alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Antíokkos frá Askalon

Antíokkos frá Askalon (Άντίοχος ὁ Ἀσκαλώνιος) (um 130 f.Kr. – um 68 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur og platonisti og höfuð Akademíunnar. Hann var nemandi Fílons frá Larissu við Akademíuna en vék frá efahyggju þeirri sem Fílon kenndi og innleiddi að nýju hefðbundnari platonisma. Hann reyndi þó einnig að sætta ýmsar af kenningum stóumanna og aristótelískrar heimspeki við kenningar platonismans. Með honum hófst tímabil hins svonefnda mið-platonisma.

Antíokkos var einn af kennurum rómverska stjórnmálamannsins og heimspekingsins Ciceros.

Tenglar 
 
 

Forngrískir heimspekingar
Heimspekingar helleníska tímans
Platonistar
Fílon frá Larissu

Fílon (Φίλων) frá Larissu (159/158 – 84/83 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur og efahyggjumaður. Hann var nemandi Kleitomakkosar og tók við stjórn Akademíunnar af honum.

Heimildir 
 Brittain, Charles, Philo of Larissa (Oxford: Oxford University Press, 2001).

Tenglar 
 

Efahyggjumenn
Heimspekingar helleníska tímans
Stöðutaka

Stöðutaka er hugtak í viðskiptafræðum sem er haft um það að taka stöðu gegn einhverju í von um gróða, og er oftast notað í sambandi við gjaldmiðla.

Stöðutaka gegn íslensku krónunni 
 Í janúar árið 2008 var íslenskur áheyrandi að samtali alþjóðlegra vogunarsjóðsstjóra á 101 Hótel í miðbæ Reykjavíkur. Þeir voru sagðir hafa verið að ræða það sín á milli að þeir ætluðu í  stöðutöku gegn íslensku krónunni. Financial Times hafði það svo eftir Jónasi Fr. Jónssyni, forstjóra FME, að verið væri að rannsaka hvort vissir aðilar hefðu kerfisbundið komið af stað neikvæðum og röngum orðrómi um íslenska banka og fjármálalíf í því skyni að hagnast.  Engar niðurstöður liggja enn fyrir. 
 Rétt eftir fall bankanna og krónunnar á Íslandi í september 2008 var orðrómur uppi um að Novator hafi staðið í stórtækri krónuverslun frá London og halað inn milljarða á krónufallinu sem þá varð. Í sumum útgáfum var talað um tugi milljarða.  Ekkert hefur fengist uppi um hvort satt reyndist eða hvort um tilhæfulausan orðróm var að ræða.

Tengt efni 
 Skortstaða

Tilvísanir 

Afleiður
Fjármálamarkaðir
Kristján Þór Einarsson

Kristján Þór Einarsson (fæddur 11. janúar árið 1988) var Íslandsmeistari í höggleik karla árið 2008. Hann er jafnframt næstyngsti Íslandsmeistari í golfi frá upphafi. Kristján vann titilinn i Vestmannaeyjum þar sem hann háði mikla baráttu við atvinnumennina Björgvin Sigurbergsson og Heiðar Davíð Bragason. 

Kristján á líka á baki leiki með knattspyrnufélaginu Ými úr Kópavogi og vann með þeim lengjubikarinn árið 2008

Heimildir

Íslenskir kylfingar
Tadjena-fjöldamorðin

Tadjena-fjöldamorðin voru fjöldamorð á þorpsbúum tveggja þorpa rétt norðan við Tadjena í héraðinu Chlef í vesturhluta Alsír. Morðin stóðu frá 8. desember til 9. desember 1998 um tíu dögum fyrir ramadan. 81 þorpsbúi var myrtur á sérlega hrottalegan hátt með sveðjum, karlar, konur og börn. Að auki var 20 konum rænt. Fjöldamorðin voru hluti af borgarastyrjöldinni í Alsír og eru talin hafa verið framin af íslömsku öfgasamtökunum Vopnaða íslamska hópnum þótt hópurinn hafi ekki lýst ábyrgð á hendur sér.

Borgarastyrjöldin í Alsír
1998
Kraeiðið

Kraeiðið er mjótt eiði sem tengir Malakkaskaga við meginland Asíu. Austurhluti eiðisins tilheyrir Taílandi en vesturhlutinn Mjanmar. Vestan við eiðið er Andamanhaf og austan megin er Taílandsflói. Eiðið heitir eftir bænum Kra Buri í Rangonghéraði í Taílandi sem er vestan megin við grennsta hluta þess.

Eiðið er grennst, 44 km breitt, milli ósa Krafljóts og Sawiflóa þar sem taílenska borgin Chumphon stendur.

Landafræði Taílands
Landafræði Mjanmar
Baleareyjar

Baleareyjar (katalónska Illes Balears; spænska Islas Baleares) eru eyjaklasi í vesturhluta Miðjarðarhafsins nálægt austurströnd Íberíuskagans sem tilheyrir Spáni. Fjórar stærstu eyjarnar eru Majorka, Menorka, Íbísa og Formentera. Eyjaklasinn er sjálfstjórnarsvæði og höfuðstaður þess er borgin Palma. Opinber tungumál eyjanna eru spænska og katalónska.

Eyjar við Spán
Spænskar eyjar
Miðjarðarhaf
Konungsskuggsjá

Konungsskuggsjá eða Konungs skuggsjá – (á latínu: Speculum regale) – er norskt fornrit frá árunum 1250-1260. Konungs skuggsjá er fræðslurit, sett upp sem samtal föður og sonar, og tilheyrir bókmenntagrein sem nefnd hefur verið furstaspegill. 

Ritið skiptist í þrjá hluta. Í þeim fyrsta eru ráðleggingar til kaupmanna, í öðrum til hirðmanna og í þeim þriðja til konunga. 

Konungsskuggsjá er varðveitt í mörgum handritum, og flest þeirra eru íslensk.

Útgáfur 
 Hálfdan Einarsson (útg.): Konungs skuggsjá, Sórey 1768. – Frumútgáfa með danskri og latneskri þýðingu.
 Finnur Jónsson (útg.): Konungs skuggsjá, Kaupmannahöfn 1920–1921. – Fræðileg útgáfa.
 Ludvig Holm-Olsen (útg.): Konungs skuggsjá, Osló 1945. – Endurskoðuð útgáfa, 1983.
 Magnús Már Lárusson (útg.): Konungs skuggsjá, Reykjavík 1955. – Aðgengileg lestrarútgáfa, með nútímastafsetningu.

Tengt efni 
 Skuggsjár (Speculum-bækur)

Tenglar 
 
 Íslendingar björguðu Konungsskuggsjá; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1950
 Rýnt í Konungsskuggsjá; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1991
 „Staða Konungsskuggsjár í vestrænum miðaldabókmenntum“; grein í Griplu 1. hefti, 1990

Fornrit
Sjálftaka

Sjálftaka er það nefnt í lögfræði þegar menn dæma sjálfum sér ótiltekinn rétt og fullnægja því „réttlæti“ án þess að leita til löglegra yfirvalda. Sjálftaka er einnig haft um þann gjörning þegar menn skammta sjálfum sér eitthvað sem þeim ber ekki endilega, en hafa vald til. Dæmi um það er þegar alþingismenn skammta sér laun (hækka þau t.d.) en án þess að sjáanlegt réttlæti liggi á bakvið þeim launahækkunum.  Þá er talað um sjálftöku launa. 

Varast ber að rugla saman sjálftöku við stöðutöku. 

Lögfræði

nl:Eigenrichting
Ofurpaur

Rót eða ofurpaur (ensku root eða superuser) kallast sérstakur notandi í Unix stýrikerfum sem getur opnað og breytt öllum skrám.

Tengt efni
sudo

Kerfisstjórn
Laugarásbíó

Laugarásbíó er kvikmyndahús sem stendur við Hrafnistu, dvalarheimili aldraðra sjómanna, á Laugarási í Reykjavík. Kvikmyndahúsið var byggt á sama tíma og dvalarheimilið og hóf sýningar 6. apríl 1956 með þýsku kvikmyndinni Fiskimaðurinn og aðalsmærin (Der Fischer vom Heiligensee). Byggingaraðili var Fulltrúaráð sjómannadagsins í Reykjavík og var byggingin meðal annars fjármögnuð með Happdrætti DAS en tekjur af kvikmyndahúsinu voru nýttar til frekari uppbyggingar dvalarheimilisins. Árið 1993 tók myndbandadreifingarfyrirtækið Myndform við rekstri kvikmyndahússins. Í bíóinu eru þrír sýningarsalir.

Laugarás
Kvikmyndahús á Íslandi

Kvikmyndahús í Reykjavík
Fjölbrautaskólinn í Garðabæ

Fjölbrautaskólinn í Garðabæ (FG) (stofnaður 1. ágúst 1984) er framhaldsskóli staðsettur við Skólabraut 1 í Garðabæ. Upphaflega var skólinn kallaður Fjölbrautir Garðaskóla en síðar þótti þörf fyrir að stofna fjölbrautaskóla. Skólinn var upphaflega staðsettur í nokkrum iðnaðarhúsum að Lyngási í Garðabæ en reist var nýbygging undir skólann  og var flutt þangað inn í september 1997. Nokkrir landsþekktir einstaklingar hafa stundað nám við skólann, svo sem Sigmar Guðmundsson, Guðrún Jana, Pétur Jóhann Sigfússon og Jóhannes Damian Patreksson (JóiPé).

Upphaf skólans 
Fjölbrautaskólinn í Garðabæ var formlega stofnaður 1. ágúst 1984 með sérstökum samningi er gerður var á milli menntamálaráðuneytisins og bæjarstjórnar Garðabæjar. Í samningi þessum er kveðið á um fyrirkomulag skólahalds og hljóðar 1. grein svo: „Í Garðabæ skal starfa skóli fyrir nemendur á framhaldsskólastigi er sjái um allt nám þar að loknum grunnskóla. Skólinn skal taka við framhaldsnámi sem verið hefur við Garðaskóla“. Árið 1978 voru stofnaðar framhaldsdeildir við Garðaskóla og nefndar Fjölbrautir Garðaskóla. Nemendur gátu lokið þar tveggja ára námi en urðu síðan að leita til annarra skóla. Framhaldsdeildunum óx fiskur um hrygg og vorið 1982 útskrifuðust fyrstu stúdentarnir frá Fjölbrautum Garðaskóla með hjálp Flensborgarskólans.

Sérstök ritnefnd vinnur nú að því að rita sögu skólans til útgáfu.

Húsnæði 
Skólinn er nú til húsa í nýju húsnæði við Skólabraut. Hinn 19. nóvember 1993 var undirritaður samningur milli ríkisins annars vegar og sveitarstjórna Garðabæjar og Bessastaðahrepps hins vegar um byggingu á nýju skólahúsi við Bæjarbraut í Garðabæ. Flutt var inn í nýja byggingu í september 1997.

Námsbrautir 
Fjölbrautaskólinn í Garðabæ útskrifar nemendur af 9 námsbrautum:

Alþjóðabraut
Félagsvísindabraut
Hönnunar- og markaðsbraut
Íþróttabraut
Listnámsbraut
Menntabraut
Náttúrufræðibraut
Sérnámsbraut
Viðskiptabraut

Félagslíf 
Nemendafélag var stofnað við skólann árið 1986. NFFG skipuleggur alla helstu atburði og skemmtanir á vegum skólans, auk þess sér það um hagsmunamál nemenda. Nemendafélagið stendur að ýmiss konar félagsstarfi til dæmis: böllum, árshátíð, rokkfestival, tónleikum, íþróttamóti, ræðukeppnum, blaðaútgáfu og mörgu fleira.

Innan NFFG starfa margar nefndir og félög, þar má nefna atburðarnefnd, skemmtinefnd, íþróttanefnd, vefnefnd & útgáfunefnd. Auk þeirra eru þrjú sjálfstætt starfandi félög sem starfa þó náið með NFFG: Leikfélagið Verðandi, Málfundarfélagið Rökrétta & Nördaklúbburinn Megatron.

Þá sigraði skólinn í fyrsta skipti í sögunni Gettu Betur árið 2018. Lið skólans skipaði Jóel Ísak Jóelssyni, Gunnlaugi Hans Stephensen og Guðrúnu Kristínu Kristinsdóttur. Þjálfarar voru Starkaður Pétursson, Helga Margrét Höskuldsdóttir og Tómas Geir Howser Harðarson, allir fyrrum nemendur við skólann. Árangur liðsins má rekja til Sigurlaugs Ingólfssonar, sagnfræðing og safnvörð Árbæjarsafns. Auk þess hefur liðið tapað í úrslitum 2015 og 2022 undir leiðsögn Sigurlaugs.
Orrustan við Fehrbellin

Orrustan við Fehrbellin var orrusta háð 28. júní 1675 milli herja Svía, undir stjórn Wolmars Wrangel, og Brandenborgara, undir stjórn Friðriks Vilhjálms kjörfursta af Brandenborg og Georgs von Derfflinger hermarskálks. Orrustan fór fram við bæinn Fehrbellin 50 km norðvestur af Berlín. Nokkrum vikum áður höfðu Svíar nýtt sér herför síns gamla bandamanns, Friðriks, til Frakklands og lögðu undir sig stóra hluta furstadæmisins frá Sænsku Pommern og rændu og rupluðu. Friðrik Vilhjálmur sneri þá aftur með her sinn á aðeins tveimur vikum og tókst að leggja víggirta bæinn Rathenau undir sig. Svíar voru þá komnir í slæma stöðu og neyddust til að heyja orrustu við eyðilagða brú yfir ána Rhin meðan verkfræðingar þeirra reyndu að gera við hana.

Brandenborgara höfðu yfirhöndina frá upphafi en Svíum tókst að gera við brúna og koma herliðinu burtu fyrir kvöldið. Mannfall var svipað í báðum liðum, en almennt var samt litið á orrustuna sem sigur Brandenborgara á hinum „ósigrandi“ Svíum. Friðrik Vilhjálmur var eftir þetta kallaður kjörfurstinn mikli og herinn sem hann og Derfflinger leiddu til sigurs varð kjarninn í prússneska hernum. Dagurinn 28. júní var haldinn hátíðlegur í Þýskalandi eftir þetta allt til upphafs Fyrri heimsstyrjaldar. Ósigur Svía varð til þess að hrikta tók í stórveldi þeirra við Eystrasaltið; Brandenborgarar gerðu bandalag við Dani og Hollendinga gegn Svíum og saman lögðu þeir Sænsku Pommern og hertogadæmið Bremen undir sig, Danir gerðu innrás í Skán árið eftir (Skánska stríðið) og Brandenborgarar lögðu síðan undir sig öll yfirráðasvæði Svía á meginlandinu næstu ár; Stettin, Stralsund og Greifswald.

Orrustur í Þýskalandi
Orrustur
1675
Sænska Pommern

Sænska Pommern var sænskt yfirráðasvæði í Vestur-Pommern þar sem nú er Eystrasaltsströnd Þýskalands og Póllands. Yfirráð Svía yfir þessu svæði stóðu í reynd frá landgöngu Svía í Þrjátíu ára stríðsinu 1630 til 1814 þegar Danmörk fékk landið í skiptum fyrir Noreg. Árið 1815 gekk það síðan til Prússlands í kjölfar Vínarþingsins. Svæðið náði upphaflega yfir alla Vestur-Pommern, lítinn hluta Austur-Pommern og eyjarnar Rügen, Usedom, og Wolin.

Fyrrum Evrópuríki
Fyrrum furstadæmi
Saga Svíþjóðar
Pommern
Primrose Hill

Primrose Hill er 78 metra há hæð í Regent's Park í Norður-London, Englandi. Nafnið er líka notað yfir nærliggjandi borgarhluta. Af hæðinni er gott útsýni yfir miðborg London í suður og Belsize Park og Hampstead í norður. Hæðin er hluti af borgarhlutanum Camden.

Almenningsgarðar í London
Plymouth-nýlendan

Plymouth-nýlendan eða Nýja Plymouth var ensk landnemabyggð á og við Þorskhöfða í Norður-Ameríku. Nýlendan var stofnuð af pílagrímunum, hópi fylgjenda aðskilnaðar frá ensku biskupakirkjunni, sem flúðu undan erfiðleikum í Englandi, fyrst til Hollands og síðan þaðan til Nýja heimsins með skipinu Mayflower árið 1620. Byggðin í Plymouth var önnur enska landnemabyggðin í Nýja heiminum sem náði að blómstra. Sú fyrsta var Jamestown í Virginíu, stofnuð 1607. Meðal þess sem gerði nýlendustofnunina mögulega var samningur landnemanna við höfðingja Pokanoeg-indíána, Massasoit, sem gerði þeim kleift að lifa af fyrstu misserin. Atburðir í Plymouth-nýlendunni áttu síðan þátt í því að hrinda af stað Stríði Filippusar konungs 1675-1676 sem var ein af fyrstu Indíánastyrjöldunum. 1691 var nýlendan innlimuð í Massachusettsflóanýlenduna.

Nýja England
Fyrrum nýlendur í Norður-Ameríku
Enskar nýlendur
Samband íslenskra framhaldsskólanema

Samband íslenskra framhaldsskólanema (SÍF)  eru hagsmunasamtök framhaldsskólanema á Íslandi. Sambandið var stofnað 4. nóvember 2007 við samruna Iðnemasambands Íslands og Hagsmunaráðs íslenskra framhaldsskólanema. Sambandið var stofnað með það að leiðarljósi að standa vörð um hagsmuni allra nema á framhaldsskólastigi og er því SÍF ólíkt öllum þeim hagsmunasamtökum sem stofnuð hafa verið í fyrri tíð svo sem Iðnnemasambandið sem starfaði með hagsmuni iðn- og starfsnema að leiðarljósi eða Félag framhaldskólanema  sem einbeitti sér að málefnum er varðaði bóknámsnema.

Saga 
Samband Íslenskra Framhaldsskólanema var stofnað þann 4. nóvember 2007. Sambandið er byggt á sterkum grunni I.N.S.Í eða Iðnnemasambandi Íslands og tók SÍF yfir allar skyldur þess og það því lagt niður. Markmiðið með stofnun SÍF var að setja á laggirnar stórt og öflugt hagsmunafélag fyrir alla nema á framhaldsskólastigi og stuðla þannig að brúa það bil sem hefur verið á milli bók- og iðnnáms og tryggja að ekki yrði brotið á réttindum eða hagsmunum framhaldsskólanema.

Á þeim árum sem SÍF hefur starfað hefur félagið náð að verða að kröftugt þrýstiafl í samfélaginu og helsti tengiliður framhaldsskólanema við stjórnvöld sem og aðra aðila.

Starfsemi 
Verkefni SÍF eru mismunandi ár frá ári. Aðalþing er þó alltaf haldið árlega. Aðalþingið er æðsta vald félagsins og eru teknar ákvarðanir með atkvæðagreiðslu þar sem fulltrúar frá öllum aðildarfélögum eiga atkvæði, auk þess sem stefna og markmið félagsins eru mótuð, lögin endurskoðuð og önnur mál.

Sambandsstjórnarfundir eru einnig haldnir einu sinni á önn. Sambandsstjórn samanstendur af SÍF félögum, sem eru aðaltengiliðir hvers skóla við sambandið, formönnum nemendafélaga, miðstjórn og framkvæmdastjórn. Eiga því öll aðildarfélögin sæti þar. Þar eru teknar þær ákvarðanir sem þarf að taka hverju sinni og öðlast þær gildi til næsta aðalþings þar sem þær eru samþykktar eða felldar.

SÍF er með þjónustusamning við Mennta- og menningarmálaráðuneytið og gegnir þar ákveðnum skyldum. Þjónustusamningurinn gerir sambandinu kleift að halda úti skrifstofu og starfsmönnum og sjá þannig um þjónustu við námsmenn sem þess þurfa. Einnig mæta fulltrúar SÍF reglulega á fundi á vegum ráðuneytisins, eiga sæti í HOFF (Heilsu og forvarnarefling í framhaldsskólum) og Menntasjóð námsmanna sem og fá tækifæri til að taka þátt í þeim ákvörðunum er snerta framhaldsskólanema og þeirra menntun.

SÍF tekur einnig þátt í málefnum utan landssteinanna en sambandið á aðild að OBESSU (The organizing bureau of European school student unions) einskonar regnhlífasamtökum hagsmunafélaga námsmanna í Evrópu. Fulltrúum SÍF er boðið út til að taka þátt í ráðstefnum og aðalþingi samtakanna en öllum framhaldsskólanemum landsins er heimilt að bjóða sig fram í framkvæmdarstjórn félagsins. Þar er unnið að verðugum málefnum sem viðkoma öllum nemendum í Evrópu. Þar gefst góður samráðsvettvangur þar sem margt má læra og samstaðan veitir mikinn stuðning.

Aðildarfélög 
Aðildarfélög SÍF samanstanda af nemendafélögum framhaldsskólanna og eru 33 talsins.

Íslenskir framhaldsskólar
John Evelyn

John Evelyn (31. október 1620 – 27. febrúar 1706) var enskur rithöfundur, garðyrkjumaður og dagbókarhöfundur. Dagbækur hans, sem ná að hluta yfir sama tímabil og dagbækur Samuel Pepys, eru ómetanlegar heimildir um menningu Englands á 17. öld. Evelyn varð þannig vitni að dauða Karls 1., stjórn Olivers Cromwells, Lundúnaplágunni og Lundúnabrunanum. Evelyn og Pepys áttu í bréfasambandi og mikið af þeim bréfum hefur varðveist. Auk dagbókanna skrifaði Evelyn fjölda bóka um ólík efni, svo sem guðfræði, myntfræði, stjórnmál, garðyrkju, byggingarlist og grænmetishyggju.

Enskir dagbókarhöfundar
Guðmundur Kamban

Guðmundur (Jónsson) Kamban (8. júní 1888 – 5. maí 1945) var íslenskur rithöfundur, leikskáld og leikstjóri sem bjó lengst af í Danmörku og skrifaði flest verk sín á dönsku. Þekktustu leikrit hans eru Marmari, Vér morðingjar og Hadda Padda. Eftir síðari heimsstyrjöldina sökuðu andspyrnumenn í Danmörku hann um að vera samstarfsmann þýska hernámsliðsins og myrtu hann sama dag og Þjóðverjar gáfust upp.

Æviágrip
Guðmundur fæddist í Reykjavík. Hann fékkst nokkuð við miðilsstörf og fyrsta bókin sem hann ritaði - Úr dularheimum - skrifaði hann "ósjálfráðri hendi" 17 ára gamall fyrir Snorra Sturluson, H.C. Andersen og Jónas Hallgrímsson. Hann tók upp ættarnafnið Kamban árið 1908. Árið 1910 hélt hann til Kaupmannahafnar í nám. Fyrsta útgefna leikritið hans, Hadda Padda, var sett upp af Konunglega danska leikhúsinu árið 1914. Árið eftir flutti hann til New York-borgar og hugðist hasla sér völl á ensku. Það gekk ekki eftir og hann sneri aftur til Kaupmannahafnar 1917. Árið 1920 fékk hann stöðu við Konunglega leikhúsið þar sem Vér morðingjar var sett upp. 

Á 3. áratugnum fékkst hann við leikstjórn hjá ýmsum leikhúsum og leikstýrði meðal annars tveimur kvikmyndum, Höddu Pöddu (1924), sem var tekin upp á Íslandi, og Hús í svefni (1926). Árið 1934 flutti hann til London og síðan Berlín 1935 þar sem hann bjó til 1939. Eftir að hann sneri aftur til Kaupmannahafnar gekk honum illa að fá verkefni og fékk meðal annars fjárstyrk frá þýska hernámsliðinu, skv. Kristjáni Albertssyni mánaðargreiðslur í 6 mánuði til að skrifa vísindaritgerð um íslenskan sölva (ekkert hefur varðveist af þessari vísindaritgerð). Hann fékk því orð á sig fyrir að vera hliðhollur Þjóðverjum. Það leiddi til þess að andspyrnumenn ákváðu að handtaka hann og yfirheyra. Hann neitaði hins vegar að fylgja þeim og var þá skotinn. Gerðist þetta sama dag og hernámsliðið gafst upp.

Vitað er hverjir voru í litlu handtökusveitinni sem sótti hann á hótelið en það hefur ekki verið gert opinbert. Þannig fékk Ásgeir Guðmundsson aðgang að þessum skjölum þegar hann reit bókina Berlínarblús en þó aðeins með þeim skilyrðum að nöfn þeirra yrðu ekki gerð opinber né heldur að hann setti sig í samband við þá eða aðstandendur þeirra gegn 6 mánaða fangelsi. Hlutu þeir enga refsingu fyrir.

Minningarskjöldur

Haustið 2021 var minningarskjöldur um Guðmund fjarlægður í Kaupmannahöfn en hreyfing sem vildi heiðra dönsku andspyrnuna í síðari heimsstyrjöld þrýsti mjög á það.

Tenglar 
  Leikskáld alvörunnar, Lesbók Morgunblaðsins 11.06.1988 
 We murderers (Vér morðingjar) leikrit í 3 þáttum
 
 Íslenskir leikhúsmenn: Guðmundur Kamban  
 H.C. Andersen og Ísland.  Guðmundur Kamban, Unga Ísland 1. desember 1948, bls. 23–30.
 

Íslenskir rithöfundar
Íslensk skáld
Íslensk leikskáld
Jóhann Ævar Grímsson

Jóhann Ævar Grímsson er íslenskur handritshöfundur.

Helstu verk Jóhanns Ævars 
 Systrabönd - (2021)
Stella Blómkvist 2 - (2021)
Tunn is/Thin Ice - (2020)
 Víti í Vestmannaeyjum - (2018)
Stella Blómkvist - (2017)
Ófærð - (2015)
Kenneth Máni (leikrit) - (2014)
 Heimsendir - (2011)
 Pressa sería 2 - (2011)
 Bjarnfreðarson - (2009)
 Fangavaktin - (2009)
 Dagvaktin - (2008)
 Áramótaskaup 2007 - (2007)
 Næturvaktin - (2007)
 Astrópía - (2006)
 Stelpurnar - (2006)

Tenglar
Atómskáld

Atómskáld kölluðust íslensk ljóðskáld í kringum 1950 sem tóku ljóðagerðina nýstárlegum tökum. Upphaflega voru þessir höfundar kallaði atómskáld í háðungarskyni en orðið átti eftir að breytast í sæmdarheiti. Atómskáldin sögðu hefðinni stríð á hendur, bragfræðin var iðulega látin lönd og leið, þeir notuðu nýstárlegt myndmál og ljóðin fylgdu ekki ætíð strangri rökhugsun.

Íslensk atómskáld

 Einar Bragi
 Sigfús Daðason
 Stefán Hörður Grímsson
 Matthías Johannessen
 Jón Óskar
 Hannes Sigfússon
 Dagur Sigurðarson
 Steinn Steinarr
 Jónas Svafár

Tilvísanir 	

Saga Íslands
Íslensk skáld
Hafréttarsáttmáli Sameinuðu þjóðanna

Hafréttarsáttmáli Sameinuðu þjóðanna er alþjóðlegur samningur um réttindi og skyldur ríkja við nýtingu hafsvæða sem var saminn á þriðju ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um hafréttarmál sem haldin var á árunum frá 1973 til 1982. Sáttmálinn kemur í stað fjögurra alþjóðasamninga frá 1958. Sáttmálinn tók formlega gildi 16. nóvember árið 1994 ári eftir að Gvæjana varð 60. ríkið sem staðfesti hann. Í dag eru 156 ríki, auk Evrópusambandsins, aðilar að sáttmálanum. Hafréttarsáttmálinn nær yfir viðskipti með sjávarafurðir, umhverfismál og nýtingu sjávarafla, auk þess að skilgreina landgrunnsréttindi, landhelgi og efnahagslögsögu ríkja með strönd við sjó.

Sáttmálar Sameinuðu þjóðanna
Hafréttur
Sanya

Sanya (einfölduð kínverska: 三亚; hefðbundin kínverska: 三亞; pinyin: Sānyà) er syðsta borgin í Hainan-héraði syðst í Kína. Borgin er þekktust fyrir milt loftslag og hlýindi allt árið um kring. Hún er vinsæll ferðamannastaður. Íbúar eru rúm hálf milljón. 

Borgir í Kína
Norræna félagið

Norræna félagið er félag sem vinnur að því að efla tengsl fólks innan Norðurlandanna. Félagið var fyrst stofnað í Svíþjóð árið 1917 en á fundi í Kaupmannahöfn árið eftir var ákveðið að stofna félag með félagsdeildir á öllum Norðurlöndunum. Árið 1919 voru svo stofnaðar deildir í Noregi og Danmörku. 1922 var stofnuð deild á Íslandi og 1924 í Finnlandi. Síðan þá hafa bæst við félagsdeildir á Færeyjum, Álandseyjum og Grænlandi. Félagið stóð frá upphafi fyrir félagsmótum þar sem fólk frá öllum Norðurlöndunum hittist. 

Félagið sinnir margs konar starfsemi; Það veitir meðal annars styrki til lýðháskólanáms á Norðurlöndunum og fjármagnar verkefnið Nordjobb ásamt Norrænu ráðherranefndinni. Norræna félagið rekur jafnframt Íslandsskrifstofu Halló Norðurlanda, sem er upplýsingaþjónusta Norrænu ráðherranefndarinnar fyrir fólk sem hyggst flytja búferlum milli Norðurlanda.

Tenglar 
 Vefur Norræna félagsins á Íslandi
 Samtök Norrænu félaganna
 Vefur Norrænu ráðherranefndarinnar
 Nordjobb
 Vefur Halló Norðurlanda 

Norræn félagasamtök
Núningskraftur

Núningskraftur eða núningur er kraftur sem spornar gegn hreyfingu. Vinna núningskrafts myndar varma og veldur því að hlutur á ferð stöðvast að lokum. Núningsstuðull er hlutfall núningskrafts og þverkrafts.

Flokkast í eftirfarandi:
 Stöðunúningur: Stærð núningskrafts hlutar, rétt áður en hann skríður af stað. 
 Renninúningur: Þegar tveir fastir hlutir renna hvor yfir annan, háður massa og áferð (hrýfi).
 Veltinúningur: Hlutur veltir eftir fleti, án þess að renna á honum.
 Straummótsstaða'':  Mótstaða hluta við streymi kvikefnis, t.d. loftmótstaða bíls og straummótstaða í pípu.

Sjá einnig 
 Tregða

Eðlisfræði
Aflfræði
Kraftar
Kaþarsis

Kaþarsis er forngrískt hugtak sem merkir hreinsun eða útrás. Samkvæmt skáldskaparkenningu Aristótelesar er kaþarsis markmið harmleiksins. Með því að sýna athafnir manna og vekja með því vorkunn og skelfingu veitir hann tilfinningunum útrás. Að mati Aristótelesar hafði harmleikurinn því sálfræðilegt hlutverk.

Sjá einnig 
 Hybris
 Hvörf

Tenglar 
 

Leiklist
Bókmenntahugtök
Sjónbeining

Sjónbeining er bókmenntafræðilegt hugtak sem nær ekki einungis yfir það sem sögumaður sér, heldur yfir alla stöðu hans í textanum. Ytri sjónbeining heitir það þegar sögumaður er staddur utan atburðarásarinnar og veit þ.a.l. minna en persónurnar. Innri sjónbeining kallast það þegar sögumaður er þátttakandi í atburðarás. Sjónbeiningu má greina í sundur í nokkrar tegundir sjónarmiða sem lýsa því hvernig sögumaður birtist og tekur sér stöðu í frásögninni.

Sjá einnig 
 Sjónbeinandi

Bókmenntahugtök