alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Guðrún Gottskálksdóttir

Guðrún Gottskálksdóttir (f. um 1510) var íslensk kona á 16. öld, dóttir Gottskálks Nikulássonar Hólabiskups og fylgikonu hans, Guðrúnar Eiríksdóttur, og systir Odds Gottskálkssonar.

Guðrún var í Skálholti með Oddi bróður sínum. Gissur Einarsson biskup og félagi Odds bað hennar og var festaröl þeirra drukkið í Skálholti sumarið 1542, áður en Gissur sigldi til Danmerkur að taka biskupsvígslu. Skyldi Guðrún bíða hans í Skálholti á meðan hjá móður hans og bræðrum, sem þá voru flutt þangað. En þegar Gissur kom aftur sumarið eftir var Guðrún farin, enda var hún þá þunguð eftir kirkjuprestinn, séra Eystein Þórðarson. Raunar var sagt að presturinn hefði einnig gerst fjölþreifinn við Gunnhildi biskupsmóður. Daginn eftir heimkomu biskups réðust bræður hans, séra Jón, Þorlákur og Halldór að séra Eysteini og særðu hann þrettán sárum þótt hann verðist hetjulega. Hann lifði þó af, var fluttur í Laugarás og græddur þar, og varð seinna prestur í Arnarfirði.

Guðrún fæddi þríbura í Bræðratungu síðar um sumarið en þeir dóu allir. Gissur vildi fyrirgefa Guðrúnu og ganga að eiga hana (hann á að hafa sagt „Það var hlaup og það var hofmannshlaup; ég skal taka Gunnu mína í sætt aftur“) en hún vildi þá ekkert með hann hafa. „Fór hún þá hingað og þangað, því hún vildi ekki heldur aðhyllast hann bróður sinn; var hún þversinnuð kona,“ segir í Biskupasögum. Hún dó þó hjá Oddi bróður sínum, ógift, og erfði sonur Odds eignir hennar.

Heimildir 
 
 

Konur á siðaskiptaöld
HSBC

HSBC Holdings plc er almenningshlutafélag gert að hlutafélagi í Englandi og Wales árið 1990. Höfuðstöðvar fyrirtækisins hefur verið í London síðan 1993. Frá og með 2009 er HSBC stærsti banki í heimi og sjötta stærsta fyrirtækið í heimi, samkvæmt tímaritinu Forbes. Höfuðstöðvar þeirra voru staðsettar í Hong Kong þar til ársins 1992 þegar HSBC tók yfir Midland Bank, yfirtakan gerði að verkum að nauðsynlegt var að flytja höfuðstöðvarnar til London. Hong Kong er enn mikilvæg tekjuöflunarleið fyrir bankann. Í seinni tíð hafa HSBC yfirtekið nokkra banka í Kína og þannig kemur bankinn aftur í uppruna sína. HSBC hefur stóran markað í Asíu í útláni, fjárfestingu og vátryggingu.

HSBC er skrifað hjá kauphöllum í London, New York, Hong Kong, París og Bermúda og er líka skrifað í FTSE 100- og Hang Seng-vísitölunum.

Fyrirtæki í Hong Kong
Bresk fyrirtæki
Súgandafjörður

Súgandafjörður er fjörður á norðanverðum Vestfjarðakjálkanum, nyrsti fjörðurinn í Vestur-Ísafjarðarsýslu og gengur inn milli Sauðaness að sunnan og Galtar að norðan. Hann er um þrettán kílómetra langur. Þegar kemur inn að fjallinu Spilli, sem gnæfir yfir Suðureyri, sveigir hann til suðausturs, þrengist og grynnkar.

Brött og allhá fjöll liggja að firðinum og er undirlendi lítið. Þau eru þó nokkuð gróin og sumstaðar er kjarr; Selárskógur er eitt mesta samfellda kjarrlendi á Vestfjörðum. Inn af botni fjarðarins er Botnsdalur. Þar er eitt af þremur mynnum Vestfjarðaganga, sem opnuð voru 1996, en áður lá vegur um Botnsheiði til Ísafjarðar og var hann yfirleitt ófær á veturna. Þaðan liggur svo malbikaður vegur með suðurströnd fjarðarins til Suðureyrar en handan fjarðarins er aðeins ómalbikaður sumarvegur sem tekur enda við Selá við miðjan fjörðinn, enda er þar engin byggð lengur, aðeins sumarbústaðir. Víða í firðinum er mikil snjóflóðahætta.

Surtarbrandslög er víða að finna og úr surtarbrandslögum í Botnsdal hafa verið unnin kol, síðast á árunum 1940-1942. Jarðhiti er í firðinum og er hann notaður til að hita upp hús á Suðureyri. Á Suðureyri er einnig að finna einu útisundlaug á norðanverðum Vestfjörðum. Um mestan fjörðinn er grágrýtisfjara en við norðursíðuna einkum við litlu eyrarnar tvær er svört sandströnd.

Samkvæmt því sem segir í Landnámu var það Hallvarður súgandi sem nam fjörðinn. Hann hafði barist við Harald konung hárfagra í Hafursfjarðarorrustu en hélt síðan til Íslands og nam Súgandafjörð og Skálavík til Stiga.

 
Firðir á Íslandi
Hugvekja til Íslendinga

Hugvekja til Íslendinga er 24 blaðsíðna grein eftir Jón Sigurðsson sem var gefin út í Nýjum félagsritum árið 1848. Greinin var skrifuð í tilefni af því að Friðrik 7. Danakonungur lét af einveldi. Í henni færði Jón rök fyrir því að Ísland ætti að vera sjálfstætt land. Greinin er talin marka upphaf sjálfstæðisbaráttu Íslendinga. Alþingi var endurreist árið 1843, eftir að það hafði verið lagt niður 1800.

Tengill
 Hugvekja til Íslendinga í Nýjum félagsritum 8. árgangur 1848

Sjálfstæðisbarátta Íslendinga
Tvíliða

Tvíliða er tegund af margliðu sem hefur tvo liði (þ.e. sem er summa tveggja einliða) en tvíliður eru oft umluktar svigum þegar þær eru notaðar í útreikningum. Dæmi um tvíliðu er til dæmis  sem þátta má í tvær aðrar tvíliður:

Tengt efni 
 einliða
 margliða
 tvíliðudreifing
 tvíliðujafna, tvíliða jafna
 tvíliðuregla
 tvíliðuröð
 tvíliðusetning
 tvíliðustuðull
 uppfylling fernings

Algebra
Eldlandið

Eldlandið (spænska: Tierra del Fuego) er eyjaklasi syðst í Suður-Ameríku. Stóra Eldlandsey (Isla Grande de Tierra del Fuego) er stærst og fjölmennust eyjanna. Eldlandið hefur skipst  milli Chile og Argentínu síðan 1881. Tréð snælenja er algengt þar.

Evrópumenn á vegum Magellans komu fyrst í leiðangur til eyjaklasans árið 1520, vegna þeirra fjölmörgu bála sem innfæddir höfðu gert fékk klasinn nafnið „Eldlandið“.

Í norðrinu er olíuvinnsla helsti iðnaðurinn, í suðrinu er það ferðamennska og þjónusta við leiðangra til Suðurskautslandsins.

Eyjar við Argentínu
Eyjar við Chile
Magallanes-fylki
Suður Patagóniu-jökull

Suður Patagóniu-jökull (spænska: Campo de Hielo Patagónico Sur) er þíðjökull staðsettur á suður-Andesfjöllum á mörkum Chile og Argentínu. Hann er stærsti jökull landsins bæði að flatarmáli og rúmmáli og stærsti jökull Suður-Ameríku. Undir Suður Patagóniu-jökull eru tvær þekkktar eldstöðvar: Lautaro og Viedma. Torres del Paine-þjóðgarðurinn í Síle ásamt fleiri þjóðgörðum eru hluti af jöklinum.

Jöklar í Chile
Jöklar í Argentínu
Aysén-fylki
Seisakþeia

Seisakþeia (gríska: σεισάχθεια, af orðunum: seiein, að hrista, og akkþos, byrði, það er hrista af sér byrðarnar, byrðaléttir) voru lög sem aþenski löggjafinn Sólon grundvallaði til að rétta bændaánauð og þrældóm, sem hafði farið úr böndunum á 6. öld f.Kr., með skuldaafléttingu. 

Þannig segir í lögunum:

Nú er fjöldi réttlausra skuldara svo fullur af reiði gagnvart ósnertanlegum sjálftökumönnum að landið rambar á barmi byltingar. Óheft frelsi hefur gert fámennum hópi manna kleift að ná undir sig ógrynni eigna í krafti aðstöðu sinnar og færni þannig að stórskaði hefur hlotist af. Það hefur sýnt sig að frelsi og jafnrétti eru keppinautar en ekki samherjar. Landsstjórnin er í höndum kuldalegra húsbænda og handgengnir dómarar úrskurða þeim í vil. Lánardrottnar fá ekki innheimtar skuldir sínar þannig að þeim þykir horfa til vandræða.

Grikkland hið forna
Norður Patagóniu-jökull

Norður Patagóniu-jökull (spænska: Campo de Hielo Patagónico Norte) er þíðjökull staðsettur á suður-Andesfjöllum í Aysén-fylki á Patagóníu Chiles.

Jöklar í Chile
Aysén-fylki
Sorg

Sorg (harmur eða tregi) er tilfinning sem lýsir sér með söknuði til einhvers sem er horfin(n) með einum eða öðrum hætti. Oftast tengist sorgin látnum manni eða dauðri skepnu. Þeir sem eru uppfullir af sorg, syrgjendur, syrgja eða harma (sbr. harma einhvern, syrgja einhvern). 

Í fornöld voru sorgarsiðir við lát ættingja með vissum hætti. Austurlandabúar skáru hár sitt og eins gerðu Grikkir en Rómverjar létu hár og skegg vaxa meðan á sorginni stóð. Þessi mismunur á tískunni sýnir það að þjóðirnar létu í ljós sorg sína með því að vera gagnstætt því sem þeir voru vanir að vera. Grikkir höfðu sem sé mikið hár og skegg en Rómverjar stutt ef þeir voru þá ekki skegglausir með öllu. 

Ísraelsmenn sem áttu að sjá á bak ættingja slitu öll hár af höfði sér, lömdu sig alla í framan, tættu sundur föt sín frá hvirfli til ilja og gengu í ruddafötum, stráðum ösku (sbr. að klæðast í sekk og ösku). Þeir gengu berfættir, kveiktu aldrei eld, létu skegg og neglur vaxa og þvoðu sér aldrei.

Sorgin stóð í tíu mánuði hjá Rómverjum. Ef ekkja giftist áður en þessi tími var liðinn, var hún talinn ærulaus. Menn máttu ekki syrgja börn, er voru yngri en þriggja ára, en væru þau frá þriggja ára og upp í tíu ára, áttu menn að syrgja þau jafnmarga mánuði og börnin höfðu árin. Sorgartíminn var þá oft styttur með tilskipun frá öldungaráðinu. Eftir ósigurinn við Cannæ máttu menn til dæmis ekki syrgja lengur en 30 daga. Menn vildu afmá sem fyrst minninguna um ófarir lýðveldisins.

Tengt efni 
 Depurð
 Eftirsjá
 Sonatorrek

Tilfinningar
Petronas-turnarnir

Petronas-turnarnir (malasíska: Menara Berkembar Petronas) (einnig kallaðir Petronas-tvíburaturnarnir) í Kúala Lúmpúr í Malasíu eru tvíburaturnar og voru hæstu byggingar heims þar til Taípei 101-skýjakljúfurinn var reistur. Turnarnir voru í byggingu frá 1992 til 1998.

Malasía
Skýjakljúfar í Malasíu
Hæstu mannvirki heims
Gunnbjörn Úlfsson

Gunnbjörn Úlfsson var norskur maður, sonur Úlfs kráku, sem sigldi til Íslands um 900. Skip hans bar af leið og sá hann þá eyjar vestan við Ísland sem hann kallaði Gunnbjarnarsker og menn telja að hafi verið Grænland. Hann er því talinn vera fyrsti norræni maðurinn sem hafi séð til Norður-Ameríku. 

Synir hans voru Gunnsteinn og Halldór, sem námu Skötufjörð, Laugardal, Ögurvík og Mjóafjörð.

Landkönnuðir
Gustave Doré

Paul Gustave Doré (6. janúar 1832 – 23. janúar 1883) var franskur myndlistarmaður, myndskeri, bókaskreytingamaður og myndhöggvari. Hann fékkst aðallega við gerð viðarskurðarmynda og stálskurðarmynda. Meðal þekktustu verka hans eru myndskreytingar við Biblíuna, Don Kíkóta og Hinn guðdómlega gleðileik.

Franskir myndlistarmenn
Montferrat

Montferrat (fjallalenska: Monferà; ítalska: Monferrato) er hérað í norðvesturhluta Ítalíu sem nú er hluti af héraðinu Fjallalandi og nær hér um bil yfir sýslurnar Alessandriu og Asti. Upphaflega var Montferrat greifadæmi en árið 961 var það gert að markgreifadæmi í hinu Heilaga rómverska ríki þegar Ottó mikli náði þar völdum. Montferrat-ættin var við völd þar til Spánverjar lögðu héraðið undir sig 1533 en 1536 lét Karl 5. Gonzaga-ættinni frá Mílanó markgreifadæmið eftir. 1574 var héraðið gert að hertogadæmi. 1631 náði Savojaættin helmingi Montferrat undir sig og árið 1708 fékk hún afganginn í Spænska erfðastríðinu. 1720 varð héraðið hluti af Konungsríkinu Sardiníu.

Söguleg héruð Ítalíu
Alexander 8.

Alexander 8. (22. apríl 1610 – 1. febrúar 1691) sem hét upphaflega Pietro Vito Ottoboni, var páfi frá 1689 til dauðadags. Hann var af feneyskri aðalsfjölskyldu og tók próf í kirkjurétti við Háskólann í Padúu. Hann hóf störf í Páfagarði í valdatíð Úrbanusar 8. Hann var kjörinn eftirmaður Innósentíusar 11. fyrir milligöngu sendiherra Loðvíks 14. Frakkakonungs, en þá var hann orðinn nær áttræður og lifði aðeins sextán mánuði eftir páfakjör sitt. Á þeim tíma gerði hann lítið markvert nema styðja Loðvík og stunda frændhygli í stórum stíl, sem fyrirrennari hans hafði reynt að draga úr vegna mjög slæmrar fjárhagsstöðu Páfagarðs.

Páfar
Loftur Þorsteinsson

Loftur Þorsteinsson (1702 - ?) var íslenskur menntamaður á 18. öld sem miklar þjóðsögur hafa farið af og er þekktastur undir nafninu Galdra-Loftur.

Loftur var sonur Þorsteins Jónssonar fálkafangara á Vörðufelli í Skógarstrandarhreppi og fyrri konu hans, Ástu Loftsdóttur. Hann ólst að einhverju eða öllu leyti upp hjá Þormóði Eiríkssyni í Gvendareyjum, sem talinn var kraftaskáld og fjölkunnugur. Hann var settur í Hólaskóla árið 1716. Samkvæmt þjóðsögunum stundaði hann galdrakukl í skóla og í leikriti Jóhanns Sigurjónssonar, Galdra-Lofti, verður það banabiti hans á meðan hann er enn á Hólum en Loftur lauk raunar stúdentsprófi árið 1722 og er ekkert vitað um hann með vissu eftir það.

Í þjóðsögunum af Galdra-Lofti segir að hann hafi sturlast eftir að honum mistókst að ná galdrabókinni Rauðskinnu og hafi þá verið komið fyrir hjá öldruðum presti á Staðarstað en hann slapp úr gæslu hans, reri einn út á litlum bát og var sagt að grá hönd og loðin hefði sést koma upp og draga bátinn í djúpið.

Hvað sem sögunum líður er víst að Loftur hefur dáið ungur en óvíst er hvenær það var eða hvernig dauða hans bar að höndum.

Tenglar 

Íslenskir galdramenn
Þjóðsögur
Savojaættin

Savojaættin (ítalska: Casa Savoia) er aðalsætt kennd við héraðið Savoja í norðvesturhluta Ítalíu og suðausturhluta Frakklands. Upphaf ættarinnar er rakið til greifans Húmberts 1. (1003 – 1047/8). Greifarnir af Savoja náðu yfirráðum yfir mikilvægum fjallvegum yfir Alpafjöll. Sonur Húmberts, Ottó af Savoja, giftist Adelaide af Tórínó og eignaðist þannig bæina Tórínó, Susa, Ivrea, Pinerolo og Caraglio í Fjallalandi. 1416 var Savoja gert að hertogadæmi. Frakkar lögðu Fjallaland undir sig 1494 og landlaus ættin settist þá að í Tórínó. 1553 hóf Emmanúel Filibert hertogi að ná löndum ættarinnar aftur á sitt vald. Efnahagslegur uppgangur varð í löndum ættarinnar á 17. öld með þróun iðnaðar í Tórínó og verslunar í Nice. Í kjölfar Spænska erfðastríðsins fékk ættin Konungsríkið Sardiníu og varð við það konungsætt. Við sameiningu Ítalíu 1861 lét ættin eftir lönd sín í Frakklandi en varð þess í stað konungar Ítalíu.

Í kjölfar Síðari heimsstyrjaldar var ákveðið í þjóðaratkvæðagreiðslu að gera Ítalíu að lýðveldi. Í stjórnarskrá Ítalíu var auk þess lagt bann við því að afkomendur síðasta konungsins, Húmberts 2. í beinan karllegg stigju fæti á ítalska jörð. Banninu var aflétt 2002 en um leið hafnaði Viktor Emmanúel, prins af Napólí öllu tilkalli til krúnunnar samkvæmt samkomulagi við ítalska ríkið.

 
Savoja
Saga Ítalíu
Textahöfundur

Textahöfundur er maður sem semur söngtexta við sönglög sem samin eru af lagahöfundi eða tónskáldi, öfugt við söngvaskáld sem semur bæði lag og texta. 

Textahöfundar
Sönglag

Sönglag er lag með texta sem er ætlað til söngs.

Tengt efni
 Kvæði
 Vísa

Sönglög

az:Mahnı
he:שיר (מוזיקה)
nds:Leed
sk:Hudobné dielo
Vísa

Vísa er ein tegund af sönglagi með alþýðilegum texta í bundnu máli. Á Norðurlöndunum er lifandi vísnahefð sem nær aftur til farandskálda miðalda.

Tengt efni
 Vísnasöngvari
 Þjóðvísa

Vísur
Estri

Estri er efnasamband sem verður til þegar oxósýra hvarfast við hýdroxýl á borð við alkóhól eða fenól. Estrar tilheyra sýruafleiðum og eru oftast myndaðir úr karboxýlsýru og alkóhóli. 

Estrar eru algeng efni: Margar náttúrulegar olíur eru estrar myndaðir úr fitusýru og glýseróli. Estrar með lágan mólmassa koma fyrir í ilmkjarnaolíum og ferómónum. Fosfórtvíestertengi eru uppistaðan í DNA-erfðaefni lífvera. Nítratestrar eins og nítróglýserín eru þekktir fyrir sprengfimi og pólýestrar eru mikilvæg plastefni.

Virkir hópar
Maltósi

Maltósi eða maltsykur er tvísykra mynduð úr tveimur glúkósasameindum tengd saman með glýkósíðtengi. Maltósi brotnar auðveldlega niður í glúkósa með vatnsrofi og efnahvatanum maltasa í lífverum. 

Maltósi er framleiddur úr meltu byggi eða öðru spírandi korni með því að láta efnahvata vinna hann úr sterkjunni. Þetta ferli er kallað mesking og er mikilvægur þáttur í bruggun öls. Maltósanum er síðan breytt í etanól og koltvísýring með gerjun.

Sykrur
Alfaamýlasi

Alfaamýlasi er ensím (amýlasi) sem rýfur alfatengi í stórum fjölsykrum eins og sterkju og glýkógenum og brýtur þær niður í maltósa og dextrín. Alfaamýlasi er algengasti amýlasinn í mönnum og dýrum. Hann finnst í fræjum með orkuforða í formi sterkju og myndast líka í nokkrum tegundum sveppa.

Ensím
Lífefnafræði
Kynjalyf

Kynjalyf  (eða skottulyf) er haft um meðöl sem hafa ótilgreinda eiginleika, eru af dularfullum uppruna og hafa óræð áhrif, ef þá nokkur. Í lok 19. aldar komu á markað á Íslandi Kínalífselixír og Bramalífselixír sem teljast til kynjalyfja.

Tilvísanir

Tenglar 
 Upphaf kynjalyfja 19. aldar; grein í Tímanum Sunnudagsblaðinu 1965

Lyf
Skottulækningar
Google Earth

Google Earth er  sýndarheimsforrit gefið út af Google sem gerir notendum kleift að sjá loftmyndir og kort af Jörðinni í þrívídd. Upprunalega var forritið framleitt af Keyhole, Inc en Google keypti fyrirtækið árið 2004. Með því að nota Google Earth er hægt að skoða upphleypt kort af Jörðinni, en myndirnar eru teknar með  gervihnöttum. Sumar stórar borgir eru líka með þrívíddarlíkön af byggingum sem hægt er að skoða með forritinu. Google Earth leyfir notendum að stilla sjónarhorn, til dæmis er hægt að skoða kortið frá jörðu niðri eða úr lofti.

Fyrsta útgáfa Google Earth kom út árið 2005. Til eru útgáfur fyrir Microsoft Windows, Mac OS X, Linux og FreeBSD. Google Earth er líka til sem tengiforrit fyrir ýmsa vafra. Árið 2008 varð Google Earth fáanlegt í App Store fyrir notendur iPhone símans. Til eru útgáfur af Google Earth á 37 tungumálum.

Gæði loftmyndanna eru mjög mismunandi, en flestir fjölfarnir og áhugaverðir staðir eru sýndir í háum gæðum. Flest lönd heims eru birt með upplausn sem nemur 15 m sundurgreiningu. Nokkrir staðir eins og Melbourne í Ástralíu, Las Vegas í Bandaríkjunum og Cambridge í Englandi eru sjáanlegir á 15 cm sundurgreiningu. Meginhluti heimsins er aðeins sýnilegur í tvívídd, en það er eins og að skoða stóra ljósmynd frekar en að skoða þrívíddarkort af heiminum. Í nokkrum löndum er hægt að skoða ljósmyndir af götum, þetta heitir Google Street View. Notendum er gert kleift að leita að sérstökum heimilisföngum í flestum löndum eða skrá inn hnit til að skoða kortið.

Nýlega var notendum gert kleift að skoða kort af Mars, Tunglinu og stjörnum (Google Sky). Einnig er nú hægt að skoða kort af hafsbotninum með upplýsingum frá vísindamönnum og haffræðingum.

Google
Loftmyndun

Loftmyndun getur líka átt við myndun lofts. 

Loftmyndun er þegar teknar eru ljósmyndir úr lofti, það er að segja myndavélin sem tekur myndirnar er ekki staðsett á jörðu. Ljósmyndari getur tekið myndirnar eða þær eru teknar á sjálfvirkan hátt. Hægt er að halda á myndavélinni í hendi eða festa við eitthvert yfirborð. Loftmyndun gerist oft um borð í flugvélum, þyrlum, loftbelgjum, loftskipum, eldflaugum, flugdrekum eða fallhlífum. Loftmyndun er ekki það sama og gervihnattamyndun en báðar geta verið notaðar í sama tilgangi.

Fyrsta loftmyndin var tekin árið 1858 af Frakkanum Gaspard-Félix Tournachon úr loftbelg sem var að fljúga yfir París. Nú á dögum hefur almenningur aðgang að loftmyndum með hugbúnaði eins og Google Earth.

Tengt efni 

 Gervihnattamyndun

Ljósmyndun

es:Fotografía#Aplicaciones científicas
Checkpoint Charlie

Checkpoint Charlie var ein þekktasta landamærastöð í Berlín á þeim árum er Berlín var skipt borg. Hún var staðsett í Friedrichstrasse, milli bandaríska og sovéska hernámsvæðanna. Varðstöð þessi var aðeins ein af þremur bandarískum landamærastöðum í og við borgina en þar sem hún var staðsett í miðborginni, var hún þekktust þeirra.

Saga varðstöðvarinnar 
Friedrichstrasse í miðborg Berlínar náði frá sovéska hernámshlutanum í miðborginni og inn í bandaríska hlutann þar fyrir sunnan. Þegar Berlínarmúrinn var reistur 1961, var götunni lokað til að byrja með. Fljótt var þó ákveðið að setja upp landamærastöð, þar sem margir diplómatar og yfirmenn herjanna þurfti að komast á milli. Landamærastöðin fékk heitið Checkpoint Charlie, en Charlie stendur fyrir bókstafinn C í alþjóða stafrófinu. Tvær aðrar bandarískar landamærastöðvar voru þegar komnar upp og Checkpoint Charlie var sú þriðja.

Landamærastöðin var í stöðugri notkun frá 1961 til 1990. Almenningi var bannað að nota hana, hún var eingöngu fyrir diplómata og erindreka. Þrátt fyrir það reyndu nokkrir að flýja til vesturs gegnum stöðina. Að minnsta kosti tveir voru skotnir í slíkum tilraunum. 

22. júní 1990 var stöðin lögð niður. Þetta var sjö mánuðum eftir fall Berlínarmúrsins og rúmum þremur mánuðum fyrir opinbera sameiningu landanna. Varðskálinn stóð eftir tómur, en var svo fluttur í Mauermuseum (Múrsafnið) aðeins steinsnar frá. Árið 2000 var eftirmynd skálans sett niður á staðinn við Friedrichstrasse þar sem upphaflegi skálinn stóð.

Heimildir

Tenglar 

Byggingar í Berlín
Beda prestur

Beda prestur (fæddur um 672, dáinn 26. maí 735), einnig þekktur sem heilagur Beda eða Beda hinn æruverðugi var engilsaxneskur klerkur og fræðimaður við klaustrið að Jarrow í Norðymbralandi. Hann var víðfrægur fræðimaður á sinni tíð og raunar langt fram eftir miðöldum. Hann er stundum nefndur faðir enskrar sagnfræði. Meðal þekktra rita hans eru Kirkjusaga Englendinga (Historia ecclesiastica gentis Anglorum) og aldarfarsbók hans (Chronica maiora). 

Í Landnámabók er frásögn af eylandinu Týli höfð eftir aldarfarsbók Beda og tekin til vitnis um að Ísland hafi verið þekkt fyrir landnám, en Ari fróði virðist hafa haldið Beda í miklum metum.

Heimildir

Tenglar 
 Beda prestur, 1200 ára minning Grein í Lesbók Morgunblaðsins 26. maí 1935.
 Um söguritun Beda prests Grein í Lesbók Morgunblaðsins 22. júní 1996.
 Beda Venerabilis OSB @ Helgisetur. Skoðað 8. september 2010.

Saga Englands
Fólk fætt árið 672
Fólk dáið árið 735
Kristnir dýrlingar
Hákon Aðalsteinsfóstri

Hákon Aðalsteinsfóstri (d. um 961) eða Hákon góði var konungur Noregs um miðja 10. öld. Hann var yngsti sonur Haraldar hárfagra og hafði alist upp frá tíu ára aldri við hirð Aðalsteins (Aethelstans) Englandskonungs.

Hákon sneri aftur heim frá Englandi þegar hann var um tvítugt. Eiríkur konungur bróðir hans var þá orðinn mjög óvinsæll. Hann flúði land þegar Hákon kom og var hann þá þegar tekinn til konungs. Hann hafði verið skírður í Englandi og hafði með sér presta til Noregs en þurfti að kasta kristninni þegar hann tók við ríkinu, að minnsta kosti í orði.

Gunnhildur kóngamóðir, kona Eiríks blóðaxar, hafði sest að í Danmörku ásamt fjórum sonum þeirra og þaðan herjuðu þeir á ríki Hákonar með tilstyrk Haraldar blátannar Danakonungs, sem líklega var bróðir Gunnhildar. Þeir fóru í þrjár herferðir til Noregs og í þeirri seinustu, 960 eða 961, tókst þeim að særa Hákon konung til ólífis. Hann átti engan son og elsti sonur Eiríks og Gunnhildar, Haraldur gráfeldur, tók við ríkinu.

Heimildir 
 

Noregskonungar
Haraldur gráfeldur

Haraldur gráfeldur (d. um 970) var konungur Noregs frá því um 961 til dauðadags. Foreldrar hans voru Eiríkur blóðöx, sonur Haraldar hárfagra, konungur Noregs um 933 og síðar konungur á Norðymbralandi, og Gunnhildur kóngamóðir, líklega systir Haraldar blátannar Danakonungs. Foreldrar hans hröktust frá Noregi þegar hann var barn að aldri og hann og bræður hans ólust upp í Danmörku og Englandi.

Haraldur blátönn veitti Eiríkssonum þrívegis liðsinni í herför gegn Hákoni Aðalsteinsfóstra Noregskonungi. Þeir biðu lægri hlut í öll skiptin en í seinustu herförinni særðist Hákon til ólífis. Hann átti engan son og stóðu Eiríkssynir næstir til erfða. Haraldur var elstur þeirra og tók við konungstigninni. Hann varð þó skattkonungur Haralds blátannar. Skömmu síðar réðu Eiríkssynir niðurlögum  Sigurðar Hlaðajarls, en Hákon sonur hans flúði land. Eftir það réði Haraldur gráfeldur öllum Noregi norður til Hálogalands.

Valdabaráttan i Noregi hélt þó áfram og Haraldur gráfeldur lét meðal annars drepa tvo frændur sína og lénsmenn, Guðröð Björnsson og Tryggva Ólafsson (Eiríkur faðir hans hafði komið feðrum þeirra, bræðrum sínum, fyrir kattarnef). Um 970 ginnti Haraldur blátönn Harald gráfeld til Danmerkur til að fara með sér í herför gegn Frönkum en gerði honum í staðinn fyrirsát í Limafirði og felldi hann. Bræður hans, þeir sem eftir lifðu, flýðu land en Haraldur blátönn veitti Hákoni Sigurðarsyni Hlaðajarli æðstu völd í Noregi þótt hann fengi ekki konungstign.

Heimildir 
 

Noregskonungar