alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Leirá (Leirársveit)

Leirá er fornt höfuðból í í Leirársveit, kirkjustaður og fyrrum prestssetur, er stendur við samnefnda fengsæla laxveiðiá. Vegur liggur áfram frá Leirá til hringvegarins við Leirárvoga.

Að Leirá hefur verið útkirkja frá Saurbæ frá 1883, en áður lá Leirá til Mela. Þar var kirkja helguð Pétri postula í kaþólskum sið. Núverandi kirkja á Leirá var reist árið 1914 og á árunum 1973-1976 voru gerðar á henni verulegar endurbætur. Meðal kirkjugripa eru silfurkaleikur og patína sem smíðuð eru í Kaupmannahöfn af Sigurði Þorsteinssyni og gefin kirkjunni af Magnúsi Stephensen árið 1797. Altaristafla kirkjunnar er eftir Eggert Guðmundsson.

Sögur og sagnir 
Leirár er fyrst getið í Landnámu sem aðsetur Oddgeirs er átti Hróðgeir hinn spaka fyrir bróður og bjó Hróðgeir fyrstur í Saurbæ. Oddgeir þessi flutti síðan að Oddgeirsstöðum í Flóa. Leirá hefur verið meðal mestu höfuðbóla og öndvegisjarða hérlendis og sátu þar margir höfðingjar og áhrifamenn í íslensku þjóðlífi. Meðal þeirra voru Árni lögmaður Oddsson (1592-1665), Jón Vigfússon (1643-1690) síðar biskup á Hólum, Oddur lögmaður Sigurðsson er andaðist með vofveiflegum hætti 1741 og Magnús amtmaður Gíslason (1704-1766) sem tók að sögn Leirá fram yfir Bessastaði þegar hann var amtmaður. Þá bjuggu á Leirá feðgarnir Ólafur Stefánsson (1731-1812) og Magnús Stephensen (1762-1833), er lét reisa þar prentsmiðju og prentaði meðal annars sálmabók 1801. Það sama ár flutti Magnús inn orgel í sóknarkirkjuna á Leirá, eitt það fyrsta í íslenskri kirkju. Þá sat Jón Thoroddsen sýslumaður og skáld, sá er samdi fyrstu skáldsöguna á íslensku í nútímalegum skilningi  á Leirá frá 1863 til dauðadags.

Heimildir  
 
 

Íslenskir bæir
Hvalfjörður
Munaðarnes

Munaðarnes er bær við Norðurá, þar sem rekin er orlofshúsabyggð Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Í landi Munaðarness er einnig 32 hektara skógræktargirðing.

Heimildir 
 
 

Íslenskir bæir
Rauðanes

Rauðanes, áður Raufarnes, er bær á Mýrum, skammt vestan við Borg á Mýrum.

Sögur og sagnir 
Segir svo í Egils sögu að þar hafi Skallagrímur Kveldúlfsson haft smiðju og stundað þar rauðablástur. Enn fremur að þá er Skallagrím vanhagaði um hentugan stein, harðan og sléttan til að lýja á járnið, hafi hann róið út á fjörðinn og kafað þar eftir hentugum steini. Steininn þann fann hann fyrir utan Miðfjarðareyju ólíkan mjög öðru grjóti í nágrenni Rauðaness, hóf upp í bát sinn og reri með til lands og lagði fyrir utan smiðjuna. Ber sögum ekki saman um hvort hann sé þar enn, af sumum er talið að hann sé aftur kominn á sinn stað í sjónum, en aðrir telja sig hafa séð hann og segja á sínum stað, brimsorfinn og barinn mjög að ofan.

Heimildir 
 
 

Íslenskir bæir
Borgarfjörður
Knappsstaðir

Knappsstaðir eru eyðibýli, kirkjustaður og áður prestssetur í Stíflu í Fljótum í Skagafirði, landnámsjörð Þórðar knapps og Æsu Ljótólfsdóttur frá Hofi í Svarfaðardal. Bærinn fór í eyði árið 1974. Hann stendur undir fjalli sem heitir Breiðarkollur og er 932 m á hæð.

Kirkja hefur verið á Knappsstöðum frá því mjög snemma á öldum og þar sátu prestar sóknarinnar. Knappsstaðabrauð þótti þó alltaf með rýrari brauðum, enda er Stífla snjóþung og þótti harðbýl þótt sumarfagurt hafi verið þar áður en Skeiðsfossvirkjun sökkti stórum hluta sveitarinnar undir vatn.

Þann 12. júní 1838 stórskemmdist Knappsstaðakirkja í jarðskjálfta. Ákveðið var að reisa nýja kirkju. Var hún vígð 1840 og er elsta timburkirkja landsins og ein hinna minnstu. Kirkjubyggingin var meðal annars fjármögnuð með því að selja Guðbrandsbiblíu, sem kirkjan átti, og barst hún til útlanda en var síðan gefin aftur til Íslands 1933 og er nú í Landsbókasafni.

Knappsstaðabrauð var lagt niður 1881 og kirkjan lögð undir Barð. Eftir að Stífla fór í eyði að mestu voru sóknirnar sameinaðar og eru síðan tvær kirkjur í Barðssókn. Messað er í kirkjunni einu sinni á ári og eru þær messur jafnan fjölsóttar.

Heimildir

Tenglar
Knappstaðakirkja á kirkjukort.net 

Fljót í Skagafirði
Íslensk eyðibýli
Kirkjustaðir í Skagafjarðarsýslu
Skagafjarðarsýsla
Síður sem þurfa hnit
Hof í Hjaltadal

Hof er bær í Hjaltadal í Skagafirði, landnámsjörð Hjalta Þórðarsonar að sögn Landnámabókar, og þar segir líka að á Hofi hafi verið hin fjölmennasta og ágætasta erfidrykkja á landinu, sem synir Hjalta héldu eftir föður sinni.

Á Hofi er mikið af fornminjum sem ekki hafa verið rannsakaðar svo neinu nemi en svo virðist sem þar hafi verið stórbýli en búseta hafi lagst þar af á 11. öld og bærinn fluttur í Hóla, sem eru örskammt frá Hofi. Byggð virðist hafa verið stopul á Hofi allt til 1827 en þá var reist þar hjáleiga frá Hólum.

Bærinn stendur á háum hól og segir sagan að þar hafi virki Hjaltasona verið.

Skagafjarðarsýsla
Höfði á Höfðaströnd

Höfði er bær á Höfðaströnd í austanverðum Skagafirði, landnámsjörð Höfða-Þórðar Bjarnarsonar og áður kirkjustaður. Höfði er norðan við Höfðavatn, í hvammi suðvestan undir Höfðahólum, sem eru framhlaup úr fjallinu fyrir ofan. 

Höfði var ysti bær í Höfðahreppi hinum forna en þar utan við tók Fellshreppur við. Hálfur Þórðarhöfði tilheyrir Höfða en hinn helmingurinn Bæ. Höfði á einnig Höfðamöl milli Höfðavatns og sjávar og hlutdeild og veiðirétt í Höfðavatni.

Kirkja sem verið hafði á Höfða frá fornu fari var lögð af 1891.

Höfði kemur mjög við sögu í kvikmyndinni Bíódagar eftir Friðrik Þór Friðriksson. Friðrik er ættaður frá Höfða og þar var upphafsatriðið í kvikmynd hans Börn náttúrunnar einnig tekið upp.

Íslenskir bæir
Skagafjarðarsýsla
Hof í Vesturdal

Hof í Vesturdal í Skagafirði er nú í eyði en var áður gamalt stórbýli og kirkjustaður, landnámsjörð Eiríks Hróaldssonar í Goðdölum og líklega ættarsetur Goðdæla, sem voru niðjar Eiríks. Nýbýli sem reist voru í landi Hofs eru í byggð þótt heimajörðin hafi farið í eyði 1999.

Land Hofs var geysilega víðlent, náði yfir allt land á milli Hofsár í Vesturdal og Vestari-Jökulsár allt suður að Hofsjökli, sem er einmitt kenndur við Hof. Ennfremur fylgdi Hofsafrétt jörðinni og var hún einhver landmesta jörð á Íslandi. Frá Hofi eru um 20 kílómetrar fram að Hofsjökli en út að sjó við Sauðárkrók eru um 65 kílómetrar.

Jarðhiti er í landi Hofs og er vatn þaðan nýtt til upphitunar á tveimur bæjum.

Heimildir 
 Jarða- og búendatal Skagafjarðarsýslu. Sögufélag Skagfirðinga, 1950.

Íslenskir bæir
Íslensk eyðibýli
Skagafjarðarsýsla
Hvammur í Laxárdal

Hvammur í Laxárdal er eyðibýli, kirkjustaður og áður prestssetur í Skagafjarðarsýslu. Hvammur er í Laxárdal, sem liggur vestan við Tindastól, og tilheyrði áður Skefilsstaðahreppi en er nú í Sveitarfélaginu Skagafirði og liggur undir Sauðárkróksprestakall eftir að prestakallið var lagt niður 1970, en í því var auk Hvamms kirkjan á Ketu á Skaga. Hvammur var alla tíð talið ákaflega rýrt brauð og prestar þar voru margir bláfátækir.

Kirkjan í Hvammi var til forna Ólafskirkja, helguð Ólafi helga. Núverandi kirkja er úr timbri og var byggð árið 1892.

Skammt frá Hvammi er gamalt eyðibýli sem heitir Atlastaðir og er sagt að Atli, sonur landnámsmannsins Eilífs arnar, hafi búið þar en líklegt er að Hvammur hafi verið landnámsjörð Eilífs.

Tenglar
Hvammskirkja á kirkjukort.net 

Íslensk eyðibýli
Kirkjustaðir í Skagafjarðarsýslu
Skagafjarðarsýsla
Insane Clown Posse

Insane Clown Posse er bandarískt rapptvíeyki sem var stofnað árið 1989 af Joe Bruce og Joseph Utsler.

Bandarískar hljómsveitir
Bandarískir rapparar
Rauðsgil

Rauðsgil er bær sem stendur á bakka samnefnds gljúfragils sem skerst inn í suðurhlíðar Hálssveitar í Reykholtsdal í Borgarfirði.

Í Sturlubók Landnámabókar 21. kafla segir:

Úlfsstaðir eru 2 km í norð-vestur, handan Reykjadalsár. Kirkjustaðurinn og prestssetrið Reykholt, bær Snorra Sturlusonar, er 4 km í vest-norð-vestur.
Auðsstaðir eru 4 km í aust-norð-austur, sunnan Reykjadalsár og á milli er bærinn Búrfell, sem heitir eftir samnefndu felli í heiðinni sunnan við bæinn. Næsti bær austan Auðsstaða kallast Giljar.  Beint á móti Rauðsgili, norðan Reykjadalsár er bærinn Hofstaðir þar sem bjó á tuttugustu öld landsþekktur hestamaður Höskuldur á Hofstöðum. 

Eftir Rauðsgili rennur samnefnd á. Í henni er að finna fossa svo sem Bæjarfoss, Laxfoss, Einiberjafoss og svo Tröllafoss, sem er ofan gils. Þegar komið er niður úr gilinu rennur áin norður yfir sléttan dalsbotninn og fellur í Reykjadalsá. Hún kvíslaðist áður um sléttuna, en hefur verið beint í einn farveg með varnargarði. Áin Rauðsgil markar skilin á milli Hálsasveitar og Reykholtsdals, sem voru aðskildir hreppar áður en þeir sameinuðust í það sveitarfelag sem nú (árið 2020) heitir eftir fleiri sameiningar Borgarbyggð. Reykholtsdalshreppur var vestan ár, en Hálssveit austan ár og náði alla leið til Húsafells, Geitlands og Langjökuls.

Neðan við heimatúnið við árkvísl, sem nú er þurr, stendur falleg rétt sem kallast Rauðsgilsrétt. Þangað kemur fé úr Fljótstungurétt og af heiðunum sunnan Hálsasveitar.

Rauðsgil er fæðingastaður  Jóns Helgasonar (f. 1899), skálds og prófessors, en eitt af þekktari kvæðum hans nefnist Á Rauðsgili.

Fellaflói er mýri á heiðinni sunnan við bæinn á Rauðsgili og nágrannabæinn Búrfell. Um flóann þarf meðal annars að fara til þess að smala fé til rúnings á vorin og að koma því í réttir og hús á haustin.

Heimildir

Tenglar
   Landnámabók (Sturlubók) á vefnum snerpa.is

Borgarfjörður
Íslenskir bæir
Reyðarvatn

Reyðarvatn er stöðuvatn austan Þverfells. Það er rúmir 8 km2 að flatarmáli, tæpir 49 m þar sem það er dýpst og stendur 325 m yfir sjávarmáli. Úr vatninu norðanverðu fellur Grímsá í fossum og flúðum niður í Lundarreykjadal og í því veiðist silungur á stöng. Við árósinn má sjá votta fyrir fornum hleðslugarði, sem er talinn hafa verið hlaðinn til að auðvelda um fyrir meiri veiði í Grímsá.

Heimildir 
 
 

Borgarfjörður
Stöðuvötn á Íslandi
Síðumúli

Síðumúli er kirkjustaður á Hvítársíðu í Borgarbyggð. Þar er jarðhiti og eru sögur um mikinn hver sem þar var en hvarf eða færði sig til, suður yfir Hvítá og myndi þar geta verið Hurðarbakshver. Þar sem hverinn er talinn hafa verið áður er nú náttúruleg laug. Í Síðumúla var fyrrum útkirkja frá Gilsbakka en söfnuði þar er nú þjónað frá Reykholtsprestakalli. Núverandi kirkja í Síðumúla er steinsteypt og reist árið 1926. Í kirkjunni er altaristafla eftir Eyjólf Eyfells listmálara og skírnarfontur úr graníti eftir Jóhann Eyfells.

Heimildir 
 
 

Borgarfjörður
Skallagrímsgarður

Skallagrímsgarður er lystigarður í Borgarnesi miðju, upp af Kveldúlfsvík. Samkvæmt Egils sögu drukknaði Böðvar Egilsson, sonur Egils í Borgarfirði og er heygður í Skallagrímsgarði. Þar voru fyrir heygðir fyrir þeir Kveldúlfur og Skallagrímur sonur hans, faðir Egils Skallagrímssonar. Í garðinum er minnismerki um Egil Skallagrímsson með vísan í Sonatorrek, eftirmæli Egils um Böðvar og Gunnar syni sína, en Gunnar hafði dáið skömmu áður en Böðvar drukknaði.

Heimildir 
 

Borgarbyggð
Stálpastaðir

Stálpastaðir er eyðibýli í Skorradal í Borgarbyggð. Þar er mikið skóglendi, Stálpastaðaskógur, en upphaflega var jörðin um 160 hektara lands og voru af þeim um 100 ha vel fallnir til skógræktar, sem nú eru fullnýttir. Margar erlendar trjátegundir hafa verið þar settar niður, en mest þó af rauðgreni, sitkagreni og stafafuru sem þykja dafna þar vel. Í skógræktinni eru nú merktir minningarlundir og göngustígar og  merkingar, þar á meðal trjásafn yfir ýmsar trjátegundir sem ræktaðar hafa verið upp í landi Stálpastaða. Frá árinu 1952 hafa verið gróðursettar á Stálpastöðum rúmlega 600.000 plöntur af 28 tegundum frá 70 stöðum úr veröldinni. Haukur og Soffía Thors ánöfnuðu Skógrækt ríkisins Stálpastaði 1951.

Heimildir

Tenglar
Stálpastaðaskógur. Skógrækt ríkisins. 

Borgarbyggð
Íslensk eyðibýli
Skógar á Íslandi
Stefánshellir

Stefánshellir er hellir í Hallmundarhrauni (3555 m) sem rannsóknir hafa leitt í ljós að er í raun sami hellir og Surtshellir.  Sennilega hafa þeir áður verið einn og sami hellirinn áður en að hrun hafi orðið í hellinum og þannig lokast á mili þeirra. Aðalop Stefánshellis er niðri í gjá, um 350 m frá nyrsta opi Surtshellis og sést opið ekki fyrr en komið er alveg að hellismunanum. Vegvísar vísa leið við slóð og benda á helstu niðurföll og op inn í hellinn og inni í honum eru ranghalar og hvelfingar er saman mynda flókið völundarhús.

Heimildir

Tenglar
  Björn Hróarsson, etal.: Lava caves in the Hallmundarhraun lava flow, West Iceland. Proceedings of the 6th International Symposium on Volcanospeleology. (1991) (á ensku)

Borgarfjörður
Hvítársíða
Lovsamling for Island

Lovsamling for Island – (Lagasafn fyrir Ísland) – er útgáfuverk með safni lögfræðiheimilda sem snerta Ísland frá árabilinu 1096–1874. Það kom út á árunum 1853–1889 og er alls 21 bindi. 

Efni ritverksins verður best lýst með undirtitlinum sem er á titilblaði, en þar stendur: „Úrval af mikilvægustu eldri og yngri lögum og tilskipunum, úrskurðum, fyrimælum og reglugerðum, Alþingisdómum og samþykktum, bréfum stjórnardeilda, skipulagsskrám og gjafabréfum, ásamt öðrum skjölum sem varpa ljósi á réttarfar og stjórnarfar á Íslandi á fyrri og seinni tímum.“

Jón Sigurðsson forseti átti hugmyndina að útgáfunni og sá um hana að mestu, en fékk til liðs við sig sem lögfræðilegan ráðgjafa Oddgeir Stephensen stjórnardeildarforseta. Í ársbyrjun 1845 rituðu þeir kansellíinu bréf og óskuðu eftir styrk til að undirbúa verkið. Það var samþykkt haustið 1847 og komu fyrstu tvö bindin út árið 1853. 

Við afmörkun efnisins kom til greina að miða við upphaf einveldisins árið 1661, eða þegar Rentukammerið tók við málefnum Íslands um 1683, eða þegar farið var að nota Norsku lög um 1700 og Hæstiréttur Danmerkur varð æðsta dómsvald í íslenskum málum. Ákveðið var að byrja á tíundarlögum Gissurar biskups Ísleifssonar, 1096, en farið er fljótt yfir sögu í fyrsta bindinu sem nær til 1720. 

Um útgáfu einstakra binda sáu:
 1.–15. bindi: Jón Sigurðsson og Oddgeir Stephensen.
 16.–17. bindi: Jón Sigurðsson. 
 18.–19. bindi: Oddgeir Stephensen. 
 20.–21. bindi: Hilmar Stephensen og Ólafur Halldórsson.
Málið á flestum skjölunum er danska, en sum eru þó á íslensku. Sum skjölin hafa einnig birst í öðrum heimildasöfnum, t.d. Íslensku fornbréfasafni. 

Á árunum 1855–1875 komu út hjá Hinu íslenska bókmenntafélagi árleg hefti nefnd Tíðindi um stjórnarmálefni Íslands sem síðan voru gefin út í þremur bindum (1864, 1870 og 1875) og er þar íslenskur texti flestra þeirra stjórnvaldsákvarðana sem birtar voru árin 1854–1874 en danski textinn er í Lovsamling for Island.

Ástæðan fyrir því að Lovsamling for Island endar á árinu 1874, er sú að þá fóru að koma út Stjórnartíðindi fyrir Ísland, sem hafa komið út samfellt til þessa dags. A-deildin kom út á íslensku og dönsku til 1918, en eftir það á íslensku. B-deildin aðeins á íslensku. 

Þó að Lovsamling for Island sé ekki tæmandi heimidasafn, er það mikilvægt sagnfræðilegt og lögfræðilegt heimildarrit, en er minna notað en skyldi vegna þess hversu fágætt það er.

Heimildir 
 Lovsamling for Island I, Kbh. 1853, formáli.

Tengill 
 Lovsamling for Island - öll bindi á Bækur.is
 Lovsamling for Island, 1. bindi — Tímabilið 1096–1720.
 Lovsamling for Island, 2. bindi — Tímabilið 1721–1748.
 Lovsamling for Island, 3. bindi — Tímabilið 1749–1772.
 Lovsamling for Island, 5. bindi — Tímabilið 1784–1791.
 Lovsamling for Island, 13. bindi — Tímabilið 1844–1847.

Lögfræði
Saga Íslands
Benedikt Sveinsson (f. 1938)

Benedikt Sveinsson (f. 31. júlí 1938) er íslenskur fjárfestir og athafnamaður. Benedikt er faðir Bjarna Benediktssonar fjármálaráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins.

Benedikt varð umtalaður í september 2017 vegna Hjaltamálsins svokallaða, þegar upplýst var um að hann hefði skrifað undir meðmælabréf fyrir dæmdan barnaníðing, Hjalta Sigurjón Hauksson, til þess að Hjalti gæti fengið uppreist æru hjá ríkisstjórn Íslands. Bjarni Benediktsson, sem var þá forsætisráðherra, hafði vitað frá í júlí sama ár að faðir hans væri meðal meðmælenda Hjalta. Málið leiddi til þess að ríkisstjórn Bjarna hrundi þegar Björt framtíð sleit stjórnarsamstarfinu við Sjálfstæðisflokkinn vegna „alvarlegs trúnaðarbrests“. 

Benedikt keypti 0,1042% hlut í Íslandsbanka á útboði á eignarhlutum ríkisins í bankanum í mars 2022. Þátttaka Benedikts í útboðinu var harðlega gagnrýnd þar sem sonur hans hafði pólitíska umsjón yfir því sem fjármálaráðherra.

Tilvísanir

Íslenskir_viðskiptamenn
Langidalur (Húnaþingi)

Langidalur er dalur í Austur-Húnavatnssýslu og liggur frá Refasveit við Blönduós til suðausturs inn að mótum Blöndudals og Svartárdals. Raunar er það aðeins austurhluti dalsins, austan við Blöndu, sem kallast Langidalur, nafnið er ekki notað um svæðið vestan árinnar, að minnsta kosti ekki af heimamönnum.

Meðfram dalnum endilöngum er Langadalsfjall, um 25 km á lengd og 700-800 m hátt víðast hvar, en í það eru þrjú djúp skörð yfir í Laxárdal fremri, eyðidal austan fjallsins. Langidalur er grösugur og búsældarlegur og þar er fjöldi bæja. Kirkja sveitarinnar er á landnámsjörðinni Holtastöðum en af öðrum höfuðbólum má nefna Geitaskarð og Móberg.

Bæir

í byggð
Geitaskarð
Holtastaðir
Auðólfsstaðir
Fremsta-Gil

í eyði
Glaumbær
Engihlíð
Nýlenda
Karlastaðir
Mikilsstaðir
Strjúgsstaðir
Gunnsteinsstaðir
Æsustaðir
Yzta-Gil
Mið-Gil

Austur-Húnavatnssýsla
Dalir á Íslandi
Listi yfir helstu laxveiðiár á Íslandi

Þetta er listi yfir helstu laxveiðiár á Íslandi: 

 Fljótaá
 Flókadalsá
 Grímsá (í Borgarfirði)
 Haffjarðará
 Hítará
 Hofsá
 Húseyjarkvísl
 Langá á Mýrum
 Laxá á Ásum
 Laxá í Aðaldal
 Laxá í Dölum
 Laxá í Kjós
 Laxá í Leirársveit
 Laxá í Laxárdall 
 Miðfjarðará
 Norðurá
 Straumfjarðará
 Sæmundará
 Vatnsdalsá
 Víðidalsá
 Þverá (í Borgarfirði)

Laxveiðar
Laxá (Aðaldal)

Laxá er lindá í Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu, önnur vatnsmesta bergvatnsá landsins og ein þekktasta laxveiðiáin. Hún á upptök í Mývatni og rennur þaðan um Laxárdal og Aðaldal til sjávar í Skjálfandaflóa. Ofan við Brúarfossa nefnist hún Laxá í Laxárdal. Frá Mývatni til sjávar er áin um 58 kílómetrar að lengd.

Náttúrufegurð þykir mikil við Laxá en áin rennur á hrauni allan Aðaldal að Æðarfossum neðan við Laxamýri, um 1 km frá sjó, en þar fellur hún fram af hraunbrúninni. Brúarfossar eru þó ekki svipur hjá sjón eftir að Laxá var virkjuð þar um 1950. 

Margir góðir veiðistaðir eru í Laxá og þar hafa oft veiðst miklir stórlaxar.

Tengill 
 Openstreetmap Laxá í Aðaldal

Ár á Íslandi
Suður-Þingeyjarsýsla
Laxá í Refasveit

Laxá í Refasveit er dragá í Austur-Húnavatnssýslu. Hún á upptök á Laxárdal fremri, löngum, grösugum dal sem liggur samhliða Langadal, austan Langadalsfjalls. Þar voru áður um tuttugu bæir en nú er dalurinn nær allur kominn í eyði. 

Við Skrapatungurétt rennur Norðurá í Laxá ofan úr Norðurárdal og þar sveigir Laxá til vesturs og rennur út í Húnaflóa í Laxárvík í Refasveit. Vegurinn yfir Þverárfjall til Sauðárkróks liggur meðfram Laxá að ármótunum en síðan með Norðurá. Neðan við þjóðveginn sem liggur út á Skagaströnd rennur Laxá í gljúfri og þar var áður brú þar sem þrengst er. Heitir það Ámundahlaup. Þar er nú laxastigi.

Ár á Íslandi
Austur-Húnavatnssýsla
Coronel Fabriciano

Coronel Fabriciano er borg í Brasilíu með yfir 105 þúsund íbúa (2008).

Borgir í Brasilíu
Laxá (Skagafirði)

Laxá í Laxárdal, einnig kölluð Laxá á Skaga, er dragá sem rennur um Laxárdal í Skagafirði og til sjávar í Sævarlandsvík, norðan við Tindastól. Áin á upptök á Hryggjafjalli á Staðarfjöllum. Nokkur laxveiði er í ánni.

Tengill 
 Openstreetmap Laxá í Laxárdal (Skagafirði)

Ár á Íslandi
Skagafjarðarsýsla
Straumfjörður

Straumfjörður er fyrrum verslunarstaður og nú eyðibýli í Álftaneshreppi í Borgarbyggð er stendur við samnefndan fjörð. Þaðan var stundað útræði og er talið að Hamborgarkaupmenn hafi siglt þangað fyrr á öldum. Einokunarkaupmenn sigldu þangað um hríð, eða frá 1669 til 1672, en skip sigldu þangað tíðum að afléttri einokun á verslun og 1863 varð Straumfjörður löggiltur verslunarstaður. Eftri að Borgarnes varð einnig löggiltur verslunastaður fjórum árum síðar, tók verslun í Straumfirði hins vegar að hnigna og lagðist hún alveg af um aldamótin 1900. Síðastur til að versla þar var Ásgeir Eyþórsson (1869-1942), faðir Ásgeirs Ásgeirssonar fyrrum forseta Íslands, frá 1896-1901. Eftir að Ásgeir Eyþórsson lét af verslun var stórt verslunarhús, sem þar hafði verið reist skömmu fyrir aldamót tekið í sundur og flutt að Borg á Mýrum og endurreist til afnota sem prestssetur 1902.

Siglingin inn Straumfjörð var ávalt varasöm og fórust þar kaupskip í gegn um tíðina. Þá varð þar eftirminnilegt sjóslys, er steytti á skerinu Hnokka og brotnaði í spón, franska rannsóknaskipið Pourquoi pas? í miklu fárviðri haustið 1936. Allir þeir sem með skipinu voru, 39 alls fórust, utan einn skipverja er tókst að komast lífs af.

Heimildir 
 
 

borgarfjörður
Svignaskarð

Svignaskarð er fornt stórbýli og höfuðból í Norðurárdal í Borgarbyggð. Samkvæmt Sturlungu mun Svignaskarð hafa verið eitt af búum Snorra Sturlusonar og þar bjó um tíma Torfi Erlendsson (1598-1665), sýslumaður og umboðsmaður konungsjarða í Borgarfirði. 1903-1939 bjó þar athafnamaðurinn Guðmundur Daníelsson (1873-1939). Hafði hann keypt jörðina og tekið við í mikilli niðurníðslu, en byggt hana upp og gert aftur að miklu stórbýli. Svignaskarð var á þessum árum í alfaraleið norður í land og þar þróaðist með Guðmundi mikil fyrirgreiðsla við ferðamenn og taldi fjöldi þeirra sem stöldruðu við á Svignaskarði árið 1914 til að mynda 3434 ferðamenn. Að sumri til dvöldu margir þar í um lengri eða skemmri tíma við útivist og stangveiði í Norðurá og var gistingu haldið þar úti allt til ársins 1952. Svignaskarð var síðan selt til Iðju, félags verksmiðjufólks í Reykjavík árið 1968 og hefur félagið þar síðan reist orlofshúsabyggð í kjarrlendinu norður af eldri bæjarhúsum.

Skammt austan við bæinn í túninu hjá Svignaskarði er klettaborg sem nefnist Kastali og er þaðan gott útsýni yfir Borgarfjarðarhérað. Sökum þess að þar var gott vígi frá náttúrunnar hendi, var bærinn fluttur þar upp á Sturlungaöld, þar sem að fyrir utan víðsýni var þar nánast sjálfgert vígi að kalla. Á milli bæjarhúsa og Kastalans er heimagrafreitur hvar hvíla Guðmundur Daníelsson, fyrrum bóndi og ábúandi á Svignaskarði og kona hans, Guðbjörg Sæmundsdóttir.

Heimildir  
 
 

borgafjörður
Þjófakrókur

Þjófakrókur er kriki milli Hádegisfells, Kaldadals og Langjökuls. Talið er að Þjófakrókur heiti svo eftir útilegumanninum Fjalla-Eyvindi og að hann hafi hafst þar við um hríð með vitneskju Húsafellsprests. Er jafnvel talið að Fjalla-Evindur, sem talinn er hafa verið hagleikssmiður, hafi dvalið með óreglulegum hætti á Húsafelli og smíðað þar ýmsa húsmuni fyrir prest.

Frá Þjófakrók er auðvelt að komast á Langjökul og hafa Borgfirðingar sameinast um að  þróa þar margvíslega aðstöðu til skíða- og frístundaiðkunar sem sérstakt aðdráttarafl fyrir ferðamenn sem þangað koma og vilja fara á jökulinn.

Heimildir 
 
 

borgarfjörður
Laxá (Laxárdal, Þingeyjarsýslu)

Laxá er efri hluti Laxár í Suður-Þingeyjarsýslu, þar sem hún rennur úr Mývatni og niður Laxárdal, ofan Brúarfossa og Laxárvirkjunar, en neðri hluti árinnar kallast Laxá í Aðaldal. Efsti hluti árinnar er oftast kallaður Laxá í Mývatnssveit. 

Áin er um 33 kílómetrar að lengd frá Brúarfossum að upptökum í Mývatni. Hún er að mestu leyti hrein lindá, nema hvað Kráká fellur í hana efst. Vatnsmagnið er því nokkuð stöðugt. Allt umhverfi árinnar er vel gróið og þykir einstaklega fagurt og þar er mikið og fjölbreytt fuglalíf. Laxá í Laxárdal er líka þekkt fyrir að vera ein besta urriðaveiðiá landsins og veiðast þar oft stórir og vænir urriðar.

Tenglar 
 Openstreetmap Laxá í Laxárdal (Þingeyjarsýslu)
 Laxá í Laxárdal (Þingeyjarsýslu) - Laxá úr Mývatni er virkjuð á 3 stöðum en þar sem Kráká er óttaleg drullutuðra veldur framburður hennar truflunum á virkjununum, ritgerðin skoðar dípkanir á botninum til að safna framburðinum sem lausn

Ár á Íslandi
Suður-Þingeyjarsýsla
Stóra-Holt

Stóra-Holt er bær og áður kirkjustaður í Fljótum í Skagafirði. Þar var löngum stórbýli og var Holt ein af stærstu jörðum í Fljótum. Jörðin átti allt land frá Fljótaá til fjalls, milli Brúnastaða og Saurbæjar, þar á meðal allan Holtsdal. Fjallið fyrir ofan bæinn heitir Holtshyrna.

Í Holti var kirkja allt til ársins 1906 en þá fauk þáverandi kirkja í ofviðri og varð úr að byggja hana ekki upp aftur. Holt var aldrei prestssetur eftir siðaskipti, heldur þjónaði presturinn á Barði Stóra-Holtskirkju.

Heimildir 
 Jarða- og búendatal í Skagafjarðarsýslu 1781-1958. 4. hefti. Reykjavík 1959.
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, Reykjavík 1946.

Fljót í Skagafirði
Skagafjarðarsýsla