alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
GMDSS

Alþjóðlegt neyðar- og öryggiskerfi fjarskipta á sjó eða GMDSS (úr ensku: Global Maritime Distress and Safety System) er alþjóðleg samþykkt um öryggisferla, tækjabúnað og samskiptastaðla sem nota skal til að tryggja öryggi skipa á sjó og gera björgunaraðilum auðveldara fyrir að koma skipum til aðstoðar. Kröfur um GMDSS voru teknar upp í Alþjóðasamning um öryggi mannslífa á hafinu (SOLAS) árið 1988.

GMDSS nær yfir nokkur neyðarkerfi sem sum hafa verið í notkun áratugum saman meðan önnur eru ný af nálinni. Kerfinu er ætlað að gera eftirfarandi aðgerðir mögulegar: útsendingu neyðarkalls (með staðarákvörðun), samhæfingu björgunaraðgerða, útsendingu sjóviðvarana, almenn samskipti og samskipti milli skipa. Kröfur um drægni fjarskiptatækja fara eftir farsviði skipa fremur en stærð þeirra. Kerfið gerir líka kröfu um fleiri en eina óháða leið til að senda út neyðarkall og varaaflgjafa til að nota í neyð. 

Skemmtibátar þurfa ekki að uppfylla kröfur GMDSS um drægni fjarskiptabúnaðar en VHF-talstöðvar til notkunar á sjó eru í auknum mæli með búnað fyrir stafrænt valkall (DSC).

Vottanir 
GMDSS-kerfið gerir ráð fyrir nokkrum gerðum skírteina fjarskiptamanna sem gefin eru út af yfirvöldum í hverju landi fyrir sig. Á strandsvæðum (innan færis við að minnsta kosti eina VHF-landstöð sem tekur við DSC-boðum), eða A1-hafsvæðum, er takmarkað fjarskiptaleyfi (ROC) nægjanlegt, en utan þess þarf almennt fjarskiptaleyfi (GOC) á öllum skipum sem falla undir SOLAS-samþykktina.

Fyrir skip sem ekki falla undir SOLAS-samþykktina eru gefin út skammdræg fjarskiptaleyfi fyrir A1-hafsvæði og langdræg leyfi þar fyrir utan. Auk þess er hægt að gefa út skírteini fyrir fjarskiptamann sem takmarkast við notkun stafræns valkalls á VHF-tíðni, sem er þannig líka takmarkað við A1-hafsvæði.

Fjarskipti
Sjóbjörgun
Sjómennska
Khalid bin Abdul Aziz al-Sád

Khalid bin Abdulaziz al-Sád (13. febrúar 1913 – 13. júní 1982) var konungur Sádi-Arabíu frá 1975 til 1982. 

Khalid var fimmti sonur Ibns Sád, stofnanda konungsríkisins Sádi-Arabíu. Hann tók við völdum árið 1975 eftir að bróðir hans, Feisal konungur, var myrtur af öfgamönnum.

Í aðdraganda valdatíðar Khalids höfðu Sádar efnast vel á hækkun olíuverðs vegna olíukreppunnar 1973 og því tók Khalid við vel stæðu búi við andlát bróður síns. Stjórn hans notaði fjármunina til að fjármagna margvíslega uppbyggingu innviða, menntunar og félagsmála í Sádi-Arabíu og jók einnig fjárfestingar Sáda erlendis til að auka áhrif ríkisins á alþjóðasviðinu. Jafnframt var fjárfest í innlendum landbúnaði í viðleitni til að gera hagkerfi Sádi-Arabíu fjölbreyttara og draga úr mikilvægi olíuiðnaðarins fyrir landið.

Talið er þó að Khalid sjálfur hafi lítið haft að gera með þessar umbætur þar sem hann var sagður óáhugasamur um stjórnsýslu. Hann eftirlét bróður sínum, Fahd, sem var talinn ívið meiri stjórnskörungur, daglega umsjá með stjórn ríkisins. Strax í byrjun konungstíðar Khalids var Fahd gerður fyrsti aðstoðarforsætisráðherra og innanríkisráðherra stjórnar hans og þótti aðsópsmeiri á alþjóðasviðinu en konungurinn. Khalid hafði meiri áhuga á fálkaveiðum en stjórnmálum og hann ku hafa sagt við Margaret Thatcher í opinberri heimsókn hennar til Sádi-Arabíu árið 1981 að hann myndi glaður ræða um fálka við hana, en ef hún vildi ræða um ríkismál ætti hún heldur að tala við Fahd. Fahd tók við sem konungur eftir að Khalid lést árið 1982.

Tilvísanir

Konungar Sádí-Arabíu
Paraná (borg)

Paraná er höfuðborg Entre Ríos-fylkis í mið-Argentínu. Hún liggur við austurbakka Paraná-fljóts, gegnt borginni Santa Fe. Íbúar eru um 250.000 (2010).

Borgir í Argentínu
Lilja Björk Einarsdóttir

Lilja Björk Einarsdóttir er íslenskur verkfræðingur og hefur verið bankastjóri Landsbankans frá árinu 2017. 

Lilja Björk lauk námi í véla- og iðnaðar­verk­fræði frá Há­skóla Íslands árið 1998 og árið 2003 útskrifaðist hún með meist­ara­próf í fjár­mála­verk­fræði frá Michigan há­skóla í Bandaríkjunum.

Frá 2008 til 2016 stýrði Lilja starf­semi, eignaum­sýslu og end­ur­heimt eigna gamla Lands­banka Íslands í London. Á ár­un­um 2005 til 2008 var hún sér­fræðing­ur og framkvæmda­stjóri hjá Lands­banka Íslands hf. í London og bar m.a. ábyrgð á dag­leg­um rekstri og upp­bygg­ingu stoðdeilda. Lilja var ráðin bankastjóri Landsbankans árið 2017 og var valin úr hópi 43 umsækjenda.

Í fjölmiðlum hefur Lilja Björk vísað á bug orðrómi um tengsl hennar eða ábyrgð á Icesave reikningum Landsbankans í London er hún starfaði fyrir bankann á árunum fyrir bankahrun.

Lilja er gift Júlí­usi Atla­syni verk­fræðingi og eiga þau þrjú börn.

Tilvísanir 
Íslenskar konur
Íslenskir verkfræðingar
Íslenskir bankastjórar
Plastbarkamálið

Plastbarkamálið er hneykslismál  varðandi barkaígræðslur á Karólínska sjúkrahúsinu í Stokkhólmi og víðar og vísindagreinar sem fjölluðu um aðgerðirnar. Þessar barkaígræðslur eru taldar hafa leitt til dauða sjúklinga. Einn af þeim sjúklingum sem lést var Andemariam Beyene frá Eritreu en hann var búsettur á Íslandi er hann greinist með alvarlegt krabbamein í barka árið 2009. Hann var fyrst í læknismeðferð á Íslandi en árið 2011 fór hann til Svíþjóðar þar sem græddur var í hann plastbarki. Þetta var fyrsta slíka aðgerðin í heiminum og hún var framkvæmd af ítalska lækninum Paolo Macchiarini. Íslenskur læknir tók þátt í aðgerðinni. 

Eftir aðgerðina birtust grein í læknaritinu Lancet þar sem því er haldið fram að aðgerðin hafi heppnast vel  og allt bendi til að hún virki. Tveir íslenskir læknar voru meðhöfundar að þeirri grein. Eftir það framkvæmdi Macchiarini nokkrar barkaígræðsluaðgerðir. Margar aðgerðir heppnuðust ekki og sjúklingar létust, þar á meðal Andemariam Beyene.
Nokkrir meðhöfundar Macchiarinis að vísindagreinum fóru að rannsaka vinnubrögð og greinaskrif varðandi plastbarkaígræðslur Macchiarinis og það kom fram að ýmislegt athugavert við fyrstu aðgerðina og greinina sem um hana var skrifuð. Engin sýni voru tekin til að styðja fullyrðingu um að heilbrigður frumuvefur hafi að hluta tengst hinum ígrædda plastbarka, ekki var leyfi siðanefndar fyrir aðgerðinni og sjúklingurinn ekki rannsakaður nægilega fyrir birtingu greinar.

Innan Karólínska sjúkrahússins var málið rannsakað og var niðurstaða þeirrar rannsóknar að Paolo Macchiarini hefði gefið ófullnægjandi eða rangar upplýsingar og þær niðurstöður sem hann hefði kynnt fyrir vísindaheiminum væru ekki í samræmi við læknaskýrslur.

Tengill
 Plastbarkamálið (umfjöllun á RÚV)

Tilvísanir 

Saga Svíþjóðar
Benedikt Gíslason

Benedikt Gíslason (f. 1974) er íslenskur verkfræðingur og hefur verið bankastjóri Arion banka frá júlí 2019.

Benedikt lauk námi í vélaverkfræði frá Háskóla Íslands árið 1998 og hefur starfað víða í fjármálageiranum. Hann hefur m.a. starfað hjá Fjárfestingabanka atvinnulífsins (FBA) og síðar Íslandsbanka. Hann gegndi stjórnunarstörfum hjá Straumi-Burðarás og var framkvæmdastjóri markaðsviðskipta hjá FL Group og framkvæmdastjóri fjárfestingarbankasviðs MP banka. 

Benedikt var um tíma aðstoðarmaður Bjarna Benediktssonar fjármálaráðherra og síðar efnahagsráðgjafi hans. Bendedikt hefur einnig sinnt stundakennslu við Verslunarskóla Íslands, Háskóla Íslands og Háskólann í Reykjavík.

Benedikt tók við starfi bankastjóra Arion banka í júlí 2019. Nokkru síðar var tilkynnt um viðamiklar skipulagsbreytingar í bankanum og var m.a. um 100 manns sagt upp störfum í lok september.

Benedikt er kvæntur Ragnheiði Ástu Guðnadóttur næringarfræðingi og eiga þau fjögur börn.

Tilvísanir  
Íslenskir verkfræðingar
Íslenskir bankastjórar
Fólk fætt árið 1974
Paolo Macchiarini

Paolo Macchiarini (fæddur 22. ágúst 1958) er ítalskur skurðlæknir og  vísindamaður. Hann hefur verið ásakaður um blekkingar í vísindagreinum. 
Macchiarini var áður talinn brautryðjandi varðandi stofnfrumurannsóknir og skurðaðgerðir þar sem plastbarki var græddur í sjúkling og tengdur frumuvef. Hann varð gestakennari við Karólínska sjúkrahúsið í Stokkhólmi frá 2010. Macchiarini var  ásakaður um misferli í vísindum og fyrir að hafa brotið siðareglur með því að framkvæma aðgerðir sem eru á tilraunastigi  á sjúklingum sem voru  tiltölulega heilbrigðir. Sjö af átta sjúklingum sem gengust undir barkaígræðslu hafa látist. 
Macchiarini hefur haldið áfram tilraunum með stofnfrumur og plastígræðslur og var meðhöfundur 2018 á grein þar sem fjallað er um tilraun með ágrætt vélinda í bavíönum.

Sjá einnig
 Plastbarkamálið

Tilvísanir

Ítalskir læknar
Dúfnasalvía

Dúfnasalvía (fræðiheiti Salvia columbariae) er einær jurt af varablómaætt sem oft er einnig nefnd chia vegna þess að fræ jurtarinnar eru notuð á sama hátt og fræ af tegundinni  Salvia hispanica (chia). Dúfnasalvía var mikilvæg fæða frumbyggja Ameríku.

Varablómaætt
Chiafræ

Chiafræ eru æt fræ af jurtinni Salvia hispanica sem er blómplanta af varablómaætt upprunnin í Mið-Ameríku eða af skyldri  jurt Salvia columbariae sem er frá suðvesturríkjum Bandaríkjanna og Mexíkó. Chiafræ eru egglaga og grá með svörtum og hvítum blettum og eru um 1 mm að þvermáli. Fræin draga í sig vatn og geta tekið upp 12 sinnum þyngd sína af vökva. Fæða og drykkir með chiafræum eru því oft eins og gel.

Chiafræ voru frá fornu fari mikilvæg fæða frumbyggja Ameríku. Chia-fræ innihalda mikið af Omega 3 og Omega 6 fitusýrum, trefjum og próteini.

Tilvísanir 

Matur
Salvia hispanica

Salvia hispanica einnig kallað chia er tegund blómplantna af varablómaætt sem upprunnin er í mið og suður Mexíkó og Guatemala. Jurtin er ræktuð vegna fræja en chiafræ eru ræktuð og notuð til matar í mörgum löndum í vesturhluta Suður-Ameríku, vesturhluta Mexíkó og suðvesturríkum Bandaríkjanna. Chia er einær jurt sem verður um 1,75 m há. Laufblöðin eru 4-8 sm löng og 3-5 sm breið. Blómin eru fjólublá eða hvít.

Sjá einnig
 Chiafræ
 Dúfnasalvía

Tilvísanir

Varablómaætt
Sigurður Haukur Guðjónsson

Sigurður Haukur Guðjónsson, (25. október 1927 – 13. ágúst 2007) var íslenskur prestur. Hann starfaði mikið að félagsmálum, bæði innan og utan þjóðkirkjunnar, og ritstörfum.

Ætt og uppruni 
Haukur, eins og hann var oftast nefndur, var fæddur í Hafnarfirði. Hann var sonur hjónanna Þórunnar Guðmundsdóttur,f. 20.06.1899,  d. 27.08.1976, og Guðjóns A. Sigurðssonar, f. 12.09.1899, d. 11.07.1976, garðyrkjubónda að Gufudal í Ölfusi. Sigurður Haukur var kvæntur  Kristínu Sigríði Gunnlaugsdóttir.

Nám og starfsferill 
Sigurður Haukur varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1950. Hann innritaðist í Guðfræðideild Háskóla Íslands að loknu stúdentsprófi og varð cand. theol. árið 1954. Hann stundaði framhaldsnám í Edinborg 1977 og aftur við Háskóla Íslands 1989-1990. Hann var vígður til Hálsprestakalls í Suður-Þingeyjarsýslu 5. júní 1955, og þjónaði því til ársins 1963. Hinn 1. desember 1963 var Sigurður Haukur kosinn lögmætri kosningu sem sóknarprestur í Langholtsprestakalli í Reykjavík, og skipaður í það starf frá 1. janúar 1964. Hann var bóndi í Gljúfurholti 1950-1951 ásamt föður sínum, starfaði við bókhald hjá Sambandi íslenskra Samvinnufélaga 1954-1955, og kennari við Vogaskóla 1964-1967. Sóknarprestur í Langholtsprestakalli til 1991 að hann lét af störfum við kirkjuna.Í starfi sínu við Langholtskirkju fór séra Sigurður Haukur stundum ótroðnar leiðir. Hann varð fyrstur íslenskra presta til að innleiða poppmessur í starf kirkjunnar, og vildi hann með því ná til unga fólksins. Hann bauð AA-samtökunum einnig fundaraðstöðu í safnaðarheimili Langholtskirkju, sem varð upphaf þess að AA-deildir hafa víða um land notað safnaðarheimili kirkna til starfsemi sinnar. Að félagsmálum starfaði hann mikið, var formaður skólanefndar Hálshrepps 1958-1963, sat í stjórn Prestafélags Íslands og í stjórn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, BSRB. Hann var forseti Sálarrannsóknafélags Íslands og Sálarrannsóknafélags Hafnarfjarðar 1964-1965. Afstaða séra Sigurðar Hauks til spíritismans, auk nýjunga þeirra sem hann tók upp í kirkjulegu starfi, vöktu athygli og ekki voru allir sammála um þessa hluti. Þeir sem skrifuðu minningarorð að honum látnum voru á einu máli um að hann hafi verið ræðumaður sem tekið var eftir og einlægur trúmaður.

Ritstörf 
Sigurður Haukur skrifaði bókagagnrýni í Morgunblaðið í nokkra áratugi. Auk fastra þátta í DV, Pressunni og Alþýðublaðinu ritaði hann margar greinar í ýmis blöð og tímarit. Endurminningar hans komu út í bókinni Guð almáttugur hjálpi þér árið 1988, en Jónína Leósdóttir skráði. Hann valdi einnig efni að hluta í bókina Helgi Sveinsson - presturinn og skáldið, sem kom út í Reykjavík 1969.

Tilvísanir 

Íslenskir prestar
Rafrænt sjókorta- og upplýsingakerfi

Rafrænt sjókorta- og upplýsingakerfi eða ECDIS (úr ensku: Electronic Chart Display and Information System) er rafeindabúnaður fyrir siglingar sem uppfyllir kröfur Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar sem fullgildur valkostur við sjókort á pappírsformi. Stofnunin mælist til þess að önnur kerfi sem ekki uppfylla skilyrðin séu kölluð rafræn kortakerfi (electronic chart systems eða ECS). 

ECDIS-kerfi sýnir rafræn sjókort á skjá, ásamt upplýsingum frá staðsetningarkerfum og öðrum kerfum eins og til dæmis ratsjá, Navtex, AIS-móttakara og dýptarmælum. Kerfið heldur utanum ferð skipsins, sýnir feril þess og gefur frá sér hljóðmerki ef það greinir hættur í námunda við það.

Alþjóðasiglingastofnunin setur fram hvaða kröfur ECDIS-kerfi skulu uppfylla en ECDIS-kerfi byggjast á kortastöðlum frá Alþjóðasjómælingastofnuninni.  Alþjóðaraftækninefndin skilgreinir staðla fyrir prófanir búnaðarins.

Flest ECDIS-kerfi bjóða upp á gerð rafrænnar siglingaráætlunar og auðvelda eftirlit með frávikum meðan siglt er. 

Siglingafræði
Sjómennska
Rafræn staðsetningarkerfi
Ástjörn (Hafnarfirði)

Ástjörn er tjörn í Hafnarfirði. Tjörnin er í kvos vestan undir Ásfjalli.  Í og í kringum tjörnina er auðugt gróður og dýralíf.  Tjörnin og umhverfi hennar er friðað og er stærð friðlandsins 28,5 hektarar. Göngustígur liggur umhverfis tjörnina en á varptíma fugla 1. maí til 15. júlí er umferð um hann ekki heimil.

Í Ástjörn vex ýmis vatnagróður svo sem grasnykra,hjartanykra og síkjamari. Tjarnalaukur er einkennisplanta tjarnarinnar en hann þekur botninn á stórum svæðum. Í mýrinni við Ástjörn má finna mýrastör, gulstör og tjarnastör.

Fuglalíf við Ástjörn
Yfir varptímann er fjölbreytt fuglalíf við Ástjörn og hafa þar sést rúmlega 50 tegundir fugla en af þeim eru 10 tegundir sem verpa þar að staðaldri. Flórgoði verpir þar og er Ástjörn eina þekkta  varpsvæði flórgoða á Suðvesturlandi. Meðal annarra tegunda varpfugla sem verpa þar eru stokkönd, heiðlóa, hettumáfur, hrossagaukur, skógarþröstur,þúfutittlingur og kría.

Tengill
 Kort af friðlandi Ástjarnar og Ásfjalls

Tilvísanir

Hafnarfjörður
Stöðuvötn á Íslandi
Síkjamari

Síkjamari (fræðiheiti: Myriophyllum alterniflorum) er hávaxin vatnajurt. Hann er algengur í vatnsfylltum skurðum og síkjum.

Það er síkjamari sem veldur rauðum lit á Rauðavatni á sumrin. Síkjamarinn er ein af  algengustu vatnaháplöntum í grunnum stöðuvötnum á Íslandi.

Tilvísanir

Haloragaceae
Vatnaplöntur
Sverðnykra

Sverðnykra (fræðiheiti Potamogeton compressus) er vatnaplanta. Jurtin vex á kafi í vatni og líkist grasi. Sverðnykra er hávaxin og getur orðið allt að 2 m há og blöðin allt að 20 sm löng og um 0,5 sem breið. Sverðnykra hefur nýlega fundist á Íslandi en hún vex í þéttum breiðum á 1,7 m dýpi í Berufjarðarvatni.

Tilvísanir 

Vatnaplöntur
Nykruætt
Plöntur á Íslandi
Hjartanykra

Hjartanykra (fræðiheiti Potamogeton perfoliatus) er 30-100 sm há vatnaplanta sem er víða í stöðuvötnum á láglendi. Hún vex á kafi í vatni en efstu blöðin og blómin fljóta á yfirborði. Jurtin er fremur hitakær og sækir í voga þar sem jarðhiti er.

Tilvísanir 

Vatnaplöntur
Nykruætt
Plöntur á Íslandi
Þráðnykra

Þráðnykra (fræðiheiti Stuckenia filiformis) er vatnaplanta sem er algeng í tjörnum frá láglendi og upp í 600 m hæð. Þráðnykra vex hærra til fjalla en aðrar nykrur.

Tilvísanir

Vatnaplöntur
Nykruætt
Grasnykra

Grasnykra (fræðiheiti Potamogeton gramineus) er fjölær vatnajurt af nykruætt.

Tilvísanir 

Vatnaplöntur
Nykruætt
Ketill Sigfússon

Skarða-Ketill Sigfússon, betur þekktur sem Ketill í Mörk er persóna í Brennu-Njáls sögu og er bróðir Þráins Sigfússons. Hann er einnig tengdasonur Njáls.

Brennu-Njáls saga
Nykruætt

Nykruætt (fræðiheiti  Potamogetonaceae) er  ætt fjölæra vatnajurta. Sumar vaxa alveg í kafi en sumar að nokkru leyti. Blöð sem fljóta á vatni (flotblöðin) eru frábrugðin þeim sem eru á kafi. Blómin er smá, oftast í axi.
Það eru um 110 tegundir sem deilast á yfir sex ættkvíslir. Stærsta ættkvíslin er nykrur (Potamogeton) innan hennar eru um 100 tegundir.

Nykrur eru mikilvæg fæða og búsvæði fyrir  ýmis vatnadýr.

Tegundir af nykruætt sem finnast á Íslandi 

 
 
   
 
 
 
  

Áður töldust jurtir af ættkvíslunum  Zostera og Ruppia til Til nykruættar (Potamogetonaceae) en þær teljast nú eigin ættir, Zosteraceae og Ruppiaceae. Þannig teljast vogajurt (Ruppia cirrhosa) og lónajurt(Ruppia maritima) núna til hnotsörvaættar (Ruppiaaceae).

Heimildir 

Vatnaplöntur
Petsamo

'''Petsamo getur átt við:
Pechengsky-hérað í Rússlandi (Petsamo á finnsku).
Petsamo; hérað í Finnlandi árin 1921-1944. 
Bók eftir Arnald Indriðason.

Aðgreiningarsíður
Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar

Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar kom fyrst út árið 1772 á dönsku (Rejse igennem Island) og síðar á íslensku. Bókin er gagnmerk heimild um landshætti og líf Íslendinga á 18. öld.

Tengill
 1772: Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar (Bækur.is).
Langnykra

Langnykra (fræðiheiti Potamogeton praelongus) er vatnaplanta af nykruætt. Hún vex í djúpu vatni, oft í djúpum tjörnum eða stórum stöðuvötnum. Langnykra hefur ekki flotblöð. Blöðin eru aflöng 10-20 sm. Blómin eru smá og mörg saman í axi sem er allt að 4 sm að lengd. Fræflar eru fjórir með áföstum grænbrúnum bleðlum. Frævur eru fjórar. Langnykra er lík fjallnykru.

Tilvísanir

Vatnaplöntur
Nykruætt
Axlablað

Axlablað (lat. stipula) er hugtak notað í grasafræði um útvöxt á endum  á stilki á laufblaði. Axlablöð eru talin hluti af líffræði laufs hjá blómplöntu. Í mörgum plöntum eru þó engin axlablöð.

Tengill 
 Stipules and stipels
Grasafræði
Lónajurt

Lónajurt (fræðiheiti Ruppia maritima) er vatnaplanta af hnotsörvaætt. Hún vex einkum í ísöltu vatni í sjávarlónum.

Tilvísanir

hnotsörvaætt
Vatnaplöntur
Vogajurt

Vogajurt (fræðiheiti Ruppia cirrhosa ) er vatnaplanta af   hnotsörvaætt (Ruppiaceae). Vogajurt er ný tegund á Íslandi en hún er náskyld lónajurt.

Tilvísanir 

Hnotsörvaætt
Brókarhverfa

Brókarhverfa (fræðiheiti: Nephroma bellum) er tegund fléttna af hverfuætt. Hún er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu á válista Náttúrufræðistofnunar Íslands.

Útbreiðsla og búsvæði
Á heimsvísu finnst brókarhverfa á Norðurheimskautasvæðinu, í Evrópu og í Norður-Ameríku. Brókarhverfa vex sem ásæta á birki og finnst aðeins á einum stað á Íslandi.

Útlit og greining
Brókarhverfa er grá eða brún á efra borði en svört á neðra borði. Miðlag hennar er hvítt og þannig er auðvelt að þekkja hana frá hinni líku strandhverfu sem hefur gult miðlag.

Tilvísanir

Hverfuætt
Imran Khan

Imran Ahmed Khan Niazi (f. 5. október 1952) er pakistanskur stjórnmálamaður og fyrrum krikketleikmaður sem var forsætisráðherra Pakistans frá 2018 til 2022. Khan tók við embætti eftir að stjórnmálaflokkur hans, Réttlætishreyfingin (Pakistan Tehreek-e-Insaf eða PTI), vann sigur í þingkosningum árið 2018.

Áður en Khan hóf þátttöku í stjórnmálum var hann atvinnumaður í krikket og var sem slíkur einn ástsælasti íþróttamaður Pakistans. Khan var fyrirliði pakistanska landsliðsins í áratug og leiddi liðið til sigurs í heimsmeistaramótinu í krikket árið 1992. Var þetta í fyrsta og eina sinn sem Pakistan hefur unnið mótið.

Khan hóf þátttöku í stjórnmálum Pakistans eftir að íþróttaferli hans lauk árið 1992. Hann stofnaði pakistönsku Réttlætishreyfinguna árið 1996 en hreyfingin átti lengst af erfitt uppdráttar. Khan var handtekinn árið 2007 eftir að hann tók þátt í mótmælum gegn neyðarlögum sem höfðu verið sett í landinu og krafðist þess að Pervez Musharraf, þáverandi forseti, yrði hengdur fyrir einræðistilburði. Khan var látinn laus viku síðar.

Réttlætishreyfingin bætti verulegu fylgi við sig árin 2016-2017 eftir að hneykslismál skóku pakistönsku ríkisstjórnina. Khan var einna fremstur í flokki þeirra sem gagnrýndu forsætisráðherrann Nawaz Sharif, sem var fangelsaður eftir að upplýst var í Panamaskjölunum að hann væri eigandi aflandsfélaga. Árið 2018 vann Réttlætishreyfingin stórsigur í þingkosningum og varð stærsti flokkurinn á pakistanska þinginu. Aðrir stjórnmálaflokkar sökuðu Khan um stórfellt kosningasvindl en Khan var engu að síður kosinn forsætisráðherra þann 18. ágúst sama ár. Þetta var aðeins í annað skipti í sögu Pakistans sem friðsamleg stjórnarskipti hafa farið fram.

Árið 2022 missti Khan þingmeirihluta sinn og stjórnarandstaðan lýsti yfir að hún hygðist lýsa yfir vantrausti gegn honum. Forseti þingsins, sem var bandamaður Khans, kom hins vegar í veg fyrir að kosið yrði um tillöguna og sagði hana stangast á við stjórnarskrá Pakistans. Stjórnarandstöðuleiðtoginn Bilawal Bhutto Zardari skaut þeirri ákvörðun til Hæstaréttar landsins. Hæstirétturinn úrskurðaði að óheimilt hefði verið að koma í veg fyrir atkvæðagreiðsluna. Því var kosið um hana þann 9. apríl og vantraust samþykkt gegn Khan, sem var síðan leystur úr embætti. Khan er fyrsti forsætisráðherrann í sögu Pakistans sem hefur verið leystur úr embætti eftir vantrauststillögu.

Í ágúst 2022 var Khan ákærður af lögreglu fyrir meint brot á hryðjuverkalögum vegna uppreisnaráróðurs hans gegn ríkinu og hótana gegn opinberum aðilum. Í október meinaði yfirkjörstjórn Pakistans Khan að bjóða sig fram til opinbers embættis á ný vegna ásakana um spillingu í tengslum við gjafir frá erlendum erindrekum.

Þann 3. nóvember 2022 særðist Khan þegar árásarmaður hóf skothríð á útifundi í Wazirabad. Khan var hæfður í fótlegginn en særðist ekki lífshættulega.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Pakistans
Pakistanskir krikketleikmenn
Ráðstefna um samband Asíuríkja

Ráðstefna um samband Asíuríkja var haldin í Nýju Delí í mars og apríl árið 1947. Gestgjafi ráðstefnunnar var Jawaharlal Nehru forsætisráðherra Indlands, sem leiddi á þessum tíma bráðabirgðastjórn til að undirbúa sjálfstæði Indlands, sem var staðfest þann 15. ágúst sama ár. Á ráðstefnunni um samband Asíuríkja komu saman margir leiðtogar asískra sjálfstæðishreyfinga og reynt var í fyrsta sinn að tala fyrir samstöðu Asíuríkja. Markmið ráðstefnunnar var að „sameina forystumenn og -konur Asíu í sameiginlegri stefnu til að rannsaka sameiginleg vandamál íbúa heimsálfunnar, rýna í samfélags-, efnahags- og menningarvandamál hinna ýmsu ríkja Asíu og ýta undir gagnkvæm samskipti og skilning meðal þeirra.“

Í ræðum sínum og ritum hafði Nehru lagt mikla áherslu á hvernig Indland myndi byggja upp sambönd sín við önnur Asíuríki eftir sjálfstæði sitt frá Bretum. Á ráðstefnunni sagði Nehru: „[...] Asía er nú á ný að finna sjálfa sig [...] ein helsta afleiðingin af evrópskum yfirráðum í Asíu hefur verið einangrun á meðal Asíuríkja. [...] Í dag ríður þessi einangrun til falls af ýmsum ástæðum, bæði pólitískum og annars kyns [...] Þessi ráðstefna er mikilvæg tjáning á dýpri vilja huga og anda Asíu sem hefur þraukað [...] Á þessari ráðstefnu og með þessari vinnu eru engir leiðtogar og engir fylgismenn. Öll ríki Asíu verða að koma saman til að inna af hendi sameiginleg verkefni [...]“

Tilvísanir

Tenglar

 Fréttir og ræður af ráðstefnunni
 Fifty Years Ago: The Asian Relations Conference eftir Claude Arpi
 Fifty Years after the Asian Relations Conference Sharan, 1997, Tibetan Parliamentary and Policy Research Centre

1947
Alþjóðaráðstefnur
Kalda stríðið
Saga Indlands
Tsada

Tsada (gríska: Τσάδα) [framburður: Tsaða] er þorp á vestur-Kýpur í norður af borginni Paphos. Það er í 600 metra hæð yfir sjávarmáli. Íbúar voru 1043 árið 2011. Meðalhiti er 16,7 °C. Það snjóar á veturna.

Veðurfar
Veðuryfirlit

Nálæg þorp 
Kallepia, Kili, Stroumpi, Mesogi, Tala

Heimild 

Þorp á Kýpur