Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1974

Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1974 eða HM 1974 var haldið í Vestur-Þýskalandi dagana 13. júní til 7. júlí. Þetta var tíunda heimsmeistarakeppnin. Heimamenn urðu heimsmeistarar eftir sigur á Hollendingum í úrslitaleik. Keppt var um nýjan verðlaunagrip en Brasilíumenn höfðu unnið þann fyrri til eignar á HM 1970.

Val á gestgjöfum 
Á FIFA-þinginu árið 1966 var tekin ákvörðun um staðsetningu keppnanna árin 1974, HM 1978 og HM 1982. Fyrir lá að fyrsta og síðasta keppnin yrðu í Evrópu en miðkeppnin í Norður- eða Suður-Ameríku. Auk Vestur-Þjóðverja höfðu Spánverjar, Ítalir og Hollendingar lýst áhuga á að halda mótið 1974. Tvær síðarnefndu þjóðirnar drógu sig til baka og í kjölfarið ákváðu Spánverjar að gera slíkt hið sama gegn loforði um stuðning við að fá mótið 1982. Vestur-Þýskaland varð því sjálfkjörið í hlutverk gestgjafa.

Undankeppni 
99 lið kepptu um 14 laus sæti í úrslitakeppninni, auk gestgjafa og ríkjandi meistara. Norður-Ameríkukeppnin 1973, sem fram fór á Haítí, var látin gilda sem forkeppni HM og komu heimamenn þar mjög á óvart með því að fara með sigur af hólmi. Mexíkó sat eftir þrátt fyrir að hafa keppt í sex undanförnum úrslitakeppnum. Saír varð fulltrúi Afríku í fyrsta og eina skiptið. Ástralir komust sömuleiðis í fyrsta sinn í úrslitakeppni eftir lokaeinvígi gegn Suður-Kóreu sem endaði með oddaleik í Hong Kong.

Úrúgvæ og Argentína unnu sína riðla í Suður-Ameríkukeppninni og komust áfram ásamt Síle sem fór líklega auðveldustu leið allra liða í úrslitin. Eftir þriggja leikja einvígi við Perú komust Sílemenn í umspil við Sovétríkin, fulltrúa Evrópu. Leikurinn átti að fara fram rétt í kjölfar valdaránsins 1973, Sovétmenn neituðu að mæta til leiks og voru dæmdir úr keppni.

Svíar þurftu oddaleik til sigurs gegn Austurríkismönnum þar sem markamunur liðanna í riðlakeppninni var sá sami, Ungverjar hlutu jafnmörg stig en sátu eftir. Stórsigrar Hollendinga á Norðmönnum (9:1) og Íslendingum (8:0) dugðu þeim til að slá út Belga á markatölu. Englendingar náðu bara jafntefli gegn Pólverjum á heimavelli í lokaleiknum og sátu eftir. Spánverjar og Frakkar féllu sömuleiðis úr leik gegn Júgóslövum og Sovétmönnum.

Lukkudýr 
Tip & Tap voru einkennistákn keppninnar. Það voru tveir teiknimyndadrengir í treyju sem svipaði til búnings þýska landsliðsins með skammstöfunina WM74 áletraða.

Þátttökulið 
Sextán þjóðir mættu til leiks frá fimm heimsálfum.

  Haítí
  Argentína
  Brasilía (meistarar)
  Síle
  Úrúgvæ

  Ástralía
  Saír
  Austur-Þýskaland
  Búlgaría
  Holland
  Ítalía

  Júgóslavía
  Pólland
  Skotland
  Svíþjóð
  Vestur-Þýskaland (gestgjafar)

Leikvellir

Keppnin

Riðlakeppnin 
Keppt var í fjórum riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fóru í milliriðla.

Riðill 1 
Það voru blendin viðbrögð þegar Vestur- og Austur-Þýskaland drógust saman í riðil. Þetta reyndist eini landsleikur liðanna tveggja í sögunni. Sárafáir Austur-Þjóverjar, flestir framámenn í Kommúnistaflokknum, fengu að fylgja liði sínu vestur yfir landamærin og sáu gríðarlega óvæntan sigur sinna manna á gestgjöfunum, 1:0. Austur-Þjóðverjar náðu því toppsætinu en Vestur-Þýskaland mátti sætta sig við annað sætið á undan Sílebúum og Áströlum. Vestur-Þjóðverjum þótti sárt að tapa fyrir nágrönnum sínum en gátu þó huggað sig við að annað sætið gaf þeim umtalsvert auðveldari milliriðil en ella hefði verið.

14. júní -  Ólympíuleikvangurinn, Berlín
  Vestur-Þýskaland  1 : 0   Síle 

14. júní - Volksparkstadion, Hamborg
  Austur-Þýskaland 2 : 0   Ástralía                                                                                

18. júní - Volksparkstadion, Hamborg
  Ástralía     0 : 3   Vestur-Þýskaland                                                                                    

18. júní - Ólympíuleikvangurinn, Berlín
  Síle     1 : 1   Austur-Þýskaland                                                                             

22. júní - Ólympíuleikvangurinn, Berlín
  Ástralía     0 : 0   Síle                                                                                    

22. júní - Volksparkstadion, Hamborg
  Austur-Þýskaland 1 : 0   Vestur-Þýskaland

Riðill 2 
Skotar sátu eftir með sárt ennið í riðli 2 og féllu úr leik þrátt fyrir að vera eina liðið í keppninni sem tapaði ekki leik. Landslið Saír reyndist algjör eftirbátur annarra liða og 9:0 tapið gegn Júgóslavíu varð eitt það stærsta í sögu keppninnar. Brasilíumenn gerðu tvö markalaus jafntefli og þóttu leika leiðinlegan og varnarsinnaðan bolta í hrópandi mótsögn við sigurlið þeirra fjórum árum fyrr.

13. júní -  Waldstadion, Frankfurt
  Brasilía  0 : 0   Júgóslavía

14. júní - Westfalenstadion, Dortmund
  Saír 0 : 2   Skotland

18. júní - Waldstadion, Frankfurt
  Skotland     0 : 0   Brasilía                                                                                    

18. júní - Parkstadion, Gelsenkirchen
  Júgóslavía    9 : 0   Saír                                                                            

22. júní - Waldstadion, Frankfurt
  Skotland     1 : 1   Júgóslavía                                                                                    

22. júní - Parkstadion, Gelsenkirchen
  Saír 0 : 3   Brasilía

Riðill 3 
Riðill 3 var talinn sá erfiðasti í keppninni, þar sem Svíþjóð var almennt álitið langsterkasta liðið úr neðsta styrkleikaflokki, sem að öðru leyti innihélt lið utan Evrópu og Suður-Ameríku. Búlgarir kepptu í sinni fjórðu úrslitakeppni í röð og líkt og í fyrri tilraunum mistókst þeim að vinna leik. Hollendingar og Svíar skildu jafnir í innbyrðisleik sínum og komust áfram í milliriðil.

15. júní -  Niedersachsenstadion, Hanover
  Úrúgvæ  0 : 2   Holland 

15. júní - Rheinstadion, Düsseldorf
  Svíþjóð 0 : 0   Búlgaría                                                                                

19. júní - Niedersachsenstadion, Hanover
  Búlgaría   1 : 1   Úrúgvæ                                                                                    

19. júní - Westfalenstadion, Dortmund
  Holland    0 : 0   Svíþjóð                                                                             

23. júní - Westfalenstadion, Dortmund
  Búlgaría   1 : 4   Holland                                                                                   

23. júní - Rheinstadion, Düsseldorf
  Svíþjóð 3 : 0   Úrúgvæ

Riðill 4 
Haítí tók þátt í úrslitakeppni HM í fyrsta og eina sinn í sögunni. Lið þeirra fékk óskabyrjun þegar það komst yfir á móti Ítölum, en fram að því hafði Dino Zoff haldið hreinu í 1.143 mínútur með landsliðinu, sem var heimsmet. Gleðin varð skammvinn og Haítí tapaði öllum þremur leikjum sínum og lauk keppni með markatöluna 14:2. Munaði þar mestu um 7:0 skell gegn Pólverjum, sem varð til þess að leikmenn óttuðust um líf sitt vegna reiði einræðisherrans Jean-Claude Duvalier.
Best var frammistaða leikmanna Haítí gegn Ítölum sem unnu þá einungis með tveggja marka mun. Það reyndist dýrkeypt þeim síðarnefndu því Ítalir sátu eftir í riðlinum á kostnað Argentínu á markatölu. Pólverjar unnu alla þrjá leiki sína.

15. júní -  Ólympíuleikvangurinn, München
  Ítalía  3 : 1   Haítí 

15. júní - Neckarstadion, Stuttgart
  Pólland 3 : 2   Argentína                                                                                

19. júní - Neckarstadion, Stuttgart
  Ítalía  1 : 1   Argentína                                                                                     

19. júní -    Ólympíuleikvangurinn, München
  Haítí   0 : 7   Pólland                                                                              

23. júní -    Ólympíuleikvangurinn, München
  Argentína  4 : 1   Haítí                                                                                    

23. júní - Neckarstadion, Stuttgart
  Pólland 2 : 1   Ítalía

Milliriðlar 
Keppt var í tveimur fjögurra liða riðlum. Sigurliðin fóru í úrslitaleikinn en liðin í öðru sæti léku um bronsverðlaunin.

A riðill 
Holland og Brasilía unnu bæði tvo fyrstu leiki sína í riðlinum, sem þýddi að liðin mættust í hreinum úrslitaleik um hvort þeirra kæmist í úrslitaleikinn. Hollendingar reyndust sterkari með mörkum frá Neeskens og Cruyff. Sigur Hollendinga á Argentínumönnum í fyrstu umferðinni þótti sérstaklega öruggur og snerti hollenski markvörðurinn boltann aðeins einu sinni allan leikinn.

26. júní -   Parkstadions, Gelsenkirchen
  Holland  4 : 0   Argentína

26. júní - Westfalenstadion, Hanover
  Brasilía 1 : 0   Austur-Þýskaland                                                                               

30. júní - Parkstadion, Gelsenkirchen
  Argentína 1 : 2   Brasilía                                                                                       

30. júní -    Westfalenstadion, Hanover
  Austur-Þýskaland  0 : 2   Holland                                                                              

3. júlí -    Parkstadion, Gelsenkirchen
  Argentína  1 : 1   Austur-Þýskaland                                                                                  

3. júlí -    Westfalenstadion, Hanover
  Holland 2 : 0   Brasilía

B riðill 
Líkt og í A-riðlinum var hreinn úrslitaleikur í lokaumferðinni eftir að Vestur-Þjóðverjar og Pólverjar unnu báða fyrstu leiki sína. Mark frá Gerd Müller skildi liðin af og heimamenn komust í úrslitaleikinn.

26. júní - Rheinstadion, Düsseldorf
  Júgóslavía  0 : 2   Vestur-Þýskaland 

26. júní - Neckarstadion, Stuttgart
  Svíþjóð 0 : 1   Pólland                                                                               

30. júní - Waldstadion, Frankfurt
  Pólland   2 : 1   Júgóslavía                                                                                     

30. júní - Rheinstadion, Düsseldorf
  Vestur-Þýskaland   4 : 2   Svíþjóð                                                                             

3. júlí - Waldstadion, Frankfurt
  Pólland    0 : 1   Vestur-Þýskaland                                                                                  

3. júlí - Rheinstadion, Düsseldorf
  Svíþjóð 2 : 1   Júgóslavía

Bronsleikur 
Pólverjar hlutu þriðja sætið, eftir sigur á Brasilíu. Í fyrsta sinn í sögu Heimsmeistarakeppninnar gilti sú regla að gripið hefði verið til vítaspyrnukeppni ef leiknum hefði lyktað með jafntefli eftir framlengingu í stað þess að liðin mættust að nýju. Ekki reyndi á þá reglu.

6. júlí - Ólympíuleikvangurinn í München, áh. 77.100
  Pólland 1:0  Brasilía

Úrslit 
Hollendingar fengu óskabyrjun í úrslitaleiknum í Berlín þegar Johan Neeskens skoraði úr vítaspyrnu eftir aðeins einnar mínútu leik. Paul Breitner jafnaði metin, einnig úr vítaspyrnu, eftir nærri hálftíma leik. Skömmu fyrir leikhlé skoraði svo Gerd Müller það sem reyndist sigurmarkið. Upphaf leiksins tafðist vegna þess að vallarverðir höfðu gleymt að setja upp hornfána.

6. júlí - Ólympíuleikvangurinn í Berlín, áh. 75.200
  Vestur-Þýskaland 2:1  Holland

Markahæstu leikmenn 
97 mörk voru skoruð í keppninni og skiptust þau niður á 53 leikmenn, þar af voru þrjú sjálfsmörk.

7 mörk
 Grzegorz Lato

5 mörk
 Johan Neeskens
 Andrzej Szarmach

4 mörk
 Johnny Rep
 Ralf Edström
 Gerd Müller

Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla
1974