alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
King's College London

King's College London (óformlega King's eða KCL) er almennur rannsóknarháskóli staddur í London, Bretlandi. Hann er einn níu stærstu háskóla sem tilheyra Háskólanum í London. King's College London segist vera elsti háskólinn á Bretlandi og var stofnaður af Georg 4. og hertoganum af Wellington árið 1829. Skólanum var gefið Royal Charter árið 1836. King's var einn tveggja háskólanna sem stofnuðu Háskólann í London. 

King's er skiptur í níu deildir á fimm háskólalóðum: fjórar eru í Mið-London og hin í Denmark Hill í Suður-London. Hann er einn stærstu rannsóknarháskóla í grunn- og framhaldsnámi í læknisfræði í Evrópu og starfar í sambandi við sex stöðvar þess Medical Research Council, fleiri en allir aðrir háskólar á Bretlandi. King's er líka stofnandi King's Health Partners rannsóknarseturs í læknisfræði. Um 18.600 nemendur eru skráðir í fullu námi í King's og um 8.030 manns starfar þar, tekjur háskólans árið 2008/09 voru 508 milljónir breskra punda, úr þeim voru 144 milljónir frá rannsóknarstyrkjum

Meðal þeirra sem hafa unnið í háskólanum eða útskrifast þaðan eru 10 Nóbelsverðlaunahafar. King's er í 63. sæti í akademískri röðun háskóla og í 77. sæti á lista breska dagblaðsins The Times.

Heimild

Tenglar 
 Vefsíða King's College London

Háskólar á Bretlandi
Háskólinn í London
Gulafljót

Gulafljót (eða Gulá) er næstlengsta fljót í Kína (á eftir Jangtse-fljóti) og sjötta lengsta fljót í heimi. Lengd Gulafljótsins er áætluð 5464 kílómetrar (eða 3395 mílur). Fljótið á upptök sín í Bayan Har-fjöllum í Qinghai-héraði í Kína, það rennur í gegnum níu héruð og út í Bóhaíhaf. Fljótið er oft nefnt „vagga kínverskrar menningar“ en kínversk menning á rætur að relja til svæða við árbakka Gulafljótsins.

Fljót í Kína
School of Oriental and African Studies

School of Oriental and African Studies (skammstafaður sem SOAS, borinn fram  eða , íslenska: Skóli í austurlenskum og afrískum fræðum) er einn þeirra háskóla sem tilheyra Háskólanum í London sérhæfður í tungumálum, félagsvísindum, hagfræði, lögfræði og stjórnmálafræði varðandi Asíu, Afríku og Mið-Austurlöndum. Sem stendur er boðið upp á rúmlega 300 BA-námskeið og rúmlega 70 meistaragráður. Í hverri deild er líka hægt að fá MPhil- eða PhD-gráður. 

SOAS var stofnaður árið 1916 og er staddur í Bloomsbury í Mið-London. Hann á ásamt bestu háskóla Bretlands og nokkrir þjóðhöfðingjar, ráðherrar, sendiherrar, hæstiréttardómarar og vinningshafi Friðarverðlaun Nóbels hafa allir útskrifast úr háskólanum. Undanfarin ár hefur háskólinn stækkað mikið, t.d. áttunda áratugnum voru nemendur 1.000 mans og í dag eru þeir rúmlega 4.500 manns. Um það bil helmingur nemenda eru í framhaldsnámi.

Samkvæmt lista breska dagblaðsins The Times er SOAS sjöundi besti háskólinn á Bretlandi.

Heimild

Tenglar 
 Vefsíða School of Oriental and African Studies

Háskólar á Bretlandi
Háskólinn í London
UCL School of Slavonic and East European Studies

UCL School of Slavonic and East European Studies (skammstafaður sem SSEES, borinn fram , íslenska: Skóli í slavneskum og austur-evrópskum fræðum) er skóli í University College London sem sérhæfir sig í mið-evrópskum, austur-evrópskum, suðaustur-evrópskum og rússneskum fræðum. Hann er stærsti skóli sérhæfður í þessum fræðum á Bretlandi. Skólinn var stofnaður árið 1915 af Tomáš Garrigue Masaryk og varð skóli í UCL árið 1999.

Um 500 nemendur eru skráður í grunnnámi í skólanum og 150 í framháldsnámi og um 60 manns starfar þar.

Heimild

Tenglar 
 Vefsíða UCL SSEES

Háskólar á Bretlandi
University College London
Háskólinn í London
Háskólinn í Durham

Háskólinn í Durham (enska University of Durham eða Durham University) er háskóli staddur í Durham, Englandi. Hann var stofnaður árið 1832 með þinglögum og honum var gefið Royal Charter árið 1837. Hann var einn fyrsti háskóli sem opnaði á Englandi í rúmlega fimm hundruð ár og talið er að hann gæti verið þriðji elsti háskóli á Englandi. Háskólinn samanstendur af nokkrum deildum og 16 skólum (e. colleges), eins og í Oxford og Cambridge. Deildarnir sjá um kennslu og rannsóknir og skólarnir sjá um heimili og velferð grunnnemenda, framháldsnemenda, PhD-nemenda og nokkurra starfsmanna.

Háskólinn er talinn vera mjög virtur og er einn besti háskóli á Bretlandi. Heiðursrektor háskólans er Bill Bryson. Þeir sem útskrifast úr háskólanum má setja stafina Dunelm (latnesk skammstöfun á Durham). Eftirfarandi er listi yfir skólana innan háskólans:

 St Aidan's
 St Chad's
 Collingwood
 St Cuthbert's Society
 Grey
 Hatfield
 St Hild & St Bede
 St John's
 Josephine Butler
 St. Mary's
 Trevelyan
 University
 Van Mildert
 Ustinov
 Stephenson
 John Snow
 Ushaw

Heimild

Tenglar 
 Vefsíða Háskólans í Durham

Háskólar á Bretlandi
Atkvæði

Atkvæði er í málfræði byggingareining orða. Orð getur verið myndað úr einu eða fleiri atkvæðum. Hvert atkvæði inniheldur einn og einungis einn sérhljóða en auk hans stundum einnig einn eða fleiri samhljóða. Til dæmis er orðið „menntun“ tvö atkvæði: mennt/un; en orðið „alfræðirit“ hefur fjögur atkvæði: al/fræð/i/rit.

Tengt efni 
 Atkvæðaróf

Hljóðfræði
Hljóðkerfisfræði
Málfræði
Imperial College London

Imperial College London (opinberlega The Imperial College of Science, Technology and Medicine, óformlega Imperial) er almennur rannsóknarháskóli staddur í London og sérhæfður í viðskiptafræði, verkfræði, læknisfræði og vísindum. Hann var áður skóli innan Háskólans í London en árið 2007 (100 ára afmæli háskólans) varð hann sjálfstandandi háskóli. Háskólinn var stofnaður árið 1907 og honum var gefið Royal Charter sama ár.

Aðalháskólalóðin er í South Kensington í Mið-London á milli borgarhlutans Kensington og Chelsea og Westminsterborgar. Aðalinngangur háskólans er við Exhibition Road. Háskólinn á nokkrar aðrar lóðir í Chelsea, Hammersmith og Paddington. Talsins á háskólinn 525.233 fermetrar fasteigna, meiri en allir hinir háskólar á Bretlandi. Um það bil 13.500 nemendur eru skráðir í fullu námi í háskólanum og um 3.330 manns starfa þar í kennslu og rannsóknum. Tekjur háskólans var um 694 milljónir breskra punda árið 2008/09, úr þeim voru 290 milljónir frá rannsóknarstyrkjum.

Samkvæmt Akademiskrí röðun háskóla er Imperial 26. besti háskólinn í heimi. Meðal þeirra sem vinna í háskólanum og þeirra sem hafa útskrifast hafa 14 manns unnið Nóbelsverðlaunin og tveir Fields-orðuna.

Heimild

Tenglar 
 Vefsíða Imperial College London 

Háskólar á Bretlandi
Skrautskrift

Skrautskrift er sjónlistargrein. Hún hefur verið skilgreind sem „listin að gefa táknum samstillt form af kunnáttu og á tjáningarríkan máta“.

Tilvísanir

Heimildir 
 Mediavilla, C. Calligraphy (Scirpus Publications, 1996).
Fullvalda ríki

Fullvalda ríki er ríki, sem hefur yfir að ráða landsvæði, innan hvers fullveldi þess er viðurkennt, auk íbúa, stjórnvalda og sjálfstæðis frá öðrum ríkjum. Fullvalda ríki hefur vald til þess að eiga í misnánum samskiptum við erlend ríki og gera bindandi samninga.

Enda þótt samkvæmt skilgreiningu ætti að geta verið til fullvalda ríki sem er ekki viðurkennt af öðrum ríkjum reynist þó flestum ríkjum erfitt að rækja fullveldi sitt án viðurkenningar annarra ríkja á fullveldi þess.

Fylki Bandaríkjanna eru oft nefnd ríki þó þau séu ekki fullvalda.

Réttarheimspeki
Stjórnmálafræði
Stjórnspeki

nn:Suverenitet#Suveren stat
Eyvindarstaðaheiði

Eyvindarstaðaheiði er heiðaflæmi og afréttarland sem liggur á milli Blöndu í Austur-Húnavatnssýslu og Vestari-Jökulsár í Skagafjarðarsýslu og nær frá Hofsjökli niður að heimalöndum jarða í Skagafirði og Húnavatnssýslu.

Eyvindarstaðaheiði er austust heiðanna sem ná yfir hásléttuna norður af Langjökli og Kili og liggur Auðkúluheiði vestan hennar en austan hennar er Hofsafrétt. Heiðin tilheyrði jörðinni Eyvindarstöðum í Blöndudal og dregur nafn af henni. Hún er sameiginlegt upprekstrarland þeirra sveita í Húnavatnssýslu og Skagafirði sem að henni liggja.

Landslag á heiðinni vestanverðri er mótað af jöklum og víða hulið þykkum jökulruðningi og setlögum. Þar er heiðin flatlend og sléttlend og víða ágætlega gróin. Þar er hún víðast í 400-500 metra hæð yfir sjávarmáli. Vesturhluti heiðarinnar liggur norður með Blöndudal og Svartárdal í Húnavatnssýslu og endar í hálsinum sem skilur dalina að. Austurhluti heiðarinnar er hálendur að mestu, grýttur og gróðurlítill, en inn í hann skerast nokkrir dalir.

Allmargar ár og lækir renna um heiðina. Austast er Vestari-Jökulsá, sem kemur upp í nokkrum kvíslum við Hofsjökul og rennur í djúpu gili um Goðdaladal niður í Vesturdal. Svartá í Skagafirði kemur upp í Svartárpollum og rennur niður í botn Svartárdals. Svartá í Húnavatnssýslu kemur upp í svonefndum Bugum og heitir ýmsum nöfnum framan af en eftir að hún kemur niður í Svartárdal kallast hún Svartá. Hún fellur í Blöndu þar sem Svartárdalur og Blöndudalur mætast. Á vesturmörkum heiðarinnar er Blanda. Hún kemur upp í mörgum kvíslum og einnig falla í hana margar þverár, svo sem Strangakvísl, Haugakvísl og Galtará.

Hluti Eyvindarstaðaheiðar og Auðkúluheiðar fór undir Blöndulón sumarið 1991. Lónið er 57 ferkílómetrar að stærð og er yfirborð þess í 500 metra hæð yfir sjávarmáli.

Um Eyvindarstaðaheiði lágu löngum fjölfarnar leiðir úr Skagafirði, Svartárdal og Blöndudal, bæði suður Kjalveg og vestur Stórasand.

Heimildir 
 

Austur-Húnavatnssýsla
Heiðar á Íslandi
Skagafjarðarsýsla
Herfangskerfi

Herfangskerfi (enska: Spoils system) er hugtak úr bandarískri stjórnmálaumræðu sem lýsir því þegar stjórnmálaflokkar verðlauna stuðningsmenn sína með stöðuveitingum hjá hinu opinbera. Herfangskerfið var við lýði á 19. öld í Bandaríkjunum en Pendleton-lögin sem tóku gildi árið 1883 mörkuðu tímamót í átt að stjórnsýslu þar sem ráðið var í störf eftir verðleikum frekar en eftir hollustu við stjórnmálaflokka.

Tengt efni 
 Pólitískt veitingarvald

Tilvísanir 

Bandarísk stjórnmál
Í sól og sumaryl

Í sól og sumaryl er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1972. 
Á henni flytur Hljómsveit Ingimars Eydal tólf dægurlög. Upptaka í stereó: Pétur Steingrímsson. Setning: Prentsmiðja Björns Jónssonar. Myndamót: Litróf h.f. Prentun: Valprent. Hönnun: Myndver Akureyri.

Lagalisti 
 Í sól og sumaryl - Lag - Texti: Gylfi Ægisson 
 María Ísabel - Lag - Texti: J. Moreno, Y.L. Moreno - Ásta Sigurðardóttir 
 Ég sá þig - Lag - Texti: Gylfi Ægisson 
 Hún Ásta - Lag - Texti: Aguile, Kusik, Snyder, Blackley, Hawkens - Örn Bjarnason 
 Skín sól - Lag - Texti: Gashoyne, Nregney - Kristján frá Djúpalæk 
 Viltu nú svara - Lag - Texti: Paul Simon - Ásta Sigurðardóttir 
 Hoppsa Bomm - Lag - Texti: H. Mayer, G. Ruscher, B. Berg - Ásta Sigurðardóttir, Birgir Marinósson 
 Von - Lag - Texti: Neil Young - Ásta Sigurðardóttir 
 Upp við skógarásinn - Lag - Texti: J. Moreno, Y.L. Moreno - Kristján frá Djúpalæk 
 Ungur þér ég unni - Lag - Texti: Jay, Harris - Birgir Marinósson 
 Lofa skal líf - Lag - Texti: Huddie, Ledbetter - Kristján frá Djúpalæk 
 Rokk syrpa - Lag - Texti: Robert, Guidy, Lee Rosenberg, Bill Hayly - Einar Haraldsson

Textabrot af bakhlið plötuumslags 

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1972
Hljómsveit Ingimars Eydal
Johann Bockholt

Johann Bockholt eða Jóhann Bucholt (d. 1602) var dansk-þýskur aðalsmaður sem var tvívegis hirðstjóri eða höfuðsmaður á Íslandi á 16. öld, fyrst 1570-1587 og aftur 1597-1602. Var hann því lengur hirðstjóri en nokkur annar útlendingur.

Bockholt hafði þjónað Friðrik 2. Danakonungi í styrjöldinni við Svía 1563-1570 og staðið sig með ágætum. Varð það að ráði þegar styrjöldinni lauk að hann var sendur til að taka við hirðstjórn á Íslandi en Christoffer Valkendorf, sem gegnt hafði hirðstjórn eitt ár, var settur til annarra starfa. Bockholt kom til Íslands þegar um sumarið, settist að á Bessastöðum og var þar meira og minna alla sína hirðstjóratíð, ólíkt flestum þeim sem gegnt höfðu embættinu áratugina á undan og höfðu staðið stutt við á landinu. Hann kemur því mikið við skjöl á Íslandi á síðustu áratugum 16. aldar. Bockholt stundaði sjálfur verslun og verslaði á öllum höfnum Gullbringusýslu nema Grindavík.

Bockholt er sagður hafa verið duglegur en harður og eftirgangssamur stórbokki og lenti í útistöðum við ýmsa íslenska höfðingja. Þeir Guðbrandur Þorláksson biskup voru góðvinir fyrst eftir að Bockholt kom til landsins en fyrr en varði kastaðist í kekki með þeim og Guðbrandur sendi konungi hvað eftir annað bréf og kvartaði yfir höfuðsmanninum. Bockholt gerðist aftur á móti góðvinur Jóns Jónssonar lögmanns, erkifjandmanns Guðbrandar, og stóðu þeir saman gegn biskupi.

Bockholt mun hafa verið ágætlega menntaður og á meðan þeir Guðbrandur voru vinir gaf biskupinn honum hnattlíkan sem hann hafði smíðað og sýndi hnattstöðu Íslands. Í bókum stjörnufræðingsins Tycho Brahes er þess getið að Bockholt hafi fylgst með deildarmyrkva á tungli frá Bessastöðum 31. janúar 1580, mælt hann og gefið sér skýrslu. 

Bockholt þótti óheppilegt að hafa Alþingi á Þingvöllum og vildi hafa það nær Bessastöðum. Það mun því hafa verið að undirlagi hans sem Friðrik 2. gaf út bréf um það 5. apríl 1574 að þingið skyldi framveigs haldið í Kópavogi þar sem það væri betra og hættuminna. Þessum tilmælum var þó ekki sinnt þótt ýmsir fundir væru haldnir þar, svo sem Kópavogsfundurinn alræmdi löngu síðar.

Konungur vék Bockholt frá árið 1587 af því að honum þótti hann tregur til að greiða afgjöld sín af Íslandi. Peder Thomassen (Pétur Tómasson) tók þá við í eitt ár en síðan varð Lars Thygesen Kruse höfuðsmaður og eftir hann þeir Henrik Krag og Brostrup Giedde, en árið 1597 varð Bockholt aftur höfuðsmaður og fór til Íslands. Embættinu gegndi hann til dauðadags, 1602, og var því höfuðsmaður/hirðstjóri í samtals 23 ár.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 

Bockholt, Johann
Bockholt, Johann
Vesúvíus

Vesúvíus (ítalska Monte Vesuvio, latína Mons Vesuvius) er eldfjall við Napólíflóa á Ítalíu. Vesúvíus er um það bil 9 km austan við Napolí og nálægt ströndinni. Vesúvíus er eina eldfjallið á meginlandi Evrópu sem hefur gosið síðustu hundrað ár en síðasta umtalsverða eldgos þar var árið 1944. Tvö önnur virk eldfjöll eru á Ítalíu, Etna og Strombólí, en þau eru bæði á eyjum.

Vesúvíus er þekktast fyrir eldgosið árið 79 e.Kr. sem eyðilagði rómversku borgarnir Pompeii og Herculaneum. Borgirnar voru aldrei byggðar aftur upp en eftirlifandi íbúar og ræningjar fjarlægðu mikið af verðmætum þaðan eftir gosið. Staðsetning borganna gleymdist allt fram á 18. öld þegar þær voru enduruppgötvaðar fyrir tilviljun.

Eldfjöll á Ítalíu
Virkar eldstöðvar
Peder Thomassen

Peder Thomassen eða Pétur Tómasson var erlendur maður, líklega danskur, sem var höfuðsmaður á Íslandi 1588 og tók við þegar Johann Bockholt var settur af en hafði áður verið umboðsmaður hans. Lítið er um hann vitað en hann er sagður hafa verið kapteinn. Hann var aðeins höfuðsmaður í eitt ár en haustið 1588 veitti Kristján 4. Danakonungur Lauritz Tygesen Kruse embættið og tók hann við því næsta vor.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Thomassen, Peder
Brostrup Giedde

Brostrup Giedde, Gjedde eða Gedde (um 1560 – 18. mars 1614) var danskur aðalsmaður sem var hirðstjóri (höfuðsmaður) á Íslandi 1595-1597.

Hann var fæddur í Tommerup á Skáni og var af dönskum háaðli, sonur Knud Giedde, sem dó þegar drengurinn var ungur, og Margarethe Ulfeldt. Móðirin fór að ástunda léttúðugt líferni eftir að hún varð ekkja, var lokuð inni af ættingjum en síðan sleppt en þegar hún lét sér ekki segjast var syninum fyrirskipað árið 1578 að láta múra hana inni í Tommerup fyrir lífstíð („at lade Moderen indemure, selv overvære Indmuringen og befale ham at holde hende indmuret hendes Livstid efter den derom gjorte Skik"). Við þessu varð Giedde og dó móðir hans innimúruð 22 árum síðar, 22. mars árið 1600.

Hann var skipaður hirðstjóri á Íslandi 1595, var kominn til Bessastaða 18. júní og var á Alþingi um sumarið. Hann sigldi utan um haustið en kom aftur árið eftir og var þá á Alþingi. Johann Bockholt tók svo við embættinu öðru sinni árið eftir en Giedde varð höfuðsmaður á Gotlandi árið 1608 og gegndi því embætti til dauðadags.

Kona Giedde (gift 1585) var Dorthe Pallesdatter Ulfeldt (1564-1600). Einn sonur þeirra, Ove Gjedde, fór fyrir landvinningaleiðangri Dana til Indlands árið 1618 og stofnaði nýlenduna í Trankebar. Hann var síðar gerður að ríkisaðmírál.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 

Giedde, Brostrup
Giedde, Brostrup
Henrik Krag

Henrik Krag (d. um 1613) var danskur maður sem var tvívegis höfuðsmaður (hirðstjóri) yfir Íslandi á 16. öld. Langur tími leið milli hirðstjóratímabila hans og ekki er alveg öruggt að um sama mann sé að ræða þótt svo sé oftast talið.

Hann var hálfbróðir Poul Stigsen Hvide (Páls Stígssonar), sem var höfuðsmaður frá 1560, og var móðir þeirra Else Mogensdatter Stampe af Klarupgaard en faðir Henriks var Niels Eriksen Krag. Henrik Krag var eitthvað á Íslandi með bróður sínum og er kallaður fógeti í Vestfirðingafjórðungi í dómi 1565. 

Vorið 1566 dó Páll á Bessastöðum og var Henrik samþykktur sem höfuðsmaður á Alþingi um sumarið. Hann fór svo utan um sumarið og kom aftur árið eftir og hafði þá fengið hirðstjórnarvöld hjá konungi. Hann virðist hafa verið fremur vinsæll og vel þokkaður og þótti ekki ganga hart eftir landsmönnum með skatta og aðrar greiðslur sem þeir áttu að gjalda. Hann var heldur ekki lengi í embætti að þessu sinni og Christoffer Valkendorf var skipaður í hans stað 1569.

Rúmum tuttugu árum síðar, 28. febrúar 1591, var Henrik Krag aftur skipaður hirðstjóri á Íslandi. Þá lét hann meira til sín taka og kom á ýmsum breytingum sem margar þóttu til bóta. Jón Halldórsson í Hítardal segir í Hirðstjóraannál að Krag hafi verið einn af þeim hinum nytsamlegustu hirðstjórum og Páll Eggert Ólason segir í ritinu Menn og menntir að óvíst sé hvort „nokkur höfuðsmaður á þessu tímabili hafi viljað landsmönnum betur bæði í tillögum og verki, það er hann mátti“.

Krag dvaldi á Íslandi mestalla seinni hirðstjóratíð sína, fór reyndar utan haustið 1593 en var kominn aftur fyrir Alþingi árið eftir. Hann lét af embætti 1595 en lifði í nærri tvo áratugi eftir það, var enn á lífi 22. október 1612 en dáinn fyrir 29. janúar 1614. 

Kona Henriks var Kristen Nielsdatter Munk og áttu þau nokkur börn.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 
 

Krag, Henrik
Krag, Henrik
Íslendingar á 16. öld
Örvar Kristjánsson (1972)

Örvar Kristjánsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1972. 
Á henni flytur Örvar Kristjánsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Pétur Steingrímsson. Ljósmynd: Ásgrímur Ágústssom. Prentun: Valprent hf.

Lagalisti 
 Fyrstu skrefin - Lag: Pálmi Stefánsson 
 Valsasyrpa - Lag: Gamlir húsgangar 
 Í þorskastríði - Lag: Örvar Kristjánsson 
 Dansað á strætinu - Lag: Bovman 
 Fiskimannaljóð frá Capri - Lag: Gústav Vinkler 
 Marsúrki - Lag: Erlent lag 
 Á landstíminu - Lag: Örvar Kristjánsson 
 Síkáti koparsmiðurinn - Lag: C. Peter 
 Spánskar nætur - Lag: C. Fernandes 
 Sunnan sex - Lag: Gunnar Tryggvason 
 Tyrol Polki - Lag: Hasse Wallinn
 Skottís - Lag: Erlent lag

Textabrot úr opnu plötuumslags 

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1972
Poul Stigsen Hvide

Poul Stigsen Hvide eða Páll Stígsson (d. 3. maí 1566) var danskur aðalsmaður sem var höfuðsmaður (hirðstjóri) á Íslandi laust eftir miðja 16. öld og er helst minnst fyrir það að í hans tíð var Stóridómur lögtekinn.

Afabróðir Páls var Otti Stígsson, hirðstjóri á Íslandi 1542-1547 og aftur sumarið 1551, og hálfbróðir hans var Henrik Krag, sem tók við hirðstjórn af Páli. Páll virðist árið 1525 hafa verið í þjónustu danska aðalsmannsins Anders Bille og árið 1528 fylgdi hann Danakonungi í utanlandsferð. Árið 1529 var hann kominn í þjónustu Jørgen Friis biskups í Viborg.

Páll var orðinn fógeti á Bessastöðum 1554 og gegndi því starfi líklega allan tímann á meðan Knud Stensen var hirðstjóri og tók svo við hirðstjóraembættinu árið 1559, fékk skipunarbréf frá konungi 28. mars 1560 og gegndi embættinu til dauðadags en hafði raunar ári áður fengið embætti í Noregi sem hann var þó ekki búinn að taka við. 

Hann var að mörgu leyti hæfur stjórnandi en harður, konunghollur og duglegur embættismaður, efldi mjög konungsvaldið á Íslandi og þótti röskur við að innheimta gjöld til konungs en virðist hafa komið vel saman við flesta valdamenn landsins. Hann var líka trúrækinn og siðavandur og er ekki síst minnst fyrir Stóradóm, sem leiddur var í lög í embættistíð hans, þótt hann sé varla einn ábyrgur fyrir honum.

Páll reið ofan í keldu (sumir sögðu fjóshaug eða hlandfor) skammt frá Bessastöðum vorið 1566 og drukknaði. Hann var grafinn fyrir framan altarið í Bessastaðakirkju. Á legsteini hans standa orðin „justus, castus, amans religionis“ eða „réttvís, hreinlífur og trúrækinn“. Hann var ókvæntur. Henrik Krag hálfbróðir hans, sem hafði verið hjá honum á Íslandi, tók við hirðstjórastarfinu eftir hann.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 
 

Stigsen Hvide, Poul
Stigsen Hvide, Poul
Stigsen Hvide, Poul

Íslendingar á 16. öld
Síglaðir söngvarar

Síglaðir söngvarar er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1973. Platan er í mónó. Síglaðir söngvarar er barnaleikrit eftir Thorbjörn Egner - Tónlist eftir Thorbjörn Egner o.fl. Þýðendur: Hulda Valtýsdóttir og Kristján frá Djúpalæk. Leikstjóri: Klemenz Jónsson. Hljómsveitarstjóri: Carl Billich. Stytting og lagfæring á handriti gerð af leikstjóra. Prentun: Valprent hf.

Persónur og leikendur 
Andrés - Bessi  Bjarnason
Sívert - Þórhallur Sigurðsson
Karí - Margrét Guðmundsdóttir
Trompetleikarinn -  Árni Tryggvason
Trompetleikarinn - Flosi Ólafsson
Bóndinn, Þöngull lögreglustjóri og annar borgari - Rúrik Haraldsson
Sögumaður og borgarstjórinn - Helgi Skúlason
Gestgjafinn og Nielsen - Lárus Ingólfsson
Prófessorinn og fyrsti borgari - Klemenz Jónsson
Ungfrú Sívertsen, alvarleg kona - Sigríður Hagalín

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1973
Knud Stensen

Knud Stensen eða Knútur Steinsson var danskur maður sem var hirðstjóri á Íslandi um miðja 16. öld.

Hann varð hirðstjóri og kóngsins befalingsmaður yfir allt Ísland, eins og það er orðað í dómi Odds Gottskálkssonar lögmanns, sumarið 1554 og tók við embættinu af Poul Huitfeldt. Hann fór utan um haustið en kom aftur næsta vor og kallaði þá biskupana báða, Ólaf Hjaltason og Martein Einarsson, og lögmennina Odd Gottskálksson og Eggert Hannesson, ásamt fleiri fyrirmönnum, til sín á Bessastaði til að fá svör við ýmsum spurningum konungs um landshagi, klaustureignir, kirkjur og fleira.

Hann kom svo á hverju sumri næstu árin. Síðasta sumar hans í embætti, 1559, var hann sendur til Íslands af Friðriki konungi 2., sem þá hafði tekið við eftir lát Kristjáns 3., til að taka hollustueiða af landsmönnum. Hann lét svo af embætti en Páll Stígsson, sem líklega var fógeti alla hirðstjóratíð Knuds, tók við.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Íslendingar á 16. öld
Stensen, Knud
Stensen, Knud
Ostaskeri

Ostaskeri (sjaldan osthefill) er áhald notað til að skera ost. Norðurmaðurinn og trésmiðurinn Thor Bjørklund frá Lillehammer fékk einkaleyfi á honum árið 1925. Byrjað var að selja þá árið 1927. Hönnunin er byggð á heflinum eins og smiðir nota. Þess konar ostaskeri er helst notaður í Norðurlöndunum, Hollandi, Belgíu, Þýskalandi, Frakklandi og Sviss. Ástæðan á því er að í þessum löndum er ostur skorinn áður en hann er borðaður og þar fást harðir ostar sem henta ostaskerum vel.

Áhöld

en:Cheese knife#Cheese slicer
Dönsum dátt

Dönsum dátt er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1975. 
Á henni flytur Örvar Kristjánsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Tónaútgáfan. Pressun: EMI A/S Danmörk. Ljósmyndir: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf Akureyri.

Lagalisti 
 Frívaktin - Lag: Örvar Kristjánsson 
 Svífur um mar - Lag: Stig Olin 
 Söngur spætunnar - Lag: Harold Adams 
 Í sólbaði - Lag: Pálmi Stefánsson 
 Í Norðursjónum - Lag: Örvar Kristjánsson 
 Föstudags polki - Lag: George Nordgaard 
 Hringdans - Lag: Gamlir húsgangar 
 Ballið í Karlstað - Lag: Norskt lag 
 Mávaskers valsinn - Lag: Höfundur ókunnur 
 Anna Lísa - Lag: Simon Liebich 
 Suður um höfin - Lag: Jimmy Ken, Michael Carr
 Stungið af - Lag: Jóhannes Jóhannesson

Textabrot úr opnu plötuumslags 

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1975