alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Akbrautarholt

Akbrautarholt (einnig Akbraut) er bær í Holtum við Árneskvísl Þjórsár í Rangárvallarsýslu. Bæjarstæði Akbrautarholts er milli tveggja hóla og annar þeirra er kallaður Kræsir. Krikjuhóll stendur suðvestur af bænum og þar sést gömul kirkjurúst, með leifum hringlaga krikjugarðs í kring. Mikil bæjarrúst stendur við kirkjugarðinn. Allar þessar minjar eru friðlýstar, en engin rituð heimild er til um kirkju í Akbrautarholti og því er aldur rústana með öllu ókunnur.

Rangárþing ytra
Langavatn (Höfuðborgarsvæði)

Langavatn er vatn á mörkum Reykjavíkur og Mosfellsbæjar. Hafravatn er rétt norðan þess.

Stöðuvötn á Íslandi
Landafræði Reykjavíkur
Mosfellsbær
Arnarbæli (Austur-Húnavatnssýsla)

Arnarbæli er mófellsberg á Auðkúluheiði, austur af Sandkúlufelli. Austan undir fellinu er Arnarbælistjörn. Hæð er 667 metrar.

Fjöll á Íslandi
Húnabyggð
Arnarbæli (Árnessýsla)

Arnarbæli var höfuðból í Ölfusi. Höfuðbólið stóð í bæjarhverfi sem gengur almennt undir heitinu Arnarbælishverfi. Þar er votlendi og heita Arnarbælisforir þar sem blautlendast er. Í Arnarbæli var prestsetur og kirkja til 1909, eða þar til Arnarbælis- og Reykjasóknir voru sameinaðar í eina sókn, með kirkju á Kotströnd.

Heimildir 
 Arnarbæli
 Frá Öræfum til Arnarbælis, Tíminn  11.05.1975

Árnessýsla
Breviarium Holense

Breviarium Holense er fyrsta bók sem prentuð var á íslandi, svo kunnugt sé, í prentsmiðjunni á biskupsetrinu Hólum í Hjaltadal árið 1534. Bókin var prentuð að frumkvæði Jóns Arasonar biskups, sem hafði þá nýlega flutt prentverk til landsins. Breviarium Holense var handbók á latínu fyrir presta, með bænum, ritningargreinum og sálmum.

Bókaárið 1534
Íslenskar bókmenntir
Tóbagó

Tóbagó er eyja í Karíbahafi og sú minni af tveimur megineyjum ríkisins Trínidad og Tóbagó. Tóbagó liggur í norðaustur af Trínidad og 160 km norður af Venesúela. Stærð er um 300 km² en með nálægum smáeyjum, Litla Tóbagó, St. Giles Eyju, Geita Eyju (Goat island) og Systraskeri (Sisters rock) fer hún upp í 303 km². Hæsti punktur á Tóbagó er Dúfnatindur (Pigeon Peak); 550 metrar. 61.000 manns búa á Tóbagó (2011).

Tvö af 11 umdæmum landsins eru á eyjunni. Umdæmisbær Vestur-Tóbagó er Scarborough með um 18.000 íbúa. 
Scarborough er einnig höfuðstaður eyjunnar. Höfuðstaður umdæmisins Austur-Tóbagó er Roxborough.

Á nýlendutímanum skipti eyjan um hendur 33 sinnum en parísarsamkomulagið lét Bretum eyjuna í té. Árið 1962 hlaut eyjan sjálfstæði ásamt Trínidad.

Tóbagó er þekkt fyrir baðstrendur og kórala. Þar er regnskógur sem hefur verið verndaður frá 1776. Flestir íbúanna eru af afrískum uppruna.

Heimild

 

 

Trínidad og Tóbagó
Trínidad

Trínídad er eyja í Karíbahafi og sú stærri af tveimur megineyjum ríkisins Trínidad og Tóbagó. Trínidad liggur um 11 km norður af Venesúela. Stærð eyjarinnar er um 4768 km²  (93% af heildarflatarmáli ríkisins) og þar búa um 1,3 milljónir (2011). Port of Spain, höfuðstaður ríkisins, er á eyjunni, en Chaguanas og San Fernando eru stærri borgir. Íbúar eru af mörgum þjóðernum og kynþáttum. Olíu- og gasvinnsla eru mikilvægar iðngreinar. 

Kristófer Kólumbus nefndi eyjuna eftir heilagri þrenningu árið 1498. Frumbyggjar Karíba og Aravaka bjuggu á eyjunni fyrir komu Evrópubúa. Fyrst réðu Spánverjar þar ríkjum og síðar Bretar. Árið 1958 fékk Trínidad sjálfsstjórn og árið 1962 sjálfstæði frá Bretlandi.

Hæsti punktur eyjunnar er El Cerro del Aripo, 940 metrar.

Heimild

 

Trínidad og Tóbagó
Karl 9.

Karl 9. getur átt við eftirfarandi:

 Karl 9. Frakkakonung (27. júní 1550 – 30. maí 1574)
 Karl 9. Svíakonung  (4. október 1550 – 30. október 1611)

Aðgreiningarsíður
Matteo Renzi

Matteo Renzi (f. 11. janúar 1975) er ítalskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Ítalíu frá febrúar 2014 til desember 2016. Renzi sagði af sér eftir að tillögum hans um stjórnarskrárbreytingar var hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslu í desember árið 2016 og utanríkisráðherra hans, Paolo Gentiloni, var útnefndur forsætisráðherra af Sergio Mattarella forseta lýðveldisins. Ríkisstjórn Renzi og Gentiloni er sú fjórða langlífasta í sögu ítalska lýðveldisins. Renzi var héraðsforseti Flórens frá 2004 til 2009 og borgarstjóri Flórens frá 2009 til 2014.

Renzi var 39 ára og 42 daga gamall þegar hann tók við embætti forsætisráðherra og er þar með yngsti maðurinn sem hefur gegnt embættinu auk þess sem hann var yngsti þjóðarleiðtogi í G7. Hann var einnig fyrsti sitjandi borgarstjórinn sem varð forsætisráðherra. Renzi var stundum talinn eiginlegur leiðtogi evrópska sósíalistaflokksins á Evrópuþinginu í andstöðu við evrópska þjóðarflokkinn. 

Renzi er almennt talinn frjálslyndur miðjumaður í stjórnmálum. Ríkisstjórn Renzi stóð fyrir ýmsum umbótum, þar á meðal breytingum á kosningakerfinu, slökun á verkalögum til að ýta undir hagvöxt, endurskipulagningu á stjórnsýslukerfinu, lögleiðingu á borgaralegri sambúð samkynhneigra, einföldun á borgaralegum réttarhöldum og niðurfellingu margra skatta.

Renzi sat ekki á ítalska þinginu á meðan hann var forsætisráðherra en hann settist á þing eftir þingkosningarnar árið 2018. Eftir kosningarnar, þar sem miðvistribandalag Renzi lenti í þriðja sæti, sagði Renzi af sér sem formaður ítalska Lýðræðisflokksins þann 12. mars 2018.

Þann 17. september árið 2019, eftir að Lýðræðisflokkurinn hafði myndað nýja ríkisstjórn með Fimmstjörnuhreyfingunni, lýsti Renzi því yfir að hann hygðist segja sig úr flokknum og stofna nýjan, miðjusinnaðan stjórnmálaflokk. Renzi sagðist þó styðja ríkisstjórnina og að með stofnun nýja flokksins myndi hún hafa breiðari skírskotun. Þann 14. janúar 2021 dró Renzi hins vegar stuðning nýja flokksins við ríkisstjórnina til baka. Þetta leiddi til afsagnar stjórnar Giuseppe Conte ellefu dögum síðar.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Ítalíu
Borgarstjórar Flórens
Ítalskir stjórnmálamenn
Fáni Panama

Núverandi fáni Panama tók gildi 4. júní 1904. Maria Ossa de Amador, eiginkonu forsetans Manuel Amador Guerrero, er eignuð hönnunin.

Aðrar tillögur um fána 

Frakkinn Philippe-Jean Bunau-Varilla teiknaði fyrsta fánann sem gerð var tillaga um. Þótti sú teikning minna nokkuð á fána Bandaríkjanna, með liggjandi borða og ferhyrning með tveimur gylltum sólum sem áttu að tákna þá tvo hluti sem sameinuðust við byggingu Panama-skurðsins.

Teikningu Bunau-Varilla var þó ekki ýkja vel tekið af leiðtoga landsins Manuel A. Guerrero, sem í staðinn stóð á bak við núverandi fána sem á að tákna einingu stjórnmálaflokka landsins.

Heimildir 
 Politikens flagbog – 300 nationale og internationale flag ISBN 87-567-6303-4

Panama
Panama
Bogolan

Bogolan eða Bògòlanfini er handspunnið baðmullarefni frá Malí sem er litað með gerjaðri mold.  

 Hefð er fyrir að karlmenn sjái um vefnaðinn en konur sjá um litunina. Notaðir eru mjóir vefstólar þar sem um 15 sm ræmur af baðmull eru ofnar og síðan saumaðar saman í klæði sem eru um 1 m breið og 1.5 m löng.

Litunin fer þannig fram að efnið er lagt í bleyti í seyði af gallama tré  (Anogeissus leiocarpus) og verður efnið þá gult á litinn. Efnið er sólþurrkað og á það eru máluð mynstur á. Litarefnið sem málað er með  mold sem safnað er úr árfarvegum og gerjuð í um eitt ár í leirkeri.  Litarefnið er borið vandlega og oft á þá fleti sem á að lita. Efnabreyting á sér stað milli moldar og efnis og efnið litast varanlega brúnt. Gula n'gallama  litarefnið er svo fjarlægt úr efninu með að þvo það með sápu eða bleikja það og verður það að efninu sem ekki var málað efnið þá hvítt.  Liturinn verður í byrjun mjög dökkbrúnn en breytist með tímanum í aðra brúntóna.

Í kringum Mopti og Djenné er notuð einfaldari aðferð þar sem efnið er litað gult í wolo upplausn sem gerð er úr laufum af Terminalia avicennoides og síðan máluð á það svört mynstur. Guli  liturinn er fjarlægður og er þá efnið svart og hvítt eða málað dökkappelsínugult með upplausn úr berkinum af  M'Peku (Lannea velutina). Mikið magn af bogolan efni er framleitt fyrir ferðamenn með  þessari einfaldari tækni og oft málað með  stenslum á gulan eða appelsínugulan bakgrunn.
Bogolan efni var frá fornu fari klæði sem veiðimenn notuðu sem felubúning, verndartákn eða til að sýna stöðu sína.

Tenglar

 History of Mud Cloth 

African clothing
Textile arts of Africa
Malian culture
Alviðra

Alviðra er bær í Dýrafirði skammt utan við Núp. Þar bjó Þórður Víkingsson, sonur Haraldar hárfagra. Jón Árnason biskup í skálholti fæddist og ólst upp á Alviðru.

Dýrafjörður
Arnarholt

Arnarholt er bær í Stafholtstungum í Borgarfirði og var eitt sinn sýslumannssetur. Samkvæmt Landnámabók bjó Þorbjörn Arnbjarnarson á Arnarholti en hann „nam Stafholtstungu milli Norðurár og Þverár“. Í Arnarholti bjó Sigurður Þórðarson (1856) sýslumaður, en annar kunnur ábúandi í Arnarholti var Hjörtur Snorrason (1859), skólastjóri á Hvanneyri.

Tilvísanir 

Borgarfjörður
Fáni Rúanda

Núverandi fáni Rúanda tók formlega gildi 25. október árið 2001.

Fáninn hefur 4 liti: bláan, grænan og tvo ólíka gula (staðalgulann í borðanum í miðjunni og gyltan í sólinni). Munurinn á þeim tveim gulu er vart greinanlegur.

Á svipaðan máta og í fána Eþíópíu tákna litirnir grænn, gulur og blár frið, framtíðarvonir þjóðarinnar og fólkið.

Eldri fánar 
Eldri fáni Rúanda var rauður-gulur-grænn með stóru erri til að greina hann frá þeim í Gíneu, sem hann ellegar væri ófrágreinanlegur. Fána rúanda var breytt nokkrum árum eftir þjóðarmorðið 1994 því hann þótti þá minna á atburðina líkt og suðurríkjafáninn bandaríski á þrælahald.

Rúanda
Rúanda
Banaba

Banaba (gilbertíska: Bwanaba; áður oft skrifað Paanapa eða Paanopa á ensku og frönsku, líka Ocean-eyja eftir skipinu Ocean)  er sú vestasta af eyjunum sem tilheyra Kíribatí í Kyrrahafi. Íbúar eru rúmlega 300 talsins.

Banaba er sú eina af Kíríbatí-eyjum sem ekki er hluti af hringrifi. Flatarmál hennar er 6 km². Hæsti punktur eyjarinnar í 81 metra hæð er jafnframt hæsti punktur Kíríbatí.

Banaba var um tíma höfuðstaður bresku nýlendunnar Gilbertseyja.

Eyjan er þekkt fyrir fosfat sem þaðan var unnið til 1979 þegar Kíríbatí hlaut sjálfstæði. Fosfatvinnslan leiddi til brottflutnings frá eyjunni og fluttust flestir til til Rabieyjar á Fídjí. 

Banaba var hertekin af Japönum í síðari heimsstyrjöld og undir lok styrjaldarinnar myrtu japanskir hermenn alla 200 íbúa eyjarinnar nema einn, daginn áður en þeir gáfust upp fyrir áströlskum her. Tveir japanskir foringjar voru dæmdir fyrir morðin.

Kíribatí
Lanyu

Lanyu er lítil eldfjallaeyja suðaustur af Tævan. Eyjan er aðeins 45 km² að stærð og íbúar eru um 5000. Hún myndar sveitarfélagið Lanyu í Taitung-sýslu í Lýðveldinu Kína. Bashi-sund skilur milli eyjarinnar og eyjunnar Batanes sem er hluti Filippseyja.

Á eyjunni bjuggu upprunalega Taóar en ekki Kínverjar einsog í stærstum hluta Taívan. Taóar eru taldir hafa komið til eyjunar fyrir 800 árum frá Batan. Taóar kalla sjálfir eyjuna Ponso no Tao sem er þýtt „Eyja manna“. Annað heiti sem Taóar hafa yfir eyjuna er Irala.

Á Filipseyjum er eyjan oft kölluð Botel Tobago.

Á eyjunni var reist geymsla fyrir kjarnorkuúrgang árið 1982 án samráðs við íbúa. Geymslan tekur við úrgangi frá öllum þrem kjarnorkuverum Taívan á vegum orkufyrirtækisins Taipower. Um 100 000 tunnur af kjarnorkuúrgangi eru geymdar þar. Árið 2002 og aftur 2012 voru mikil mótmæli frá íbúunum þar sem þess var krafist að úrgangurinn væri fjarlægður frá eyjunni.

Eyjar Lýðveldisins Kína
Gilbertíska

Gilbertíska (Taetae ni Kiribati) er ástrónesískt mál talað í Kíríbatí af um 120.000 manns. Grunnorðaröð í gilbertísku er VOS (sögn–andlag–frumlag).

Ástrónesísk tungumál
Suður-Tarawa

Suður-Tarawa  er höfuðstaður lýðveldisins Kíríbatí. Liggur bærinn á Tarawa-eyju og tekur upp mestan syðri hluta hennar.

Íbúatal er um  44.500, sem gerir um 43 % af heildaríbúafjölda landsins.

Kíribatí
Rosetta

Rosetta (koptíska: Rashit) er strandbær við ósa Nílar staðsettur 65 km austur af Alexandríu, Beheira í Egyptalandi.

Borgir í Egyptalandi
Systrafoss

Systrafoss er foss við Kirkjubæjarklaustur. Hann rennur í tveimur slæðum úr ánni Fossá og úr Systravatni sem er fyrir ofan fossinn.
Fossá rennur svo í Skaftá sem er steinsnar frá. 

Systrafoss er vinsæll ferðamannastaður, þar í kring er skógrækt og m.a. er hæsta tré á landinu þar; um 27 metra sitkagreni.

Fossar á Íslandi
Kirkjubæjarklaustur
Tamana

Tamana er smæsta af Kíríbatí-eyjum. til hennar er hægt að ferðast hvort tveggja með bát eða flugi. Tamana er sú næst suðlægasta af Kíríbatí-eyjum.

Tamana er um 6 km löng og 1 km breið. flatarmál er 4,73 km2.

Eyjarráðið er staðsett í Bakaakaa, sem er helsti bærinn og þar eru ennfremur aðrir helstu hlutir eyjarinnar svo sem skólar, heilsugæslustöðvar og ýmsar verslanir.

Nafnið Tamana er almennt skilið sem faðir.

tilvísanir

Kíríbatí
Fáni Kíribatí

Fáni Kíribatí skiptist í tvo helminga. Efri helmingurinn er rauður með gulleitum fugl (Fregata minor) sem flýgur yfir sólinni. Neðri helmingurinn er blár með þremur liggjandi bw  lgjuformuðum strípum sem tákna hafið og þá þrjá eyjahópa. Sólin hefur 17 aðskiljanlega loga sem tákna eyjarnar 17.

Hlutföll eru 1:2.

Kíríbatí
Kíríbatí
Thanaka

Thanaka eða  thanakha er gulhvítt krem gert úr muldum trjáberki. Þetta krem er sett á andlit og stundum handleggi stúlkna og kvenna og stundum einnig á  drengi og karla. Það er hluti af menningu Myanmar að skreyta sig með slíku kremi.
Piotrowice

Piotrowice (pólska: Piotrowice) er þorp í Póllandi. Þorpið liggur við ána Visla og er um það bil 290 km frá Eystrasalti og 270 km frá Karpatafjöllunum. Árið 2010 var íbúafjöldinn 352 manns. Flatarmál þorpsins er 8 ferkílómetrar. Piotrowice er í héraðinu Masóvía.

Piotrowice liggur í miðri Masóvíusléttunni og er að meðaltali 94 m yfir sjávarmáli.

Loftslag 
Í Piotrowice er temprað loftslag (Köppen: Dfb) með köldum vetrum og mildum sumrum. Meðalhiti í janúar er −3 °C og 19,3 °C í júlí. Hitastigið getur náð allt að 30 °C á sumrin. Ársmeðalúrkoma er 495 millimetrar og en blautasti mánuður ársins er júlí. Á vorin er  oft sólskin en á haustin er annaðhvort sólskinsveður eða þoka en þá er oftast svalt en ekki kalt.

Tilvísanir

Masóvía
Juan Manuel Santos

Juan Manuel Santos Calderón (f. 10. ágúst 1951) er kólumbískur stjórnmálamaður sem var forseti Kólumbíu frá árinu 2010 til ársins 2018. Hann hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2016.

Santos hefur starfað sem hagfræðingur og blaðamaður. Hann er kominn af hinni ríku og valdamiklu Santos-ætt, sem var frá árinu 1913 meirihlutaeigandi fréttablaðsins El Tiempo þar til hún seldi það árið 2007. Santos gekk í Sjóhernaðarakademíuna í Cartagena og í háskólann í Kansas. Eftir útskrift gekk hann til liðs við Þjóðarsamtök kaffiræktenda Kólumbíu sem hagfræðiráðgjafi og sendifulltrúi til Alþjóðakaffisamtakanna í London, þar sem Santos gekk jafnframt í Hagfræðiskóla Lundúna. Árið 1981 var hann útnefndur aðstoðarritstjóri El Tiempo og varð ritstjóri tveimur árum síðar. Santos hlaut mastersgráðu í opinberri stjórnsýslu árið 1981 frá Harvard Kennedy-skólanum og hlaut árið 1988 Nieman-verðlaunin fyrir starf sitt sem blaðamaður og pistlahöfundur. Santos var meðlimur og varaformaður hugveitunnar Samtals milli Ameríkuríkja og forseti tjáningarfrelsisnefndar ameríska fjölmiðlasambandsins.

Árið 1991 var Santos útnefndur utanríkisverslunarráðherra af César Gaviria Trujillo forseta Kólumbíu. Santos vann að því að auka milliríkjaverslun við Kólumbíu og stofnaði ýmsar stofnanir í því skyni. Árið 2000 var hann útnefndur fjármálaráðherra af forsetanum Andrés Pastrana Arango.

Santos komst til metorða í ríkisstjórn Álvaro Uribe Vélez Kólumbíuforseta. Árið 2005 tók Santos þátt í stofnun Einingarflokks alþýðunnar, flokkssamstarfs frjálslyndra íhaldsmanna sem studdi stefnumál Uribe. Flokknum tókst meðal annars að koma í gegn stjórnarskrárbreytingum sem gerðu Uribe kleift að gegna öðru kjörtímabili. Eftir að Uribe var endurkjörinn árið 2006 og Einingarflokkur alþýðunnar vann meirihluta á báðum þingdeildum Kólumbíu var Santos útnefndur varnarmálaráðherra og hélt áfram að styðja öryggisstefnu Uribe. Hann gekk hart fram gegn skæruliðahreyfingunni FARC og öðrum vígahópum sem ógnuðu almenningsöryggi í Kólumbíu. Santos tók við af Uribe sem forseti landsins eftir forsetakosningar árið 2010.

Þann 7. október 2016 hlaut Santos friðarverðlaun Nóbels fyrir friðarviðræður sínar við FARC, þrátt fyrir að hafa tapað þjóðaratkvæðagreiðslu um samþykkt friðarsáttmálans við samtökin. Kólumbíska ríkisstjórnin undirritaði breytta útgáfu af friðarsáttmálanum þann 24. nóvember og sendi hann til staðfestingar þingsins. Báðar deildir þingsins staðfestu friðarsáttmálann 29. – 30. nóvember 2016 og bundu þannig formlega enda á átökin gegn FARC. 

Santos lét af embætti árið 2018 og við honum tók Iván Duque Márquez, sem hafði verið meðal andstæðinga samningsins við FARC og hafði lofað að endurskoða samninginn í kosningabaráttu sinni. Á stjórnartíð Duque hafa sumir meðlimir FARC vænt kólumbísku stjórnina um að rjúfa samninginn sem stjórn Santos gerði og hafa því tekið upp vopn á ný.

Tilvísanir

Forsetar Kólumbíu
Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Hikikomori

Hikikomori er japanskt hugtak sem merkir að unglingur eða fullorðinn dregur sig algjörlega í hlé og lifir í sjálfskipaðri einangrun. Orðið er bæði notað um fyrirbærið sjálft og þá sem draga sig í hlé. Hikikomori er oft lýst sem einfara eða nútíma einsetumanni.
Sálfræðingurinn Tamaki Saitō skilgreinir hikikomori sem ástand sem hefur orðið vandamál seint á þrítugsaldri og lýsir sér þannig að einstaklingur lokar sig inni á heimili sínu  og tekur ekki þátt í samfélaginu í sex mánuði eða lengur og  glímir ekki við  annað sjáanlegt geðrænt vandamál.

Japönsk hugtök
Saga Borgarættarinnar

Saga Borgarættarinnar er skáldsaga eftir Gunnar Gunnarsson.  Sagan kom upprunalega út á dönsku í fjórum bindum sem komu út á þremur árum. 
Fyrsta bindi er   Ormarr Örlygsson og kom það fyrst út  á dönsku  árið 1912. Annað og þriðja bindið eru  Den danske frue på Hof og Gæst den enøjede komu út árið 1913 og fjórða bindið  Den unge Ørn kom út árið 1914. Fyrstu tvö bindin  seldust í fyrstu lítið en með þriðja bindinu, Gesti eineygða (Gæst den enöjede) sló Gunnar í gegn. Sagan var gefin út í endurskoðaðri heildarútgáfu árið 1915 og  varð vinsæl í Danmörku og  Gunnar varð mikils metinn rithöfundur. Í bókunum er sögð saga tveggja sona. Árið 1919 er gerð kvikmyndin Saga Borgarættarinnar  og er það fyrsta íslenska skáldsagan sem var kvikmynduð.

Heimildir
 Saga Borgarættarinnar - kjörgripur mánaðarins (Landsbókasafnið)
 Ormarr Örlygsson I. bindi af Sögu Borgarættarinnar 
 Saga Borgarættarinnar (Kvikmyndamiðstöð Íslands)
Íslenskar skáldsögur
Bókaárið 1912
Bókaárið 1913
Bókaárið 1914
Giorgio Napolitano

Giorgio Napolitano (f. 29. júní 1925) er ítalskur stjórnmálamaður sem var 11. forseti Ítalíu frá 2006 til 2015. Vegna áhrifastöðu hans í ítölskum stjórnmálum á forsetatíð hans kalla gagnrýnendur hans hann oft Re Giorgio eða „Georg konung“. Hann var forseti Ítalíu lengur en nokkur annar frá stofnun lýðveldisins.

Þótt ítalska forsetaembættið sé ópólitískt embætti sem á að standa vörð um stjórnarskrá Ítalíu var Napolitano lengi meðlimur í ítalska kommúnistaflokknum (og ókommúniskum jafnaðarflokkum sem tóku við eftir upplausn kommúnistaflokksins). Hann var lengi meðlimur í hægrisinnaðri væng flokksins sem hvatti til nútímavæðingar. Napolitano var fyrst kjörinn á ítalska fulltrúaþingið árið 1953 og var forseti þess frá 1992 til 1994. Hann var innanríkisráðherra Ítalíu frá 1996 til 1998 í stjórnartíð Romano Prodi.

Árið 2005 var Napolitano útnefndur öldungadeildarþingmaður til lífstíðar af forsetanum Carlo Azeglio Ciampi. Næsta ár var hann kjörinn forseti Ítalíu af ítalska þinginu. Á fyrra kjörtímabili sínu staðfesti Napolitano bæði miðvinstristjórn Prodi og miðhægristjórn Silvio Berlusconi. Í nóvember árið 2011 sagði Berlusconi af sér sem forsætisráðherra vegna fjármálavandræða. Napolitano bað í kjölfarið Mario Monti að mynda nýja ríkisstjórn sem gagnrýnendur kölluðu „forsetastjórnina“.

Þegar sjö ára kjörtímabili hans lauk í apríl árið 2013 féllst Napolitano (sem þá var 87 ára) með semingi á að bjóða sig fram á ný til þess að standa vörð um ríkisstofnanir Ítalíu eftir pattstöðu sem kom upp á ítalska þinginu í kjölfar þingkosninga ársins 2013. Þetta var í fyrsta sinn sem forseti Ítalíu var endurkjörinn. Sem forseti leysti Napolitano úr stjórnarkreppunni með því að bjóða Enrico Letta að stofna til þjóðstjórnar. Eftir átta og hálft ár í embætti sagði Napolitano af sér, þá 89 ára gamall, í janúar árið 2015.

Gagnrýnendur Napolitanos sökuðu hann oft um að hafa breytt táknrænu forsetaembætti Ítalíu í pólitískt embætti vegna þess hve oft hann valdi í reynd ríkisstjórnir og embættismenn þegar mjótt var á munum eftir kosningar. Eins og stendur er Napolitano eini lifandi fyrrum forseti Ítalíu.

Tilvísanir

Forsetar Ítalíu
Innanríkisráðherrar Ítalíu
Ítalskir kommúnistar
Ítalskir stjórnmálamenn
Mikligarður (Holtagörðum)

Mikligarður var íslenskt smásölufyrirtæki í eigu KRON, SÍS og nokkurra kaupfélaga sem stofnað var árið 1983 í Holtagörðum í Sundahverfi. Ýmsar nýjungar í verslunarrekstri litu þar dagsins ljós.

Á næstu árum voru fleiri verslanir opnaðar undir merkjum Miklagarðs, svo sem í Hafnarfirði og Garðabæ. Árið 1988 opnaði Mikligarður verslun í JL-húsinu við Hringbraut. Verslanir Miklagarðs lokuðu eftir gjaldþrot árið 1993.

Íslenskar verslunarkeðjur
Íslenskar verslanir

Íslenskar matvöruverslanir
Oddi (prentsmiðja)

Oddi er prentsmiðja sem stofnsett var árið 1943 af Finnboga Rút Valdimarssyni, Baldri Eyþórssyni, Ellert Ágúst Magnússyni og Björgvin Benediktssyni. Hún var í fyrstu til húsa í Ásmundarsal við Freyjugötu. Síðar fluttist hún að Grettisgötu, þaðan á Bræðraborgarstíg og loks að Höfðabakka 7. Oddi er langstærsta prentsmiðja landsins og sinnir margháttuðum prentverkefnum, einkum umbúðagerð.

Íslensk fyrirtæki
Prentsmiðjur á Íslandi
Skothúsvegur

Skothúsvegur er gata í Reykjavík sem liggur frá Suðurgötu yfir Tjörnina að Laufásvegi. Nafn hennar er dregið af Skothúsi því sem Skotfélag Reykjavíkur lét reisa uppúr 1867, en það stóð þar sem nú er Suðurgata 35.

Árið 1911 var hafist handa við þverun Tjarnarinnar með lengingu Skothúsvegar. Var það gert með uppfyllingu sem einkum samanstóð af sorpi frá bæjarbúum. Skothúsvegur var fullgerður um 1920. Árið 2018 taldist aðeins eitt hús til götunnar, Skothúsvegur 15.

Miðborg Reykjavíkur
Götur í Reykjavík
Tíbeska

Tíbeska er stærst tíbeskra mála. Hún byggist á mállýsku sem töluð er í Lasa sem er stærsta borg í Tíbet. Tíbeska er opinbert tungumál í Tíbet. Ritmál tíbesku er byggt á klassískri tíbesku og er því afar íhaldssamt.

Mælendur tíbesku voru 1,2 milljónir árið 1990 samkvæmt manntali frá sama ári. 

Tíbesk tungumál
Mighty Bear

Mighty Bear er íslensk tónlistarvera sem spilar abstrakt elektrónískt popp. Mighty Bear blandar saman Drag og Hinsegin menningu í bland við framúrstefnulega tóna. Mighty Bear sést oftast með grímu.

Útgefið efni 
 Einn (EP, júní 2018)
 Hvarf (stakt lag, 31. janúar 2017)
 Leyndarmál (stakt lag, apríl 2016)

Tilvísanir

Íslenskar hljómsveitir
We Made God

We Made God er íslensk hljómsveit sem spilar blöndu af síðrokki og síðmálmi. Þeir tóku þátt í Músíktilraunum árið 2006 og voru í þriðja sæti, en einnig fékk Magnús Bjarni Gröndal verðlaun sem efnilegasti söngvarinn.

Meðlimir 
Hljómsveitina skipa:
Magnús Bjarni Gröndal, Söngur/gítar
 Birkir Freyr Helgason, trommur
 Steingrímur Sigurðarson , bassi
Fyrrverandi meðlimir:
 Arnór Ármann Jónasson, gítar

Útgefið efni 
 As We Sleep (LP, 2008)
 It's Getting Colder (LP,2011)
 Fragments (Limited edition EP, 2011)
 Beyond the pale (LP,2018)

Tilvísanir

Íslenskar hljómsveitir
Íslenskar þungarokkshljómsveitir
Músíktilraunir
Kjölsnigill

Kjölsnigill (fræðiheiti: Lehmannia marginata) er snigill sem finnst meðal annars á Íslandi. Stundum flokkaður í ættkvíslinni Limax, er tegundin sérstæð í lifnaðarháttum sínum, og með nær gagnsæan búk. Þetta er meðalstór  tegund, sjaldan yfir 12 sm að lengd. Búkurinn er fremur langur og mjór, með greinilegum kjöl. Kjölurinn virkar ljósari en afgangurinn af búknum vegna dökkra innyflanna.

Öfugt við aðrar skyldar tegundir eins og spánarsnigil, étur Lehmannia marginata fléttur, þörunga og sveppi, og étur aðeins dauða snigla ef ekkert annað er fáanlegt.

Tilvísanir

Sniglar