alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sahrawi-lýðveldið

Sahrawi-lýðveldið (arabíska: ‎الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية al-Jumhūrīyah al-'Arabīyah aṣ-Ṣaḥrāwīyah ad-Dīmuqrāṭīyah; spænska: República Árabe Saharaui Democrática) er land sem nýtur viðurkenningar víða um heim og gerir tilkall til Vestur-Sahara, en ræður í reynd aðeins yfir um fimmtungi landsins austast. Marokkó hefur lagt undir sig meirihluta svæðisins frá 1979. Frá 1884 til 1975 var landið spænska nýlendan Spænska Sahara. Sahrawi-lýðveldið er annað tveggja Afríkulanda þar sem spænska er töluð að ráði. Hitt er Miðbaugs-Gínea.

Sjálfstæðishreyfingin Polisario lýsti yfir stofnun sjálfstæðs lýðveldis í Bir Lehlou 27. febrúar 1976. Samtökin ráða nú yfir um 20-25% þess landsvæðis sem þau gera tilkall til. Þau kalla landið sem þau stjórna „frelsuðu landsvæðin“ eða „Frísvæðið“. Marokkó kallar landið í Vestur-Sahara sem það ræður yfir „Suðurhéruðin“. Polisario lítur svo á að þau héruð séu hernumin. Yfirlýst höfuðborg Sahrawi-lýðveldisins er fyrrum höfuðborg nýlendunnar, El Aaiún en tímabundin höfuðborg var flutt frá Bir Lehlou til Tifariti árið 2008. Raunverulegt stjórnarsetur Sahrawi-lýðveldisins er í flóttamannabúðum við Tindouf í Alsír. 

Sahrawi-lýðveldið á formlegum samskiptum við um 30 ríki og er fullgildur meðlimur Afríkusambandsins.

Heiti
Orðið Sahrawi kemur úr arabísku Ṣaḥrāwī صحراوي og merkir „eyðimerkurbúi“. Ṣaḥrāwī صحراوي er aftur dregið af arabíska orðinu Ṣaḥrā' (صحراء) sem þýðir „eyðimörk“.

Saga
Staða Vestur-Sahara var umdeild löngu áður en Spánverjar drógu sig þaðan. Marokkó og Máritanía gerðu bæði tilkall til svæðisins, auk þess sem sjálfstæðishreyfingin Polisario barðist fyrir sjálfstæði þess. Í kjölfar Grænu göngunnar í Marokkó 4. nóvember 1975 gerðu Spánn, Marokkó og Máritanía Madrídarsáttmálann, þar sem Spánverjar hugðust hverfa alveg frá landinu og því yrði síðan skipt milli Marokkó og Máritaníu. Sex dögum síðar lést einræðisherra Spánar, Francisco Franco, og samningurinn var aldrei lögfestur á Spáni. Marokkó og Máritanía innlimuðu engu að síður landsvæðið. Í febrúar 1976 tilkynnti spænska stjórnin Sameinuðu þjóðunum að Spánn hefði dregið sig að fullu frá Vestur-Sahara. Hvorki Marokkó né Máritanía nuðu alþjóðlegs stuðnings í því að leggja svæðið undir sig og Polisario hóf vopnaða baráttu gegn þeim. Sameinuðu þjóðirnar líta svo á að Polisario sé lögmæt stjórn landsvæðisins í umboði íbúa þess.

Daginn eftir yfirlýsingu Spánar hjá Sameinuðu þjóðunum lýsti Polisario yfir stofnun sjálfstæðs lýðveldis. Yfirlýsingin kom frá útlagastjórn í Bir Lehlou þar sem Marokkó hafði tekið við stjórnartaumunum í gömlu höfuðborginni, El-Aaiún, frá Spánverjum. Máritanía dró sig út úr átökum í Vestur-Sahara og viðurkenndi stjórn Polisario árið 1979. Árið 1991 sömdu Marokkó og Polisario um vopnahlé gegn því að haldin yrði þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíð Vestur-Sahara. Sú þjóðaratkvæðagreiðsla hefur enn ekki farið fram vegna deilna um það hverjir megi kjósa. Polisario hélt yfirráðum yfir Bir Lehlou þar til árið 2008 að tímabundna höfuðborgin var flutt til Tifariti. Dagleg stjórn lýðveldisins fer fram í flóttamannabúðum Sahrawa í Tindouf-héraði í Alsír.

Tilvísanir

Lönd í Afríku
Óviðurkennd ríki
Karl-Heinz Körbel

Karl-Heinz "Charly" Körbel (fæddur 1. desember 1954 í Dossenheim) er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður sem lék allan sinn feril sem varnarmaður fyrir  Eintracht Frankfurt. Hann er núna einn af stjórnendum ungmenna akademíu Eintracht Frankfurt.

Titlar

Frankfurt 
 Þýska bikarkeppnin: 1973–74, 1974–75, 1980–81, 1987–88
 Evrópukeppni félagsliða : 
 Evrópukeppni bikarhafa: 1979–80

Heimild
https://web.archive.org/web/20050406234936/http://web.telia.com/~u31626597/spelare/korbel.html

Þýskir knattspyrnumenn
Jamie Carragher

James Lee Duncan Carragher (fæddur 28. janúar árið 1978) er fyrrum enskur knattspyrnumaður. „Carra eins og hann er kallaður var áður varnarmaður hjá  Liverpool en eftir tímabilið 12/13 valdi hann að leggja skóna á hilluna. Hann spilaði með Englandi og þreytti frumraun sína gegn Hollandi í ágúst árið 2001.

Þrátt fyrir að Carra hafi alist upp sem  Everton stuðningsmaður, þá fékk leikstíll hans á vellinum sem og eðli hans og atvinnumennska og dugnaður, aðdáendur Liverpool til að elska hann sem einn af bestu leikmönnum Liverpool allra tíma. Stuðningsmenn Liverpool syngja reglulega „We All Dream Of A Team Of Carraghers við lag Bítlanna „Yellow Submarine á heimavelli og útileikjum.

Titlar

Liverpool 
 Enski bikarinn: 2000–01, 2005–06
 Evrópukeppni félagsliða : 2000–01
 Evrópukeppni bikarhafa: 2001, 2005
 Meistaradeild Evrópu: 2004–05
 Enski deildabikarinn: 2000–01, 2002–03, 2011–12
 Samfélagsskjöldurinn: 2001, 2006

Heimildir
https://jamiecarragher23.com/
https://uk.sports.yahoo.com/football/jamie-carragher.html
https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-466902/McClaren-act-Carragher-threat.html

Enskir knattspyrnumenn
Giorgos Karagounis

Georgios "Giorgos" Karagounis (Gríska: Γιώργος Καραγκούνης), (fæddur 6. mars árið 1977) er grískur fyrrverandi knattspyrumaður, hann spilaði fyrir nokkur félög og Gríska landsliðið. Seinast spilaði hann fyrir enska félagið Fulham og var fyrirliði gríska landsliðsins á HM 2014 þar sem Grikkir náðu í 8. liða úrslit.

Karagounis lék sinn fyrsta leik fyrir Grikkland árið 1999, og er annar tveggja leikmanna, sem hefur leikið flesta leiki fyrir sitt land í öllum heiminum. Hann hefur spilað 139 A-landsleiki fyrir Grikkland og skorað 10 mörk. Hann skoraði sitt fyrsta landsliðsmark á EM 2004, þar sem Grikkir báru óvænt sigur úr bítum í fyrsta sinn.
Hann lék til ársins 2003 með Panathinaikos, 2003-05 spilaði hann með Inter Milan, 2005-07 með Benfica, 2007-12 aftur með Panathinaikos og 2012 til 14 með Fulham .

Heimildir 

Grískir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1977
Urumqi

Urumqi borg (eða Urumchi) (kínverska: 乌鲁木齐; rómönskun: Wūlǔmùqí; úígúrska ئۈرۈمچى) (stundum stytt sem „Wushi“ kínverska: 乌市; ; rómönskun: Wūshì), er höfuðborg sjálfstjórnarhéraðsins Xinjiang í norðvesturhluta  Alþýðulýðveldisins Kína. Hún er staðsett í 1.000 metra hæð yfir sjávarmáli í norðanverðum miðhluta Xinjiang héraðs, í frjóu belti gróðurvinjar meðfram norðurhlíð  Tianshan-fjalla á báðum bökkum Urumqi fljóts. Borgin svæðismiðstöð fyrir lesta-, vega- og flugsamgöngur. Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Urumqi um 5,3 milljónir manna.

Urumqi var mikilvægur áningarstaður við Silkveginn á tíma Tangveldisins (618-907) í Kína og þróaði orðspor sitt sem leiðandi menningar- og verslunarmiðstöð Tjingveldisins á 19. öld. Nafnið Urumqi er dregið úr á mongólsku og þýðir „fallega engi“.

Urumqi þróast hratt síðan á tíunda áratug síðustu aldar og þjónar nú sem svæðisbundin miðstöð samgangna, menningar, stjórnmála og viðskipta í Xinjiang héraði. Um alþjóðaflugvöll borgarinnar fóru 23 milljónir farþega árið 2018. 

Urumqi er næststærsta borgin í norðvesturhluta Kína, sem og sú stærsta í Mið-Asíu miðað við íbúafjölda. Menningarlega er borgin talin úígúrsk borg. Borgarbúar eru þó langflestir Han-kínverjar (75 prósent árið 2010), en Úígúrar (um 12 prósent) og kasakstanar (um 2 prósent) eru langflestir múslimar. Úígúrska þjóðin talar tungu af tyrkneskum stofni, sem er alls óskyld kínversku.

Lýðfræði 
Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Urumqi 3.750.000 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 4.054.369.

Tenglar 

 Kínversk vefsíða borgarstjórnar Urumqi . Inniheldur ýmsar upplýsingar um t.d. fréttir, skipulag.
 Ensk vefsíða Encyclopaedia Britannica um Urumqi borg.

Heimildir

Tilvísanir 

borgir í Kína
Urumqi Diwopu alþjóðaflugvöllurinn

Alþjóðaflugvöllur Urumqi Diwopu (IATA: URC, ICAO: ZWWW) (kínverska: 乌鲁木齐地窝堡国际机场; rómönskun: Wūlǔmùqí Dìwōpù Guójì Jīchǎng; úígúrska: ئۈرۈمچى دىۋوپۇ خەلقئارا ئايروپورتى) er meginflughöfn Urumqi borgar í sjálfstjórnarhéraðinu Xinjiang í norðvesturhluta  Alþýðulýðveldisins Kína.

Alþjóðaflugvöllurinn er staðsettur í Xinshi hverfi Diwopu borgar, um 16 kílómetrum norðvestur af miðborg Urumqi. Hann er safnvöllur China Southern Airlines og mikilvæg fyrir Hainan Airlines. Á honum eru höfuðstöðvar fyrir heimaflugfélagið og lággjaldafélagið Urumqi Air. Önnur flugfélög eru meðal annarra: 9 Air, Beijing Capital Airlines, China Eastern Airlines, Juneyao Airlines, Loong Air, Lucky Air, Shandong Airlines, Sichuan Airlines og XiamenAir.

Árið 2018 var flugvöllurinn með um 23 milljónir farþega og var hann 19. fjölmennasti flugvöllurinn í Kína.
 

Urumqi Diwopu alþjóðaflugvöllur er stærsti flugvöllurinn í Xinjiang héraði og eini flugvöllurinn í Kína sem þjónar flugi frá Afganistan, Kirgistan og Tadsíkistan. Hann var fyrst opnaður erlendum farþegum árið 1973. Flugvöllurinn hefur verið notaður til neyðarlendinga fyrir alþjóðlegt flug milli Evrópu og Vestur-Asíu.

Tölfræði

Tenglar 

 Vefsíða alþjóðaflugvallarins Urumqi Diwopu .

Heimildir 

 

Flugvellir í Kína
Ancona

Ancona er borg á mið-Ítalíu, í héraðinu Marche með um 102.000 íbúa (2015). Hún ein helsta hafnarborgin við Adríahaf og er um 280 kílómetra norðaustur af Róm. Ancona kemur af gríska orðinu Ἀγκών (Ankṓn) en borgin á grískar rætur frá 4. öld fyrir Krist.

Borgir á Ítalíu
Marke
Mads Mikkelsen

Mads Mikkelsen (f. 22. nóvember 1965) er danskur leikari. Hann er einna þekktastur fyrir hlutverk sitt í James Bond: Casino Royale (2006).

Mikkelsen var dansari og fimleikamaður áður en hann hóf feril í kvikmyndum. Í Danmörku varð hann fyrst frægur fyrir hlutverk í glæpamyndum og þáttum: Pusher-myndunum (1996, 2004) og Rejseholdet-þáttunum (2000–2004). 

Mikkelsen lék aðalhlutverk í myndinni Arctic (2018) sem tekin var upp á Íslandi. Hann lék í myndbandi við Djákninn (2011) fyrir íslensku hljómsveitina Sólstafi.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum 
1996	Blomsterfangen	
1996	Pusher	
1996	Café Hector
1998	Vildspor	
1998	Nattens engel		
1999	Tom Merritt	
1999	Bleeder	Lenny	
2000	Blinkende lykter	
2001	Monas verden
2001	Shake It All About	
2002	I Am Dina	
2002	Open Hearts	
2002	Wilbur Wants to Kill Himself	
2003	Nu
2003	The Boy Below
2003	The Green Butchers	
2003	Torremolinos 73		
2004	King Arthur
2004	Pusher II	
2005	Adam's Apples	
2006	After the Wedding	
2006	Cars
2006	Prague	
2006	Exit	
2006	Casino Royale
2008	Flame & Citron	
2009	Coco Chanel & Igor Stravinsky	
2009	Valhalla Rising	
2009	The Door
2010	Clash of the Titans
2010	Moomins and the Comet
2011	The Three Musketeers
2012	A Royal Affair	
2012	The Hunt	
2012	Move On	Mark
2013	Charlie Countryman	
2013	Michael Kohlhaas	
2014	The Salvation	
2015	Men & Chicken	
2016	Doctor Strange	
2016	Le Fantôme
2016	Rogue One: A Star Wars Story
2018	Arctic	
2018	At Eternity's Gate
2019	Polar	
2020	Another Round
2020	Riders of Justice	
2021	Chaos Walking
2022	Fantastic Beasts 3

Sjónvarp
2000–2004	Rejseholdet
2005	Julie
2005	Klovn
2013–2015	Hannibal

Tölvuleikir
2008	007: Quantum of Solace
2019	Death Stranding	Clifford Unger

Tónlistarmyndbönd
2009	Jokeren	"Sig Ja"
2011	Sólstafir	"Djákninn"	
2015	Rihanna	"Bitch Better Have My Money"

Tengill 
 

Danskir leikarar
Kunming Changshui alþjóðaflugvöllurinn

Kunming Changshui alþjóðaflugvöllurinn (IATA: KMG, ICAO: ZPPP) (kínverska: 昆明长水国际机场; rómönskun: Kūnmíng cháng shuǐ guójì jīchǎng) er meginflughöfn Yunnan héraðs í suðvesturhluta  Alþýðulýðveldisins Kína. Hann er einn fjölfarnasti flugvöllur Kína.

Flugvöllurinn er staðsettur 24,5 km norðaustur af miðbænum á við fjallasvæði um 2.100 metra yfir sjávarmáli. Hann var vígður árið 2012 í stað gamla Kunming Wujiaba alþjóðaflugvallarins sem var rifinn.

Kunming Changshui völlurinn þjónar sem hlið að Suðaustur- og Suður-Asíu og er (ásamt Urumqi Diwopu flugvellinum) annar af tveimur innlendum safnflugvöllum Kína.

Hann er safnvöllur China Eastern Airlines, Kunming Airlines (heimafélagið í Yunnan), Lucky Air, Sichuan Airlines og Ruili Airlines. Alls eru 46 farþegaflugfélög starfandi á flugvellinum. Að auki eru farmflugfélög starfandi á vellinum (cargo). 

Flugvöllurinn hefur tvær flugbrautir og um hann fóru 48 milljónir flugfarþega árið 2019. Það gerir hann að einum fjölfarnasta flugvelli heims.

Tölfræði

Tenglar 

 Vefsíða alþjóðaflugvallarins Kunming Changshui .
 Vefsíða um Kunming Changshui alþjóðaflugvöllinn]. Almennar upplýsingar, um flugvöllinn, flugfélög, komur og brottfarir, samgöngur frá flugvellinum og fleira.

Heimildir 

 

Flugvellir í Kína
Svamphönd

Ekki rugla saman við kóraltegundina náhönd.

Svamphönd eða Njarðarvöttur (fræðiheiti: Isodictya palmata) er tegund svampdýra af flokki hornsvampa.

Nafngift
Nafnið svamphönd vísar til útlits svampsins, en hann getur vaxið í lagi sem minnir á mannshönd. Á ensku nefnist tegundin mermaid's glove (ísl. hafmeyjarhanski) og á færeysku ber hann nafnið njarðarvøttur.

Orðið njarðarvöttur'' hefur einnig verið notað í íslensku. Orðið kemur fyrir í þýðingu Odds Gottskálkssonar á Nýja testamentinu sem prentuð var árið 1540. Síðar hefur orðið verið notað í öllum íslenskum biblíuþýðingum frá 1584 til 1981. Orðið birtist einnig í biblíuþýðingunni frá 2007. Í biblíuþýðingunum hefur orðið þó aðeins verið notað almennt yfir svamp en ekki sem sértækt heiti fyrir tegundina svamphönd.

Útlit og einkenni
Svamphönd er skærappelsínugul á meðan hún er á lífi en litur hennar dofnar fljótt og hún er yfirleitt orðin gul þegar hana rekur að landi. Svampurinn hefur op (osculum), með upphleyptum börmum, í röðum eftir yfirborðinu.

Svamphönd er mjög svipuð sumum öðrum Isodictya-tegundum og ekki ríkir einhugur meðal fræðimanna um flokkun þeirra.

Útbreiðsla og búsvæði
Svamphönd hefur fundist við strendur Íslands, Bretlands, Orkneyja, Hjaltlandseyja, Færeyja, Vestur- og Norður-Noreg, í Skagerak, Hvítahafi og Karahafi.

Nytjar
Frá Íslandi eru heimildir fyrir því að svamphendur hafi verið notaðar til að þvo ungabörnum, fægja málm og sem túttur á drykkjarflöskur barna.

Heimildir eru einnig frá ýmsum nytjum svamphandar í Færeyjum. Svamphönd var þar notuð áður fyrr til að skrúbba óhreinindi og í stað hálms til að kveikja upp eld. Hún var enn notuð til heimilisþrifa á Austurey í Færeyjum fyrir miðja 20. öld þar sem börn söfnuðu svamphöndum sem höfðu krækst í þorskalínur sjómanna.

Í læknavísindum
Svamphönd hefur verið rannsökuð með tilliti til lífvirkra efna sem tegundin kynni að framleiða. Svo virðist sem efni úr svamphönd geti haft áhrif á boðefni frumna ónæmiskerfisins en niðurstöður þess efnis eru þó óljósar.

Tilvísanir

svampdýr
Beykiætt

Beykiætt (fræðiheiti: Fagaceae) er ætt blómplantna sem meðal annars inniheldur beyki og eikur. Ættin inniheldur um 927 tegundir í 8 ættkvíslum. Beykiætt er meðal vistfræðilega mikilvægustu ætta á Norðurhveli því eikur eru lykiltegundir í skógum tempraða beltisins í Norður-Ameríku, Evrópu og Asíu.

Útlit og einkenni
Flestar tegundir af beykiætt eru sumargræn tré eða runnar. Laufin eru stakstæð og fjaðurstrengjótt. Einkynja blóm vaxa á reklum og aldinið er yfirleitt hneta. Laufin eru oft sepótt og yfirleitt hafa þau bæði blaðstilk og axlablöð. Lauf plantna af beykiætt geta líkst laufum tegunda af rósaætt og skyldum ættum. Aldinin hafa ekki fræhvítu og hver hneta inniheldur eitt til sjö fræ.

Nytjar
Margar tegundir af beykiætt eru efnahagslega mikilvægar. Eikartegundir (Quercus), kastaníur (Castanea) og beykitegundir (Fagus) eru notaðar sem timbur í gólf, húsgögn, skápa og tunnur. Korkur er unninn úr berki korkeikarinnar (Quercus suber). Kastaníuhnetur koma af trjám af ættkvíslinni Castanea. Tegundir úr nokkrum ættkvíslum eru ræktaðar til skrauts og yndisauka. Trjáskífur úr beyki er einnig stundum notað til að bragðbæta bjór.

Beykibálkur
Fræhvíta

Fræhvíta (enska: endosperm) er vefur sem myndast innan í fræi blómplantna eftir frjóvgun. Fræhvítan umlykur kímið (plöntufóstrið) og sér því fyrir næringu á formi sterkju, en getur einnig innihaldið fitu eða prótein. Fræhvíta er mikilvæg fæða fyrir sum dýr. Menn nota fræhvítu í mat, til dæmis er malað hveiti gert úr fræhvítu hveitiplöntunnar, hvít hrísgrjón eru fræhvíta hrísgrjónagrassins, kókoshneta inniheldur bæði fljótandi fræhvítu (kókosmjólk) og fasta fræhvítu (aldinkjöt) og fræhvíta byggs er aðalinnihaldsefnið í bjór.

Fræhvíta er þrílitna, ólíkt flestum öðrum vefjum blómplantna, sem eru tvílitna. 

Blómplöntur
Bláglytta

Bláhvelja (fræðiheiti: Aurelia aurita) er tegund marglytta sem finnst meðal annars við Ísland. Bláhvelja er nánast glær og þekkist á fjórum skeifulaga kynkirtlum sem sjást þegar horft er ofan á hveljuna. Þó er erfitt að greina bláhvelju frá skyldum tegundum af Aurelia-ættkvíslinni og til þess þarf yfirleitt að gera DNA-próf.

Útbreiðsla og búsvæði
Bláhvelja lifir í Norður-Atlantshafi. Hún finnst meðfram ströndum Evrópu og Norður-Ameríku þar sem hún sækir helst í víkur, strendur og sjávarlón.

Bláhvelja er algeng við Ísland og er skaðlaus.

Vistfræði
Bláhveljur lifa að mestu á svifi, þar á meðal á lindýrum, krabbadýrum, lirfum möttuldýra, hjóldýrum, ungum burstaormum, kúsilþörungum, ýmsum eggjum og öðrum smáum lífverum. Stundum éta þær önnur hveldýr eða kambhveljur. Bláhveljur nota stingfrumur til að veiða bráð og vernda sig gegn afræningjum.

Bláhveljur innihalda hátt hlutfall fjölómettaðra fitusýra og þær eru því gjarnan étnar af rándýrum. Helstu afræningjar bláhvelja eru tunglfiskur, leðurskjaldbökur, aðrar hveljur og frumdýr.

Tilvísanir 

Holdýr
Caprera

Caprera er lítil eyja norð-austur af Sardiníu. Líkast til dregur hún nafn sitt frá viltum geitum sem bjuggu á henni.

Unnt er að komast fótgangandi yfir á næstu eyju La Maddalena, með brú sem byggð var 1891.

Flatarmál eyjarinnar er 15,7 km². Hæsti punktur er Monte Teialone, 212 m.

Í dag er eyjan friðuð sem hluti af Arcipelago di La Maddalena-þjóðgarðinum, og margir ferðamenn sækja hana vegna fagurrar náttúru og góðra stranda.

Sardinía
Guðmundur Felix Grétarsson

Guðmundur Felix Grétarsson (f. 25. maí 1972) er íslenskur rafveituvirki. Guðmundur Felix slasaðist alvarlega við störf sín árið 1998 og missti m.a. báða handleggi. Guðmundur vakti mikla athygli í kjölfar slyssins og setti meðal annars stefnuna á að fá grædda á sig nýja handleggi. Í janúar árið 2021 fór aðgerðin fram í Lyon í  Frakklandi og þykir hún marka tímamót í læknavísindum. 

Guðmundur Felix fæddist í Reykjavík. Foreldrar hans eru Grétar Felixson og Guðlaug Þórs Ingvadóttir. Hann lauk námi í rafveituvirkjun árið 1997 og hóf í kjölfarið störf hjá Rafveitu Reykjavíkur. Kona Guðmundar Felix er Sylwia Gretarsson. Guðmundur á tvær dætur úr fyrra sambandi, fæddar 1993 og 1997.

Slysið 
Guðmundur Felix starfaði sem rafveituvirki hjá Rafveitu Reykjavíkur og vann að viðgerð á háspennulínu við Hafravatn í janúar árið 1998. Guðmundur virðist hafa farið upp í rangan staur og snert línu sem straumur hafði ekki verið tekinn af. Í kjölfarið fellur hann átta metra niður úr staurnum. Við slysið hryggbrotnaði Guðmundur Felix  á þremur stöðum, brákast í hálsliðum, rifbein losnuðu frá hryggjarsúlunni og það kviknaði í handleggjum hans. Guðmundur Felix komst til meðvitundar tæpum þremur mánuðum síðar. Hann lá á sjúkrahúsi í 7-8 mánuði eftir slysið og fór þaðan í 14 mánaða endurhæfingu á Reykjalund. Við tóku erfið ár hjá Guðmundi og m.a. þurfti hann tvisvar sinnum að fara í lifrarígræðslu árið 2002.

Árið 2018 kom út heimildarmyndin Nýjar hendur - innan seilingar um sögu Guðmundar Felix.

Aðgerðin 
Guðmundur Felix fluttist til Lyon í Frakklandi sumarið 2013 og stóðu vonir til þess að þar yrði skömmu síðar gerð á honum handleggjaágræðsla. Ferlið var hins vegar langt og strangt og mun lengra en búist hafði verið við í upphafi. Sjö og hálfu ári eftir flutning til Frakklands og tuttugu og þremur árum eftir slysið, gekkst Guðmundur Felix undir aðgerðina í Lyon í Frakklandi þann 13. janúar árið 2021 þar sem framkvæmd var flókin handleggja- og axlarágræðsla. Um 50 læknar frá fjórum sjúkrahúsum tóku þátt í aðgerðinni en hún tók um 15 klukkustundir. Aðgerðin þótti takast vel og nokkrum dögum síðar sagðist Guðmundur ekki lengur vera handlangari nú væri hann orðinn handhafi. Við tekur þó langt bataferli og endurhæfing en ekki er hægt að meta árangur aðgerðarinnar að fullu fyrr en að þremur árum liðnum.

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1972
Bombus ruderarius

Bombus ruderarius er tegund af humlum, finnst víða í Evrasíu og einnig örlítið í N-Afríku.

Lýsing 
Hún er svört eða grásvört með ljós ryðrauðan afturenda. Tungan er löng. Hún líkist mjög dekkri afbrigðum Bombus lapidariusB. lapidarius.
Drottningar eru 16–18 mm langar (29–32 mm vænghaf), þernur eru 9–16 mm (20–28 mm vænghaf) og druntar eru 12–14 mm (24–26 mm).

Viðbótarlesning
 Eberhard von Hagen: Hummeln: bestimmen, ansiedeln, vermehren, schützen. S. 232
 Grashummeln bei wildbienen.de
 Grashummeln bei bombus.de

Tilvísanir

Hunangsflugur
Bombus sylvarum

Bombus sylvarum er tegund af humlum, finnst víða í Evrópu.

Lýsing 
Hún er yfirleitt ljósgul með svörtum röndum. Dökkt eða svart afbrigði getur verið staðbundið algengara. Tungan er löng.
Drottningar eru 16-18 mm langar (29-32 mm vænghaf), þernur eru 10-15 mm (21-27 mm vænghaf) og druntar eru 12-14 mm (23-26 mm).

Tilvísanir

Hunangsflugur
Robert Martin Lee

Robert Martin Lee (fæddur 1. febrúar árið 1966 í London) er enskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Á ferlinum spilaði hann með  Charlton Athletic, Newcastle United , Derby County,  West Ham,  Oldham Athletic og  Wycombe Wanderers. Hann lék einnig 21 landsleik fyrir England og var hluti af HM-hópi Englands á HM 1998.

Heimildir
https://www.transfermarkt.com/rob-lee/profil/spieler/14183
https://www.national-football-teams.com/player/16581/Rob_Lee.html
https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=4463

Enskir knattspyrnumenn
Robert Lee

Robert Lee getur átt við:
Robert E. Lee, bandarískan hershöfðingja úr Þrælastríðinu.
Robert Martin Lee, knattspyrnumann.

Aðgreiningarsíður
Meistaraflokkur Fram í knattspyrnu kvenna

Meistaraflokkur Fram í knattspyrnu kvenna er fulltrúi Knattspyrnufélagsins Fram í knattspyrnumótum kvenna á vegum KSÍ. Framarar voru meðal fyrstu liða til að leggja stund á íþróttina í kvennaflokki á árunum í kringum 1970 og tóku þátt í Íslandsmótinu flest fyrstu árin. Um langt árabil stóð starfsemi kvennaflokksins tæpt og um nokkurra ára skeið sendi félagið ekki lið til keppni. Nú um stundir (2021) er Framliðið í 2. deild.

Saga
Upphaf nútímakvennaknattspyrnu á Íslandi hefur verið rakið til þess þegar handboltakonur nokkurra félaga á höfuðborgarsvæðinu tóku að grípa í fótbolta á æfingum yfir sumarmánuðina á ofanverðum sjöunda áratugnum. Þannig mættust handboltakomur úr Fram og KR í vináttuleik þegar árið 1968. Um svipað leyti fór Knattspyrnusamband Íslands að hvetja aðildarfélög sín til þess að hefja æfingar í kvennaflokki og var Íslandsmeistararmót innanhúss haldið árið 1971 og fyrsta Íslandsmótið utandyra árið eftir. Fram sendi lið til keppni í bæði skiptin, var það að mestu skipað stúlkum sem fyrst og fremst æfðu handknattleik.

Árið 1974 urðu Framkonur Reykjavíkur- og Íslandsmeistarar innanhúss. Er það enn í dag eini stóri titill félagsins í kvennaflokki. Þjálfari þessa fyrsta meistaraliðs var Sigmundur Ó. Steinarsson íþróttafréttamaður. Í liðinu voru m.a. stúlkur sem áttu eftir að vinna ótal titla fyrir handknattleikslið félagsins, s.s. Oddný Sigsteinsdóttir, Kolbrún Jóhannsdóttir, Jóhanna Halldórsdóttir og Guðný Guðmundsdóttir. Árin 1975 og 1976 hafnaði Fram í 2. sæti á Íslandsmótinu utanhúss.

Fyrir sumarið 1980 ákvað stjórn knattspyrnudeildar Fram að leggja niður kvennaflokkinn í óþökk liðsmanna sem margar hverjar gengu til liðs við önnur félög og náðu þar góðum árangri. Þótt flokkurinn væri fljótlega endurvakinn náði hann aldrei sama styrk. Framstúlkur unnu sigur í 2. deild sumarið 1987 en liðið beið afhroð í flestum leikjum árið eftir og var lagt niður á nýjan leik. Eftir misheppnaða tilraun til að blása nýju lífi í glæður meistaraflokks sumarið 1993 liðu sautján ár uns Fram sendi á ný meistaraflokk til keppni á Íslandsmóti.

Sumrið 2017 og 2018 tefldu Fram og Afturelding fram sameiginlegu kappliði. Samstarfið byrjaði vel og varð hið sameinaða lið strax á sínu fyrra ári meistari í þriðju efstu deild. Að loknu seinna árinu var samstarfinu slitið. Fram sendi á ný lið til keppni í efstu deild sumarið 2020.

Leiktíðir meistaraflokks Fram