alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skógur

Skógur er vistkerfi með ríkjandi trjágróðri sem þekur að minnsta kosti 1 hektara og að þekju-hlutfall fullorðinna trjáa sem eru að minnsta kosti 2 metra há sé um og yfir 10%. Séu trén lægri en 2 metrar að hæð kallast þau kjarr. Þetta er skilgreining skógasviðs FAO að öðru leyti en því að þar er gert ráð fyrir að hæð fullorðinna trjáa sé 5 metrar. Skógar hafa mikil áhrif á umhverfi sitt og skapa meðal annars kyrrara loftslag og svokallað nærloftslag (enska: microclimate). Auk þess bindur skógurinn loftraka, mengunarefni og rykagnir úr loftinu, temprar vatnsrennsli á leið til sjávar, dregur úr hávaða í þéttbýli og skapar verðmætar auðlindir sem eru óþrjótandi ef þær eru nýttar með sjálfbærum hætti.

Ísland
Um 2% landsins eru vaxin skógi og kjarri. Birkiskógar telja þar mest en ræktaðir skógar með barrtrjám eru um fjórðungur af heildartölunni. Sitkagreni, stafafura og rússalerki hafa þrifist best. Þau eru meðal trjáa sem hafa náð yfir 20 metra hæð og er sitkagreni um 30 metrar hæst.

Orð tengd skógi 
 hlíðþang - er forn kenning í skáldamáli og þýðir skógur. 
 holt - þýddi í fornu máli skógur, sbr: sjá í gegnum holt og hæðir. Holtriði var orð haft um þann sem bjó í skógi. 
 lundur - þýðir skógarlundur eða trjáþyrping. 
 myrkviður - er myrkur margslunginn skógur. 
 mörk - þýðir skógur, sbr.: dýr merkurinnar og Þórsmörk.

Eitt og annað 
 Fyrsta bókin sem kom út um skógrækt á Íslandi hét: Skógurinn og æskulýðurinn (norska: Skogen for de unge) og kom út árið 1938. Hún var eftir hinn norska Chr. Gjerlöff, sem var rithöfundur og skipulagsfræðingur.

Tengt efni 
 Skógrækt
Barrtré
Lauftré

Tilvísanir

Tenglar 

 Skógræktin; heimasíða Skógræktarinnar
 Um sögu skóganna á Íslandi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959
 Um stefnu skógræktarmála og framkvæmd þeirra næstu áratugi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1944
 Íslandsskógar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999
 Menn og skógur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971
 Skógar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1928
 Barrskógur á Íslandi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1947

Skógur
Vistfræði
Kleppsspítali

Kleppur eða Kleppsspítali, er geðspítali sem tilheyrir geðsviði Landspítalans. 
Kleppur er einnig örnefni í Reykjavík.

Fyrstu lög um Kleppsspítala voru nr. 33/1905, samþykkt af konungi þann  20. október 1905 (frumvarp um stofnun Kleppsspítala var þó innlent fyrirbæri) og var spítalinn opnaður árið 1907. Kleppsspítali var fyrsta sjúkrastofnunin sem var reist og rekin alfarið af landsjóði. Markmið stofnunarinnar var að létta miklum vanda af heimilum geðsjúkra og búa geðsjúkum mannsæmandi aðbúnað og gæslu, frekar en að stunda eiginlegar lækningar. Upprunalega var pláss fyrir 50 sjúklinga, og þurftu aðstandendur að borga með sjúklingum, ýmist 50 aura eða 1 krónu á dag, eftir aðstæðum. Yfirstjórn spítalans samanstóð af landlækni og aðila sem stjórnarráðið skipaði. 

Sem fyrr segir var vandi geðsjúkra og aðstandenda þeirra mikill á þeim tíma er Kleppsspítali var stofnaður. Einnig var farið illa með geðsjúka og lífsskilyrði þeirra voru engan veginn á við þau sem heilbrigðir höfðu. Árið 1901 var gerð úttekt á hversu margir væru geðsjúkir í landinu (samkvæmt þess tíma skilgreiningu) og reyndust þeir 133, þar af 124 sem voru á sveit. Árið 1880 reyndust geðsjúkir vera 81, var því um mikla fjölgun að ræða á þessum rúmu tveimur áratugum. 

Spítalinn breytti miklu, þó að hann gæti ekki tekið alla inn sem þurftu, og lét Guðmundur Björnsson þau orð falla á Alþingi um þremur mánuðum eftir opnun spítalans, að sjúkrahúsið hefði „getið sjer þann orðstír, að það sje einhver gagnlegasta stofnun þessa lands“.

Starfsemin í dag er gerbreytt með breyttum áherslum og tilkomu nýrra og betri meðferðarúrræða. Í dag eru reknar nokkrar deildir á Kleppsspítala, starfsemi þeirra felst aðallega í endurhæfingu og að veita fólki margvíslega meðferð, sem er haldið geðröskunum eða talið vera að veikjast af þeim -- til dæmis geðklofa, geðhvarfasýki, þunglyndi, fíkn eða persónuleikaröskun. Á Kleppsspítala eru nú göngudeild, endurhæfingargeðdeild, öryggisgeðdeild og réttargeðdeild. Þá sér Batamiðstöð og iðjuþjálfun í nálægum húsum einnig um virkni sjúklinga. Batastefnan hefur skipað sér æ meiri sess í endurhæfingu og að sjúklingar stýri sinni meðferð í meiri mæli.

Myndir 
Myndirnar eru af Kleppsspítalasvæðinu, teknar í mars 2006.

Heimildir 
 
 
 
 
 
 
 
 Stjórnartíðindi A, 1905-1907, bls. 212.
 Alþingistíðindi B, 1905, bls. 1125-1144.
 Alþingistíðindi B, 1907, bls. 2683.
 Myndirnar eru af Wikipedia Commons.

Geðspítalar
Byggingar eftir Guðjón Samúelsson
Reykjavík
Nörd

Hugtakið nörd er einkum notað um manneskjur sem hafa afskaplega mikinn áhuga á tilteknu fyrirbæri, sérstaklega á sviði tækni og vísinda. Oft er öðru orði skeytt framan við orðið nörd til að gefa áhugasviðið til kynna; þannig er til dæmis algengt að talað sé um tölvunörda þegar átt er við fólk sem lifir og hrærist fyrir allt tengt tölvum.

Orðið nörd hafði eitt sinn niðrandi blæ og var gjarnan notað um fólk sem var hallærislegt, óvinsælt og óhæft í mannlegum samskiptum. Á síðustu árum hefur hugtakið aftur á móti fengið á sig jákvæðari blæ, sérstaklega þegar nördar nota það um sjálfa sig og aðra nörda. Þegar aðrir utan hópsins nota orðið getur það þó enn talist móðgun.

Orðið „nörd“ sást upprunalega í bók Dr. Seuss If I Ran the Zoo.

Tengt efni 
 Lúði
 Otaku
 Proffi

Tengill 
 
 Nörd, Félag Tölvunarfræðinema við Háskóla Íslands

Staðalmyndir
Proffi

Hugtakið proffi er yfirleitt notað í niðrandi merkingu um greinda einstaklinga sem standa sig vel í námi og hugsa um lítið annað en bóknám og þykjast vita betur en aðrir.

Dæmi um proffa er persónan Hermione Granger í Harry Potter bókunum eftir J. K. Rowling.

Tengt efni 
 Lúði
 Nörd

Staðalmyndir
Lúði

Lúði er hallærisleg manneskja með litla félagsfærni. Orðið er að öllum líkindum stytting orðsins lúðulaki.

Tengt efni 
Nörd
Proffi

Staðalmyndir
Jón forseti (togari)

Jón forseti var fyrsti togarinn eða botnvörpungurinn, sem smíðaður var sérstaklega fyrir Íslendinga. Hann var smíðaður á Englandi árið 1906 fyrir útgerðarfélagið Alliance hf. í Reykjavík, en hann sigldi í fyrsta sinn til heimahafnar 22. janúar 1907. Íslendingar höfðu áður eignast grunnslóðartogarann Coot notaðan, en Jón forseti var úthafstogari. Með komu Jóns forseta hófst bylting í atvinnusögu íslensks sjávarútvegs og atvinnulífs, en sagt hefur verið að þá hafi tækniöld hafist á Íslandi. Halldór Kr. Þorsteinsson var fyrsti skipstjóri Jóns forseta.

Jón forseti þótti stór togari á þeirra tíma mælikvarða, 233 brúttórúmlestir. Eins var mjög til hans vandað, svo mjög raunar, að hann var talinn jafngóður þeim togurum, sem þá voru bestir á Englandi. Hann stóð þeim jafnvel framar að því leyti að við smíði hans hafði hann var sérstaklega styrktur til siglinga á norrænum slóðum. Jón forseti var úr járni að mestu leyti, bæði skrokkur og yfirbygging. Í honum var gufuvél og var ganghraði um 10 mílur á klukkustund. Troll Jóns forseta var í meginatriðum af sama tagi sem enn tíðkaðist 100 árum síðar, en þó miklum mun minna, aðeins um 40 metrar að lengd (svipað og togarinn), og riðið úr hampi. Jón forseti var síðutogari eins og allir togarar þess tíma.

Nafn togarans var til heiðurs Jóni Sigurðssyni, helsta leiðtoga sjálfstæðisbaráttu Íslendinga, en til þess var tekið að valsmerkið, hið nýja merki heimastjórnarinnar, var við sigluhún, þegar skipið kom til landsins.  

Jón forseti strandaði um 1 leytið að nóttu til á rifi við Stafnes á Reykjanesskaga (milli Sandgerðis og Hafna) í illviðri þann 27. febrúar 1928. Fyrstu skip komu togaranum til aðstoðar um fimm klukkustundum seinna en gátu lítið aðhafst vegna veðurs. Á togaranum var 25 manna áhöfn og tókst með harðfylgi manna úr landi að bjarga 10 þeirra, en 15 fórust með skipinu. 

Þetta slys varð mjög til að ýta á eftir stofnun slysavarnadeilda á vegum Slysavarnafélags Íslands. Fyrsta björgunarsveit á vegum þess, var Sigurvon í Sandgerði, síðan kom Þorbjörn í Grindavík. Manntjónið í þessu slysi varð meðal annars til þess að Mæðrastyrksnefnd var stofnuð enda misstu mörg börn þarna föður sinn og fjölskyldan þar með fyrirvinnu.

Minnisvarði um strand togarans Jóns forseta var afhjúpaður á Stafnesi hinn 27. ágúst 2009. 

Fleiri skip hafa borið þetta nafn síðar, þar á meðal nýsköpunartogarinn Jón forseti (oft nefndur nýi Jón forseti), sem smíðaður var fyrir Alliance 1948.

Tenglar 
 „Fiskveiðihlutafélagið Alliance 50 ára“, grein í Morgunblaðinu 18. október 1955.
 „100 ár frá Jóni forseta“, grein í Morgunblaðinu 24. janúar 2007
 „Bv. Jón forseti, fyrsti togarinn, sem smíðaður var fyrir Íslendinga“, grein eftir Loft Bjarnason útgerðarmann í Morgunblaðinu 22. janúar 1967
 „Jón forseti ferst“; grein í Morgunblaðinu 28. febrúar 1928
 „Jón forseti strandar“; grein í Ægi 1928

Heimildir

Íslensk skip
Sjóslys
1928
Geðspítali

Geðspítali er sjúkrahús (einnig nefnd geðsjúkrahús) þar sem liggja inni sjúklingar sem þjást af geðrænum vandamálum, yfirleitt alvarlegum. Á slíkum sjúkrahúsum er reynt sem fremstur er kostur að ráða bug á þessum vandamálum og hjálpa sjúklingum að öðlast heilsu til að takast sjálfir á við daglegt líf.

Tengt efni
 Kleppsspítali er geðspítali.

Geðheilsa
Sjúkrahús
Landspítali

Landspítali er stærsta sjúkrahús á Íslandi og háskólasjúkrahús. Það varð til árið 2000 við samruna Landspítalans (Ríkisspítala), sem tók til starfa 20. desember 1930, og Sjúkrahúss Reykjavíkur (Borgarspítalans). Reglugerð um samrunann var gefin út 3. mars 2000. Stofnfundur spítalans var í Borgarleikhúsinu 16. maí 2000. Hinn nýi spítali nefndist Landspítali - háskólasjúkrahús (skammstafað LSH) til 1. september 2007, þegar nafninu var breytt í Landspítali, en skammstöfunin hélt sér.http://varmi.landspitali.is/GoProWeb/gpweb.nsf/htmlpages/index2.html#frettir_4018

Svið 
Skipuriti Landspítala var breytt frá 1. október 2019. Á Landspítala eru nú þrjú svið; meðferðarsvið, aðgerðasvið og þjónustusvið. Einnig skrifstofa Landspítala en undir henni eru skrifstofa forstjóra, skrifstofa framkvæmdastjóra hjúkrunar og lækninga, skrifstofa fjármála og skrifstofa mannauðsmála.

Stjórn 
Framkvæmdastjórn stjórnar daglegum rekstri Landspítala. Hana skipa forstjóri og 8 framkvæmdastjórar.

Framkvæmdastjórn LSH 
Runólfur Pálsson forstjóri
 Anna Sigrún Baldursdóttir, framkvæmdastjóri skrifstofu forstjóra
 Gunnar Ágúst Beinteinsson, framkvæmdastjóri mannauðsmála
Guðlaug Rakel Guðjónsdóttir, framkvæmdastjóri meðferðarsviðs
Hlíf Steingrímsdóttir, framkvæmdastjóri aðgerðasviðs
Jón Hilmar Friðriksson, framkvæmdastjóri þjónustusviðs
Ólafur Baldursson, framkvæmdastjóri lækninga
Ólafur Darri Andrason, framkvæmdastjóri fjármála
Sigríður Gunnarsdóttir, framkvæmdastjóri hjúkrunar

Sjá einnig 
 Landspítalasjóður Íslands

Tenglar 
 Upplýsingavefur Landspítala (www.landspitali.is)

Tilvísanir

Sjúkrahús á Íslandi
Opinberar stofnanir
Íslenskar ríkisstofnanir
Fylking (flokkunarfræði)

Fylking er heiti flokka lífvera og er fylking næsta stig neðan við ríki. Á latínu nefnist fylking, phylum þegar um dýr er að ræða en divisio séu plöntur til umfjöllunar. Byggist sú skipting á úreltri skiptingu lífheimsins í tvö ríki, plöntur og dýr. Dæmi um fylkingu er asksveppir (Ascomycota) sem ásamt kólfsveppum (Basidiomycota) og fjórum öðrum fylkingum mynda svepparíkið (Fungi).

Flokkunarfræði
Vísindaleg flokkun
Sigmund Johanson Baldvinsen

Sigmund Johanson Baldvinsen (f. 22. apríl 1931, d. 19. maí 2012) var skopmyndateiknari og uppfinningamaður í Vestmannaeyjum. Sigmund fæddist í Noregi og kom til Íslands þriggja ára gamall. Faðir hans var íslenskur og móðir hans var norsk. Sigmund ólst upp á Akureyri en fluttist svo til Vestmannaeyja. Hann var kvæntur Helgu Ólafsdóttur en hún er ættuð úr Vestmannaeyjum.

Skopmyndateiknari 
Fyrstu teikningar Sigmunds í blöðum eru frá árinu 1960 eða 1961 en þá gerði hann forsíður fyrir Vikuna og Fálkann. Sigmund var þekktastur fyrir skopmyndir sínar í  Morgunblaðinu. Fyrsta mynd hans í Morgunblaðinu tengdist Surtsey og fyrstu landgöngu þar. Hún birtist í Morgunblaðinu 25. febrúar 1964.

Skopmyndateikningar voru í fyrstu aukavinna Sigmunds með starfi við verkstjórn í frystihúsum í Vestmannaeyjum en í Heimaeyjargosinu árið 1973 varð Sigmund fastráðinn við Morgunblaðið og var skopmyndateiknun aðalstarf hans frá þeim tíma.

Uppfinningamaður 
Sigmund var uppfinningamaður en vélstjóri að mennt. Hann hannaði fiskvinnsluvélar og fann upp sjálfvirkan sleppibúnað fyrir gúmbjörgunarbáta.

Málaferli 
Sigmund lenti í málaferlum út af skopmyndum sínum. Þýskur leynilögreglumaður var fenginn til landsins til að vinna að lausn Geirfinnsmálsins og Sigmund teiknaði skopmynd þar sem sást SS merki á búningi leynilögreglumannsins. Ritstjórar Morgunblaðsins voru dæmdir en Sigmund slapp við dóm því það vantaði eftirnafn hans við skopmyndina.

Íslenska ríkið kaupir skopmyndir 
Þann 15. desember 2004 keypti íslenska ríkið tíu þúsund teikningar eftir Sigmund og hyggst gera þær aðgengilegar á netinu.

Heimild 
  Grein í Morgunblaðinu  16. desember, 2004

Sigmund
Fólk fætt árið 1931
Fólk dáið árið 2012
Vestmannaeyingar
Pompeii

Pompeii var rómversk borg nálægt þar sem borgin Napolí stendur nú. Í ágúst árið 79 grófst borgin ásamt borginni Herculaneum undir ösku í kjölfar mikils eldgoss úr Vesúvíusi. Út af þessu varðveittist borgin á nákvæmlega sama veg og hún var þegar hún grófst undir. 

Árið 1748 var byrjað að grafa borgina upp en úr þeim uppgreftri hefur komið mikið af þekkingu nútímans um líf á tímum Rómverja. Borgin er á heimsminjaskrá UNESCO.

Rómverskar borgir
Heimsminjar
Simone de Beauvoir

Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir (9. janúar 1908 – 14. apríl 1986) var franskur rithöfundur og heimspekingur. Hún skrifaði skáldsögur, rit um heimspeki, stjórnmál og þjóðfélagsmál, ritgerðir, ævisögur og sjálfsævisögu. Hún var fræðikona, femínisti og pólitískur aktívisti sem hún aðhylltist tilvistarstefnuna. 

Þekktust er hún fyrir fræðirit sitt Le Deuxième Sexe (Hitt kynið) frá 1949 en þar er að finna ítarlega athugun og greiningu á kúgun kvenna. Er ritið talið hafa lagt grunninn að samtímafemínisma.

Tenglar 
 
 

Beauvoir, Simone de
Beauvoir, Simone de
Beauvoir, Simone de
Franskir andspyrnumenn
Femínískir heimspekingar
Franskir femínistar
E. E. Evans-Pritchard

Edward Evan Evans-Pritchard (21. september 1902 - 11. september 1973) var breskur mannfræðingur og átti sinn þátt í því að þróa félagsmannfræði í Bretlandi. Hann var prófessor við Oxfordháskóla og kenndi þar mannfræði á árunum 1946-1970.

Evans-Pritchard fæddist í Sussex á Englandi og nam við London School of Economics. Þar komst hann í kynni við hugmyndir mannfræðingsins Bronisław Malinowski sem m.a. var talsmaður þess sjónarhorns að rökhyggja byggi að baki því hvernig samfélög manna væru uppbyggð. 

Evans-Pritchard hóf sína fyrstu vettvangsrannsókn árið 1926 meðal Azande manna. Með þeirri rannsókn aflaði hann sér hvoru tveggja doktorsgráðu (1927) og efniviðar í bók sína Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande sem kom út árið 1937. Galdrar Azande manna voru eitt hans helsta hugðarefni og færði hann rök fyrir því að galdrar væru byggðir á rökhugsun og væru þar með rökrétt atferli.
 
Hann gerði síðar vettvangsrannsókn meðal Nuer manna í Afríku og gaf út bókina The Nuer árið 1940 sem telja má til þekktustu verka mannfræðinga 20. aldar. Í The Nuer kom fram áhugi hans á pólitísku skipulagi, uppbyggingu og hugsunarhætti fólksins sem hann rannsakaði.

Meðal samstarfsmanna Evans-Pritchard við Oxfordháskóla voru A. R. Radcliffe-Brown og Meyer Fortes, einnig mannfræðingar. Saman gáfu þeir út bókina African Political Systems þar sem þeir gerðu tilraun til að flokka afrísk stjórnkerfi í tvo hópa: með eða án miðstýrðs stjórnkerfis. Evans-Pritchard og Fortes höfðu báðir gert vettvangsrannsókn meðal hópa með liðskipt ættarkerfi og höfðu áhuga á því hvernig stjórnmál gengu fyrir sig í samfélögum án miðstýrðs stjórnkerfis.
 
 
Evans-Pritchard var sleginn til riddara árið 1971.

Heimildir 
 

Breskir mannfræðingar
Bronisław Malinowski

Bronisław Kasper Malinowski (7. apríl 1884 – 16. maí 1942) var pólskur mannfræðingur og af mörgum talinn merkasti mannfræðingur 20. aldar fyrir framlag sitt til etnógrafískra vettvangsrannsókna.

Malinowski er af mörgum talinn faðir vettvangsrannsókna þar sem hann var meðal þeirra fyrstu til að gera ítarlega og vandaða vettvangsrannsókn. Hann gerði vettvangsrannsókn meðal Tróbríandmanna og skráði niður af nákvæmni allt sem fyrir augu hans bar. Þessi aðferð hans varð aðferð mannfræðinnar: nákvæm rannsókn á litlum samfélögum. 

Hann aðhylltist virknishyggju og leit svo á að hver stofnun innan samfélagsins væri háð virkni annarra stofnana innan sama samfélags. Þá leit hann á samfélag Tróbríandmanna sem eitt heildstætt samfélag andstætt fyrri mannfræðingum 19. aldar eins og Edward Tylor og James Frazer sem alhæfðu aldrei um heilt samfélag heldur um stig hugsunar og tækni mannkyns.

Heimild 
 

Malinowski, Bronisław
Menntaskólinn á Egilsstöðum

Menntaskólinn á Egilsstöðum er framhaldsskóli við Tjarnarbraut á Egilsstöðum. Menntaskólinn er hýstur í tveimur byggingum, kennsluhúsi og heimavistarbyggingu sem einnig hýsir mötuneyti skólans og hátíðarsal. Íþróttahúsið á Egilsstöðum stendur á móti menntaskólanum. Skólinn var fyrst settur árið 1979. Skólinn býður uppá fjölbreytt nám til stúdentsprófs og heldur einnig úti öflugu fjarnámi í gegnum Canvas, sama fjarnámskerfi og Háskólinn á Akureyri notar.

Saga 
Menntaskólinn á Egilsstöðum var fyrst settur 14. október 1979 þá einungis í heimavistarbyggingunni í bráðabirgðarkennslustofum. Árið 1983 var klárað að byggja seinni hluta heimavistarbyggingunnar og gat þá tekið við 130 nemendum á vistinni. Langþráð kennsluhús skólans var vígt 1989 og viðbygging við það árið 2006 og batnaði aðstaðan til muna.

Spannar- og áfangakerfi 
Haustið 2011 fékk skólinn leyfi til tilraunakennslu samkvæmt nýrri námskrá, byggðri á lögum um framhaldsskóla frá 2008. 
Nokkrar breytingar voru gerðar á kennsluháttum við skólann. Skóla árinu var þá skippt í fernt, í fjórar spannir í stað tveggja anna. 
Þá eru nemendur að jafnaði í þremur áföngum yfir eina spönn í stað þess að vera í t.d. 6 eða fleiri yfir önn. Þetta þýðir að hægt sé að klára áfanga á átta vikum. Stór hluti kennslustunda eru verkefnatímar þar sem nemendur vinna í verkefnum tengdum þeim áföngum sem þeir eru skráðir í.

Námsbrautir 
 Framhaldsskólabraut 1 og 2 (Til að undarbúa nemendur fyrir að fara á bóknámsbraut)
 Náttúrufræðibraut (Náttúrufræðilína, heilbrigðislína, íþróttalína, málalína, tæknilína og verkfræðilína)
 Félagsgreinabraut (Félagsgreinalína, heilbrigðislína, íþróttalína, málalína og tæknilína)
 Félagsliðabraut (Hægt að velja milli sérhæfingu á að starfa með fötluðum eða öldruðum einstaklingum)
 Listnámsbraut (Hönnunarlína, íþróttalína, myndlistarlína, málalína, tónlistarlína og tæknilína)
 Opin braut (Íþróttalína, málalína og tæknilína)
 Starfsbraut

Skólameistarar frá upphafi 
 1979 - 1989: Vilhjálmur Einarsson (fv. þrístökkvari)
 1990 - 1993: Helgi Ómar Bragason jarðeðlisfræðingur
 1993 - 1994: Ólafur Jón Arnbjörnsson, núverandi skólameistari Fisktækniskóla Íslands
 1994 - 1995: Vilhjálmur Einarsson
 1995 - 2008: Helgi Ómar Bragason
 2008 - 2009: Þorbjörn Rúnarsson
 2009 - 2016: Helgi Ómar Bragason
 2016-    : Árni Ólason

Heimildir 

Egilsstöðum
Svensk Filmindustri

AB Svensk Filmindustri eða SF er sænskur kvikmyndaframleiðandi og stór dreifingaraðili fyrir kvikmyndir á Norðurlöndunum. Að auki rekur SF fjölda kvikmyndahúsa í Svíþjóð. Fyrirtækið var stofnað 27. desember 1919 með sameiningu Svenska Bio og Filmindustri AB Skandia.

Tengill
Heimasíða Svensk Filmindustri 

Sænskir kvikmyndaframleiðendur
Fálki

Fálki (eða valur) (fræðiheiti: Falco rusticolus) er stór ránfugl í fálkaættkvíslinni sem heldur til í freðmýrum og fjalllendi sem og við strendur og eyjur á Norðurslóðum. Fálkar geta náð 60 cm lengd og vænghaf þeirra getur orðið 130 sm. Lögun og gerð vængja fálka gerir þeim kleift að fljúga óhemju hratt. Á miðöldum voru fálkar taldir fuglar konunga. Þeir eru notaðir í sérstaka íþrótt, fálkaveiðar, sem var áður fyrr nánast eingöngu stunduð af konungum og aðli og voru slíkir fálkar nefndir slagfálkar.

Íslenski fálkinn (fræðiheiti: Falco rusticolus islandicus) er ein deilitegund fálka. Önnur deilitegund er hvítfálkinn (Falco rusticolus candicans) sem verpir meðal annars á Grænlandi.

Fálkar á Íslandi 

 
Hann er staðfugl á Íslandi. Talið er að 300 - 400 pör af fálkum verpi á Íslandi. Aðalfæða fálka er rjúpur en hann veiðir einnig endur, svartfugla og vaðfugla. Erlendis lifa fálkar einnig á litlum nagdýrum svo sem læmingjum. Í árum sem lítið er um rjúpur fækkar fálkum. Kjörsvæði fálka eru opin svæði. Þeir gera ekki hreiður heldur verpa beint á klettasyllur og nota oft gamla hrafnslaupa. Fálkar verpa oftast 3–4 eggjum. Eggin eru 5 vikur að klekjast út og ungarnir eru 7 vikur í hreiðrinu. Eftir það annast foreldrarnir þá í 3 vikur í viðbót en svo verða þeir að bjarga sér sjálfir. Ungarnir flakka um landið þangað til þeir verða tveggja til fjögurra ára en þá setjast þeir að á eigin varpstað. Fullorðnir fálkar dveljast allt árið á óðali sínu. Talið er að allt að fjórðungur af Evrópustofni fálka verpi á Íslandi. Fálkar eru alfriðaðir á Íslandi. Náttúrufræðistofnun fylgist með stofnbreytingum fálka. 

Annað nafn íslenska fálkans er valur. Mögulega kemur það nafn af upprunalegri merkingu þess orðs sem er vopndauði (sbr. að „liggja í valnum“, enda fálkinn mikið veiðidýr og liggur veiðibráð fálkans oftast í valnum.

Valur kemur líka fyrir í norrænni goðafræði, þar sem Freyja, vanadís og frjósemisgyðja, átti valsham, sem hún lánaði Loka þegar endurheimta þurfti Hamar Þórs, Mjölni, frá Þursum.

Samheiti 
Fálkinn á sér mörg samheiti. Hann hefur t.d. verið nefndur fjörsungur, forseti, geirfálki (sem er gamalt heiti á fálkanum) og gollungur.

Sjá einnig
Smyrill
Turnfálki

Heimildir

Tenglar 
 Veiðihaukar; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932
 Veiðihaukar; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932
 Veiðihaukar; 3. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932
 Veiðihaukar; 4. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932
 Veiðihaukar; 5. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932
 Fálkahúsið og fálkaverslun konungs; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
 Fálkahúsið og fálkaverslun konungs; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
 Stórpólitísk fuglaveiði; grein í Tímanum 1987

Fálkar
Ránfuglar
Staðfuglar á Íslandi
Íslenskir fuglar
Le Tigre

Hljómsveitin Le Tigre var stofnuð árið 1998 af Kathleen Hanna, fyrrum söngkonu hljómsveitarinnar Bikini Kill. Aðrir hljómsveitarmeðlimir eru Johanna Fateman og JD Samson. 

Tónlist Le Tigre er gjarnan lýst sem blöndu af raftónlist og póst-pönki, og textarnir eru flestir feminískir og pólitískir.

Tenglar 
 Le Tigre World, vefsíða hljómsveitarinnar 

Bandarískar hljómsveitir
Stelpuhljómsveitir