alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kalsín

Kalsín eða kalsíum (úr latínu calcis, „kalk“) er frumefni með efnatáknið Ca og sætistöluna 20 í lotukerfinu. Kalsín er mjúkur grár jarðalkalímálmur sem er notaður sem afoxari við útdrátt á þóríni, sirkoni og úrani. Þetta er einnig fimmta algengasta frumefnið í skorpu jarðar. Það er líka fimmta algengasta uppleysta jónin í sjó á eftir natríni, klóríði, magnesíni og súlfati. 

Vegna þess hversu hvarfgjarnt kalsín er finnst það ekki hreint í náttúrunni. Það er algengast í steinefnum eins og kalsíti, dólómíti og gifsi. Kalk, sem er eitt form kalksteins, er aðallega úr kalsíti. Kalsín er nauðsynlegt lífverum, sérstaklega í lífeðlisfræði frumna. Kalsín er uppistaðan í beinum og er því algengasti málmurinn í mörgum dýrum.

Einkenni 
Kalsín er hvarfgjarn, silfurlitaður málmur sem oxast auðveldlega í snertingu við loft og myndar þá gráhvíta oxíð- og nítríðhúð. Það er mjúkur málmur, en er þó ekki eins mjúkt og t.d. blý.

Notkun 
 Sem afoxari við hreinsun annarra málma
 Sem hjálparefni við gerð málmblandna
 Sem bætiefni í ostagerð þar sem það hefur áhrif á virkni ostahleypis
 Kalsíumkarbónat (krít) er notað sem íblöndunarefni við sementsgerð
 Kalsíumarsenat er notað í skordýraeitur.
 Kalsíumklóríð er notað til að rykbinda og íshreinsa vegi.
 Kalsíumfosfíð er notað í flugelda.

Efnahvörf 
Í snertingu við vatn myndar kalsín hýdroxíð (kalkvatn). Hvarfið er mjög útvermið og þess vegna getur kviknað í því vetni sem myndast. Kalsín hvarfast við vatn samkvæmt efnajöfnunni:

 Ca + 2H2O → Ca(OH)2 + H2

Frumefni
Jarðalkalímálmar
Strontín

Strontín eða strontíum (nefnt eftir skoska þorpinu Strontian) er frumefni með efnatáknið Sr og sætistöluna 38 í lotukerfinu. Strontín er mjúkur, silfurhvítur eða gulleitur jarðalkalímálmur sem er mjög hvarfgjarn. Þessi málmur gulnar við oxun og finnst helst í formi strontínsúlfíðs (selestíns) og strontínkarbónats (strontíaníts). 90Sr-ísótópurinn er fyrir hendi í geislavirku úrfelli og hefur um 28 ára helmingunartíma. Fínn strontínsalli brennur af sjálfu sér ef hann kemst í snertingu við loft við stofuhita.

Strontín er 15. algengasta efni jarðskorpunnar. Breski efnafræðingurinn Adair Crawford tók fyrstur eftir því í málmgrýti úr blýnámum í skosku hálöndunum, nálægt þorpinu Strontian. Thomas Charles Hope gaf efninu nafn sitt eftir þorpinu.

Eiginleikar 
Strontín er mjög hvarfgjarn málmur sem hvarfast við snertingu við loft og vatn og finnst þess vegna einungis í efnasamböndum. Strontín er mýkra en kalsín og jafnvel enn hvarfgjarnara í vatni, en við þau efnahvörf verður til strontínhýdroxíð og vetni. Við bruna í lofti myndar það bæði strontínnítríð og strontínoxíð. Hreint strontín er geymt í steinolíu til að koma í veg fyrir oxun. Rokgjörn strontínsölt brenna með rauðum loga og eru notuð við gerð blysa og í leifturljós.

Notkun 
Strontín er aðallega notað í gler fyrir litasjónvörp til að koma í veg fyrir röntgengeislun frá bakskautslampanum. 

Mannslíkaminn tekur strontín upp eins og kalsín og fellir það inn í beinabygginguna. Vegna þessara eiginleika eru geislavirkir ísótópar strontíns meðal annars notaðir í geislameðferð við beinkrabbameini.

Frumefni
Jarðalkalímálmar
Barín

Barín eða baríum (úr grísku: βαρύς, „þungur“) er frumefni með efnatáknið Ba og sætistöluna 56 í lotukerfinu. Það er mjúkt, silfrað málmkennt frumefni. Barín er jarðalkalímálmur og bráðnar við mjög hátt hitastig. Það finnst aðallega í steindinni baríti og sem baríumkarbónat en aldrei hreint í náttúrunni vegna þess hve það hvarfast hratt við súrefni og vatn. 

Efnasambönd þessa málms eru notuð í litlum mæli í málningu og við glersmíði. Barínsambönd brenna með grænum loga og eru notuð í flugelda. Barín er notað vegna eðlisþyngdar sinnar í olíubrunnum. Það er stundum notað sem skuggaefni vegna þess að það stöðvar röntgengeisla.

Eiginleikar 
Barín er mjúkur og sveigjanlegur málmur. Einföld barínsambönd eru þekkt fyrir mikla eðlisþyngd. Það hvarfast hratt við loft og er það útvermið efnahvarf. Það hvarfast líka hratt við veika sýru, alkóhól og vatn.

Við hátt hitastig hvarfast barín líka við klór, nitur og vetni. Barín nemur oxíð, klóríð og súlfíð úr minna hvarfgjörnum málmum.

Notkun 
 Barít er notað við framleiðslu gúmmís og sem borleir í olíuborun
 Baríumsúlfat er notað sem skuggaefni í röntgenmyndatöku af meltingarkerfinu
 Baríumkarbónat leysist upp í magasýrum og er því notað sem rottueitur
 Baríumnítrat er notað til að gefa grænan lit í flugelda

Frumefni
Jarðalkalímálmar
Listi yfir þekktar tilraunir

Eftirfarandi er listi yfir þekktar tilraunir og aðrar sögufrægar rannsóknir. 

Hér á mikið eftir að þýða, svo endilega hjálpaðu til!

Stjörnufræði

Líffræði

Efnafræði

Eðlisfræði

Sálfræði

Hagfræði og stjórnmálafræði

Saga vísindanna
Tilraunir
Stjörnufræði
Líffræði
Efnafræði
Eðlisfræði
Sálfræði
Hagfræði
Stjórnmálafræði
Jarðmiðjukenningin

Jarðmiðjukenningin er í stjörnufræði sú kenning að jörðin sé miðja alheimsins og að sólin, tunglið og fastastjörnur snúist umhverfis hana.

Á miðöldum var jarðmiðjukenningin allsráðandi. Voru menn m.a. undir áhrifum frá grískri stjörnufræði (t.d. Almagesti).

Saga stjörnufræðinnar
Vísindaheimspeki
RFC 2550

RFC 2550 („Y10K and Beyond“) er RFC aprílgabb gefið út 1. apríl 1999 þar sem "Y10K" (með vísun í Y2K), eða ár 10.000 vandamálið og mögulegar lausnir á því eru ræddar.

Tengt efni 
 2000 vandamálið

Tengill 
 RFC 2550 – „Y10K and Beyond“

2550
RFC aprílgöbb
RFC aprílgabb

RFC aprílgöbb eru gefin út á hverju ári af Internet Engineering Task Force síðan 1989 en það fyrsta kom út 1973.

Tengill 
Listi yfir RFC aprílgöbb
Radín

Radín er frumefni með skammstöfunina Ra og er númer 88 í lotukerfinu. Það er næstum algerlega hvítt í útliti, en sortnar við snertingu við loft vegna oxunar. Radín er jarðalkalímálmur, sem finnst í örlitlum mæli í úrangrýti. Það er gríðarlega geislavirkt. Stöðugasta samsæta þess, Ra-226, hefur 1602 ára helmingunartíma og hrörnar í radongas.

Frumefni
Jarðalkalímálmar
Þróunarsálfræði

</noinclude>Þróunarsálfræði<noinclude> snýst um að útskýra hugræna eiginleika og hæfileika með því að líta á þá sem afleiðingu aðlögunar, aðlögunar sem hægt er að útskýra út frá kenningum um náttúruval. Hliðastæðar aðferðir eru notaðar til að útskýra virkni ónæmiskerfisins og hjartans, sem dæmi.

Þróunarsálfræði styður kenningu sem kallast á ensku massive modularity hypothesis, en í henni er því haldið fram að mannsheilinn hafi marga samverkandi hluta sem vinna saman og að þessir hlutar hafi þróast með náttúruvali. Dæmi um þetta er sjón, heyrn, og minni, en lítt er deilt um að þessir eiginleikar hafi þróast með náttúruvali. Hins vegar er mun meira deilt um t.d. tungumálanám og makaval.

Þróunarsálfræði á rætur sínar að rekja til hugrænnar sálfræði og þróunarlegrar líffræði, en þróunarsálfræði byggir einnig mikið á dýrafræði, gervigreindarfræðum, hátternisfræði og fleiri greinum.

Heimild 
 
 'Forever and a Day' or 'Just One Night'?  On Adaptive Functions of Long-Term and Short-Term Romantic Relationships

Undirgreinar sálfræði
Heilsusálfræði

'''Heilsusálfræði''' er nýlegt fag, náskylt klínískri sálfræði, og er runnið undan rifjum hennar. Heilsusálfræði aflar og nýtir sér sálfræðilega þekkingu til að sinna viðfangsefnum sínum, en þau eru helst að stuðla að góðri heilsu og koma í veg fyrir sjúkdóma, jafna stöðu fólks í heilsufarslegu tilliti, finna út hverjir eru í mestri hættu að fá sjúkdóma og af hverju, finna út hvers konar hegðun og reynsla leiðir til góðrar eða slæmrar heilsu, fræða almenning og heilbrigðisstarfsfólk og stuðla þannig að betri heilsu og koma í veg fyrir sjúkdóma, kanna hvernig sjúkdómar hafa áhrif á einstaklinga, og hjálpa veikum og dauðvona að lifa betra lífi.

Rannsóknir í heilsusálfræði eru gerðar með spurningalistum, viðtölum, tilraunum og aðgerðum sem ætlað er að ná fram breytingum (e. action research). Innan heilsusálfræði eru bæði nýttar formlegar og óformlegar leiðir til að ná fram þeim breytingum (á hegðun fólks, kerfum ofl.) sem sóst er eftir hverju sinni.

Heilsusálfræðilegar spurningar eru til dæmis: „Hvernig er hægt að fá þá sem hreyfa sig of lítið til að hreyfa sig meira?“, „Hvernig er hægt að hjálpa sjúklingum með alnæmi að lifa betra lífi?“ og „Hvaða áhrif á geðheilsu og á líf fólks hefur barátta við krabbamein?“.

Heimild
 

Undirgreinar sálfræði
Réttarsálfræði

'''Réttarsálfræði''' snýst um hagnýtingu sálfræði innan réttarkerfisins í tengslum við ýmis afbrotamál og réttarhöld yfir meintum afbrotamönnum. 

Meðal þekktra íslenskra réttarsálfræðinga er Gísli H. Guðjónsson.

Undirgreinar sálfræði
Gagnhyggja

Gagnhyggja (gagnsemishyggja, notahyggja, pragmatismi og hentistefna (hentistefna er einnig samheiti lýðhyggju), stundum kölluð verkhyggja og í eldra máli athafnaheimspeki) er heimspekikenning um sannleikann sem á rætur að rekja til Bandaríkjanna á fyrri hluta 19. aldar. Hún fjallar í stuttu máli um að; það sem gengur upp er satt. Mikilvægir þættir kenningarinnar eru þrásækni afleiðinga, gagnsemi og hagkvæmni sannleikans. Gagnhyggjan afneitar því að hugmyndir og vitsmunir gefi nákvæma mynd af raunveruleikanum og því andstæð kenningum formhyggju og skynsemishyggju. Staðfesti tilraun tilgátu, þá er hún rétt ef allt gengur upp, gagnhyggjumenn nota þó mismunandi aðferðir við tilraunir á tilgátum.

 
Vísindaheimspeki
Þekkingarfræði
Amtsbókasafnið á Akureyri

Amtbókasafnið er almennings bókasafn á Akureyri. Það er elsta stofnun Akureyrarbæjar.  Í kjallara nýbyggingarinnar eru um 7 kílómetrar af hilluplássi.  Á efri hæðum bókasafnsins eru bækur til útláns, lestrarsalur og skrifstofur.  Að auki er rekið lítið mötuneyti í nýbyggingunni. Þar sem Amtsbókasafnið stendur núna stóð áður Brekkugata 19.

Tengill 
Vefsíða bókasafnsins
Heimildarmynd um Amtsbókasafnið eftir Hjalta Þór Hreinsson
Gegnir: samskrá íslenskra bókasafna

Akureyri
Íslensk bókasöfn
Hobart

Hobart er höfuðborg ástralska eyfylkisins Tasmaníu. Hún stendur á bökkum ósa Derwentár á suðausturhluta eyjunnar. Í Hobart búa u.þ.b. 222 þúsund manns (2016). Borgin var upphaflega stofnuð sem fanganýlenda árið 1803, en hún flutti síðar, eða árið 1804, þar sem borgin stendur núna og er þar með næstelsta borg Ástralíu. Vegna staðsetningar sinnar óx borgin mjög hratt í tengslum við siglingar til Suðurskautslandsins og vegna hvalveiða. 

Í Hobart eru ýmsar menntastofnanir, svo sem Tasmaníuháskóli, elsta spilavíti Ástralíu og einnig elsta leikhús landsins. Jörundur hundadagakonungur varði síðustu ævidögum sínum í Hobart og lést þar.

Borgir í Ástralíu
Fiðlufjölskyldan

Fiðlufjölskyldan er samnefni yfir fjögur strokstrengjahljóðfæri sem eru af svipuðum rótum. Þau eru oftast kölluð:

 Fiðla
 Kontrabassi (bassafiðla)
 Selló (knéfiðla)
 Víóla (lágfiðla)

 
Strengjahljóðfæri
Kawaii

Kawai'i (可愛い) er japanska og þýðir bókstaflega dásamlegt eða krúttlegt. Kawaii er oft notað yfir eitthvað sem að er ákaflega sætt og ósjálfbjarga og getur t.d. átt við um dýr og manneskjur og þá sérstaklega í yngri kantinum. Þó kawaii tákni eitthvað sem er sætt þýðir það ekki endilega að kynþokkafull manneskja falli undir skilgreininguna nema í einstaka undantekningartilfellum.

Fólk gefur hvoru öðru kawaii gjafir sem tákn um vináttu og fyrirtæki nota kawaii teiknimyndapersónur til að gera vörur sínar og þjónustu meira aðlaðandi og til að gera ímynd sína frjálslegri.

Kettlingar geta t.d. fallið undir þessa skilgreiningu og einnig ýmsar teiknimyndapersónur eins og til dæmis Halló Kisa (en. Hello Kitty) og Pikachu í Pokémon svo eitthvað sé nefnt.

Tengt efni 
 Kisustelpa

Tengill 

 Grein frá Wired Magazine um Kawaii-menninguna í Japan og iðnaðinn í kring

Japönsk hugtök
Skandín

Skandín er frumefni með efnatáknið Sc og er númer 21 í lotukerfinu. Þetta er mjúkur, silfraður, hvítur hliðarmálmur sem finnst í sjaldgæfum steintegundum frá Skandinavíuskaganum og það er stundum flokkaður með yttrín sem lantaníð.

Frumefni
Hliðarmálmar
Björn Jónsson á Skarðsá

Björn Jónsson á Skarðsá (1574 – 29. júní 1655) var lögréttumaður en einkum þekktur sem höfundur Skarðsárannáls. Hann var sonur Jóns Jónssonar bónda á Ingveldarstöðum á Reykjaströnd í Skagafirði og Guðrúnar Ketilsdóttur en missti föður sinn átta ára gamall og ólst upp hjá Sigurði Jónssyni lögmanni af Svalbarðsætt, bróður Magnúsar prúða. Hann bjó á Skarðsá í Skagafirði frá 1605 til dauðadags og varð lögréttumaður árið 1616. Hann lést úr steinsótt.

Björn var óskólagenginn en eftir hann liggja meðal annars skýringar á lögbókum og samantekt um Tyrkjaránið. Þorlákur Skúlason biskup fékk hann til að rita annála og er sagt að hann hafi fengið tólf ríkisdali árlega fyrir ritunina. Skarðsárannáll er ein af helstu heimildum um atburði á Íslandi frá 1400 til 1640.

Tenglar
  Skarðsárannáll (útg. 1774) á Bækur.is
 Handrit tengd Birni Jónssyni á Handrit.is

Íslenskir annálahöfundar
Ögmundur Pálsson

Ögmundur Pálsson (d. 13. júlí (?) 1541) var biskup í Skálholti frá 1521 til 1541 og var síðasti kaþólski biskupinn þar, en áður prestur, skipstjóri og síðan ábóti í Viðeyjarklaustri. 

Ögmundur var sonur Páls Guðmundssonar og Margrétar Ögmundsdóttur, sem bjuggu „fyrir vestan“, eins og segir í heimildum. Móðir hans var dóttir Ögmundar, sonar Eyjólfs mókolls Halldórssonar í Haukadal í Dýrafirði. Hálfbróðir Ögmundar var Eyjólfur mókollur Magnússon, faðír Magnúsar Eyjólfssonar Skálholtsbiskups og Ingibjargar, móður Eyjólfs mókolls Gíslasonar í Haga á Barðaströnd.

Ögmundur stundaði nám í Englandi og á Niðurlöndum. Hann varð prestur á Breiðabólstað í Fljótshlíð og prófastur í Rangárþingi 1504 og hélt þeim embættum til 1515 er hann varð ábóti í Viðey. Hann var jafnframt skipherra á Þorlákssúðinni, skipi Skálholtsstaðar. Þegar Árni Snæbjarnarson ábóti í Viðey dó 1515 varð Ögmundur ábóti þar. Þau fjögur ár sem hann gegndi ábótastarfinu auðgaði hann klaustrið að jörðum; hann keypti jarðir, fékk klaustrinu dæmdar jarðeignir og gerði einnig próventusamninga sem færðu því jarðir og aðrar eignir.

Árið 1518 bar það til í Viðey að Erlendur Þorvarðarson frá Strönd í Selvogi, sveinn og systursonur Stefáns Jónssonar biskups, vó mág sinn, Orm Einarsson í Saurbæ á Kjalarnesi, en þeir höfðu átt í deilum um heimanmund Ragnheiðar konu Orms, systur Erlendar. Talið er að þessi atburður hafi átt þátt í að Ögmundur varð biskup; Stefán hafi viljað friðmælast fyrir hönd systursonar síns og fengið stuðning Ögmundar gegn því að styðja hann sem eftirmann sinn. Stefán dó snemma um veturinn og var Ögmundur kjörinn biskupsefni snemma árs 1519. Eftirmaður hans í ábótaembættinu var Helgi Jónsson, prestur í Hvammi í Norðurárdal.

Ögmundur fór utan 1520 til að fá biskupvígslu en var ekki vígður fyrr en 1521 í Niðarósi. Kom hann svo aftur heim 1522. Hann var hirðstjóri yfir Skálholtsbiskupsdæmi og rak bú að Krossi um skeið. 

Ögmundur lét af biskupsembætti 1540 nema að nafninu til, þá líklega kominn á áttræðisaldur, eftir að hafa sjálfur valið Gissur Einarsson sem eftirmann sinn. Hann fluttist þá að Haukadal í Biskupstungum og átti þar heima síðan. Christoffer Huitfeldt, sendimaður Danakonungs, handtók Ögmund á heimili Ásdísar systur hans á Hjalla í Ölfusi 2. júní 1541. Sendimenn Christoffers tóku biskup, sem þá var orðinn blindur, og báru hann út fáklæddan. Hétu þeir honum frelsi ef hann léti af hendi allar eigur sínar, þar á meðal 50 jarðir og offjár í silfri og ýmsum gersemum. Er hann hafði samþykkt þetta, svikust þeir um að láta hann lausan, en hirtu eigur hans og fluttu hann nauðugan út á skip. Hann var fluttur áleiðis til Danmerkur, en andaðist á leiðinni. 

„Ögmundi er þannig lýst að hann væri mikill vexti, hár og þrekinn, gulur á hár, kringluleitur í andliti, fagureygur og smáeygur. Fyrirmannlegur og höfðinglegur og bauð af sér góðan þokka, skörungur mikill og framkvæmdasamur, ráðríkur og ágjarn, afarmenni að burðum og harðfengur, stórorður, reiðigjarn og siðvandur.“

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Íslenskir prestar í kaþólskum sið
Skálholtsbiskupar
Viðeyjarklaustur
Gaggenau (fyrirtæki)

Gaggenau er þýskt iðnfyrirtæki sem sérhæfir sig í framleiðslu eldhústækja, aðallega eldunartækja. Fyrirtækið er staðsett í samnefndum bæ í vesturhluta Baden-Württemberg, í jaðri Svartaskógar.

Saga fyrirtækisins
Verksmiðja til að framleiða nagla og hamra var stofnsett í bænum Gaggenau árið 1683 með leyfi frá Ludwig Wilhelm von Baden (Tyrkja-Lúðvík), markgreifa af Baden-Baden. Skömmu áður hafði uppgötvast járngrýti í nálægum dal árinnar Murg, sem rennur í Rínarfljót.

Í Iðnbyltingunni varð verksmiðjan smám saman þekkt fyrir nýsköpun á sviði framleiðslu stálvöru, svo sem reiðhjóla, kolaofna og gasofna.

Árið 1961 komst fyrirtækið í eigu Georg von Blanquet sem gerði það að merki sem sérhæfði sig í framleiðslu nútíma eldunartækja.

Heimildir
 Vefsíða Gaggenau

Þýsk fyrirtæki
Anime á Íslandi

Anime var löngum lítt þekkt í íslenskri menningu og líklegast þekkja margir enn ekki til þess.  Með mikilli netvæðingu á Íslandi og auknu aðgengi að kvikmyndum í gegnum netið fór að bera á því að ýmsir höfðu áhuga á þessu og spjallrásir á IRC-inu voru búnar til að spjalla um sameiginlegt áhugamál þeirra, anime.  Teiknimyndasögur urðu síðan aftur mjög vinsælar þegar margar þeirra urðu kvikmyndaðar, það varð til þess að bókasöfn fóru að kaupa einstaka mangabækur.  Nexus, sem sérhæfir sig í teiknimyndasögum, vísindaskáldsögum, borðspilum og fleiru því tengdu byrjaði einnig að bjóða upp á mikið úrval.  Fyrir vikið þekkir stór hluti ungmenna á Íslandi nú til anime.

Að nálgast Anime

Myndbandaleigur og verslanir
Nokkrar myndbandaleigur luma á þáttum og myndum og þá sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu. Þar ber helst að nefna verslunina Nexus á Hverfisgötu í Reykjavík sem tekur einnig það að sér að selja sérpanta DVD-diska og myndbönd til eignar.

Einnig voru nokkrar þáttaraðir vinsælar á íslenskum myndbandaleigum í upphafi 10. áratugsins. Þær voru flestar gefnar út af Manga Entertainment í Evrópu. Þar ber einna hæst þáttaröðin Dominion Tank Police.

Internetið
Flestir þeir sem hafa áhuga á að horfa á efni fyrir eldri aldurshópa ná oftast í það á Internetinu þrátt fyrir ákveðna óvissu um höfundarrétt en á Íslandi hefur myndast nokkurskonar netsamfélag þar sem dreifing og deiling á anime-efni og öðru slíku s.s. manga-myndasögum og Japönskum tölvuleikjum fer fram.

Stærstur hluti þeirra sem stunda slíkt gera það í gegn um IRC-spjallkerfið á rásinni #Anime.is á IRCnet en eftir að íslenskar internetþjónustur hættu að rukka sérstaklega fyrir netumferð til útlanda hefur BitTorrent átt vaxandi vinsældum að fagna en þar áður voru nokkrir lokaðir Direct Connect tengipunktar starfandi sérstaklega fyrir íslenska anime-aðdáendur.

Anime í íslensku sjónvarpi
Nokkrar anime-þáttaraðir og kvikmyndir hafa verið sýndar í íslensku sjónvarpi en megnið af þeim hefur verið barnaefni.

Listi yfir anime í íslensku sjónvarpi
Hér fyrir neðan er listi yfir nokkrar þáttaraðir sem sýndar hafa verið á Íslandi.
 Heiða í Ölpunum (Sjónvarpið)
Sailor Moon
 Skot og mark (Stöð 2)
 Kýglóparnir
 Tumi (anime) (Sjónvarpið)
 Pokémon (Sjónvarpið)
 Yu-Gi-Oh! (Stöð 2)
 Leitin að gullnu borginni
 Lísa í Undralandi (anime) (Stöð 2)
 Anna í Grænuhlíð
 Mæja Býfluga (Stöð 2)
 Skytturnar þrjár  (Sjónvarpið)

Anime-klúbbar
Sjá meginsíðu: Animeklúbbur

Tengt efni
 Anime

Anime
Hera Hjartardóttir

Hera Hjartadóttir eða Hera (fædd 1. apríl 1983) er íslenskur tónlistarmaður en er búsett á Nýja Sjálandi. Hún söng upphaflega aðeins á ensku en hefur þó einnig samið og sungið lög á íslensku.

Hera spilar oftast nær frumsamda tónlist í trúbadorastíl, ein með gítar eða með annan gítarleikara með sér en einnig hefur hún sungið lög eftir Megas og Bubba Morthens svo eitthvað sé nefnt.

Útgefið efni 
Homemade (1999)
Not So Sweet (2001)
Not Your Type! (2002)
Hafið þennan dag (2003)
Don't Play This (2005)
Rattle My Bones (2011)
Hera (2020)

Tengill 
 Vefur Heru

Íslenskir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1983
Íslenskar söngkonur
Grundarfjörður

Grundafjörður getur líka átt við um fjörðinn Grundarfjörður.

Grundarfjörður er bær á norðanverðu Snæfellsnesi á Íslandi, í miðjum firði umkringdur fjöllum, en vestanmegin við hann liggur Kirkjufell.  Bærinn er á milli Stykkishólms og Ólafsvíkur.

Helstu atvinnuvegir í Grundarfirði eru sjómennska og fiskvinnsla.

Skipaumferð hefur aukist til muna á Grundarfirði, enda þykja Grundarfjarðarhöfn og fjörðurinn sjálfur með eindæmum skjólgóð.  Viðlegukantur norðurhafnarinnar var stækkaður árið 2002.

Saga

Grundarfjörður hefur verið mikilvægur verslunarstaður í margar aldir, og er það bæði því að þakka að bærinn býr yfir góðri höfn sem og legu hans mitt á Snæfellsnesinu. Elstu heimildir um verslun á Grundarfirði eru frá landnámsöld þegar skip komu í Salteyrarós (sem að öllum líkindum er þar sem nú á tímum heitir Hálsvaðall vestur við Kirkjufell). Á þessu svæði er margar fornminjar að finna, sem gefur til kynna mikil umsvif á víkingaöld. Grundarfjarðarkaupstaður var forn kaupstaður sem stóð á Grundarkampi við botn fjarðarins og hafa þar fundist rústir frá ýmsum tímum. 

Verslun þar jókst verulega á 15. öld og eftir einokunarverslunina óx Grundarfirði fiskur um hrygg og var verslunarstaðurinn löggiltur sem einn af sex fyrstu kaupstöðum landsins með lagasetningu árið 1786. Þá var Grundarfjarðarkaupstaður gerður að höfuðstað Vesturamtsins og átti að vera miðpunktur verslunar og þjónustu í amtinu. Þessi lög voru einkennileg vegna þess að ekki mátti stunda verslun í vesturamti nema hafa borgararéttindi í Grundarfirði. Fyrsti skipulagsuppdráttur á Íslandi og líklega sá eini hérlendis byggður með borgarskipulagi er af Grundarfjarðarkaupstað. Finna má merki um þessa byggð á Grundarkampi.

Mikið segir um byggð á Snæfellsnesi í Íslendingasögunni Eyrbyggju.

Myndasafn

Tenglar

Heimasíða Grundarfjarðar
Eyrarsveit verður Grundarfjarðarbær

Heimildir

Grundarfjörður
Íslensk sjávarþorp
Mervíkingar

Mervíkingar (franska: Mérovingiens) voru konungsætt Frankaríkisins frá 5. öld þar til Karlungar tóku við 751. Ættin dregur nafn sitt af Meroveusi, sem var leiðtogi Franka um miðja 5. öld og varð áberandi með sigrum Hildiríks I, sonar hans, yfir Alamönnum, Vísigotum og Söxum. Klóvis I, sonur hans, vann endanlegan sigur yfir Alamönnum, tók upp kristna trú og tók sér aðsetur í París.

Á 7. öld var staða konungs orðin að miklu leyti táknræn vegna þess hversu mikið vald var í höndum greifa sem fóru með varnir ríkisins. Hið eiginlega pólitíska vald lá orðið í höndum brytans (maior domo) sem var orðið arfgengt embætti í höndum Karlunga. Eftir að Karl hamar vann frægan sigur á márum við Poitiers árið 732 varð til stuðningur við að sonur hans Pípinn III yrði konungur. Árið 751 var síðasti Mervíkingurinn, Hildiríkur III, svo settur í klaustur og Pípinn varð fyrsti konungurinn af ætt Karlunga.

Mannkynssaga
Karlungar

Karlungar voru konungsætt Frankaríkisins frá 751 þar til ríkinu var skipt með Verdun-samningnum árið 843. Karlungar ríktu síðan í ríkjunum þremur sem urðu til við samninginn; í Frakklandi þar til Kapetingar tóku við 987, í miðríkinu Lóþaringen til 887 og í hinu Heilaga rómverska ríki til 911.

Stofnandi ættarveldisins er venjulega talinn Arnúlfur af Metz, biskup af Metz á síðari hluta 7. aldar. Hann varð valdamikill eftir að hafa stutt Klóþar II í að sameina konungsríki Franka (Ástrasíu, Nevstríu og Búrgúndí). Sonur hans, Ansugisel, giftist Beggu, dóttur Pípins eldra, hallarbryta og varð sjálfur bryti eftir hann. Sonur hans Pípinn II náði völdum í ríkjunum þremur og sigraði konunginn, Þjóðrík III þegar hann reyndi að bola honum frá. Þar með var embætti hallarbrytans orðinn í raun valdamesta embætti ríkisins. 

Sonur Pípins, Karl hamar, náði svo miklum vinsældum (hjá páfa, meðal annarra) eftir sigur hans yfir márum í orrustunni við Poitiers 732 að syni hans, Pípin III tókst að velta síðasta Mervíkingnum úr sessi og verða Frankakonungur 751.

Sonur Pípins III og þekktasti konungur Karlunga, Karl mikli eða Karlamagnús, varð konungur eftir bróður sinn Karlóman árið 771. Sonur hans, Lúðvík guðhræddi, reyndi að sætta metnað þriggja sona sinna, en eftir dauða hans börðust þeir innbyrðis sem endaði með skiptingu ríkisins samkvæmt Verdun-samningum 843.

Ættarveldi Karlunga 
 Arnúlfur af Metz
 Pípinn eldri (628-639)
 Pípinn II (687-714)
 Karl hamar (714-741)
 Karlóman I (741-747)
 Pípinn III (747-751, frankakonungur 751-768)
 Karlóman II (768-771)
 Karlamagnús (771-814)
 Lúðvík guðhræddi (814-840)

Karlungar