alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
John F. Kennedy International Airport

John F. Kennedy International Airport (IATA: JFK) er fjölfarnasti flugvöllur New York-borgar og sá sjöundi fjölfarnasti í Bandaríkjunum. Flugvöllurinn er staðsettur í Jamaica í Queens og er hann í eigu New York-borgar en rekinn af Port Authority of New York and New Jersey. John F. Kennedy-flugvöllur, La Guardia og Newark Liberty flugvellirnir mynda stærsta flugvallakerfi Bandaríkjanna. Árið 2013 fóru 50.423.765 um flugvöllinn.

Saga 
Bygging flugvallarins hófst árið 1943 til þess að létta á La Guardia flugvellinum sem fylltist strax eftir opnun árið 1939. Flugvöllurinn var opnaður formlega þegar fyrsta farþegaflugvélin tók á loft þaðan 1 júlí, 1948. Þá var flugvöllurinn helst þekktur sem Idlewild-flugvöllur. Árið 1963 var nafninu svo breytt í John F. Kennedy International Airport í minningu hins fallna forseta Bandaríkjanna.

Flugstöðvar og flugbrautir 
Flugvöllurinn státar af 4 flugbrautum og 6 flugstöðvum, merktar frá 1-8 (flugstöðvum 3 og 6 hafa verið eytt). Hann er miðstöð fyrir farþegaflugfélögin American Airlines, Delta Air Lines og JetBlue Airways og fyrir flutningaflugfélögin Polar Air Cargo og Kalitta Air. Á flugvellinum eru 151 hlið.

Lestarkerfi
Flugvallarlest fer hring um brottfararsali og tengist inn í neðanjarðarlestarkerfi borgarinnar í Howard Beach-stöðinni. Þaðan er hægt að fara t.d. til Brooklyn eða Manhattan.

Flugvellir í Bandaríkjunum
Makassarsund

Makassarsund er sund milli eyjanna Borneó og Súlavesí í Suðaustur-Asíu. Í norðri liggur sundið inn í Súlavesíhaf en í suðri liggur það að Jövuhafi. Mahakamfljótið á Borneó rennur út í sundið.

Helstu hafnir við sundið eru Balikpapan á Borneó og Makassar og Palu á Súlavesí. Borgin Samarinda stendur við Mahakamfljót um 25 km frá sundinu. 

Sundið er fjölfarin siglingaleið sem er notuð af skipum sem eru of stór til að komast um Malakkasund. 

Landafræði Indónesíu
Siglingaleiðir
Kyrrahaf
Kylie Minogue (breiðskífa)

Kylie Minogue er fimmta breiðskífa áströlsku söngkonunnar Kylie Minogue. Hún var gefin út 19. september 1994. Platan var veruleg frávik frá fyrri vinnu Minogue. Á plötunni gerir Minogue tilraunir með mörgum mismunandi stíl tónlistar, meðal annars danspopp, popp, hústónlist, sýrudjass og nútíma ryþmablús. Platan náði þriðja sæti í heimalandi hennar, Ástralíu hennar og fjórða sæti í Bretlandi, þar sem hún var staðfest gull.

Lagalisti

Tenglar 
 Opinber vefsíða Kylie Minogue

Hljómplötur Kylie Minogue
Ástralskar hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1994
Belti (fatnaður)

Belti er band sem sett er um mittið, oftast úr leðri eða öðru þykku efni, fest saman með beltissylgju, til að halda buxum, pilsum eða öðrum flíkum uppi, en geta líka verið notað til skreytingar.

Saga 
Belti eru þekkt frá bronsöldinni sem karlkynsfatnaður. Bæði kyn hafa notað belti mismikið í gegnum söguna samkvæmt tískunni. Í vesturlöndum voru belti algengari hjá karlmönnum, nema í byrjun miðaldanna, undir lok 17. aldar og frá 1900 til 1910. Beltissylgjur í art nouveau-stíl eru í dag safngripir. Á miðöldunum voru engir vasar á fatnaði heldur voru litlar töskur festar við beltið notaðar í staðinn til að geyma persónulega mun, eða voru þeir hengdir beint á beltið.

Frá lokum 19. aldar þangað til fyrri heimsstyrjaldar var beltið notað bæði sem skreyting og sem þarfaþing í búningi herforingja. Í heröflum í Prússlandi, Rússlandi og öðrum austurevrópskum löndum var algengt að herforingja settu á mjög þröng og breidd belti um mittið, á ytri hluta búningsins, bæði til að bera bjúgsverð og af fegrunarástæðum. Þessi þröngu belti dugðu til að draga mittið inn til að gefa beranum granna líkamsbyggingu, beina athygli að breiðum öxlum og áberandi bringu. Oft dugði beltið aðeins til að beina athygli að mittinu sem var minnkað með lífstykki sem haft var undir búningnum. Þessi venja var mjög algeng á tíma Krímstríðsins og var oft viðurkennd af hermönnum á vesturvíglínunni.

Í nútímanum var byrjað að nota belti á þriðja áratug 20. aldar þegar buxnamittið var lækkað. Fyrir þriðja áratuginn gegndu belti aðallega skreytilegu hlutverki og voru tengd hernum. Ennfremur höfðu buxur ekki beltislykkjur fyrir þennan tíma og var þeim haldið uppi með axlaböndum. Íþróttabuxur voru með beltislykkjum ennþá á 19. öld. Í dag er það algengt að karlmenn setja belti um mittið með buxunum.

Frá miðjum tíunda áratug hafa lágar buxur verið vinsælar hjá mönnum og drengjum. Þessi tíska á rætur sínar að rekja til fangelsa, þar sem bann á beltum (vegna þess að þau gætu verið notuð sem vopn eða til sjálfsmorðs) olli því að buxur dytti niður.

Fatnaður
Hattur

Hattur er höfuðfat notað til að verja hausinn, af trúarlegum eða táknrænum ástæðum eða sem tískugripur. Að fornu voru hattar tákn um félagslega stöðu. Í herjum geta hattar verið tákn um þjóðerni, tign og hersveit. Til eru margs konar hattar.

Tegundir 
 Flókahattur
 Kúluhattur
 Pípuhattur
 Sólhjálmur

Tengt efni 

 Hjálmur
 Húfa
Pils

Pils er keilulaga flík sem hangir um mittið og þekur alla eða hluta af leggjunum. Í vesturlöndum er pilsið yfirleitt talað kvenkyns fatnaður þó eru nokkrar undantekningar. Skotapilsið er hefðbundið pils frá Skotland og Írlandi sem aðeins karlmenn klæða sig í. Sumir tískuhönnuðir, svo sem Jean Paul Gaultier, hafa hannað pils sérstaklega fyrir menn. Sumum karlmönnum finnst þó betra að fara í kvenkyns pils því meira úrval er af stílum. 

Pils eru oftast úr léttum eða miðþungum fataefnum eins og dením og bómull, og geta annaðhvort verið plíseruð eða ekki.

Tengt efni 

 Pínupils
 Skotapils
 Undirpils

Fatnaður
Trefill

Trefill er flík sem er sveipað um hálsinn til að halda honum hlýjum, til tísku eða af trúarlegum ástæðum. Treflar eru til í mörgum litum. Á köldum svæðum eru treflar helst notaðir á veturna til hlýju, ásamt jakka og húfu, og eru oftast prjónaðir úr ull.

Saga 
Trefillinn á rætur sínar að rekja til Rómaveldis en þá voru þeir notaðir til af hreinlætisástæðum frekar en til hlýju. Rómverjar kölluðu trefilinn sudarium sem þýðir „svitaklæði“, og var hann notaður til að þurrka svitann af hálsinum og andlitinu þegar heitt var. Í upphafi settu karlar trefla um hálsinn eða festu þá við beltin sín. Fljótlega fóru konur að nota þá líka, en þeir voru úr vefnaði heldur en ull, pasmínu eða silki. Frá þessum tíma hafa treflar verið vinsælir hjá konum.

Um miðju 17. öld klæddu króatiskir hermenn sig í trefla. Herforingjarnir voru með silkistrefla en allir hinir hermennirnir voru með bómullartrefla. Á ensku var stundum átt við þessa karlkyns trefla sem „cravats“ (úr frönskunni cravate sem þýðir „Króati“) og voru þeir fyrirrennari nútímans bindi.

Á 19. öldinni varð trefillinn tískugripur hjá körlum og konum en vinsældir hans uxu jafnt og þétt þangað til miðrar 20. aldar.

Tengt efni 

 Hálsklútur
 Höfuðklútur
 Höfuðslæða
 Sjal

Fatnaður
Treflar
Sundföt

Sundföt eru fatnaður sem er notaður við sund eða vatnaíþróttir eins og brimbrettabrun, köfun, sjóskíða eða sundknattleik. Þau eru líka notuð þegar farið er í sólbað. Sundföt eru mismunandi eftir kynjum og aldri.

Sundföt geta verið notuð sem undirföt í vatnaíþróttum þar sem þarf að fara í blautbúning eins og í brimbrettabruni, köfun og sjóskiða. Sundföt eru líka notuð í fegurðarsamkeppnum og líkamsræktarkeppnum til að sýna líkamann.

Tegundir 
 Bikíní
 Blautbúningur
 Sundbolur
 Sundbuxur
 Þurrbúningur
 Burkini

Fatnaður
Vatnaíþróttir
Niels Ryberg

Niels Ryberg (f. 14. september 1725, d. 29. ágúst 1804) var danskur stórkaupmaður.

Niels var kominn af fátæku bændafólki á Norður-Jótlandi. Hann lærði um verslun og viðskipti hjá frænda sínum í Álaborg og flutti til Kaupmannahafnar 1750. Hann var frumkvöðull á sviði tryggingasölu og rak fyrirtæki undir eigin nafni frá 1756. Hann kom að rekstri Asíuverslunarinnar (d. Asiatisk Kompagni) og Indíafélagsins. Hann var ráðinn forstjóri Konungsverslunarinnar, sem tók við af Hörmangarafélaginu, í janúar 1760 og gegndi því starfi í fjögur ár, til 1764. Í bók sinni, Upp er boðið Ísaland segir sagnfræðingurinn Gísli Gunnarsson: „Enginn einstaklingur, sem starfaði við Íslandsverslunina á 18. öld, hafði eins mikil áhrif á gang hennar og Niels Ryberg.“
 Ásamt því að sjá um Íslandsverslunina sá Niels einnig um Finnmarkarverslunina.

Tilvísanir

Tengill 
 Den store Danske - Niels Ryberg

Ryberg, Niels
Stefnis þáttur Þorgilssonar

Stefnis þáttur Þorgilssonar segir frá kristniboðsferð Stefnis Þorgilssonar til Íslands árin 996 til 997. Í lok þáttarins segir frá dauða hans í Danmörku 1001. Þátturinn mun í öndverðu ritaður niður af Gunnlaugi munk Leifssyni á Þingeyrum (d. 1281) og er varðveittur í Flateyjarbók.
Georgíj Zhúkov

Georgíj Konstantínovítsj Zhúkov (1. desember 1896 – 18. júní 1974) var sovéskur hershöfðingi. Zhúkov var einn mikilvægasti hershöfðingi Sovétmanna í seinni heimsstyrjöldinni og tók hann þátt í mörgum af helstu orrustunum á austurvígstöðvunum; meðal annars orrustunni um Stalíngrad, orrustunni um Leníngrad, orrustunni um Kúrsk og aðal þátt allra orrustunni um Berlín sem Sovétmenn yfirtóku. 

Í ágúst 1942 var Zhúkov sendur til Stalíngrad til að stjórna vörn Sovétmanna gegn Þjóðverjum. Í Stalíngrad skipulagði Zhúkov Úranus-aðgerðina sem hrint var í framkvæmd í nóvember 1942. Aðgerðin fól það í sér að sjötti her Þjóðverja, undir stjórn Friedrichs Paulus var umkringdur í Stalíngrad, sem leiddi til þess að sjötti herinn gafst upp í febrúar 1943 og Sovétmenn unnu borgina á sitt vald.

Zhúkov átti einnig þátt í að brjóta á bak aftur umsátrið um Leníngrad og hann var yfirmaður herafla Sovétmanna í orrustunni við Kursk árið 1943, þar sem Sovétmenn stöðvuðu síðustu sókn Þjóðverja á austurvígstöðvunum. Zhúkov tók þátt í sókn Sovétmanna til vesturs allt til stríðsloka og var hann viðstaddur uppgjöf Þjóðverja í Berlín í maí 1945. 

Eftir stríðið var Zhúkov ráðherra varnarmála um tíma, undir stjórn Níkíta Khrústsjov, en féll svo í ónáð og var þvingaður til að setjast í helgan stein.

Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni
Sovéskir hermenn
Varnarmálaráðherrar Sovétríkjanna
Brandenburg (auglýsingastofa)

Brandenburg er íslensk auglýsingastofa sem stofnuð var árið 2012 af þeim Ragnari Gunnarssyni, Braga Valdimar Skúlasyni, Hrafni Gunnarssyni og Jóni Ara Helgasyni. Stofan var upphaflega til húsa í Grófinni 1 en flutti árið 2014 í Hafnarstræti 20, við Lækjartorg.

Starfsmenn eru rúmlega 30 talsins og meðal verkefna sem stofan hefur unnið eru auglýsingar fyrir WOW air, Lyfju, Sorpu, Íslandsbanka, TM, Skeljung, Kjörís, Nova, Foodco, Hörpu og Þjóðleikhúsið. 

Brandenburg vann til þrennra verðlauna á Lúðrinum, Íslensku auglýsingaverðlaununum, árið 2013. Fernra árið 2014, þrennra árið 2015 og tvennra árið 2016.

Árið 2015 fékk Sorpanos, herferð Brandenburgar fyrir Sorpu, Lúðurinn sem herferð ársins.

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða Brandenburg

Íslensk fyrirtæki
Jiddíska

Jiddíska (ייִדיש yidish eða אידיש idish, bókstaflega „gyðingalegur“) er vesturgermanskt mál talað sem fyrsta mál af um 200 þúsund manns í Mið- og Austur-Evrópu, Bandaríkjunum og Ísrael, og af um það bil tveimur milljónum sem annað mál. Jiddíska er rituð með hebreska stafrófinu.

Þetta mál má rekja allt til 9. og 10. aldar þegar gyðingar frá Frakklandi og Norður-Ítalíu tóku að setjast að í talsverðu mæli í Vestur-Þýskalandi, einkum Rínarlöndum. Töluðu þeir rómanskar mállýskur þeirra landsvæða sem þeir komu frá en þær lituðust smám saman svo mjög af þýsku að nýtt mál varð til sem telst germanskt að málfræðilegri byggingu auk þess sem orðaforðinn er að verulegu leyti úr þýsku kominn.

Málfræði 
Málfræði jiddísku svipar um flest til þýsku. Nafnorð hafa þrjú kyn og beygjast í tölum og föllum. Flest nafnorð hafa þó aðeins tvö fallform, nefnifall og eignarfall. Algengast er að nafnorð myndi fleirtölu með -s eða -es, en aðrar fleirtöluendingar eru -er, -im, -ekh og -kh. Sum nafnnorð hafa enga fleirtöluendingu en skipta um sérhljóð í stofni.
Lýsingarorð beygjast eftir kyni, tölu og falli.

Ólíkt þýsku er þátið sagnorða ekki sérstök beygingarmynd heldur sett saman með hjálparsögn, venjulega habn „hafa“ en stundum zayn „vera“.

Vesturgermönsk tungumál
Brimbrettabrun

Brimbrettabrun er vatnaíþrótt þar sem brettarinn (sá sem er á brimbretti) ríður á hreyfandi öldu sem er að fara í átt að ströndinni. Öldur sem henta brimbrettabruni eru oftast í sjónum en er stundum að finna í ám og vötnum. Stundum er líka farið á brimbretti í svokölluðum öldulaugum.

Í nokkrar aldir var brimbrettabrun lykilatriði í pólýnesískri menningu. Hugsanlegt er að Evrópumenn hafi fyrst komist að íþróttinni árið 1767 á Tahítí þegar enski sæfarinn Samuel Wallis heimsótti eyjuna ásamt áhöfninni sinni í júní það ár. Annar möguleiki er sá að Joseph Banks grasafræðingur hafi komist að brimbrettabruni þegar hann lenti á Tahítí þann 10. apríl 1769 með James Cook á skipinu HMS Endeavour. James King liðsforingi var sá fyrsti sem skrifaði um íþróttina brimbrettabrun á Hawaii þegar hann lauk æviminningum James Cook skipstjóra eftir að Cook dó árið 1779.

Þegar Mark Twain heimsótti Hawaii árið 1866 skrifaði hann:

Á einhverjum stað rákumst við á stóran hóp nakinna frumbyggja, af báðum kynjum og misgamlir, að skemmta sér með þeirri þjóðlegu dægrastyttingu sem er brimbað.

Vatnaíþróttir
Lígúríuhaf

Lígúríuhaf er hafsvæði í Miðjarðarhafi milli Ítölsku rívíerunnar (Lígúría og Toskana) og Korsíku. Suðaustan við hafið er Tyrrenahaf. Hafið heitir eftir Lígúrum sem bjuggu þar í fornöld. Þrjú lönd eiga strendur að hafinu: Ítalía, Frakkland og Mónakó.

Miðjarðarhaf
Balíhaf

Balíhaf er hafsvæðið norðan við Balí og sunnan við Kangeaneyjar í Indónesíu. Hafið er suðvesturhluti Flóreshafs. 

Landafræði Indónesíu
Kyrrahaf
Kambatflói

Kambatflói er 80 mílna langur fjörður sem gengur inn í vesturströnd Gujarat-fylkis á Indlandi úr Arabíuhafi. Fjörðurinn skilur á milli skagans Kathiawar og austurhluta Gujarat.

Landafræði Indlands
Indlandshaf
Kachchh-flói

Kachchh-flói er 99 mílna langur fjörður sem gengur inn í Gujaratfylki á Indlandi úr Arabíuhafi og skilur umdæmið Kachchh frá Kathiawar-skaganum. Mesta dýpi í firðinum er 121 metri. Þar eru sterkir sjávarfallastraumar.

Landafræði Indlands
Indlandshaf
Lakshadweep-haf

Lakshadweep-haf er hafsvæðið milli suðurodda Indlands, Maldíveyja og Srí Lanka. Nyrsti hluti þess, milli Srí Lanka og Indlands, heitir Mannarflói. Sjávarhiti er hár en stöðugur og í hafinu er mikið af kóralrifjum og auðugt lífríki. 

Indlandshaf
Landafræði Indlands
Mósambíksund

Mósambíksund er sundið milli meginlands Afríku og eyjunnar Madagaskar í Indlandshafi. Það er um 1600 km langt og 419 km breitt þar sem það er þrengst. Það nær 3.292 metra dýpi. Hlýr sjávarstraumur rennur suður eftir sundinu og sameinast Agúlhasstraumnum austan við sunnanverða Afríku. 

Indlandshaf
Landafræði Madagaskar
Landafræði Mósambík
Louis van Gaal

Louis Van Gaal (f. 1951) er hollenskur knattspyrnustjóri. Hann hefur meðal annars þjálfað Manchester United og hollenska landsliðið.

Hollenskir knattspyrnustjórar
Fonseca-flói

Fonseca-flói er flói sem gengur inn í sunnanverða Mið-Ameríku. Þrjú lönd eiga strönd að flóanum: El Salvador, Hondúras og Níkaragva. Spænski landvinningamaðurinn Gil González Dávila uppgötvaði flóann árið 1522 og nefndi hann eftir velgjörðarmanni sínum, Juan Fonseca erkibiskup. 

Kyrrahaf
Landafræði El Salvador
Landafræði Hondúras
Landafræði Níkaragva
Flóreshaf

Flóreshaf er hafsvæði í Indónesíu milli Litlu-Sundaeyja og Súlavesí. Flóreshaf tengist Balíhafi í vestri, Jövuhafi í norðvestri og Bandahafi í austri. 

Kyrrahaf
Landafræði Indónesíu
Soraya Post

Soraya Viola Heléna Post (fædd 15. október 1956 í Gautaborg) er sænsk stjórnmálakona og fyrrum evrópuþingmaður fyrir stjórnmálaflokkinn Feministiskt initiativ.

Faðir Post var þýskur gyðingur en móðir hennar var Rómani. Post hefur beitt sér fyrir réttindum rómanskra minnihlutahópa, bæði innan Svíþjóðar og á alþjóðavísu.

Post var í febrúar 2014 útnefnd oddviti Feministiskt initiativ fyrir Evrópuþingskosningarnar í Svíþjóð. Framboðið fékk 5,3% atkvæða í kosningunum, sem tryggir því einn evrópuþingmann. Hún er fyrsti fulltrúi feminísks framboðs til að taka sæti á Evrópuþinginu og fyrsti evrópuþingmaður Svía af rómaættum.

Tilvísanir

Evrópuþingmenn
Sænskir stjórnmálamenn
Feministiskt initiativ

Feministiskt initiativ er feminískur stjórnmálaflokkur í Svíþjóð. Flokkurinn var stofnaður árið 2005 og bauð fyrst fram í sænsku þingkosningunum 2006. Fyrsti fulltrúi flokksins til að ná kjöri í kosningum á landsvísu er Soraya Post, sem var kosin á Evrópuþingið árið 2014.

Árangur í kosningum á landsvísu

Tilvísanir
Heimasíða Feministiskt initiativ

Sænskir stjórnmálaflokkar
Femínismi
Evrópuþingskosningar 2014

Evrópuþingskosningar voru haldnar dagana 22. til 25. maí 2014 í 28 ríkjum Evrópusambandsins. Kosinn var 751 þingmaður á Evrópuþingið.

Kosningarnar voru þær áttundu síðan þingið var fyrst kosið beint af borgurum aðildarríkja árið 1979. Þetta var í fyrsta sinn þar sem Evrópuflokkarnir tefldu fram frambjóðendum til embættis forseta framkvæmdastjórnarinnar, í samræmi við Lissabonsáttmálann.

Víða um Evrópu sóttu and­stæðing­ar Evr­ópu­sam­bands­ins og þjóðern­is­hreyf­ing­ar í sig veðrið. Þjóðfylkingin undir forystu Marine Le Pen fékk 25% atkvæða í Frakklandi, á Bretlandi varð Sjálfstæðisflokkur Nigel Farage stærsti stjórnmálaflokkurinn með 27,5% og Danski þjóðarflokkurinn var stærstur í Danmörku með 26,6% atkvæða.

Tilvísanir

Evrópuþingskosningar
2014
Pési rófulausi (sjónvarpsþáttur)

Pési rófulausi er sænsk sjónvarps teiknimyndasería byggð á samnefndum bókum eftir Gösta Knutsson. Hún var jóladagatal sænska sjónvarpsins árið 1997.

Söguþráður 
Sagan fjallar um köttinn Pésa sem missir rófuna þegar rotta bítur hana af. Hann fæddist á búgarði í Svíþjóð en eigandi búgarðsins vildi drekkja honum. Íbúi á svæðinu felur Pésa í bíl fjölskyldu sem er í sumarbústað á svæðinu og tekur köttinn að sér.

Tenglar 
 

Pési rófulausi
Sænskar teiknimyndir
Lionflói

Lionflói eða „Ljónaflói“ er flói í norðvestanverðu Miðjarðarhafi undan strönd Languedoc-Roussillon og Provence í Frakklandi. Hann nær frá landamærum Frakklands og Katalóníu í suðri að Toulon í austri. Helsta höfnin við flóann er í Marseille. Þarna á hafinu blæs hinn þekkti mistralvindur úr norðri. 

Miðjarðarhaf
Landafræði Frakklands
Landafræði Spánar
Fundy-flói

Fundy-flói eða Fundy-fjörður er fjörður á Atlantshafsströnd Norður-Ameríku í norðausturhluta Maine-flóa. Fjörðurinn skilur á milli kanadísku héraðanna Nýju Brúnsvíkur og Nova Scotia. Flóinn er þekktur fyrir mestu sjávarföll í heimi; mesti munur á flóði og fjöru getur verið 16,3 metrar.

Atlantshaf
Flóar við Kanada
Landafræði Bandaríkjanna
Asovshaf

Asovshaf er innhaf úr Svartahafi, milli Krímskaga og meginlands Úkraínu í norðri og Rússlands í austri. Það tengist Svartahafi um 4 km mjótt sund, Kertssund. Helstu ár sem renna í Asovshaf eru Don og Kúbanfljót. Asovshaf er grynnsta haf heims, milli 0,9 og 14 metrar á dýpt. Í hafinu er mikið um grænþörunga og auðug fiskimið.

Svartahaf
Landafræði Úkraínu
Landafræði Rússlands
Labradorhaf

Labradorhaf er angi af Norður-Atlantshafi á milli Labrador og Grænlands. Það tengist Baffinsflóa um Davis-sund í norðri. Í vestri tengist það Hudson-flóa um Hudson-sund. Hafið er helsta uppspretta djúpsjávarins í Norður-Atlantshafi sem flæðir langt suður eftir vesturjaðri Norður-Atlantshafsins. Norður- og vesturhluti hafsins er ísi lagður frá desember fram í júní. 

Atlantshaf
Höf við Kanada
Landafræði Grænlands
Balearhaf

Balearhaf er hafsvæði í vestanverðu Miðjarðarhafi á milli meginlands Spánar og Baleareyja. Áin Ebró rennur út í þetta haf.

Miðjarðarhaf
Landafræði Spánar
Efnahagsbandalag Vestur-Afríkuríkja

Efnahagsbandalag Vestur-Afríkuríkja (enska: Economic Community of West African States, ECOWAS; franska: Communauté économique des États de l'Afrique de l'Ouest, CEDEAO) er efnahagsbandalag fimmtán Vestur-Afríkuríkja sem var stofnað með Lagossáttmálanum 28. maí 1975. 

Aðildarlönd eru Benín, Búrkína Fasó, Fílabeinsströndin, Gambía, Gana, Gínea, Gínea-Bissá, Grænhöfðaeyjar, Líbería, Malí, Níger, Nígería, Senegal, Síerra Leóne og Tógó. Máritanía var áður aðili að bandalaginu en dró sig út úr því árið 2000. Átta þessara landa deila sama gjaldmiðli, CFA-frankanum. 

Efnahagsbandalög
Vestur-Afríka
Þrakíuhaf

Þrakíuhaf er nyrsti hluti Eyjahafs í Miðjarðarhafi. Grísku héruðin Makedónía og Þrakía auk norðvesturhluta Tyrklands eiga strönd að hafinu. 

Miðjarðarhaf
Landafræði Grikklands
Landafræði Tyrklands
Skartgripur

Skartgripir eru smáir skrautlegir munir sem fólk setur á sig, svo sem nælur, hringar, hálsmen, eyrnalokkar og armbönd. Skartgrip má setja á líkamann eða festa við fatnað. Orðið er einkum haft um varanlega muni en ekki blóm eða annað forgengilegt skraut. Í nokkrar aldir hefur venjan verið sú að búa til skartgripi úr málmi og gimsteinum en önnur efni eins og skeljar og plöntuefni eru líka notuð. Skartgripir eru meðal elstu fornleifa sem fundist hafa, en sá elsti er 100.000 ára gömul hálsfesti úr sniglaskeljum.

Helstu form skartgripa eru misjöfn eftir menningarheimum en breytast ekki mikið í tíma. Til dæmis eru vestræn skartgripaform sem við þekkjum í dag mjög svipuð fornum skartgripum. Í öðrum menningarheimum hafa nef- og ökklaskartgripir gegnt stærri hlutverki en í vesturheimi. 

Skartgripir eru búnir til úr fjölda ólíkra efna, en gimsteinar og svipuð efni eins og raf og kórall, eðalmálmar (oft gulli eða silfri), perlur og skeljar eru öll notuð víða um heim. Glerungur er líka mikilvægt efni í skartgripagerð. Skartgripir eru oft bornir sem stöðutákn eða gegna öðru táknrænu hlutverki. Fyrir suma hafa skartgripir trúarlega merkingu. Til eru skartgripir fyrir næstum alla líkamshluta, frá hárspennum að táhringum og jafnvel kynfæraskartgripir. 

Skartgripir með demöntum voru sjaldgæfir í sögulegu samhengi, en eru nú algengir, hið minnsta á vesturlöndum. Þeir eru oft, dýrir, t.d. sem giftingarhringir, en ekki af því að demantar eru sjaldgæfir, því demantar eru í raun ekki sjaldgæfir, heldur af því að einokunarfyrirtækið De Beers (stofnað 1888 af heimsvaldasinnanum Cecil Rhodes) takmarkar framboð og hefur auglýst þá upp. Sjá líka blóðdemantur.

Hefðir um það hvaða skartgripi fólk setur á sig eftir kyni og aldri eru mismunandi eftir löndum. Fullorðnar konur eru sá hópur sem setur flesta skartgripi á sig. Á vesturlöndum í dag bera karlar oftast færri skartgripi en konur.

Skartgripir