alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Spilafanturinn

Spilafanturinn (franska: Lucky Luke contre Pat Poker) eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er fimmta bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1953, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1951-1952.

Söguþráður 

Bókin hefur að geyma tvær sögur, Rýkur enn á Rauðalæk (f. Nettoyage à Red City) og Róstur á Rambalda (f. Tumulte à Tumbleweed). Í fyrri sögunni hefur Lukku Láki verið skipaður skerfari í bænum Rauðalæk þar sem kráareigandinn og atvinnufjárhættuspilarinn Patti póker fer með öll völd og löggur hafa ekki orðið langlífar. Patti hefur litlar áhyggjur af nýja skerfaranum fyrst um sinn, en eftir að Lukku Láki vinnur Patta í pókerspili og kemur í veg fyrir bankarán að hans undirlagi lætur Patti sverfa til stáls. Eftir einvígi þeirra í kránni, þar sem Lukku Láki er sneggri að draga byssu úr slíðri, þykist Patti falla fyrir byssukúlu Láka og reynir að komast undan með aðstoð útfararstjóra bæjarins. Sú tilraun mistekst og í sögulok lýsir Patti yfir sekt fyrir dómara með táknrænum hætti.

Patti póker fer einnig með stórt hlutverk í seinni sögunni. Eftir margra daga hringsól í eyðimörk kemur Lukku Láki til bæjarins Rambalda og lendir fljótlega í útistöðum við fúlmennið Engilfés sem hrellt hefur íbúa bæjarins um skeið. Þegar Patti póker kemur til bæjarins eftir að hafa unnið lykla að fangaklefa sínum af fangaverði í rommý tekur hann höndum saman við Engilfés um að hefna sín á Lukku Láka. Tilraunir þeirra félaga til að ráða niðurlögum Láka mistakast og lokabardaga á kránni lýkur með því að Engilfés er sleginn í rot og Patti reynir að komast undan á flótta. Hann hrapar í bröttu gili, en er bjargað frá bráðum bana af Lukku Láka og komið fyrir bak við lás og slá.

Fróðleiksmolar 

 Patti póker var ekki raunveruleg persóna þótt hann eigi sér eflaust fyrirmynd í einhverjum af fjölmörgum alræmdum fjárhættuspilurum Villta Vestursins. Vera kann að útlit persónunnar sé skopstæling á einhverjum öðrum, enda óvenjulegt miðað við stíl Morris á þeim tíma þegar bókin kom út. Persónan átti eftir að birtast á nýjan leik í bókinni Le Pont sur le Mississipi sem kom út árið 1994.
 Lukku Láki er talsvert óheflaðri í sögunni en síðar varð, blandar rótsterku viskíi saman við bjór og drepur saklaust dýr (skúnk!) án þess að blikka auga. Hann sér þó til þess að skúnkurinn fái sómasamlega greftrun.

Íslensk útgáfa 

Spilafanturinn var gefinn út af Fjölva árið 1981 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 28. bókin í íslensku ritröðinni.

Lukku Láki
Myndasögur
Flöskuvatn

Flöskuvatn er drykkjarvatn sem sett hefur verið í plast- eða glerflösku. Vatnið gæti verið einfaldlega eimað, eða því dælt úr lind eða örkeldu. Flöskuvatn er til bæði kolsýrt og ekki. Í mörgum löndum er gæðum flöskuvatns stjórnað með reglum og stöðlum, aðallega til þess að tryggja öryggi vatnsins og að upplýsingarnar á flöskunni endurspegli nákvæmlega innihald vatnsins. Reglur um flöskuvatn eru þó misstrangar eftir löndum.

Margar ástæður eru fyrir því að fólk kýs að kaupa flöskuvatn, meðal annars vegna betra bragðs, þæginda, áhyggja um öryggi eða gæði kranavatns og heilsuáhyggja. Neysla á flöskuvatni er algengari í löndum þar sem gæði kranavatns eru minni, en sala þess hefur vaxið mikið undanfarin ár jafnvel í þeim löndum þar sem kranavatnið er öruggt. Flöskuvatn er oft töluvert dýrara en kranavatn en mikill munur getur verið á verði flöskuvatns miðað við merki og uppruna þess.

Sem viðbrögð við vaxandi sölu á flöskuvatni í ákveðnum heimshlutum hafa bönn á því verið innleidd vegna áhyggja um áhrif flöskuvatns á umhverfið. Plastið sem er notað um flöskuvatn er í flestum tilfellum endurvinnanlegt en mörgum flöskum er samt hent í landfyllingu. Auk þess hefur athygli verið vakið á kolefnisfótspori sumra tegunda flöskuvatns, sem getur verið flutt mjög langt frá framleiðslulandinu. Á svæðum sem eru í þurrkum, til dæmis í Kaliforníu, hefur framleiðsla flöskuvatns verið umdeild.

Tengt efni 
 Lindarvatn
 Ölkelduvatn

Vatnafræði
Drykkjarvatn
Þurrkar

Þurrkar eru tímabil þar sem forði vatns á ákveðnu landfræðilegu svæði er töluvert minni en það sem þörf er á. Með öðrum orðum, ekki er til nóg vatn til að uppfylla kröfur jurta, dýra og manna. Þurrkar geta verið tímabundnir, tengdir veðurfari eða gangi árstíða, eða staðið yfir í nokkur ár eða áratugi. Langvarandi hiti geta versnað þurrka töluvert því hann stuðlar að hraðari uppgufun vatns.

Helsta orsök þurrka er ónóg úrkoma, fyrirbæri sem heitir veðurfræðilegir þurrkar, sem geta leitt til vatnafræðilegra þurrka ef þeir standa yfir í lengra tímabil. Vatnafræðilegir þurrkar einkennast af ójafnvægi á eðlilegum jarðvatnsbirgðum og eftirspurn eftir vatn.

Jurtir svo sem kaktusar hafa aðlagast þurrkum með smærri laufblöðum og vaxkenndu lagi á ytra yfirborði sínu. Aðrar jurtir geta lifað lengri þurrka af ef fræin þeirra grafast. Í gegnum söguna hafa þurrkar leitt til fólksflutninga og mannúðarmála.

Tengt efni 
 Eyðimerkurmyndun
 Þorsti

Þurrkar
Náttúruhamfarir
Anna S. Þorvaldsdóttir

Anna Sigríður Þorvaldsdóttir (fædd 11. júlí 1977) er íslenskt tónskáld. Hún lærði í Kaliforníuháskólanum í San Diego.

Hún vann Tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs árið 2012 með verkinu „Dreymi”.

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða Önnu Sigríðar

Íslensk tónskáld
Íslensk kventónskáld
Hænsnafló

Hænsnafló (stundum nefnd starrafló eða starafló)  (fræðiheiti: Ceratophyllus gallinae) er fló af fuglaflóaætt. Hænsnaflóin lifir sem sníkjudýr á mörgum fuglategundum, svo sem á hænsnum, dúfum og ýmsum spörfuglum og mófuglum. Helsta ástæða þess að fólk þekkir flóna undir heitinu starrafló er að sú að starrinn gerir sér oftar hreiður í námunda við menn en aðrir fuglar.

Tenglar  
 
 „Starrinn hafður fyrir rangri sök“; grein í Morgunblaðinu 1995
Eimað vatn

Eimað vatn er vatn sem búið er að fjarlægja óhreinindi úr, svo sem kalk og sölt, með eimingu. Við eimingu er vatnið soðið og gufan þétt í hreint ílát. Markmiðið er að ná hreinu H2O en til eru ýmsar gráður hreinleika. 

Eimað vatn er mikið notað í tæknilegu samhengi, svo sem í tilraunum þar sem óhreinindi geta truflað aðferðina. Ein helstu notkun eimaðs vatn er í blýsýrurafgeymi í bílum, þar sem jón og önnur óhreinindi draga töluvert úr endingartíma hans.

Stundum er eimaðs vatns neytt sem drykkjarvatns, en ekkert bendir til þess að það sé hollara en kranavatn. Því engin steinefni eru í eimuðu vatni geta það jafnvel haft neikvæð áhrif á líkamann ef eingöngu þess er neytt og ekki venjulegt vatn til langs tíma.

Tengt efni 
 Flöskuvatn
 Lindarvatn
 Örkelduvatn

Vatnafræði
Samuel de Champlain

Samuel de Champlain (fæddur Samuel Champlain; skírður 13. ágúst, 1574 – 25. desember, 1635) var franskur landkönnuður sem stofnaði Nýja Frakkland og borgina Québec í Nýja heiminum 3. júlí 1608. Hann var sá fyrsti sem gerði nákvæmt kort af austurströnd Kanada og átti þátt í stofnun fyrstu nýlendnanna þar. 

Hann hóf könnun Norður-Ameríku með frænda sínum, François Gravé Du Pont, árið 1603. Á milli 1604 og 1607 átti hann þátt í stofnun fyrstu evrópsku nýlendunnar norðan við Flórída, Port Royal í Akadíu. Árið 1608 stofnaði hann svo frönsku byggðina sem síðar varð Québec-borg. Hann kannaði Vötnin miklu, fyrstur Evrópumanna, og gaf út landakort og ferðabækur með upplýsingum sem hann fékk frá frumbyggjum og Frökkum sem bjuggu meðal þeirra. Hann stofnaði til tengsla við innúa, alkonkvína og húrona sem hann aðstoðaði í stríði þeirra við írókesa. 

Árið 1620 skipaði Loðvík 13. Champlain að hætta landkönnun og helga sig stjórnsýslu nýlendunnar. Hann var því í reynd landstjóri Nýja Frakklands. Hann stofnaði skinnaverslunarfélög og hafði umsjón með þróun nýlendunnar í árdal Lawrence-fljóts þar til hann lést árið 1635.

Franskir landkönnuðir
Írókesar

Írókesar, einnig þekktir sem Haudenosaunee, eru sögulega mikilvægt bandalag frumbyggja í norðausturhluta Norður-Ameríku sem tala ýmis írókesamál. Á nýlendutímanum kölluðu Frakkar þá „Írókesasambandið“ eða „Írókesabandalagið“ en Englendingar „þjóðirnar fimm“ og síðar (eftir 1722) „þjóðirnar sex“ sem náði yfir móhíkana, ónondaga, óneida, kajúga, seneka og tuskaróra. 

Bandalagið varð til einhvern tíma á 15. eða 16. öld. Samkvæmt sögnum voru það höfðingjarnir Hiawatha og Dekanawida sem upphaflega sömdu um frið milli þjóðanna. Það varð fljótt öflugasta bandalag frumbyggjaþjóða í norðausturhluta Ameríku. Árið 1609 hófu þeir Bjórstríðin gegn frönskum landnemum og húronum sem voru bandamenn þeirra. Stríðin stóðu allan fyrri hluta 17. aldar en þrjár af þjóðunum sömdu um frið við Frakka árið 1665 eftir að bólusótt hafði komið upp nokkrum sinnum meðal þeirra. Í Stríði Vilhjálms konungs 1688 til 1697 gerðu írókesar bandalag við Englendinga gegn Frökkum og í stríðum Frakka og indíána á 18. öld stóðu þeir áfram með Englendingum þótt oft reyndi á samkomulagið. Þegar Bandaríska frelsisstríðið hófst reyndu þeir upphaflega að halda hlutleysi en brátt tóku tuskarórar og óneidar upp málstað nýlendnanna meðan hinar þjóðirnar voru áfram trúar bandalaginu við Bretland. Móhíkanahöfðinginn Joseph Brant leiddi þannig margar herfarir gegn bandarískum uppreisnarmönnum. Eftir stríðið settust margir írókesar að á Grand River-verndarsvæðinu á norðurströnd Erie-vatns í Kanada.

Í gegnum hernám og fólksflótta hafa margar frumbyggjaþjóðir orðið hluti írókesa í gegnum tíðina. Árið 2010 töldust 45.000 Kanadabúar og yfir 80.000 Bandaríkjamenn til írókesa.

Frumbyggjaþjóðir Norður-Ameríku
Morgunverðarklúbburinn

Morgunverðarklúbburinn (enska: The Breakfast Club) er bandarísk unglingamynd eftir John Hughes frá 1985. Myndin fjallar um fimm táninga úr ólíkum skólaklíkum sem hittast í eftirsetu í bókasafni Shermer-menntaskólans í Illinois. Smám saman kynnast þau betur og deila reynslu sinni. 

Myndin var tekin í Maine North High School í Des Plaines í Illinois. Hughes notaði sama skóla sem sviðsmynd í Ferris Bueller ári síðar.

Aðalleikarar myndarinnar eru Emilio Estevez, Paul Gleason, Anthony Michael Hall, John Kapelos, Judd Nelson, Molly Ringwald og Ally Sheedy. Þau voru, ásamt öðrum leikurum myndarinnar Eldur St. Elmos (Rob Lowe, Andrew McCarthy og Demi Moore), kölluð „Brat Pack“ af gagnrýnendum tímaritsins New York, með vísun í leikaraklíkuna „Rat Pack“ frá miðjum 7. áratugnum. Margir af þessum leikurum voru áberandi í vinsælum kvikmyndum 9. og 10. áratugarins.

Leikendur 
Emilio Estevez sem Andrew Clark, íþrottaren
Paul Gleason sem Skolastjórinn Richard Vernon
Molly Ringwald sem Claire Standish
Ally Sheedy sem Allison Reynolds
Judd Nelson sem John Bender, glæpumaðurinn
Anthony Michael Hall sem Brian Johnson nörd
John Kapelos sem húsvörðurinn Carl

Tengill 

Bandarískar unglingamyndir
Þverálfujárnbrautin

Þverálfujárnbrautin (franska: Des rails sur la Prairie) eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er níunda bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1957, en sagan sem hún hefur að geyma birtist í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1955-1956. Þverálfujárnbrautin er fyrsta Lukku Láka bókin sem Goscinny samdi og markar þannig upphaf samstarfs hans og Morris.

Söguþráður 

Bakgrunnur bókarinnar er glæsilegur kafli í sögu villta vestursins, þ.e. lagning járnbrautarteina milli austur- og vesturstrandar Bandaríkjanna (Kaliforníu og Chicago) sem lokið var við árið 1869. Lukku Láki er ráðinn af járnbrautarfélaginu til að hafa eftirlit með járnbrautarlagningunni frá Dauðyfladal (e. Dead Ox Gulch) vestur til Kaliforníu. Leiðin er löng og ströng og verkamennirnir þurfa að yfirstíga ýmsar hindranir og hættur á leiðinni, svo sem herskáa indíána, himinhá fjöll, snarbrött gljúfur og skrælnaðar eyðimerkur. Ekki bætir úr skák að þar sem lagning járnbrautarinnar ógnar starfsemi póstvagnaþjónustunnar sendir aðaleigandi hennar, Villi svarti, hóp illvirkja til að spilla fyrir lagningu teinanna.

Fróðleiksmolar 

 René Goscinny samdi Þverálfujárnbrautina þrátt fyrir að Morris sé skráður höfundur hennar og markar bókin þannig upphaf samstarfs þeirra félaga við bókaflokkinn. Ef grannt er skoðað má sjá upphafsstafi Goscinny (R.G.) á hverri blaðsíðu. Áhrifa Goscinny fór þó ekki að gæta fyrir alvöru fyrr en með útgáfu Rangláta dómarans tveimur árum síðar, en þá fóru Lukku Láka bækurnar að verða heilsteyptari og höfða til eldri lesendahóps en áður.
 Meginþema bókarinnar - hættulegt ferðalag um óbyggðir Villta Vestursins - átti síðar eftir að verða viðfangsefni annarra Lukku Láka bóka. Sjá t.d. Vagnalestina og Söngvírinn.
 Einn farþegi með lestinni er síkvartandi alla leiðina til Kaliforníu. Sami karakter átti eftir að birtast síðar í bókinni Fúlspýt á Fúlalæk og þá sem farþegi á fljótabát niður Mississippifljót.
 Atriðið þar sem Lukku Láki glímir við beljubaróninn og framsóknarmanninn Framsóknar-Frans (f. Entrecôte Harry) er endurvinnsla Goscinny á senu úr Tinnabókinni Sjö kraftmiklar kristallskúlur þar sem Kolbeinn kafteinn fær nautshaus yfir höfuðið. Morris og Goscinny áttu síðar eftir að gera beljubarónum Villta Vestursins betri skil í bókinni Gaddavír á gresjunni.

Íslensk útgáfa 

Þverálfujárnbrautin var gefin af Fjölva árið 1981 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 27. bókin í íslensku ritröðinni. Heiti bókarinnar virðist hafa skolast til í frágangi, enda nefnist hún Þverálfujárnbrautin framan á kápu en Járnbrautarlagningin aftan á kápu og á kili.

Lukku Láki
Myndasögur
Meðal róna og dóna í Arisóna og Gullnáman

Meðal dóna og róna í Arísóna og Gullnáman eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er 22. bókin í íslensku ritröðinni um Lukku Láka. Bókin var gefin út af Fjölva árið 1979 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Sögurnar, sem bókin hefur að geyma, birtust fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (franska: Le Journal de Spirou) á árunum 1946-1947, en voru gefnar út í bókarformi í Belgíu á árunum 1949 og 1951, þ.e. annars vegar í bókinni Gullnáman (f. La Mine d´or de Dick Digger) sem kom út árið 1949 og hins vegar í bókinni Arísóna (f. Arizona) sem kom út árið 1951.

Söguþráður 

Bókin hefur að geyma tvær sögur, Arísóna og Gullnámuna. Arísóna er fyrsta Lukku Láka sagan sem kom fyrir almenningssjónir í tímaritinu Sval á árinu 1946. Í sögunni reynir Lukku Láki að hafa hendur í hári nokkurra póstvagnaræningja. Í Gullnámunni hittir Lukku Láki gamlan vin, Grím gullgrafara, sem fundið hefur nýja gullæð í fjalllendi og er á leið til Nuggborgar að skrá fundarrétt sinn. Lukku Láki slæst í för með Grími, en á krá einni, þar sem þeir ætla að gista yfir nótt á leið sinni til Nuggborgar, fær Grímur sér helst til mikið neðan í því og segir öllum viðstöddum frá gullfundinum. Um nóttina ráðast tveir þrjótar á Grím í herbergi hans og ræna gullmolum og (óafvitandi) uppdrætti sem vísar veg að gullnámunni. Eru ræningjarnir hinir sömu og Lukku Láki þurfti að kljást við í fyrri sögunni (Arísóna). Næsta morgun lofar Lukku Láki eiginkonu Gríms að finna þrjótana og hefur eftirför. Eftir æsilegan eltingaleik, þar sem Lukku Láka er m.a. bjargað frá drukknun af indíánanum Úlfshaus, tekst honum að ná uppdrættinum af þjófunum tveimur og koma í hendur Gríms grafara, sem er minnislaus eftir árásina á kránni. Með því að koma fölskum uppdrætti til þjófanna leiðir Lukku Láki þá í gildru og kemur þeim í hendur réttvísinnar.

Fróðleiksmolar 

 Póstvagnsekillinn í Arísóna er nauðalíkur Stjána bláa, enda var Morris á þessum tíma undir miklum áhrifum frá bandarískum teiknimyndum. Eru báðar sögurnar raunar mjög í stíl teiknimynda Disney á þessum tíma, atburðarásin hröð og lítið um samtöl.
 Í sögunni um Gullnámuna sést Lukku Láki ganga út af krá með merktu nafnskilti, en nafn krárinnar breytist milli tveggja ramma. Í íslenskri útgáfu sögunnar eru þessi "mistök" endurtekin, en í fyrsta ramma á bls. 35 heitir kráin Síuxinn síungi en í næsta ramma Síuxinn sífulli.

Lukku Láki
Myndasögur
Hallmundarkviða

Hallmundarkviða er eitt af fornkvæðum Íslendinga. Kvæðið er fellt inn í svokallaðan Bergbúaþátt, sem er einn af stystu þáttum fornbókmenntanna. 
Kvæðið sjálft er tólf vísna flokkur undir dróttkvæðum hætti. Það er æði torskilið og mikið skreytt með kenningum og heitum hins gamla skáldamáls. Kviðan er lögð í munn Hallmundi jötni, þ.e. hann er ljóðmælandinn. Í fyrri hluta kviðunnar er lýst eldsumbrotum og hraunrennsli. Í seinni hlutanum er eldgosið sett í goðsögulegt samhengi. Þar er lýst átökum jötna við Þór, guð elds og eldinga. Eldsumbrotin virðast vera afleiðing þessara átaka. Rannsóknir hafa leitt í ljós að eldsumbrotin sem um ræðir er gosið sem varð þegar Hallmundarhraun í Borgarfirði rann. Flest bendir til að kviðan sé ort skömmu eftir gosið og hugsanlega af manni sem varð vitni að atburðunum eða hafði góðar heimildir um þá. Allur hugmyndaheimur kviðunnar er heiðinn, hvergi vottar fyrir kristnum áhrifum. Skáldamálið, goðafræðin og öll hugsun verksins bendir til heiðins tíma.
Settar hafa verið fram tilgátur um að kviðan sé ort á tímabilinu 940-950 og að höfundur hennar sé Þorvaldur holbarki. 
 

Þorvaldar er getið í Landnámu og um hann er sagt að hann hafi farið upp til hellisins Surts og flutt jötninum sem þar bjó drápu.

Heimildir

Tenglar 
 Hallmundarkviða. – Skírnir, 1. Tölublað (01.01.1935), bls. 172-181  

Fornkvæði
Robots

Robots (íslenska: Vélmenni) er Bandarísk teiknimynd frá 2005, framleidd af Blue Sky Studios og útgefin af 20th Century Fox. Hún var leikstýrð af Chris Wedge og er talsett af Paulu Abdul, Halle Berry, Lucille Bliss og Terry Bradshaw. Myndin er um vélmennið Rodney sem reynir að hitta átrúnaðargoðið sitt í fyrirtækinu sínu í vélmennaborg. Myndin var frumsýnd á Íslandi 18. mars 2005.

Heimildir 

Bandarískar gamanmyndir
Bandarískar teiknimyndir
Bandarískar ævintýramyndir
Ignatius Loyola

Ignatius Loyola (baskneska: Ignazio Loiolakoa, spænska: Ignacio de Loyola; um 23. október, 1491 – 31. júlí, 1556) var spænskur riddari af baskneskum uppruna, einbúi, prestur frá 1537 og guðfræðingur sem stofnaði Jesúítaregluna og varð fyrsti yfirmaður hennar 19. apríl 1541. 

Loyola særðist í orrustunni um Pamplona í Ítalíustríðunum árið 1521 og gerðist trúaður í kjölfarið. Sagt er að bókin De Vita Christi eftir Ludolf von Sachsen hafi sannfært hann um að snúa baki við hermennsku og helga sig trúarlegu starfi á sama hátt og aðrir andlegir leiðtogar eins og Frans frá Assísí. Hann fékk sýn við helgidóm mærinnar frá Montsterrat í mars árið 1522 og fór þá til Manresa þar sem hann baðst fyrir í sjö tíma á dag, oft í nærliggjandi helli. Þar lagði hann grunninn að andlegum æfingum, Exercitia spiritualia, sem urðu síðar grundvöllur fyrir þjálfun nýliða í Jesúítareglunni. Í september árið 1523 kom hann til Landsins helga og hugðist setjast þar að en var sendur aftur til Evrópu af fransiskumunkum. 

Frá 1524 til 1527 lagði hann stund á guðfræði við Háskólann í Alcalá. Árið 1534 kom hann til Parísar á tíma þegar uppþot og árásir á mótmælendur stóðu sem hæst. Þar tóku Loyola og nokkrir vinir hans eiða um að lifa við fátækt, hreinlífi og hlýðni. Árið 1539 mynduðu þeir reglu Jesú Krists sem Páll 3. páfi samþykkti árið eftir. Andlegu æfingarnar fengu viðurkenningu árið 1548. Loyola samdi einnig stofnskrá reglunnar. Hann lést árið 1556. Árið 1609 var hann lýstur sæll af Páli 5. og tekinn í heilagra manna tölu af Gregoríusi 15. árið 1622. Messudagur hans er 31. júlí. Hann er verndardýrlingur hermanna, Jesúítareglunnar, Baskalands og basknesku héraðanna Gipuzkoa og Bizkaia. 

Dýrlingar ensku biskupakirkjunnar
Jesúítar
Spænskir kaþólskir dýrlingar
Spænskir prestar
Gagnsiðbótin
Aðstoðarmaður ráðherra

Aðstoðarmaður ráðherra er starfsmaður í ráðuneyti sem heyrir beint undir ráðherra, frekar en að tilheyra hópi embættismanna ráðuneytisins. 

Á Íslandi er ráðherra heimilt að ráða aðstoðarmann án auglýsingar, enda gegni aðstoðarmaðurinn störfum aldrei lengur en ráðherrann sjálfur. Heimild til að ráða aðstoðarmann kom í lög um stjórnarráð Íslands árið 1969. Framan af var hverjum ráðherra aðeins heimilt að ráða einn aðstoðarmann, en með breytingum sem tóku gildi árið 2011 var heimildin hækkuð upp í tvo aðstoðarmenn á hvern ráðherra, auk þess sem heimilt er samkvæmt ákvörðun ríkisstjórnar að ráða þrjá til viðbótar ef þörf krefur.

Heimildir 
Gestur Páll Reynisson og Ómar H. Kristmundsson (2014), Hverjir verða aðstoðarmenn ráðherra? 

Gestur Páll Reynisson (2009), Aðstoðarmenn ráðherra. Bakgrunnur, hlutverk og frami. 

Ómar H. Kristmundsson (2005), Bakgrunnur aðstoðarmanna ráðherra: Þróun 1971-2005.

Stjórnmál
Ytragarðshorn

Ytragarðshorn í Svarfaðardal er í miðjum dal vestan Svarfaðardalsár um 8 km frá Dalvík. Þar var lengi stundaður blandaður búskapur og loðdýrarækt. Nú er þar helsti golfvöllur byggðarlagsins, Arnarholtsvöllur. Á Arnarholti var forn kumlateigur sem grafinn var upp og rannsakaður um miðja 20. öld. Þar er talið að margir af frumbyggjum Svarfaðardals hafi verið heygðir. Á holtinu er minnismerki um landnámsmenn dalsins. Landnámsjörðin Grund er næsti bær utan við Garðshorn. Ytragarðshorn var til forna nefnt Grundargarðshorn og hefur líklega upphaflega byggst út úr landi Grundar. Hjalti Haraldsson (1917-2002) bjó í Ytragarðshorni. Hann var hagyrðingur og skáld gott og lengi oddviti Svarfaðardalshrepps. Einnig sat hann á Alþingi úm hríð.

Dalvíkurbyggð
Svarfaðardalur
Íslenskir bæir
Syðragarðshorn

Syðragarðshorn í Svarfaðardal er í miðjum dal vestan Svarfaðardalsár 8-9 km frá Dalvík. Þar var lengi stundaður blandaður búskapur en nú er þar lögð stund á hrossarækt og tamningar.  Syðragarðshorn hefur líklega upphaflega byggst út úr landi Bakka. Ytragarðshorn er næsti bær utan við Syðragarðshorn. Ekki er vitað hvenær búskapur hófst í Syðragarðshorni. Bærinn er ekki nefndur í Landnámu eða öðrum fornum ritum. Gottskálk biskup grimmi taldi sig eiga Syðragarðahorn og seldi jörðina 1512. Eignarhald hans var þó talið æði vafasamt. Jón biskup Arason eignaðist jörðina síðar og Ari Jónsson lögmaður sonur hans átti hana þegar þeir feðgar voru höggnir án dóms og laga suður í Skálholti 1550. Í framhaldi af því sölsaði konungur eignina undir sig.  Syðragarðshornsbræður, Júlíus, Jóhann og Björn Daníelssynir, eru þekktir menn í Svarfaðardal, söngmenn miklir og gleðimenn.

Heimildir 

Dalvíkurbyggð
Svarfaðardalur
Íslenskir bæir
Svalalilja

Svalalilja (fræðiheiti: Lilium nanum) er tegund af liljuætt. Tegundin vex víða í Himalajafjöllum. Svalalilja fannst fyrst 1845 í ferð Waldimars af Prússlandi (1817–1849) en var fyrst lýst 1860.

Lýsing 
Svalalilja er fjölær jurt, 8 til 42 cm á hæð. Laukurinn er 2 - 4 cm hár og 1 - 2,3 cm að ummáli. 9 til 22 lausir smálaukar eru hvítir og mjólensulaga, 0.3 til 0.8 cm breiðir.

Stöngullinn er grannur og grænn, hárlaus og 0.15 til 0.3 cm þykkur. Frá rót að toppi hann er með 4 - 14 mjó-eða breið-línulaga lauf, 5 til 15.5 cm löng og milli 0.2 and 0.7 cm breið.

Plantan blómstrar í júní með stökum lútandi klukkulaga blómum. Blómstöngullinn er grannur og 0,5 til 5,5 cm langur og sveigður. Grunnlitur blómanna er lilla til fjólublár, sjaldan hvítleitur, þó er afbrigðið flavidum gult.

Myndir

Útbreiðsla og uppruni 
Tegundin er útbreidd í Himalaja. Hún finnst í Suðvestur Kína (Sichuan, Tíbet, Yunnan), norður af Myanmar, í Nepal, Bhutan og Indlandi (Sikkim). Hún vex á milli 3500 m og 4500 m yfir sjávarmáli, finnst einnig yfir trjálínu.

Tegundin vex á graslendi og oft grýttum og skógarjaðri, furuskógum, kjarri eða engjum, stundum á skyggðum og skýldum svæðum nálægt Juniper og dverg birki.

 L. nanum var. flavidum: Blómin eru með gulum lit. Afbrigðið finnst aðallega í Tibet, Yunnan und Myanmar.

Heimildir 
 W.B. Turrill: A Supplement to Elwes' Monograph of the Genus Lilium, Part IX, 1962, pp. 9–12
 Flora of China, Vol. 24, S. 139, Online
 Mark Wood: Lily Species - Notes and Images. CD-ROM, Fassung vom 13. Juli 2006

Tenglar 

Beschreibung auf genus-lilium.com

Liljuætt
Saskatchewan

Saskatchewan er fylki í Kanada. Það er á sléttunum miklu og á landamæri að Alberta í vestri, Manitóba í austri, Norðvesturhéruðunum í norðri og Núnavút í norðaustri. Í suðri á fylkið landamæri að Montana og Norður-Dakóta. Höfuðborgin er Regina en stærsta borgin er Saskatoon. Fylkið nær yfir 592.534 ferkílómetra og íbúar þess eru um 1,1 milljón (2018). Saskatchewan varð að kanadísku fylki árið 1905.

Hiti hefur mælst 45 gráður í fylkinu.

Tenglar
 
 
 

Kanadísk fylki og sjálfstjórnarsvæði
Saskatchewan