alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Limpopofljót

Limpopofljót er fljót sem kemur upp í Suður-Afríku, rétt norðvestan við Jóhannesarborg, og rennur um 1.600 kílómetra leið í austurátt út í Indlandshaf. Það er annað lengsta fljótið í þessum heimshluta. Áin rennur í stóran sveig norðaustur og norður, svo austur og loks suðaustur þar sem það myndar náttúruleg landamæri milli Suður-Afríku og Botsvana í norðvestri, síðan Suður-Afríku og Simbabve í norðaustri, áður en það rennur inn í Mósambík.

Fljót í Suður-Afríku
Fljót í Botsvana
Fljót í Mósambík
Sambandsríki Ródesíu og Nýasalands

Sambandsríki Ródesíu og Nýasalands var skammlíft hálf-sjálfstætt ríki í sunnanverðri Afríku frá 1953 til 1963. Aðildarríki þess var breska nýlendan Suður-Ródesía og verndarsvæðin Norður-Ródesía og Nýasaland. Sambandið var líka þekkt undir heitinu Mið-Afríkusambandið.

Sambandsríkið var stofnað 1. ágúst 1953. Takmarkið var að reyna að fara milliveg milli nýsjálfstæðu svörtu sósíalísku ríkjanna og hvítu minnihlutastjórnanna sem ríktu í Angóla, Suður-Afríku og Mósambík. Á endanum liðaðist sambandsríkið í sundur vegna þess að afrískir þjóðernissinnar vildu meiri pólitísk völd en hvítu landnemarnir voru tilbúnir til að samþykkja.

Sambandsríkið lagðist formlega af 31. desember 1963 þegar Norður-Ródesía hlaut sjálfstæði frá Bretlandi sem Sambía og Nýasaland fékk sjálfstæði sem Malaví. Eftir var þá aðeins Suður-Ródesía sem eftir það var kallað Ródesía og síðan Simbabve frá 1980.

Sambandsríki
Saga Malaví
Saga Sambíu
Saga Simbabve
Etoumbi

Etoumbi er bær í Cuvette-Ouest héraði í norðvesturhluta Vestur-Kongó. Flestir íbúar hans hafa viðurværi sitt af veiðum í nálægu skóglendi.

Í Etoumbi hefur fjórum sinnum komið upp ebólafaraldur nýlega, að því er talið er vegna þess að íbúarnir hafa borðað kjöt af dýrum sem fundist hafa dauð í skóginum. Árið 2003 létust 120 úr ebóla og eftir að vírusinn skaut aftur upp kollinum í maí 2005 var bærinn settur í sóttkví.

Bæir í Vestur-Kongó
Dar es Salaam

Dar es Salaam (دار السلام), áður Mzizima, er stærsta borg Tansaníu og fyrrum höfuðborg landsins. Íbúafjöldi var áætlaður tvær og hálf milljón árið 2003. Borgin er hafnarborg við Indlandshaf, aðalhöfn Tansaníu og höfuðstaður samnefnds héraðs. Þaðan eru fluttar út vörur eins og kaffi, baðmull, sísaliljuhampur og húðir.

Frá 1973 hefur staðið yfir flutningur höfuðborgar Tansaníu til Dódómu sem er meira miðsvæðis. Enn er flutningnum ekki að fullu lokið og Dar es Salaam er enn helsta borg Tansaníu.

Árið 1998 var bandaríska sendiráðið í Dar es Salaam sprengt í loft upp. Al-Kaída lýsti ábyrgð á sprengingunum.

Borgir í Tansaníu
Dódóma

Dódóma er opinber höfuðborg Tansaníu og höfuðstaður Dódómahéraðs. Íbúafjöldi var 324.347 við manntal árið 2002.

Árið 1973 var ákveðið að færa höfuðborgina frá Dar es Salaam til Dódómu þar sem hún er meira miðsvæðis. Þjóðþing Tansaníu flutti þangað árið 1996 en margar stofnanir eru enn í gömlu höfuðborginni.

Borgir í Tansaníu
Kilimanjaro

Kilimanjaro er fjall í Tansaníu. Á því er hæsti tindur Afríku, Uhurutindur, sem er 5.895 metra hár. Kilimanjaro er virkt eldfjall. Umhverfis fjallið er 753 km² þjóðgarður, Kilimanjaroþjóðgarðurinn, sem opnaði 1977. Upprunalega átti Viktoría Englandsdrottning Kilimanjaro vegna þess að þá var fjallið í Keníu en hún gaf fjallið til Þýska keisarans í afmælisgjöf svo landamærin breyttust. Þess vegna er fjallið nú í Tansaníu sem Þýski keisarinn átti en ekki í Keníu.

Kilimanjaro er vinsæll staður meðal ferðamanna og það eru 6 leiðir á toppinn: Lemosho, Machame, Marangu, Umbwe, Rongai og Northern Circuit. Þær eru mismunandi á lengd. Lengri leið er best fyrir byrjendur, því þá er auðveldara að aðlagast loftslaginu. 

Fjöll í Tansaníu
Eldfjöll í Tansaníu
Sigdalurinn mikli
Chinguetti

Chinguetti (arabíska: شنقيط) er bær í norðvesturhluta Máritaníu á Adrarhásléttunni austan við bæinn Atar.

Bærinn var stofnaður við lok 13. aldar sem miðstöð í Saharaversluninni og var orðinn að helstu menningarmiðstöð svæðisins eftir upphaf 17. aldar.

Helstu byggingar eru moskan, virki frönsku útlendingaherdeildarinnar og hár vatnsturn.

Bærinn var settur á heimsminjaskrá UNESCO árið 1996.

Borgir í Máritaníu
Heimsminjar
Adrarhásléttan

Adrarhásléttan er háslétta í Saharaeyðimörkinni í norðurhluta Máritaníu. Hún var þéttbyggð á nýsteinöld. Þornun svæðisins og framsókn eyðimerkurinnar hefur varðveitt mikið af fornleifum, einkum nokkra steinhringi og síðari tíma bæinn Azougui, þar sem byggð hefur staðið frá 7. öld.

Hásléttan er þekkt fyrir gjár og síbreytilegar sandöldur. Byggð er aðallega í bænum Atar sem er höfuðstaður Adrarhéraðs. Aðrir bæir á hásléttunni eru Choum, Chinguetti og Oudane.

Landafræði Máritaníu
Atar

Atar (arabíska: أطار) er bær í norðvesturhluta Máritaníu og höfuðstaður Adrarhéraðs. Hann er líka stærsti bærinn á Adrarhásléttunni. Þar eru meðal annars flugvöllur, minjasafn og moska sem var byggð árið 1674.

Borgir í Máritaníu
Núaksjott

Núaksjott (arabíska: نواكشوط eða انواكشوط) er höfuðborg Máritaníu og langstærsta borg landsins. Áætlaður íbúafjöldi var 881 þúsund árið 1999. Borgin er stærsta borgin í Sahara, ef undan eru skildar borgirnar norðan Atlasfjalla og í Nílardal. Borgin er hafnarborg við strönd Atlantshafsins. Hún var bara lítið fiskiþorp til 1957 þegar hún var valin sem höfuðborg Máritaníu.

Borgir í Máritaníu
Abú Dabí

Abú Dabí (arabíska: أبوظبي ʼAbū Ẓaby) er stærst þeirra sjö furstadæma sem mynda Sameinuðu arabísku furstadæmin. Abú Dabí er líka samnefnd borg í furstadæminu sem einnig er höfuðborg landsins. Borgin stendur nyrst á T-laga eyju í Persaflóa á vesturströndinni miðri. Áætlaður íbúafjöldi var um 621.000 árið 2012, þar sem um 80% íbúanna eru með erlent ríkisfang.

Sjeik Khalifa bin Zayed Al Nahayan, emír, er erfðafursti í Abú Dabí. Hann er einnig forseti Sameinuðu arabísku furstadæmanna.

dabí merkir viss smá-eðlutegund (gazelle) meðan abú merkir faðir. bærinn heitir því eðlupabbi

Borgir í Sameinuðu arabísku furstadæmunum
Furstadæmi
Hraun (hljómsveit)

Hraun er íslensk hljómsveit sem var stofnuð 16. júní árið 2003 þegar hljómsveitarmeðlimir komu saman með engum fyrirvara og spiluðu í partýi á kaffihúsinu Kaffi Vín. Hljómsveitin umbreyttist fljótt og fór að spila meira frumsamið efni. Varð sveitin reglulegt húsband á grasrótartónlistarstaðnum Café Rósenberg auk þess að leika reglulega tónleika á kaffihúsinu Langa Manga á Ísafirði.

Hljómsveitin hefur gefið út fjórar jólaplötur auk partýplötu (Partýplatan partý). Fyrsta plata með frumsömdu efni sveitarinnar kom út hjá plötufyrirtækinu Dimmu 11. júní 2007 og ber nafnið I can't believe it's not happiness. Platan var m.a. plata vikunnar á Rás 2 sumarið 2007. Útgáfutónleikar voru haldnir í Þjóðleikhúskjallaranum.

Í desember 2007 komst Hraun í fimm sveita úrslit hljómsveitakeppninnar The next big thing sem BBC World Service stendur fyrir. Þar léku þeir í útsendingu sjónvarpsstöðvarinnar fyrir fjögurra manna dómnefnd og sal áhorfenda.

Önnur plata sveitarinnar, Silent Treatment, kom út 12. júní 2008. Útgáfutónleikar voru haldnir á Rúbín 16. júní 2008 og mættu um 350 manns. Allur ágóði af tónleikunum rann til styrktar íslenska geitastofninum.

Meðlimir 
Meðlimir sveitarinnar eru:
 Svavar Knútur - söngur, gítar, harmónikka, píanó
 Guðmundur Stefán Þorvaldsson - gítar og söngur
 Jón Geir Jóhannsson - trommur og söngur
 Loftur Sigurður Loftsson - bassagítar og söngur

Fyrrverandi meðlimir:
 Hjalti Stefán Kristjánsson - söngur, mandólín, flauta, ásláttarhljóðfæri
 Gunnar Ben - hljómborð, óbó, söngur og fleira

Tilvísanir

Tenglar 
 Hljómsveitin Hraun 
 Umfjöllun um hljómsveitina í Popplandi
 Umfjöllun á rokk.is, listi yfir útgefin lög og meðlimi 

Íslenskar hljómsveitir
Stofnað 2003
Gedda

Gedda (fræðiheiti: Esox lucius) er stór ferskvatnsfiskur sem er algengur í ám og vötnum í Norður-Evrópu, Rússlandi og Norður-Ameríku. Hún finnst einnig í ísöltu vatni, til dæmis umhverfis Gotland.

Hún verður yfirleitt um hálfur metri að lengd, en þó hafa veiðst geddur sem eru einn og hálfur metri og 26,5 kg að þyngd. Hún getur orðið allt að þrjátíu ára gömul.

Geddan er alæta og hikar ekki við að ráðast á dýr sem eru næstum jafnstór henni sjálfri. Hún étur aborra, froska, andarunga og fleiri fiska og dýr. Hún lifir einkum í stöðuvötnum og fljótum sem eru nógu straumhörð til að botnfrjósa ekki.

Eini náttúrulegi óvinur geddunnar er maðurinn og aðrar geddur. 

Gedduætt
Jean-Philippe Rameau

Jean-Philippe Rameau (25. september 1683 – 12. september 1764) var franskt barokktónskáld. Hann tók við af Lully sem helsti óperusmiður Frakklands.

Barokktónskáld
Frönsk tónskáld
Sniðmengi

Sniðmengi (einnig snið, skurðmengi eða skarmengi) er í mengjafræði mengi þeirra staka í tilteknum mengjum, sem eru sameiginleg öllum mengjunum. Sniðmengi mengjanna  og  er lesið „A snið B“ og táknað . Formleg skilgreining er:

 er stak í  eff  er stak í  og  er stak í  .

Sem dæmi er sniðmengi mengjanna  og  mengið 

Ef sniðmengi tiltekinna mengja er tómt eru mengin sögð sundurlæg.

Tilvísanir

Mengjafræði
Bæjarins bestu (hljómsveit)

Bæjarins bestu er íslensk rapp-hljómsveit sem stofnuð var upp úr 2000 af þeim Daníel Ólafssyni (Deluxe) og Halldóri Halldórssyni (Dóra DNA). Seinna bættist rapparinn Kjartan Atli Kjartansson (Kamalflos, Kájoð) í hópinn.

Saga 
Þeir gáfu út diskinn Tónlist til að slást við sem seldist ágætlega. Frægasta lagið á disknum var Í Klúbbnum og var myndbandið við lagið mikið spilað. Einnig þótti titillag plötunnar vera afar gott. Báðir rapparar sveitarinnar hafa unnið rímnastríð og tvisvar sinnum mæst í úrslitum. Dóri DNA hefur unnið keppnina tvisvar en Kájoð einu sinni. Þeir þykja með betri frjálsrímurum Íslands.

Allir meðlimir Bæjarins Bestu hafa tekið þátt í Morfís og komst Halldór í úrslit með MH en Kjartan tók þátt fyrir hönd FG meðan Daníel tók þátt fyrir MS.

Heimildir

Íslenskar hljómsveitir
Brennisóley

Brennisóley (fræðiheiti: Ranunculus acris) er blóm af sóleyjaætt sem finnst út um allt í Evrópu, Asíu, Afríku og Norður-Ameríku, meðal annars á Grænlandi og Íslandi. Brennisóley verður 30-100 cm á hæð. Hún vex í graslendi, á engjum og í fjallshlíðum í allt að 2.400 metra hæð.

Blómið er gult með fimm krónublöð. Safi jurtarinnar inniheldur ranúnkúlín sem breytist í eiturefnið prótó-anemónín við vatnsrof. Þetta veldur því að grasbítar á beit forðast hana en geta hins vegar étið hana sé hún þurrkuð (t.d. við slátt og verkun í hey). Langtímasnerting getur valdið roða og neysla bólgum í maga.

Á Íslandi 
Á Íslandi blómgast brennisóleyjar í maí til júní og finnast um nánast allt land (m.a. í Surtsey), í fjalllendi finnst hún oft upp í 900 metra hæð en er hæst fundin í 1100 metra hæð á Litlahnjúk við Svarfaðardal.

Nýlegar rannsóknir benda til þess að brennisóley á Íslandi sé ekki í raun og veru R. acris, heldur R. subborealis, en þær eru mjög líkar og þekkjast einna helst á hæringu á stönglum (hvít aðlæg = R. acris. gul, gróf = R. subborealis). Enn er þó ekki full eining um aðskilnað R. subborealis frá R. acris, og almennt virkar hún sem norðlægari útgáfa af R. acris.

Heimildir 

Sóleyjaætt
Plöntur á Íslandi
Súesskurðurinn

Súesskurðurinn er skurður sem tengir Miðjarðarhafið fyrir norðan við Rauðahafið fyrir sunnan. Skurðurinn fer í gegnum Súeseiðið í Egyptalandi og er 163 km á lengd, og er hann mikilvægur fyrir samgöngur og flutninga milli Asíu og Evrópu.

Saga

Framkvæmdir hófust 25. apríl 1859 en skurðurinn var tilbúinn 17. nóvember 1869. Helsti frumkvöðull verkefnisins var franski erindrekinn Ferdinand de Lesseps. Í gegnum tíðina höfðu margar tilraunir verið gerðar til að tengja höfin tvö og má nefna faraóinn Sesostris fyrsta (um 1926 f.Kr.) sem tengdi Rauðahafið og Nílarána saman. Fleiri leiðtogar tóku þátt í samskonar verkefnum, meðal annars Daríus 1. Persakonungur og rómverski keisarinn Trajanus. Skurðurinn eins og við þekkjum hann nú varð ekki til fyrr en á 19. öld.

Voru það helst Frakkar sem létu sig dreyma um þessa miklu framkvæmd, en Napóleon Bónaparte skoðaði möguleikann á þessu til að klekkja á Bretum með því að eiga betri samgönguleið en þeir til og frá Asíu. Verkfræðingar hans misreiknuðu hins vegar mælingarnar og töldu það óæskilegt.

Stjórnendur
Skurðinum er stjórnað af SCA (Suez Canal Athority), sem hefur verið starfrækt síðan skurðurinn var þjóðnýttur árið 1956. Á undan því höfðu Frakkar og Bretar átt meirihluta í skurðinum, en Egyptar höfðu selt Bretum sinn hluta til að borga skuldir sem höfðu safnast upp við byggingu mannvirkisins. Þjóðnýtingunni var komið á af forseta Egyptalands, Gamal Abdel Nasser, en þetta varð kveikjan að Súesdeilunni, en í henni börðust Egyptar við sameinaðan her Breta, Frakka og Ísraelsmanna.

Tilvísanir 

Skipaskurðir
Egyptaland
Eir

Eir getur átt við eftirfarandi:

 Eir, íslenskt kvenmannsnafn
 Kopar, málm
Penistone

Penistone er vinabær Grindavíkur í Englandi. Bærinn er í Suður-Yorkshire, 10 km suðvestan við Barnsley.

Borgir og bæir í Suður-Yorkshire
Jonzac

Jonzac er vinabær Grindavíkur í Frakklandi. Þar eru dótturfyrirtæki SÍF; Nord-Morue og kæligeymslur þeirra fyrir útflutning Íslendinga á saltfiski staðsettar. Þaðan er saltfiski dreift niður til Spánar, Ítalíu og Grikklands.

Borgir í Frakklandi
James Watt

James Watt (1736-1819) var skoskur uppfinningamaður. Endurbætur hans á gufuvélinni gegndu lykilhlutverki í iðnbyltingunni. Hann var fæddur í Greenock í Skotlandi árið 1736 en bjó og starfaði í Birmingham á Englandi. Margar af greinum hans eru geymdar í bókasafninu í Birmingham. Goðsagan um að Watt hafi fundið upp gufuvélina eftir að hafa horft á ketil móður sinnar sjóða yfir eldi, er ekki sönn. Gufuvélin var þegar til en uppfinningar Watts gerðu hana afkastameiri og nýtanlegri í iðnaði.

Tenglar 
 

Watt, James
Iðnbyltingin
Nicolas Léonard Sadi Carnot

Nicolas Léonard Sadi Carnot (1796-1832) var franskur stærðfræðingur sem gaf fyrstur manna, fullnægjandi fræðilega skýringu á virkni varmavéla (Carnot-hringrásin) og lagði þar með grundvöllinn að öðru lögmáli varmafræðinnar.

Franskir stærðfræðingar
Fahd bin Abdul Aziz al-Sád

Fahd bin Abdul Aziz al-Sád, (arabíska: فهد بن عبد العزيز آل سعود), (fæddur 1921 – 1. ágúst 2005) var konungur og forsætisráðherra Sádí-Arabíu og höfuð Sád-ættarinnar. Hann var frá Ríad.

Fahd varð konungur árið 1982 þegar hálfbróðir hans, Khalid bin Abdul Aziz al-Sád, lést. Hann hafði þá þegar haft stjórnartaumana í hendi sér lengi þar sem Khalid hafði lítinn áhuga á stjórnmálum.

Fahd fékk síðan hjartaáfall árið 1995 og gat eftir það ekki sinnt opinberum skyldum sínum. Hálfbróðir hans, Abdúlla bin Abdul Aziz al-Sád, var því ríkisstjóri þar til Fahd lést og Abdúlla tók formlega við konungstign.

Fahd er sá konungur sem lengst hefur setið á stóli í sögu Sádí-Arabíu.

Konungar Sádí-Arabíu
Sadi Carnot

Sadi Carnot getur átt við eftirfarandi:
 Nicolas Léonard Sadi Carnot (1796–1832), franskan stærðfræðing.
 Marie François Sadi Carnot (1837–1894), forseta Frakklands.

Aðgreiningarsíður
Abdúlla bin Abdul Aziz al-Sád

Abdúlla bin Abdul Aziz al-Sád (arabíska: عبد الله بن عبد العزيز السعود; f. 1924, d. 23. janúar, 2015) var konungur Sádí-Arabíu frá 1. ágúst 2005. Hann tók við af hálfbróður sínum Fahd konungi. Faðir hans var Ibn Sád stofnandi konungsríkisins. Ibn Sád eignaðist 37 syni og Abdúlla var sá fimmti sem tók við konungsdæminu.

Ævi 
Abdúlla konungur var fæddur í Ríad, höfuðborg Sádí Arabíu, árið 1924. Móðir hans var Fahda bint Asi Al Shuraim af Shammar-ættbálknum, áttunda eiginkona Ibns Sád.

Abdúlla vann sig upp metorðastigann innan sádí-arabíska konungsdæmisins og var orðinn aðstoðarforsætisráðherra í júní 1982. Abdúlla var kvæntur 30 konum og átti með þeim a.m.k. 20 dætur og 15 syni.

Konungar Sádí-Arabíu
Persaflói

Persaflói (persneska: خلیج پارس, arabíska: الخليج الفارسی) er flói sem teygist í vestur inn af Ómanflóa á milli Írans (Persíu) og Arabíuskagans. Persaflói tengist Ómanflóa um Hormússund. Í vestri liggja árósar Sjatt al-Arab sem er mynduð úr samruna ánna Tígris og Efrats. Flóinn er 989 kílómetrar að lengd. Hann er grunnur og nær aldrei meira en 60 metra dýpi.

Nafnið Persaflói hefur tíðkast síðan í fornöld. Eftir 1960 tóku Arabaríkin upp nafnið Arabíski flóinn, en flest lönd og alþjóðastofnanir kalla hann Persaflóa. 

Lönd með strandlengju að Persaflóa (stundum kölluð „Persaflóaríkin“) eru Íran, Sameinuðu arabísku furstadæmin, Sádí-Arabía, Katar, Barein, Kúveit og Írak. Margar litlar eyjar eru í flóanum.

Persaflóaríkin eru gríðarlega mikilvæg uppspretta hráolíu og olíuiðnaðurinn er ríkjandi iðnaður á svæðinu.

Flóar
Indlandshaf
Persaflói
Mið-Austurlönd
Karþagó

Karþagó (úr fönísku: QRT HDŠT, með sérhljóðum: Qart-Hadasht, „Nýjaborg“) var borg í Norður-Afríku austan megin við Túnisvatn beint á móti borginni Túnis. Hún var stofnuð um 814 f.Kr. af Föníkum (Púnverjum) en íbúar Karþagó eru einmitt nefndir Púnverjar. 

Borgin varð miðstöð verslunar við Miðjarðarhafið á 6. öld f.Kr. og lenti því á móti fyrst Forngrikkjum í Sikileyjarstríðunum á 5. og 4. öld f.Kr. og síðan Rómverjum í púnversku stríðunum á 3. og 2. öld f.Kr. Þriðja púnverska stríðið endaði með því að borgin beið algeran ósigur og Rómverjar lögðu hana í rúst. Á síðari hluta 2. aldar e.Kr. óx hún sem höfuðstaður rómverska skattlandsins Afríku. Borgin varð síðan hluti af veldi Býsans þar til hún féll fyrir arabískum innrásarherjum undir lok 7. aldar.

Tenglar 
 „Hvers galztu Karþagó, sem áttir eitt sinn hvíta, vaska syni?“; grein í Sunnudagsblaðinu 1959
 „Það á ekki að leggja Karþagó í rústir“; grein í Heimilistímanum 1974
 „Sjóveldi Púnverja“; grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1945

 
Saga Túnis
Saga Rómaveldis
Föníkar
Tadsíkar

Tadsíkar eru eitt af helstu þjóðarbrotum Mið-Asíu. Þeir búa flestir í Afganistan, Tadsíkistan, Úsbekistan og Pakistan. Að auki er stór hópur tadsískra flóttamanna í Íran og öðrum löndum heimsins. Tadsjikar eru afkomendur fornra íranskra þjóðflokka, svo sem baktra, sogda og parþa, sem settust að í Mið-Asíu í fornöld. Tadsíkar tala flestir persnesku og eru súnnítar. Uppruna tadsíka sem „þjóðar“ má rekja til Samanídaríkisins á 9. og 10. öld.

Íranar
Asískir þjóðflokkar
Samarkand

Samarkand (úsbekíska Самарқанд, persneska سمرقند), íbúafjöldi: 353.347 (2008) er önnur stærsta borg Úsbekistans og höfuðstaður Samarkandhéraðs. Meirihluti íbúa borgarinnar eru tadsjikar. Borgin var sett á heimsminjaskrá UNESCO árið 2001.

Borgin er ein af elstu byggðu borgum heims. Hún dafnaði sem einn af áfangastöðunum á Silkiveginum milli Kína og Evrópu.

Heimsminjar
Silkivegurinn
Borgir í Úsbekistan
Jón Baldvin Hannibalsson

Jón Baldvin Hannibalsson (fæddur 21. febrúar 1939) er íslenskur stjórnmálamaður. Hann var þingmaður Reykjavíkur 1982–1998, formaður Alþýðuflokksins 1984–1996, fjármálaráðherra Íslands frá 1987–1988 og utanríkisráðherra Íslands 1988–1995. Sendiherra í Washington í Bandaríkjunum og síðar í Helsinki í Finnlandi.

Að frumkvæði Jóns varð Ísland fyrsta ríkið til að viðurkenna sjálfstæði Eystrasaltslandanna árið 1991, og nýtur Jón því nokkurrar virðingar þar, sér í lagi í Litháen.

Ævi 
Foreldrar Jóns voru Hannibal Valdimarsson, ráðherra, og Sólveig Ólafsdóttir, húsmóðir. Jón lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík. Jón er með MA-gráðu í hagfræði frá Edinborgarháskóla. Hann stundaði framhaldsnám við Stokkhólmsháskóla og Miðstöð Evrópufræða við Harvard-háskóla. Hann útskrifaðist einnig með próf í uppeldis- og kennslufræðum HÍ 1965.

Jón starfaði framan af við blaðamennsku og kennslu. Jón kenndi í Hagaskóla í Reykjavík 1964–1970 og var skólameistari Menntaskólans á Ísafirði 1970–1979. Hann vann sem blaðamaður við Frjálsa þjóð 1964–1967 og var ritstjóri Alþýðublaðsins 1979–1982.

Ásakanir um kynferðislega áreitni
Jón var kærður til lögreglu vegna meintrar kynferðislegrar áreitni, í formi einkabréfa, við unga frænku eiginkonu sinnar árið 2005 en kærunni var vísað frá. Kæran var tekin upp aftur við embætti saksóknara. Í það skiptið snerist hún um að Jón hefði „sært blygðunarkennd“ viðtakanda bréfsins. Þessu máli var líka vísað frá.
Málið komst svo í kastljós fjölmiðla vorið 2012 þegar tímaritið Nýtt líf birti hluta bréfanna ásamt viðtali við stúlkuna sem hafði fengið bréfin send. Ráðning Jóns sem gestafyrirlesara við Háskóla Íslands 2013 var afturkölluð þegar umræða um bréfamálið fór aftur af stað í bloggheimum.. Í kjölfar Me too-hreyfingarinnar var Jón aftur ásakaður um kynferðislega áreitni í byrjun árs 2019. Stofnaður var facebook-hópur til að ræða brot hans og umfjallanir komu í fréttamiðlum um konur sem sögðust hafa sætt áreitni af hans hendi.

Tilvísanir

Tenglar
 Æviágrip á heimasíðu Alþingis
 Viðtal við Jón Baldvin í tímaritinu Reykjavík Grapevine.
 Íslenska leiðin, grein eftir Jón í Fréttablaðinu 30. ágúst 2008 
 Að gera hreint fyrir sínum dyrum , grein eftir Jón á heimasíðu sinni 16.3.2012
 Af hverju allt þetta hatur , grein eftir Kolfinnu Baldvinsdóttur á heimasíðu Jóns 30.4.2012

Fjármálaráðherrar Íslands
Utanríkisráðherrar Íslands
Formenn Alþýðuflokksins
Fyrrum Alþingismenn
Þingmenn Alþýðuflokksins
Sendiherrar Íslands í Bandaríkjunum
Sendiherrar Íslands í Finnlandi
Íslenskir hagfræðingar
Íslenskir blaðamenn
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík

Íslenskir sendiherrar
Þessalía

Þessalía (gríska: Θεσσαλια) er eitt af þrettán héruðum Grikklands og skiptist í fjögur umdæmi. Höfuðstaður héraðsins er Larissa. Héraðið er í miðhluta landsins og á landamæri að Makedóníu í norðri, Epírus í vestri, Sterea Hellas eða Mið-Grikklandi í suðri og Eyjahafi í austri.

Umdæmi
Karditsa
Larissa
Magnesía
Tríkala

Grísk héruð
Norður

Norður er ein af höfuðáttunum fjórum. Norður er andspænis suðri og er á áttavita táknuð með 0°, á venjulegu korti er norður upp. Stefnuásinn norður-suður er hornréttur á stefnuásinn austur-vestur. Norður er höfuðátt höfuðáttanna ef svo mætti segja, því að allar hinar áttirnar eru mældar út frá norðri.

Þegar notað er norður í íslensku talmáli þá er oft verið að tala um Akureyri.

Orðið er talið skylt og leitt af niður, og þá átt við niðurgöngu sólar.

Höfuðáttir

da:Kompasretning#Nord
Suður

Suður er ein af höfuðáttunum fjórum. Suður er andspænis norðri og er á áttavita táknað með 180°, á venjulegu korti er suður niður. Stefnuásinn norður-suður er hornréttur á stefnuásinn austur-vestur.
Orðið er talið leitt af orðinu fyrir sólina 'sunna'

Höfuðáttir
Vestur

Vestur er ein af höfuðáttunum fjórum. Vestur er andspænis austri og er á áttavita táknuð með 270°, á venjulegu korti er vestur til vinstri. Stefnuásinn austur-vestur er hornréttur á stefnuásinn norður-suður.

Höfuðáttir
Austur

Austur er ein af höfuðáttunum fjórum. Austur er andspænis vestri og er á áttavita táknuð með 90°, á venjulegu korti er austur til hægri. Stefnuásinn austur-vestur er hornréttur á stefnuásinn norður-suður.

Höfuðáttir
Höfuðátt

Höfuðátt er ein af aðaláttunum fjórum, norður, suður, vestur og austur, þær samsvara eftirfarandi gráðum á áttavita: norður 0°, austur: 90°, suður: 180°, vestur: 270°, hinar áttirnar sem eiga sér nafn eru milliáttirnar.

Milliáttir 
Milliáttir eru áttaheiti, sem liggja á milli höfuðáttanna fjögurra. Í hefðbundinni siglingafræði er níutíu gráðu bilum milli höfuðáttana skipt hverju um sig í 8 jafna hluta með sjö milliáttum og verða þá 11,25° í hverjum hluta. Milliáttirnar heita nöfnum, sem dregin eru af heitum höfuðáttanna, svo sem hér greinir:

Neðanmálsgreinar 
  Miðjan er álitin fimmta áttin í hefðbundinni kínverskri menningu.

Höfuðáttir