alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Allium umbilicatum

Allium umbilicatum er tegund af laukætt ættuð frá Pakistan, Afghanistan, Túrkmenistan, Uzbekistan, Íran, og Tajikistan. Þetta er fjölær jurt sem verður að 40 sm há, með egglaga lauk að 15 mm langan. Blöðin eru rörlaga. Blómskipunin er hálfkúlulaga, þéttsetin bleikum blómum.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Grímsfjall

Grímsfjall er fjall í vestanverðum Vatnajökli innan Vatnajökulsþjóðgarðs. Fjallið er í raun sunnanverður barmur öskju eldstöðvarinnar Grímsvötn. Á fjallinu eru tindarnir Eystri og Vestari Svíahnúkur. Er sá eystri hærri (1722 m.). Hæst nær fjallið 1725 metrum.

Jöklarannsóknafélag Íslands rekur þrjá skála á fjallinu. . Fyrsti skálinn var byggður árið 1957, annar árið 1987 og loks lítið hús með eldsneyti og kamar árið 1994.  
Skálarnir eru bækistöð rannsóknaleiðangra og ferðamanna. Eru þar einnig mælitæki til að mæla jarðskjálfta og eldvirkni. 

Ekki er vitað hvaðan nafnið á fjallinu kemur.

Tilvísanir

Fjöll á Íslandi
Vatnajökull
Vatnajökulsþjóðgarður
Allium unifolium

Allium unifolium er Norður Amerísk tegund af laukaætt. Þar vex hann í fjallgörðum í Kaliforníu, Oregon, og Baja California. Hann er helst í leirjarðvegi, einnig í serpentine, upp í 1100 m. hæð.

Allium unifolium, hefur þrátt fyrir nafnið, yfirleitt 2 til 3 blöð að 50 sm löng. Laukurinn er yfirleitt stakur, egglaga, að 2 sm langur, oft á enda jarðstöngla sem vaxa ýt frá móðurplöntunni. Blómstöngullinn er pípulaga, að 80 sm langur. Blómin eru að 15 mm breið; krónublöðin eru yfirleitt bleik, en einstaka sinnum hvít; fræflarnir eru gulir eða purpuralitir.

Tilvísanir

Ytri tenglar
United States Department of Agriculture Plants Profile 
Allium unifolium hjá CalPhotos Photo Database, University of California, Berkeley

Laukar
Laukætt
Flugslysið á Hvammsfirði

Flugslysið á Hvammsfirði var flugslys sem varð 13. mars 1947 er Grumman JRF-6B flugbátur Loftleiða, TF-RVI, með átta manns innaborðs, hlekktist á í flugtaki á Hvammsfirði þar sem vélin var að hefja sig á loft frá Búðardal með þeim afleiðingum að fjórir fórust.

Slysið
Flugbáturinn var á leið til Reykjavíkur eftir að hafa sótt farþega á Ísafirði og Djúpuvík. Illa gekk að koma vélinni á loft og tókst ekki fyrr en í þriðju tilraun. Komst vélin í um 30 metra hæð, en tók þá snarpa vinstri beygju og féll í sjóinn á vinstri væng og nef og hvolfdi um leið og hún kom í sjóinn. Þrír komust út af sjálfsdáðum og náðu tveimur til viðbótar úr vélinni en þrír af farþegunum komust aldrei út. Róðrarbátur sem hafði flutt fimm farþega frá Búðardal í vélina kom þeim til bjargar og flutti í land. Einn farþeginn komst aldrei til meðvitundar og lést skömmu seinna. Við komuna í land fóru aðrir menn strax út í ferjubátinn og ætluðu að freista þess að ná þeim sem fastir voru í flugvélinni. Þeir voru ekki komnir nema skammt frá landi þegar flugvélarflakið sökk.

Í skýrslu skoðunarmanns flugvéla kom fram að talið var að annað tveggja hefði valdið slysinu, vélarbilun eða ofris.

Heimildir

Flugslys á Íslandi

1947
Keflavík við Súgandafjörð

Keflavík við Súgandafjörð er vík milli Súgandafjarðar og Skálavíkur. Brattar og skriðurunnar fjallshlíðar eru sitt hvorum megin við Keflavík. Þær heita Göltur (445 m) og Öskubakur (517 m). Aðeins þröngt dalsmynni, rúmlega 1 km að breidd skilur á milli þeirra. Þar eru miklar sjófuglabyggðir. Elstu jarðlög á Íslandi eru neðst í þessum fjallshlíðum.

Í Keflavík v.S. er viti nefndur Galtarviti byggður 1920 og lengi vel mannaður er gerður sjálfvirkur fyrir nokkru. 

Til Keflavíkur er unnt að ganga frá Súgandafirði en miklu skemra er að fara þaðan frá Skálavík. Ströndin út frá Skálavík er stórgrýtt og torgengileg og þar fyrir utan er ófæruhorn þar svo viðkomandi yrði að legjast til sunds nokkra metra. Er því oftast farið til Keflavíkur um fjalleið úr Skálavík og er þá helst farið yst úr ýstu skálinni eða hvilftinni. Þetta er þó ekki bersýnilega besta leiðin til að fara fyrir ókunnuga og snemmsumars 2020 þegar enn var þar fullt af snjó reyndi göngumaður að fara þessa leið um Kroppstaðahorn einungis til þess að festast á allra seinastu hilluni við strýtu þar á fjallinu svo hýfa þurfti með þyrlu.

Heimild 
 Göltur og Öskubakur

Súgandafjörður
Flugslysið í Skerjafirði

Flugslysið á Skerjafirði var flugslys sem varð 7. ágúst 2000 er Cessna T210L Centurion II flugvél, TF-GTI, á vegum Leiguflugs Ísleifs Ottesen með sex manns innanborðs hrapaði í sjóinn í Skerjafirði.

Flugvélin var í farþegaflugi frá Vestmannaeyjaflugvelli til Reykjavíkurflugvallar með gesti af þjóðhátíð. Vélin var við það að snerta flugbrautina og lenda þegar flugmaðurinn fékk skipun frá flugturni um að hætta við þar sem önnur flugvél var á flugbrautinni. Flugmaðurinn hækkaði þá flugið og ætlaði að taka annan hring. Flugvélin var komin í um 500 feta flughæð þegar hreyfillinn missti afl og stöðvaðist. Örstuttu síðar skall vélin í sjóinn, brotnaði og sökk á um sex metra dýpi með alla innanborðs. Einn farþeganna lést á slysstað en hinum ásamt flugmanninum var bjargað í land en með litlu lífsmarki. Flugmaðurinn og einn farþeganna voru úrskurðaðir látnir skömmu eftir komuna á sjúkrahús og annar farþegi lést nokkrum dögum síðar. Tveir farþeganna lifðu slysið af, en mikið slasaðir, og létust innan árs.

Í skýrslu rannsóknarnefndar flugslysa var talið að orsök slyssins hafi verið skortur á eldsneyti til hreyfilsins.

Heimildir

Tenglar
Skýrsla Flugslysanefndar

Flugslys á Íslandi
2000
Jimmy Dore

James Patrick Anthony „Jimmy“ Dore (fæddur 26. júlí 1965) er bandarískur uppistandari og pólitískur fréttaskýrandi hjá netstöðinni The Young Turks. Hann ólst upp með níu systkinum í Chicago, og er af pólsku og írsku bergi brotinn. Hann hefur komið fram í ófáum spjallþáttum, netvörpum og sömuleiðis hjá Comedy Central. Jimmy er giftur Stef Zamorano, sem starfar með honum á TYT. Þau búa í Pasadena í Kaliforníu.

Tenglar 
 Jimmy Dore Show á Youtube

Bandarískir uppistandarar
Síberíulilja

Síberíulilja (fræðiheiti: Scilla siberica) er tegund blómstrandi plantna í Asparagaceae, upprunnin frá suðvestur Rússlandi, Kákasus og Tyrklandi. Þrátt fyrir nafnið er hún ekki frá Síberíu.

Lýsing

Hún verður 10 til 20 sm há og 5 sm breið, með lauk, af hverjum upp koma tvö til fjögur blöð snemma vors, á sama tíma og fagurblá, hangandi bjöllulaga blómin.

Blómin eru með sex krónublöð og sex stíla, og eru stök eða í fáblóma klasa. Blómin eru yfirleitt blá, en á afbrigðinu Scilla siberica var. alba eru hvít. Stílarnir á Scilla eru aðskildir, ólíkt á skyldum ættkvíslum; Puschkinia og Chionodoxa, sem eru samvaxnir í rör. Frjóið er dökkblátt.

Eftir blómgun verða blómstönglarnir linir á meðan fræbelgirnir þroskast. Fullþroskaðir verða belgirnir fjólubláir og opnast, og losa fjölda smárra dökkbrúnna fræja. Blöðin visna þegar fræin eru þroskuð og plantan fer í dvala til næsta vors.

Ræktun
S. siberica er ræktuð vegna fagurblárra blómanna að vori. Hún sáir sér oft út og myndar stórar breiður. Hún hentar því ekki í steinhæð, en því betur í runnabeð og skógarbotn. Í Miðvestur Bandaríkjunum er hún sumstaðar ágeng.

Tegundin hefur fengið Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.

Myndir

Tilvísanir

Ytri tenglar
"Scilla siberica". Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA).
Ornamental Plants from Russia and Adjacent States of the Former Soviet Union
Pacific Bulb Society
PLANTS Profile 
Kew Plant List 
Minnesota Wildflowers
The Plant Expert 
IPNI Listing
 Den virtuella floran

Laukar
Sverðliljuætt
Unai Emery

Unai Emery er spænskur knattspyrnustjóri sem stýrir enska liðinu Aston Villa. Hann er fyrrum knattspyrnumaður og spilaði fyrir ýmis lið á Spáni. Árið 2004 hóf hann þjálfaraferil sinn. Emery hefur unnið Evrópudeildina þrisvar með Sevilla FC og vann frönsku Ligue 1 með Paris Saint-Germain tímabilið 2017-2018 ásamt 6 bikartitlum.

Emery var sagt upp hjá Arsenal eftir slakt gengi en hann var með liðið frá 2018-2019. Hann tók við Villareal FC árið 2020. Emery vann Evrópudeildina 2021 með Villareal eftir 11-10 sigur í vítakeppni gegn Manchester United. Það var fjórði evróputitill hans.

Haustið 2022 tók hann við Aston Villa þegar Steven Gerrard var rekinn frá félaginu.

Heimild

 

Spænskir knattspyrnustjórar
Spænskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1971
Kanaríeyjafura

Kanaríeyjafura (fræðiheiti: Pinus canariensis) er furutegund sem er landlæg á ytri Kanaríeyjum (Gran Canaria, Tenerife, El Hierro og La Palma).

Furan er í heittempruðu loftslagi og þolir ekki lágan hita en lifir hita 6-10 gráður undir frostmarki.
Hún er ein þurrkþolnasta furan og þolir minna en 200 mm úrkomu árlega. Stórvaxnar nálar hennar safna raka úr mistri og þoku. Þar að auki er hún þolin gagnvart skógareldum. Kanaríeyjafura verður allt að 30-40 metra há.

Heimild

 

Furur
Tré
Kanaríeyjar
Allium tanguticum

Allium tanguticum er tegund af laukætt ættuð frá Kína (Gansu, Qinghai og Tíbet). Hann vex í um 2000–3500 m. hæð yfir sjávarmáli

Allium tanguticum myndar einn kúleu eða egglaga lauk að 15 mm í þvermál. Blómstöngullinn er að 50 sm hár, rörlaga. Blöðin eru flöt, styttri en blómstöngullinn, að 4 mm breið. Blómskipunin er hálfkúlulaga, með mörgum purpuralitum blómum þétt saman.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Allium taishanense

Allium taishanense er tegund af laukætt ættuð frá Kína (eingöngu Shandong héraði). Þar vex hann í hlíðum í 300 til 600 m. hæð yfir sjávarmáli.

Allium taishanense er með granna lauka, yfirleitt minna en 5 mm í þvermál. Blómstöngullinn er að 30 sm hár, með tvemur köntum og smáum tönnum á kantinum . Blöðin eruflöt, að 1 mm breið, mjókka í báða enda, yfirleitt styttri en stöngullinn. Blómskipunin er hálfkúlulaga, með mörgum bleikum og hvítum blómum þétt saman.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Villilaukur

Villilaukur (fræðiheiti: Allium oleraceum) er evrasísk tegund af laukættkvísl. Þetta er laukmyndandi fjölæringur sem vex villtur á þurrum stöðum, og verður um 80 sm há. Hún fjölgar sér með fræi, hliðarlaukum og æxlilaukum sem myndast í blómskipuninni (svipað og hjá Allium vineale). Ólíkt A. vineale, þá er sjaldgæft að A. oleraceum sé með æxlilauka einvörðungu.

áður talin með
Allium oleraceum subsp. girerdii, nú nefnd Allium oporinanthum

Á Íslandi 
Hérlendis hefur hann fundist á nokkrum stöðum og er friðlýstur.

Ræktun 
Þessi tegund kýs sól eða hálfskugga. Hún þrífst best í rökum og þungum jarðvegi, en vex ágætlega í annars konar jarðvegi. Hún dreifist hratt, eins og illgresi og getur verið erfitt að losna við.

Sjá einnig 
Allium vineale
Allium monanthum

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Plöntur á Íslandi
Galílea

Galílea (lat. Galileia) er landsvæði norðarlega í Ísrael milli Líbanon, Karmel-fjalls og Tiberias-hafsins með hinni frjósömu Jizreel-sléttu. Heitið á sér uppruna að því helst er talið í hebreska orðinu galil sem merkir hringur.

Hebreski sagnaritarinn Josefus skipti landinu í Efri-Galíleu, með háum fjöllum, sumum meira en þúsund metra háum, og Neðri-Galíleu sem er svæðið umhverfis Genesaret-hafið, u.þ.b. 180 metrum undir yfirborði sjáfar. Þar má finna frjósöm héruð. 

Í Galíleu eru ýmsir bæir og borgir þekktir úr Biblíunni svo sem Nasaret, Kana, Nain, Kapernaum og Tiberias. Íbúarnir voru á biblíutímanum blanda af gyðingum og fjölgyðistrúarmönnum. Þannig voru Jesús og margir af lærisveinum hans frá Galíleu.

Tilvísanir 

Landafræði Ísrael
Hrökkáll

Hrökkáll (Electrophorus electricus) er fiskur sem þrátt fyrir nafn sitt telst ekki til álaættar heldur telst hann til hnífafiska.

Heimkynni eru við Órinókó, Gvæana og mið og neðri hluta Amazon. Lifir í vilpum, lækjum og litlum ám í regnskógum.

Allt að 2,5 metrar á lengd. Eins og aðrir hnífafiskar andar hann ekki aðeins í gegnum tálknin heldur líka gegnum æðaríka slímhúð munnsins og tekur súrefni úr andrúmslofti og gerir mikið af því að skríða á þurru landi um eyrar í ánnum.

Raffæri hans eru ummyndaðir vöðvar og geta framleitt 800 volta spenna og geta því verið hættulegir dýrum á við hest sérstaklega á þurru landi en í vatni er straumurinn fljótur að dreyfast.
Áttundi viðauki stjórnarskrár Írlands

Áttundi viðauki á stjórnarskrá Írlands árið 1983 breytti stjórnarskrá Lýðveldisins Írlands með því að viðurkenna að þunguð kona og ófætt barn ættu sama rétt til lífs. Fóstureyðing hafði verið refsiverður glæpur á Írlandi síðan 1861; viðaukinn tryggði að túlkun laga og dómstóla væri að fóstureyðing væri aðeins leyfð í aðstæðum þar sem líf þunguðu konunnar var í hættu. Hann var samþykktur í kosningum þann 7. september 1983 og undirritaður í lög þann 7. október 1983.

Þann 25. maí 2018, var samþykkt með þjóðaratkvæðagreiðslu að fella úr gildi bann á fóstureyðingu.

Saga Írlands
Marianne

Marianne er þjóðgervingur franska lýðveldisins. Marianne er sýnd sem kona með rauða frygíska húfu (bonnet rouge) á höfði en slíkar húfur voru eitt einkennistákna franskra byltingarmanna. Stundum er hún einnig sýnd með lárvirðarsveig og olíuviðargrein í hendi. Marianne er holdgervingur gilda franska lýðveldisins sem talin eru í kjörorðum landsins; „Frelsi, jafnrétti, bræðralag“. Hún er mikilvægt tákn lýðveldishyggju, frjálslyndis og lýðræðis í Frakklandi.

Marianne er áberandi í minnismerkjum og mannvirkjum frönsku lýðveldanna. Hún er táknræn fyrir sigra lýðveldisins en Sigur lýðveldisins (Le Triomphe de la République) er einmitt nafnið á styttu af Marianne á torginu Place de la Nation í París. Myndir af Marianne hafa birst á ýmsum opinberum skjölum, frímerkjum og myntum í Frakklandi.

Tilvísanir

Þjóðgervingar
Þjóðartákn Frakklands
Allium tekesicola

Allium tekesicola er tegund af laukætt ættuð frá "Ili River Basin" í Xinjiang í Kína og Kazakhstan.

Allium tekesicola myndar einn eða stöku sinnum tvo lauka, um 10 mm í þvermál. Blómstöngullinn er um 60 sm hár, rörlaga. Blöðin eru styttri en blómstöngullinn, mjög grönn. Blómskipunin er með fáum rauðum blómum.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Allium tschimganicum

Allium tschimganicum er tegund af laukætt ættuð frá Uzbekistan og Kyrgyzstan. Flora of China telur þessa tegund sömu (samnefni) og Allium fetisowii Regel. Hinsvegar viðurkenna aðrar heimildir A. tschimganicum sem sjálfstæða tegund.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Crystal Palace F.C.

Crystal Palace er enskt knattspyrnufélag frá Selhurst hverfinu í Croydon í Suður-London sem spilar í ensku úrvalsdeildinni. Félagið var stofnað árið 1905 í sýningarhöllinni Crystal Palace en þáverandi völlur var nálægt henni. Árið 1924 flutti félagið til Selhurst Park.

Frá árinu 1964 hefur Crystal Palace mestmegnis spilað í tveimur efstu deildum ensku deildarkerfisins. Það hefur náð hæst þriðja sæti í efstu deildinni tímabilið 1990-1991. Palace hefur komist tvisvar í úrslit FA-bikarsins, árin 1990 og 2016, en tapaði bæði skiptin fyrir Manchester United.

Núverandi hópur
17. október 2020

Áfangar

Efsta deild
3. sæti: 1990-1991

Enska meistaradeildin
Enska meistaradeildin (áður 2. deild): 
1978–79, 1993–94
Sigurvegarar umspils: 
1988–89, 1996–97, 2003–04, 2012–13

Heimild

 

Ensk knattspyrnufélög
Stofnað 1905
Nicolás Maduro

Nicolás Maduro Moros (f. 23. nóvember 1962) er venesúelskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Venesúela frá árinu 2013. Hann var þar áður utanríkisráðherra í ríkisstjórn Hugo Chávez frá 2006 til 2013 og varaforseti frá 2012 til 2013.

Áður en Maduro hóf þátttöku í stjórnmálum vann hann sem rútubílstjóri en hann varð verkalýðsleiðtogi eftir að hann var kjörinn á venesúelska þjóðþingið árið 2000. Hann var útnefndur í ýmis embætti í ríkisstjórnum Chávez og varð loks utanríkisráðherra árið 2006. Hann þótti á þessum tíma „hæfasti stjórnandi og stjórnmálamaður í innsta hring Chávez“. Eftir að Chávez lést þann 5. mars 2013 tók Maduro við völdum og skyldum forsetaembættisins. Forsetakosningar voru haldnar þann 14. apríl sama ár og Maduro hlaut sigur með 50.62% atkvæða. Hann var formlega svarinn í embætti þann 19. apríl.

Maduro hefur stjórnað Venesúela með stjórnartilskipunum síðan 19. nóvember árið 2013. Á forsetatíð Maduros hefur efnahagsleg staða Venesúela versnað mjög og tíðni glæpa, fátæktar og hungurs hefur hækkað. Gagnrýnendur stjórnvalda hafa kennt efnahagsstefnu Chávez og Maduros um þróunina en Maduro hefur kennt „efnahagsstríði“ andstæðinga sinna um hana. Matarskortur leiddi til fjöldamótmæla sem brutust út árið 2014. Í mótmælunum létust 43 manns og vinsældir Maduros döluðu. Vegna óvinsælda Maduros vann stjórnarandstaðan meirihluta á þingi árið 2015 og áætlanir hófust um að víkja Maduro úr embætti árið 2016. Maduro heldur þó enn í völd með hjálp stjórnarinnviða sem eru honum trúir, þar á meðal hæstarétti og her landsins.  

Stjórnarkreppa hófst í Venesúela árið 2017 þegar hæstiréttur svipti þjóðþingið valdi sínu. Maduro kallaði eftir því að stjórnarskrá ríkisins yrði samin upp á nýtt. Stjórnlagaþing var kjörið árið 2017 til að rita nýju stjórnarskrána og var að mestu leyti skipað stuðningsmönnum Maduros. Þann 20. maí 2018 var Maduro endurkjörinn í forsetaembættið, en eftirlitsmenn litu flestir á kosningarnar sem sýndarkosningar auk þess sem kjörsókn var hin lægsta í nútímasögu Venesúela.

Líkt og Chávez hefur Maduro verið sakaður um gerræðislegt stjórnarfar og fjölmiðlar hafa lýst honum sem einræðisherra, sérstaklega eftir að hann svipti þingið völdum sínum. Eftir kosningar stjórnlagaþingsins árið 2017 settu Bandaríkin viðskiptaþvinganir á Venesúela, frystu eignir Maduros í Bandaríkjunum og bönnuðu honum að koma til Bandaríkjanna. Mörg önnur ríki í vesturheimi og Evrópu neituðu að viðurkenna stjórnlagaþingið og lögmæti endurkjörs hans til forseta.

Maduro hóf formlega annað kjörtímabil sitt sem forseti í byrjun ársins 2019. Þar sem miklar efasemdir ríkja um lögmæti kosninganna hefur stjórnarandstaðan hins vegar neitað að viðurkenna stjórn Maduros. Forseti löggjafarþingsins, Juan Guaidó, lýsti sjálfan sig forseta landsins til bráðabirgða þann 23. janúar 2019 og segist ætla að leiða starfsstjórn fram að nýjum kosningum. Maduro hefur neitað að láta af völdum en mörg erlend ríki, meðal annars Bandaríkin, Kanada, Brasilía og Kólumbía, viðurkenna nú Guaidó fremur en Maduro sem lögmætan forseta Venesúela.

Tilvísanir

Forsetar Venesúela
Aðalritarar Samtaka hlutlausra ríkja
Kīlauea

Kīlauea er eldvirk dyngja á Havaí-eyju og virkasta eldfjallið af þeim fimm sem eru á eyjunni (Mauna Kea og Mauna Loa þar á meðal). Kilauea á um 300.000-600.000 ára uppruna og kom upp úr hafinu fyrir um 100.000 árum.

Fjallið er á suðurhluta eyjunnar og hefur gosið nánast samfleytt frá árinu 1983. Það hafa verið meira en 60 aðskilin gos frá árinu 1823 og telst því eldfjallið eitt það virkasta í heimi.

Kilauea er hluti af þjóðgarðinum Hawaiʻi Volcanoes National Park sem stofnaður var árið 1916.

Heimild

 

Fjöll á Hawaii
Eldfjöll í Norður-Ameríku
Dyngjur
Flugslysið í Mykinesi

Flugslysið í Mykinesi var flugslys sem varð 26. september 1970 er Fokker Friendship flugvél Flugfélags Íslands, TF-FIL, rakst á fjallið Knúkur á eyjunni Mykines, skömmu fyrir lendingu á Vágaflugvelli, og skall niður í hlíðar fjallsins með þeim afleiðingum að flugstjórinn, Bjarni Jensson, og 7 færeyskir farþegar fórust. 26 björguðust, sumir illa slasaðir. Vélin var í áætlunarflugi frá Kaupmannahöfn með millilendingu í Björgvin en veðuraðstæður voru slæmar í Færeyjum. Þrír færeyskir farþegar sem sluppu lítt meiddir gengu klukkutíma leið um óbyggt fjalllendi að Mykinesþorpi til að gera viðvart. Fóru þá flestir íbúar þorpsins á slysstað til að liðsinna slösuðum en björgunarþyrla komst ekki strax á vettvang vegna þoku.

Heimildir

Flugslys
1970
Saga Íslands
Hafnarfjarðargangan (1985)

Hafnarfjarðargangan var mótmælaganga sem var haldin af Samtökum herstöðvaandstæðinga þann 10. ágúst árið 1985. Henni má ekki rugla saman við samnefnda aðgerð árið 1972. Gangan var lokahnykkur í vikulöngum friðaraðgerðum, þar sem slegið var upp friðarbúðum í Keflavík. Áherslan á baráttu gegn kjarnorkuvopnakapphlaupi risaveldanna var áberandi sem og vísanir til kjarnorkuárásanna á Hiroshima og Nagasaki sem voru 40 ára um þessar mundir.

Aðdragandi og skipulag

Safnast var saman á Thorsplani í Hafnarfirði kl. 14, þar sem Eggert Lárusson flutti ávarp. Fyrsti áningarstaður var á Borgarholti í Kópavogi þar sem Ingibjörg Hafstað flutti ræðu. Við Suðurlandsbraut töluðu þau Unnur Jónsdóttir og Ragnar Þórsson. Útifundur var loks haldinn á Lækjartorgi með ávarpi Thors Vilhjálmssonar og Atla Gíslasonar, auk gesta frá Hiroshima.

Margháttaður ljóðalestur og tónlistarflutningur var á öllum stöðum. Rokktónleikum var slegið upp að útifundi loknum með hljómsveitunum: Kukl, Dá og Með nöktum. Voru fundargestir áætlaðir um 1.000 talsins.

Íslensk grasrótarstjórnmál
Aðgerðastefna
Mótmæli á Íslandi
1985
Hafnarfjörður
Jorge Rafael Videla

Jorge Rafael Videla (2. ágúst 1925 – 17. maí 2013) var háttsettur yfirmaður í argentínska hersins og einræðisherra Argentínu frá 1976 til 1981. Hann komst til valda í valdaráni árið 1976 og tók yfir af Isabel Martínez de Perón.

Tilvísanir

Forsetar Argentínu
Leiðtogar Kalda stríðsins
Roberto Eduardo Viola

Roberto Eduardo Viola (13. október 1924 - 30. september 1994) var hershöfðingi sem stuttlega starfaði sem forseti Argentínu frá 29. mars til 11. desember árið 1981.

Forsetar Argentínu
Leiðtogar Kalda stríðsins
Elon Musk

Elon Reeve Musk fæddist 28. júní 1971 í Suður-Afríku, er suður-afrískur og bandarískur eðlisfræðingur, athafnamaður og forstjóri rafbílafyrirtækisins Tesla Inc og flug- og geimferðafyrirtækisins SpaceX. Hann hefur einnig komið á fót The Boring Company, Hyperloop og SolarCity og kom að stofnun PayPal á sínum tíma.

Musk var talinn 21. af áhrifamesta fólki heims á lista Forbes frá 2016. Hann var 23. ríkasta manneskja heims árið 2020. Í janúar árið 2021 var hann metinn ríkasti maður í heimi en hann féll niður um sæti næsta mánuð eftir lækkun á hlutabréfaverði Tesla. Hann var aftur metinn ríkasti maður heims undir lok ársins.

Tímaritið Time valdi Musk sem mann ársins árið 2021. Árið 2022 keypti Musk samfélagsmiðilinn Twitter fyrir 44 milljarða Bandaríkjadala eða tæplega 5.700 milljarða íslenskra króna.

Tilvísanir

Bandarískir athafnamenn
Bandarískir milljarðamæringar
Bandarískir eðlisfræðingar
Suður-afrískir athafnamenn
Suður-afrískir eðlisfræðingar
Tesla, Inc.

Tesla Inc er bandarískt alþjóðafyrirtæki stofnað af Martin Eberhard og Marc Tarpenning í Palo Alto, Kaliforníu, sem hannar og framleiðir rafmagnsbíla undir heitinu Tesla. Elon Musk er núverandi forstjóri.

Bandarísk fyrirtæki
Fenjapuntur

Glyceria maxima (Hartm.) Holmb. (syn. G. aquatica (L.) Wahlenb.; G. spectabilis Mert. & W.D.J. Koch; Molinia maxima Hartm.; Poa aquatica L.),  er stórvaxin grastegund, ættuð frá Evrópu og vestur Síberíu og vex á rökum svæðum eins og árbökkum og við tjarnir. Þetta er mjög ágeng tegund og oft talin ágeng tegund utan náttúrulegs útbreiðslusvæðis síns. Hún var hinsvegar ræktuð sem fóðurplanta og kom þannig til vestur Evrópu og Norður Ameríku.

Tilvísanir

Ytri tenglar
USDA PLANTS Profile 
Glyceria maxima in Flora of China
Carl Lindman, Bilder ur Nordens flora (andra upplagan, Wahlström och Widstrand, Stockholm 1917–1926)
Den virtuella floran

Grasaætt
Sakalín

Sakalín (rússneska: Сахалин) er eyja í austur-Rússlandi og hluti af Sakalínfylki. Eyjan er rétt austur af meginlandi Rússlands og norður af Japan og er stærsta eyja Rússlands.  Hún er 948 km löng frá norðri til suðurs og er breidd frá vestri til austurs 25 til 170 km. Stærð er 72.492 ferkílómetrar. Hæsti punkturinn er Lopatin-fjall; 1.609 metrar yfir sjávarmáli. Á eyjunni eru austur og vestur-Sakalínfjallgarðarnir. Milli þeirra er Tym-Porniskaya dalurinn. Íbúar eru um hálf milljón (2010) í Sakalín og búa um 175.000 í borginni Yuzhno-Sakhalinsk. Olíu- og gasiðnaður er mikilvægur iðnaður fyrir samfélagið.

Eyjan var bitbein Japana og Rússa á 19. og 20. öld. Eftir seinni heimsstyrjöld tóku Rússar yfir eyjuna og ráku þaðan 400.000 Japani.

Eyjan er skógi vaxin og meðal helstu tegunda trjá eru: Runnafura, dáríulerki, japansgreni, steinbjörk, mansjúríubjörk, heggur og eyjaþinur. Bjarndýr, refur og hreindýr eru meðal stærri spendýra.

Heimild

 

Rússneskar eyjar