alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Westminster Abbey

Stiftskirkja heilags Péturs í Westminster, sem er næstum alltaf kölluð sínu upprunalega nafni Westminster Abbey („Westminsterklaustur“), er stór kirkja að mestu í gotneskum stíl í Westminster („Vestmusteri“) í London, vestan við Westminster-höll. Í kirkjunni er venja að krýning og greftrun Bretlandskonunga fari fram. Kirkjan var dómkirkja um stutt skeið 1546 til 1556. Hún heyrir beint undir konung, fremur en tiltekið biskupsdæmi (Royal Peculiar).

Kirkjur í London
Kirkjur á Englandi
Haagsáttmálinn

Haagsáttmálinn var undirritaður 1661 af fulltrúum Hollands og Portúgals. Hann kvað á um að Hollendingar viðurkenndu yfirráð Portúgals yfir Nýja Hollandi í Brasilíu í skiptum fyrir skaðabætur sem jafngiltu 63 tonnum gulls sem Portúgal var næstu fjörutíu árin að greiða upp. Að auki létu Portúgalir Seylon og Mólúkkaeyjar af hendi við Hollendinga og gáfu þeim einkarétt á sykurverslun. 

1661
Milliríkjasamningar
Portúgalskir samningar
Hollenskir samningar
Saga Brasilíu
Dagestan

Lýðveldið Dagestan er fylki (lýðveldi) í Rússneska sambandslýðveldinu. Dagestan er stærsta fylki Rússlands í Kákasus bæði hvað varðar stærð og fólksfjölda. Fylkið er fjalllent og dreifbýlt. Svæðið er byggt mörgum ættflokkasamfélögum sem tala ólík tungumál en 95,3% íbúa eru múslimar.

Höfuðborg fylkisins er Makatskala (um 460þ íbúar). Önnur stærsta borgin er Derbent (um 100þ íbúar). 

Sjálfstjórnarlýðveldi í Rússlandi
Norður-Ossetía

Norður-Ossetía (rússneska: Респу́блика Се́верная Осе́тия–Ала́ния; ossetíska: Республикæ Цæгат Ирыстон — Алани) er fylki í Kákasusfjöllum í Rússlandi, við landamærin að Georgíu.

Fylkið er um 8.000 ferkílómetrar að flatarmáli og fólksfjöldi árið 2010 var 712.980 Ossetar eru fjölmennasta þjóðarbrotið og tala íranskt tungumál. Þar á eftir fylgja Rússar.

Sjálfstjórnarlýðveldi í Rússlandi
Kóróna drottningarinnar

Kóróna Drottningarinnar. Golcondu-kórónan er unglingasaga eftir Henri Vernes.

Söguþráður 
Bob Moran er ekki af baki dottinn ... Á skemmtiferðaskipi, sem siglir um Indlandshaf kynnist hann ungri stúlku, sem er indversk-evrópsk 
að uppruna og þar með er Bob kominn í hörkubaráttu við bófaflokk, sem er á hælum ungu stúlkunnar, því hún er erfingi að Golgondu-soldánanna, 
en um það vissi Bob ekki til að byrja með ... Þau fara til Indlands til þess að ná í arfinn ... En það eru fleiri, sem hafa áhuga á þeim 
miklu auðæfum, sérstaklega Golcondu-kórónunni, sem er úr skíra gulli og alsett dýrustu gimsteinum ... Bob hélt í fyrstu að þetta um auðæfin 
væri aðeins þjóðsaga, en hann kemst að raun um annað, þegar keppinautur hans um Golcondu-fjársjóðinn er engin annar en herra Ming, sem Bob 
kynnist betur síðar undir nafninu Guli skugginn. Þarna hefjast fyrstu kynni þeirra, og Bob bjargar lífi Gula skuggans, sem átti síðar eftir 
að endurgjalda Bob þá skuld, þótt undarlegt megi virðast ... Sagan er hörkuspennandi frá upphafi til enda, baráttan tvísýn og djörf ... 
en hetja okkar Bob vinnur þar auðvitað sigur að lokum ... og nær í Golcondu-kórónuna.

Aðalpersónur
Bob Moran, Húbert Jason, Sarojini 'Jini' Savadra-Diamond, Herra Ming (Guli skugginn), Clarke, Dhumpa Rai

Sögusvið 
Colombo, Singalesí - Hyderabad, Phali, Kunwarklaustrið, Dekkan - Indland

Bókfræði 
 Titill: Kóróna Drottningarinnar
 Undirtitill: Drengjasaga um afrek hetjunnar Bob Moran
 Á frummáli: La Couronne de Golconde
 Upprunalegur útgefandi: Gérard & Co.
 Fyrst útgefið: 1959
 Höfundur: Henri Vernes
 Þýðandi: Magnús Jochumsson
 Útgefandi: Prentsmiðjan Leiftur Hf.
 Útgáfuár: 1975

Bækur eftir Henri Vernes
1959
Pierre Joubert

Pierre Joubert (27. júní 1910 – 13. janúar 2002) var franskur bókaskreytingamaður sem var nátengdur frönsku skátahreyfingunni og fyrstu myndir hans birtust í skátatímaritum. Hann myndskreytti fjöldann allan af drengjabókum, meðal annars bækurnar um Bob Moran eftir Henri Vernes. 

Franskir bókaskreytingamenn
Vistgata

Vistgata er gata þar sem umferð gangandi vegfarenda og hægfara faratækja — eins og reiðhjóla, hjólaskauta eða hjólabretta — hefur forgang fram yfir umferð bíla. Ekki má aka hraðar en 15 km á klst, en ef gangandi vegfarendur eru nærri má ekki aka yfir gönguhraða. Gangandi vegfarendum, börnum að leik o.s.frv. er heimilt að nota götuna til jafns við bíla. Ekki má leggja ökutækjum nema á sérstaklega merktum stæðum. Það má þó leggja reiðhjólum. 

Í 7. grein íslenskra umferðarlaga er kafli um vistgötur. Þar kemur fram að vistgötur skuli merkja með sérstöku skilti.

Tilvísanir 

Götur
Skipulagsmál

fr:Woonerf
Göngugata

Göngugata er gata þar sem bílaumferð er bönnuð. Oft eru göngugötur verslunargötur eða svæði í miðborgum þar sem bílaumferð er talin óæskileg vegna þrengsla, mikillar umferðar gangandi fólks eða mengunar. Á þessum götum er umferð flutningabifreiða oftast leyfð á næturnar.

Eitt elsta dæmið um göngugötu er Strikið í Kaupmannahöfn sem var gert að göngugötu, ásamt nærliggjandi götum, á 7. áratug 20. aldar. 

Í sumum borgum hefur bílaumferð aldrei verið leyfð. Dæmi um slíkt eru Feneyjar og bæirnir sem mynda Cinque Terre á Ítalíu.

Götur
Skipulagsmál
Northrop N-3PB

Northrop N-3PB („Patrol Bomber“) var sjóflugvél frá fyrirtækinu Northrop til notkunar í hernaði. Eini kaupandinn nokkurn tíma var Flugfélag Konunglega norska sjóhersins sem pantaði 24 slíkar vélar 12. mars 1940. Þær áttu að koma í stað úreltra Farman MF.11-tvívængja. Vélin var eins hreyfils lágvængja með 14,91m vænghaf, tvö stór flotholt og þriggja manna áhöfn. Hún var 2,8 tonn að þyngd. Hreyfillinn var 1200 hestafla loftkældur Wright Cyclone stjörnuhreyfill. Hún var búin sex vélbyssum og gat borið eitt 2000 punda tundurskeyti eða sömu þyngd af sprengjum.

Áður en sendingin var afhent gerðu Þjóðverjar innrás í Noreg. Vélarnar voru því þess í stað afhentar Flugfélagi sjóhersins sem starfaði sem útlagadeild innan Konunglega breska flughersins á Íslandi. Þaðan var vélunum flogið til fylgdar skipalestum og í kafbátaeftirlitsferðir allt stríðið. 

Eftir stríð voru einungis tvær vélar heilar af hinum upprunalegu 24 og var þeim báðum flogið til Noregs en á 6. áratugnum voru þær settar í brotajárn. Ekkert eintak var því til fyrr en flak einnar slíkrar vélar fannst 11. ágúst 1979 í Þjórsá. Flakið var sent til Kaliforníu þar sem það var gert upp og síðan til Noregs þar sem hægt er að sjá vélina á Flugsafni norska hersins í Gardermoen. 27. ágúst 2002 fannst annað heillegt flak slíkrar vélar á 8m dýpi í Skerjafirði. Fornleifavernd ríkisins ákvað að friðlýsa flakið og gildir köfunarbann í 20 metra radíus út frá því.

Northrop-flugvélar
Sjóflugvélar
Herflugvélar frá Síðari heimsstyrjöld
Norski flugherinn
Geitungar

Geitungar er skordýr af ættbálk æðvængja og undirættbálk broddvespa.

Geitungar eru félagsskordýr. Þeir byggja bú úr pappírskvoðu sem þeir fá með því að naga timbur. Í hverju geitungabúi er ein drottning og mörg hundruð vinnugeitungar. Drottningin verpir eggjum í sérstök hólf. Úr eggjunum þroskast lirfur sem síðan verða að púpum. Úr púpunum skríða aðeins vinnugeitungar yfir sumartímann. Vinnugeitungar annast lirfur og viðhalda búinu. Á haustin verða til nýjar drottningar sem lifa af veturinn.

Geitungar á Íslandi 
Fjórar tegundir af geitungaætt hafa sest að á Íslandi. 
 Húsageitungur (Paravespula germanica) fannst fyrst um 1937 í miðbæ Reykjavíkur. 
 Holugeitungur (Paravespula vulgaris) fannst fyrst með bú árið 1977.  
 Trjágeitungur (Dolichovespula norwegica) fannst fyrst 1980 í Skorradal og í Neskaupstað. Trjágeitungar hafa dreifst hratt um landið. Bú þeirra eru berskjölduð og hanga undir þakskeggjum, á gluggakörmum, klettum, steinum og þúfum og í trjám og runnum.
 Roðageitungur (Paravespula rufa) fannst fyrst 1986, en bú hans fannst fyrst árið 1988. Hann gerir bú í holum í jörðinni. Roðageitungur er sjaldgæfur á Íslandi enn sem komið er.

Heimildir 
 
 
 
 
 
 
 Læknablaðið 12. tbl. 2003:Geitunga- og býflugnaofnæmi - nýr vágestur á Íslandi?
 Erling Ólafsson, Námsgagnastofnun þemahefti, 2008, Geitungar á Íslandi
 Námsgagnastofnun: Geitungar
 Náttúrufræðistofnun Íslands: Geitungar, nýliðar á Íslandi 
Skýringarmynd yfir lífsferil geitunga (Náttúrufræðistofnun)

Geitungar
Húsageitungur

Húsageitungur (fræðiheiti: Vespula germanica) er geitungategund sem finnst á norðurhveli jarðar og er upprunnin í Evrópu, Norður-Afríku og tempraða belti Asíu en hefur breiðst út á fleiri stöðum svo sem í Norður-Ameríku, Suður-Ameríku, Argentínu, Chile, Ástralíu og Nýja-Sjálandi. Talið er að húsageitungur hafi fyrst sest að á Íslandi á 8. áratug 20. aldar

Tilvísanir

Tenglar

Ohio State University Yellowjacket fact sheet
Harvard University fact sheet on yellowjackets 
Differences between Yellowjackets and Hornets 

Geitungar
Umferð

Umferð á við um ferðir gangandi, hjólandi, ríðandi og akandi vegfarenda á opinberum vegum. Umferðarlög eru lög sem ná yfir umferð og farartæki en umferðarreglur eru reglur sem hafa þróast með tíð og tíma og fela líka í sér óskráðar reglur sem eiga að auðvelda umferð og tryggja öryggi vegfarenda. Skipuleg umferð felur í sér skýrar reglur um forgang („réttinn“), umferðarstefnu og umferðarstjórn á gatnamótum. Stjórna má umferð með umferðarljósum og skiltum.

Umferð
Umferðaröryggi

cy:Trafnidiaeth
de:Straßenverkehr
he:תעבורה
sr:Друмски саобраћај
tr:Trafik
yi:טראפיק
zh-yue:交通
Trjágeitungur

Trjágeitungur (fræðiheiti: Dolichovespula norwegica) er geitungategund.

Heimildir 

 Geitungadrottningin Regína og örlög hennar 
 Taxonomy

Skordýr

Skordýr á Íslandi
Lífrænar varnir
Geitungar
Holugeitungur

Holugeitungur (fræðiheiti Paravespula vulgaris eða Vespula vulgaris) er  geitungategund. Holugeitungar hafa numið land á Íslandi, árið 1977 fannst fyrsta bú þeirra hérlendis en það var í Laugarneshverfi í Reykjavík. Bú þeirra hafa aðeins fundist á höfuðborgarsvæðinu. Holugeitungur staðsetur bú á sömu stöðum og húsageitungur svo sem inn í húsum og í holum í jörðu og við hraunhellur í blómabeðum. Holugeitungum gengur mun betur en húsageitungum á Íslandi en mikill munur er á fjölda milli ára.

 

Geitungar
Roðageitungur

Roðageitungur  (fræðiheiti: Paravespula rufa eða Vespula rufa) er geitungategund. Hún hefur fundist á Íslandi en er afar sjaldgæf.

Geitungar
Æðvængjur

Æðvængjur (fræðiheiti: Hymenoptera) er ættbálkur skordýra sem skipt í tvo undirættbálka, annars vegar sagvespur (Symphyta) og hins vegar broddvespur (Apocrita). Sagvespur eru breiðar um mittið en broddvespur eru örmjóar. Lirfur sagvespa eru plöntuætur en flestar broddvespur eru sníkjuvespur þ.e. verpa eggjum sínum í eða á önnur dýr og aðrar eins og geitungar, býflugur og maurar eru félagsskordýr sem lifa í samfélögum.

Æðvængjur hafa yfirleitt greinilega þrískiptan bol og grannt mitti milli frambols og afturbols, kúlulaga höfuð, margliðskipta fálmara sem stundum eru mjög langir, áberandi augu og sterka bitkjálka. Þær hafa tvö pör af vængjum og eru aftari vængirnir mun minni. Mörg kvendýr hafa áberandi varppípu á afturenda. Sumar æðarvængjur hafa stungugadd sem tengdur er í eiturkirtil.

Á Íslandi hafa fundist um 260 tegundir æðvængna. Langflestar þeirra eru sníkjuvespur.

Tenglar 

 Náttúrufræðistofnun Íslands: Æðvængjur
Broddvespur

Broddvespur (fræðiheiti: Apocrita) er undirættbálkur skordýra af ættbálkinum æðvængjur. Geitungar, býflugur og maurar eru broddvespur. Varppípa kvendýra er stundum áberandi og er hefur stundum þróast í stungugadd sem dýrið notar bæði til varnar og til að lama veiðibráð. Lirfurnar eru fótalausar og blindar og eru annað hvort aldar upp inni í hýsli (jurt eða dýri) eða í hólfi í búi sem móðir þeirra sér um.

Vanalega er broddvespum skipt í tvo meginhópa, sníkjuvespur (Parasitica) og gaddvespur (Aculeata). Geitungaættin (Vespidae) og býflugnaættin (Apidae) eru gaddvespur. 

Flestar tegundir sníkjuvespna eru litlar. Sníkjuvespur verpa eggjum sínum inn í eða á öðru skordýri (eggi, lirfu eða púpu) og lirfa þeirra vex og þroskast inn í eða á hýslinum. Hýsillinn er næstum alltaf drepinn. Margar sníkjuvespur eru notaðar við lífræna stjórnun til að draga úr meindýrum eins og fiðrildislirfum.

Þær broddvespur sem hvorki eru sníkjuvespur né félagsskordýr gefa lirfum sínum bráð (venjulega lifandi og lamaða) eða frjódufti og hunangslög. Félagsskordýr í hópi broddvespna gefa lirfum sínum veiðibráð, frjóduft og hunangslög eða fræ, sveppi og egg.

Tenglar 
 Suborder Apocrita - Ants, Bees and Wasps - BugGuide.Net — myndir og aðrar upplýsingar

Æðvængjur
Díodóros frá Sikiley

Díodóros frá Sikiley (Forngríska: Διόδωρος Σικελιώτης) var forngrískur sagnaritari sem var uppi á 1. öld f.Kr. Hann fæddist á í Agíru á Sikiley en lítið annað er vita um ævi hans.

Díodóros samdi sagnfræðirit í 40 bókum sem er venjulega nefnt upp á latínu Bibliotheca historica. Bækur 1–5 og 11–20 eru varðveittar. Fyrstu sex bækurnar fjölluðu um goðsagnir fram að Trójustríðinu og hafa að geyma mikinn landfræðilegan fróðleik. Í fyrstu bók fjallar Díodóros um sögu og menningu Egyptalands; í annarri bók er fjallað um Mesópótamíu, Indland, Skýþíu og Arabíu; þriðja bók fjallar um Norður-Afríku og fjórða, fimmta og sjötta bók fjalla um sögu og menningu Grikklands og Evrópu. Bækur 7-17 fjalla um sögu heimsins frá lokum Trójustríðsins til dauða Alexanders mikla. Bækur 17-40 fjölluðu um sögu heimsins frá dauða Alexanders til annaðhvort ársins 60 f.Kr. eða upphafs Gallatríðanna.

Forngrískir sagnaritarar
Sníkjuvespur

Sníkjuvespur (fræðiheiti: Parasitica) eru æðvængjur sem flestar teljast til broddvespna. Þær lifa sníkjulífi á öðrum dýrum, aðallega á öðrum liðdýrum. Margar tegundir þeirra svo sem ættin Braconidae eru nytsamar í ræktun því þær eru notaðar til að hefta útbreiðslu meindýra.

Tenglar
Parasitic Wasp 
 Tree of Life Web Project 

Æðvængjur
Melissos

Melissos frá Samos (forgríska: Μέλισσος ὁ Σάμιος; fæddur um 470 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur og stjórnmálamaður.

Melissos var nemandi Parmenídesar og útfærði heimspeki kennara síns.

Tenglar 

Forverar Sókratesar
Gaddvespur

Gaddvespur (fræðiheiti: Aculeata) er flokkun á æðvængjum sem hafa þróast þannig að varppípan hefur breyst í stungugadd. Það eru ekki allar tegundir gaddvespna sem stinga, margar stinga ekki vegna þess að varppípan hefur þróast í aðra átt til að gera auðveldara að verpa eða varppípan hefur alveg horfið. Býflugur, maurar og öll félagsskordýr meðal æðvængja teljast til gaddvespa. Talið er að einmitt hinar miklu varnir sem felast í gaddinum geti hafa ýtt undir þróun sem félagskordýr.

Tenglar
 Tree of Life Web Project : Aculeata

Geitungar
Þrasýmakkos

Þrasýmakkos (forngríska: Θρασύμαχος; um 459-400 f.Kr.) var forngrískur fræðari sem er þekktastur úr Ríkinu eftir Platon.

Hinn sögulegi Þrasýmakkos 
Þrasýmakkos var frá Kalkedon við Svartahafið. Hann var fræðari og starfaði einkum í Aþenu. Hann fékkst meðal annars við mælskufræði og stjórnmálafræði.

Varðveitt er brot úr verki hans Um stjórnskipun.

Þrasýmakkos hjá Platoni 
Þrasýmakkos bregður fyrir í 1. bók Ríkisins eftir Platon þar sem honum er lýst sem skapbráðum og ofstopafullum manni. Þrasýmakkos ver þar þá kenningu að réttlæti sé ekkert annað en það sem kemur sér vel fyrir þann sterkari. Nafn hans merkir „sá sem berst af ákafa“ og kann það að vera skýringin á hlutverki hans í samræðunni.

Tenglar 
 
 

Fræðarar
Díogenes frá Apolloníu

Díogenes frá Apolloníu (um 460 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur frá Apolloníu í Þrakíu. Hann bjó um tíma í Aþenu. Einungis brot eru varðveitt úr ritum hans. 

Forverar Sókratesar
Fjölhyggja
Vespinae

Undirættin Vespinae inniheldur stærstu og þekktustu félagsskordýr meðal geitunga. Margar tegundir hafa breiðst út og eru talin meindýr í nýjum heimkynnum.

Geitungar
Húsamaur

Húsamaur (fræðiheiti Hypoponera punctatissima) er smávaxið skordýr 2 - 4 mm að stærð og af ættbálk æðvængna. Auðvelt er að greina húsamaur af eins konar aukalið sem þeir hafa milli bols og höfuðs. Húsamaurar eru rándýr og lifa á ýmsum tegundum smádýra. Þeir eru félagsskordýr og mynda bú með hundruðum eða þúsundum einstaklinga. Í búunum eru drottningar, vinnudýr og karldýr. Drottningin er stærst. Öll dýrin í búinu eru vængjalaus nema ófrjóvgaðar drottningar. Venjulega verður ekki vart við húsamaur nema þegar drottningar yfirgefa búin til að stofna ný. Á ákveðnum tímum árs streymir mikill fjöldi vængjaðra drottninga um húsakynnin. Bú húsamaura hafa á Íslandi aðallega fundist í holrúmum undir gólfplötum eða í biluðum skólplögnum þar sem heppileg lífsskilyrði þ.e. smádýralíf, raki og hiti er til staðar. Erfitt getur verið að eyða búum húsamaura því erfitt er að komast að þeim.

Húsamaur fannst fyrst í gróðurhúsi á Íslandi árið 1956 og sást síðan ekki fyrr en árið 1974. Eftir það hefur hann breiðst út í híbýlum á Reykjavíkursvæðinu.

Heimildir 
 
 Húsamaur (Náttúrufræðistofnun Íslands)

Maurar
Giardia lamblia

Giardia lambia er frumdýr sem veldur sýkingum í þörmum manna og dýra. Lífsferill Giardia lamblia er tvískiptur, hreyfanlegt stig og þolhjúpar. Þolhjúpur er hvíldarfasi frumdýrsins en þegar það berst niður í skeifugörn þá fer það á hreyfanlegt stig, fjölgar sér og veldur einkennum. Þegar það berst neðar í meltingarveginn og aðstæður verða óhagstæðari þá tekur það aftur form þolhjúps. Tími frá sýkingu og þar til einkenna er vart er ein til tvær vikur. Algengast er að smit verði með menguðu vatni. Smit getur einnig orðið með grænmeti sem þvegið hefur verið úr menguðu vatni.

Heimildir 
 Landlæknisembættið: Giardia

Tenglar 

 GiardiaDB: The Giardia lamblia genome sequencing project
 Washington State Department of Health fact sheet on Giardia .
 Center for Disease Control fact sheet on Giardia
 Giardia article at MicrobeWiki
 Video of Giardia Life Cycle 
 Giardia and the Sierra Nevada 
 http://diarrhea.emedtv.com/giardia-lamblia/giardia-lambia.html 

Frumdýr
Sníkjudýr
Sníkjudýr í mönnum
Stöðumælir

Stöðumælir er tæki sem tekur við peningum og sýnir hversu lengi ökumaður hefur leyfi til þess að leggja bíl sínum í bílastæðið þar sem mælirinn stendur. 

Carl C. Magee fann upp stöðumælinn og sá fyrsti var settur upp í heimaborg hans, Oklahómaborg 16. júlí 1935. Fyrstu stöðumælarnir voru með rauf fyrir peninga, sveif til að setja klukkuna í gang og vísi sem sýndi hve mikið væri eftir af tímanum. Þessi uppsetning var síðan notuð nánast óbreytt í um 40 ár. Rafrænir stöðumælar með stafrænum skjá sem sýndi tímann komu fram á sjónarsviðið um miðjan 9. áratuginn 

Fyrsti stöðumælirinn í London var settur upp við Grosvenor Square 10. júní 1958. Í Reykjavík voru fyrst settir upp stöðumælar 12. ágúst 1957 (í borgarstjóratíð Gunnars Thoroddsen). Þá voru settir upp 274 mælar í miðborg Reykjavíkur. Við flestar götur var gjaldið 1kr fyrir 15 mínútur og 2kr fyrir hálftíma, sem var hámarkstími, en þar sem bílastæðistorg voru (Kirkjutorg, við Hótel Ísland í Austurstræti og á horni Tjarnargötu og Kirkjustrætis) var gjaldið helmingi lægra og hægt að greiða fyrir allt að 2 tíma í einu.

Tenglar 
 Stöðumælarnir tæmdir í fyrst sinn á laugardag; grein í Vísi 1957

Bílastæði
Strætisbúnaður
Hafnarstræti (Akureyri)

Hafnarstræti á Akureyri er gata sem nær frá Aðalstræti í Innbænum til Ráðhússtorgs í miðbænum. Reiturinn á milli Hafnarstrætis og Aðalstrætis í Innbænum er elsti hluti Akureyrarbæjar og hin raunverulega Akureyri sem bærinn heitir eftir en eyrin er nú horfin vegna landfyllinga. Þjóðvegurinn um bæinn lá um Hafnarstræti þangað til að Drottningarbraut og Glerárgata voru lagðar um fyllingar framan við brekkuna á 8. og 9. áratug 20. aldar. 1983 var gatan á milli Kaupvangsstrætis og Ráðhústorgs gerð að göngugötu en 1997 var gerð tilraun með það að hleypa bílaumferð á hana aftur að kröfu kaupmanna við götuna sem töldu það líklegt til þess að auka verslun í miðbænum. Bílaumferð var síðar leyfð til frambúðar í einstefnu til norðurs en þessi hluti götunnar er nú skilgreindur sem vistgata með 10 km hámarkshraða og forgangi gangandi vegfarenda, götunni er þó ávallt lokað þegar búist er við miklum mannfjölda í miðbænum.

Merk hús við götuna
Hafnarstræti 11: Laxdalshús er elsta uppistandandi húsið á Akureyri, byggt 1795. 
Hafnarstræti 53: Gamli barnaskólinn sem nú er notaður sem skrifstofuhúsnæði, byggður 1901.
Hafnarstræti 57: Samkomuhúsið sem Leikfélag Akureyrar hefur afnot af, byggt 1906.
Gatnamót Hafnarstrætis og Kaupvangsstrætis eru nefnd Kaupvangstorg, við það standa:
Hafnarstræti 87-89: Hótel KEA, byggt 1944.
Hafnarstræti 91-95: Skrifstofu- og verslunarhús sem byggt var af KEA og hýsti aðalskrifstofur og stórverslun þess í marga áratugi, byggt 1930
Hafnarstræti 92: Veitingahúsið Bautinn, byggt 1902.
Hafnarstræti 94: Hamborg, verslunarhús, byggt 1906
Norðar í hafnarstræti:
Hafnarstræti 96: París, verslunarhús, byggt 1913.
Hafnarstræti 98: Hótel Akureyri, verslunarhús sem til stóð að rífa en var friðað með ákvörðun menntamálaráðherra árið 2007, byggt 1923.
Götur á Akureyri
Síður sem þurfa hnit
Sagvespur

Sagvespur (fræðiheiti: Symphyta) eru annar af tveimur undirættbálkum æðvængna. Þær eru breiðari um mittið en broddvespur. Flestar sagvespur eru jurtaætur. Varppípa sagvespna hefur ummyndast í eins konar sagarblað en með því getur vespan gert raufir í plöntustöngla og verpt þar.

Tengill
 Blaðvespnaætt (Náttúrufræðistofnun Íslands)

Heimildir 

Æðvængjur
Sagvespur
Krukkspá

Krukkspá er spádómar frá 16. öld sem taldir eru eftir Jón krukk.
Krukkspá kom út á prenti árið 1884.

Heimild 
 Jón Borgfirðingur, Jónas Jónsson, [Jón krukkur], Sigmundur Guðmundsson, Krukkspá, Gefið út af Í prentsmiðju S. Guðmundssonar, 1884, 30 síður

Tenglar 
 Krukkspá; smágrein í Lesbók Morgunblaðsins 1950

Saga Íslands
Spádómar
Hagnaður

Hagnaður í viðskiptum á við það að söluverðmæti eignar eða þjónusu er hærra en kostnaður við kaup eða framleiðslu eignarinnar/þjónustunnar. Hagnaðurinn er innleystur þegar eignin eða varan er seld en þangað til er gjarnan talað um óinnleystan hagnað.

Í fyrirtækjarekstri verður hagnaður venjulega til með hætti að vara er seld við hærra verði en sem samsvarar kostnaði við framleiðslu hennar, markaðssetningu, flutning til neytenda og ýmsan stjórnunarkostnað viðkomandi fyritækis.

Hagnaður verður einnig til ef verðmæti eigna sem ganga kaupa og sölum á markaði eykst. Dæmi um þesskonar eignir eru t.d. fasteignir, hlutabréf og bifreiðar.

Hlutfallslegur hagnaður er gjarnan gefinn upp sem prósentutala. Þannig er hlutfallslegur hagnaður 20% ef eign sem keypt er á 100 milljónir er seld aftur á 120 milljónir, en aðeins 2% ef eign sem keypt er á 1000 milljónir er seld aftur á 1020 milljónir. Hlutfallslegur hagnaður er einnig nefndur ávöxtun fjárfestingarinnar. 

Tap er andstaða hagnaðar.

Hagfræði
Tap

Tap í viðskiptum á við það að söluverðmæti eignar eða þjónusu er lægra en kostnaður við kaup eða framleiðslu eignarinnar/þjónustunnar. Hagnaður er andstaða taps, en í viðskiptum er ætíð reynd að lágmarka tap, en hámarka hagnað.

Viðskipti