverk hirðstjóra að nefna 24 menn í hann.

Saga embættisins 
Fyrstu hirðstjórar á Íslandi voru höfðingjarnir Ormur Ormsson og Hrafn Oddsson. Sá síðasti var Henrik Bjelke, ríkisaðmíráll. Eftir lát hans var embættið lagt niður.

Til að byrja með var embættið veitt til þriggja ára. Íslendingar gerðu kröfu um að hirðstjóri væri íslenskur og samþykktur af Lögréttu og var því yfirleitt fylgt fram á miðja 15. öld. Íslenskir hirðstjórar sátu á heimili sínu, en erlendir á Bessastöðum. Á 14. öld fóru hirðstjórar oft með sýsluvöld.

Á 16. og 17. öld var hirðstjóri venjulega sjóliðsforingi eða aðmíráll í danska flotanum (sbr. höfuðsmaður), án fastrar búsetu á Íslandi. Í fjarveru þeirra var hlutverkinu sinnt af fógeta.

Tengt efni 
 Listi yfir hirðstjóra á Íslandi

Saga Íslands

fr:Seigneurie#Le seigneur
Fógeti

Fógeti (fóviti, fóveti) var titill umboðsmanns hirðstjóra á Íslandi. Eftir að hirðstjórar urðu erlendir sjóliðsforingjar, voru þeir oft langdvölum frá landinu og sinnti fógeti þá skyldum þeirra. Stundum voru sýslumenn nefndir fógetar á 16. öld. Orðið er leitt af latínu -advocatus. Í þýsku datt -ad burt og -v varð -f.

Saga Íslands
Fjármálaráðherra

Fjármálaráðherra er sá ráðherra í ríkisstjórn sem hefur fjármál ríkisins á sinni könnu. Valdsvið embættisins er mismunandi eftir löndum en felur oft í sér að hafa umsjón með gerð fjárlaga og leggja á, breyta eða afnema skatta.

Tengt efni 
 Fjármálaráðherrar á Íslandi

Tenglar 
Reglugerð um Stjórnarráð Íslands - 5 gr. verksvið fjármálaráðuneytis

Ráðherraembætti

pl:Ministerstwo Finansów
Utanríkisráðherrar á Íslandi

Utanríkisráðherrar á Íslandi er æðsti yfirmaður Utanríkisráðuneyti Íslands.

Ráðherrar sem fóru með utanríkismál í fyrri ríkisstjórnum 
 Jón Magnússon, Heimastjórnarflokkurinn (1918-1922)
 Sigurður Eggerz, Sjálfstæðisflokkurinn eldri (1922-1924)
 Jón Magnússon, Íhaldsflokkurinn (1924-1926)
 Jón Þorláksson, Íhaldsflokkurinn (1927)
 Tryggvi Þórhallsson, Framsóknarflokkurinn (1927-1932)
 Ásgeir Ásgeirsson, Framsóknarflokkurinn (1932-1934)
 Haraldur Guðmundsson, Alþýðuflokkurinn (1934-1938)
 Hermann Jónasson, Framsóknarflokkurinn (1938-1939)
 Stefán Jóhann Stefánsson, Alþýðuflokkurinn (1939-1941)

Utanríkisráðherrar á Íslandi 

 
Íslensk stjórnmál
Listar tengdir íslenskum stjórnmálum
Ráðherraembætti Íslands
Listi yfir lögsögumenn á Íslandi

Listi yfir alla Lögsögumenn á Íslandi, eða frá 930-1271:

10. öld 

 Úlfljótur u.þ.b (927-929)
 Hrafn Hængsson u.þ.b (930-949)
 Þórarinn Ragabróðir Óleifsson u.þ.b (950-969)
 Þorkell máni Þorsteinsson (970-984)
 Þorgeir Ljósvetningagoði Þorkelsson (985-1001)

11. öld 
 Grímur Svertingsson frá Mosfelli (1002-1003)
 Skafti Þóroddsson (1004-1030)
 Steinn Þorgestsson (1031-1033)
 Þorkell Tjörvason (1034-1053)
 Gellir Bölverksson (1054-1062)
 Gunnar hinn spaki Þorgrímsson (1063-1065)
 Kolbeinn Flosason (1066-1071)
 Gellir Bölverksson (1072-1074)
 Gunnar hinn spaki Þorgrímsson (1075)
 Sighvatur Surtsson (1076-1083)
 Markús Skeggjason (1084-1107)

12. öld 
 Úlfhéðinn Gunnarsson (1108-1116)
 Bergþór Hrafnsson (1117-1122)
 Guðmundur Þorgeirsson (1123-1134)
 Hrafn Úlfhéðinsson (1135-1138)
 Finnur Hallsson (1139-1145)
 Gunnar Úlfhéðinsson (1146-1155)
 Snorri Húnbogason (1156-1170)
 Styrkár Oddason (1171-1180)
 Gissur Hallsson (1181-1202)

13. öld 
 Hallur Gissurarson (1203-1209)
 Styrmir Kárason hinn fróði (1210-1214)
 Snorri Sturluson (1215-1218)
 Teitur Þorvaldsson (1219-1221)
 Snorri Sturluson (1222-1231)
 Styrmir Kárason hinn fróði (1232-1235)
 Teitur Þorvaldsson (1236-1247)
 Ólafur Þórðarson hvítaskáld (1248-1250)
 Sturla Þórðarson (1251)
 Ólafur Þórðarson hvítaskáld (1252)
 Teitur Einarsson (1253-1258)
 Ketill Þorláksson (1259-1262)
 Þorleifur hreimur Ketilsson (1263-1266)
 Jón Einarsson gelgja (1267)
 Þorleifur hreimur Ketilsson (1268)
 Jón Einarsson gelgja (1269-1270)
 Þorleifur hreimur Ketilsson (1271)

Listar tengdir sögu Íslands
Lögsögumenn
Saga Íslands
Stiftamtmenn á Íslandi

Stiftamtmenn á Íslandi 1684-1872:

 Ulrik Christian Gyldenløve (1684-1719)
 Peter Raben (1719-1727)
 Christian Gyldencrone (1728-1730)
 Henrik Ochsen (1730-1750)
 Otto von Rantzau (1750-1768)
 Christian von Proeck (1768-1769)
 Lauritz Andreas Thodal (1770-1785)
 Hans Christoph Diederich Victor von Levetzow (1785-1789)
 Ólafur Stefánsson (1790-1806)
 Frederik Christopher Trampe (1806-1810)
 Ísleifur Einarsson, Johan Carl Thuerecht von Castenschiold, Rasmus Frydensberg og Stefán Þórarinsson (1810-1813)
 Johan Carl Thuerecht von Castenschiold (1813-1819)
 Ehrenreich Christopher Ludvig Moltke (1819-1823)
 Peter Fjeldsted Hoppe (1824-1829)
 Lorentz Angel Krieger (1829-1836)
 Carl Emil Bardenfleth (1837-1841)
 Torkil Abraham Hoppe (1841-1847)
 Matthias Hans Rosenørn (1847-1849)
 Jørgen Ditlev Trampe (1850-1860)
 Þórður Jónassen (1860-1865)
 Hilmar Finsen (1865-1872)

Heimildir 
 Íslenska alfræðiorðabókin, 3. bindi, ritstjórar Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir, Bókaútgáfan Örn og Örlygur, án útgst., 1990.

Listar tengdir sögu Íslands
Saga Íslands
1622

Árið 1622 (MDCXXII í rómverskum tölum) var 22. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 1. janúar - Þessi dagur verður fyrsti dagur ársins í kjölfar tilskipunar Gregoríusar páfa frá árinu áður.
 8. febrúar - Jakob 1. leysti breska þingið upp.
 22. mars - Blóðbaðið í Jamestown: Alkonkvínar drápu 347 enska landnema í Jamestown í Virginíu (þriðjung allra íbúa nýlendunnar) og brenndu bæinn Henricus til grunna.
 13.-14. júní - Ensk og Hollensk skip sigruðu Portúgali við strendur Mósambík.

Ódagsettir atburðir 
 Abbas mikli náði eyjunni Hormús í Hormússundi af Portúgölum og hrakti þá þar með úr Persaflóa með hjálp Englendinga.

Fædd 
 15. janúar - Molière, franskt leikskáld (d. 1673).
 31. október - Pierre Paul Puget, franskur listamaður (d. 1694).
 8. nóvember - Karl 10. Gústaf, konungur Svíþjóðar (d. 1660).

Dáin 
 23. janúar - William Baffin, enskur landkönnuður (f. 1584).
 20. maí - Ósman 2. Tyrkjasoldán (f. 1604).

1622
1621-1630
1623

Árið 1623 (MDCXXIII í rómverskum tölum) var 23. ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 25. febrúar - Maximilían hertogi af Bæjaralandi var skipaður einvaldur í Pfalz.
 29. apríl - Ellefu hollensk skip lögðu úr höfn og hugðust ná völdum í Perú.
 Júní - Sigurður Jónsson, nýr prestur á Helgafelli í Helgafellssveit brenndi fornar bækur og skjöl Helgafellsklausturs.
 1. júlí - Regensen („Garður“) í Kaupmannahöfn var vígður.
 6. ágúst - Maffeo Barberini var kjörinn Úrbanus 8. páfi.

Ódagsettir atburðir 
 Síðasta hestavíg eða hestaat á Íslandi haldið í Fnjóskadal.
 Múrað 4. varð Tyrkjasoldán.
 Safavídaríkið náði Bagdad frá Tyrkjum.
 Enski skipstjórinn Thomas Warner kom til Sankti Kristófer og Nevis sem markar upphaf landnáms Englendinga þar.
 Fjórir skipstapar urðu á Suðurnesjum. Þar drukknuðu samtals fjörutíu manns.
 Fyrsta nýlenda Englendinga í New Hampshire, Portsmouth, var stofnuð.
 Wilhelm Schickard fann upp reiknivél sem hann kallaði „reikniklukku“.

Fædd 
 19. júní - Blaise Pascal, franskur stærðfræðingur, eðlisfræðingur og heimspekingur (d. 1662).

Ódagsett 
 Margaret Cavendish, enskur heimspekingur, rithöfundur og leikskáld (d. 1673).

Dáin 
 4. júlí - William Byrd, enskt tónskáld (fæddur 1540).
 8. júlí - Gregoríus 15. páfi (fæddur 1554).
 9. nóvember - William Camden, enskur sagnaritari (fæddur 1551).

1623
1621-1630
1676

Árið 1676 (MDCLXXVI í rómverskum tölum) var 76. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 29. janúar - Fjodor 3. varð Rússakeisari.
 17. júlí - Eiturmálið komst í hámæli í Frakklandi þegar Marie-Madeleine-Marguerite d'Aubray var tekin af lífi fyrir að hafa myrt föður sinn og bræður með eitri.
 21. september - Benedetto Odescalchi varð Innósentíus 11. páfi.
 Desember - Ole Rømer, sýndi fram á að ljóshraði er endanlegur.

Ódagsettir atburðir 
 Ritið Mono-syllaba Is-landica â Jona Rvgman Collecta eftir Jónas Rugman kom út í Uppsölum.

Fædd 
 27. mars - Frans 2. Rákóczi, Transylvaníufursti (d. 1735).
 23. apríl - Friðrik 1. Svíakonungur (d. 1751).
 26. ágúst - Robert Walpole, breskur stjórnmálamaður (d. 1745).

Dáin 
 14. janúar - Francesco Cavalli, ítalskt tónskáld (f. 1602).
 29. janúar - Alexis 1. Rússakeisari (f. 1629).
 5. júlí - Carl Gustaf Wrangel, sænskur marskálkur (f. 1613).
 22. júlí - Klemens 10. páfi (f. 1590).

Opinberar aftökur 
 Galdramál: Jón Pálsson frá Kaldrananesi dæmdur til húðláts og að níu galdrablöð sem hann átti væru brennd fyrir nösum hans.
 Árni Jónsson, 39 ára, hengdur í Borgarfjarðarsýslu, fyrir þjófnað.

Tilvísanir 

1676
1671-1680
1686

Árið 1686 (MDCLXXXVI í rómverskum tölum) var 86. ár 17. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 8. janúar - Á Suðurnesjum snjóaði svo mjög á tveimur dögum að tók meðalmanni í mitti, segir í Kjósarannál. 
 22. júlí - New York-borg og Albany fengu borgarréttindi.
 2. september - Heilaga bandalagið hrakti her Tyrkjaveldis frá Buda sem varð upphafið á endalokum tyrkneskra yfirráða í Ungverjalandi.
 2. september - Nýr kirkjuréttur var samþykktur í Svíþjóð þar sem meðal annars var kveðið á um að allir íbúar landsins skyldu skírðir til kristinnar trúar.

Ódagsettir atburðir 
 Kristján 5. settist um Hamborg en þurfti frá að hverfa þar sem borgin fékk liðsstyrk frá þýsku furstunum.
 Ágsborgarbandalagið var stofnað.
 Rússland, Brandenborg, Saxland og Bæjaraland gerðust aðilar að Heilaga bandalaginu gegn Tyrkjaveldi.
 Dómur gekk um hafnarbætur á Rifi á Snæfellsnesi, en ekkert var aðhafst í málinu.
 Fyrsta Jarðabókin var gefin út á Íslandi.
 Jón Hreggviðsson kom til landsins aftur með konunglegt verndarbréf og leyfi til að skjóta máli sínu til hæstaréttar.
 Konungsbréf var gefið út í Danmörku um að ekki mætti taka neinn af lífi fyrir galdur fyrr en hæstiréttur Danmerkur hefði rannsakað málið og dæmt það.
 Kóngsbænadagur var fyrirskipaður af konungi fjórði föstudagur eftir páska. Bænadagurinn var afnuminn á Íslandi 1893.

Fædd 
 31. janúar - Hans Egede, danskur trúboði (d. 1758).
 24. maí - Gabriel Fahrenheit, þýskur læknir og uppfinningamaður (d. 1736).

Dáin 
 11. maí - Otto von Guericke, þýskur vísindamaður (f. 1602).
 11. nóvember - Loðvík 2. Condé, franskur hershöfðingi (f. 1621).
 5. desember - Niels Stensen, danskur vísindamaður (f. 1638).

1686
1681-1690

Opinberar aftökur 

 Jón Þorláksson, bóndi á Barðanesi, Norðurfirði, hálshogginn á Alþingi fyrir þriðja hórdómsbrot og dulsmál.

Tilvísanir
1696

Árið 1696 (MDCXCVI í rómverskum tölum) var 96. ár 17. aldar. Það var hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu eða miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 8. febrúar - Óveður gerði á norður- og vesturlandi og urðu fimmtán manns úti. Frá þessu segir í Hestsannál.
 8. febrúar - Pétur mikli varð einn keisari Rússlands við lát hálfbróður síns, Ívans 5..
 28. mars - Konungur lagði þá kvöð á Íslendinga að senda skyldi þrjá menn úr hverri sýslu, þrjátíu alls, til að þjóna í flota eða landher Danaveldis.
 9. október - Alþingisbókin, fyrsta íslenska tímaritið, var prentuð í Skálholti af Jóni Snorrasyni.
 Desember - Thomas Aikenhead, skoskur háskólanemi, var ákærður fyrir guðlast.

Ódagsettir atburðir 
 Fyrsta bókin um diffurreikning, Analyse des infiniment petits pour l'intelligence des lignes courbes, eftir Guillaume de l'Hôpital kom út.
 Botníska verslunarbannið gekk aftur í gildi í Svíþjóð.

Fædd 
 5. janúar - Giuseppe Galli-Bibiena, ítalskur arkitekt (d. 1757).

Dáin 
 8. febrúar - Ívan 5. Rússakeisari (f. 1666).
 4. júní - Gísli Magnússon (Vísi-Gísli), sýslumaður í Rangárvallasýslu (f. 1621).
 17. júní - Jóhann 3. Sobieski, konungur Póllands og stórfursti í Litháen (f. 1629).
 9. október - Einar Þorsteinsson biskup á Hólum (f. 1633).
 21. nóvember - Otto von Guericke, þýskur uppfinningamaður (f. 1602).
 Jón Magnússon þumlungur, prestur á Eyri í Skutulsfirði (f. 1610).

1696
1694

Árið 1694 (MDCXCIV í rómverskum tölum) var 94. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 6. febrúar - Palmares-byggðinni í Brasilíu var eytt af Portúgölsku stórskotaliði.
 27. júlí - Englandsbanki var stofnaður til að afla lánsfjár fyrir stríðsreksturinn gegn Frökkum.
 5. september - Meira en helmingur af borginni Warwick á Englandi eyddist í eldi.

Ódagsettir atburðir 
 Sumarið - Franskt herskip rændi tvær enskar duggur í höfninni á Vatneyri (Patreksfirði).

Fædd 
 4. júní - François Quesnay, franskur hagfræðingur (d. 1774).
 8. ágúst - Francis Hutcheson, skosk-írskur heimspekingur (d. 1746).
 21. nóvember - François-Marie Arouet, betur þekktur sem franski heimspekingurinn Voltaire, (d. 1778).

Dáin 
 25. apríl - Magnús Jónsson, lögmaður (f. 1642).
 10. júní - Kristín Gísladóttir, biskupsfrú á Hólum, kona Þorláks Skúlasonar (f. 1610).
 8. ágúst - Antoine Arnauld, franskur guðfræðingur, heimspekingur og stærðfræðingur (f. 1612).
 28. nóvember - Matsuo Bashō, japanskt skáld (f. 1644).
 29. nóvember - Marcello Malpighi, ítalskur læknir (f. 1628).
 2. desember - Pierre Paul Puget, franskur listamaður (f. 1622).
 28. desember - María 2. Englandsdrottning lést úr bólusótt (f. 1662).

1694
1691-1700
1644

Árið 1644 (MDCXLIV í rómverskum tölum) var 44. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 26. janúar - Þingherinn sigraði konungssinna í orrustunni við Nantwich.
 14. mars - Roger Williams fékk konungsleyfi fyrir Rhode Island-nýlendunni.
 25. apríl - Uppreisn Li Zicheng rændi Beijing sem leiddi til sjálfsmorðs síðasta Mingkeisarains Chongzhen.
 3. júní - Li Zicheng lýsti sjálfan sig keisara Kína.
 6. júní - Mansjútímabilið hófst í Kína þegar Mansjúríumenn hertóku Peking.
 2. júlí - Stærsta orrusta ensku borgarastyrjaldarinnar, orrustan við Marston Moor, átti sér stað.
 15. september - Innósentíus 10. tók við sem páfi eftir lát Úrbanusar 8..
 Nóvember - Svíar unnu sigur á keisarahernum í orrustunni við Jüterbog.
 9. desember - Kristín Svíadrottning varð lögráða.

Ódagsettir atburðir 
 Heimspekiritið Lögmál heimspekinnar eftir René Descartes kom út.
 Hallgrímur Pétursson varð prestur á Hvalsnesi.
 Þorláksbiblía var prentuð á Hólum.
 Mislingar bárust til landsins með komu danska kaupskipins til Eyrarbakka og urðu mannskæð sótt.

Fædd 
 28. september - Ole Rømer, danskur stjörnufræðingur (d. 1710).
 14. október - William Penn, enskur kvekari og stofnandi Pennsylvaníu (d. 1718).

Ódagsett 
 Antonio Stradivari, ítalskur fiðlusmiður (d. 1737).
 Matsuo Bashō, japanskt skáld (d. 1694).

Dáin 
 25. apríl - Chongzen, keisari í Kína (f. 1611).
 29. júlí - Úrbanus 8. páfi (f. 1568).
 7. september - Guido Bentivoglio, ítalskur stjórnmálamaður (f. 1579).
 13. október - Pros Mund, danskur sjóliðsforingi og hirðstjóri á Íslandi (f. 1589).

1641-1650
1644
1681

Árið 1681 (MDCLXXXI í rómverskum tölum) var 81. ár 17. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 14. mars - Karl 2. Englandskonungur gaf William Penn konungsbréf fyrir því landsvæði sem síðar varð Pennsylvanía.
 Júlí - Galdramál: Ari Pálsson hreppstjóri úr Barðastrandarsýslu var brenndur á Alþingi fyrir galdur.
 12. ágúst - Âhom-konungurinn Gadadhar Singha varð Supaatphaa konungur.
 Desember - Wu Shifan leiðtogi uppreisnarmanna gegn Kingveldinu framdi sjálfsmorð í Júnnanhéraði sem batt enda á lénsherrauppreisnina.
 Desember - Útilegumaðurinn Loftur Sigurðsson var handsamaður í Vatnaflóa á leið sinni í Surtshelli.

Ódagsettir atburðir 
 Síðasti dúdúfuglinn var drepinn á Máritíus.
 Frakkar innlimuðu Strassborg.

Fædd 
 14. mars - Georg Philipp Telemann, þýskt tónskáld (d. 1767).
 ágúst - Vitus Bering, danskur landkönnuður (d. 1741)

Dáin 
 9. júní - William Lilly, enskur stjörnufræðingur (f. 1602).
 14. júní - Eggert Björnsson, sýslumaður í Vestur-Barðastrandarsýslu (f. 1612).
 1. júlí - Oliver Plunkett, írskur dýrlingur (f. 1629).

1681
1681-1690

Opinberar aftökur 

 Loftur Sigurðsson hálshogginn á Berufjarðarþingi, Strandasýslu, fyrir „útileguþjófnað“.
 Ari Pálsson, hreppstjóri, tekinn af lífi með brennu, á Alþingi, fyrir galdra.
 Þorgeir Ingjaldsson frá Breiðabólsstað hálshogginn á Alþingi fyrir hórdóm, er hann, kvæntur sjálfur, hljópst á brott með Þuríði Jónsdóttur, giftri konu.
 Þorkell Sigurðsson hengdur á Alþingi fyrir þjófnað.

Tilvísanir