alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nú skal segja

Nú skal segja er íslensk útgáfa af erlendu þjóðlagi sem er oft spilað um jólin. Höfundurinn er óþekktur.

Texti 
Nú skal segja, nú skal segja
hvernig litlar telpur gera:
Vagga brúðu, vagga brúðu
-og svo snúa þær sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig litlir drengir gera:
Sparka bolta, sparka bolta
-og svo snúa þeir sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig ungar stúlkur gera:
Þær sig hneigja, þær sig hneigja
-og svo snúa þær sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig ungir piltar gera:
Taka ofan, taka ofan
-og svo snúa þeir sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig gamlar konur gera:
Prjóna sokka, prjóna sokka
-og svo snúa þær sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig gamlir karlar gera:
Taka í nefið, taka í nefið
-og svo snúa þeir sér í hring.

Þjóðlög
Sæsteinsuga

Sæsteinsuga (fræðiheiti: Petromyzon marinus) er fiskur af ætt hringmunna.

Tenglar 

Hringmunnar
Háfur

Háfur (fræðiheiti: Squalus acanthias) er hákarl af ætt Squalidae.

Tenglar 

Hákarlar
Svartháfur

Svartháfur (fræðiheiti: Centroscyllium fabricii) er hákarl af dökkháfaætt.

Tenglar 

Hákarlar
Topplundi

Topplundi (fræðiheiti: Fratercula cirrhata) er fugl af svartfuglaætt.

Tenglar 

Lundar
Niflfari

Niflfari (fræðiheiti: Caprimulgus ruficollis) er fugl af ætt náttfara. Þeir eru stærsta tegund náttfara í Evrópu. Þeir verpa í Íberíu og Norður-Afríku og hafa vetursetu í suðrænni Vestur-Afríku.

Tenglar 

Náttfarar
Niðfari

Niðfari (fræðiheiti: Caprimulgus aegyptius) er fugl af ætt náttfara. Úbreiðsla hans er í suðvestur-Asíu og norður-Afríku. Niðfari veiðir skordýr í rökkri. Hann gerir sér ekki hreiður.

Tenglar 

Náttfarar
Getafe

Getafe er borg og sveitarfélag í Sjálfsstjórnarsvæðinu Madríd með um 180.000 íbúa (2018). Borgin er um 13 km suður af Madríd og iðnvæddist fljótt vegna nálægðar við höfuðborgina. Í Getafe eru flugvélaverksmiðjur Airbus og herflugstöð sem byggð var árið 1911. Ýmis iðnaður er nú í borginni.

Knattspyrnulið borgarinnar er Getafe CF.

Borgir í sjálfsstjórnarhéraðinu Madríd
Janet Lansbury

Janet Lansbury (fædd Janet Louise Johnson; 10. júlí 1959) er bandarískur kennari, rithöfundur og fyrrum leikkona.

Janet hætti að leika árið 1995 til að ala upp börnin sín þrjú með eiginmanni sínum Michael Lansbury. Í framhaldi af því byrjaði hún að stunda kennslu fyrir foreldra, þ.s. hún kennir foreldrum að notast við RIE-hugmyndafræðina. RIE stendur fyrir Resources for Infant Educators og eru samtök sem stofnuð voru af Mögdu Gerber árið 1978. RIE er einnig uppeldisnálgun og má þýða sem virðingarríkt tengslauppeldi. Árið 2009 hóf hún að blogga um hin ýmsu uppeldisráð sem fræðslu fyrir foreldra. Árið 2014 gaf Janet út tvær bækur, Elevating Child Care: A Guide to Respectful Parenting og No Bad Kids: Toddler Discipline Without Shame. Árið 2015 byrjað hún með hlaðvarpsþættina Janet Lansbury Unruffled.

Tilvísanir

Tenglar 
 
 Opinber heimasíða Janet Lansbury

Fólk fætt árið 1959
Uppeldisfræði
Magda Gerber

Magda Gerber (1. nóvember 1910 - 27. apríl 2007) var uppeldisfræðingur í Bandaríkjunum og er þekkt fyrir að kenna foreldrum og umsjónarmönnum hvernig á að skilja börn og eiga samskipti við þau með virðingu frá fæðingu, með svokallaðri RIE-hugmyndafræði. 

Magda fæddist í Búdapest í Ungverjalandi. Hún er með gráðu í málvísindum frá Sorbonne-háskólanum í París í Frakklandi. Hún og eiginmaður hennar Imre Gerber eignuðust þrjú börn.

Árið 1978 stofnaði Magda ásamt barnataugalækninum Thomas Forrest samtökin Resources for Infant Educarers (RIE) í Los Angeles í Bandaríkjunum. Með RIE-uppeldisnálguninni kenndi Magda foreldrum að notast við virðingarríkt tengslauppeldi.

Tilvísanir 

Fólk dáið árið 2007
Fólk fætt árið 1910
Uppeldisfræði
Uppeldisfræðingar
Gjallfari

Gjallfari (fræðiheiti: Caprimulgus vociferus) er fugl af ætt náttfara. Hann er ættaður um Norður-Ameríku.

Tenglar 

Náttfarar
Svöluveifari

Svöluveifari (fræðiheiti: Uropsalis segmentata) er fugl af ætt náttfara. Hann finnst í Andesfjöllum Bólivíu, Kólumbíu, Ekvador og Perú.

Tenglar 

Náttfarar
Alcalá de Henares

Alcalá de Henares eða í daglegu máli Alcalá er borg í Sjálfsstjórnarsvæðinu Madríd með um 196.000 íbúa (2021).
Alcalá kemur úr arabísku, al-qalʿa, sem þýðir borgvirki.

Borgin er um 35 km norðaustur af miðborg Madrídar við fljótið Henares. Hún á sér langa háskólahefð frá 15. öld og er miðbær hennar á lista UNESCO yfir menningarminjar.

Meðal frægra íbúa borgarinnar eru Miguel de Cervantes, Katrín af Aragóníu og Ferdínand I keisari heilaga rómverska ríkisins. Kristófer Kólumbus hitti þar fyrst Ferdinand og Ísabellu eða kaþólsku konungshjónin sem fjármögnuðu för hans til Vesturheims.

Borgir í sjálfsstjórnarhéraðinu Madríd
Byggðasafn Árnesinga

Byggðasafn Árnesinga er safn á Suðurlandi. Það var opnað á Selfossi í júlí 1964 en Skúli Helgason fræðimaður frá Svínavatni í Grímsnesi hafði þá í tæpan áratug safnað merkum gripum úr héraðinu. 

Byggðasafnið flutti starfsemi sína á Eyrarbakka árið 1995 og er það nú með grunnsýningu sína í Húsinu á Eyrarbakka. Það rekur Sjóminjasafnið á Eyrarbakka og er með Almúgahúsið Kirkjubæ einnig til sýnis. Einnig rekur safnið Rjómabúið á Baugsstöðum. Héraðsnefnd Árnesinga, byggðasamlag átta sveitarfélaga Árnessýslu, er eigandi safnsins.

Eyrarbakki
Söfn á Íslandi
Áfram, Kristsmenn, krossmenn

Áfram, Kristsmenn, krossmenn er íslensk þýðing á enska sálminum „Onwards, Christian Soldiers“ eftir Sabine Baring-Gould. Þýðingin er eftir Friðrik Friðriksson.

Texti 
Onward Christian soldiers, marching as to war,
With the cross of Jesus going on before:
Christ the royal Master, leads against the foe;
Forward into battle, see his banners go

Onward Christian soldiers, marching as to war,
With the cross of Jesus going on before.

Like a mightly army moves the church of God;
Brothers, we are treading where the saints have trod;
We are not divided, all one body we,
One in hope and doctrine, one in charity.

Crowns and thrones may perish, kingdoms rise and wane,
But the Church of Jesus constant will remain;
Gates of hell can never ’gainst that church prevail;
We have Christ’s own promise, and that cannot fail.

(Eða:) Like a mighty army moves the church of God;
Brothers, we are treading where the saints have trod.
We are not divided, all one body we,
One in hope and doctrine, one in charity.

Onward, then, ye people, join our happy throng,
Blend with ours your voices in the triumph song;
Glory, laud, and honor unto christ the King;
This thro’ countless ages men and angels sing.
Farþröstur

Farþröstur (fræðiheiti: Turdus migratorius) er spörfugl af ætt þrasta. Hann er ættaður víðsvegar um Norður-Ameríku, með vetursetu frá Suður-Kanada til Mið-Mexíkó og á Kyrrahafsströndinni.

Tilvísanir

Þrestir
Grátittir

Grátittir (fræðiheiti: Anthus) er ættkvísl erla. Útbreiðsla þeirra er nánast um allan heim,  nema í þurrustu eyðimörkum, regnskógum, og á meginlandi Suðurskautslandsins.

Tenglar 

Erlur
Blaðfuglar

Blaðfuglar (fræðiheiti: Irenidae) er ætt spörfugla. Þeir eru ættaðir um Suður- og Suðaustur-Asíu. Í Suður-Asíu finnast þeir einkum á Suður-Indlandi.

Tenglar 

Spörfuglar
Íferðarfall

Íferðarfall  (illativus) er fall sem finna má í ýmsum tungumálum svo sem ungversku og finnsku. 

Í finnsku er illatívus flokkað sem eitt af sértæku staðarföllunum. Sértæku staðarföllin eru 6 og skiptast í tvennt, innri og ytri og er illativus flokkað sem eitt af þeim innri ásamt íverufalli og úrferðarfalli.

Í finnsku er ending illatívus -n og það táknar hreyfingu inn, inní, að / til. Þannig merkir - talon, inní húsið og suomen, til Finnlands.

Rasmus Rask gaf fallinu sitt latneska heiti útfrá ábendingarorðum í latínu sbr. -illo í latínu (þangað), og sbr. ennfremur almenn persónufornöfn og greini í rómönsku málunum. Orðið fyrir til í rúmensku er af sama stofni -la ekki komið af -ad í latínu svo sem í ítölsku, frönsku etc.

Föll (málfræði)
Áramótaskaup 2022

Áramótaskaup 2022 er áramótaskaup sem að var sýnt 31. desember 2022 á RÚV. Leikstjóri var Dóra Jóhannsdóttir og Saga Garðarsdóttir var yfirhöfundur handrits en aðrir höfundar voru Sigurjón Kjartansson, Vigdís Hafliðadóttir, Friðgeir Einarsson, Jóhann Kristófer Stefánsson og Dóra Jóhannsdóttir.

Tökur hófust 15. nóvember og var byrjað að klippa áramótaskaupið daginn eftir. 21. nóvember birti Dóra Jóhannsdóttir mynd á Instagram með texta sem að sagði að tökur væru hálfnaðar. 24. nóvember kláruðust tökur eftir átta tökudaga.

Tilvísanir 

Áramótaskaup
2022
Fuenlabrada

Fuenlabrada er borg í Sjálfsstjórnarsvæðinu Madríd með um 192.000 íbúa (2021). Borgin er um 17 km suðaustur af Madríd.

Borgir í sjálfsstjórnarhéraðinu Madríd
Brautryðjendaæska Kína

„Brautryðjendaæska Kína“ (kínverska: 中国少年先锋队; rómönskun: Zhōngguó shàonián xiānfēngduì) eru pólitísk samtök barna á aldrinum sex til fjórtán ára í Alþýðulýðveldinu Kína. Samtökin eru rekin af Æskulýðsfylkingu Kínverska Kommúnistaflokksins. Fjöldi ungra brautryðjenda er í dag um 130 milljónir barna.

Saga 
Rætur samtakanna liggja aftur til ársins 1924. Fram að stofnun Alþýðulýðveldisins árið 1949 ráku kommúnistar ýmis ungliðafélög á þeim landssvæðum sem þeir réðu. Fyrirmyndin var fengin frá félagsskap „ungra brautryðjenda“ í Sovétríkjunum. Samtökin voru formlega stofnuð af Kommúnistaflokki Kína 13. október 1949. Þau tóku núverandi nafn árið 1953.
 
Brautryðjendaæska Kína var lögð niður tímabundið í menningarbyltingunni (1966–1978). Í stað hennar komu samtökin „Litlu rauðu varðliðarnir“ sem voru yngri útgáfan af hinu róttæku „Rauðu varðliðum“ menningarbyltingarinnar. Brautryðjendaæskan hóf aftur starfssemi í október 1978.
 
Samtökunum svipar til brautryðjendahreyfinga barna sem eru til eða voru, í ríkjum kommúnista víða um heim.

Hugmyndafræði 

Samkvæmt stefnuskrá samtakanna byggir hugmyndafræðin „á fræðilegu kerfi sósíalismans með kínverskum einkennum“.  Mottóið er: „Til baráttu fyrir málstað kommúnismans, vertu viðbúinn!“. Háttsemi ungra brautryðjenda á að byggja á „heiðarleika, hugrekki, lífskrafti, og einingu“.  
Loforð og skuldbinding ungra brautryðjenda (og þar með flestra kínverskra gunnskólanema) við aðildina er:„Ég er meðlimur í Brautryðjendaæsku Kína. Undir fána ungra brautryðjenda sver ég Kommúnistaflokki Kína ást mína, móðurlandinu og fólkinu. Ég mun leggja hart að mér í námi, efla og undirbúa, svo styrkur minn verði til málstaðs kommúnismans.“Ungum brautryðjendum er ætlað samkvæmt Xi Jinping, forseta Kína „...að elska landið, fólkið og flokkinn og byggja upp göfuga hugsjónir, hlúa að góðu siðferði, læra og byggja upp sterkan líkama.“

Aðild 
Flestir grunnskólarnir Kína krefjast þess að nemendur, að þeim yngstu undanskildum, gangi til liðs við „Brautryðjendaæsku Kína“, pólitísk samtök barna á aldrinum sex til fjórtán ára.
 
Rauður hálsklútur ungra brautryðjenda er einkennisklæðnaður félagsmanna. Við vígsluathöfn binda núverandi meðlimir klútana á nýliðana. Börn klædd rauðum hálsklútum eru algeng sjón í Kína.
 
Við lok grunnskólans eru flestir nemendur orðnir félagar í Brautryðjendaæskunni. Við fjórtán ára aldur hætta þeir sjálfkrafa aðild að samtökunum og geta þá gengið í Æskulýðsfylkingu Kínverska Kommúnistaflokksins (CCP). Í dag eru um 130 milljónir barna í Brautryðjendaæsku Kína.

Tengt efni 
 
 Vefur Brautryðjendaæska Kína (á kínversku).
 Menntakerfi Kína

Heimildir

Tilvísanir 

Menntun í Kína
Kristín Mariella Friðjónsdóttir

Kristín Mariella Friðjónsdóttir (f. 21. apríl 1989) er íslenskur áhrifavaldur, kennari og víóluleikari. 

Kristín stundaði fiðlu- og víólunám í Tónlistarskólanum í Reykjavík og fór svo í framhaldsnám í víóluleik við Temple-háskóla (Temple University) í Fíladelfíu í Bandaríkjunum. Kristín lék á víólu fyrir tónlist kvikmyndarinnar Okkar eigin Osló (2011).

Kristín er þó þekktust fyrir fræðslu og blogg um virðingarríkt tengslauppeldi, þá aðallega uppeldisnálgun sem byggir á RIE-hugmyndafræðinni. RIE stendur fyrir Resources for Infant Educators og eru samtök sem stofnuð voru af Mögdu Gerber árið 1978. Kristín heldur úti vefsíðunni RespectfulMom.com ásamt samnefndum Instagram-reikningi.

Árið 2019 gaf Kristín út barnabókina Stundum græt ég/Stundum hlæ ég.

Tilvísanir

Tenglar
 Opinber heimasíða Respectful Mom
 Opinber síða Respectful Mom á Instagram
 Opinber síða Kristínar Mariellu á Instagram

Íslenskir áhrifavaldar
Uppeldisfræði
Vegrið

Vegrið er öryggisbúnaður sem notast er við meðfram vegum og er til að hindra eða draga úr hættu á útafakstri ökutækja. Við hliðarsvæði vega geta verið ýmsar hættur fyrir ökutæki á  ferð, má þar nefna steina, skiltastólpa, tré, byggingar, bratta fláar eða djúpt vatn. Vegrið eiga að halda ökutækjum frá þessum hættum og eru því einungis sett upp í þeim tilfellum. Einnig er oft notast við vegrið á milli  tveggja akbrauta, þá sérstaklega þ.s. hár hámarkshraði er leyfilegur, til þess að hindra árekstur ökutækja úr gagnstæðri átt.

Vegasnið
Vegir
Umferð
Umferðaröryggi
Lawrence Klein

Lawrence Robert Klein (14. september 1920 – 20. október 2013) var bandarískur hagfræðingur. Klein er þekktur fyrir framlög sín til Keynsískrar hagfræði, hagmælinga (econometrics) og þróunar efnahagslíkana. Klein hlaut nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 1980 fyrir framlög sín til hagmælinga.

Ævi 
Klein fæddist í Omaha, Nebraska árið 1920. Landbúnaðarkreppa þriðja áratugarins í Miðvesturríkjum Bandaríkjanna, og heimskreppa fjórða áratugarins höfðu mikil áhrif á Klein og kveiktu áhuga hans á hagfræði. Klein lagði stund á hagfræði og stærðfræði við Berkeley háskóla í Kaliforníu og lauk  doktorsprófi í hagfræði við Massachusetts Institute of Technology (MIT) árið 1944. Klein var fyrsti doktorsnemi Paul A. Samuelson. Eftir útskrift starfaði hann frá við Cowles-rannsóknarmiðstöðina í Chicago þar sem hann þróaði líkön af bandaríska hagkerfinu og áhrifum hagstjórnarákvarðana. 

Á stríðsárunum var Klein um skeið meðlimur bandaríska kommúnistaflokksins og flúði hann land meðan kommúnista ofsóknir McCarthy stóðu sem hæst. Dvaldi hann á árunum 1954-58 í Oxford í Englandi. Eftir heimkomu var hann skipaður prófessor við háskóla Pennsylvaníu þar sem hann starfaði næstu þrjá áratugi. Klein var einn af efnahagsráðgjöfum Jimmy Carter í kosningunum 1976, en tók ekki sæti í ríkisstjórn Carter.

Framlög til hagfræði 
Klein vakti athygli fyrir að hafa spáð réttilega fyrir um efnahagsleg áhrif endaloka seinni heimsstyrjaldarinnar. Meðan aðrir hagfræðingar spáðu því að stríðslokum myndi fylgja kreppa, þar sem eftirspurn eftir hergögnum drægist saman, spáði Klein því að heimkoma hermanna af vígstöðvunum myndi leiða til hagvaxtar sem knúinn væri áfram af aukinni einkaneyslu.

Klein er þekktastur fyrir tölfræðilíkan, sem nefnt hefur verið Wharton-líkanið (enska Wharton Econometric Forecasting Model). Líkanið er enn notað, til að spá fyrir um efnahagsleg umsvif eins og verga þjóðarframleiðslu, útflutning, fjárfestingu og neyslu, og áhrif breytinga á skattlagningu, opinberum útgjöldum, olíuverði o.fl.

bandarískir hagfræðingar
Nóbelsverðlaunahafar í hagfræði
John Bates Clark

John Bates Clark (26. janúar, 1847 – 21. mars, 1938) var bandarískur hagfræðingur. John Clark var einn af frumkvöðlum jaðarbyltingarinnar og frumkvöðlum nýklassískrar hagfræði í Bandaríkjunum. Hann var lengst af prófessor við Columbia-háskóla. Clark var einn af stofnendum fyrstu heildarsamtaka bandarískra hagfræðinga, The American Economic Association árið 1885. Clark er einna þekktastur fyrir að hafa sett fram sjálfstæða kenningu um jaðarábata, án þess að hafa haft vitneskju um fyrri skrif annarra frumherja jaðarbyltingarinnar, William Stanley Jevons, Carl Menger og Léon Walras.

Æviágrip 
John Clark fæddist og ólst upp í Providence, Rhode Island. Hann hóf nám við Amherst College í Massachusetts og útskrifaðist þaðan 25 ára gamall. Frá árunum 1872 til 1875 stundaði hann nám í háskólanum Zürich og við háskólann í Heidelberg þar sem hann lærði hjá Karl Knies, sem var einn af leiðtogum hins þýska söguskóla. Eftir heimkomu úr námi kenndi Clark fyrst sem prófessor í hagfræði við Carleton College í Minnesota frá 1875 til 1881. Clark kenndi um skeið við Johns Hopkins háskóla en flutti sig  árið 1895 til Columbia. 

Meðal nemenda Clark við Carleton var Thorsten Veblen. Veblen og Clark áttu síðar eftir að takast hart á í akademískum deilum, en Clark var einn helsti skotspónn Veblen og annarra meðlima bandarískrar stofnanahagfræði. Fyrstu árin efitir heimkomuna var Clark undir sterkum áhrifum af hugmyndum hagfræðinga hins þýska söguskóla, sem aðhylltust virk ríkisafskipti og véfengdu skilvirkni og réttlæti samkeppnismarkaða. Skrif hans voru því mjög gagnrýnin á kapítalisma og kapítalískt þjóðskipulag. Eftir komuna til Columbia snéri Clark við blaðinu og gerðist eindreginn talsmaður samkeppni og kapítalisma. Hann var einn af hörðustu gagnrýnendum bandaríska stofnanahagfræðiskólans.

Framlög til hagfræði
Mikilvægasta rit Clark er The Philosophy of Wealth (1886), sem var í grunninn safnrit ritgerða og greina sem hann hafði skrifað að námi loknu. Í bókinni setti hann fram ítarlega kenningu um eðli auðs sem lagði áherslu á mikilvægi stofnana, sérstaklega laga og einkaeignarréttar. Mikilvægasta framlag ritsins var hins vegar frumútgáfa af hugmyndinni um jaðarábata og nyt, meginreglu sem hafði þá þegar verið sett fram af Jevons (1871), Menger (1871) og Walras (1878), sem hver um sig höfðu þróað kenninguna sjálfstætt og án vitneskju af skrifum hvors annars. Clark á því tilkall til að teljast einn af upphafsmönnum jaðarbyltingarinnar.

Tilvísanir 

bandarískir hagfræðingar
Richard Thaler

Richard H. Thaler (fæddur 12. september 1945) er bandarískur hagfræðingur og prófessor í atferlisvísindum og hagfræði við Booth School of Business í Chicago. Árið 2015 var Thaler forseti American Economic Association. Thaler hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 2017 fyrir framlög sín til atferlishagfræði. Árið 2018 var hann kjörinn meðlimur bandarísku Vísindaakademíunnar, The National Academy of Sciences.

Ævi 
Thaler fæddist í East Orange, New Jersey í gyðingafjölskyldu. Móðir hans, Roslyn var kennari og síðar fasteignasali á meðan faðir hans, Alan Maurice Thaler var tryggingafræðingur hjá Prudential Financial í Newark, New Jersey. Hann á þrjú börn frá sínu fyrsta hjónabandi og er nú giftur France Leclerc, fyrrum prófessor í markaðsfræði við háskólann í Chicago.

Thaler útskrifaðist frá Newark Academy, áður en hann lauk B.A. gráðu árið 1967 frá Case Western Reserve University. Hann lauk hlaut doktorsgráðu árið 1974 frá háskólanum í Rochester. Ritgerð hans "The Value of Saving A Life: A Market Estimate" var skrifuð undir handleiðslu Sherwin Rosen. 

Thaler stofnaði ásamt fleirum eignastýringafyrirtækið Fuller & Thaler Asset Management árið 1993.

Framlög til hagfræðinnar 
Thaler hefur starfað með hagfræðingum á borð við Daniel Kahneman, Amos Tversky að rannsóknum á raunverulegri efnahagslegri hegðun, bæði meðal neytenda og fjárfesta. Rannsóknir hans brúa hagfræði og sálfræði til að skilja hvað gerist þegar slakað er á klassískum forsendum hagfræðinnar um að einstaklingar séu full-upplýstir, skynsamir, og eigingjarnir. Í reynd hegði fólk sér ekki í samræmi við hinn skynsama og rökvísa homo-economicus.

Thaler er meðhöfundur ásamt Cass R. Sunstein að metsölubókinni Nudge (2008) þar sem hugtök atferlishagfræði eru notuð til að takast á við mörg af helstu vandamálum samfélagsins. Árið 2015 gaf hann út Misbehaving: The Making of Behavioral Economics. Hann hefur einnig skrifað eða ritstýrt fjórum öðrum bókum: Quasi-Rational Economics, The Winner's Curse: Paradoxes and Anomalies of Economic Life, og Advances in Behavioral Finance bindi I og II.

Richard H. Thaler fékk Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 2017 fyrir framlag sitt til atferlishagfræði.

Tilvísanir 

Bandarískir hagfræðingar
Nóbelsverðlaunahafar í hagfræði
William Petty

William Petty (26.maí 1623 - 16.desember 1687) var enskur hagfræðingur, vísindamaður og heimspekingur. Petty var meðlimur í konunglega breska vísindafélaginu. Petty var atkvæðamikill í stjórnmálum í valdatíð Oliver Cromwell, Karls II, og Jakobs II.

Ævi 
Lífsferill Petty var mjög skrautlegur. Hann ólst upp í Romsey á Englandi en þar ráku faðir hans og afi vefnaðarvöruviðskipti, en hljópst 13 ára gamall að heiman. Eftir ár á sjó endaði hann í Jesúítaskóla í Caen í Frakklandi, þar sem hann vakti athygli fyrir gáfur sínar og fróðleiksfýsn. Að námi loknu snéri Petty til Englands og eyddi næstu árum við ýmis störf. Hann var á sjó, starfaði sem augnlæknir í Hollandi, og sem einkaritari Thomas Hobbes í París þar sem hann var virkur þátttakandi í sæmræðum helstu hugsuða álfunnar. 

Petty var skipaður prófessor í læknisfræði við Oxford árið 1650, en fylgdi her Cromwell til Írlands árið 1652 og var árið 1654 settur yfir landmælingar og manntal sem lágu til grundvallar stórfelldu landnámi Englendinga á írsku landi. Petty auðgaðist gríðarlega á Írlandi og var sakaður um ýmsa spillingu, en þær öftruðu ekki frama hans. Petty var aðlaður árið 1661.

Framlög til hagfræði 
Petty er talinn einn fremsti hagfræðingur Englands á 17. öld. Hann er þekktastur sem frumkvöðull í gerð hagtalna og þjóðhagsreikninga sem hann nefndi "political arithmetic." Hann taldi að hægt væri að beita hinni vísindalegu aðferð við greiningu efnahagslegr viðfangsefna. Taldi Petty að til efnahagsleg- og lýðfræðilega tölfræði væri forsend giftusællar hagstjórnar. Aðferðafræði Petty við hagtölugerð var engu að síður mjög frumstæð, enda áræðanlegar hagtölur af skornum skammti. Adam Smith hafnaði því hugmyndum Petty um nauðsyn hagtalna við greiningu hagfræðilegra álitaefna.

Þó Petty sé iðulega talinn til merkantílískra hagfræðinga taldi hann utanríkisviðskipti og jákvæðan viðskiptajöfnuð ekki uppsprettu auðs, heldur væri hún í raunhagkerfinu, landi og vinnu. Henn er einnig talinn einn fyrsti hagfræðingurinn, ásamt Cantillon og Quesnay til að líta á hagkerfið sem hringrásarkerfi.

Tilvísanir 

Enskir hagfræðingar
Tsjúkúta-erla

Tsjúkúta-erla (fræðiheiti: Motacilla flava tschutschensis) er spörfugl af ætt erlum.

Erlur
Eiginlegar spætur

Eiginlegar spætur (fræðiheiti: Picinae) er undirætt spæta.

Tenglar 

Spætur
Ör

Ör er skotfæri sem skotið er með boga.

Vopn
Spætur

Spætur (fræðiheiti: Picidae) er ætt spörfugla.

Spætur
Nökkvi Þeyr Þórisson

Nökkvi Þeyr Þórisson (fæddur 13. ágúst 1999) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með Beerschot AC í Belgíu. Hann spilaði sem ungmenni með Reyni Dalvík og Þór Akureyri og hélt loks til KA. Nökkvi skoraði 17 mörk í 20 leikjum í Bestu deildinni 2022 fyrir KA og varð markahæsti leikmaður tímabilsins þrátt fyrir að hafa misst af síðustu leikjunum vegna félagaskipta. Hann var valinn besti leikmaður tímabilsins af leikmönnum. 

Hann vakti athygli utan landsteinanna síðsumars og gerði samning við belgíska liðið, Beerschot í Antwerpen í byrjun september 2022.

Faðir Nökkva, Þórir Áskelsson, og föðurbróðir, Halldór Áskelsson, spiluðu knattspyrnu fyrir Þór Akureyri og Halldór með A-landsliðinu. Tvíburabróðir Nökkva, Þorri, spilaði með honum í KA, Þór og Reyni.

Tenglar
Síða á KSÍ
Í fótspor föður og tveggja frænda

Tilvísanir

Íslenskir knattspyrnumenn
Skarðsætt (Suður-Þingeyjarsýslu)
Sitkavíðir

{{Taxobox
| image = Salix sitchensis 38179.JPG
| image_caption = 
| status = 
| color = lightgreen
| name = Sitkavíðir
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Malpighiales
| familia = Víðisætt (Salicaceae)
| genus = Víðir (Salix)
| species = S. sitchensis
| binomial = Salix sitchensis
| binomial authority = Sanson ex Bong.
|synonyms = Salix coulteriSalix cuneata
|range_map =  Salix sitchensis range map.png
|range_map_caption = Útbreiðsla Salix sitchensis'
}}

Sitkavíðir (fræðiheiti: Salix sitchensis'') er víðirunni eða tré sem vex frá Alaska til norður-Kaliforníu og Montana. Hann verður allt að 8 metra hár.

Tengill
Skógræktin - Sitkavíðir

Víðisætt
Víðir
Plöntur á Íslandi
Þýskalandskeisari (fugl)

Þýskalandskeisari (fræðiheiti: Paradisaea guilielmi) er tegund paradísarfugla. Hann er ættaður um Papúu Nýju-Gíneu. Hann er dreifður í hæðaskógum á Huonskaga.

Tenglar 

Paradísarfuglar
Krýningartoppur

Krýningartoppur (fræðiheiti: Amblyornis macgregoriae) er spörfugl af ætt skálafugla.

Tenglar 

Laufskálafuglar