alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Súla (fugl)

Súla (fræðiheiti: Morus bassanus og einnig Sula bassana) er sjófugl sem heldur sig úti á rúmsjó nema yfir varptímann í apríl og maí þegar hún sækir í klettaeyjar í Norður-Atlantshafinu til að verpa. Hún er stærsti sjófugl Evrópu með vænghaf milli 170 til 180 cm og fuglinn sjálfur um 90 til 100 cm langur. Fræðinafn sitt dregur hún af eyjunni Bass Rock við Firth of Forth í Skotlandi. 

Súlur eru einkvænisfuglar og trygglyndar við varpsetur. Súlur geta orðið nokkuð gamlar og eru taldar verpa 12 sinum að meðaltali. Parið heilsast með þanda vængi bringu við bringu og strjúka saman nefjum. Ungfuglar eru dökkbrúnir fyrsta árið en lýsast með ári hverju þar til þeir verða kynþroska við fimm ára aldur. 

Veiðiaðferð súlunar er kallað súlukast. Þær steypa sér hátt úr lofti, úr 10 til 40 metra hæð og lóðrétt niður ef að fiskurinn er djúpt í sjó. Loftsekkir framan á fuglinum verkar sem púðar og í kastinu mynda beinagrind og vöðvar spjótlaga líkamsform.

Um 2/3 hlutar heildarstofnsins halda til umhverfis Bretlandseyjar. Eitt stærsta súluvarp í heimi er á Bonaventure-eyju við Kanada en þar verpa um 60.000 pör, en stærstu vörp í Evrópu eru á eyjunum Bass Rock og St. Kilda báðar við Skotland. Eldey undan Reykjanesi er meðal stærri súluvarpa í heimi, en þar verpa um 14.000 - 18.000 pör árlega. Á Íslandi verpir súlan einungis á fáeinum stöðum, fyrir utan Eldey, í Súlnaskeri í Vestmanneyjum, á Langanesi, Melrakkasléttu og á eyjunni Skrúði í Fáskrúðsfirði. Talið er að heildarstofninn við Ísland sé milli 40.000 til 50.000 fuglar.

Lífseig mýta segir að varpið í Eldey sé það stærsta í heimi en það er ekki rétt. Við talningu í Kanada voru þar samtals 77700 pör árið 1999. Við Bretlandseyjar töldust samtals 230 þús. súlupör árið 2000 . Þar er stærsta súlubyggð í heimi, á St. Kilda, með 60428 pörum 1994-95 og áætluð vera 61340 árið 2000. Þar voru þegar orðin um 50 þús. varppör um 1960. Árið 2000 voru sex aðrar súlubyggðir á Bretlandseyjumn stærri en Eldey, Bass Rock við Edinborg (44110), Ailsa Craig við vesturströnd Skotlands (35825), Grassholm í Wales (30688), Little Skellig á Írlandi (28799) og Mermaness í Hjaltlandseyjum (16386). Það er því löngu liðin tíð að Eldey sé stærsta súlubyggð í heimi en þar eru vissulega flest súlupör verpandi hér við Ísland. 

Þann 20. janúar 2008 var leiðangur farinn til Eldeyjar en tilgangur ferðarinnar var að koma upp myndavélabúnaði á eyjunni sem sendir myndefni frá eyjunni allan sólarhringinn. Þar sést Súlubyggðin í Eldey mjög vel.

Árið 2017 var súluvarp í Eldey talið í fyrsta skipti með dróna og voru talin þar 14.982 setur.

Tilvísanir

Heimildir 
 Fuglar í náttúru Íslands, höfundur Guðmundur Páll Ólafsson, Mál og menning, 2006. ISBN 9979-3-2650-6
 Fæða súlu við Ísland

Tengill
 Súlan drottning Atlantshafsins (eldey.is)

Súluætt
Íslenskir fuglar
Súluætt

Súluætt (fræðiheiti: Sulidae) er ætt sjófugla af ættbálki pelíkanfugla sem stinga sér eftir æti.

Flokkun 
 Ætt: Súluætt (Sulidae)
 Ættkvísl: Morus
 Súla (Morus bassanus eða Sula bassanus)
 Höfðasúla (Morus capensis)
 Morus serrator
 Ættkvísl: Papasula
 Papasula abbotti eða Sula abbotti
 Ættkvísl: Sula
 Bláfætt súla (Sula nebouxii)
 Sula variegata
 Grímusúla (Sula dactylatra)
 Trjásúla (Sula sula)
 Brúnsúla (Sula leucogaster)
Heiltölutag

Heiltölutag (í forritunarmálum oft "int" í forritunarmálunum C og Java, "integer" í forritunarmálinu BASIC) er einföld gagnastærð sem ber ekki aukastafi. Hún er notuð til að geyma misstórar stærðir heiltalna. Hægt er að stilla heiltölurnar þannig að þær séu t.d. bara jákvæðar stærðir og taka þær þá helmingi meira af jákvæðum tölum en engar neikvæðar.

Heiltölur í Java (Integers)

Dæmi 
Hér er smá dæmi úr JAVA kóða
 public static void main(String[] args)
 {
        int i = 4; // integer gildi tekið frá og 4 sett í gildið
        int s = 5; // integer gildi tekið frá og 5 sett í gildið
        int t = i + s; //integer gildi tekið frá og i + s sett í gildið
        System.out.println(i + " + " + s + " = " + t); // mun prenta út : 4 + 5 = 9
 }

Heimildir 
 http://java.sun.com/docs/books/tutorial/java/nutsandbolts/datatypes.html
 http://en.wikipedia.org/wiki/Datatype#Machine_data_types

Gagnagerðir
Kennaraháskóli Íslands

Kennaraháskóli Íslands var háskóli fyrir kennaramenntun á Íslandi. Hann sameinaðist Háskóla Íslands 1. júlí 2008 og varð eitt fimm sviða þar, Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Kennaraháskólinn menntaði fyrst og fremst stéttir sem starfa við kennslu, umönnunarstörf og rannsóknir á sviði menntunar- og uppeldisfræða. Nemendur skólans voru um 2300 á B.A., B.Ed. og B.S. sviði en einnig var hægt að stunda við skólann diplómunám og framhaldsnám til M.A. og doktorsprófs. Kennaraháskólinn starfaði í 100 ár.

Fjarnám og upplýsingatækni 

Kennaraháskólinn lagði áherslu á fjarnám og nám sem notar ýmsa tæknimiðla. Rúmlega helmingur nemenda skólans stundaði fjarnám þegar skólinn var sameinaður HÍ árið 2008.

Saga 

Kennaraskóli Íslands var stofnaður með lögum árið 1907 en kennslan hófst haustið 1908 í nýreistu húsi að Laufásvegi 81. Það hús er kallað Gamli kennaraskólinn og er nú friðað. Kennaramenntun á Íslandi hófst í Flensborgarskóla í Hafnarfirði árið 1892, fyrst sem stutt námskeið og síðar sem viðbótarbekkur við gagnfræðaskóla. Kennaraskólinn var í fyrstu þriggja ára skóli en var lengdur í fjögur ár árið 1943. Við skólann var starfrækt æfingadeild fyrir æfingakennslu kennaranema. Frá árinu 1947 voru inntökuskilyrði í kennaranám landspróf og gagnfræðapróf en fram að þeim tíma var algengt að nemendur kæmu í skólann eftir eitt eða tvö ár í héraðsskóla, gagnfræðaskóla eða öðrum framhaldsskólum. Auk þess mátti ljúka kennaranámi á einu ári eftir stúdentspróf og var það gert í sérstakri stúdentsdeild. 

Eftir 1990 var aukin áhersla lögð á framhaldsnám og útskrifuðust fyrstu nemendurnir með M.Ed. gráðu árið 1996.

Nýjar námsbrautir bættust við þegar Kennaraháskólinn, Fósturskólinn, Íþróttakennaraskólinn og Þroskaþjálfaskólinn voru sameinaðir í ársbyrjun 1998. Árið 2008 sameinaðist Kennaraháskólinn Háskóla Íslands og fer kennaramenntun nú fram innan menntavísindasviðs HÍ.

Húsakynni 

Fyrsti áfangi nýbyggingar Kennaraháskólans við Stakkahlíð í Reykjavík var tekinn í notkun árið 1962. Húsnæðið hýsir nú menntavísindasvið Háskóla Íslands. Á lóð skólans var reistur barnaskóli sem tók við hlutverki æfingadeildarinnar. Hann hét upphaflega Æfinga- og tilraunaskóli Kennaraháskóla Íslands en heitir nú Háteigsskóli og er einn af grunnskólum Reykjavíkur án sérstakra tengsla við menntavísindasvið Háskóla Íslands. 

Nýbyggingin Hamar var reist á lóð skólans í Stakkahlíð og tekin í notkun árið 2002. Kennsla í list- og verkgreinum fer fram í Listgreinahúsi skólans í Skipholti 37. Skrifstofur margra kennara og stofnana innan skólans eru í Skipholti og Bolholti. Stefnt er að því að Menntavísindasvið flytji úr Stakkahlíð og verði staðsett á háskólasvæðinu vestur í bæ.

Tengt efni
 Kennaramenntun

Heimildir 

 Lög um sameiningu Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands
  Vefsetur Kennaraháskóla Íslands

Tenglar 
 Á þrjátíu ára starfsafmæli Kennaraskólans; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1939
 Magnús Helgason og Kennaraskóli Íslands; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1983

Tilvísanir 

Háskólar á Íslandi
Túlkur (tölvunarfræði)

Til að lesa greinina um túlk sem þýðir tungumál má skoða Túlkur (starf).

Túlkur er forrit sem keyrir önnur forrit. Þetta er andstæða þýðanda sem keyrir ekki forritið sem sett er inn, heldur þýðir það yfir á annað tungumál, sem er oftast keyrsluhæft vélamál og er vistað í skrá fyrir seinni tíma keyrslu sem sjálfstæð eining. Forrit sem skrifað er fyrir túlk þarf því alltaf á túlkinum að halda til að keyra, en forrit sem er þýtt er óháð þýðandanum. Það getur verið mögulegt að keyra sama forritskóðann hvort sem er með túlki eða með því að þýða það og keyra síðan vélarmálið.

Það tekur lengri tíma að keyra forrit með túlki en að keyra þýddan kóða, en það tekur minni tíma að túlka hann, en að þýða kóðann og síðan keyra hann. Túlkun er sérstaklega mikilvæg þegar verið er að gera frumgerðir, þar sem breyta-túlka-villuleita hringurinn er oft mun styttri heldur enn breyta-þýða-villuleita hringurinn er.

Túlkun kóða er hægari en keyrsla á þýddum kóða vegna þess að túlkurinn verður að brjóta niður og greina hvert skipun í forritinu í hvert skipti sem hann er keyrður og framkvæma umbeðnar aðgerðir á meðan þýddi kóðinn framkvæmir aðeins aðgerðirnar. Aðgangur að breytum er líka hægari í túlkun vegna að kortlagning á vísunum í geymsluúrræði eru gerðar aftur og aftur á keyrslutíma í stað þess að leyst sé úr því við þýðingu.

Heimildir 

Tölvur
Tölvunarfræði
Jarviseyja

Jarviseyja er óbyggð 4,5 km² stór eyja í Suður-Kyrrahafi um miðja vegu milli Hawaii og Cooks-eyja. Hún er yfirráðasvæði Bandaríkjanna. Engin vatnsból eru á eyjunni og engin höfn, en í Millersville eru leifar byggðar frá árunum 1935 til 1942. Þar er stundum höfð veðurstöð. Mjótt kóralrif er umhverfis eyjuna.

Eyjan sást fyrst þann 21. ágúst 1821 frá breska skipinu Eliza Francis sem var í eigu Edwards, Thomas og William Jarvis. Bandaríkin gerðu tilkall til eyjarinnar 1857 og innlimuðu hana formlega árið 1858, en yfirgáfu hana 1879 eftir að hafa numið þar mikið magn af gúanói. Bretland innlimaði eyjuna 1889 en nýtti hana ekki frekar. Bandaríkjamenn tóku eyjuna svo aftur yfir árið 1935.

Komur í eyjuna eru háðar sérstöku leyfi.

Hjálendur Bandaríkjanna
Kyrrahafseyjar
Rafgas

Rafgas eða plasmi er algengasti efnishamur alheims, sem samanstendur úr orkumiklum hlöðnum ögnum. Rafgas er almennt kallað „fjórði efnishamurinn“ ásamt hinum þremur, sem eru þéttefni, vökvi eða gas. Sólstjörnur eru að mestu úr rafgasi, en rafgas er sjaldséð á jörðu, a.m.k. í lengri tíma, því mjög sérstakar aðstæður þarf til að það myndist, en elding er dæmi um rafgas á jörðinni.

Eðlisfræði
Öreindafræði
V for Vendetta

Þessi grein fjallar um myndasögu. Til að sjá greinina um kvikmyndina má sjá V for Vendetta (kvikmynd).
V for Vendetta er myndasögu ritröð sem var skrifuð af Alan Moore frá 1982 til 1985 og teiknuð að mestu af David Lloyd. Sagan fjallar um dystópíu framtíð í Bretlandi þar sem dularfullur stjórnleysingi berandi Guy Fawkes-grímu vinnur að því að koma fasískri stjórn landsins frá og hefur mikil áhrif á fólkið sem hann kynnist. Sagan var kvikmynduð 2005 og bar sama heiti.

Tengt efni 
 Guy Fawkes-nótt

Breskar myndasögur
Vertigo myndasögur
Stjórnleysisstefna
Lúxemborgska

Lúxemborgska (lúxemborgska: Lëtzebuergesch, franska: Luxembourgeois, þýska: Luxemburgisch), er vesturgermanskt tungumál sem talað er í Stórhertogadæminu Lúxemborg. 

Málið varð opinbert í landinu árið 1984, auk frönsku og þýsku. Um 300.000 manns eiga lúxemborgsku að móðurmáli, en um 500.000 manns búa í Lúxemborg.

Tungumálið hefur verið í langan tíma talið hluti af þýsku, sem mállýska, en á 20. öld varð tungumálið sitt eigið og fjarlægt frá þýsku með að vera talið sem opinbert tungumál Lúxemborgar, en mállýskan tilheyrir Mósel-frankísku mállýskuhópnum og myndar þess vegna hluta af þýsku mállýskusamfellunni.

Vesturgermönsk tungumál
Lúxemborg
Flygill

Flygill er sú gerð píanóa, sem oftast er notuð á tónleikum, og er hönnuð þannig að rammi og strengir séu láréttir, fremur en lóðréttir eins og í stofupíanóum. Strengir flygla eru lengri en í öðrum píanóum og veldur þetta meiri tónstyrk, sem hentar vel fyrir stóra sali.

Vegna umfangs síns eru flyglar af fullri stærð ekki eins algengir í heimahúsum og hin uppréttu stofupíanó, en til eru styttri flyglar hannaðir með takmarkað pláss í huga.

Nokkrir af frægustu framleiðendum flygla eru Steinway & Sons, Bösendorfer, Yamaha og Kawaii.

Tengt efni
 Píanó

External links 
 History of the grand piano - Photoarchive
 Google Search: grand piano

Hljómborðshljóðfæri

en:Piano#Grand
es:Piano#Piano de cola
lt:Fortepijonas
ALMC

ALMC hf. (áður Straumur-Burðarás Fjárfestingabanki hf.) er íslenskt eignarhaldsfélag, sem varð upphaflega til við samruna fyrirtækjanna Burðaráss og Straums árið 2005. Straumur-Burðarás gerði neyðarsamninga í kjölfar Bankahrunsins árið 2008. Fyrirtækið breytti nafni sínu árið 2010 og varð þá eignaumsýslufélag gamla Straums-Burðaráss. Kröfuhafar gamla félagsins féllust á að gerast hluthafar í því nýja. Árið 2011 gerði sérstakur saksóknari húsleit í höfuðstöðvum ALMC í tengslum við rannsókn á Hrunmálum. Árið 2016 komst félagið í fréttir fyrir háa bónusa til þáverandi og fyrrverandi starfsfólks.

Saga 
Árið 1914 var Eimskipafélag Íslands stofnað. Félagið sá um skiparekstur milli Íslands og útlanda. Árið 1989 var Burðarás stofnað og sá um fjárfestingar Eimskipafélagsins í öðrum rekstri. Þremur árum síðar var Eimskipafélaginu skipt upp í þrjár sjálfstæðar einingar, eina til að sjá um fiskveiðimál, aðra til að sjá um flutninga, bæði á sjó og landi en sú þriðja átti að sjá um fjárfestingar. Þannig varð Burðarás að dótturfélagi Eimskipa. Árið 2002 eignaðist Landsbanki Íslands meirihluta í Eimskipum. Breytingar urðu þá á félaginu. Fyrst var útgerðin, sem bættist við Eimskipafélagið árið 1999 við yfirtöku á nokkrum sjávarútvegsfyrirtækjum, seld frá félaginu. Burðarás var síðan gert að móðurfélagi. Að lokum var skipareksturinn seldur frá Burðarási árið 2005.

Fjárfestingarfélagið Straumur var stofnað árið 2001 upp úr Hlutabréfasjóðnum og VÍB. Straumur keypti í framhaldi af því Brú fjárfestingar og fjárfestingabankann Framtak og fékk fjárfestingabankaleyfi árið 2004.

Í ágúst 2005 var ákveðið í framhaldi af stjórnarfundum Burðaráss, Straums, Eimskipafélags Íslands og Landsbanka Íslands að sameina Straum og Burðarás. Úr þessu varð stofnun Straums-Burðaráss í október 2005, stærsta fjárfestingarbanka á Íslandi.

Fjármálaeftirlitið beitti neyðarlögunum á Straum Burðarás þann 9.Mars 2009 til að bjarga tugmilljarða innistæðum sem Íbúðalánsjóður og lífeyrissjóðirnir áttu í bankanum og yfirtók rekstur hans, vegna þessa féllu hlutabréf í félaginu niður um 98,83% þann sama dag í Kauphöll Íslands. Félagið gekkst í kjölfarið undir nauðasamninga og var skipt árið 2010, þannig að nýtt félag, ALMC hf. í eigu kröfuhafa Straums-Burðaráss var stofnað utan um eignir og skuldir félagsins.

Tenglar 
 Björgólfur Thor fær enn hundruð milljóna fyrir að reka eignir Straums; grein af Eyjunni.is 14. október 2010  

Íslensk eignarhaldsfélög
Hellsing

Þetta er aðgreiningarsíða yfir hugtakið Hellsing, en orðið er komið úr eftirnafni Abrahams Van Helsings, persónu í bókinni Drakúla eftir Bram Stoker. Integra Hellsing, persóna úr Hellsing sögunum er eini núlifandi ættingi Abrahams van Helsings, en nafn hans hefur líklega tekið einhverjum breytingum á aldanna rás, með þeim orsökum að eitt 'l' hafi bætst við nafnið. Hellsing getur líka vísað til:

Manga
 Hellsing mangans- mangasería sem fjallar um Alucard, Seras Victoriu, Integru Hellsing og aðra meðlimi Reglu hinna konunglegu mótmælandatrúuðu riddara, Hellsings- er þau kljást við yfirnáttúrleg öfl, Vatíkanið og Millennium.
 Hellsing: Dögunarinnar- forsaga upprunalegu Hellsing sögunnar sem sem fjallar um Alucard og Walter í Varsjá, seinni heimsstyrjöldinni, gefin út af Young King OURs.

Anime
 Hellsing þáttanna- sem eru anime sjónvarpsþættir gerðir eftir Hellsing manganu.
 Hellsing OVAsins- sem er OVA sería- gerð eftir Hellsing manganu sem er trúari Hellsing manganu en upprunalegu anime þættirnir.

Annað
 Reglu hinna konunglegu mótmælandatrúuðu riddara, Hellsing, eða Royal Order of Protestant Knights- sem er regla undir Bresku krúnunni sem sér um yfirnáttúrleg málefni.
 Skáldssagnakends ættarnafns- sem hefur þróast úr ættarnafninu Helsing- en það var borið af Abrahami van Helsing og hefur erfst til Richards Hellsings, Arthurs Hellsing og Integru Hellsing í sögunni Hellsing.

Anime
Manga
Sjónvarp
Hellsing
Línueyjar

Línueyjar eru röð af baugeyjum í miðju Kyrrahafi, sunnan við Hawaii. Þær skiptast í Norður-Línueyjar norðan við miðbaug, og Suður-Línueyjar, sunnan við miðbaug. Flestar norðureyjarnar eru hluti af Kíribatí, þar á meðal Jólaeyja, Fanningeyja og Washingtoneyja, en óbyggðu eyjarnar Palmýraeyja og Kingmanrif eru undir yfirráðum Bandaríkjanna. Suðureyjarnar eru allar óbyggðar. Þær sem heyra undir Kíribatí eru Maldeneyja, Starbuckeyja, Flinteyja, Vostokeyja og Karólínueyja en Bandaríkjunum tilheyrir aðeins Jarviseyja.

Kyrrahafseyjar
Eyjaklasar
Skúfönd

Skúfönd (fræðiheiti: Aythya fuligula) er fremur lítil önd sem er algeng um alla Evrasíu og Norður-Ameríku. Skúfendur eru farfuglar að mestu. Þær verpa 7-12 eggjum yfirleitt í dreifðum byggðum innanum aðra fugla í mýrum og við gróin stöðuvötn. Þeir kafa allt að sex metra eftir æti, sem er skelfiskur, vatnaskordýr, litlir krabbar og jurtir.

Skúfendur gera sér hreiður í sefi eða kjarri þar sem það er vel falið. Varpið byrjar í júní og kollan liggur ein á eggjunum þar til þau klekjast út eftir um fjórar vikur.

Útlit 
Skúfendur eru fremur litlar endur með langan háls. Bæði kyn eru með fjaðraskúf á hausnum sem yfirleitt hangir niður eftir hnakkanum. Goggurinn er stuttur og breiður og blágrár á lit. Karlkyns skúfendur eru svartar með hvítan kvið og undir vængjunum. Kvenfuglar eru brúnleitir, en dekkri á haus , háls og bak. Þær eru líka hvítar undir vængjunum.

Augu ungfugla eru brún en heiðgul á fullorðnum fuglum.

Skúfendur eru 40-47 cm á lengd og vænghafið er 65-72 cm. Þær verða um 700 grömm að þyngd.

Á Íslandi 
Elstu heimildir um skúfönd á Íslandi eru frá lokum 19. aldar en hún er fremur algeng sjón, t.d. við Tjörnina í Reykjavík. Þær skúfendur sem sjást hér hafa komið frá Bretlandseyjum þar sem þær halda sig á veturna.

Veiðar á skúfönd eru leyfðar á Íslandi frá 1. september til 15. mars. Meðalveiði síðustu ár er rúmlega 200 fuglar á ári.

Tilvísanir 

Andaætt
Tungufljót (Árnessýslu)

Tungufljót er lindá í Biskupstungum sem kemur ofan af Haukadalsheiði. Tungufljót rennur í Hvítá fyrir neðan bæinn Bræðratungu. Verður hún til úr mörgum litlum lindám en seinnipart sumars getur hún verið jökullituð af vatni úr Sandvatni. 

Á ánni eru þrjár brýr, sú elsta rétt fyrir ofan fossinn Faxa en hin yngri mun ofar, eða við bæinn Brú. Yfir hana fer vegurinn milli Geysis og Gullfoss. Yngsta brúin var opnuð 1991 og er rétt ofan við Reykholt í landi Fells og Króks. Hún stytti vegalengdir úr Bræðratunguhverfi í næsta þéttbýliskjarna, Reykholt, um 17 kílómetra.

Ár á Íslandi
Bláskógabyggð
Árnessýsla
Tungufljót (Vestur-Skaftafellssýslu)

Tungufljót er á á Skaftártunguafrétti sem á upptök sín í Svartahnúksfjöllum. Gljúfur Tungufljóts er djúpt og þröngt og sorfið í móbergsklappir. Þegar neðar kemur sameinast áin Ásavatni í svokölluðu Flögulóni. Við bætist einnig Hólmsá svo verður til Kúðafljót. Tungufljót er talin ein besta sjóbirtings veiði á landsins

Heimildir 

Ár á Íslandi
Vestur-Skaftafellssýsla
Starkaðsver

Starkaðsver heita gróðurlendur á Gnúpverjaafrétti fyrir innan Skúmstungur og Innri-Skúmstungnaá. Í verinu miðju er steinn einn stór þar sem þjóðsögur segja að Bárðdælingur nokkur að nafninu Starkaður hafi orðið úti. Hafi hann ætlað að hitta unnustu sína í Gnúpverjahreppi. Nótt eina þennan vetur dreymdi stúlkuna draum þar sem maðurinn vitjaði hennar og fór með vísubrot.

Um Starkaðsver lá Sprengisandsleið hin forna.

Gnúpverjaafréttur
Stórkonugróf

Stórkonugróf (eða Tröllkonugróf) heitir gil austan við Búrfellsháls í Þjórsárdal. Við gilið fann Gísli Gestsson safnvörður leifar fornrar smiðju og rauðablásturs árið 1952. Þjóðsögur segja að í gilinu hafi búið tröllkona í fornöld.

Þjórsárdalur
Þórunnarkelda

Þórunnarkelda kallast laut ein fyrir innan Minna-Núp í Gnúpverjahreppi. Segir þjóðsaga frá vinnukonu nokkurri í Stöng sem dreymdi fyrir dauða sínum ef hún myndi ekki flýta sér fram í sveit. Morgunin eftir biður hún húsbónda sinn að lána sér hest, því hún þurfi nauðsynlega að komast af bæ. Hann lær henni hest, sem venjulega var dauðstyggur, svo enginn gat handsamað hann. En nú stóð hann grafkyrr og Þórunni gat þeyst fram í sveit. Þegar hún kemur fram undir Minna-Núp hnýtur hestur hennar í laut einni og verður henni litið tilbaka. Sér hún þá hver Þjórsárdalur stendur i ljósum logum. Líklega hefur hér verið um Heklugos að ræða.

Skeiða- og Gnúpverjahreppur
Erfðir (forritun)

Í hlutbundinni forritun eru erfðir notaðar til þess að láta nýskilgreinda klasa erfa eiginleika frá öðrum klösum sem hafa verið skilgreindir. Klasar sem erfa frá öðrum klösum eru kallaðir afleiddir klasar og taka yfir eða erfa eiginleika og hegðun annars klasa sem yfirleitt er kallaður grunnklasi. Erfðir eru notaðar í öllum helstu forritunarmálum samtímans, þær eru ómissandi hluti af hlutbundinni forritun. Þegar einn klasi erfir annan þá er hægt að nota allar skilgreindar aðferðir í arfleidda klasanum í notkun klasans.

Erfðir eru oft kallaðar alhæfing (e. generalization), því til verður samband á milli klasanna sem kallað er "is-a" á ensku. Sem dæmi, „epli“ og „appelsína“ eru hvort tveggja „ávöxtur“. Við segjum að ávöxtur sé almennara hugtak sem nær yfir epli, appelsínu o.s.frv. Þannig getum við sagt, úr því að „epli er ávöxtur“, að epli erfi alla eiginleika sem eru sameiginlegir öllum ávöxtum. Þannig er „ávöxtur“ einnig „matvæli“, og þannig má fara fram og til baka.

Dæmi um erfðir í Java kóða:

class Mammal extends Animal {
    Hair m_h;
    Breasts m_b;
  
    Mammal reproduce() {
        Mammal offspring;
    
        super.reproduce();
        if (is_female()) {
            offspring = super.give_birth();
            offspring.breastfeed(m_b);
        }
        care_for_young(offspring);
        return offspring;
    }
}

Fjölerfðir 
Sum forritunarmál, til dæmis Perl, styðja fjölerfðir. Þar er hægt að búa til klasa sem erfa eiginleika frá mörgum grunnklösum. Þannig gæti klasi sem kallaðist „hundur“ verið afleiddur frá klösunum „spendýr“ og frá „gæludýr“.

Hugbúnaðarfræði
Búrfjöll

Búrfjöll eru fjallgarður úr móbergi sem liggur norðaustur af Langjökli á milli Hundavatna og Seyðisárdranga í nokkurs konar framhaldi af Þjófadalafjöllum, en milli þeirra er Djöflasandur. Hæsti tindur Búrfjalla er 966 metrar yfir sjávarmáli.

Árið 1973 fórst í Búrfjöllum flugvélin Vor með öllum farþegum.

Fjöll á Íslandi
Hálendi Íslands
Fornafn

Fornöfn  eru fallorð sem bæta ekki við sig greini né stigbreytast og eru því auðgreinanleg frá nafnorðum og lýsingarorðum.

Fornöfn skiptast í:

 Persónufornöfn
 Eignarfornöfn
 Afturbeygt fornafn (orðið sig)
 Ábendingarfornöfn
 Spurnarfornöfn
 Tilvísunarfornöfn
 Óákveðin fornöfn

Fornöfn beygjast í kynjum, tölum og föllum. Þau standa í sama setningarhluta og nafnorð, ýmist með þeim (hliðstæð) eða ein (sérstæð).

Tengt efni 
 Fornöfn

Tilvísanir

Málfræði
Orðflokkar