alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lóa (myndasögur)

Fyrir íslenska myndasöguhöfundinn, sjá Lóa Hlín Hjálmtýsdóttir.
Lóa (franska: Lou!) er heiti á vinsælum frönskum myndasögum um táningsstúlkuna Lóu eftir listamanninn Julien Neel. Sagan telur átta bækur á frummálinu. Sagnaflokkurinn hefst þegar Lóa er tólf ára, en átján ára þegar honum lauk. Sögurnar hafa allar komið út á íslensku á vegum Frosks útgáfu. Teiknimyndaþættir fyrir sjónvarp hafa verið gerðir um ævintýri Lóu og leikin kvikmynd árið 2014.

Söguþráður
Lóa er sjálfstæður og skapandi unglingur sem elst upp hjá ungri einstæðri móður. Móðirin er sveimhugi sem skrifar vísindaskáldsögur og eyðir mestum tíma í að spila tölvuleiki. Ástarmál þeirra mæðgna eru fyrirferðarmiklar í sögunum, en jafnframt fjalla þær um vináttu, söknuð og vandamál hversdagslegs lífs á broslegan hátt. Lóa eldist með hverri bók og viðfangsefni og hugsanir söguhetjunnar verða fullorðinslegri.

Bækur
  Trúnaðarkver (Journal infime, 2004) [ísl. útgáfa 2012]
  Grafarþögn (Mortebouse, 2005) [ísl. útgáfa 2013]
  Á hverfanda hveli (Le cimetière des autobus, 2006) [ísl. útgáfa 2014]
  Ástarsæla (Idylls, 2007) [ísl. útgáfa 2016]
  Laser Ninja (Laser Ninja, 2009) [ísl. útgáfa 2017]
  Kofinn (L'Age de Cristal, 2012) [ísl. útgáfa 2018]
  Framtíðarsýn (La cabane, 2016) [ísl. útgáfa 2019]
  Blússandi meðbyr (En route vers de nouvelles aventures, 2018) [ísl. útgáfa 2019]

Myndasögur
Oddur Önd

Daffy Duck  (Oddur Önd) er teiknimyndapersóna sem kemur fyrir í þáttum eins og Looney Tunes og Merrie Melodies frá Warner Bros. samsteypunni. Daffy kom fyrir í 133 Looney Tunes/Merrie Melodies-teiknimyndum á gullöld teiknimyndaiðnaðarins, en aðeins Kalli kanína og Porky Pig komu fram í fleiri þáttum.

Daffy Duck er einn þeirra fjölmörgu persóna sem komu fram í kvikmyndinni Hver skellti skuldinni á Kalla Kanínu frá árinu 1988.

Tilvísanir

Heimildir 

Teiknimyndapersónur
Almannagæði

Almannagæði (eða samgæði, e. public good) er hagfræðilegt hugtak sem á við um vörur og þjónustu („gæði“) þar sem nýting eins aðila hefur ekki áhrif á nýtingu annars, og allir hafa jafnan aðgang að þessum gæðum þannig að nýting eins skerðir ekki nýtingu annarra.

Skilgreining 
Almannagæði (eða samgæði) eru gæði sem ekki er hægt að girða fyrir að fólk noti og notkun eins aðila á gæðunum minnkar ekki notagildi annarra. Almannagæði eru ekki útilokandi og skapa ekki samkeppni milli einstaklinga um notkun þeirra.

Flokkun gæða 
Á mörkuðum hagkerfisins er verslað með vörur og þjónustu, sem í einu orði eru kölluð „gæði.“ Þessi gæði er hægt að flokka á fjóra vegu út frá tveimur viðmiðum. Almannagæði eru einn af þessum fjórum flokkum. Tvíþættur greinarmunur er gerður á þeim gæðum, sem eru án markaðsverðs, og ekki er verslað með á mörkuðum hagkerfisins. Annars vegar er skoðað hvort hægt sé að útiloka fólk frá því að njóta gæðanna, og hinsvegar ef að einn aðili noti gæðin, minnki notagildi þeirra fyrir aðra.

Viðmiðin tvö og flokkarnir fjórir eru eftirfarandi, með dæmum fyrir hvern flokk:

Dæmi 
Eins og sést í töflunni eru landvarnir eitt helsta dæmið um almannagæði. Landvarnir eru þess eðlis að það er ekki hægt að útiloka fólk frá því að nota þær; sé einstaklingur staddur innan lands sem viðheldur landvörnum þá nýtir hann þeirra gæða sjálfkrafa. Þá dregur notkun eins aðila á landvörnum ekki úr notagildi annars. Önnur einföld dæmi um almanngæði eru vegir, flugeldasýningar og andrúmsloft.

Vandamál við almannagæði 

Eitt alvarlegt vandamál við almanngæði er svokallaður „sníkilsvandi“ (e. free rider problem), en einnig er talað um „ómagavanda.“ Hér er átt við einstaklinga sem nýta sér almannagæðin en greiða ekki fyrir að nota þau. Þeir eiga gjarnan auðvelt með að komast upp með það, og það bitnar á öðrum sem greiða fyrir að fá að njóta gæðanna á sama hátt, t.d. í gegnum skattfé. Almannagæði eru oft fjármögnuð af ríkissjóði, og því er hægt að segja að þeir sem svíkjast undan skatti séu „laumufarþegar“ (e. free rider) hvað varðar almannagæði sem eru rekin af ríkinu.

Dæmi um sníkilsvandann er t.d. þegar einstaklingur horfir á flugeldasýningu án þess að hafa átt nokkurn þátt í að greiða kostnaðinn af henni. Einnig er notkun vita þekkt dæmi þegar kemur að sníkilsvandanum. Vitar veita opinbera þjónustu og eru reknir af ríkinu, en þeir sem nota vita hverju sinni greiða ekki gjald fyrir þá notkun.

Þá verða almannagæði oft fyrir barðinu á neikvæðum ytri áhrifum (úthrifum), sem geta haft mikinn aukalegan kostnað í för með sér. T.d. þegar efnahagsstarfsemi mengar andrúmsloftið eða umhverfið. Þá leiðir notkun á vegum einnig til vegslits, og viðhald á vegum kostar fé.

Tilvísanir

Heimildir

Tengt efni 
 Hagfræði
Giorgio Demetrio Gallaro

[[Mynd:Coat of arms of Giorgio Demetrio Gallaro.svg|thumb|180px|Giorgio Demetrio Gallaro - Skjaldarmerki]]

Giorgio Demetrio Gallaro, (f. 16. janúar, 1948) er biskup italo-albanees-kaþólsku kirkjunnar í Piana degli Albanesi á Ítalíu. Hann var skipaður prestur árið 1972 og frá 1987 til 2015 starfaði hann hjá Melkite Greek Catholic Eparchy of Newton''. 31. mars 2015 var hann síðan settur biskup í Piana degli Albanesi. og tók við af Sotìr Ferrara.,

Tilvísanir

Ítarefni 

 Catholic-Hierarchy
 Biskupsdæmið í Piana degli Albanesi

Ítalskir biskupar
Kaþólskir biskupar
Diskaþurrkskápur

Diskaþurrkskápur  er sérstök gerð af veggskáp í eldhúsi. Skápurinn er staðsettur fyrir ofan eldhúsvask og er  með þurrkgrindum og opinn að neðan. Diskar og annað leirtau er  vaskað upp og sett  blautt  beint  inn í skápinn án þess að þurrka. Þessi skápagerð er  finnsk  hönnun eftir Maiju Gebhard sem tók eftir að sænsk gerð af uppþvottagrindum sem ætluð var til að standa á borði var aldrei notuð þar sem fólk vaskaði upp diska og þurrkaði með viskustykki og setti inn í skáp. Með því að hengja þurrkgrindina inn í skáp fyrir ofan vask sparaðist tími og umstang. Gebhard reiknaði út að venjuleg húsmóðir eyddi næstum 30 þúsund klukkustundum af ævi sinni í uppvask og diskaþurrkun. Diskaþurrkskápurinn var þróaður milli 1944 og 1945. 

Framleiðsla hófst á diskaþurrkskápum árið 1948. Mælieiningar fyrir skápana voru staðlaðar árið  1982. Skáparnir eru opnir að neðan þannig að vatn geti runnið af diskum  beint í vaskinn fyrir neðan skápinn.

Louise R. Krause (US 1860617) fékk einkaleyfi á þurrkskáp(dish drying cabinet) árið 1932. Samoin yhdysvaltalainen Angiolina Scheuermann fékk einkaleyfi (US 1733907) á þurrkkerfi (Drainer and Depository for Dishes) árið  1929. Kaapissa . Saksassa Margarete Schütte-Lihotzkyn hannaði árið 1926 í  Frankfurter Kücheen sérstakan skáð.

Tilvísanir

Heimilistæki
Stika

Stika er mælieining og fornt nafn á kvarða. Hin gamla íslenska stika var 2 álnir eða nær 38 þumlungar.

Heimild 
 Tugamál og tugavog Ísafold, 54. tölublað (05.08.1899), Blaðsíða 213
 Mælingar um víða veröld, Kennsluleiðbeiningar, Námsgagnastofnun,2008 

lengdareiningar
Baggi

Baggi  er mælieining þyngdar en áður fyrr var heyi rakað saman í sátur og þær bundnar í bagga sem hver um sig var 40 til 50 kíló og voru baggarnir fluttir á hestum í heim í hlöðu, einn baggi á hvorri hlið. Tveir baggar voru þannig mælieining sem kölluð var  hestburður. 
Þyngdareiningar
Mælieiningar
Kalkofn

Kalkofn er ofn sem notaður var til að vinna kalsíumoxíð úr kalksteini. Kalkofnsvegur í Reykjavík dregur nafn sitt af  turnlaga kalkofni sem var við enda götunnar  þar sem lækurinn rann til sjávar .
Kalkbrennsla hefur tíðkast um þúsundir ára og verkþekking við slíka brennslu barst til Noregs með enskum munkum á víkingatímanum. Kalkbrennslan fór fram í steinofnum sem bændur byggðu við fjall þar sem finna mátti kalkstein.  Notað var þurrt timbur og var eldsneytið sett neðst og síðan ofninn fylltur með kalksteini. Kalkið var brennt við 1000 gráður. Þannig fékkst brennt kalk og ef vatni var bætt í það (leskjað) og bætt við sandi þá var það notað sem steinlím við múrun. Á árunum 1500 til 1800 var mikill útflutningur af brenndu kalki frá Noregi til Svíþjóðar og Danmerkur.

Kalkofninn í Reykjavík og kalknám í Esjunni 

Ástæða þess að ekki voru byggð hér steinhús heldur eingöngu hlaðnir torfbæir var skortur á kalki sem steinlími en kalk  var mjög dýrt í innflutningi. Kalksteinn fannst í Esjunni um 1863. Einnig fannst kalklag í Helgustaðafjalli. Sumarið 1873 voru gerðar tilraunir með að brjóta kalk upp við Mógilsá og brenna í kalkbrennsluofni hjá Rauðará. Sumarið 1876 var byrjað að byggja kalkbrennsluofn á lóð úr Arnarhólslandi við lækjarósinn (Þar sem lækurinn í Lækjargötu rann til sjávar) og var stígur frá honum niður að sjó svo auðvelt væri að koma kalksteini þangað.  Kalkofninn var fullgerður árið 1877. Hann var turnlaga. Kalksteinn var brotinn í Esjunni og var hann sprengdur með púðri. Kalksteinninn var fluttur með hestum frá námunni niður að sjó og þaðan á bátum til Reykjavíkur. Vinnslan árið 1877 mun hafa verið um 630 tunnur og kostaði hver tunna 6 krónur. Kalkvinnslan stóð ekki nema nokkur ár. Flutningur frá námunni var dýr og erfiður og vatn sem haft var í kalkið reyndist blandað sjávarseltu og óhæft til kalkgerðar. Steinhús í Lækjargötu 10 er límt saman með kalki úr Esjunni.

Árin 1916-17 var gerð önnur tilraun með kalknám í Esju og var þá notað dýnamít og hrundi námugangur í einni sprengingu þar og var þá kalknámi hætt.

Heimild 
 Kalknám í Esjunni og kalkbrennsla í Reykjavík, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (23.10.1949), Blaðsíða 461
 Kalkovner Akershusmuseet
Joseph Pulitzer

Joseph Pulitzer (10. apríl 1847 – 29. október 1911) var ungversk-bandarískur dagblaðaútgefandi og stjórnmálamaður. 

Hann sat á þingi fyrir Demókrataflokkinn um árabil.

Pulitzer er best þekkur fyrir blaðamannaverðlaunin sem veitt eru árlega fyrir framúrskarandi fjölmiðlun í Bandaríkjunum. Verðlaunin eru nefnd eftir Pulitzer, enda ánafnaði hann Columbia-háskóla 250 000 dollara til stofnunar þeirra.

Heimildir 

Bandarískir blaðamenn
Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn
Demókratar
Uppvask

Uppvask eða uppþvottur er það ferli  að þvo, hreinsa og þurrka   eldunaráhöld og leirtau  eftir notkun. Stundum er vaskað upp í eldhúsvaski og stundum í uppþvottavél. Uppvask getur farið fram í eldhúsi eða annars staðar. Mismunandi hefðir eru við hreinsun og þurrkun. Algengt  er að nota uppþvottabursta, svamp, klúta,  stálull og viskustykki við uppvask. Einnig er algengt að nota uppþvottalög og gúmmihanska til að hlífa höndum við hreinsiefnum. Oft nota þeir sem vaska upp svuntu til hlífðar.

Munur er á hitastigi vatns og hvernig það er notað. Í Asíu og Suður-Ameríku er vanalegt að nota rennandi vatn og þá vanalega kalt vatn. Á Vesturlöndum er leirtau oft sett í heitt vatn, oftast í vaski eða íláti með afrennsli og þá er vaskur fyrst fylltur með óhreinu leirtau  og heitu freyðandi sápuvatni. Þá eru diskar þvegnir einn af öðrum og sápa hreinsuð af þeim og þeir settir á uppþvottagrind til að þorna eða annar sér um að þurrka. 

Í sumum löndum Evrópu eru diskar vaskaðir upp í sérstökum bala í vaskinum.
Ljár

Ljár er heyvinnsluverkfæri sem notað er til að skera hey og korn. Ljárinn er festur við orf en það er skaft með handföngum. Ljárinn er   langt bogið hnífsblað sem fest er hornrétt á orfið.  Með því að stilla handföngin eftir hæð og armlengd sláttumanns þannig að grasið sé slegið eins nálægt rót æskilegt er en samt ekki of nálægt svo ljárinn slævist ekki af því að lenda á steinum og jörð.
Séniver

Séniver er brennt vín frá Hollandi kryddað með einiberjum og stundum fleiri kryddjurtum eins og anís, hvönn, kerfli og kúmeni. Gamaldags (oude) séniver er gert með því að eima maltvín upp að 50% styrkleika. Nýmóðins (jonge) séniver er gert úr blöndu af eimuðu maltvíni og áfengi gerðu úr öðru korni eða sykri.

Séniver er upprunnið á Flandri á 13. öld. Gin er enskur líkjör sem byggist á séniver og er nánast eins og jonge séniver.

Brennd vín
Hollensk vín
Olíusandur

Olíusandur, (e. Oil sands), einnig kallað tjörusandur og jarðbikssandur, er svæði þar sem unnið er að óhefðbundnum aðferðum í olíuvinnslu.

Um er að ræða náttúrulega blöndu af sandi, leir og vatni sem er gegnsýrt með þykku lagi af jarðolíu. Oft er þetta kallað jarðbik. Jarðbik fyrirfinnst víðsvegar á jörðinni en stærstu svæðin eru að finna í Kanada.

Olíusandsbirgðir eru nýlega taldar með sem hluti af olíubirgðum heimsins, þar sem hækkandi markaðsverð og ný tækni hafa valdið því að úrvinnsla er nú orðin arðbær. Olía unnin úr olíusandi er kölluð óhefðbundin olía eða hrátt jarðbik til aðgreiningar frá hinum hefðbundnu olíubrunnum.

Vinnsla 

Olía unnin úr olíusandi er nær eingöngu bundin við Kanada í dag, þó stór jarðbikssvæði er að finna í Kazakhstan, Rússlandi og Venesúela. Árið 2006 var unnið á 81 mismunandi olíusandssvæðum í Kanada og nam vinnslan um 44% af heildarolíuframleiðslu landsins. Áætlað er að það hlutfall hækki á komandi áratugum þar sem jarðbiksvinnslan mun aukast á sama tíma og hin hefðbundna vinnsla dregst saman.

Til að sækja olíu úr jarðbikssandinum þá eru notuð aðferð sem þarfnast talsvert meira af vatni og orku heldur en sú sem notuð er í hefðbundinni olíuvinnslu og fylgir henni talsverð umhverfisáhrif bæði loftmengun auk jarðvegsraskanna.

Umhverfisáhrif 

Árið 2011 gaf olíuráð Bandaríkjanna (National Petroleum Council) út skýrslu þar sem fram koma ýmsar áhyggjur af olíuvinnslu á jarðbikssvæðum. Einkum er minnst á heilsu- og öryggisatriði hvað varðar hina miklu vatnsnotkun sem nauðsynleg er í vinnslunni. Bent er á að rennslið leiði til röskunnar á dýralíf og búsvæði, að aukin jarðvegseyðing eigi sér stað og að frárennslisefni t.d. þungmálmar, blandist við nálæg vatnskerfi.

Ýmiss umhverfissamtök hafa gagnrýnt olíusandsvinnslu bæði vegna loftmengunnar sem hlýst þar af og samsöfnun af þungmálmum sem fyrirfinnast í sandinum. Einnig hefur Evrópusambandið nýlega lýst yfir miklum áhyggjum af umhverfisáhrifum olíusandsvinnslu sem hefur leitt til ágreinings á milli ESB og Kanada.

Sjá einnig 

Olíuleirsteinn

Tilvísanir 

Olía
Bergfræði
Exxon Valdez-olíulekinn

Exxon Valdez olíulekinn átti sér stað þann 24. mars 1989, við strendur Alaska á svæði sem nefnist Prince William Sound. Olíuskipið Exxon Valdez strandaði þá á rifi og láku um 40 til 140 milljón lítrar af hráolíu í hafið.  Að endanum þakti olían um 2.100 km af strandlengju og um 28.000 ferkílómetra af sjó. Olíulekinn er eitt mesta umhverfisslys sögunnar af manna völdum og sá stærsti í bandarískri lögsögu þangað til Deepwater Horizon-slysið varð í Mexíkóflóa, árið 2010.

Hreinsun 
Þar sem Prince William Sound er afskekkt svæði og langt frá byggð, urðu öll viðbrögð stjórnvalda og einkageirans hæg. Tæki notuð til hreinsunar komust ekki á áfangastað nógu snemma og náði á endanum eingöngu að hreinsa um 10% af allri olíu sem lak í hafið.

Áhrif á umhverfið 

Ítarlegar rannsóknir hafa verið gerðar á bæði langtíma og skammtíma áhrifum vegna lekans. Allt að 250.000 sjófuglar létust í kjölfar lekans, um 2.800 sjóotrar, um 300 selir, um 250 skallaernir, um 22 háhyrningar og umtalsverður fjöldi af lax og síld.  Árið 2003, fimmtán árum eftir slysið, kom í ljós að olían í hafinu væri þaulsetnari en áður hafði verið talið og að fjölmargar dýrategundir á svæðinu væru langt frá því að ná fyrri stofnstyrk. Var áætlað að það tæki allt að þrjátíu ár til að aðstæður myndu komast í eðlilegt horf.

Exxon Mobil hélt því fram árið 2006 að Prince William Sound svæðið hefði náð að jafna sig og að vistkerfin þar döfnuðu vel. Bentu þeir á sínar eigin rannsóknir. Hinsvegar hafa bæði sjálfsstæð náttúrusamtök sem og hafrannsóknarstofnun Bandaríkjanna (NOAA) hafnað þeim fullyrðingum.

Árið 2014, gaf NOAA út skýrslu um stöðu svæðisins þá 25 árum eftir slysið. Kom þar í ljós að fjölmargir dýrastofnar hefðu náð að jafna sig og komnir aftur í líkar tölur fyrir slys. Hinsvegar væru aðrir stofnar í bráðri hættu og talið að háhyrningahjarðir myndi deyja út. Ennfremur er áætlað að um 87 fermetra svæði sé enn þakið olíu og niðurbrot þess sé um 4% á ári.

Pólitískar og efnahagslegar afleiðingar 
Í kjölfar slyssins setti Bandaríkjaþing lög (Oil Pollution Act 1990) sem fyrirskipuðu aukið eftirlit með olíutönkum við strendur Bandaríkjanna auk þess að fyrirskipa, í skrefum, tvöfaldan skipskrokk á öllum olíuskipum. Efnahagslegar afleiðingar fyrir Alaskafylki voru fjölmargar. Ýmiss fyrirtæki lögðust af vegna lekans. Slysið olli einnig miklu tjóni í fiskimiðum, ferðamannageiranum, íþróttum og tómstundum og það sem kallað er „tilveruverðmæti“ (existence value), sem er það verðmæti sem almenningur leggur á óspillt svæði.

Tilvísanir 

Saga Alaska
Alaska
Hagfræði endurvinnslu

Hagfræði endurvinnslu — Mikil umræða hefur skapast á undanförnum áratugum um það hvort endurvinnsla sé hagkvæm fyrir samfélög. Ýmsir fullyrða að kostnaður við að halda utan um endurvinnslu sé margfalldur á við hefðbundina losun úrgangs. Sú fullyrðing á þó að engu leyti við öll samfélög þar sem sýnt hefur verið að því stærra sem samfélagið er, því hagkvæmara er að halda úti endurvinnslu. Þar ræður reglan um stærðarhagkvæmni.

Niðurstöður rannsóknar hafa bent á að í Bandaríkjunum einum starfa um 50.000 fyrirtæki í endurvinnslugeiranum og hafa þau skapað yfir milljón störf. Borgaryfirvöld í New York óttuðust í fyrstu að endurvinnsla yrði borginni mjög kostnaðarsöm, en ítarleg rannsókn á starfsseminni leiddi í ljós að skilvirk endurvinnsla myndi spara borgina yfir 20 milljónir dollara. 

Sveitarfélög sjá fjárhagsávinning í skilvirkri endurvinnslu, einkum þegar að mikil þörf er á landfyllingu. En fjárhagsávinningur er aðskilinn efnahagslegum ávinningi. Efnahagsleg greining á endurvinnslu inniheldur ekki ytri þætti, þ.e., þá þætti kostnaðar og ávinnings sem ekki er hægt að verðleggja. Til dæmis má nefna: minnkun á loftmengun og gróðurhúsaáhrifum sem kemur frá brennslu, minni spilliefni vegna landfyllinga, minni orkunotkun og jákvæð áhrif vegna úrgangs og álags á auðlindir. 

Árið 2005 staðfesti Umhverfisstofnun Bandaríkjanna (EPA) ávinning endurvinnslu og þá einkum þegar kom að útblæstri kolefna. Umhverfisstofnun Bretlands tók undir þá greiningu.

Kostnaður 
Sparnaður í gegnum endurvinnslu er háður því hversu skilvirk kerfið er notað. Kostnaðurinn er þá einnig háður hinum ýmsu þáttum samfélagsins, svo sem landfyllingargjöldum og hversu mikið samfélag í raun nýtir endurvinnsluna. Local Self-Reliance stofnunin heldur því fram að samfélög spari pening þegar þau meðhöndla endurvinnslu sem arftaka hina hefðbundnu úrgangsvinnslu í stað þess að nota hana sem viðbót.

Gagnrýni 
Hagfræðingurinn, Steven Landsburg, hefur haldið því fram að endurvinnsla pappírs komi í raun í veg fyrir fjölgun trjáa. Rök hans byggjast á því að þar sem pappírsfyrirtæki sjá hag sinn í að endurnýja skóga sína, að þá hefur mikil eftirspurn eftir pappír áhrif á fjölgun trjáa. Þar sem skógræktarfyrirtæki planti fleirum trjám í stað þeirra sem notuð eru.  

Umhverfissamtök eru hinsvegar á öndverðri skoðun. Þau hafa bent á það að skipulagðir skógar standa þeim náttúrulegu langt að baki. Að jarðvegur sé umtalsvert heilbrigðari í þeim náttúrulegu þar sem mikil jarðvegseyðing á sér stað í skipulögðum skógum. Því þurfi að nota gríðarlega mikið af tilbúnum áburði til að rækta ný tré. Ennfremur benda þau á að ung, lítil tré sé aumur staðgengill stórra og mikilfengilegra trjáa sem njóta sín í náttúrulegum skóum.

Tilvísanir
Svunta

Svunta er hlífðarklæðnaður sem hylur fremri hluta líkama. Svunta er  notuð af hreinlætisástæðum eða til að hlífa fötum en getur einnig haft táknræna merkingu. Svunta er hluti af einkennisbúningi eða vinnufatnaði sumra starfsstétta svo sem þjónustufólks, hjúkrunarfólks og fólks í heimilisstörfum. Svuntur eru stundum bornar til skrauts. Svuntur eru úr margs konar efnum. Svuntur úr gúmmí eru notaðar af fólk sem vinnur með hættuleg efni og blýsvuntur eru notaðar af starfsfólki sem vinna nálægt röntgengeislatækjum. Svuntur sem trésmiðir nota hafa oft marga vasa fyrir verkfæri. Vatnsþéttar svuntur úr PVC eða öðrum efnum eru notaðar vil matreiðslu og uppvask. 

Fatnaður
Vistfræðileg hagfræði

Vistfræðileg hagfræði (e. Ecological economics) er sambland af vistfræði og hagfræði, auk þess sem hún felur í sér sálfræði, mannfræði, fornleifafræði og sögu. Innan greinarinnar er skoðað hvernig mannfólkið hefur umgengist umhverfi sitt hingað til og hvernig þessari umgengni eigi að vera háttað í framtíðinni, þess vegna er hún nokkurs konar hagfræði sjálfbærrar þróunar.

Saga og þróun 

Með þeim fyrstu til að tjá áhuga fyrir vistfræði og hagfræði í ritum sínum voru þeir K. William Kapp og Karl Polanyi á fimmta áratug nítjándu aldar og svo á þeim sjötta í ritum Kenneth Boulding og Herman Daly. Var það samt sem áður ekki fyrr en í kringum 1980 sem að skipulagðar ráðstefnur nútíma vistfræðilegra hagfræðinga áttu sér stað.  Sú fyrsta af þessu tagi var haldin í Svíþjóð árið 1982. Árið 1987 gaf Juan Martinez-Alier  svo út bókina Ecological Economics, tveimur árum seinna, 1989, voru  stofnuð samtökin International society for ecological economics og hófu þau útgáfu tímaritsins Ecological economics .
 
Það getur verið erfitt að greina muninn á milli vistfræðilegrar hagfræði og umhverfishagfræði. Í grófum dráttum má segja að umhverfishagfræðin notist við almenna, nýklassíska aðferðafræði (e.neo-classical) á meðan vistfræðileg hagfræði hafnar þeirri nálgun og bætir við víðtækari félagshagfræðilegri nálgun við greiningar. 

Umhverfishagfræðin notast við fræðilegan ramma og þekktar hagrænar aðferðir til að greina vandamál og meta meðal annars hagræn áhrif vegna loftslagsbreytinga.

Vistfræðileg hagfræði reynir að takast á við flókin málefni eins og aðferðir til að breyta hagkerfinu í því skyni að ná fram sjálfbærni eða breytingum á neysluhegðun almennings. Reynir hún einnig að taka með í greiningar sínar félagslegar og efnahagslegar aðgerðir.

Heimildir 

Vistfræði
Hagfræði
Konungsjörð

Konungsjörð eða krúnujörð er landareign í eigu konungs. Í Ástralíu og Nýja Sjálandi er hugtakið krúnujörð notað yfir land í almenningseign.

Í Danmörku eignaðist konungur miklar landareignir við siðaskiptin sem áður voru í eigu kirkna og klaustra. Við afnám einveldis í Danmörku 1848-9 gengu þessar eignir til ríkisins. Á Íslandi var hafist handa við að selja stólsjarðir Hólastóls og Skálholtsstóls undir lok 18. aldar, meðal annars til að fjármagna nýju dómkirkjuna í Reykjavík og stofnun nýs biskupsembættis þar. Hafist var handa við sölu konungsjarða fljótlega eftir það og um 1840 var farið að tala um „þjóðjarðir“. Eftir að Landssjóður var stofnaður fékk hann forræði yfir þjóðjörðum en ekki var farið að tala um „ríkisjarðir“ fyrr en á 3. áratug 20. aldar. 

Fasteignir
Konungsvald
Deepwater Horizon

Deepwater Horizon var fljótandi olíuborpallur í eigu Transocean en leigður til BP. Hann var smíðaður árið 2001 af Hyundai Heavy Industries í Suður-Kóreu. Árið 2009 boraði hann dýpstu borholu sem gerð hafði verið (yfir 10km djúpa) á Tiber-olíusvæðinu á bandarísku hafsvæði í Mexíkóflóa. Þann 20. apríl 2010 varð sprenging á pallinum þar sem hann var að bora á Macondo-könnunarsvæðinu austar í flóanum, með þeim afleiðingum að 11 starfsmenn létust og upp kom óslökkvandi eldur. Tveimur dögum síðar sökk borpallurinn og olía streymdi úr borholunni í 87 daga sem varð versti olíuleki bandarískrar sögu. 

Olíuborpallar
Hjólbörur

Hjólbörur eru lítill handvagn með einu hjóli að framan og tveimur handföngum sem einn maður getur haldið um til að ýta hjólbörunum á undan sér. Hjólbörurnar deila þannig þyngdinni milli hjólsins og burðarmannsins sem þá getur ekið þyngra hlassi en hann gæti annars borið. 

Handvagnar
Sigourney Weaver

Susan Alexandra Weaver, betur þekkt sem Sigourney Weaver (f. 8. október 1949 i Manhattan, New York-borg) er bandarísk leikkona. Hún sló fyrst í gegn í kvikmyndinni Alien árið 1979.

Tenglar 
 

Bandarískir leikarar