alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Úlfhildur Hákonardóttir

Úlfhildur Hákonardóttir (um 1095 – 1148) var norsk hefðarkona sem var drottning Svíþjóðar frá því um 1117 til 1125, síðan skamma hríð drottning Danmerkur og svo Svíadrottning öðru sinni frá 1134 til dauðadags.

Úlfhildur var dóttir norska höfðingjans Hákonar Finnssonar úr Þjóttu. Hún giftist fyrst Inga yngri Svíakonungi, líklega um 1116. Sagt er að hún hafi fengið hann til að myrða Filippus bróður sinn og meðkonung á eitri árið 1118 og einnig að hún hafi seinna byrlað honum sjálfum eitur. Svo mikið er víst að hún hafði illt orð á sér í Svíþjóð og eftir dauða Inga leitaði hún hælis í Danmörku því henni var ekki vært í Svíþjóð.

Fljótlega eftir að Danadrottning, Margrét friðkolla, dó árið 1130 giftist Níels konungur Úlfhildi. Í Danmörku aflaði hún sér einnig óvinsælda og því hefur jafnvel verið haldið fram að hún hafi staðið að baki níðingsverki Magnúsar sterka stjúpsonar síns, þegar hann myrti Knút lávarð frænda sinn. Úlfhildur sagði skilið við Níels og er sögð hafa farið aftur til Svíþjóðar árið 1132; sumir telja að hún hafi þá strax gifst Sörkvi eldri Svíakonungi en líklegra er að þau hafi ekki gengið í hjónaband fyrr en eftir að Níels lést 1134, að minnsta kosti virðist aldrei hafa verið gerð athugasemd við hjónabandið eða dregið í efa að börn þeirra væru skilgetin, sem örugglega hefði verið gert ef þau hefðu gifst meðan Níels var enn á lífi.

Úlfhildur átti engin börn í fyrri hjónaböndum sínum en með Sörkvi átti hún synina Jóhann, sem var drepinn vegna kvennaráns sem hann framdi, og Karl, sem varð konungur Svíþjóðar 1161, og dótturina Ingigerði, sem giftist stjúpbróður sínum, Knúti Magnússyni Danakonungi.

Úlfhildur lést 1148 og Sörkvir giftist aftur Ríkissu af Póllandi, ekkju Magnúsar sterka, stjúpsonar Úlfhildar. 

Orðspor Úlfhildar hefur löngum verið í þá átt að hún hafi verið hið versta flagð og kvendjöfull en nútímasagnfræðingar telja fremur að hún hafi verið viljasterk og stjórnsöm kona. Hún var framtakssöm og átti samskipti við marga höfðingja víða, var til dæmis mikil vinkona Össurar erkibiskups í Lundi. Hún stofnaði Alvastra-klaustur með Sörkvi manni sínum og er grafin þar.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur
Drottningar Svíþjóðar
Knútur lávarður

Knútur lávarður (um 1096 – 7. janúar 1131 ) var danskur konungssonur og jarl og síðar hertogi af Slésvík og Holtsetalandi.

Knútur var eini skilgetni sonur Eiríks góða Danakonungs og Bóthildar drottningar. Faðir hans átti einnig frillubörnin Harald kesju, Eirík eymuna og Ragnhildi, sem varð móðir Eiríks lambs. Foreldrar Knúts dóu bæði í Jórsalaferð árið 1103. Knútur þótti þá of ungur til að taka við ríkjum og varð því Níels föðurbróðir hans konungur. Knútur ólst upp hjá Hvide-ættinni á Sjálandi. Árið 1115 gerði Níels föðurbróðir hans hann að jarli af Slésvík og fól honum að berjast gegn ásælni obotríta, slavnesks þjóðflokks í Holtsetalandi. Við þetta varð Knúti svo vel ágengt að obotrítar kusu hann konung sinn árið 1129. Lóthar 3. keisari viðurkenndi yfirráð hans og gerði hann að hertoga af Holtsetalandi. Knútur tók sér þá einnig titilinn hertogi af Slésvík.

Knútur var vinsæll meðal þegnanna og munu þeir Níels konungur og sonur hans, Magnús sterki, hafa óttast vinsældir hans en þó ekki síður tengsl hans við keisarann. Magnús leit á Knút sem hættulegan keppinaut um ríkiserfðir og í ársbyrjun 1131 bauð hann Knúti á fund í Haraldsted-skógi við Ringsted og myrti eða lét myrða hann þar 7. janúar. Morðið þótti mikið níðingsverk og var það upphafið á borgarastyrjöld sem í raun lauk ekki fyrr en 1157, þegar Valdimar sonur Knúts varð einn konungur Danmerkur.

Valdimar barðist hart fyrir því að fá föður sinn tekinn í helgra manna tölu og tókst það árið 1170. Sagan segir að lind hafi sprottið upp á morðstaðnum og var á henni mikil helgi. Kapella var reist á staðnum þar sem Knútur var myrtur og var hún fjölsótt af pílagrímum allt til siðaskipta en féll þá í gleymsku og fannst ekki aftur fyrr en 1883. Lindin helga hefur ekki fundist. Messudagur Knúts lávarðs er dánardagur hans, 7. janúar.

Knútur var giftur Ingibjörgu af Kænugarði, dóttur Mstislavs 1. og Kristínar, dóttur Inga eldri Svíakonungs. Þegar Knútur var myrtur áttu þau þrjár dætur en sjö dögum eftir lát hans fæddi Ingibjörg son sem hún nefndi Valdimar eftir afa sínum. Ein dóttir þeirra Knúts og Ingibjargar var Kristín, sem giftist Magnúsi blinda Noregskonungi.

Heimildir 
 
 

Danskir konungssynir
Dýrlingar
Hertogar af Slésvík
Hertogar af Holtsetalandi
Listi yfir heilbrigðisstofnanir á Íslandi

Þetta er listi yfir heilbrigðisstofnanir á Íslandi.

 Heilbrigðisstofnun Austurlands
 Heilbrigðisstofnunin Blönduósi
 Heilbrigðisstofnunin Fjallabyggð
 Heilbrigðisstofnunin Patreksfirði
 Heilbrigðisstofnunin Sauðárkróki
 Heilbrigðisstofnun Suðausturlands
 Heilbrigðisstofnun Suðurlands
 Heilbrigðisstofnun Suðurnesja
 Heilbrigðisstofnun Vestfjarða
 Heilbrigðisstofnunin Vestmannaeyjum
 Heilbrigðisstofnun Vesturlands
 Heilbrigðisstofnun Þingeyinga

Tenglar 

 Upplýsingar á vef heilbrigðisráðuneytisins 

Heilbrigðisþjónusta
Kolbeinn Flosason

Kolbeinn Flosason var íslenskur lögsögumaður á árunum 1066-1071; Ari fróði segir í Íslendingabók að hann hafi tekið við embætti árið sem Haraldur konungur féll á Englandi.

Lengi hefur verið deilt um hver Kolbeinn þessi hafi verið og hafa þrír menn verið nefndir til - eða tveir, eftir því hvernig á málin er litið. Annars vegar er það Kolbeinn Flosason af ætt Svínfellinga en þar koma tveir möguleikar til greina. Í lok Njálu segir svo, eftir að sagt hefur verið frá afdrifum Brennu-Flosa Þórðarsonar: „En börn þeirra Hildigunnar [bróðurdóttur Flosa] og Kára voru þeir Starkaður og Þórður og Flosi. Son Flosa var Kolbeinn er ágætastur maður hefir verið einnhver í þeirri ætt.“ Þessi ummæli um ágæti Kolbeins benda til þess að hann hafi verið alþekktur og ekki ósennilegt að hann hafi einmitt gegnt embætti lögsögumanns. Þó er umdeilt hvort orðin „son Flosa“ eigi við Flosa Kárason eða Flosa Þórðarson, það er að segja hvort Kolbeinn lögsögumaður hafi verið sonur Brennu-Flosa og þá líklega fæddur um 1000, eða sonur Flosa sonar Kára Sölmundarsonar og þá varla fæddur fyrr en 1035 í fyrsta lagi. Um hvorugan manninn (hafi þeir verið til) er neitt meira vitað. Í Ljósvetninga sögu segir að Kolbeinn lögsögumaður hafi verið grafinn í Fljótshverfi en síðan hafi ekkja hans látið flytja líkið til Rauðalækjar í Öræfum og sé sú frásögn rétt styrkir hún þessa ættfærslu því þar var kirkja Svínfellinga.

Sumar heimildir segja aftur á móti að Kolbeinn lögsögumaður hafi verið sonur Flosa, sonar Valla-Brands Áskelssonar á Völlum í Landsveit. Dóttir Kolbeins Flosasonar Valla-Brandssonar var Guðrún, kona Sæmundar fróða Sigfússonar.

Heimildir 
 

 

11. öldin
Lögsögumenn
Kristín Knútsdóttir

Kristín Knútsdóttir (um 1118/1120 – eftir 1139) var dönsk hefðarkona af konungsættinni, sonardóttir Eiríks góða, og drottning Noregs 1133.

Kristín var dóttir danska konungssonarins Knúts lávarðs, hertoga af Slésvík, og konu hans Ingibjargar af Kænugarði. Árið 1131, sama ár og Magnús sterki drap föður hennar, trúlofaðist hún Magnúsi Sigurðssyni Noregskonungi og mun Málmfríður af Kænugarði, móðursystir Kristínar og áður stjúpmóðir Magnúsar hafa haft milligöngu um það. Hún var þó talin of ung til að giftast en fór til Noregs 1133 og giftist Magnúsi.

Málmfríður giftist Eiríki eymuna, hálfbróður Knúts lávarðs, árið 1131 og tók þátt í baráttu hans gegn Níels Danakonungi og Magnúsi sterka syni hans Þau flúðu frá Danmörku 1133 og leituðu hælis hjá Magnúsi og Kristínu í Noregi. Kristín komst að því að Magnús hefði í hyggju að svíkja þau og þau gerðu þá bandalag við Harald gilla, meðkonung  Magnúsar. Magnús rak þá Kristínu frá sér og hefur hún líklega farið heim til Danmerkur, að minnsta kosti þegar Eiríkur eymuni varð konungur sumarið 1134. Snemma árs 1135 lét Haraldur gilli svo blinda og gelda Magnús og setti hann af sem konung. Kristínar er ekkert getið eftir lát hans 1139 og hefur hún sennilega dáið ung.

Heimildir 
 
 

Drottningar Noregs
Olíumálning

Olíumálning er eins og nafnið gefur til kynna málning sem innheldur olíu sem bindiefni og er mikið notuð af myndlistarmönnum og húsamálurum. Myndlistarmenn búa sumir hverjir til sína eigin olíumálningu með því að blanda litadufti saman við línolíu (úr hörfræjum), valhnetuolíu eða valmúaolíu. Línolía er langalgengust, ýmist hrein, soðin eða í formi fernisolíu. Yfirleitt er blandað í hana efnahvötum til að flýta fyrir þornun. Talið er að olíumálning hafi verið fundin upp á 12. öld, en yfirleitt er talað um að hún líti dagsins ljós á endurreisnartímann og að sá fyrsti til að nota hana hafi verið hinn flæmski listmálari Jan van Eyck. 

Í almennu tali er orðið „olíumálning“ oft notað um alkýðmálningu sem er algeng í húsamálun og hegðar sér á svipaðan hátt og línolíumálning; leysist til dæmis upp með terpentínu. Alkýð er þó ekki olía heldur fjölliða sem inniheldur fitusýruhluta.

Tenglar 
 Olíumálning; af heimasíðu Gallerí list

Málning
Charles Joseph Minard

Charles Joseph Minard (27. mars 1781 – 24. október 1870 í Bordeaux í Frakklandi) var franskur verkfræðingur og brautryðjandi á sviði hönnunar skýringarmynda.

Minard fæddist í Dijon og lærði stærðfræði við École polytechnique skammt frá París. Hann starfaði sem verkfræðingur við hönnun stíflna, skurða og brúa um alla Evrópu. Hann var skipaður í stöðu við École Polytechnique árið 1830, þá tæplega fimmtugur að aldri, þar sem hann starfaði sem í sex ár. Þá tók hann við stöðu sem skoðunarmaður brúa og vega til ársins 1851 en þá settist hann í helgan stein.

Árið 1869 gaf hann út skýringarkort (f. Carte figurative des pertes successives en hommes de l'Armée Française dans la campagne de Russie 1812-1813, sjá mynd) sem sýndi vegferð hers Napóleons 1812 til Rússlands. Á því korti kemur fram

 staðsetning hersins og stærð, hvar stakar herdeildir skiptu liði og mættust á ný
 hvernig mannfall var
 hversu lágt hitastigið var er herinn hörfaði

Vísindamaðurinn Étienne-Jules Marey veitti korti Minards strax athygli og sagði kortið segja skýrari sögu en penna sagnfræðingsins. Edward Tufte segir kortið hugsanlega vera bestu myndrænu framsetningu á gögnum fyrr og síðar í bók sinni The Visual Display of Quantitative Information.

Tenglar 
 Þýðing á dánartilkynningu Minards, á vef Edwards Tufte
 Um skýringarrit Minards, á vef Edwards Tufte
 The Graphic Works of Charles Joseph Minard , Michael Friendly, York University (Ontario) Department of Mathematics and Statistics
 Minard biography, Michael Friendly

Minard, Charles Joseph
Margrét Eiríksdóttir Noregsdrottning

Margrét Eiríksdóttir (dáin 1209) var sænsk konungsdóttir og drottning Noregs frá 1185 til 1202, kona Sverris Sigurðssonar Noregskonungs.

Margrét var dóttir Eiríks helga Svíakonungs og Kristínar Björnsdóttur konu hans. Hún giftist Sverri konungi árið 1185. Ekki er vitað hve gömul hún var þá en hún hefur ekki verið fædd seinna en 1160 því það ár dó faðir hennar. Þau Sverrir eignuðust aðeins eina dóttur, Kristínu. Drottningarinnar er sjaldan getið í sögu Sverris konungs en ýjað er að því að hún hafi verið grunuð um græsku.

Þegar Sverrir dó 9. mars árið 1202 fór Margrét til Vestur-Gautlands, þar sem hún átti miklar eignir, en varð að skilja Kristínu dóttur sína eftir þvert gegn vilja sínum. Hún sneri aftur rétt fyrir áramótin 1203-1204. Á nýársdag dó Hákon konungur Sverrisson, stjúpsonur hennar, og þótti ýmislegt benda til þess að honum hefði verið byrlað eitur. Margrét var grunuð um verknaðinn og reyndi hún að sanna sakleysi sitt með járnburði. Hún bar þó glóandi járnið ekki sjálf, heldur lét einn þjóna sinna gera það fyrir sína hönd. En það fór ekki vel því maðurinn brenndist illa, sem var talið sönnun um sekt. Manngreyinu var drekkt en Margrét drottning flúði í skyndingu til Svíþjóðar.

Í Sverris sögu og Böglunga sögum andar mjög köldu til Margrétar drottningar og Kristínar Níelsdóttur, systurdóttur hennar, sem var með drottningu og gekk síðar að eiga Hákon jarl galinn. Margrét er talin sek um að hafa eitrað fyrir Hákon konung og sömuleiðis var Kristín grunuð um að hafa átt þátt í dauða barnakonungsins Guttorms Sigurðssonar síðar sama ár.

Margrét kom þó aftur til Noregs síðar og var viðstödd árið 1209 þegar Kristín dóttir hennar giftist Filippusi Símonarsyni, konungsefni baglanna og systursyni Nikulásar biskups Árnasonar, helsta foringja bagla og erkióvini Sverris manns hennar. Þá hafði Noregi í raun verið skipt í þrennt og samið um að Filippus skyldi ráða Upplöndum og hluta af Víkinni en fengi ekki konungsnafn; aftur á móti fékk hann Kristínu, einkabarn Sverris konungs, fyrir konu. Margrét veiktist skömmu eftir brúðkaupið og dó innan fárra vikna.

Heimildir 
 
 

Drottningar Noregs
Sænskar konungsdætur
Kristín Sverrisdóttir af Noregi

Kristín Sverrisdóttir (d. 1213) var einkadóttir Sverris Noregskonungs og Margrétar konu hans en hálfbræður hennar voru þeir Sigurður lávarður og Hákon Sverrisson harmdauði.

Eftir dauða Sverris konungs fór Margrét drottning til heimkynna sinna í Svíþjóð og ætlaði að taka dóttur sína með en það leist birkibeinum illa á; líklega hafa þeir takið hættu á að andstæðingar þeirra næðu tökum á henni. Þeir fluttu hana því til Hákonar konungs bróður hennar í Björgvin, þvert gegn vilja móðurinnar. Kristín er sögð hafa verið trygg móður sinni og stórlynd eins og hún.

Þegar friður var saminn milli bagla og birkibeina 1208 var meðal annars ákveðið að Kristín skyldi giftast konungsefni bagla, Filippusi Símonarsyni. Hann skyldi jafnframt stýra Upplöndum og hluta af Víkinni en fékk ekki konungsnafn. Samkvæmt Böglunga sögum var Kristín ósátt, hún vildi ekki mann sem hvorki var af konungsætt né mundi hljóta viðurkenningu sem konungur. Þau giftust þó 1209 og kom Margrét móðir hennar til brúðkaupsins en dó nokkrum vikum síðar. Filippus hélt reyndar áfram að kalla sig konung þrátt fyrir samkomulagið og hefur Kristín vafalaust ekki latt hann til þess og sjálfsagt litið á sig sem drottningu.

Sjálf dó Kristín af barnsförum árið 1213 og áttu þau Filippus ekki barn sem lifði.

Heimildir 
 
 

Drottningar Noregs
Norskar konungsdætur
Sverris saga

Sverris saga er saga Sverris Sigurðssonar, en hann var færeyskur prestur sem sagðist vera sonur Sigurðar Noregskonungs. Hann hóf uppreisn í Noregi árið 1177, náði þar völdum og ætt hans stýrði síðan Noregi fram til 1387.

Sverrir var ræðuskörungur og herstjórnandi ágætur og virðist hann sjálfur hafa fengið þá hugmynd að láta setja sama sögu sína. Til þess fékk hann Karl Jónsson ábóta á Þingeyrum og virðist sagan einum þræði samin til að staðfesta tilkall Sverris til valda og skýra að hann sé konungur valinn af guði með mikla hæfileika og sonur konungs.

Konungasögur
Ellisif af Kænugarði

Ellisif af Kænugarði (1025 – um 1067) eða Elisaveta Yaroslavna var  furstadóttir frá Garðaríki og drottning Noregs 1046-1066 sem eiginkona Haraldar harðráða.

Elisaveta var dóttir Jarisleifs 1. fursta af Kænugarði og Ingigerðar Ólafsdóttur af Svíþjóð, dóttur Ólafs skotkonungs. Systur hennar voru Anna, drottning Frakklands, Anastasía, drottning Ungverjalands, og Agata, kona Játvarðar útlaga. Veturinn 1043-1044 giftist hún Haraldi Sigurðssyni, hálfbróður Ólafs digra Noregskonungs, sem þá var í þjónustu föður hennar. 

Árið 1045 fóru þau svo til Noregs, þar sem Magnús bróðursonur Haraldar var þá tekinn við konungdómi. Haraldur gerði kröfu til þess að verða meðkonungur hans og þar sem hann átti gnótt fjár tókst honum að kaupa sér fylgi höfðingja og verða konungur og Elisaveta varð þá drottning og var kölluð Ellisif. Magnús góði dó ári síðar og varð Haraldur þá einn konungur. Ellisif var hins vegar ekki eina drottningin því að Haraldur tók sér aðra konu, Þóru Þorbergsdóttur, og er þess ekki getið í heimildum að neinar athugasemdir hafi verið gerðar við það fyrirkomulag.

Þegar Haraldur réðist inn í England 1066 fór Ellisif með og einnig dætur þeirra, María og Ingigerður. Haraldur féll þar í orrustunni við Stafnfurðubryggju og er sagt að Maríu dóttur hans hafi orðið svo mikið um fréttina að hún hafi dáið. Ellisif fór með Ingigerði dóttur sína aftur til Noregs með þeim sem eftir lifðu úr herliðinu. Hún var eftir það í skjóli Ólafs kyrra, sonar Haraldar og Þóru, en lifði líklega ekki lengi, dó trúlega 1067. Ingigerður dóttir hennar giftist fyrst Ólafi hungri Danakonungi og síðan Filippusi Svíakonungi.

Heimildir 
 
 

Drottningar Noregs
Rúriksætt
Þóra Þorbergsdóttir

Þóra Þorbergsdóttir (1025 – eftir 1067) var norsk hefðarkona og eiginkona Haraldar konungs harðráða Noregskonungs en vafasemt er hvort skuli telja hana drottningu þar sem Haraldur var þegar kvæntur annarri konu, Ellisif drottningu, þegar hann gekk að eiga Þóru. Hún varð þó seinna drottning Danmerkur.

Þóra var dóttir Þorbergs Árnasonar, höfðingja á Giska, og konu hans Ragnhildar Erlingsdóttur, sem var dóttir Erlings Skjálgssonar og bróðurdóttir höfðingjanna Finns og Kálfs Árnasona. Haraldur giftist Þóru árið 1048, ári eftir að hann varð einn konungur í Noregi, líklega til að styrkja stöðu sina og efla tengslin við eina voldugustu ætt landsins. Ekki er að sjá af heimildum að neinar athugasemdir hafi verið gerðar við lögmæti hjónabandsins þrátt fyrir tvíkvæni konungsins.

Synir Þóru og Haraldar voru konungarnir Ólafur kyrri og Magnús Haraldsson. Eftir að Haraldur konungur féll í orrustunni við Stafnfurðubryggju 1066 giftist Þóra Sveini Ástríðarsyni Danakonungi og varð þriðja kona hans. Þau áttu soninn Knút Magnús, sem dó ungur.

Heimildir 
 

Drottningar Danmerkur
Drottningar Noregs
Svínasúpan

Svínasúpan er sjónvarpsþáttur sem sýndir voru á Stöð 2 á árunum 2003-2004. Óskar Jónasson var leikstjóri í báðum þáttaröðum og þættirnir voru framleiddir af Storm. Þáttaraðirnir voru tvær talsins. Leikarar þáttarins eru Auðunn Blöndal sjónvarpsmaður, Edda Björg Eyjólfsdóttir leikona, Guðlaug Elísabet Ólafsdóttir leikkona, Pétur Jóhann Sigfússon leikari, Sverrir Þór Sverrisson (Sveppi) sjónvarpsmaður og Sigurjón Kjartansson tónlistarmaður og útvarpsmaður. Jón Gnarr bættist svo við í annari þáttaröð.  Höfundar hrandrits voru Auðunn Blöndal, Pétur Jóhann Sigfússon, Sigurjón Kjartansson, Sverrir Þór Sverrisson og Þrándur Jensson í báðum þáttaröðum. Yfirumsjón handrits sá Sigurjón Kjartansson um. DVD diskur Svínasúpunnar fór í gullsölu og mæðrastyrksnefnd var veitt eintök af myndisknum við afhendingu gullplötunnar.

Þættirnir voru í báðum þáttaröðum átta talsins.

Tilvísanir 

Sjónvarpsþættir
Íslenskir sketsaþættir
Íslenskir grínþættir
Íslenskir gamanþættir í sjónvarpi
Ingiríður Sveinsdóttir

Ingiríður Sveinsdóttir (dáin eftir 1093) var dönsk konungsdóttir og drottning Noregs 1067-1093, kona Ólafs kyrra Noregskonungs.

Ingiríður var dóttir Sveins Ástríðarsonar Danakonungs. Ekki er vitað hver móðir hennar var en líklega var það engin af þremur konum Sveins konungs, heldur einhver af mörgum frillum hans. Fimm hálfbræður Ingiríðar urðu konungar Danmerkur.

Sveinn Ástríðarson taldi sig eiga tilkall til norsku krúnunnar eftir að Haraldur harðráði féll á Englandi 1066 en Ólafur kyrri, sonur Haraldar, gerði samkomulag við Svein þar sem hann féll frá tilkalli sínu og Ólafur gekk að eiga Ingiríði dóttur hans. Þau voru barnlaus þrátt fyrir langt hjónaband. Eftir að Ólafur lést 1093 og Magnús berfættur, frillusonur hans, tók við ríkinu er sagt að Ingiríður hafi flutt vestur í Sogn, gengið að eiga Svein Brynjólfsson á Aurlandi og átt með honum dótturina Hallkötlu. Til hennar eru raktar ættir í íslenskum ættartölum.

Heimildir 
 

Danskar konungsdætur
Drottningar Noregs
Gyða af Svíþjóð

Gyða Önundardóttir (d. um 1049) eða Gunnhildur Önundardóttir var sænsk konungsdóttir á 11. öld og síðar drottning Danmerkur, fyrsta kona Sveins Ástríðarsonar Danakonungs.

Gyða var dóttir Önundar Jakobs Svíakonungs. Kona Önundar var Gunnhildur Sveinsdóttir og ber heimildum ekki saman um hvort Gyða var dóttir hennar eða stjúpdóttir. Fátt er vitað um Gyðu en talið er að hún hafi verið gift Sveini Ástríðarsyni árið 1047 eða 1048, um sama leyti og hann varð konungur Danmerkur. Þó má vera að þau hafi gifst fyrr, þegar Sveinn var í útlegð við sænsku hirðina. Hún lést eftir um eins árs hjónaband og voru þau Sveinn líklega barnlaus.

Önundur Jakob lést árið 1050 og skömmu síðar giftist Sveinn Gunnhildi, fyrrverandi tengdamóður (eða stjúptengdamóður) sinni. Slíkt hjónaband var óheimilt samkvæmt lögum kirkjunnar og neyddust þau til að skilja. Þeim mæðgum er oft ruglað saman, enda hétu þær líklega sama nafni og voru báðar giftar Sveini.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur
Sænskar konungsdætur
Aðalfall

Aðalfall getur átt við:

 Nefnifall í málfræði, þar sem aukafall vísar til fallanna þolfalls, þágufalls og eignarfalls í íslensku
 Aðalfall í hugbúnaðargerð er ákveðið fall í sumum forritunarmálum sem forritið byrjar á því að keyra

Sjá einnig
 Fall

Tilvísanir
Gunnhildur Sveinsdóttir

Gunnhildur Sveinsdóttir (d. um 1060), samkvæmt sumum heimildum Gunnhildur Haraldsdóttir, var norskættuð hefðarkona á 11. öld, drottning Svíþjóðar og síðan drottning Danmerkur.

Faðerni Gunnhildar er óvíst; samkvæmt sumum heimildum var hún Haraldsdóttir en líklegra er talið að hun hafi verið dóttir Sveins Hákonarsonar Hlaðajarls og Hólmfríðar, sem var dóttir eða systir Ólafs skotkonungs. Ekki er vitað hvenær Gunnhildur gekk að eiga Önund Jakob Svíakonung. Samkvæmt sumum heimildum var hjónabandið barnlaust en aðrar heimildir segja að Gyða dóttir Önundar, sem giftist Sveini Ástríðarsyni Danakonungi um 1048, hafi einnig verið dóttir Gunnhildar. Þeim mæðgum eða stjúpmæðgum er oft ruglað saman.

Önundur Jakob dó árið 1050 og Gyða hafði dáið árið áður. Gunnhildur ekkjudrottning hélt til Danmerkur og giftist þar Sveini (stjúp)tengadyni sínum. Slíkt hjónaband var óheimilt samkvæmt lögum kirkjunnar, hvort sem Gyða var dóttir Gunnhildar eða ekki, og er sagt að páfi hafi hótað þeim bannfæringu. Þau slitu þá samvistir og Gunnhildur hélt aftur til Svíþjóðar 1051 eða 1052. Ekki er vitað hvort Gunnhildur var móðir einhvers hinna fjölmörgu barna Sveins.

Gunnhildur eyddi síðustu æviárunum í Vestur-Gautlandi við bænaiðkun og hannyrðir og er sögð hafa stofnað vefstofu þar sem unnin voru messuklæði og ýmis vefnaður fyrir kirkjur. Adam frá Brimum kallaði hana Sanctissima og dásamaði gestrisni hennar við kristna trúboða sem konungur hafði hrakið á brott.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur
Drottningar Svíþjóðar
Hannyrðir
Adela af Flæmingjalandi

Adela af Flæmingjalandi (um 1064 – 1115) var drottning Danmerkur 1080-1086 (þar var hún kölluð Edel) og síðar hertogaynja Apúlíu á Ítalíu og ríkisstjóri Apúlíu um tíma.

Adela var dóttir Róberts 1. greifa af Flæmingjalandi og konu hans Geirþrúðar af Saxlandi. Hún giftist Knúti Danakonungi 1080, sama ár og hann varð konungur, og átti með honum þrjú börn, soninn Karl (f. 1084) og tvíburadæturnar Sesselju og Ingibjörgu (f. 1086/1086). Þegar Knútur var myrtur árið 1086 flúði Adela til Flæmingjalands með son sinn en dæturnar urðu eftir í Danmörku.

Adela var með föður sínum og bróður í Flæmingjalandi til 1092, þegar hún fór til Ítalíu og giftist þar Roger Borsa, hertoga af Apúlíu, en Karl sonur hennar varð eftir í Flæmingjalandi og erfði síðar greifadæmið. Með seinni manni sínum átti Adela þrjá syni en aðeins einn komst upp, Vilhjálmur hertogi. Þegar Roger dó árið 1111 stýrði Adela hertogadæminu þar til sonur hennar varð fullveðja 1114. Hún dó svo ári síðar.

Þegar Knútur fyrri maður Adelu var tekinn í helgra manna tölu 1101 sendi hún fé og fagra gripi til að búa helgiskrín hans í dómkirkjunni í Óðinsvéum sem fagurlegast.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur