alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Frídagur verslunarmanna

Frídagur verslunarmanna er haldinn fyrsta mánudag í ágúst ár hvert og ber því ekki alltaf upp á sama degi mánaðarins. Upphaflega var frídegi verslunarmanna komið á af Verzlunarmannafélagi Reykjavíkur og hann ætlaður starfsfólki verslana að danskri fyrirmynd en þá var ekki gert ráð fyrir neinu sérstöku orlofi starfsfólks.

Upphafið
Fyrst var haldið upp á frídag verslunarmanna í Reykjavík fimmtudaginn 13. september árið 1894. Var það eftir að kaupmenn allra stærri verslana í Reykjavík buðust til að gefa starfsmönnum sínum sérstakan frídag til að skemmta sér. Sá Verzlunarmannafélag Reykjavíkur um skemmtidagskrá þann dag sem það og gerði lengst framan af.

Ári seinna var haldið upp á daginn um miðjan ágúst og þriðja árið undir lok ágúst. Eftir það var haldið upp á daginn í byrjun ágúst uns árið 1931 að hann var ferstur sem fyrsti mánudagurinn í ágústmánuði og hefur verið svo síðan.

Verslunarmannahelgin
Þar sem frídagur verslunarmanna fellur á mánudag eftir helgi verður til löng þriggja daga helgi á þeim tíma sumars sem búast má við sem bestu veðri og sú helgi kölluð Verslunarmannahelgin eftir frídegi verslunarmanna. Mikinn hluta 20. aldar varð þessi helgi því að einni mestu ferðahelgi ársins og ýmsar hátíðardagskrár víða um land voru felldar saman við hana. Einna þektust þeirra er þjóðhátíðin í Vestmannaeyjum. Svipað upphaf sumarfría er til víða um heim og er arfur frá þeim tíma þegar allt verkafólk í einu landi tók orlof á nánast sama tíma.

Lögbundin sem almennur frídagur
Þessi þróun gerði það smám saman að verkum að frídagur verslunarmanna breyttist úr því að vera frídagur einnar starfsstéttar yfir í að vera almennur frídagur, en það var gert um miðja 20. öld að hann var lögfestur sem almennur frídagur.

Tilvísanir

Tenglar
 Um frídag verslunarmanna á vef VR

Dagatal
Stéttarfélög
Íslenskir hátíðisdagar
Lögbundnir frídagar á Íslandi
Starir

Starir (fræðiheiti: Carex) eru ættkvísl hálfgrasa sem telur 1100 til 2000 tegundir.

Flestar starir finnast í votlendi þar sem þær verða ríkjandi gróður.

Nokkrar tegundir stara
Nokkrar tegundir stara sem finnast á Íslandi:
Kristín og Helgi - Á suðrænni strönd

Á suðrænni strönd  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Á plötunni flytja Kristín Á. Ólafsdóttir og Helgi Einarsson tólf þjóðleg lög.

Lagalisti
Á suðrænni strönd - Lag - texti: Brasílskt Þjóðlag - Jónas Friðrik 
Fölnuð rós - Lag - texti: Helgi Einarsson - Jónas Friðrik
Híf-opp og höldum af stað - Lag - texti: Mexíkanskt þjóðlag - Jónas Friðrik 
Okkar verk - Lag - texti: Helgi  Einarsson - Jónas Friðrik
Ekki eins og við - Lag - texti: F.  Simon - Jónas Friðrik
Ungur baráttumaður  - Lag - texti: J. M. McGuinn - Jónas Friðrik
Lestin - Lag - texti: Rússneskt þjóðlag - Jón Helgason
Gömul vísa um vorið - Lag - texti: Hörður Torfason - Steinn Steinarr
Einbýlishúsið - Lag - texti: Helgi Einarsson
Land regnbogans - Lag - texti: Donovan - Nína Björk Árnadóttir
Ég leitaði vinar - Lag - texti: Carter - Kristján V. Ingólfsson
Lúlla-lei  -  Lag - texti: Helgi  Einarsson

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971
Savanna tríóið - more folksongs from Iceland

Savanna tríóið - more folksongs from Iceland  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Plötuumslag gerði Björn Björnsson.

Lagalisti
Þorraþræll - Lag - texti: Íslenskt þjóðlag - Kristján Jónsson
Jarðarfarardagur - Lag - texti: Þórir Baldursson - Sigurður Þórarinsson
Sumri hallar - Lag - texti: Íslenskt þjóðlag og þjóðvísa 
Eiríkur formaður - Lag - texti: Þórir Baldursson - Grímur Thomsen
Sofðu unga ástin mín - Lag - texti: Íslenskt þjóðlag leikið á langspil
Búðarvísur - Lag - texti: Emil Thoroddsen - Jón Thoroddsen
Góða veislu gjöra skal - Lag - texti: Íslenskt þjóðlag og þjóðvísa
Brúðarskórnir - Lag - texti: Þórir Baldursson - Davíð Stefánsson 
Það á að gefa börnum brauð - Lag - texti: Jórunn Viðar - Þjóðvísa
Á Dökkumiðum - Lag - texti: Þórir Baldursson - Davíð Stefánsson
Karl og kerling - Lag - texti: Íslenskt þjóðlag og þjóðvísa
Hvurnin ætlarðu að fæða mig? -  Lag - texti: Þórir Baldursson — Þjóðvísa

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971
Grasbálkur

Grasbálkur (fræðiheiti: Poales) er ættbálkur einkímblöðunga sem inniheldur meðal annars grös, starir og ananas.

Ættir 
Samkvæmt APG II-kerfinu:
 Anarthriaceae
 Ananasætt (Bromeliaceae)
 Centrolepidaceae
 Stararætt (Cyperaceae)
 Ecdeiocoleaceae
 Eriocaulaceae
 Flagellariaceae
 Hydatellaceae
 Joinvilleaceae
 Sefætt (Juncaceae)
 Mayacaceae
 Grasaætt (Poaceae)
 Rapateaceae
 Restionaceae
 Brúsakollsætt (Sparganiaceae)
 Thurniaceae
 Lókeflisætt (Typhaceae)
 Xyridaceae 

Þessi bálkur var ekki til í Cronquist-kerfinu heldur voru nokkrar af þessum ættum taldar sem sérstakir ættbálkar.
Stóll

Sjá greinina stóll sem er um fjallið.

Stóll eða setgagn er húsgagn til að sitja á. Hann er með fætur, setu, bak og arma (sem einnig nefnast (arm)bríkur eða stólbrúður). Í fornu máli var stóll nefndur sitill eða sjötull. Stóll án arma og baks, nefnist kollur. Sitji eitthver á stól er talað um að hann sitji.

Stólar í farartækjum og samkomusölum, þ.m.t. í kvikmyndahúsum og á Alþingi, nefnast sæti. Hásæti er tignarheiti á sæti konungs eða annars þjóðhöfðingja.

Framleiðsla 
Stólar eru framleiddir í stólagerðaverksmiðju og fara í gegnum þungar prófannir áður en það má setjast á honum. Við gæðamat á stólum er helst litið til burðarþol hans sem og hversu vel hann dúar. Burðarþol stóla ræðst mest af lögum stóls, fjölda fóta undir stólnum og úr hverju hann er framleiddur. Garðstóll úr blasti væri helst ætlaður mannveru í kjörþyngd á meðan stólar úr sterkari efnum eins og tré eða stáli gæti borið offitusjúkling.

Ýmsar tegundir stóla 
 Adirondack er amerískur garðstóll með bríkum úr tré eða öðru hörðu efni.
 armstóll er stóll með bríkum til að hvíla handleggina á. Einnig nefndur bríkastóll eða brúðarstóll. 
 drumbstóll er stóll gerður úr einum viðarbút.	
 hnallur er óvandað trésæti, stólkollur. Einnig nefndur hnakkur. 
 hægindastóll er bólstraður, djúpur stóll til að halla sér aftur á bak í. Einnig nefndur reiðustóll, hvílstóll eða lenustóll (en það síðasttalda er gömul dönsk sletta). 
 kjaftastóll er garðstóll, stóll sem auðveldlega má spenna sundur og leggja saman (dúkur þanninn á grind).
 skrúfstóll er stóll sem hækka má og lækka setuna á með því að snúa henni. Oft notaður við píanó og þá stundum nefndur píanókollur.
 stólkollur er lítill, baklaus stóll. Einnig nefndur kollur, knakkur eða setuhnakkur.
 tröppustóll er stóll með tröppum, oft innfellanlegum undir stólinn sjálfan. 
 Blaststóll er stóll sem oft má finna úti í görðum en eru regnvarnir sökum þess að stólinn er búinn til úr blastefni.

 
Húsgögn
Stararætt

Stararætt (fræðiheiti: Cyperaceae) er ætt jurta sem á yfirborðinu líkjast grösum eða sefi. Margar tegundir af þessari ætt vaxa í votlendi þótt það sé ekki algilt.

Ættkvíslir 
 Becca
 Blysmus
 Bolboschoenus
 Starir (Carex)
 Cladium
 Cyperus
 Desmoschoenus
 Skúfgras (Eleocharis)
 Eleogiton
 Elyna
 Fífur (Eriophorum)
 Fimbristylis
 Fuirena
 Isolepis
 Kobresia
 Lepidosperma
 Lipocarpha
 Pycreus   
 Rhynchospora
 Schoenoplectus
 Schoenus
 Scirpoides
 Scirpus
 Trichophorum
Þrjú á palli - Ljóð Jónasar Árnasonar við erlend þjóðlög

Ljóð Jónasar Árnasonar við erlend þjóðlög  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Ljósmyndir og útlit plötuumslags Björn Björnsson. Þrjú á palli eru Troels Bendtsen, Edda Þórarinsdóttir og Halldór Kristinsson. Auk þeirra leikur Ríkharður Örn Pálsson á bassa.

Lagalisti
Þjóðsaga - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Þegar sérðu bylgjur brotna - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Óður til hreystinnar - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason 
Hin svarta Satans hjörð - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Hinn sigurglaði sveinn - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Klara Klara - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Lífið er lotterí - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason  
Efemía - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Mjöll á furugrein - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Dirrindí - Lag - texti: Írskt þjóðlag — Maron Vilhjálmsson
Gvendur í Bakkabót - Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason
Þorrablót -  Lag - texti: Erlent þjóðlag - Jónas Árnason

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971
Iceland (kvikmynd)

Iceland er bandarísk kvikmynd frá árinu 1942 sem gerist á Íslandi en var þó alfarið tekin upp í Bandaríkjunum.

Tenglar
 Þegar sármóðguð íslensk stjórnvöld báðu Bandaríkin að endurnefna kvikmynd um Ísland

Bandarískar kvikmyndir
Skjaldarmerki Íslands

Skjaldarmerki lýðveldisins Íslands, eftir 1944, er silfurlitaður kross á himinbláum skildi, með eldrauðum krossi varpað inn í silfurkrossinn. Skjaldarmerkið prýða hinir fjóru landvættir Íslands, einn fyrir hvern landsfjórðung: griðungur (Vesturland), gammur (Norðurland), dreki (Austurland) og bergrisi (Suðurland). Þeir standa á helluhrauni. Höfundur skjaldarmerkisins var Tryggvi Magnússon. 

Hinn 12. febrúar 1919 var tekið upp merki, þar sem fáni Íslands er markaður á skjöld. Konungsúrskurðurinn um skjaldarmerkið hljóðar þannig: „Skjaldarmerki Íslands skal vera krýndur skjöldur og á hann markaður fáni Íslands. Skjaldberar eru hinar alkunnu fjórar landvættir, þannig: dreki, gammur, uxi og risi." Þetta var skjaldarmerki konungsríkisins Íslands, 1918–1944.

Á fyrri öldum var skjaldarmerki Íslands lengi saltfiskur á rauðum skildi.

Áhugavert efni 
 Öðrum en íslenskum stjórnvöldum er óheimilt að nota merkið til auðkenningar. Þrátt fyrir þetta hafa bolir og peysur sem bera það verið seldir á Íslandi í nokkur ár.

Heimildir 
Saga skjaldarmerkisins – Stjórnarráðið

Sjá einnig 
 Íslenski fáninn
 Landvættir

Tenglar 
 Landvættir Íslands; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979

Ísland
Þjóðartákn Íslands
Stefán Jónsson (1905 - 1966)

Þessi grein fjallar um rithöfundinn Stefán Jónsson. Til er aðgreiningarsíða um aðra sem heita Stefán Jónsson.
Stefán Jónsson (fæddur árið 1905, látinn árið 1966.) var rithöfundur og kennari og er líklegast hvað þekktastur fyrir kvæði sín og sögur, ætluð börnum og unglingum, og má þar helst nefna Guttavísur og Hjaltabækurnar þrjár, Sagan hans Hjalta litla, Mamma skilur allt og Hjalti kemur heim.

Verk
Guttavísur eða Sagan af Gutta litla, sem flestir Íslendingar kannast við, kom fyrst út árið 1938 í hefti ásamt nokkrum öðrum kvæðum en áður hafði Stefán sent frá sér smásöguna Konan á klettinum og hlotið fyrir hana fyrstu verðlaun í smásagnakeppni Eimreiðarinnar árið 1933.  Hann hlaut sömu verðlaun árið 1940 fyrir smásöguna Kvöld eitt í september.  Af öðrum verkum Stefáns má nefna smásagnasafnið Við morgunsól (1966), skáldsögurnar Vinir vorsins (1941) og Óli frá Skuld (1957) og myndskreytta barnakvæðið En hvað það var skrýtið (1949). Stefán skrifaði tvær skáldsögur fyrir fullorðna, Sendibréf frá Sandströnd (1960) og Vegurinn að brúnni (1962).

Verk Stefáns eru talin njóta mikillar sérstöðu innan bókmennta fyrir börn og unglinga og fullorðnir kunna ekki síður að meta þau. Þótt hann hafi skrifað barna- og unglingasögur notaðist hann alltaf við eðlislægt raunsæi sitt.  Á sínum tíma sætti Stefán þó nokkurri gagnrýni þar sem persónur hans þóttu ekki alltaf vera gott fordæmi eða hegða sér á hátt sem þótti til eftirbreytni og fyrirmyndar.  Stefán náði hins vegar að snerta mannlegar hliðar lesenda sinna og hélt því ætíð fram og skrifaði ósjaldan í formála bóka sinna að honum þætti varasamt þegar barnasögur væru hreinn barnaskapur. Hann leitaðist við að segja börnum sögur sem gerðu þau að þenkjandi manneskjum og að sama skapi höfða til barnsins í þeim fullorðnu.

Stefán var giftur Önnu Aradóttur.

Kvæðið- En hvað það var skrýtið - er eftir Pál J. Árdal (1955)- en - En hvað það var skrítið - eftir Stefán Jónsson (1949)

Útgefin verk Stefáns Jónssonar 

Skáldsögur

 Vinir vorsins (1941)
 Skóladagar (1942)
 Björt eru bernskuárin (1948)
 Sagan hans Hjalta litla (1948)
 Margt getur skemmtilegt skeð (1949)
 Mamma skilur allt (1950)
 Hjalti kemur heim (1951)
 Fólkið á Steinshóli (1954)
 Hanna Dóra (1956)
 Óli frá Skuld (1957)
 Sendibréf frá Sandströnd (1960)
 Börn eru besta fólk (1961)
 Vegurinn að brúnni (1962)
 Sumar í Sóltúni (1963)
 Vetur í Vindheimum (1964)

Smásögur

 Konan á klettinum (1936)
 Á förnum vegi (1941)
 Raddir úr hópnum (1945)
 Barnabókin (1946)
 Dísa frænka og feðgarnir á Völlum (1952)
 Hlustað á vindinn (1955)
 Þegar skáldin deyja (1958)
 Við morgunsól (1966)

Ljóð

 Sagan af Gutta litla og sjö önnur ljóð (1938)
 Hjónin á Hofi (1940)
 Það er gaman að syngja (1942)
 Lítil bók um dýrin (1947)
 En hvað það var skrítið (1949)
 Stafabók barnanna (1949)
 Aravísur og ýmsar fleiri (1957)

Leikrit

 Grámann í Garðshorni (1946)
 Verkfallið (1946)
 Gestirnir (1946)

Íslenskir rithöfundar

Tenglar 

 Umfjöllun um Stefán Jónsson á Glatkistunni
Þórir Baldursson leikur vinsæl íslensk lög

Þórir Baldursson leikur vinsæl íslensk lög  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Þórir Baldursson, sem hefur útsett allar lagasyrpurnar, leikur á hammond-orgel (og lítið eitt á harmoniku) en með honum eru nokkrir kunnir sœnskir hljómlistarmenn. Bernt Rosengren leikur á altó-saxó-fón, tenór-sax og flautu. Leif Bengtsen á trompet, Dave Maytan á bassa-básúnu, Flemming Jörgensen á trommur, Lennart Nyhlén á gítar og Hjörleifur Björnsson á bassa (en Hjörleifur er íslenzkur hljómlistamaður, sem starfað hefur í Svíþjóð í tœpan áratug). Hljóðritun fór fram í STEREO í fullkomnasta stúdíói Stokkhólmsborgar, AB Europafilm undir stjórn (pro-ducer)  Þóris  Baldurssonar, en tœknimenn voru Gert Palmcrantz og Lars Rosin. Forsíðumynd á  umslagi tók Bengt H. Malmqvist.

Lagalisti
Blítt og létt - Lag - Oddgeir Kristjánsson 
Selja litla - Lag - Jón Jónson frá Hvanná 
Viltu með mér vaka í nótt - Lag - Henni Rasmus
Söngur jólasveinanna - Lag - Jón Múli Árnason
Bláu augun þín - Lag - Gunnar Þórðarson
Hún er svo sæt - Lag - Þorvaldur Halldórsson
Þú og ég - Lag - Gunnar Þórðarson
Ship-o-hoj - Lag - Oddgeir Kristjánsson
Vertu sæl mey - Lag - Ási í Bæ
Þórður sjóari -  Lag - Ágúst Pétursson
Ljósbrá -  Lag - Eiríkur Bjarnason frá Bóli
Sveitin milli sanda -  Lag - Magnús Blöndal Jóhannsson
Ást í meinum -  Lag - Þórir Baldursson
Gvendur á eyrinni -  Lag - Rúnar Gunnarsson
Laus og liðugur -  Lag - Jónatan Ólafsson
Fyrsti kossinn -  Lag - Gunnar Þórðarson
Brúnaljósin brúnu -  Lag - Jenni Jóns
Mikið var gaman að því -  Lag - Steingrímur Sigfússon
Játning -  Lag - Sigfús Halldórsson
Við bjóðum góða nótt -  Lag - Bjarni Böðvarson
Sjómannavalsinn -  Lag - Svavar Benediktsson
Síldarvalsinn -  Lag - Steingrímur Sigfússon
Síldarstúlkan -  Lag - Árni Björnsson
Landleguvalsinn -  Lag - Jónatan Ólafsson
Ágústnótt -  Lag - Oddgeir Kristjánsson
Bjartar vonir vakna -  Lag - Oddgeir Kristjánsson
Við eigum samleið -  Lag - Sigfús Halldórsson

Textabrot af bakhlið plötuumslags 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1970
Jón Þórarinsson

Jón Þórarinsson (13. september 1917 – 12. febrúar 2012) var íslenskt tónskáld og tónlistarkennari. Jón stundaði tónlistarnám við Tónlistarskólann í Reykjavík og hjá Paul Hindemith við Yale háskólann og sótti eitt sumarnámskeið við Julliardskólann.   Jón var yfirkennari 1947 til 1968 við Tónlistarskólann í Reykjavík, yfirmaður lista- og skemmtideildar Sjónvarpsins frá 1968 til 1979, auk fjölmargra annara vekefna á sviði tónlistar. Jón hefur aðallega samið kammer- og söngverk, en meðal þekktra sönglaga eru Fuglinn í fjörunni og Íslenskt vögguljóð á Hörpu. Jón samdi einnig hljómsveitar-/kórverkið Völuspá.

Jón vann í í mörg ár við að safna heimildum og skrifa um tónlistarsögu Íslands en Njáll Sigurðsson tók við þessari vinnu þegar heilsu hans fór hrakandi. Bókin Íslensk tónlistarsaga 1000-1800 var gefin út af Tónlistarsafni Íslands eftir andlát hans í 50 eintökum og rafrænt.

Tilvísanir 

Íslensk tónskáld
Iceland (verslunarkeðja)

Iceland Foods Ltd er bresk verslunarkeðja sem sérhæfir sig í frosnum matvælum. Hún var að stærstum hluta í eigu Landsbankans og Íslandsbanka en var seld eftir efnahagshrunið. Hún rekur sex verslanir á Íslandi.

Tenglar 
 Heimasíða
 Grunur um risavaxna fléttu; grein af rúv.is 25. okt. 2010

Heimildir 

Breskar verslunarkeðjur
Breskar matvöruverslanir‎
Ragnar Bjarnason - Ragnar Bjarnason

Ragnar Bjarnason  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1969. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Útsetningar allar gerði Jón Sigurðsson og stjórnar hann fimmtán hljóðfœraleikurum, sem koma við sögu í undirleik. Ljósmynd á framhlið tók  Kristján Magnússon.

Lagalisti
Ég bið þig forláts - Lag - texti: J.  South — Iðunn  Steinsdóttir 
Það er af og frá - Lag - texti: Wayne/ Manzanero — Iðunn Steinsdóttir
Oft er flagð undir fögru skinni - Lag - texti: H. Howord/B. Owens — Iðunn  Steinsdóttir 
Vina, kom heim - Lag - texti: Jim Webb — Iðunn Steinsdóttir
Fljúgðu þröstur - Lag - texti: G. Vlclellan — Iðunn Steinsdóttir
Forboðin ást - Lag - texti: Parker/Lanjean — Áslaug  Ólafsdóttir
Fiðrildi ástarinnar - Lag - texti: Lind — Iðunn Steinsdóttir
Ekkert í heiminum (Úr söngleiknum  ,,Eg vil, ég vil") - Lag - texti: T. Jones/H. Schmidt — Iðunn  Steinsdórtir
Vertu bara kaldur og klár - Lag - texti: J. DeShonnon  — Jónas  Friðrik
Minningar - Lag - texti: B. Strange/S. Dovies — Iðunn Steinsdóttir
Þrjú létt högg - Lag - texti: Levine/ R. Brown — Jónas  Friðrik
Barn -  Lag - texti: Ragnar Bjarnason — Steinn  Steinarr

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971
Boðháttur

Boðháttur  er einn af mörgum háttum sagna sem gefur til kynna skipun, bann eða boð.

Í íslensku 
Í íslensku er boðhátturinn alltaf í annarri persónu og stendur alltaf fremst í setningu. Tvær leiðir eru til að mynda boðhátt í íslensku: stýfður boðháttur og viðskeyttur boðháttur.

Stýfður boðháttur 
Fyrsta leiðin er að finna stofn sagnorða (sem er gert með því að taka nafnháttinn (að hoppa, að elska) og fjarlægja endinguna -a nema þetta sé veik sögn sem endar á -aði í þátíð eins og skrifa) og kallast þetta stýfður boðháttur og er hann í annarri persónu eintölu.

Dæmi 
 Tak sæng þína og gakk!
 Les þú þessar bækur drengur!
 Vinn núna verk þín!
 Hlæ þú ekki að mér stúlka!

Viðskeyttur boðháttur 
Viðskeyttur boðháttur er þegar fornafni (þú eða þið) er skeytt aftan á stofn sagnar og tekur breytingum í samræmi við grannhljóð. Boðháttur annarrar persónu fleirtölu hefur sama form og framsöguháttur nútíðar. Persónufornafninu þið er ýmist sleppt eða haft á eftir boðhættinum. 

Dæmi: Farið (þið) út! (Samanber „Þið farið út“ þar sem sögnin er í framsöguhætti.)

Hægt er að mynda boðhátt af sögninni að vinna (stýfður vinn, viðskeyttur fleirtölu vinnið) en hann er sjaldan notaður.

Dæmi 
 elska (stýfður) + þið (fornafn) → elskið
 Elskið friðinn börnin góð.
 flyt (stýfður) + þú (fornafn) → flyttu
 Flyttu allt draslið út.
 lem (stýfður) + þú (fornafn) → lemdu
 Lemdu ekki bróður þinn Elsa.
 keyr (stýfður) + þú (fornafn) → keyrðu
 Keyrðu mig út í búð.

Boðháttur í öðrum tungumálum

Í ensku 
Í ensku hafa boðháttur („Jump!“ (hoppaðu)) og nafnháttur (to jump (að hoppa)) sama form.
Dæmi: 
 „Paul, do your homework now!“ (enska)
 „Páll, sinntu heimanáminu þínu núna!“ (íslenska)
 „Go to Stella's place and get some sugar.“ (enska)
 „Farðu heim til Stellu og náðu í sykur.“ (íslenska)

Boðháttur fyrstu persónu fleirtölu (us, „við“) er gefinn til kynna með orðasambandinu let's (bókstaflega lof okkur en samsvarar frekar við skulum).
Dæmi:
 „Let's go.“ sem er stytting á „Let us go.“ (enska)
 „Förum.“ (íslenska)

Í latínu 
Í latínu er boðháttur notaður.
Dæmi:
 „Festina! Cibus defrigescet.“
 (á íslensku: Flýttu þér. Maturinn mun kólna.)
 „Cave canem!“
 (á íslensku: Varastu hundinn!)
 „Vade retro me!“
 (á íslensku: Farðu/Vík [burt] frá mér!)

Þegar boðháttur í latínu er settur í fleirtölu bætist oftast -te við boðháttinn í fleirtölu.
 „I adverso flumine.“
 (á íslensku: Gakktu [á] móti strauminum.)
 „Ite adverso flumine.“
 (á íslensku: Gangið [á] móti strauminum.)
 „Plaudite, amici, comedia finita est.“
 (á íslensku: Klappið, vinir, því gamanleiknum er lokið.)

Heimildir

Tenglar 
 Umfjöllun um viðtengingarháttinn á Málfræðivef Eyþórs. 
 
 
 
 
 

Málfræði
Sagnorð
Eddukórinn - Jól yfir borg og bæ

Eddukórinn - Jól yfir borg og bæ  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Hljóðritun fór fram í stereo í Háteigskirkju í Reykjavík undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Útsetningar, undirleik og stjórn hljómsveitar sá Jón Sigurðsson um. Ljósmyndir á plötuumslagi tók Gunnar Hannesson af Árbæjarkirkju. Eddukórinn skipa: Hjónin Sigríður Sigurðardóttir (sópran) og Friðrik Guðni Þórleifsson (bassi), hjónin Sigrún Jóhannesdóttir (sópran) og Gunnar Guttormsson (tenór), hjónin Sigrún Andrésdóttir (alt) og Sigurður Þórðarson (bassi) og svo Guðrún Ásbjörnsdóttir (alt), Ásta Valdimarsdóttir (alt) og Örn Gústafsson (tenór). (Þó að þau séu níu, þá syngja þau aldrei fleiri en átta á plötunni, þar sem Ásta Valdimarsdóttir og Sigrún Andrésdóttir skipta nokkrum lögum á milli sín).

Lagalisti
Bráðum koma jólin - Lag - texti: Franskt þjóðlag  —  Friðrik Guðni Þórleifsson
Grenitré - Lag - texti: Grieg  —  Friðrik G. Þórleifsson
Jólin eru að koma - Lag - texti: Elín Eiríksdóttir 
Höldum heilög jól - Lag - texti: Franskt þjóðlag  —  Friðrik G. Þórleifsson
Betlehem - Lag - texti: P. Brooks — Friðrik G. Þórleifssonl
Þeir koma þar (Göngusöngur hirðingjanna) - Lag - texti: Franskt þjóðlag  —  Friðrik G. Þórleifsson
Á jólunum er gleði og gaman - Lag - texti: Spœnskt þjóðlag  —  Friðrik G. Þórleifsson
Jól yfir borg og bæ - Lag - texti: Austurrískt þjóðlag  —  Friðrik G. Þórleifsson
Jólasveinarnir - Lag - texti: Ingunn Björnsdóttir —  Jóhannes úr Kötlum
Kom allir hér - Lag - texti: Þýzkt þjóðlag  —  Friðrik G. Þórleifsson
Hring, þú bjallan fagra - Lag - texti: Sœnskt þjóðlag — Friðrik G. Þórleifsson
Upp, þér hirðar -  Lag - texti: Amerískur negrasálmur —  Friðrik G. Þórleifsson

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971
Colin Archer

Colin Archer (22. júlí 1832 – 3. febrúar 1921) var skipaverkfræðingur og skipasmiður frá Larvik í Noregi. Var hann af skoskum uppruna en foreldrar hans fluttu til Noregs 1825.

Skipasmíðastöð hans var þekkt fyrir að smíða endingargóð og örugg skip. Þekktasta skipið sem Colin Archer byggði er án efa skipið Fram, sem tók þátt í leiðöngrum á Norðurpólinn og seinna í leiðangri Roald Amundsen á Suðurpólinn. Það er til sýnis í Framsafninu í Osló. 

Archer er líka þekktur fyrir seglskútu sem hann hannaði fyrir Redningsselkabet (norska björgunarsveitin) sem þeir notuðu í mörg ár. Í dag eru þeir bátar venjulega kallaðir Colin Archer. Fyrsti björgunarbáturinn Colin Archer RS 1 er enn til og er notaður sem safnskip.

Archer eyddi miklum tíma í að reikna út hvernig góður skipsskrokkur ætti að vera. Verk hans eru enn í dag notuð við hönnun nýrra skipa. Björgunarskúturnar hans voru notaðar í Noregi langt fram á 20. öld og enn eru skútur smíðaðar eftir teikningum hans.

Hlekkir 
Ævisaga Colin Archer 
Heimasíða RS 1 
Framsafnið 
Siglingakeppni til heiðurs Colin Archer 

Skútuhönnuðir
Norskir skipaverkfræðingar
Þrjú á palli - Hátíð fer að höndum ein

Hátíð fer að höndum ein er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Hljóðritun fór fram í Diekestúdíó í Stokkhólmi undir stjórn (pro-ducer) Þóris Baldurssonar, en tœknimaður við hljóðritun var Lars Wallander. Útsetningar sá Jón Sigurðssonum og hafa Þrjú á palli fyrir tilstilli Jóns, líklega aldrei gert betur, því að hann nýtir hverja rödd til hins ýtrasta í útsetningum sínum. Ríkarður Pálsson leikur með á kontrabassa og Claes Hellman á flautu. Björn Björnson réði útliti plötuumslags. Styttan á forsíðunni, sem sýnir vitringana hjá þeim Maríu, Jósef og Jesúbarninu, er frá 15. öld, skorin í tré og máluð. Í textaopnunni er mynd af altarisklæði frá Reykjum í Tungusveit, gert á 16. öld. Hvortveggja er í Þjóðminjasafni Íslands og myndir birtar með leyfi þess.

Lagalisti
Hátíð fer að höndum ein
Það á að gefa börnum brauð
Borinn er sveinn í Betlehem 
Gilsbakkaþula
Með gleðiraust og helgum hljóm
Komdu til mín fyrsta kvöldið jóla
Englasveit kom af himnum há
Immanúel oss í nátt
Frábæra-bæra
Grýlukvæði
Frelsarinn er oss fæddur nú
Góða veislu gjöra skal

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971