alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skriðsóley



Sortir 
Villta tegundin er erfið viðureignar í görðum,en nokkur ræktunarafbrigði eru til:
'Boraston O.S.'
'Broken Egg'
'Buttered Popcorn'
'Cat's Eyes'
'Creeping Beauty'
'Dinah Myte'
'Gathering Gloom'
'Gloria Spale'
'Hortensis' 
'In Vein'
'Joe's Golden'
'Justin Time'
'Little Creep'
'Pleniflorus'
'Snowdrift'
'Time Bomb'
'Timothy Clark'

Tilvísanir

Den virtuella floran - Revsmörblomma

Sóleyjaætt
Verslunin Edinborg

Verslunin Edinborg var ein af stærri kaupmannsverslununum í Reykjavík á fyrri hluta 20. aldarinnar en þaðan var einnig gert út. Á seinni hluta 20. aldarinnar voru þar fyrst og fremst seldar vefnaðarvörur og leikföng. Verslunin var stofnuð af Ásgeiri Sigurðssyni sem var jafnframt konsúll eða sendiherra Breta. Verslunin var með útibú á Eskifirði og á Ísafirði þar sem verslunin stóð fyrir byggingu hafskipsbryggju sem varð tilefni deilna í bæjarstjórn.

Fljótlega eftir stofnun, eða uppúr aldamótunum 1900, var hægt að fá vínber og epli í janúar í versluninni. Fyrsta árið eftir stofnun RÚV árið 1930 leigði það aðstöðu hjá Edinborgarverslun við Hafnarstræti en fluttist svo um set í Landssímahúsið við Austurvöll.

Heimildir

Tenglar 
 Verzlunin Edinborg, grein í Frjálsri verslun frá árinu 1941
 Verzlunin Edinborg Fimmtug, grein í Fálkanum 1945
 Völundur, Kveldúlfur, Edinborg, Lárus Lúðvíks og Silli og Valdi, grein eftir Jón G. Hauksson í DV 4. maí 1988
 Saga hússins 

Íslenskar verslanir
Byggingar í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Crocus minimus

Crocus minimus er blómplantna af ættkvísl krókusa, sem finnst í suður Korsíku, Sardinía og Capraia.

Myndir

Tilvísanir

Krókus
Crocus goulimyi

{{taxobox
| image              = Crocus goulimyi clump4.jpg
| regnum             = Jurtaríki (Plantae)
| divisio            = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis            = Einkímblöðungar (Liliopsida)
| ordo               = Laukabálkur (Asparagales)
| familia            = Sverðliljuætt (Iridaceae)
| genus              = Krókus (Crocus)
| species            = C. goulimyi
| binomial           = Crocus goulimyi
| binomial_authority = Turrill
| synonyms           =
 Crocus goulimyi f. albus B.Mathew	
 Crocus goulimyi subsp. goulimyi
|}}Crocus goulimyi'' er tegund blómplantna af sverðliljuætt. Hún er einlend í Grikklandi. Þetta er hnýðisplanta sem verður um 10 sm há. Smá, rúnnuð, fjólublá blómin með fölum hálsi birtast að hausti.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus scharojanii

Crocus scharojanii er tegund blómplantna af sverðliljuætt, sem vex frá norðaustur Tyrklandi til Kákasus.

Undirtegundir
 C. s. lazicus
 C. s. scharojanii

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Beinskurður

Beinskurður er útskurður í bein, horn eða fílabein. Oftast er átt við útskurð hvalveiðimanna á beinum eða tönnum sjávardýra.

Tenglar 
 Sarpur beinþynna úr hvalbeini
 Sarpur Teningur og 24 töflur (gamalt borðspil (hnefatafl) útskorið úr beini)
Vera Zimmermann

Vera Alice Santos Zimmermann (30. mars 1964 í São Paulo í Brasilíu) er brasilísk leikkona.

Vera hóf feril sinn sem leikkona í byrjun níunda áratugarins, þegar hún lék í leikritunum Nelson Rodrigues Eterno Retorno og Macunaíma, ásamt Antunes Filho.

Sjónvarpsþættir

Tilvísanir

Tenglar 
 

Zimmermann, Vera
A Padroeira

A Padroeira er brasilískur sjónvarpsþáttur.

Leikendur

Brasilískir sjónvarpsþættir
Tieta

Tieta er brasilískur sjónvarpsþáttur.

Leikendur

Brasilískir sjónvarpsþættir
Terra Nostra

Terra Nostra er brasilískur sjónvarpsþáttur.

Leikendur

Heimildir 

Brasilískir sjónvarpsþættir
Cristiana Oliveira

Cristiana Barbosa da Silva de Oliveira (15. desember 1963 í Rio de Janeiro í Brasilíu) er brasilísk leikkona. Dóttir Oscar de Oliveira og Eugênia Barbosa da Silva de Oliveira.

Þekkt fyrir að spila Juma Marruá í Pantanal. Hann hefur verið lögun í nokkrum öðrum árangursríkum skáldsögum eins og Quatro por Quatro, Corpo Dourado, O Clone, Insensato Coração, meðal annarra.

Cristiana var giftur ljósmyndari André Wanderley, frá þessum stéttarfélagi fæddist Rafaella. Árið 1994 giftist Cristiana í annað skipti, þetta skipti með kaupsýslumaðurinn Marcos Sampaio, sem hún var gift í 8 ár. Árið 1999 fæddist annar dóttir hennar Antônia. Hann vildi ekki giftast eftir aðskilnaðinn.
Hinn 7. febrúar 2013 varð hún amma í fyrsta sinn með fæðingu Miguel, sonar Rafaella.

Sjónvarp 
 1989 - Kananga do Japão .... Hannah
 1990 - Pantanal .... Juma Marruá
 1991 - Amazônia .... Mila / Camille
 1992 - De Corpo e Alma .... Paloma Bianchi
 1994 - Memorial de Maria Moura .... Marialva
 1994 - Quatro por Quatro .... Tatiana
 1996 - Salsa e Merengue .... Adriana
 1998 - Corpo Dourado .... Selena
 1999 - Vila Madalena .... Pilar 
 2001 - Porto dos Milagres .... Eulália
 2001 - O Clone .... Alicinha 
 2002 - O Olhar da Serpente .... Celeste Carvalho Pinto
 2003 - Kubanacan .... Helena
 2005 - Malhação .... Rita Garcia
 2006 - A Diarista .... Betty
 2007 - Amazônia, de Galvez a Chico Mendes .... Carminha
 2007 - Sete Pecados .... Dra. Margareth
 2008 - Casos e Acasos .... Simone
 2008 - Casos e Acasos .... Bárbara
 2008 - Faça sua História .... Talita
 2009 - Paraíso .... Zuleika Tavares
 2011 - Insensato Coração .... Araci Laranjeira
 2012 - Salve Jorge .... Yolanda Pereira Galvão
 2016 - A Terra Prometida .... Mara

Tilvísanir

Tenglar 
 

Oliveira, Cristiana
Força de um Desejo

Força de um Desejo er brasilískur sjónvarpsþáttur.

Leikendur

Brasilískir sjónvarpsþættir
Denise Del Vecchio

Denise Del Vecchio Falótico (3. maí 1954 í São Paulo í Brasilíu) er brasilísk leikkona.

Persónulegt líf 
Denise hefur verið gift leikaranum Celso Frateschi sem hún hefur leikið í leikhúsi og í þáttunum José do Egito, Sonur þeirra André Frateschi er einnig leikari.

Sjónvarpsþættir

Tilvísanir

Tenglar 
 

Del Vecchio, Denise
Crocus cancellatus

Crocus cancellatus er tegund blómplantna af sverðliljuætt, sem vex frá Balkanskaga til Íran.

Undirtegundir 
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
 C. c. cancellatus
 C. c. damascenus
 C. c. lycius
 C. c. mazziaricus
 C. c. pamphylicus

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Hatsepsút

Hatsepsút (hætˈʃɛpsʊt;; nafnið merkir Fremst aðalskvenna; 1507 f.Kr. – 1458 f.Kr.) var fimmti faraó átjándu konungsættar Egyptalands. Hún er önnur konan sem vitað er til að hafi gegnt embætti faraós, á eftir Sobekneferu. Hugsanlegt er að ýmsar aðrar konur hafi einnig ríkt sem faraóar eða ríkisstjórar á undan Hatsepsút, jafnvel um 1600 árum áður. Hatsepsút varð faraó Egyptalands árið 1478 f.Kr. Opinberlega réð hún ásamt Tútmósis 3. sem hafði verið krýndur faraó árið áður, þá tveggja ára gamall. Hatsepsút var aðaleiginkona Tútmósis 2., föður Tútmósiss 3. Hún er oft talin meðal bestu faraóa Egyptalands og ríkti lengur en nokkur önnur innfædd kona. Samkvæmt Egyptalandsfræðingnum James Henry Breasted er hún „fyrsta stórkvendi heimssögunnar sem við höfum upplýsingar um.“

Tilvísanir

Faraóar átjándu konungsættarinnar
Fólk fætt 1507 f.Kr.
Fólk dáið 1458 f.Kr.
Crocus ochroleucus

Crocus ochroleucus er rjómalitur krókus ættaður frá Sýrlandi, Líbanon, Ísrael, Palestínu og Tyrklandi.

Lýsing
Fjölær. Hnýðið smátt, frjósamt (myndar mikið af smálaukum), þakið himnukenndu brúnu hýði. Blöðin eru 4-6, koma um leið og blómin, með djúpri rák, 1.5–2 mm breið. Blómin eru 2–3 sm að þvermáli; krónublöðin eru oddbaugótt til egglaga, rjómahvít, gul við grunninn. Fræflarnir hvítleitir, lengri en frævilsstilkurinn. Frænið rauðgult.

Blómgun
Október–desember.

Búsvæði
Grýtt svæði, léttur jarðvegur.

Útbreiðsla
Mið og lágfjöll í suður Hermon.

Orðsifjar
Rjómahvítur litur blómsins gaf þessari tegund nafnið ochroleucus, sem er dregið af Gríska ôchros, "gulur", og leukos, "hvítur". Tegundin er í Líbanon þekkt sem hirsanneen, vex ríkulega eftir fyrstu rigningar haustsins. Hnýðin eru stundum étin.
Krókus er með 3 stíla. Þetta einkenni ásamt öðrum, hjálpar til við að greina á milli krókusa og haustlilja sem eru lífshættulega eitraðar.

Tilvísanir

Georges Tohme& Henriette Tohme, IIIustrated Flora of Lebanon, National Council For Scientific Research, Second Edition 2014.

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus kosaninii

Crocus kosaninii  er tegund blómplantna af sverðliljuætt sem var lýst af Pulevic. Hann er einlendur í Serbíu.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus banaticus

Crocus banaticus, er tegund blómplantna af sverðliljuætt, upprunnin frá Balkanskaga, sérstaklega í Serbíu, Rúmeníu og suðvestur Úkraínu.  Þetta er lauk-, eða hnýðis-planta sem verður 4 sm há.

Blómin, yfirleitt fjólublá, en stundum hvít, koma upp að hausti. Smá innri krónublöðin eru umlukin þremur stærri krónublöðum, ólíkt samhverfari krókustegundum utan undirættarinnar. Blómgast rétt á undan gras-líkum blöðum sem vantar silfruðu rákina sem er yfirlitt í þessari ættkvísl.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus vallicola

Crocus vallicola er tegund af sverðliljuætt sem var lýst af Herb.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Páskakrókus

Páskakrókus (Crocus biflorus) er blómplanta af ættkvísl krókusa, ættaður frá suðaustur Evrópu og suðvestur Asíu, þar á meðal Ítalíu, Balkanskaga, Úkraínu, Tyrklandi, Kákasus, Íran og Írak. 

Hann er fjölæringur með hnýði sem verður 6 sm hár og breiður. Þetta er mjög breytileg tegund, með blóm í litbrigðum af föl fjólubláu yfir í hvítt, oft með dekkri rendur utan á krónublöðunum. Blómin birtast snemma að vori.

Flokkun
Samkvæmt flokkun Brian Mathew 1982, var C. biflorus í seríunni Biflori í deildinni Nudiscapus innan krókusættkvíslarinnar. Hinsvegar virðast nútíma DNA greiningar gera vafasamt hvort serían Biflori geti verið skilin frá Reticulati og Speciosi seríunum. Að minnsta kosti 21 undirtegund af páskakrókus hefur verið nefnd; að auki hefur fjöldi afbrigða verið ræktaður í görðum.

Undirtegundir
Crocus biflorus subsp. adami (J.Gay) K.Richt. - Balkan, Úkraínu, Krím, Kákasus, Íran
Crocus biflorus subsp. albocoronatus Kerndorff - Taurus fjöllum í Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. alexandri (Nicic ex Velen.) B.Mathew - Serbia, Búlgaría, norðaustur Grikklandi
Crocus biflorus subsp. artvinensis (J.Philippow) B.Mathew - Kákasus, norðaustur Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. atrospermus Kernd. & Pasche - Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. biflorus - Ítalíu ásamt Sikiley, Tyrkland, Rodhos (Ρόδος, Rhodes) eyju í Grikklandi
Crocus biflorus subsp. caelestis Kernd. & Pasche - Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. caricus Kernd. & Pasche - Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. crewei (Hook.f.) B.Mathew - Tyrklandi, Grikklandseyjar
Crocus biflorus subsp. fibroannulatus Kernd. & Pasche - Artvin hérað í Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. ionopharynx Kernd. & Pasche - Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. isauricus (Siehe ex Bowles) B.Mathew - Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. leucostylosus Kernd. & Pasche - Denizli hérað í Tyrklandi
Crocus biflorus subsp. nubigena (Herb.) B.Mathew - Tyrklandi, Grikklandseyjar
Crocus biflorus subsp. pseudonubigena B.Mathew - Tyrkland
Crocus biflorus subsp. pulchricolor (Herb.) B.Mathew - Tyrkland
Crocus biflorus subsp. punctatus B.Mathew - Tyrkland
Crocus biflorus subsp. stridii (Papan. & Zacharof) B.Mathew - norðaustur Grikkland
Crocus biflorus subsp. tauri (Maw) B.Mathew - Kákasus, Tyrklandi, Íran, Írak
Crocus biflorus subsp. weldenii (Hoppe & Fürnr.) K.Richt - Ítalía, Albanía, Júgóslavía
Crocus biflorus subsp. yataganensis Kernd. & Pasche - Tyrkland

Tilvísanir

Krókus
Trönur

Trönur eru upprétt stoðgrind sem notuð er til að sýna eða vinna með hlut sem liggur á trönunum. Trönur eru  mikið notaðar af myndlistamönnum þar sem málverk sem unnið er að hvílir á trönum og þeir vinna við það standandi. Trönur  geta einnig verið stoðgrind í fiskhjöllum. Trönur geta verið úr ýmsum efnum svo sem tré, áli eða stáli. Málaratrönur eru oftast úr tré. 
 
Það eru þrjár algengar útgáfur af trönum: 
 Trönur sem hvíla á þremur fótum. (A-ramma hönnun)
 Trönur sem eru mynda rétt horn. (H-ramma hönnun)
 Trönur sem hægt er að snúa og halla að vild og nota við ýmsar aðstæður.

Tengill 
 Gerður Helgadóttir stendur við málaratrönur (mynd í Sarpi)
Þurrkari

Þurrkari er heimilistæki sem ætlað er að þurrka föt og aðra textílhluti, oftast skömmu eftir að fötin hafa verið þvegin í þvottavél. Einnig er hægt að þurrka föt með að hengja þau upp á þvottasnúrur innan eða utanhúss eða á sérstakar þurrkslár. 

Þurrkarar geta verið ýmis konar. 
Þéttiþurrkari (e. condenser tumble drier) er þurrkari án barka. Þéttiþurrkari þéttir rakann í vatn sem þurrkarinn skilar frá sér, oftast í vatnstank undir þurrkaranum. Þennan vatnstank þarf að taka handvirkt úr eftir hverja þurrkun og tæma. Barkaþurrkari blæs röku lofti út í andrúmsloftið (út um glugga eða loftop.) 

Eftir notkun þarf að hreinsa ló úr lósíu í þurrkaranum og tæma vatn úr vatnstank á þéttiþurrkurum.

Heimilistæki
Þvottur
Taurulla

Taurulla er handsnúið eða rafknúið verkfæri ætlað til að vinda vatn úr blautum þvotti eða til að slétta þvott. Frá fornu fari hafa ýmsar aðferðir verið notaðar til að slétta og pressa efni. Víkingar  notuðu  rúnnað gleráhald til þess að strjúka yfir efni til að slétta þau. Einnig var notað  nokkurs konar kefli sem klæðinu var vafið um og svo strokið yfir og þrýst á með fjöl. Í taupressum voru svo stærri klæði og lín  pressað flöt á milli tveggja laga.

Á bakhlið 50 króna peningaseðli er mynd ask, straukefli og fleira.

Heimildir 
 Stór taurulla (Sarpur)
 

Þvottur
Tryggðakrókus

Tryggðakrókus (fræðiheiti Crocus chrysanthus)  er blómplanta af ættkvísl krókusa, ættaður frá Balkanskaga og Tyrklandi. 

Hann er með skær appelsínugul skállaga blóm. Minni hnýði og blóm en en vorkrókus en myndar hann fleiri blóm á lauk en vorkrókusinn. Hæð um 3 til 4 sm. Á ensku hefur hann verið nefndur "snow crocus" vegna þess hve snemma hann blómstrar, eða um tvemur vikum á undan vorkrókusnum og oft upp í gegn um snjó síðvetrar  eða snemma vors. Blöðin eru mjó með silfraðri miðrönd.  Latneska heiti hanns, chrysanthus, þýðir gullinblómstrandi.

Ræktunarafbrigði
Ræktunarafbrigði tryggðakrókus eru úrval af Crocus chrysanthus og bendinga þessarar tegundar við nokkrar undirtegundir af páskakrókus og Crocus aerius. Gul afbrigði eru úrval af Crocus chrysanthus. Blá og hvít afbrigði eru blendingar við Crocus biflorus.

 ‘Advance’: gulir að innan, að utan fjólubláir
 ‘Ard Schenk’: hvítir með bronslituðum hálsi 
 ‘Blue Pearl’: fölblár með bronsgulum hálsi og grunni; sterkblár að utan, fölari að innan og með gulum bletti neðst
 ‘Blue Peter’: miðnæturblár að utan, fölblár að innan
 ‘Cream Beauty’: rjómagulur með bronslituðum hálsi
 ‘Goldilocks’: smjörgulur með bronslituðu munstri (fjöður)
 ‘Ladykiller’: hvítt að innan og djúp purpurablár að utan með hvítum jaðri
 ‘Prince Claus’: hvítur, blue flash on exterior
 ‘Romance’: að innan rjómalitur, að utan bláleitur
 ‘Saturnus’: gulur að innan, dökk purpuralitur að utan
 ‘Skyline’: ljósblár að innan, skærblár að utan
 ‘Snow Bunting’: hvítur að innan, að utan rjómahvít með gulgrænum "fjöðrum"; bronslitaður háls
 ‘Zwanenburg Bronze’: gullgulur að innan, bronslitaður að utan

Tilvísanir

Krókus
Trafakefli

Trafakefli er áhald sem notað var til að strauja og slétta þvott (tröf). Trafakeflin voru tvö saman og var undirkeflið var sívalningur sem tröfin voru undin upp á, en með yfirkeflið sem var þjöl eða viðarstykki, slétt að neðan var velt fram og aftur á sléttu borði þangað til þvotturinn var orðinn sléttur.  Það tíðkaðist að menn gáfu heitkonum sínum trafakefli í tryggðapant og voru þau þá skrautleg, oft með miklum útskurði.

Trafakefli voru fyrst einföld að gerð. Á 17. öld var farið að útbúa skreytt trafakefli. Trafakefli varð eftir það ekki eingöngu tæki til að slétta þvott heldur einnig gjöf sem menn færðu tilvonandi brúðum, þau urðu vinsæl sem trúlofunargjafir.

Heimildir 
 trafakefli frá 1632 (Sarpur)
 Trafakefli
 Teikning af trafakefli eftir Ásmund Sveinsson
 Mangle boards of Northern Europe
 Mangle boards (Old and Interesting)

Þvottur
Bláfjall

Bláfjall er móbergsstapi við suðurjaðar Mývatnssveitar. Fjallið er áberandi þegar horft er til suðurs frá Mývatni, en toppur þess nær 1222 m.y.s.
 

Fjöll á Íslandi
Mývatnssveit
Fagurlind

Fagurlind (fræðiheiti: Tilia platyphyllos) er lauffellandi tré eða runni af stokkrósaætt. Tréð verður um 30 m hátt og 20 m breitt í heimkynnum sínum (mið og suður Evrópu). Fagurlind myndar auðveldlega náttúrulega blendinga með hjartalind; garðalind (Tilia × europaea), sem er algengasta gerð linditrjáa í bæjum og borgum Evrópu.

Tenglar

 Tilia platyphyllos (Lystigarður Akureyrar)

Stokkrósaætt
Linditré

Linditré einnig nefnd Lind (Fræðiheiti Tilia) er ættkvísl um 30 tegunda af trjám af stokkrósaætt sem útbreidd eru á tempraða hluta á norðurhelmingi jarðar.

Tegundir 
Eftirfarandi eru helstu samþykktar tegundir:
 Tilia americana L. – Svartlind
 Tilia americana v. heterophylla - Ljósalind
 Tilia amurensis –  Drekalind
 Tilia caroliniana –  
 Tilia chinensis –  
 Tilia chingiana Hu & W.C.Cheng
 Tilia cordata Mill. –  Hjartalind
 Tilia dasystyla Steven
 Tilia henryana Szyszyl. –  
 Tilia hupehensis –  
 Tilia insularis Tilia intonsa Tilia japonica – Japanslind
 Tilia kiusiana Tilia mandshurica –  Grálind
 Tilia maximowicziana Tilia miqueliana Tilia mongolica Maxim. –  Bogalind
 Tilia nasczokinii –  
 Tilia nobilis Tilia oliveri –  
 Tilia paucicostata Tilia platyphyllos Scop. –  Fagurlind
 Tilia rubra –   (syn. T. platyphyllos var. rubra)
 Tilia sibirica - Rússalind
 Tilia tomentosa Moench –  Silfurlind
 Tilia tuan Szyszyl. - Dúnlind

Útdauð eða forsöguleg  
 †Tilia johnsoni Wolfe & Wehr Eocene; Washington og Breska Kólumbía

Blendingar 
 Tilia × euchlora (T. dasystyla × T. cordata)
 Tilia × europaea –  (T. cordata × T. platyphyllos; syn. T. × vulgaris) - Garðalind
 Tilia × noziricola (T. japonica × T. maximowicziana)
 Tilia × petiolaris (T. tomentosa × T. ?)
 Tilia × moltkei - Stjörnulind

Tilvísanir 

Stokkrósaætt
Stokkrósaætt

Stokkrósaætt (Fræðiheiti Malvaceae) er ætt blómplantna sem inniheldur 244 ættkvíslir með 4225 þekktum tegundum. Þekktar jurtir af stokkrósaætt eru okra, baðmull og kakó.

Heimildir 

Stokkrósabálkur
Sellandafjall

Sellandafjall er móbergsstapi í fjallahring við suðurjaðar Mývatnssveitar. Fjallið er áberandi þegar horft er til suðurs frá Mývatni. Það nær 988 m.y.s.
 

Fjöll á Íslandi
Mývatnssveit
Skógarbeyki

Skógarbeyki einnig nefnt beyki (fræðiheiti: Fagus sylvatica) er lauftré af beykiætt með breiða krónu. Skógarbeyki getur náð 50 m hæð og 3 m ummáli stofns en er vanalega 25 til 30 m og 1,5 m að ummáli. Tréð verður vanalega 150 til 200 ára en getur náð 300 ára aldri. Ef það er ræktað til viðarframleiðslu þá er tréð nýtt 80-120 ára.

Blóðbeyki er afbrigði skógarbeykis. Einnig eru ræktuð súlulaga afbrigði af beyki.

Reynsla á Íslandi
Á forsögulegum tíma uxu beykitegundir á Íslandi (fyrir 8-16 milljónum ára). Beyki er hægvaxta á Íslandi en það þyrfti hlýrra og lengra sumar til að geta vaxið betur.  Tréð hefur ekki verið ræktað mikið en þó finnast nokkur gömul beyki eins og á Laufásvegi í Reykjavík og í Hellisgerði í Hafnarfirði sem var valið tré ársins 2017.

Tenglar
Tré mánaðarins - Heiðmörk.is
Hið feiknavæna beykitré -Hafsteinn Hafliðason, Bændablaðið

Heimild 

 Fagus sylvatica (Lystigarður Akureyrar)

Tilvísanir
Rauðölur

Rauðölur eða Rauðelri, einnig kallað svartelri (fræðiheiti Alnus glutinosa) er elritegund. Tegundin getur náð 30 metra hæð í heimkynnum sínum í Evrópu. Þar vex það aðallega í mýrum, við árbakka, vötn og við skógarjaðra. 

Á Íslandi nær það um 15 metrum. Tréð er beinvaxið með keilulaga krónu og þrífst helst sunnanlands. Frekar lítil reynsla er af því.

Heimild 
Alnus glutinosa (Lystigarður Akureyrar)
Skógur.is - Svartelri

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Ryðölur

Ryðelri (fræðiheiti Alnus rubra) er stórvaxin og hraðvaxta elritegund sem myndar beinvaxin tré með keilulaga krónu. Útbreiðslusvæði eru strandhéruð NV-Bandaríkjanna og V-Kanada. Hæstu trén verða 20-30 metrar að hæð.

Tegundin er niturbindandi og vex í sambúð við geislasvepp af ættkvíslinni Frankia. Ryðelri er nýtt til viðarframleiðslu. Það er landnámstré sem getur vaxið þar sem jarðvegi hefur verið raskað svo sem við námugröft. 
Lítil reynsla er af ryðelri á Íslandi.

Tengill
Heiðmörk.is - Ryðelri

Heimild 
 Elritegundir (Skógræktin) 

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Hrökkvíðir

Hrökkvíðir (fræðiheiti Salix fragilis) er meðalstór eða stór víðitegund. Hrökkvíðir er hraðvaxta og verður 10-20 m hár með stofn sem er allt að 1 m að ummæli. Tréð er oft margstofna og óreglulega lagað með hallandi krónu. Trjábörkur er dökkgrábrúnn og grófur á eldri trjám. Laufin eru skærgræn og linsulaga um 9-15 sm löng og 1,5-3 sm breið.

Tengill 
 Salix fragilis bullata (Lystigarður Akureyrar)

Víðir
Blómasafi

Blómasafi eða blómasykur er sykraður vökvi sem myndast í sérstökum kirtlum í krónublöðum blóma. Blómasafi  safnast oft í lítinn poka, sem gengur niður úr krónublöðum og nefnist spori. Blómsafi getur einnig myndast í bikarblöðum. Blómasafi laðar að skordýr sem frjóvga blómið. Býflugur búa til hunang úr blómasafa.

Tenglar
Þvottabretti

Þvottabretti er rifluð plata  til að nudda óhreinindi úr blautum þvotti. Platan er úr málmi, tré eða gleri  og fest í tréramma. Þvottur er svo þveginn með að nudda hann  með bursta fram og aftur á þvottabretti. Þvottabrettið stendur vanalega  í bala með vatni þegar það er í notkun.

Heimild 
 Old and interesting - When were washboards invented?

Þvottur
Mýkingarefni

Mýkingarefni er efni sem sett er í þvott til að gera hann mýkri og koma í veg fyrir stöðurafmagn. Oftast er mýkingarefni sett í seinustu skolun í þvottavél. Mýkingarefni getur verið á föstu formi eða fljótandi eða sem blöð sem sett eru í þurrkara.

Mýkingarefni eru talin gagnslítil eða óþörf af umhverfisfræðingum. Efnasambönd þeirra geta verið skaðleg (t.d. formalín, bensýlasetat og klóróform), mengað umhverfið og valdið ofnæmisviðbrögðum. Mýkingarefni ku vera gagnslaus þegar bómullarefni eru þvegin en geta gert gagn þegar um gerviefni er að ræða.

Tilvísanir

Þvottur
Þvottamerki

Þvottamerki eru litlar táknmyndir sem  útskýra hvernig eigi að þvo eða hreinsa föt og hvort þau megi strauja. Framleiðandi fatnaðar lætur vanalega þvottamerkingar á miða sem fest eru við fötin. Staðlar fyrir þvottamerki geta verið mismunandi. Stundum eru prentaðar þvottaleiðbeiningar auk táknmynda.

Þvottur í þvottavél eða handþvottur 
Sýnd er stílfærð smámynd af þvottabala  og talan inn í þvottabalanum merkir hámarkshita í gráðum sem nota má við þvott. Strik undir þvottabalanum merkir að það verði að vera á þvottastillingu fyrir gerviefni og tvö strik að fötin séu mjög viðkvæm og verði að þvo á þvottastillingu fyrir ull/silki. Hönd í þvottabalanum merkir að einungis má handþvo. Kross yfir þvottabala merkir að alls ekki má þvo fötin.

Þurrkun í þurrkara 
Hringur innan í ferningi er merki fyrir þurrkara. Einn punktur merkir að þurrka eigi við lág hitastig en tveir punktar að þurrka eigi við venjulegt hitastig. Kross yfir þurrkararmerkið þýðir að fötin þola ekki þurrkun í þurrkara.

Þurrkun án þurrkara

Bleiking 
Þríhyrningur með engri áletrun merkir að nota megi bleikingarefni með eða án klórs. Tvær línur inn í þríhyrningi merkja að nota má bleikiefni sem ekki innihalda klór. Kross yfir þríhyrning merkir að ekki megi nota nein bleikingarefni.

Straujun 
Stílfærð táknmynd af straujárni með allt að þremur punktum. Fjöldi depla táknar hámarkshitastig sem strauja má við. Einn depill merkir  110°C, tveir merkja 150°C og þrír merkja 200°C. Kross yfir straujárnsmerkið þýðir að ekki má strauja flíkina.

Þurrhreinsun 
Merki um að setja megi flík í hreinsun í efnalaug er hringur og bókstafirnir  P og F í hringnum tákna mismunandi efnablöndur sem nota má við hreinsun..
Þvottablámi

Þvottablámi er blátt litarefni sem sett var í þvott svo hann virkaði hvítari. Hvítur þvottur sem hafði gulnað með aldri og af mörgum þvottum var gerður hvítur með að að setja blálitað þvottaefnisstykki í poka í skolvatnið. Innihald stykkisins var verksmiðjuframleidd  ultramarine litarefni og matarsódi og voru hvert stykki ein únsa að þyngd.

Heimildir 

 Laundry blue (Old and Interesting)
 The history of Mrs. Stewart's bluing