alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pokabjörn

Pokabjörn (eða kóalabjörn) (fræðiheiti: Phascolarctos cinereus) er spendýr af pokadýraflokki sem á heimkynni sín í Ástralíu. Þeir eru eina tegundin af pokabjarnarætt (fræðiheiti: Phascolarctidae). Pokabirnir eru jurtaætur sem nærast nær eingöngu á laufum tröllatrjáa.

Nafn tegundarinnar er rangnefni þar sem pokabirnir eru ekki af bjarnaætt heldur af pokabjarnaætt, né heldur eru þeir af ættbálki rándýra eins og birnirnir heldur af ættbálki pokagrasbíta.

Heimkynni 
Kóalabirnir eru pokadýr sem lifa villtir í Ástralíu. Þeir finnast í skógum við austurströnd Ástralíu. Þeir eru stærstu trjáklifrandi spendýr sem finnast í Ástralíu.

Búkur 
Kóalabirnirnir eru með fölgráan eða brúnleitan feld, oftast eru þeir hvítgulir að framan. Þeir eru að meðaltali 70-90 cm á lengd og eru allt frá 7 til 14 kg á þyngd. Karldýrin eru yfirleitt stærri en kvendýrin. Kóalaungar eru blindir, hárlausir og vega um 1 gramm við got.

Fæða 
Kóalabirnir eru jurtaætur og hafa sérhæft sig í fæðuvali, þeir éta lauf af trjám í ættkvíslinni eucalyptus/tröllatré. En það að þeir geta borðað þessi lauf er ein ástæðan fyrir árangri þeirra í áströlsku skógunum.

Líf 
Kóalabirnir eyða langmestum hluta ævi sinnar uppi í trjám sérstaklega vegna þess að þeir eru mjög berskjaldaðir fyrir árásum rándýra á jörðunni. Þeir sofa í allt að 16 klukkustundir á sólahring. Þeir hreyfa sig hægt og rólega.

Æxlun 
Kvendýrin verða kynþroska 3-4 árum eftir fæðingu. Æxlun þeirra fer fram á tímabilinu mars-september. Meðgöngutími kvendýrsins er um 35 dagar. Kvendýrið gýtur bara einum unga og eru tvíburar mjög sjaldgæfir. Ungar eru mjög vanþroska þegar þeir koma í heiminn, líkt og hjá öðrum pokadýrategundum, og er í poka móður sinnar í allt að 6 mánuði, Þar sem hann skríður um og kemur sér fyrir til að sjúga spena móðurinnar. Eftir þann tíma hættir unginn að lifa á móðurmjólkinni og borðar þess í stað blöndu af laufblöðum og móðurmjólkinni. Blandan inniheldur ýmsar örverur sem fynnast í fullorðnum dýrum, þær eru nauðsynlegar. 

 
Rangnefni
Spendýr í Ástralíu

Heimildaskrá 
https://books.google.is/books?id=uAic9hHaB1IC&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
http://www.visindavefur.is/svar.php?id=3157
Píanó

Píanó (einnig stundum nefnt slagharpa, fyrst nefnt fortepíanó og píanóforte) er stórt hljóðfæri sem flokkast getur sem hljómborðshljóðfæri, ásláttarhljóðfæri og strengjahljóðfæri. Orðanefnd Verkfræðifélagsins mælti til þess árið 1926 að píanó yrði kallað yman á íslensku (af ymur).  Það orð náði takmarkaðri útbreiðslu, og er nú oftast kallað píanó, slagharpa eða flygill (þegar strengirnir liggja lárétt).

Gerð og saga 
Píanó hefur strengi sem slegið er á með hömrum, en hömrunum er stjórnað af hljómborði. Tvær helstu gerðir píanós eru upprétt píanó, þar sem strengirnir liggja lóðrétt, og flygill, þar sem strengirnir liggja lárétt. Nafnið píanó er stytting á ítalska orðinu pianoforte, sem er aftur stytting á gravicembalo col piano e forte en það þýðir semball sem hægt er að spila á bæði veikt og sterkt. Píanóið var fundið upp af harpsíkordasmiðnum Bartolomeo Cristofori, nákvæmt ártal er ekki vitað, en vitað er að píanó sem hann smíðaði var í eigu Mediciættarinnar árið 1700. Ein helsta nýjungin við píanóið var demparapedallinn en hann var þó ekki í upprunalegu píanóum Cristoforis heldur var það Gottfried Silberman, orgelsmiður. Píanóið var lítið þekkt til að byrja með, en á sígilda tímabilinu, og enn frekar því rómantíska, sló það í gegn, svo að segja, og varð fljótlega eitt vinsælasta hljóðfærið.

Tengt efni 
 Flygill

Tilvísanir

Tenglar

Saga 
 History of the Piano Forte, Association of Blind Piano Tuners, UK The Frederick Historical Piano Collection

 Bjargráð 
 Discover a Hobby: Online guide to learn the Piano 
 Piano Chords and Scales made easy
 [http://www.looknohands.com/chordhouse/piano/ Piano Room] chords and scales [http://www.serve.com/marbeth/piano.html Martha Beth Lewis' Piano Page]  Really useful information about buying, learning, playing piano Framleiðsla 
 Steinway Pianos
 Baldwin Pianos 

 Hönnun 
 [http://www.lostateminor.com/2007/11/27/architectural-piano/ The Architectural Piano]  A grand piano designed by architect Daniel Libeskind''

Upplýsingar 
 Grand Piano information and images 
 The Piano Page] Lots of information from the Piano Technicians Guild

Hljómborðshljóðfæri
Afturbolur

Afturbolur er í líffærafræði hluti líkama dýrs. Hjá mönnum er það sá hluti sem staðsettur er milli afturbolsins og mjaðmagrindarinnar en hjá skordýrum er það aftasti hluti hins þrískipta líkama þeirra, fyrir aftan mittið og frambolinn.

Afturbolur
Líffærafræði liðdýra
Verund

Verund (eða skepnur) er hugtak í heimspeki sem almennt á við alla hluti og verur. Hugtakið var notað af til dæmis Descartes sem „substantia“ og af Aristótelesi sem „oúsía“ (sem er oftast þýtt sem „skepnur“ í íslenskum miðaldarritum).

Tengt efni 
 Frumverund
 Höfuðskepnurnar

Frumspeki
Heimspekileg hugtök
Slokknun

Slokknun er það fyrirbæri í sálfræði þegar dýr eða lífvera er vanin af skilyrtri svörun með því einfaldlega að framkalla eða birta skilyrta áreitið án þess að síðan birta óskilyrta áreitið. 

Til dæmis með því að hringja bjöllu og kveikja ljós fyrir hunda og þegar þeim er gefinn matur. Ef hljómur bjöllunnar eða kviknun ljóssins er endurtekið oft án þess að gefa hundum mat verður svokölluð slokknun, það er skilyrt svar hundsins, munnvatnsframleiðslan, verður smám saman minni. Þetta þýðir þó ekki að hundarnir hafi gleymt að bjölluhljómur eða ljós paraðist við mat. Það nægir að gefa þeim mat einstaka sinnum til þess að þeir byrji aftur að seyta munnvatni við það að bjallan glymji.

Sjá einnig 
 Ívan Petrovítsj Pavlov

Sálfræði
Rangnefni

Rangnefni (eða rangheiti) eru í málvísindum rangt eða villandi heiti yfir eitthvað.

Dæmi 
 Arabískar tölur eiga upptök sín á Indlandi ekki í Arabíu.
 Eldflugur eru bjöllur ekki flugur.
 Pokabirnir eru ekki af bjarnaætt heldur af pokabjarnaætt.
 Nútíma blýantar innihalda ekki blý heldur grafít og leir.
 Jarðhnetur eru ekki hnetur heldur belgávextir.
 Grænland er að mestu heimskautssvæði og Ísland er að mestu freðmýri.

Tengt efni 
 Orðabrengl
Brjóskfiskar

{{taxobox
| color = pink 
| name = Brjóskfiskar
| image = Manta_birostris-Thailand3.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Djöflaskata (Manta birostris) 
| regnum =  Dýraríki (Animalia)
| phylum =  Seildýr (Chordata)
| subphylum =  Hryggdýr (Vertebrata)
| classis =  Brjóskfiskar (Chondrichthyes)| classis_authority =  Huxley  (1880)
| subdivision_ranks =  Ættbálkur
| subdivision = 
sjá grein
}}Brjóskfiskar (fræðiheiti: Chondrichthyes) eru kjálkafiskar með beinagrind úr brjóski. Þeir skiptast í nokkra ættbálka:

 Undirflokkur: Fasttálknar (Elasmobranchii) Yfirættbálkur: Þvermunnar (Batoidea)
 Skötur (Rajiformes)
 Sagskötur (Pristiformes)
 Hrökkviskötur (Torpediniformes)
 Yfirættbálkur: Háfiskar (Selachimorpha)
 Brandháfar (Hexanchiformes)
 Gaddháfar (Squaliformes)
 Pristiophoriformes
 Squatiniformes
 Heterodontiformes
 Orectolobiformes
 Botnháfar (Carcharhiniformes)
 Stórháfar (Lamniformes)
 Undirflokkur: Hákettir eða Hámýs (Holocephali)
Hryggdýr

Hryggdýr (fræðiheiti: Vertebrata) eru stærsta undirfylking seildýra sem einkennist af því að vera með hryggjarsúlu. Önnur einkenni eru vöðvakerfi og miðtaugakerfi sem liggur innan í hryggjarsúlunni. Hryggdýr hafa hrygg, sem verndar mænuna og heldur líkamanum í ákveðinni stöðu. Hryggdýr greinast í 5 flokka; fiska, froska (/froskdýra), fugla, skriðdýra og spendýra. Fyrstu hryggdýrin voru fiskar sem komu fram á Ordóvisíum fyrir 500 milljónum ára. Skriðdýr þróast beint af fiskum og fuglar, froskdýr og spendýr sjálfstætt út frá skriðdýrum.

Tengt efni 

 Hryggleysingi
Hrafn (mannsnafn)

Hrafn er íslenskt karlmannsnafn.

Dreifing á Íslandi

Heimildir 
 

 

Íslensk karlmannsnöfn
Risinn og Kellingin

Risinn og Kellingin eru tveir drangar yst á flóanum milli Austureyjar og Straumeyjar staðsett við Eiðiskoll fyrir norðan bæinn Eiði í Færeyjum. Risinn er 71 m hár og Kellingin 68 m.

Drangarnir í færeyskum þjóðsögum 
Færeysk þjóðsaga segir að einu sinni hafi Ísland ætlað að flytja Færeyjar til sín og sent til þess tvö tröll. Þau komu á land nyrst á Austurey á Eiðiskoll þar sem risinn tók sér stöðu út í sjónum en kerlingin fór upp á land til að koma böndum á byrðina og ýta henni upp á bakið á risanum. Fyrst tók kerlingin svo fast á að Ytri Kollur klofnaði frá, þá reyndi hún að koma bandi á annars staðar en ekki gekk það heldur, eyjarnar vildu ekki færast.

Sagt er að kerlingin hafi staðið upp á kollinum þegar daga tók og flýtt sér niður í sjó til risans en þau hafa tafist of lengi því að á sama tíma og þau mættust undir Eiðiskolli dagaði og þau urðu að steini þar sem þau stóðu og standa enn.

Drangar
Landafræði Færeyja
Færeyskar þjóðsögur
Þórdís Björnsdóttir

Þórdís Björnsdóttir (f. 7. ágúst 1978 í Reykjavík) er íslenskt ljóðskáld. Haustið 2004 gaf hún út sína fyrstu ljóðabók, Ást og appelsínur, sem hlaut mjög góðar viðtökur bæði lesenda og gagnrýnanda.

Skömmu eftir útgáfu bókarinnar var verkið sett á svið á Akureyri í leikstjórn Arnars Inga Gíslasonar. Þar flutti höfundur verkið utanbókar, en aðrir sem að verkinu komu voru dansarar, leikarar, tónlistar- og fimleikafólk. Sýningar voru alls fjórar.

Árið 2006 kom út ljóðabókin Og svo kom nóttin hjá Nýhil. Ári síðar sendi Þórdís frá sér ljóðabókina Í felum bak við gluggatjöldin og í kjölfarið fylgdi skáldsagan Saga af bláu sumri sem Bókaútgáfan Bjartur gaf út.

Verk

Ljóðabækur 
 2004 - Ást og appelsínur
 2006 - Og svo kom nóttin
 2007 - Í felum bakvið gluggatjöldin
 2012 - Nötur gömlu nútíðarinnar (undir höfundarnafninu Emmalyn Bee)

Leikgerðir 
 2004 - Ást og appelsínur

Prósar 
 2006 - Vera & Linus (ásamt Jesse Ball)

Skáldsögur 
 2007 - Saga af bláu sumri
 2009 - Sónata fyrir svefninn

Tenglar
 Ljóð á vefsíðu Nýhil
 Stutt lýsing á höfundi eftir bandaríska skáldið Jesse Ball.
 Vefsíða 
 Bókmenntavefurinn
 Um verk hennar (á spænsku og frönsku) 

Íslensk skáld

Íslenskar konur
Samlífi

Samlífi er í vistfræði víxlverkun tveggja lífvera hver á aðra. Hugtakið hýsill er venjulega notað yfir stærri lífveruna en sambýlingur yfir þá minni. Samlífi má skipta í tvo flokka: innanfrumusamlíf og utanfrumusamlíf.

Dæmi um samlífi neðansjávar er hvernig sæfífillinn leirblóm (Bolcera tuediae) og pólrækja(Lebbeus polaris) virðast lifa í sérstöku samlífi.

Gerðir samlífis 
 Sníkjulífi: Samlífi sem er óhagstætt annarri lífverunni en hagstætt hinni (+ -).
 Samhjálp: Samlífi sem er hagstætt báðum lífverunum (+ +).
 Gistilífi: Samlífi sem er hagstætt annarri lífverunni en hefur ekki áhrif á hina (+ 0).
 Ójöfn samkeppni: Samlífi sem er óhagstætt annarri lífverunni en hefur ekki áhrif á hina (- 0).

Tilvísanir
Taj Mahal

Taj Mahal er leghöll í Agra á Indlandi sem Mógúlkeisarinn Shah Jahan lét byggja í minningu um persneska eiginkonu sína, Mumtaz Mahal. Höllin var 23 ár í byggingu (frá 1630 – 1653) og er meistaraverk mógúlskrar byggingarlistar.

Hráefni 
Efniviðurinn í höllina var fluttur frá gervöllu Indlandi og öðrum hlutum Asíu. Yfir 1,000 fílar voru notaðar til að flytja byggingarefni meðan á framkvæmdum stóð. Hvíti marmarinn var fluttur frá Rajasthanhéraði, jaspisinn frá Punjabsvæðinu, jaðinn og kristallarnir frá Kína, túrkísinn frá Tíbet, asúrsteinarnir frá Afganistan, safírinn frá Srí Lanka og kalsedónsteinarnir frá Arabíu. Allt í allt voru 28 gerðir af gimsteinum greyptir í marmarann.

Höllin kostaði allt í allt 40 milljón rúpíur en á þeim tíma kostaði gramm af gulli um 1,3 rúpíur.

Leghallir
Kennileiti
Mannvirki á Indlandi
Alfred Hitchcock

Alfred Joseph Hitchcock (fæddur í London 13. ágúst 1899, lést 29. apríl 1980 í Bandaríkjunum) var þekktur kvikmyndaleikstjóri.

Ferill Hitchcocks 
Hitchcock fékk snemma áhuga á kvikmyndagerð og þegar hann var 16 ára var hann farinn að lesa sér mikið til um kvikmyndir og kvikmyndagerð. Árið 1920 fékk Hitchcock vinnu hjá Lasky kvikmyndagerðinni í London sem titlahönnuður og var hann þar í tvö ár. Þá fékk hann tækifæri til að leikstýra myndinni Always tell your wife eftir að leikstjóri myndarinnar varð frá að hverfa vegna veikinda. Hitchcock kláraði myndina og voru yfirmenn hans svo ánægðir að honum var falið að leikstýra myndinni Number 13, einungis 22 ára gömlum. Sú mynd var hinsvegar aldrei kláruð. Fyrstu mynd sína í fullri lengd gerði hann svo árið 1925 og var það myndin The Pleasure Garden. 2. desember 1926 giftist Hitch Ölmu Reville, konunni sem átti eftir að vera hans stoð og stytta gegnum langan feril hans. 

Fyrsta mynd Hitchcocks sem náði verulegum vinsældum var myndin The Lodger frá 1927. Hann náði heimsfrægð árið 1935 þegar hann gerði myndina 39 Steps.

Árið 1939 flutti Alfred Hitchcock með fjölskyldu sína til Bandaríkjanna þar sem hann var staðráðinn í að hefja alþjóðlegan kvikmyndaferil sinn. Þar átti hann eftir að vera það sem eftir var af ferli sínum, eða allt til dauðadags. Hann fékk sjö ára samning hjá David O. Selznick og fyrsta mynd hans vestanhafs var Rebecca, byggð á skáldsögu Daphne Du Maurier. Í Bandaríkjunum gerði hann allar sínar frægustu myndir og má þar nefna Psycho, Glugginn á bakhliðinni (Rear Window), The Birds og Vertigo. Hann naut einnig mikilla vinsælda fyrir sjónvarpsþættina Alfred Hitchcock presents sem voru framleiddir frá 1955 til 1962.

Síðustu mynd sinni leikstýrði hann árið 1976 en það var myndin Fjölskyldugáta (Family Plot). Hann lést þann 29. apríl 1980, þá áttræður. Hann hafði á ferli sínum leikstýrt yfir 60 kvikmyndum.

Myndir

Tengill 
 www.cinema.is/hitchcock 

Breskir kvikmyndaleikstjórar
Borgarfjarðarhreppur

Borgarfjarðarhreppur var sveitarfélag á Austurlandi, hið nyrsta á Austfjörðum. Það dró nafn sitt af Borgarfirði eystra, og náði auk þess yfir  Njarðvík og Víkur, þ.e., Brúnavík, Breiðuvík og Húsavík, auk Loðmundarfjarðar, sem bættist við 1. janúar 1973 þegar Loðmundarfjarðarhreppur var sameinaður Borgarfjarðarhreppi. Borgarfjarðarhreppur sameinaðist í stærra sveitarfélag árið 2020; Múlaþing.

Vegurinn til Borgarfjarðar liggur um Vatnsskarð til Njarðvíkur, og þaðan um Njarðvíkurskriður til Borgarfjarðar. Í skriðunum hefur öldum saman verið trékross, ferðamönnum til halds og trausts. 

Eitt þekktasta kennileiti sveitarfélagins eru Dyrfjöll á vesturmörkum þess. Svæðið vinsælt göngusvæði á sumrin.

Bakkagerði 

Eilítið þorp er í Borgarfirði. Það heitir Bakkagerði, en er í daglegu tali kallað Borgarfjörður eystri. Þar búa um 100 manns.

Skammt innan við þorpið er Álfaborgin, sem samkvæmt þjóðsögum er bústaður huldufólks.
 
Listmálarinn kunni, Jóhannes Sveinsson Kjarval, ólst upp í Geitavík í Borgarfirði. Síðar málaði hann mikið á þessum slóðum. Í kirkjunni í Bakkagerði er altaristafla eftir hann. Hún sýnir Jesú flytja fjallræðuna. Hann stendur á Álfaborginni og má meðal áheyrenda þekkja gamla Borgfirðinga.

Í Bakkagerði er iðnfyrirtækið Álfastein, sem framleiðir skraut og nytjahluti úr íslensku grjóti.

Tenglar 
 Um Borgarfjörðinn á vef ferðamálasamtaka Austurlands 

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Skeggjastaðahreppur

Skeggjastaðahreppur var sveitarfélag nyrst í Norður-Múlasýslu á Austurlandi við Bakkaflóa undir Langanesi. Bakkafjörður er þéttbýlisstaður við flóann sunnanverðan. 

Hinn 10. júní 2006 sameinaðist Skeggjastaðahreppur Þórshafnarhreppi  undir nafninu Langanesbyggð.

Tenglar

Langanesbyggð

Fyrrum sveitarfélög á Austurlandi
Vopnafjarðarhreppur

Vopnafjarðarhreppur er sveitarfélag í Norður-Múlasýslu á Austurlandi við Vopnafjörð, sem er breiður fjörður og samnefndur bær.

Tenglar
 Um Vopnafjörð á vef ferðamálasamtaka Austurlands 
 Fréttir frá Vopnafirði
Tobavatn

Tobavatn er stöðuvatn á eyjunni Súmötru í Indónesíu. Vatnið er 100 km langt og 30 km breitt og er í raun gömul gosaskja þar sem að gríðarlegt eldgos átti sér í fyrndinni.

Eldgos 
Gosið í Toba átti sér stað þar sem nú er Toba vatn fyrir um 71.000 +/- 4000 árum. Áætlað er að sprengistuðull (VEI) gossins hafa verið af stærðargráðunni 8. Það er nýlegasta súpereldgos og líklega stærsta eldgos sem orðið hefur á síðustu tveimur milljónum ára. Vísindamennirnir Bill Rose og Craig Chesner hjá Tækniháskólanum í Michigan áætluðu að heildarmagn gosefna sem upp kom í gosinu hafi verið um 2800 km3, eða um 2000 km3 í formi ignimbríts sem flæddi yfir landið og 800 km3 sem féll sem gjóska. Vindur feykti gosefnum að mestu í vesturátt.

Eldgosið var það síðasta í röð a.m.k. þriggja öskjumyndandi gosa, sem átt hafa sér stað á svæðinu. Eldri öskjur mynduðust fyrir um 700.000 og 840.000 árum.

Til að gera betri grein fyrir umfangi þessa eldgoss er hægt að benda á, það að það myndaði um 15 cm þykkt gjóskulag sem þekur allt Indland. Á einum stað í mið-Indlandi er Toba-gjóskan um 6 m á þykkt.

Hrun gosopsins í kjölfar gossins myndaði öskjuna sem síðar fylltist af vatni og myndar nú Toba vatn

Áhrif eldgossins á þróun mannkyns 
Sett hefur verið fram sú tilgáta að jörðin hafi í kjölfar eldgossins í Toba, gengið í gegnum 6-10 ára fimbulvetur og hugsanlega 1000 ára kuldaskeið til viðbótar. Breytingarnar á hitastigi jarðar í kjölfar gossins eru taldar hafa minnkað fólksfjölda á jörðinni niður í allt að 10.000 einstaklinga og hafa valdið flöskuhálsi í þróun mannkyns.

Stöðuvötn í Indónesíu
Kelduneshreppur

Kelduneshreppur (kemur úr keldu- „dý, pyttur, fen“ + nes + hreppur) var hreppur við Öxarfjörð sem tilheyrir nú sveitarfélaginu Norðurþingi. Aðalatvinnuvegur er landbúnaður og ferðaþjónusta. Meðal markverðra staða í hreppnum eru Ásbyrgi og Jökulsá á Fjöllum. Fólksfjöldi 1. desember 2005 var 100.

Í janúar 2006 samþykktu íbúar Húsavíkurbæjar, Öxarfjarðarhrepps, Raufarhafnarhrepps og Kelduneshrepps sameiningu sveitarfélaganna sem tók gildi 10. júní sama ár í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna. 
 

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Fljótsdalshreppur

Fljótsdalshreppur er sveitarfélag á Austurlandi og nær yfir Fljótsdal og nálæg svæði, allt suður að Vatnajökli. Mörk sveitarfélagsins að norðanverðu eru við Hrafnsgerðisá, talsvert út með Lagarfljóti, en að austanverðu eru mörkin við Gilsá, við Fljótsbotninn. 

Skrifstofa hreppsins er í félagsheimilinu Végarði, spölkorn utan við Valþjófsstað. Menningarmiðstöðin Skriðuklaustur er í sveitarfélaginu.

Myndir
Öxarfjarðarhreppur

Öxarfjarðarhreppur var hreppur í Öxarfirði í Norður-Þingeyjarsýslu, austan Jökulsár á Fjöllum. Hreppurinn varð til, ásamt Fjallahreppi, árið 1893 þegar Skinnastaðarhreppi var skipt í tvennt.
Náði hinn nýi hreppur frá ósum Sandár í norðri og fram á Hólssand í suðri.

17. febrúar 1991 sameinaðist Presthólahreppur Öxarfjarðarhreppi og Fjallahreppur 1. janúar 1994.
Var hreppurinn þá orðinn 2687 km² að flatarmáli.  Íbúar voru 330, þar af 139 á Kópaskeri (1. des. 2005).
Höfðu flestir atvinnu af sjávarútvegi og landbúnaði.   

Í janúar 2006 samþykktu íbúar Húsavíkurbæjar, Öxarfjarðarhrepps, Raufarhafnarhrepps og Kelduneshrepps sameiningu sveitarfélaganna. Tók hún gildi 10. júní sama ár, í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna 2006, og fékk nýja sveitarfélagið nafnið Norðurþing.

Myndir

 

Norður-Þingeyjarsýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Lína (rúmfræði)

Lína eða bein lína er eitt af grunnhugtökum rúmfræðinnar og á við óendanlega mjótt, óendanlega langt og beint rúmfræðilegt fyrirbrigði. Hin grunnhugtökin eru punktur og slétta. Ekki eru öll strik línur, enn fremur eru ekki allir ferlar línur. Í evklíðskri rúmfræði er aðeins hægt að draga eina línu í gegnum tvo gefna punkta, línan lýsir stystu vegalengdinni á milli punktanna. Þrír eða fleiri punktar sem liggja á sömu línu eru sagðir samlína en kallast annars ósamlína. Tvær línur geta aðeins skorist í einum punkti; tveir stjarfir fletir (plön) skerast í einni línu.

Formleg skilgreining 
Lína í  er mengi allra punkta sem rita má á forminu , þar sem að a og b eru fastir vigrar og x er stiki. a er þá stefnuvigur línunnar, en sé a einvíður vigur, þ.e. rauntala, þá er hún jafnframt hallatala línunnar. b er ennfremur hliðrun línunnar frá núllpunkti. Stefnuvigur er ekki ótvírætt ákvarðaður - hann má alltaf margfalda með rauntölu  án þess að stefna línunnar breytist nokkuð.

Skipta má línu í tvær óendanlega langar hálflínur, en línustrik er endanlega langur hluti af línu.

Heimildir 

Rúmfræði
Evklíðsk rúmfræði
Raufarhöfn

Raufarhöfn er sjávarþorp á austanverðri Melrakkasléttu í sveitarfélaginu Norðurþingi og er nyrsta kauptún landsins. Aðalatvinnuvegur er sjávarútvegur. Á Raufarhöfn er grunnskóli með um 13 nemendum. Fólksfjöldi árið 2015 var 183 og hafði fækkað mikið frá aldamótum. Byggðastofnun hefur skilgreint þorpið sem brotthætta byggð. Á Raufarhöfn hefur verið mönnuð veðurathugunarstöð síðan 1920.

Forn verslunarstaður 
Raufarhöfn var bújörð fram yfir 1950 og byggðist þorpið upp í landi jarðarinnar, við náttúrulega höfn í skjóli klettahöfða. Raufarhafnar er getið sem lendingarstaðar í Íslendingasögum og þangað munu kaupmenn hafa siglt þegar á landnámsöld. Á síðmiðöldum versluðu þýskir Hansakaupmenn þar og seinna komu hollenskir duggarar þar við og stunduðu launverslun. 

Bændur á Sléttu áttu að sækja verslun til Húsavíkur eða Vopnafjarðar á einokunartímanum, langa og erfiða leið, og óskuðu oft eftir að Raufarhöfn yrði gerð að verslunarstað en það var þó ekki fyrr en 1833 sem staðurinn varð löggiltur verslunarstaður og 1836 reisti danskur kaupmaður þar hús, Búðina, sem var fjórar hæðir og eitt stærsta hús landsins á þeim tíma. Hún brann árið 1956. Síðar tóku íslenskir kaupmenn við versluninni og Gránufélagið rak þar verslun til 1893.

Síldarbærinn Raufarhöfn 

Bræðurnir Jón og Sveinn Einarssynir frá Hraunum í Fljótum hófu verslunarrekstur á Raufarhöfn 1896 og jafnframt fisk- og hákarlaveiðar og byggðu hafskipabryggju þar árið 1900. Sama sumar hófu Norðmenn síldveiðar frá Raufarhöfn og á næstu áratugum stækkaði þorpið ört og var aðalatvinna íbúanna síldveiðar, síldarbræðsla og þjónusta við síldveiðiskip. Síldarverksmiðjur ríkisins keyptu verksmiðjuna af Norðmönnum 1934 og 1944 var Raufarhöfn annar mesti síldveiðibær landsins á eftir Siglufirði. 

Á sjöunda áratugnum varð Raufarhöfn svo mesti síldarbærinn og þá var þar mikill uppgangur og allt að 11 síldarsöltunarstöðvar starfandi samtímis. Þá komu um það bil 10% af öllum ágóða landsins frá síldarvinnu á Raufarhöfn. Íbúarnir voru þá hátt á sjötta hundrað og á síldarvertíðinni streymdi aðkomufólk að svo að yfir tvö þúsund manns höfðu aðsetur þar og þegar nokkur hundruð bátar bættust við í landlegum voru stundum á fjórða þúsund manns í þorpinu í einu. 

En árið 1967 hvarf síldin. Mannvirki henni tengd voru yfirgefin og að sumu leyti minnti Raufarhöfn á draugabæ og íbúum fækkaði. Þó var reynt að sporna á móti, meðal annars með kaupum á togara og stofnun útgerðarfélags, og útgerð og fiskvinnsla er aðalatvinna þorpsbúa í dag. Einnig er þar töluverð loðnubræðsla.

Sveitarfélagið 
Hinn 1. janúar 1945 var Raufarhöfn gerð að sérstökum hreppi, Raufarhafnarhreppi, en hafði fram að því tilheyrt Presthólahreppi. Í janúar 2006 samþykktu íbúar Húsavíkurbæjar, Öxarfjarðarhrepps, Raufarhafnarhrepps og Kelduneshrepps sameiningu sveitarfélaganna sem tók gildi 10. júní sama ár, í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna 2006. Nýja sveitarfélagið heitir Norðurþing.

Heimildir

Tilvísanir 

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Íslensk sjávarþorp

Veðurathugunarstöðvar á Íslandi
Norðurþing
Svarthol

Getur líka átt við um fangelsi. 

Svarthol er í heimsfræði, hugtak haft yfir sérstæðu í tímarúmi, sem er lítið svæði sem ekkert sleppur frá, ekki einu sinni ljós. Talið er að svarthol myndist við þyngdarhrun kulnaðrar sólstjörnu, sem er nægjanlega massamikil til þess að þvermál hennar verði minna en tvisvar sinnum Schwarzschild-geislinn.

Talið er að svarthol sé að finna í miðju allra stjörnuþoka.

Tengt efni 
 Einsetulögmálið
 Markmassi Chandrasekhar

Tenglar 
 Stjörnufræðivefurinn: Svarthol
 ESO: Hve mikinn massa þarf til að mynda svarthol?
 
 
 
 
 
 
 
 

Stjörnufræði
Heimsfræði
Þróun sólstjarna
Svalbarðshreppur

Svalbarðshreppur er fyrrum hreppur á austanverðri Melrakkasléttu og upp af Þistilfirði. Aðal atvinnuvegur er landbúnaður.

Í Landnámabók segir að Ketill þistill hafi numið land milli Hundsness og Sauðaness og af honum dregur fjörðurinn og landið upp af honum nafn sitt. Hreppurinn er nefndur eftir kirkjustaðnum Svalbarði. Um hreppinn renna nokkrar vatnsmiklar ár sem skipta firðinum þannig í landareignir en flestar þessar ár eru miklar laxveiðiár. Sauðfjárrækt er algengasti búskaparhátturinn en þar eru veður svöl og kalár mörg. Hlunnindi á borð við  reka er í hreppnum.

Árið 2022 ákváðu íbúar að sameinast Langanesbyggð undir nafni Langanesbyggðar.

Tilvísanir