alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Shigeru Miyamoto

Shigeru Miyamoto  fæddur 16. nóvember í bænum Sonobe árið 1952 er japanskur tölvuleikjahönnuður sem starfar fyrir japanska tölvuleikjaframleiðandann Nintendo. Á meðal þeirra leikja sem hann hefur hannað eru The Legend of Zelda-leikirnir og Mario-leikirnir en báðar leikjaraðirnar eru í hópi mest seldu leikjaraða allra tíma.

Heimildir   
Shigeru Miyamoto IMDB
Shigeru Miyamoto RAWG

Japanar
Tölvuleikjahönnuðir
Ron Gilbert

Ron Gilbert er bandarískur tölvuleikjahönnuður sem er þekktastur fyrir ævintýraleiki sem hann hannaði fyrir bandaríska tölvuleikjaframleiðandann LucasArts (sem þá hét Lucasfilm Games). Á meðal þeirra leikja sem Gilbert er þekktur fyrir eru Maniac Mansion og Monkey Island-leikirnir. Gilbert er einnig þekktur fyrir fyrir SCUMM forritunarmálið en það var notað í fjölda leikja sem hannaðir voru hjá LucasArts, þar á meðal Day of the Tentacle, Sam & Max Hit the Road og Indiana Jones and the Fate of Atlantis.

Tenglar 

 Grumpy Gamer Blogg Ron Gilberts

Bandaríkjamenn
Tölvuleikjahönnuðir
Botnsheiði (Borgarfirði)

Botnsheiði heitir heiði milli innri hluta Skorradals og Hvalfjarðarstrandar og Botnsdals.

Heimildir 
 

Hvalfjörður
Heiðar á Íslandi
Brúarfoss (Hítará)

Brúarfoss er bær og bæjarstæði á eystri bakka Hítarár rétt hjá þjóðveginum um Mýrar. Nafnið er dregið af samnefndum fossi í Hítará.
Jóhannes Jósefsson glímukappi og veitingamaður á Hótel Borg byggði veiðihús á Brúarfossi og hafði fyrir sumaraðsetur sitt í mörg ár.

Heimildir 
 

 Vesturland
Íslenskir bæir
Bæjargil

Bæjargil er að finna fyrir ofan bæjarstæði á Húsafelli. Gilið er vítt og djúpt og skilur þar á milli Bæjarfells og útfjallsins. Innarlega í gilinu er hár foss og þar í hlíðunum er að finna auðunnið og sérstætt rauðleitt og bláleitt grjót sem ábúendur Húsafells, þar á meðal myndlistamaðurinn Páll á Húsafelli, hafa unnið úr legsteina og aðra steingripi. Fært er úr gilinu upp við fossinn og að baki hans er tveir aðrir háir en vatnslitlir fossar.

Heimildir 
 

 Vesturland
Bæjarfell (Hítardal)

Bæjarfell er fjall (235 metra) norður af bænum Hítardal í Hítardal. Bæjarfell er auðvelt uppgöngu og er þaðan gott útsýni. Þá eru nokkrir þekktir hellisskútar í móbergi fjallsins, þar á meðal Sönghellir, Fjárhellir, Paradís, Víti og Hundahellir. Þar er og kletturinn Nafnaklettur sem svo er nefndur sökum þess að í hann hefur verið skorinn fjöldi nafna og fangamarka hvers sögur má rekja allt aftur á 18. öld.

Heimildir 
 

Vesturland
Fjöll á Íslandi
Hítardalur
Bær í Bæjarsveit

Bær í Bæjarsveit er gamall kirkjustaður og klausturjörð, þar var stofnað eitt fyrsta klaustur á Íslandi um 1030. Þá var þar starfræktur fyrsti skóli sem vitað er um hérlendis, er settur var á fót af Rúðólfi biskupi, sem einnig setti á stofn klaustrið í Bæ. Í skólanum í Bæ voru innleiddir bókstafir í stað rúnaleturs. Rúðólfur fór úr landi 1049 og þá mun skóla- og klausturhald hafa lagst af í Bæ.

Bæjarbardagi, sem háður var 28. apríl 1237, var ein af mannskæðari orrustum Sturlungaaldar.

Heimildir 
 

Borgarfjarðarsýsla
 Vesturland
Keeping Up with the Kardashians

Keeping Up with the Kardashians er bandarískur raunveruleikaþáttur sem sýndur er á sjónvarpstöðinni E!. Þættirnir fylgjast með lífi Kardashian/Jenner fjölskyldunnar en sú fyrri samanstendur af fyrri eiginkonu og börnum látna lögfræðingsins Roberts Kardashians.

Þátturinn mun snúa aftur í sjöttu seríu í maí.

Persónur

Aðalpersónur 
 Kris Jenner, höfuð fjölskyldunnar, er framkvæmdarstjóri dætranna. Kris var gift hinum látna Robert Kardashian, farsælum lögfræðingi sem varð frægur í morð-dómsmáli O.J. Simpson. Þau áttu þrjár dætur og son í hjónabandinu. Kris skildi við Kardashian árið 1989 og giftist síðar íþróttamanninum Bruce Jenner. Kris átti barnatískuverslun í Kaliforníu.

 Bruce Jenner, Ólympíumeistari í tíþraut árið 1976, giftist Kris Kardashian árið 1991 og varð stjúpfaðir barna Kris. Oft er talað um hann sem íhaldsamara foreldrið og greinir oft á við stjúpdætur sínar yfir ákvörðunum þeirra. 

 Kourtney Kardashian er elsta dóttir Kris og Roberts Kardashian. Hún er meðeigandi í tískuverslun, D-A-S-H, með systrum sínum í Calabasas, Kaliforníu og var einnig meðeigandi í búð móður sinnar. Hún var áður í raunveruleikaþættinum Filthy Rich: Cattle Drive. Hún er í sambandi með kærasta sínum til langs tíma, Scott Disick. Þann 14. desember 2009 fæddi Kortney strák, Mason Dash Disick, sem samkvæmt Kim, líkist Robert Kardashian eldri og Robert Kardashian yngri.

 Kim Kardashian er önnur dóttir hjónanna Kris og Robert Kardasihan. Hún er meðeigandi í D-A-S-H með systrum sínum Khloé og Kourtney. Hún framleiðir sinn eigin þátt, Spindustry með Johnathan Cheban og á ilmvatnið "Dashing". Hún giftist körfuboltaleikmanninum Kris Humphries.

 Khloé Kardashian er yngsta dóttir Kris og Roberts Kardashian. Hún er meiðeigandi í D-A-S-H og komst í fréttirnar fyrir að hafa ekið undir áhrifum árið 2007. Hún birtist nakin í herferð PETA "Ég myndi heldur vera nakin en að ganga í feldi". Hún hefur einnig tekið þátt í Celibrity Apprentice. Hún giftist körfuboltaleikmanninum Lamar Odom í sérstökum þætti.

 Rob Kardashian er yngsta barn og einkasonur þeirra Kris og Roberts Kardashian.

 Kendall Jenner fæddist 3. nóvember 1995 og er eldri dóttir Kris og Bruce Jenner.

 Kylie Jenner fæddist 10. ágúst 1997 og er yngsta dóttir Kris og Bruce Jenner.

Aukapersónur 
 Scott Disick er kærasti Kourtney og faðir sonar hennar, Mason. (Síðan í 1. þáttaröð)
 Lamar Odom er fyrrverandi eiginmaður Khloé og spilar fyrir Los Angeles Lakers. (síðan í 4. þáttaröð)
 Reggie Bush fyrrverandi kærasti Kim. Hann spilar fyrir New Orleans Saints (1.-4. þáttaröð)
 Adrienne Bailon fyrrverandi kærasta Robs. Hún er líka fyrrverandi Cheetah stelpa. (2.-4. þáttaröð)

Heimildir 

Bandarískir sjónvarpsþættir
Þórhaddur Steinsson

Þórhaddur Steinsson var landnámsmaður á Mýrum. Hann nam land í Hítardal, milli Hítarár og Kaldár til sjávar, og er talinn hafa búið í Hítardal.

Þórhaddur var sonur Steins mjögsiglanda, landnámsmanns á Skógarströnd. Afkomendur hans bjuggu í Hítardal að minnsta kosti fram yfir Sturlungaöld. 

Landnámsmenn á Íslandi
Mýrasýsla
Dragháls í Svínadal

Dragháls er lítill bær í Svínadal í Borgarfirði, þar sem áður bjó Sveinbjörn Beinteinsson, skáld og allsherjargoði Ásatrúarfélagsins. Þar hjá og ofan við bæinn hefur verið reist líkneski af guðinum Þór og er þar helsti blótstaður Ásatrúarfélagsins á Íslandi.

Heimild 
  

Borgarfjarðarsýsla
 Vesturland
Draugagil

Draugagil er gil, sem liggur í norð-austur upp með fjallinu Strúti (938 m), skammt frá Húsafelli í Borgarfirði. Gilið er grunnt efst, en um eða yfir 100 m á dýptina þar sem hún er mest þegar neðar er komið. Út úr sjálfu gilinu gengur þröngt gljúfur sem víkkar innst inni í 10 m og er þar svo mikið þverhnípi að hvergi er fullbjart á miðjum degi. Þar fyrir innan má finna margra metra þykkt bólstraberg í bland við risabólstra er mynda líkt og dökkar rósir á bergveggjum glúfursins.

Sagt er að Snorri prestur á Húsafelli hafi kveðið niður drauga og steypt þeim í gilið og dragi það nafn af því.

Heimildir 
 

Borgarfjarðarsýsla
Vesturland
Eyrarfoss

Eyrarfoss er í Laxá í Leirársveit, um 2 km neðan við Eyrarvatn sem Laxá fellur úr, en til sjávar fellur Laxá í Leirárvogum. Eyrarfoss er ekki mjög á hæðina en neðan hans er mikill hylur sem freistar laxveiðimanna.

Heimildir 
  

Vesturland
Fossar á Íslandi
Magnús Arason (sýslumaður)

Magnús Arason (1599 – 14. nóvember 1635) var íslenskur sýslumaður á 17. öld. Hann bjó á Reykhólum og hafði sýsluvöld í Barðastrandarsýslu frá 1633.

Magnús var elsti sonur Ara Magnússonar í Ögri og konu hans Kristínar Guðbrandsdóttur, Þorlákssonar biskups. Magnús ólst upp í Ögri hjá foreldrum sínum og var með föður sínum þegar hann fór að baskneskum skipbrotsmönnum við Ísafjarðardjúp 1615. Hann átti sjálfur töluverðan þátt í Spánverjavígunum því að hann hafði byssu og felldi Spánverjana einn af öðrum með skotum.

Magnús fór til náms í Hamborg en kom svo heim, kvæntist ungur og bjó á Reykhólum. Hann var umboðsmaður föður síns í Ísafjarðarsýslu og Strandasýslu 1629-1630 en varð sýslumaður í Barðastrandarsýslu 1633 og hélt til dauðadags.

Kona hans var Þórunn ríka Jónsdóttir (1594 – 17. október 1673). Hún hafði áður verið gift Sigurði, syni Odds Einarssonar biskups, en hann dó 1617. Dóttir þeirra, Hólmfríður, giftist síðar Jóni Arasyni presti í Vatnsfirði, bróður stjúpa síns. Á meðal barna Magnúsar og Þórunnar voru þeir Jón sýslumaður á Reykhólum og Sigurður sýslumaður á Skútustöðum, faðir Magnúar í Bræðratungu.

Austur-Barðastrandarsýsla
Sýslumenn
Ferjukot

Ferjukot er bær og forn verslunarstaður við Hvítá í Borgarfirði, undir Þjóðólfsholti, handan árinnar gegnt Hvítárvöllum.

Ferjukot var verslunarstaður á 13. öld og má enn sjá móta fyrir rústum skammt fyrir ofan brúna þar sem heitir Búðahöfði. Í Egils-sögu segir frá láti Böðvars, sonar Egils Skalla-Grímssonar, sem drukknaði er hann var með mönnum sem fluttu varning frá verslunarstaðnum við Hvítá.

Við Ferjukot er Hvítárbrú, sem vígð var 1928 og var mikil samgöngubót. Þó lokaðist þjóðvegurinn oft við Ferjukot vegna vatnavaxta en Hvítá flæddi oft yfir veginn þar og var þá ófært í Ferjukot nema á báti. Bærinn var lengi í alfaraleið og var þar um skeið verslun, bensínstöð, pósthús og fleira. Niðursuða á laxi hófst í Ferjukoti um 1880 og stóð þar til netaveiði var aflögð í ánni. Í Ferjukoti er til mjög mikið af munum og öðru sem tengist sögu laxveiði á Íslandi og er þar vísir að laxveiðiminjasafni.

Heimildir 
 

Borgarfjarðarsýsla
Íslenskir bæir
Vesturland
Giljafoss

Giljafoss er ofarlega í Reykjadalsá og sést víða að úr Reykholtsdal. Manngengt er á bak við Giljafoss svo komast má þar undir ána þurrum fótum. 
Yfir Reykjadalsá má fara yfir á brú yfir í syðri hluta dalsins eða áfram inn dalinn.

Heimildir 
 

Fossar á Íslandi
Vesturland
Geitland

Geitland er  hrauntunga mitt á milli  Geitár og Hvítár er teygir sig inn til jökla á milli Hafrafells og Hádegisfella. Geitland er þakið Geitlandshrauni sem runnið hefur norður milli Hafrafells og hæðanna vestan Geitár og hefur hraunið runnið úr gíg sem er uppi undir jökli suður af Hafrafelli. Eldvarpið er mosagróinn hóll með reglulegri gígskál, um 100 m í þvermál og liggja frá honum fimm hrauntraðir, sú stærsta eftir Geitlandi endilöngu þar sem hefur runnið Svartá. Hraunið er 1- rúmkílómetri og um 40 ferkílómetrar, úfið en ágætlega gróið og syðst nær það heim undir bæ á Húsafelli og standa flest sumarhús Húsfellinga á Geitlandshrauni. Kvarnasteinsnáma í hrauninu var nýtt af Húsfellingum er sóttu grjótið á hestum og hjuggu til heima við fram á síðustu áratugi 19. aldar.

Svæðið var gert að friðlandi árið 1988.

Heimildir

Tenglar
 Hugleiðingar varðandi dóm Hæstaréttar um réttarstöðu Geitlands í Borgarfirði; Karl Axelsson, Tímarit lögfræðinga maí 1995, bls. 154–166.

Vesturland
Gljúfurá (Borgarfirði)

Getur einnig átt við Gljúfurá í Húnaþingi

Gljúfurá er á sem á upptök sín í Langavatni á Mýrum.  Reyndar er er affallið úr Langavatni áin Langá en fljótlega þá klofnar Glúfurá út frá Langá og rennur til vesturs en Langá til suðurs.  Glúfurá rennur langa leið niður í Norðurárdal og sameinast Norðurá stutt frá ármótum Norðurár og Hvítár.  Þjóðvegur 1 fer yfir Gljúfurá skammt frá Svignaskarði en þar rennur hún í gegnum gljúfrið sem hún tekur nafn sitt af. Yfir Gljúfurá liggja tvær brýr skammt frá hvor annarri, gamla og nýja brúin. Þar er gott að leggja bílum og má ganga upp og niður með ánni, þangað sem gljúfrið endar og áin fellur niður á jafnsléttu.

Heimildir 
 
 

Vesturland
Hítará

Hítará er bergvatnsá sem rennur úr Hítarvatni eftir Hítardal og fellur í Akraós. Hítará afmarkar Mýrasýslu og Snæfells- og Hnappadalssýslu. 

Í ánni eru fossarnir Kattarfoss og Brúarfoss og er í henni góð laxveiði en hún er nú laxgeng allt til upptaka. Selir ganga stundum upp í ána allt að Brúarfossi. Jóhannes á Borg byggði sér veiðihús á árbakkanum og kallaði Lund. Þar er að finna mikið safn uppstoppaðra fugla sem Jóhannes viðaði að sér.

Heimildir

Tenglar 
 Openstreetmap Hítará

Ár á Íslandi
Mýrasýsla
Hítardalur
Hítarvatn

Hítarvatn er stöðuvatn í Hítardal, um níu km frá samnefndu fornu bæjarstæði, klaustur- og kirkjustað. Hítarvatn er 7,6 km að flatarmáli og er mesta dýpt þess 24 m. Grasi vaxnir hólmar eru í vatninu og þar er góð veiði. Skammt frá þar er Hítará rennur úr Hítarvatni má sjá í rústir af bæ Björns Hítdælakappa og er þar nú sæluhús. Við vatnið eru fjöllin Tröllakirkja, Geirhnúkur, Smjörhnúkur og Foxufell, þar hjá er Bjarnarhellir. Vatnið dregur nafn sitt af tröllskessunni Hít sem sögð var búa við það.

Heimildir 
 

Mýrasýsla
Stöðuvötn á Íslandi
Hítardalur
Hjarðarholt (Stafholtstungum)

Hjarðarholt er bær og kirkjustaður í Stafholtstungum í Borgarfirði, við afleggjarann upp í Þverárhlíð. Hjarðarholt er landmesta jörð í Stafholtstungum og þar bjuggu oft sýslumenn og aðrir höfðingjar.

Í Hjarðarholti er lítil, en formfögur kirkja, sem byggð var á árunum 1896-1897 og er hún bændakirkja, reist af Jóni Tómassyni hreppstjóra í Hjarðarholti. Í henni er altaristafla frá árinu 1764. Kirkju er fyrst getið í Hjarðarholti í máldaga Skálholtsdómkirkju árið 1140. Hjarðarholtssókn var lögð niður 1991.

Heimildir 

Borgarfjarðarsýsla
Kirkjustaðir í Borgarfjarðarsýslu
Hraundalsréttir

Hraundalsréttir eru fjárréttir í mynni Hraundals á Mýrum, skammt frá eyðibýlinu Syðri-Hraundal. Réttin er margbreytileg bygging og liggja dilkarnir í ranghölum inn á hraunið.
Hraundalsréttir voru á árum áður með fjölmennustu og þekktustu réttum landsins.

Sögur og sagnir 
Í ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar lýsir Eggert Hraundalsréttum ítarlega sem nokkurs konar markaði, þar sem komi saman bændur og sjómenn til að skiptast á sjávarafurðum og landbúnaðarvörum. Segir þar enn fremur að réttardagar séu þrír eða fjórir og sé þar stundum drykkjuskapur með tilheyrandi illdeilum og áflogum.

Heimildir 
 

Borgarfjörður
Réttir á Íslandi
Hraundalur

Hraundalur er dalur á Mýrum í Borgarbyggð. Hraundalshraun eða Álftárhraun fylla næstum dalinn, en þau eiga upptök í Rauðukúlum (291 m) innarlega í dalnum.

Heimildir  

 Borgarfjörður

Dalir á Íslandi
Neistaflug

Neistaflug er fjölskylduhátíð haldin um Verslunarmannahelgina í Neskaupstað á Austfjörðum. Hátíðin hefur verið haldin hvert sumar frá 1993.

Meðal dagskráratriða er Barðsneshlaupið, 27 km langt fjallahlaup, og barnadagskrá Gunna og Felix.

Sjá einnig 

 Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum

Íslenskar tónlistarhátíðir
Neskaupstaður
Efnisgrein

Efnisgrein er röð málsgreina á milli greinaskila og fjallar oftast um eitthvað afmarkað.

Heimildir

Málfræði
Fallstjórn

Fallstjórn er það þegar orð (oftast áhrifssögn eða forsetning) stýrir falli á fallorði og veldur því að það lendi í aukafalli.

Tilvísanir

Málfræði
Málsnið

Málsnið vísar til heildaryfirbragðs málsins, og er mismunandi eftir aðstæðum.

Tilvísanir

Málfræði
Botnsdalur (Súgandafirði)

Botnsdalur er dalur inn af botni Súgandafjarðar. Dalurinn er ágætlega gróinn og þar er nokkuð um birkikjarr og reyni. Einnig er þar mikill burknagróður. Um dalinn rennur Botnsá en upp af honum er Botnsheiði. Yfir hana lá vegurinn áður en nú liggja jarðgöng undir hana.

Í Botnsdal er surtarbrandsnáma og var surtarbrandur unninn þar bæði á árum fyrri og síðari heimsstyrjaldar, þegar eldsneytisskortur var mikill. Dalurinn er á náttúruminjaskrá vegna gróðurfars og vegna surtarbrandsins.

Í Botnsdal eru bæirnir Botn, landnámsjörð Hallvarðar súganda, og Birkihlíð.

Dalir á Íslandi
Ísafjarðarsýsla
Súgandafjörður
Botnsheiði (Súgandafirði)

Botnsheiði er heiði upp af Botnsdal í Súgandafirði, um 500 m há. Um hana lá áður helsta samgönguleið Súgfirðinga til annarra byggðarlaga og þar var eina bílfæra leiðin úr firðinum. Vegurinn skiptist á heiðinni og lá önnur leiðin í norður til Ísafjarðar en hin upp á Breiðadalsheiði og síðan niður Breiðadal í Önundarfjörð. Heiðin var þó oft ófær mánuðum saman á veturna. Leiðin frá Botni yfir í Ísafjörð var talin þriggja tíma ganga í góðu færi.

Árið 1991 hófst vinna við Vestfjarðagöng, þríarma jarðgöng undir Botnsheiði og Breiðadalsheiði og tengja þau Ísafjörð, Súgandafjörð og Önundarfjörð. Göngin voru opnuð fyrir umferð í desember 1995 en verkinu lauk þó ekki endanlega fyrr en 1996.

Heimildir 
 
 

Íslenskir fjallvegir
Vestur-Ísafjarðarsýsla
Heiðar á Íslandi
Skálholtskirkjur

Skálholtskirkjur eru kirkjur þær, sem staðið hafa og sú kirkja sem enn stendur í Skálholti.

 Skálholtskirkja (1963- )
 Sóknarkirkja (1851–1963)
 Valgerðarkirkja (1802–1851)
 Brynjólfskirkja (1650–1802)
 Gíslakirkja (1567–1650/1673)
 Ögmundarkirkja (1527–1567)
 Árnakirkja (1310–1527)
 Klængskirkja (1153–1309)
 Gissurarkirkja biskups (+1082–1153)
 Gissurarkirkja hvíta (1000– +1082)

Tenglar 
 Eldri kirkjur í Skálholti 

Skálholt
Hallbera Þorsteinsdóttir

Hallbera Þorsteinsdóttir (d. 1330) var íslensk hefðarkona á 13. og 14. öld, abbadís í Reynistaðarklaustri og stofnandi klaustursins með Jörundi Hólabiskupi. 

Hallbera var dóttir Þorsteins Halldórssonar á Hesti og Stórólfshvoli og síðar ábóta og Ingigerðar Filippusdóttur, Sæmundssonar í Odda, Jónssonar Loftssonar. Hún var því komin af auðugu fólki og hefur líklega verið ekkja eftir einhvern ríkan höfðingja; Guðrún systir hennar var gift Kolbeini Bjarnasyni Auðkýlingi, einum helsta höfðingja Norðurlands. Svo mikið er víst að Hallbera var vellauðug og lagði mikið fé til stofnunar klaustursins.

Hún virðist þó ekki hafa orðið fyrsta abbadís klaustursins þegar það var stofnað 1298, heldur var fengin til þess Katrín nokkur, sem áður hafði verið nunna eða einsetukona á Munkaþverá, en hún dó strax árið eftir og þá var Hallbera vígð abbadís. Raunar hefur einnig komið fram sú kenning að Katrín og Hallbera séu ein og sama manneskjan og Hallbera hafi tekið sér dýrlingsnafnið Katrín þegar hún tók vígslu.

Hvað sem því líður gegndi Hallbera starfi abbadísar í 30 ár og hefur vafalaust mótað allan brag klaustursins og haft mikil áhrif á þróun þess. Bæði Auðunn rauði Hólabiskup og Lárentíus Kálfsson báru mikið lof á Hallberu og störf hennar. Lárentíus biskup orti latínuvers um hana og las fyrir erkibiskupinn í Niðarósi. Hún dó 1330 og hefur þá vafalaust verið orðin háöldruð, líklega fædd um miðja 13. öld. Heimildum ber ekki saman um næstu abbadís, nefnd eru nöfnin Guðný Helgadóttir, Katrín og Kristín, en líklega er þetta allt sama manneskjan.

Heimildir 
 
 
 Sigríður Gunnarsdóttir: Nunnuklaustrið að Reynistað. Smárit Byggðasafns Skagfirðinga.

Íslenskar abbadísir og príorinnur
Reynistaðarklaustur

Íslenskar konur
Íslendingar á 14. öld
Íslenskar konur á 14. öld
Íslendingar á 13. öld
Íslenskar konur á 13. öld
Baldvin L. Baldvinsson

Baldvin Lárus Baldvinson (26. október 1856 – 7. desember 1936) var vestur-íslenskur skósmiður, ritstjóri Heimskringlu, þingmaður og aðstoðarfylkisritari. 

Baldvin var sonur Baldvins skálda Jónssonar og Helgu Egilsdóttur yfirsetukonu. Hann ólst upp með móður sinni, fyrst á Akureyri, en svo tvö ár í Reykjavík þar til amma hans fyrir norðan, Guðný Kráksdóttir, tók við honum á þrettánda ári. Var hann í fóstri hjá henni og eiginmanni hennar Steini Kristjánssyni járnsmið til 1873 en það ár fluttist hann til Vesturheims aðeins 17 ára gamall. Baldvin kom til Toronto í félagi við Árna Friðriksson og bjó þar í tæp níu ár. Þar lærði hann skósmíði og stundaði enskunám í kvöldskóla. 

Þegar Íslendingar voru orðnir fjölmennir í Manitoba fluttist hann til Winnipeg, vorið 1882, en þar starfaði hann í verslun. Baldvin eignaðist síðar skóverslun í félagi við aðra í Winnipeg. Aðalstarf hans á þessum árum var þó að fara til Íslands og annast margskonar umsýslu á vegum kanadískra stjórnvalda vegna innflytjenda. Hann fór sex sinnum til Íslands og taldist sjálfum svo til að hann hefði leiðbeint rúmelga sjö þúsund Íslendingum vestur um haf. 

Baldvin sneri sér aftur að viðskiptum 1894 og eftir verslunarrekstur og fasteignaviðskipti ýmiskonar keypti hann blaðið Heimskringlu og gerðist ritstjóri þess 1898. Baldvin og Sigtryggur Jónasson, ritstjóri Lögbergs, deildu um árabil harkalega í blöðum sínum og spörðu ekki stóryrðin. Þeir voru þó synir hálfsystra, samfeðra, mæður beggja hétu Helga Egilsdóttir en afi Sigtryggs og Baldvins var Egill Tómasson sem bjó á Bakka, Engimýri og fleiri bæjum í Öxnadal. Þeir tilheyrðu tveimur andstæðum flokkum, Baldvin Íhaldsflokknum (Conservative Party of Manitoba) og Sigtryggur Frjálslynda flokknum. Árið 1899 komst Baldvin á þing fyrir Manitoba og var endurkjörinn 1903. 

Eftir þingsetuna varð Baldvin aðstoðarfylkisritari og var þá enn öflugur í félagsmálum Íslendinga, var meðal annars einn forkólfanna þegar safnað vr fjárframlögum meðal Vestur-Íslendinga til stofnunar Eimskipafélags Íslands 1914. 

Baldvin kvæntist Helgu Sigurðardóttur úr Skagafirði 1886 og eignuðust þau sex börn. Baldvin lést í Kaliforníu þar sem hann bjó síðustu árin hjá dóttur sinni. 

Vestur-Íslendingar
Kaldidalur

Kaldidalur er fjallvegur sem liggur frá Reyðarvatni innan Lundarreykjadals, milli Langjökuls og Oks til efstu bæja í Hálsasveit, innan við Húsafell, og síðan má halda áfram um Stórasand til Norðurlands. 

Hæsti hluti Kaldadalsvegar, Langihryggur, er í 727 metra hæð yfir sjó og er Kaldidalur því einn hæsti fjallvegur landsins. Vegurinn er fær flestum bílum nokkra mánuði á hverju sumri. Hann var ruddur sumarið 1830 að frumkvæði Fjallvegafélagsins, sem Bjarni Thorarensen amtmaður stýrði. Á þeim tíma var það eini bílfæri vegurinn milli Suður- og Norðurlands því vegur var ekki kominn fyrir Hvalfjörð.

Kaldidalur var fjölfarinn áður fyrr, ekki síst milli Þingvalla og uppsveita Borgarfjarðar, en Norðlendingar notuðu hann einnig, meðal annars þegar þeir riðu til þings. Sunnarlega á dalnum er beinakerling, varða sem ferðamenn stungu áður mismunandi klúrum vísum í. Á Kaldadal er Skúlaskeið, grýttur og erfiður kafli og er um hann sú þjóðsaga að maður sem Skúli hét hafi verið dæmdur til dauða á Alþingi fyrir einhverjar sakir en sloppið á hesti sínum, Sörla, og tekist að sleppa undan þeim sem hann eltu þegar hann reið þarna yfir. Um þetta orti Grímur Thomsen kvæðið Skúlaskeið.

Borgarfjarðarsýsla
Íslenskir fjallvegir
Heiðará

Heiðará er bergvatnsá sem rennur um Öxnadalsheiði til vesturs og fellur síðan í Norðurá þegar kemur niður í Norðurárdal. Hún á upptök í Kaldbaksdal, sem gengur til suðurs skammt austan við sýslumörkin á heiðinni. 

Neðan til, næst Norðurárdal, er Öxnadalsheiðin ekki annað en þröngur dalur og þar rennur Heiðaráin í alldjúpu og hrikalegu gili. Vegurinn liggur uppi í hlíðinni eða á gilbarminum og fyrr á öldum voru þar tæpar reiðgötur, oft ófærar langtímum saman á vetrum vegna snjóa og hálku. Þurftu ferðalangar þá að þræða botninn á árgilinu, meðfram ánni, og þótti það viðsjárverð leið.

Heimildir 
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.

Akrahreppur
Ár á Íslandi
Skagafjarðarsýsla
Eylendið

Eylendið er víðáttumikið flatlendi í miðjum Skagafirði, nær utan frá sjó beggja vegna við Hegranes og suður að norðurmörkum Vallhólmsins en stundum er nafnið þó notað um allt sléttlendið í firðinum inn að Reykjatungu.

Hegranes klýfur Eylendið sundur til hálfs en að því frátöldu er Geldingaholt eina mishæðin á því öllu, nema miðað sé við víðari skilgreininguna, þá bætast Vallholt og Skiphóll við. Annars er landið allt rennislétt og svo hallalítið að 20 km frá sjó er hæðin yfir sjávarmáli aðeins 6 metrar.

Eylendið er sundurskorið af Héraðsvötnum, sem sumstaðar renna í nokkrum kvíslum eða breiðum farvegum og hafa í aldanna rás oft skipt um farveg, og Húseyjarkvísl, sem raunar heitir ýmum nöfnum þar sem hún rennur um Eylendið. Það skiptist því sundur í hólma, eyja og nes. Þarna eru víðáttumestu flæðilönd landsins. Þau voru áður víða nýtt sem engjar. Sumstaðar hefur landið verið þurrkað upp og breytt í tún en annars staðar er votlendið griðland fugla, einkum þó Austara-Eylendið, austan við Hegranes, og er það á náttúruminjaskrá. Þar er mikið og fjölbreytt fuglalíf, endur, grágæs, óðinshani, stelkur og jaðrakan, svo og sjaldgæfari tegundir, svo sem flórgoði.

Heimildir 
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
 
 

Skagafjarðarsýsla
Winnipegvatn

Winnipegvatn er stöðuvatn í Manitobafylki í Kanada. Vatnið er tólfta stærsta stöðuvatn heims, 24.514 ferkílómetrar að stærð, um 500 kílómetra langt og 100 kílómetra breitt þar sem það er breiðast. Við Winnipegvatn stendur Gimli, sem var höfuðstaður Nýja Íslands. 

Stöðuvötn í Kanada
Manitoba