alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Vestfjarðagöng

Göng undir Breiðadals- og Botnsheiði, Vestfjarðagöng, (vegir nr. 60 og 65) eru þríarma jarðgöng undir Botns- og Breiðadalsheiðar milli Skutulsfjarðar, Önundarfjarðar og Súgandafjarðar á Vestfjörðum. Göngin voru vígð 14. september 1996 og tengja saman byggð á Ísafirði, Suðureyri og Flateyri. Þau eru 9.120 m og eru lengstu jarðgöng á Íslandi en þó eru Héðinsfjarðargöng samanlagt lengri (7.100 + 3.900 m). Tungudalsleggur (sem liggur úr Skutulsfirði) er um 2.000 m langur með tveimur akgreinum, Breiðadalsleggur (sem liggur úr Önundarfirði) er um 4.000 m og Botnsdalsleggur (sem liggur frá Súgandafirði) er um 3.000 m. Þeir eru báðir með aðeins einni akrein og því þurfa bílar að mætast í sérstökum útskotum. 

Jarðgöngin voru mesta samgöngumannvirki Íslands þegar þau voru tekin í notkun. Þau leystu af hólmi fjallvegi sem voru jafnan lokaðir drjúgan hluta vetrar. Þannig rufu göngin einangrun þorpanna á norðanverðum Vestfjörðum.

Verktakar og framkvæmd 
Framkvæmdir við gangagerðinina fóru fram á árunum 1991–96. Aðalverktaki var Vesturís sf. sem var sameignarfyrirtæki Ístaks hf. í Reykjavík, Skanska AB í Svíþjóð, Selmer A/S í Noregi og E. Pihl & Sön A/S í Danmörku. Ístak hf. var í forsvari fyrirtækjanna. Póllinn hf. á Ísafirði var rafverktaki við ljósa- og dyrabúnað.

Göngin opnuð á framkvæmdatímanum 
Umferð var hleypt á göngin tímabundið veturinn 1995–96 þegar þau voru ófullgerð. Þá var sérstök jólaopnun milli Ísafjarðar og Súgandafjarðar í nokkra daga fyrir og um jólin 1994. Í kjölfar snjóflóðsins sem féll á Flateyri í október 1995 fór björgunarfólk frá Ísafirði í gegnum göngin yfir í Önundarfjörð.

Vatnsæð opnast 
Í júlí 1993 opnaðist mikil vatnsæð í Breiðadalslegg ganganna. Í fyrstu virtist vatnsmagnið vera um 2000 lítrar á sekúndu eða á við tífalda vatnsþörf byggðarinnar á Ísafirði. Nokkrar skemmdir urðu, meðal annars á tækjum en vatnsaginn hreif allt með sér þegar æðin opnaðist. Tafði þetta framkvæmdina eitthvað. Vatnið úr göngunum hefur síðan í júní 1995 verið nýtt af vatnsveitu Ísafjarðarbæjar. Vatnið þótti reglulega gott enda síað í gegnum berg langa leið. Afrennslisvatnið í göngunum hefur verið virkjað í Tungudalsvirkjun Orkubús Vestfjarða. Neysluvatn fyrir Ísafjörð og Hnífsdal kemur úr jarðgöngunum og er meðalnotkun um 150 lítrar á sekúndu. Afrennsli ganganna eftir vatnstöku vatnsveitu er á bilinu 500 til 700 lítrar á sekúndu.

Umferð um göngin 

Taflan sýnir meðaltalsumferð á sólarhring í hverjum legg fyrir sig. Sumarumferðin (SDU) á við mánuðina júní, júlí, ágúst og september en vetrarumferð við mánuðina janúar, febrúar, mars og desember.

Heimildir 
 

Íslensk jarðgöng
Vestfirðir
Breiðadalsheiði

Breiðadalsheiði er heiði milli Önundarfjarðar og Skutulsfjarðar. Yfir heiðina lá einn hæsti fjallvegur Íslands í 610 m hæð og var hann í notkun þangað til Vestfjarðagöngin voru opnuð. Breiðadalsheiði þótti alla tíð erfiður fjallvegur og snjóflóð voru tíð á heiðinni.

Tengill 
 Banaslys á Breiðadalsheiðinni 
 Þegar snjóaði svo um munaði (minningarbrot bílstjóra af Breiðadalsheiðinni)
Deila og drottna

Að deila og drottna (latína: divide et impera, „deildu og drottnaðu“) er stjórnunaraðferð og hernaðarlist sem byggir á því að sá sem henni beitir reynir að kljúfa andstæðinga sína í hópa og hindra það að hópar andstæðinga hans geti tengst saman og myndað eina heild. Hugtakið er upprunnið hjá forn Grikkjum sem Rómverjar gerðu siðar að hornsteini utanríkisstefnu sinnar.

Tengt efni 
 Fleygmál
 Hatursorðræða
 Merkimiðapólitík
 Persónuníð

Félagsfræði
Hernaðarlist
Rómaveldi
Stjórnmál
Marc Vann

Marc Vann  (fæddur 23. ágúst 1954) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Conrad Ecklie í CSI: Crime Scene Investigation.

Einkalíf 
Vann er fæddur og uppalinn í Norfolk í Virginíu í bandaríkjunum. Hafði hann lítinn áhuga á leiklist eða leikhúsi fyrr en hann kynntist listinni gegnum látbragðsleik.

Vann var framkvæmdastjóri fyrir hið þekkta Hubbard Street Dance Chicago í fimm ár.

Ferill 
Vann byrjaði ferill sinn í leikhúsum áður en hann fluttist til Los Angeles til að byrja feril sinn sem sjónvarpsleikari. Var hann mjög aktívur í svæðisleikhúsum í Chicago eins og: Wisdom Bridge Theatre og Center Theatre. 

Fyrsta hlutverk hans í sjónvarpi er í Early Edition frá 1996, sem Phil Pritchard. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í mörgum af vinsælustu sjónvarpsþáttum nútímans: JAG, The Shield, Angel, Criminal Minds, Grey's Anatomy og Lost. Hefur síðan 2000 verið reglulegur gestaleikari í CSI: Crime Scene Investigation sem Conrad Ecklie. Vann hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: Ghost World, Extreme Walking og I Now Pronounce You Chuck & Larry.

Kvikmyndir og sjónvarp

Leikhús 
Steppenwolf Theatre Company, Chicago
 1995: As I Lay Dying
 1996: The Cryptogram
 1996: The Libertine
 Hysteria sem Salvador Dalí

Victory Gardens Theatre, Chicago
 1995: With and Without
 Night and Day
 The Seagull
 Flyovers

Goodman Theatre, Chicago
 All the Rage
 Light Up the Sky
 The Notebooks of Leonardo DiVinci
 All´s Well That Ends Well
 Three Sisters
 Journey to the West
 Black Snow

Wisdom Bridge Theatre, Chicago
 The Great Gasby

Boulder´s Diner Theatre, Colorado
 West Side Story

Heimildir 
 
 
 http://www.filmreference.com/film/32/Marc-Vann.html Marc Vann á Filmreference.com

Tenglar 
 

Vann, Marc
Gunnar Ormslev - Alfreð Clausen (1953)

Gunnar Ormslev - Alfreð Clausen er 78 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1953. 
Á henni flytja Gunnar Ormslev og Alfreð Clausen með hljómsveit tvö lög. Upptaka: Radíó- & raftækjastofan. Hljómsveitina skipa: Björn R. Einarsson básúna, Gunnar Ormslev tenór sax, Ólafur Gaukur gítar, Jón Sigurðsson bassi, Magnús Pétursson píanó og G.R. Einarsson  trommur.

Lagalisti  
 Frá Varmalandi - Lag - texti: Sænsk þjóðvísa- Flytjandi Gunnar Ormslev
 Kveðjustund (Auf wiedersehen) - Lag - texti: Parton & Storch - Alfreð Clausen syngur .

Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur
Hljómplötur gefnar út árið 1953
Heimastjórnarlögin 1948

Heimastjórnarlögin 1948 er millilandasáttmáli sem var gefin út 31. mars 1948 á milli Færeyja og Danmerkur. 

Lögin tóku gildi 1. apríl 1948 eftir að Danmörk hafði verið hersetin af Þýskalandi og Færeyjar af Bretum. Lögin voru sett eftir þjóðaratkvæðigreiðslu um lögin sem leiddu af sér þingskosningar 8. nóvember 1946 og samningsumleitanir nýs þingsmeirihluta og dönsku stjórnarinnar.

Lögin segja til um hversu mikið löggjafarvald Danmörk hefur í Færeyjum. Með lögunum eru færeyjar sjálfstjórnarhérað í Danska konungsríkinu og heimastjórn færeyja hefur löggjafar- og stjórnunarvald. Færeyjingar kjósa þingmenn færeyska lögþingsins og tvo meðlimi í Þjóðþing Danmerkur.

Þjóðerni færeyinga er með lögunum tilgreint í nafnskírtenum og vegabréfum. Færeyingar hafa danskan ríkisborgararétt. Færeyski fáninn er viðurkenndur sem opinber fáni eyjanna og færeyska sem opinbert tungumál eyjanna.

Dómarar hæstaréttar eru skipaðir af tveimur fulltrúum ríkisins og tveimur fulltrúum færeyska lögþingsins.

Heimildir 
 
 Lov om færøernes hjemmestyre - Heimastjórnarlögin á dönsku

Færeysk stjórnmál 
Saga Færeyja 
1948
Þinganes

Þinganes (færeyska: Tinganes) er elsti hluti Þórshafnar í Færeyjum, lítið nes sem gengur út í víkina sem bærinn stendur við og skiptir henni í Eystaravág og Vestaravág. Þar var þing Færeyinga haldið frá fornu fari. Talið er líklegt að það sé eldra en Alþingi Íslendinga þótt engar heimildir séu til um stofnun þess.

Aðsetur þingsins er nú annars staðar í bænum en færeyska landsstjórnin hefur aðsetur í Skansapakkhúsinu, sem stendur fremst á nesinu. Aðalaðsetur dönsku einokunarverslunarinnar í Færeyjum var öldum saman á nesinu og mörg húsanna þar voru reist á hennar vegum á 16. og 17. öld.

Saga Færeyja
Þórshöfn (Færeyjum)
Klængshóll

Klængshóll er innsti bær í Skíðadal. Bærinn stendur austan Skíðadalsár og tilheyrir sveitarfélaginu Dalvíkurbyggð. Fyrr á öldum var bærinn oft nefndur Blængshóll. Klængshólsdalur/Holárdalur skerst inn á milli fjallanna sunnan Klængshóls. Eftir honum rennur Holá og í henni er Holárfoss skammt ofan ármótanna við Skíðadalsá. Ofan bæjarins rísa há fjöll. Þar er Kvarnárdalshnjúkur og innan við hann Dýjafjallshnjúkur (1445 m), hæsta fjall í fjallahring Svarfaðardals. Á Klængshóli er rekið ferðaþjónustufyrirtækið Bergmenn, sem sérhæfir sig í fjallaklifri, fjallaskíðamennsku og þyrluskíðamennsku. Einnig er þar boðið er upp á gönguferðir með leiðsögn í hrikalegu umhverfi Tröllaskagans jafnt að sumri og vetri og ýmis námskeið tengd náttúru og heilsu. Aðaleigandi fyrirtækisins er fjallaleiðsögumaðurinn Jökull Bergmann.

Anna Dóra Hermannsdóttir, jógakennari og leiðsögumaður og Örn Arngrímsson, höfuðbeina- og spjaldhryggjarþerapisti, eru einnig með starfsemi á Klængshóli.

Íslenskir bæir
Dalvíkurbyggð
Norðeyjar

Norðeyjar eru eyjarnar sex sem liggja nyrst og austast af Færeyjum. Þetta eru Fugloy, Svínoy, Viðoy, Borðoy, Kunoy og Kalsoy. Viðey, Borðoy og Kunoy er tengdar saman með vegfyllingum yfir mjó og grunn sund og síðan við syðri og vestari eyjar Færeyja með jarðgöngum. Til Fugloyar, Svínoyar og Kalsoyar verður einungis komist með báti eða þyrlu. Á flestum eyjanna eru há og brött fjöll og sjö af tíu hæstu tindum Færeyja er þar að finna. Undirlendi er víðast lítið. Flatarmál Norðeyja er 241 km² og íbúarnir eru tæplega 6.000.

Á Borðoy er Klakksvík, næststærsti bær Færeyja, og þar búa um 80% allra íbúa Norðeyja, en flestar aðrar byggðir eru litlar og sumar mjög fámennar. Íbúum hefur farið fækkandi á minni eyjunum og í afskekktari byggðum á síðustu árum. Íbúar Norðeyja tala mállýsku sem er svolítið frábrugðin máli annarra Færeyinga. Eyjarnar eru sérstök sýsla og voru sérstakt kjördæmi til 2008.

Eyjur í Færeyjum
Færeyjar
Lögþingsformaður

Lögþingsformaður stýrir fundum Lögþings Færeyja. Lögþingsformaður er kosinn af Lögþinginu.

Frá stofnun Lögþingsins á 9. eða 10. öld og þar til það var aflagt 1816 var lögsögumaður og síðar lögmaður í þeirri stöðu að stjórna fundum lögþingsins. Eftir að lögþingið var endurreist 1852 stýrði amtmaður fundum þingsins. Amtmaður var fulltrúi konungs. Þetta breyttist 1923 þegar Lögþingið fékk leyfi að kjósa sinn eigin formann. Lögþingsformaður og Landsstjórn Færeyja eru kosin á fjögurra ára fresti, strax eftir lögþingskosningar. 

Fyrsti lögþingsformaðurinn var Oliver Effersøe fyrir Sambandsflokkinn, kosinn 1924. Elsti kjörni lögþingsformaður var Jørgen Thomsen fyrir Jafnaðarflokkinn sem var 63 ára þegar hann var kjörinn 1990. Allir lögþingsformenn hafa verið fulltrúar einhvers af fjórum stærstu flokka færeyskra stjórnmála, Sambandsflokksins, Sjálfstjórnarflokksins, Jafnaðarflokksins eða Þjóðveldisflokksins.

Heimildir 

Færeysk stjórnmál
Jökulsstaðir

Jökulsstaðir í Vatnsdal, einnig þekkt sem Tunga eða Tunga hinn efri er fornt eyðibýli frá landnámsöld. Samkvæmt Vatnsdælasögu byggði Jökull Ingimundarson, sonur Ingimundar gamla þar bæ sinn.

Bærinn liggur upp á meltagli sunnan ofan við bæinn í Þórormstungu og eru þar fornar bæjartóftir. Þaðan er víðsýnt um allan Vatnsdal og út í Þing. Á Jökulsstöðum er að finna tóftaleifar og garðlög í kring sem verið hafa utan um tún á bænum Má ætla að bæjarhóllinn geymi menjar fornbýlis en ljóst er að byggingar frá síðari öldum hafa staðið á hólnum. Í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalín frá 1706 segir um Jökulsstaði að þar sé "fornt eyðiból [sem] hefur um langan aldur aldrei byggt verið. Þar er nú stundum stekkur, stundum fjárhús frá heimajörðinni".

Haustið 2004 fór fram minni háttar fornleifakönnun á staðnum þegar snið var tekið í gegnum túngarðinn. Var markmiðið að greina aldur hans út frá gjóskulögum. Virðist vera um tvö byggingarstig að ræða. Í torfi eldra lagsins var að finna hið svokallaða landnámslag frá 871 e.Kr. og er garðurinn því yngri en það. Í torfi yngra byggingarskeiðsins var gosaska úr Heklu frá 1104 e.Kr. og hefur garðurinn því verið gildaður upp eftir það gos. Enga gosösku var að finna ofan við garðinn. Minjarnar voru friðlýstar af þjóðminjaverði árið 1930. 

Söguskiltið er við veginn sem liggur inn í Kárdalstungu, innst í Vatnsdal. Stutt gönguleið er að rústunum sem eru upp á meltaglinu þar fyrir ofan.

Íslensk eyðibýli
Vatnsdalur
Miðflokkurinn (Færeyjar)

Um íslenska stjórnmálaflokkinn sem stofnaður var árið 2017, sjá Miðflokkinn (Ísland).

Miðflokkurinn (færeyska: Miðflokkurin) er færeyskur stjórnmálaflokkur, stofnaður þann 3. maí 1992. Flokkurinn er klofningsframboð úr Kristilega fólkaflokknum. Flokkurinn er miðjuflokkur og sjálfstjórnarflokkur með kristileg gildi. Árið 1994 fékk flokkurinn kjörinn einn mann inn á færeyska lögþingið, engann næsta kjörtímabil á eftir en hefur síðan átt þingmenn þar síðan. Mest hefur flokkurinn fengið þrjá þingmenn, í síðustu kosningum 2008.

Færeyskir stjórnmálaflokkar
Grettislaug

Grettislaug er heit laug rétt við sjóinn í landi Reykja á Reykjaströnd, kennd við Gretti Ásmundarson, en sagt er að hann hafi eftir Drangeyjarsund sitt „bakast þar lengi um nóttina, því honum var kalt orðið eftir sundið nokkuð svo“.

Allt fram á 20. öld voru laugarnar tvær, önnur hlaðin upp og notuð til þvotta og kallaðist Reykjalaug en hin lítill pollur sem nefndur var Grettislaug. Haustið 1934 gerði mikið óveður á Skagafirði og eyðilögðust laugarnar þá báðar í brimi, því sjávarkamburinn færðist ofar. Heita vatnið kom þá upp sjávarmegin við hann.

Árið 1992 var laugin svo endurgerð að undirlagi Jóns Eiríkssonar Drangeyjarjarls, bónda á Fagranesi, hlaðin upp og varnargarður gerður fyrir framan hana. Síðan hefur hún kallast Grettislaug. Laugin er um 4,5 s 3,75 m og um 80 cm djúp. Vatnið er um 42°C heitt.

Heimildir 
 Hjalti Pálsson (ritstj.): Byggðasaga Skagafjarðar I. bindi. Skefilsstaðahreppur - Skarðshreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 1999. ISBN 978-9979-861-18-8
 

Laugar á Íslandi
Reykjaströnd
Skagafjarðarsýsla
Staðarfjöll

Staðarfjöll er heiti á afréttarlandi í vestanverðum Skagafirði, milli Sæmundarhlíðar í austri og Laxárdalsfjalla í vestri. Meginhluti Staðarfjalla tilheyrði áður Reynistað og er svæðið kennt við hann og stundum kallað Reynistaðarfjöll. Það er nú hluti af Reynistaðarafrétt og er í eigu nokkurra hreppa í vestanverðum Skagafirði.

Vestast í Staðarfjöllum er Víðidalur, um 15 kílómtra langur og liggur að mestu frá norðri til suðurs. Norðaustur úr honum er Hryggjadalur og telst fremsti hluti hans til Staðarfjalla. Austan við Víðidal er Háheiði, mikið fjallaflæmi, um 10 km langt, og austan hennar eru minni dalir, Rangali og Miðdalur nyrst, svo Vatnadalur og Valbrandsdalur en syðst Þröngidalur. Þar austur af eru Sæmundarhlíðarfjöll og norður af þeim Staðaröxl, fjallið upp af Reynistað.

Í Víðidal virðist hafa verið töluverð byggð á miðöldum en hún er sögð hafa farið í eyði, annaðhvort í Svarta dauða 1402 eða plágunni síðari 1495-1496 og eftir það voru oftast aðeins einn eða tveir bæir byggðir þar. Hryggir á Staðarfjöllum, sem voru í Hryggjadal, fóru í eyði 1913, og Gvendarstaðir, ysti og lengst af eini bær í Víðidal, fór í eyði 1898.

Heimildir 
 Hjalti Pálsson (ritstj.): Byggðasaga Skagafjarðar II. bindi. Staðarhreppur - Seyluhreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2001. ISBN 978-9979-861-10-2

Afréttir
Íslenskar eyðibyggðir
Skagafjarðarsýsla
Víðidalur (Skagafirði)

Víðidalur á Staðarfjöllum er eyðidalur á sýslumörkum Skagafjarðarsýslu og Austur-Húnavatnssýslu og er hluti af Staðarfjöllum, afréttarlandi sem tilheyrði áður Reynistað að mestu. Dalurinn liggur sem næst frá norðri til suðurs og er rúmlega 15 km langur. Hann er að mestu leyti í 250-320 metra hæð yfir sjávarmáli, nokkuð breiður og dalbotninn sumstaðar vel gróinn. 

Á miðöldum virðist hafa verið nokkur byggð í Víðidal og á einum bænum, Helgastöðum, var kirkja eða að minnsta kosti bænhús. Engar skjalfestar heimildir eru þó til um þessa byggð fyrr en í bréfi frá Birni Jónssyni fræðimanni á Skarðsá frá miðri 17. öld og ekki er víst hvenær byggðin lagðist í eyði; ýmist er sagt að það hafi verið í Svarta dauða eða plágunni síðari.

Á síðari öldum var aðeins einn bær í byggð í Víðidal, Gvendarstaðir. Þeir voru nyrst í dalnum og fóru í eyði 1898. Af sumum hinna bæjanna sjást enn einhverjar rústir eða tún en þær eru sagðar hafa verið: Þverá, Svartagil, Rauðagil, Þúfnavellir, Helgastaðir, Hrafnagil og hugsanlega Atlastaðir.

Á Þúfnavöllum í Víðidal er nú skáli Ferðafélags Skagfirðinga.

Heimildir 
 Hjalti Pálsson (ritstj.): Byggðasaga Skagafjarðar II. bindi. Staðarhreppur - Seyluhreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2001. ISBN 978-9979-861-10-2

Íslenskar eyðibyggðir
Skagafjarðarsýsla
Amfetamín

Amfetamín er örvandi efni sem eykur athygli og einbeitingu, dregur úr svefnþörf, minnkar matarlyst ásamt því að veita vellíðan og vímu í stærri skömmtum en notaðir eru til lækninga. Amfetamín er notað sem lyf við athyglisbrest, drómasýki og offitu.

Amfetamín er einnig vinsælt fíkniefni og þekkt sem  „spítt“ eða „súlfi“ (með vísan í amfetamín-súlfat). Í slíkum tilfellum eru skammtarnir umtalsvert hærri en notaðir eru til lækninga. Amfetamín veldur þá vellíðan, eykur kynorku, heldur notandanum vakandi og eykur einbeitingu. Viðbrögð verða hraðari, tímaskyn breytist, viðkomandi hefur meira vöðvaþol- og styrk. Stærri skammtar af amfetamíni valda þó vöðvaniðurbroti, enn stærri skammtar valda geðrofi með ranghugmyndum og ofsóknaræði. Vellíðan sem fylgir mikilli notkun amfetamíns stuðlar m.a. að fíkniáhrifum efnisins. 

Efnafræðilega er bygging amfetamíns skyld efnunum MDMA (alsælu) og metamfetamíni, sem bæði eru notuð sem fíkniefni, og þunglyndislyfinu búprópíóni. Nafnið amfetamín er dregið af efnafræðilega heiti efnisins, alfa-metýlfenetýlamín. Amfetamín eykur styrk dópamíns og noradrenalíns á taugamótum taugafrumna heilans en flest lyf við athyglisbresti eiga það sammerkt.

Tilvitnanir 

Vímuefni
Lyf
Montreux

Montreux er þriðja stærsta borgin í kantónunni Vaud í Sviss. Hún er þekkt fyrir tónlistarviðburði og afar fagurt fjallaumhverfi.

Lega og lýsing 
Montreux liggur við austurenda Genfarvatns, austarlega í kantónunni. Næstu borgir eru Lausanne til vesturs (30 km), Bern til norðurs (80 km) og Sion til suðausturs (70 km). Um 75% íbúanna eru frönskumælandi.

Skjaldarmerki 
Skjaldarmerki Montreux er samsett úr bæjunum Châtelard og Les Planches. Kirkjan til hægri er aðalkirkjan í Montreux í dag.

Orðsifjar 
Heitið Montreux er dregið af orðinu monasterium, sem merkir klaustur.

Söguágrip 
 Á miðöldum tilheyrði borgarsvæðið klaustrinu Saint-Maurice í Valais, seinna biskupnum í Sion.
 1317 varð svæðið og byggðin eign Savoy.
 1536 hertók Bern allt svæðið.
 1803 var svæðið innlimað í nýstofnaðri kantónunni Vaud. Bæirnir voru þrír: Châtelard, Veytaux og Les Planches.
 Síðla á 19. öld urðu bæirnir þekktir ferðamannabæir. Þekktir þjóðhöfðingjar sóttu þá heim, sem og þekktir listamenn.
 1962 sameinuðust bæirnir Châtelard og Les Planches og fékk nýi bærinn heitið Montreux. Íbúar Veytaux kusu að sameinast ekki nýja bænum.
 Eftir heimstyrjöldina síðari varð Montreux þekktur sem hátíðar- og tónlistarbær.

Viðburðir 

 Montreux Jazz Festival er mikil tónlistarhátíð í borginni. Hún var fyrst haldin 1967 og tróðu margir frægir jazzarar upp, svo sem Ella Fitzgerald, Aretha Franklin, Count Basie og margir fleiri. Í gegnum árin hafa aðrar tónlistarstefnur, svo sem popp og rokk, haldið innreið sína í hátíðina. Þannig hafa tónlistarmenn og hljómsveitir á borð við Led Zeppelin, Frank Zappa, Simon & Garfunkel, Mike Oldfield, Carlos Santana, Leonard Cohen, Johnny Cash, Van Morrison, Deep Purple, Prince, Muse og margir fleiri leikið og sungið á hátíðinni. Fyrsta hátíðin stóð í þrjá daga. Á síðustu árum hefur hún hins vegar lengst og stendur að jafnaði yfir í rúmar tvær vikur.
 Tónlist. Í Montreux er hljóðver og hafa ýmsar hljómsveitir tekið upp albúm þar. Þar má nefna hljómsveitina Queen, sem um árabil dvaldi í Montreux. Á gönguleiðinni við vatnsbakka Genfarvatns er stytta söngvarans Freddie Mercury en hann dvaldi lengi í Montreux. Minnisvarðinn var reistur eftir andlát hans 1991. Á tónleikum með Frank Zappa árið 1971 í spilavítinu í Montreux gerðist það að kveiknaði í húsinu og brann það niður. Viðstaddir tónleikana var hljómsveitin Deep Purple og sömdu þeir í kjölfarið lagið fræga Smoke on the Water, til minningar um brunann.
 Rose d'Or er heiti á sjónvarpshátíð sem stofnuð var í Montreux 1961. Hér er um sjónvarpsefni að ræða, en eftir sýningar á útvöldu efni eru verðlaunin Gullna rósin veit fyrir besta sjónvarpsefnið. Verðlaunahafar eru oft frá öðrum löndum og meðal verðlaunahafa má nefna Barbra Streisand and other Musical Instruments, The Muppet-Show, The Benny Hill Show, Spitting Image, Mr. Bean, Monty Python og marga fleiri. Hátíðin hefur verið haldin árlega í Montreux frá 1961 til 2004, er hún var flutt til Luzern.

Vinabæir 
Montreux viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:

Gallerí

Heimildir 
 

Borgir í Sviss
Engifer

Engifer er jarðstöngull jurtarinnar Zingiber officinale sem er notaður sem krydd, til lækninga og sem sælgæti. Engiferjurtin er fjölær og vex villt í Suðaustur-Asíu og er ræktuð á hitabeltissvæðum eins og Jamaíku. Blómin eru fölgræn til fjólublá. Jurtin er meðal annars notuð til að bæta meltingu.

Heimild 
 Engifer (lyfja.is)

Engifersætt
Lækningajurtir
Kelsos

Kelsos (Gríska: Κέλσος) var forngrískur heimspekingur á 2. öld og andstæðingur kristnidómsins. Rit hans Orð sannleikans (Λόγος Ἀληθής) er elsta allsherjar árás á hina kristnu trú en kaflar úr því eru varðveittir í riti Origenesar Gegn Kelsosi. Sjálfur var Kelsos fylgjandi hefðbundinni grískri heiðni.

Kelsos sagði að Jesús hefði verið frá þorpi gyðinga á heilaga landinu, móðir Jesú hafi verið fátæk gyðingastelpa og eiginmaður þessarar stelpu, hefði verið smiður sem hefði rekið hana á brott fyrir framhjáhald við rómverskan hermann sem hét Panthera. Hún hafi eignast lausaleikskrógan Jesú í Egyptalandi, þar hafi hann alist upp og lært ýmiss konar kukl og töfrabrögð og þegar hann sneri aftur hafi hann útnefnt sjálfan sig sem guð.

Tilvísanir 

Forngrískir heimspekingar
Platonistar
Kynþáttur

Kynþáttur er hugtak sem notað er í víðtæku og margbreytilegu samhengi. Hugtakinu er ætlað að lýsa mismunandi erfðafræðilegum þáttum mannhópa sem hafa einangrast við ákveðin svæði í þróunarsögunni. Notkun hugtaksins er umdeild, að stórum hluta vegna félagsfræðilegs og stjórnmálalegs ágreinings um hver skilgreining á kynþáttum skuli vera, einnig hvort hægt sé að skipta mannkyninu niður í ólíka kynþætti yfirhöfuð. Enn fremur byggir kynþáttahyggja á hugtakinu kynþáttur og getur gert umræðu um kynþætti viðkvæma.

Kynþáttur

be-x-old:Раса
et:Rassid
en:Race (classification of humans)
fa:نژاد
ru:Расовые классификации
zh:种族