alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ólafur Ólafsson (kaupsýslumaður)

Ólafur Ólafsson (fæddur 23. janúar 1957) er íslenskur kaupsýslumaður og aðaleigandi skipaflutningafélagsins Samskipa. Henn er jafnframt meðal þeirra sem hlotið hafa dóm í svonefndum hrunmálum, en hefur ávallt haldið fram sakleysi sínu, bæði fyrir íslenskum dómstólum og Mannréttindadómstól Evrópu. 

Ólafur var ráðinn forstjóri Samskipa hf. árið 1990. Árið 2003 varð hann starfandi stjórnarformaður Samskipa. Hann kom við sögu í baráttunni um Ker hf. og var í forsvari fyrir Kjalar ehf. sem hafði betur gegn fjárfestingarfélaginu Gretti hf. í baráttunni um félagið.

Ólafur er stjórnarformaður Alfesca og einnig Kjalars invest sem var annar stærsti hluthafi Kaupþings banka. Hann fór fyrir svonefndum S-hóp sem keypti meirihluta í Búnaðarbankanum við einkavæðingu hans 2002.

Í upphafi árs 2007 stofnaði Ólafur, ásamt konu sinni Ingibjörgu Kristjánsdóttur landslagsarkitekt, velgerðarsjóð sem ætlað er að styrkja fátæk börn í Afríku til mennta. Hjónin lögðu fram einn milljarð króna sem stofnfé sjóðsins.

Sumarið 2007 hófust deilur milli Ólafs og nágranna hans í Eyja- og Miklaholtshreppi á Snæfellsnesi, þar sem Ólafur á sumarbústað. Kvörtuðu nágrannarnir undan hávaða frá þyrlu sem Ólafur notar til að ferðast milli Reykjavíkur og sumarbústaðar síns, en hann gaf lítið fyrir kvartanirnar.

Í maí 2009 var svo gerð húsleit í fyrirtækjum í eigu Ólafs og einnig í sumarbústað hans í sambandi við kaup Al Thani á hlut í Kaupþingi.

Sakaferill 
Ólafur var, ásamt Hreiðari Má Sigurðssyni, Sigurði Einarssyni og Magnúsi Guðmundssyni, sakfelldur fyrir Hæstarétti þann 12. febrúar 2015 fyrir sinn þátt í Al-Thani-málinu og dæmdur í fjögurra og hálfs árs fangselsi. Ólafur hóf afplánun dómsins þann 24. febrúar 2015.

Tilvísanir

Tenglar
 Ólafur Ólafsson; af Hvítbók.vg
 Stofnun velgerðarsjóðs; af RÚV.is
 Koma Elton John til Ísland í tilefni af afmæli Ólafs; af Mbl.is
 Flýgur á 150 milljóna þyrlu; grein í Fréttablaðinu 4. júlí 2007
 Ólafur segir engan hagnað hafa runnið til sín; af Mbl.is
 Mun skipta miklu máli fyrir Kaupþing; af Mbl.is
 Milljarðalán án áhættu; af Mbl.is
 Unnið úr leitinni; af Mbl.is
 Ólafur hefur það gott í sveitinni; af Hvítabókinni.vg
 Auðmaður gefur Rauða krossinum peninga til að sinna sálrænum erfiðleikum í kreppunni; af Eyjunni.is 2009 
 Auðmaður krefst 188 milljarða; grein í DV 8. jan. 2009
 Sleppur við 64 milljarða skuld; grein í DV 2011 
 Ólafur Ólafsson yfirheyrður hjá sérstökum saksóknara

Íslenskir auðmenn
Íslenskir glæpamenn
Íslenskir milljarðamæringar
Íslenskir viðskiptamenn
Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Ok

Ok er 1.177 metra há dyngja úr grágrýti vestan Kaldadals. Á toppi hennar var samnefndur jökull sem er nú horfinn með öllu. Dyngjan myndaðist við hraungos á hlýskeiði síðla á ísöld.

Árið 2019 var haldin minningarathöfn um jökulinn  og var minnisvarði reistur þar. Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfisráðherra, Mary Robinson, fyrrum forseti Írlands og Andri Snær Magnason, rithöfundur, voru meðal viðstaddra. Nú er þar stöðuvatnið Blávatn.

Tilvísanir

Jöklar á Íslandi
Eldstöðvakerfi á Íslandi
Fjöll á Íslandi
Dyngjur á Íslandi
Hálendi Íslands
Næfurholt

Næfurholt er landnámsjörð (fyrsti þekkti ábúandi vegin á alþingi 1196 Beinir Sigmundarson) og efsti bær á Rangárvöllum, um 12 km vnv frá Heklu, undir Bjólfelli. Bærinn hefur oftar en einu sinni verið færður vegna náttúruhamfara. Þó svo að bærinn sé mjög nálægt Heklu sést hún ekki frá núverandi bæjarstæði, vegna þess hve hár Bjólfells hálsinn er fyrir austan bæinn.

Heimiliskirkja var í Næfurholtslandi frá því fyrir 1200 en var aflögð 1765

Rangárþing ytra
Íslenskir bæir
1499

Árið 1499 (MCDXCIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Þorvarður Erlendsson varð lögmaður sunnan og austan.
 Benedikt Hersten varð hirðstjóri.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 8. janúar - Loðvík 12. Frakkakonungur giftist Önnu af Bretagne, ekkju forvera síns, Karls 8.
 28. júlí - Fyrri orrustan við Lepanto: Tyrkneski sjóherinn vann öruggan sigur á flota Feneyinga.
 18. september - Vasco da Gama sneri aftur til Lissabon úr fyrstu siglingunni til Indlands.
 22. september - Maximilían 1. keisari hins Heilaga rómverska ríkis, neyddist til að viðurkenna de facto sjálfstæði Svisslendinga.
 28. nóvember - Játvarður jarl af Warwick var tekinn af lífi, að sögn fyrir að hafa reynt að flýja úr Tower of London.
 Franskur her undir stjórn Loðvíks 12. tók Mílanó og hrakti Ludovico Sforza hertoga á burt.
 Svartfjallaland, síðasta frjálsa konungsríkið á Balkanskaga, fellur í hendur Ottómana.

Fædd
 29. janúar - Katharina von Bora , eiginkona Marteins Lúthers (d. 1552).
 14. október - Claude af Bretagne, drottning Frakklands (d. 1524).
 31. mars - Píus IV páfi (d. 1565).
 3. september - Diane de Poitiers, hjákona Hinriks 2. Frakkakonungs (d. 1566).

Dáin
 1. október - Marsilio Ficino, ítalskur heimspekingur (f. 1433).
 28. nóvember - Játvarður jarl af Warwick, bróðursonur Játvarðar konungs 4. og Ríkharðs 3. og síðasti karlmaðurinn af York-ætt.
 John Cabot (Giovanni Caboto), ítalskur landkönnuður (f. um 1450).

1499
1491-1500
1498

Árið 1498 (MCDXCVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Helgi Oddsson lögmaður lét af embætti.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 20. maí - Vasco da Gama kemur til Kalíkút á Indlandi, fyrstur Evrópubúa til að sigla sjóleiðina til Indlands, suður fyrir Afríku.
 Ágúst - Kristófer Kólumbus kannar meginland Suður-Ameríku í þriðju ferð sinni til Nýja heimsins.
 17. apríl - Loðvík 12. varð konungur Frakklands.
 Júní - Niccolò Machiavelli kjörinn annar kanslari lýðveldisins Flórens.
 30. júní - Maximilian 1. stofnaði Vínardrengjakórinn.
 5. ágúst - Barthólómeus Kólumbus, bróðir Kristófers Kólumbusar, stofnaði Santo Domingo (nú í Dóminíska lýðveldinu) og er borgin elsta varanlega aðsetur Evrópubúa í Vesturheimi.
 Portúgalir sigla upp með ströndum Tansaníu og Kenýa.
 John Cabot siglir úr höfn og ætlar í nýjan leiðangur en sést aldrei framar.

Fædd
 Soffía af Pommern, Danadrottning, kona Friðriks 1. (d. 1568).
 Hieronymus Bock, þýskur grasafræðingur (d. 1554). 
 15. nóvember - Elinóra af Austurríki, drottning Portúgals og síðar Frakklands (d. 1558). 

Dáin
 7. apríl - Karl 8. Frakkakonungur (f. 1470).
 23. maí - Girolamo Savonarola, ítalskur munkur og umbótamaður í Flórens brenndur á báli, (f. 1452).
 16. september - Tomás de Torquemada, leiðtogi spænska rannsóknarréttarins (f. um 1420).

1498
1491-1500
Alnæmi

Alnæmi (líka kallað eyðni; á ensku: AIDS, skammstöfun á acquired immune deficiency syndrome („áunnin ónæmis-skerðing“)) er samsafn einkenna og sýkinga sem stafar af skertu ónæmiskerfi líkamans vegna smitunar af HIV-veirunni. HIV getur smitast með blóði, sæði, leggangavökva og brjóstamjólk. Mögulegt er fyrir barn að sýkjast af HIV-veirunni við fæðingu. 

HIV-veiran sýkir frumur sem gegna hlutverki í ónæmiskerfi mannsins, þá aðallega T-hjálparfrumur af undirgerð CD4+. T-hjálparfrumur eru nauðsynlegar fyrir lært ónæmi, þ.e. að líkaminn geti varist þeim sýklum sem hann hefur séð áður. Veiran drepur þessar frumur. Nokkrum árum eftir sýkingu er fjöldi CD4+ T-hjálparfrumna orðinn svo lágur að líkaminn getur ekki lengur varist nýjum sýkingum. Þá hefur veiran veikt ónæmiskerfið verulega og fólk fær ýmsar tækifærissýkingar. Þá kallast sjúkdómurinn alnæmi. Á þessu stigi hrakar fólki hratt og þyngdartap er algengt. 

Alnæmissjúkdómurinn var fyrst greindur 18. júní 1981 í Los Angeles í fimm samkynhneigðum körlum. Lækning við HIV er ekki til, en hægt er að halda sýkingunni algerlega í skefjum með nýjum lyfjum. Með réttri lyfjameðferð er einstaklingur ekki smitandi. Án meðferðar má reikna með að lifa í 9 til 11 ár.

Talið er að vírusinn hafi upphaflega komið úr öpum í Afríku í byrjun 20. aldar, því að veiran er afar skyld apa-eyðniveirunni.

Áætlað er að 37 milljónir séu smitaðir af sjúkdóminum og að hann hafi dregið 35 milljón manns til dauða. Tveir af hverjum þrem HIV-smituðum búa í Afríku sunnan Sahara. Hæst er algengi alnæmi í Botsvana (24%) og Svasílandi (27%).

Alnæmi á Íslandi 
Í lok árs 2016 höfðu samtals 361 greinst með HIV á Íslandi frá upphafi, 257 karlar og 104 konur. Af þeim höfðu 73 greinst með alnæmi og 39 látist af völdum HIV. Árlega greinast undir 30 einstaklingar með HIV á Íslandi.

Tenglar 

 Alnæmissamtökin á Íslandi

Tilvitnanir 

Veirusjúkdómar
1497

Árið 1497 (MCDXCVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón Sigmundsson lögmaður gekk að eiga seinni konu sína, Björgu Þorvaldsdóttur. Af því hjónabandi spruttu síðar löng málaferli og Jón missti embætti sitt og eignir.

Fædd
 Einar Ólafsson, prestur í Reykjavík, Görðum á Álftanesi og í Hrepphólum og Skálholtsráðsmaður (d. 1580).

Dáin

Erlendis 
 7. febrúar - Fylgismenn Giovanni Savonarola brenndu ósiðlega hluti, svo sem hárkollur, hljóðfæri og ljóðabækur, í „bálför hégómleikans“ í Flórens.
 3. mars - Svíar og Rússar gerðu með sér friðarsamning í Novgorod.
 9. mars - Nikulás Kópernikus gerði fyrstu skráðu stjörnuathugun sína. 
 Mars - Sænska ríkisráðið kallar Hans Danakonung til konungs í Svíþjóð og hófst þar með uppreisn gegn ríkisstjóranum, Sten Sture eldri.
 13. maí - Alexander VI páfi bannfærði Savonarola.
 24. júní - Giovanni Caboto kemur að landi í Norður-Ameríku.
 8. júlí - Vasco da Gama heldur upp í fyrsta leiðangur sinn til Indlands umhverfis Afríku. 
 28. september - Hans konungur vann sigur á Sten Sture eldri og Dalakörlum í orrustunni við Rotebro.
 18. október - Hans kjörinn konungur Svíþjóðar. Þar með var Kalmarsambandið endurreist í bili.
 22. nóvember - Vasco da Gama sigldi fyrir Góðrarvonarhöfða.
 5. desember - Manúel 1. Portúgalskonungur gefur út tilskipun um að gyðingar skuli taka kristni eða yfirgefa landið ella.
 Tóbaksreykinga fyrst getið á prenti í bókinni De insularium ritibus.

Fædd
 16. febrúar - Philipp Melanchthon, þýskur húmanisti og siðbótarmaður (d. 1560).
 17. apríl - Pedro de Valdivia, spænskur landvinningamaður (d. 1553).
 Hans Holbein yngri, þýskur listamaður og prentari (d. 1543).

Dáin
 3. janúar - Beatrice d'Este, ítölsk hefðarfrú, kona Ludovico Sforza, hertoga af Mílanó (f. 1474).
 6. febrúar - Johannes Ockeghem, belgískt tónskáld (f. um 1410).

1497
1491-1500
1496

Árið 1496 (MCDXCVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Gottskálk Nikulásson varð Hólabiskup.
 Áshildarmýrarsamþykkt var gerð. 
 12. október - Páll Jónsson sýslumaður á Skarði (f. um 1445) var drepinn á Öndverðareyri af Eiríki, syni Halldórs Ormssonar ábóta.
 Narfi Jónsson varð fyrsti príor á Skriðuklaustri.
 Árni Snæbjarnarson varð ábóti í Viðeyjarklaustri.
 Einar Benediktsson varð ábóti í Munkaþverárklaustri.

Fædd

Dáin
 12. október - Páll Jónsson sýslumaður á Skarði (f. um 1445).
 Jón ábóti í Munkaþverárklaustri.

Erlendis 
 3. janúar - Leonardo da Vinci gerði prófanir á flugvél sem hann hafði smíðað en þær mistókust.
 5. mars - Hinrik 7. Englandskonungur gaf út leyfi til handa John Cabot og sonum hans sem heimilaði þeim að leita ókunnra landa.
 10. mars - Kristófer Kólumbus fór frá Hispaníólu til Spánar og lauk þar með annarri ferð hans til Vesturheims.
 20. október - Filippus fagri, hertogi af Búrgund, giftist Jóhönnu af Kastilíu, dóttur Ferdínands af Aragóníu og Ísabellu af Kastilíu.
 Spánverjar náðu bænum Melilla á norðurströnd Afríku á sitt vald og hafa haldið honum síðan.

Fædd
 18. mars - María Tudor, yngri systir Hinriks 8., drottning Frakklands í nokkra mánuði (kona Loðvíks 12.) (d. 1533).
 12. maí - Gústaf Vasa Svíakonungur (d. 1560).

Dáin
 4. mars - Sigmundur erkihertogi af Austurríki (f. 1427).
 16. apríl - Karl 2., hertogi af Savoja (f. 1489).
 15. ágúst - Ísabella af Portúgal, drottning Kastilíu og Leon (f. 1428).
 7. september - Ferdínand 2., konungur Napólí (f. 1469).
 Piero del Pollaiuolo, ítalskur listmálari (f. 1443).

1496
1491-1500
1487

Árið 1487 (MCDLXXXVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin
 Áramótin 1487-1488 - Einar Ísleifsson, ábóti í Munkaþverárklaustri.

Erlendis 
 16. júní - Orrustan á Stoke Field, síðasti bardagi Rósastríðanna.
 Hinrik 7. tryggði sig í sessi sem Englandskonungur.
 Diðrik Píning stýrði dönskum flota sem hertók Gotland.
 Nornahamarinn (Malleus Maleficarum) kom fyrst út í Þýskalandi.
 Ítalskir byggingameistarar hófu endurbyggingu Kreml í Moskvu.
w.
Fædd
 10. september - Júlíus III páfi (d. 1555).
 Andrea del Sarto, ítalskur listmálari (d. 1531).
 Anna af Brandenborg, fyrri kona Friðriks 1. Danakonungs (d. 1514).

Dáin

1487
1481-1490
1488

Árið 1488 (MCDLXXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Grenivíkurreið Jóns Sigmundssonar.

Fædd

Dáin
 Jón Gamlason, ábóti í Þingeyraklaustri.

Erlendis 
 3. febrúar - Bartolomeu Dias og áhöfn hans sigldu fyrir Góðrarvonarhöfða, fyrstir Evrópubúa.
 9. september - Anna af Bretagne erfði hertogadæmið Bretagne við lát föður síns, ellefu ára að aldri.

Fædd
 Antonio da Correggio, ítalskur listmálari (d. 1534).

Dáin
 11. júní - Jakob 3. Skotakonungur (f. um 1451).
 9. september - Frans 2., hertogi af Bretagne (féll af hestbaki) (f. 1433).
 Jóhann 2., hertogi af Bourbon (f. 1426).
 13. september - Karl 2., hertogi af Bourbon (f. 1434).
 Andrea del Verrocchio, ítalskur myndhöggvari (f. um 1435).

1488
1481-1490
Anaxímenes

Anaxímenes (á forngrísku: Άναξιμένης) frá Míletos (585 - 525 f.Kr.) var grískur heimspekingur frá síðari hluta 6. aldar f.Kr., sennilega yngri samtímamaðr Anaxímandrosar og er sagður hafa verið nemandi hans eða vinur.  

Anaxímenes taldi að loft væri uppspretta alls. Hann tók eftir því að loft gat tekið á sig ólíka eiginleika, orðið heitt eða kalt, þurrt eða rakt með þynningu og þéttingu. Þegar loft þynnist kólnar það en hitnar þegar það þéttist. Loft var einnig talið tengjast lífi og vexti.

Heimild

Tengt efni 
 Anaxímandros
 Þales

Tenglar 
 
 
 

Forverar Sókratesar
Jónískir náttúruspekingar
Mýrin (bók)

Mýrin er bók eftir rithöfundinn Arnald Indriðason. Tökur hófust á samnefndri bíómynd í mars 2006 í leikstjórn Baltasars Kormáks.

Mýrin hefst á því að rannsóknarlögreglumaðurinn Erlendur er kallaður til í Norðurmýrina. Þar hefur roskinn maður að nafni Holberg fundist myrtur og í skúffu er mynd af fjögurra ára gamalli stúlku að nafni Auður sem tengist miklum fjölskylduharmleik. Á sama tíma hverfur ung kona úr brúðkaupi og óþægilegar minningar hellast yfir rannsóknarlögreglumanninn.

Bókin hefur hlotið gríðarlegar vinsældir utan Íslands.

Íslenskar skáldsögur
Bókaárið 2000
Anaxímenes frá Lampsakos

Anaxímenes frá Lampsakos (uppi um 380 – 320 f.Kr.) var grískur mælskufræðingur og sagnaritari, sem Alexander mikli hafði mikið dálæti á. Anaxímenes fylgdi Alexander í leiðangri þess síðarnefnda til Persíu. Hann skrifaði um sögu Grikklands og um Filippos II og epískt kvæði um Alexander (brot eru varðveitt hjá Muller (ritstj.) í Scriptores Rerum Alexandri Magni). Sem mælskufræðingur var hann einarður andstæðingur Ísókratesar og skóla hans. Sumir telja að ritið Mælskufræði handa Alexander (Rhetorica ad Alexandrum), sem er venjulega talið með verkum Aristótelesar þótt almennt sé það talið ranglega eignað honum, sé í raun réttri eftir Anaxímenes; aðrir telja að verkið sé mun yngra.

Heimild

Tengt efni 
 Alexander mikli
 Filippos II
 Ísókrates
Liquid Snake

Liquid Snake er persóna úr Metal Gear Solid. Hann var yfirmaður hryðjuverkamanna í Metal Gear Solid.

Uppruni 
Liquid Snake fæddist ásamt Solid Snake og Solidus Snake gegnum Les Enfants Terribles-verkefnið 1972. Honum var gefið yfirmennsku gen Big Boss eða sterku genin í gegnum einrækunaraðferðina. Liquid var alin upp í Englandi og gekk til liðs við bresku leyniþjónustuna. Vitað er að hann hafi barist sem táningur í Flóa stríðinu og gekk síðar í FOXHOUND. Hann mætti Big Boss einu sinni sem sagði honum allt. En sagði Liquid (hugsanlega til að ögra honum) að hann væri veikari klónin; leifar til þess að búa til Solid Snake. Liquid hataði Big Boss fyrir og varð mjög reiður þegar að Solid Snake drap hann.

Metal Gear Solid 
Í Metal Gear Solid leiðir Liquid uppreisn ásamt fimm öðrum meðlimum í FOXHOUND, þ.á m. hægrihandarmaður hans Revolver Ocelot. Þeir heimta lík Big Boss of einn milljarð dollara. Þeir tóku yfir kjarnorkustöðina á Shadow Moses-eyju til þess að nota nýjan Metal Gear. Þeir þurfa dulkóða sem aðeins DARPA-stjórinn og yfirmaður ArmsTech vita. Liquid lætur Ocelot pynda þá en DARPA-stjórinn drepst við pyndingu(sem Ocelot ætlaði sér að gera). Þeir komust að kóða ArmsTech-forstjórans en þurfa báða kóðanna. Liquid ákeður að nýta Solid Snake með því að láta drepa Master Miller, vin Snakes, og þykist vera hann til að láta Snake virkja Metal Gear með lykilkorti. Allt fer eins áætlað og Metal Gear virkjast en Snake, ásamt hjálpar Gray Fox, eyðileggur Metal Gear. Liquid fær Snake upp á lík Metal Gear og segir honum frá uppruna þeirra. Þeir berjast með hnefunum á Metal Gear en Liquid deyr við veiru sem yfirvöld létu setja í Snake(Snake vissi ekki af því).

Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty 
Í Metal Gear Solid missti Ocelot hægri hendina út af Gray Fox. Eftir Shadow Moses-atvikið flýr Ocelot og selur upplýsingar Metal Gear á svarta markaðnum. Síðan fer hann í aðgerð í Lyon til þess að setja á sig hægri handlegg og sker hægri handlegg Liquids af og lætur setja hann á sig. En persónuleiki Liquids brýst stundum út og tekur völdin.

Tölvuleikjapersónur

en:List of characters in the Metal Gear series#Liquid Snake
sv:Metal Gear Solid#Liquid Snake
Þjóðskjalasafn Íslands

Þjóðskjalasafn Íslands er stofnun sem sér um varðveislu ýmissa opinberra skjala sem einkaskjala. Forstöðumaður Þjóðskjalasafnsins er þjóðskjalavörður. 

Tilskipun um safnið var gefin út af landshöfðingja þann 3. apríl 1882, en að vísu hét það þá Landsskjalasafn. Húsnæði safnsins var frá árinu 1882 til 1900 á lofti Dómkirkjunnar, en flutti þaðan í Alþingishúsið, og flutti aftur í Safnahúsið við Hverfisgötu árið 1909. Framtíðarstaður safnsins er við Laugaveg 162. Það hús teiknaði Þórir Baldvinsson.

Heimildir 
  http://www.skjalasafn.is/index.php?node=afhending
  http://www.skjalasafn.is/index.php?node=150

Þjóðskjalasöfn
Skjalasöfn á Íslandi
Skjalasöfn
Firestone Library

Harvey S. Firestone Memorial Library er aðalbókasafn Princeton University. Það var tekið í notkun árið 1948.

Bókasafnið var stækkað árið 1971 og aftur árið 1988 og hýsir nú yfir 80 kílómetra (50 mílur) af bókahillum. Sjálf byggingin virðist ekki ýkja stór að utan en flestar bækur eru geymdar á þremur kjallarahæðum neðanjarðar sem ná yfir stærra svæði en byggingin sjálf ofan jarðar. 

Firestone bókasafnið er ekki stærsta háskólabókasafn veraldar en hýsir þó fleiri bækur miðað við nemendafjölda skólans en nokkurt annað háskólabókasafn Bandaríkjanna. Firestone bókasafn er stærsta bókasafn veraldar með opinn aðgang að bókastöflunum.

Mörg lessvæði eru í bókasafninu og hafa flestar deildir skólans eigið lesherbergi.

Heimild

Tengill 

 „Princeton University Library History“ 

Princeton University
Bókasöfn í Bandaríkjunum
Arkesilás

Arkesilás (Ἀρκεσίλαος) (316 f.Kr. – 241 f.Kr.) var grískur heimspekingur og upphafsmaður nýju Akademíunnar —efahyggjuskeiðs Akademíunnar.

Arkesilás fæddist í Pitane í Æólíu. Hann hlaut þjálfun sína hjá stærðfræðingnum Átolýkosi frá Pitane og síðar í Aþenu hjá Þeófrastosi og Krantori, sem fékk hann til að ganga til liðs við Akademíuna. Hann kynntist Pólemoni og Kratesi náið og tók við stjórn skólans af honum.

Díogenes Laertíos segir að líkt og eftirmaður hans, Lakýdes, hafi Arkesilás dáið vegna ofdrykkju en vitnisburður annarra (m.a. Kleanþesar) og lifnaðarhættir Arkesilásar gera söguna tortryggilega. Arkesilás var í miklum metum meðal Aþeninga. 

Kenningar hans, sem ráða verður af skrifum annarra (Cíceró, Akademían 1. 12, iv. 24; Um ræðumanninn iii. 18; Díogenes Laertíos iv. 28; Sextos Empeirikos Gegn kennimönnum vii. 150, Frumatriði pyrrhonismans i. 233), fólu í sér árás á stóuspekina, einkum hugmyndina um φαντασια καταληπτιχη (örugga skynjun, eða sannreynanlega skynreynslu), sem sjálfstyrkjandi mælikvarða á sannleikann.

Hann hélt því fram að styrkur sannfæringar skipti engu máli enda má venjulega finna jafnsterka sannfæringu um hið gagnstæða. Óvissan sem felst í skynjun á einnig við um niðurstöður skynseminnar. Af þessum sökum verður maður að sætta sig við sennileika, sem nægir manni til að lifa lífinu. 

Hann beitti aðferð Sókratesar í kennslu en skildi ekki eftir sig nein rit. Hugsun hans var sögð afar frjó og röksemdafærslur hans báru venjulega vitni um ríka kímnigáfu hans.

Heimild

Frekari fróðleikur 
 Hankinson, R.J., The Sceptics (London: Routledge, 1995).

Tengt efni 
 Efahyggja
 Karneades
 Zenon frá Kítíon
 Ænesidemos

Tenglar 
 
 
 
 

Efahyggjumenn
Forngrískir heimspekingar
Lakýdes

Lakýdes frá Kýrenu var grískur heimspekingur, sem tók við stjórn Akademíunnar í Aþenu af Arkesilási um 241 f.Kr.. Sumir telja að Lakýdes hafi verið upphafsmaður nýju Akademíunnar en samkvæmt vitnisburði fornmanna fylgdi hann almennt kenningum Arkesilásar. Hann hélt fyrirlestra í garði sem hét eftir honum og Attalos I frá Pegamon gaf honum. Hann hélt við hefðum Akademíunnar í 26 ár. Hann er sagður hana samið ritgerðir en engin þeirra er varðveitt. Áður en hann dó sagði hann starfi sínu lausu og nemendur hans, Evandros og Telekles, tóku við af honum. 

Ýmsar sögur fara að Lakýdesi, sem einkennast öðru fremur af kaldhæðni og þykja ekki sennilegar. Að öðru leyti birtist Lakýdes okkur sem fágaður maður, vinnusamur og góður ræðumaður. Samkvæmt Aþenajosi (x. 438) og Díogenes Laertíosi (iv. 60) dó hann vegna ofdrykkju, en lofræða Evsebíosar (Praep. Ev. xiv. 7) um hann gerir söguna tortryggilega, því samkvæmt Evsebíosi var Lakýdes í öllu hófsamur maður.

Heimild 
 

Forngrískir heimspekingar
Baruch Spinoza

Baruch Spinoza eða Benedictus de Spinoza (24. nóvember 1632 – 21. febrúar 1677) var hollenskur heimspekingur. Hann var kallaður Baruch Spinoza af eldri meðlimum trúarsafnaðar síns og var þekktur sem Bento de Espinosa eða Bento d'Espiñoza í heimabæ sínum Amsterdam. Hann er talinn einn af merkustu rökhyggjuheimspekingum nýaldar. Rit hans bera vott um mikla þjálfun í stærðfræði. Spinoza var sjónglerjaslípari að atvinnu en á hans tíma voru það spennandi fræði vegna uppgötvana sem sjónaukar gerðu mögulegar. Heimspeki Spinoza hafði fyrst mikil áhrif eftir andlát hans og eftir að ritverk hans komu út að honum látnum.

Heimspeki 
Spinoza var undir miklum áhrifum frá stóuspeki. Líkt og stóumenn hélt hann því fram að „Guð“ og „Náttúra“ væri tvö nöfn á sama veruleika, það er að segja einnar og sömu undirstöðu alheimsins, hinnar eiginlegu verundar og að aðrar minni „verundir“ væru birtingamyndir hennar. En þótt Spinoza væri algyðistrúar líkt og stóumenn voru ýmsar aðrar hugmyndir hans æði frábrugðnar hugmyndum stóumanna.

Eftirfarandi eru meðal heimspekilegra kenninga Spinoza:
 Guð er heimur náttúrunnar og hann hefur engan persónuleika.
 Hinn náttúrulegi heimur er óendanlegur.
 Það er enginn raunverulegur munur á góðu og illu.
 Allt gerist nauðsynlega eins og það gerist. Þar af leiðandi er viljinn ekki frjáls.
 Allt sem menn og önnur dýr gera er með afburðum gott og guðdómlegt.
 Öll réttindi eiga uppruna sinn hjá ríkisvaldinu.
 Menn mega nota dýr á hvern þann hátt sem þá lystir mannkyni til góðs.

Helstu ritverk 
 Stutt ritgerð um Guð, manninn og velferð hans
 1662. Um eflingu skilningsins
 1663. Lögmál cartesískrar heimspeki
 1670. Guðfræðileg ritgerð um stjórnmál (Tractatus Theologico-Politicus)
 1677. Siðfræðin útlistuð á rúmfræðilegan máta (Ethica Ordine Geometrico Demonstrata)
 1677. Hebresk málfræði

Tengt efni 
 Algyðistrú
 René Descartes
 Gottfried Wilhelm Leibniz

Tenglar 
 
 
 

Spinoza, Baruch
Spinoza, Baruch
Spinoza, Baruch
Spinoza, Baruch
Spinoza, Baruch
Spinoza, Baruch
1445

Árið 1445 (MCDXLV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd 
 1. mars - Sandro Botticelli, ítalskur listmálari (d. 1510).

Dáin 

1445
1441-1450