alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fjallasóti

Fjallasóti (fræðiheiti: Andreaea blyttii), sjaldan nefndur rifsóti, er tegund sótmosa. Hann finnst á Íslandi en er sjaldgæfur. Fjallasóti líkist holtasóta en hefur áberandi miðrák á blöðunum á meðan holtasóti hefur enga miðrák.

Útbreiðsla og búsvæði
Fjallasóti vex í urðum og utan á steinum á snjódældasvæðum og finnst helst hátt upp til fjalla. Þó finnst hann niður í 400 metra hæð yfir sjávarmáli á Vestfjörðum.

Tilvísanir

Sótmosaætt
Snepaskóf

{{Taxobox 
| color = lightblue
| name = Snepaskóf
| image = A lichen - Parmelia saxatilis - geograph.org.uk - 1184056.jpg
| image_width = 300px
| image_caption = Snepaskóf á grjóti á Bretlandi.
| status = NE
| trend = unknown
| status_system = iucn3.1
| status_ref =
| regnum = Sveppir (Fungi)
| divisio = Asksveppir (Ascomycota)
| classis = Lecanoromycetes
| ordo = Lecanorales| familia = Litskófarætt (Parmeliaceae)
| genus = Litunarskófir (Parmelia)
| species = Snepaskóf (P. saxatilis)
| binomial = Parmelia saxatilis}}
Snepaskóf (fræðiheiti: Parmelia saxatilis) er tegund fléttna af litskófarætt. Hún er mjög algeng á Íslandi.

Útlit
Snepaskóf hefur stórt þal, 10-20 cm  eða jafnvel meira, þar sem efra borðið er grátt eða grábrúnt með aflöngum raufum og netlaga hryggjum. Þalið er oft nær alþakið litlum sívölum snepum sem eru svartir í endann og brotna auðveldlega af fléttunni.

Útbreiðsla og búsvæði
Snepaskóf vex aðallega á klettum en stundum á trjábolum. Hún er algeng um allt land frá láglendi upp í 900 metra hæð, bæði við ströndina og inn til landsins. Snepaskóf getur verið með algengustu fléttum í sumum vistgerðum, til dæmis í lyngmóavist á láglendi. Á Íslandi er snepaskóf algengasta tegundin sem finnst í nábýli við skeggburkna sem er í útrýmingarhættu hér á landi.

Nytjar
Snepaskóf var áður nefnd litunarmosi og var notuð til litunar á sama hátt og skyld tegund, litunarskóf.

Rannsóknir
Snepaskóf hefur verið notuð til að fylgjast með brennisteins- og flúormengun frá stóriðju á Grundartanga. Seyði unnið úr snepaskóf hefur sýnt veiruhamlandi virkni gegn RS-kvefveirum og herpesveirunum HSV1 og HSV2. Talið er að virknin sé vegna salazinsýru sem fléttan inniheldur.

Efnafræði
Snepaskóf inniheldur nokkur þekkt fléttuefni: atranórin, salazinsýru, consalazinsýru, lóbarinsýru og prótócetrarsýru.

Þalsvörun snepaskófar er K+ barkarlag gult en miðlag rautt, KC-, C-, P+ miðlag laxagult.

Samband við aðrar tegundir
Í Íslandi hefur ein sveppategund fundist sem sýkur á snepaskóf, tegundin Abrothallus parmeliarum''. Hún finnst á Suðurlandi og Austurlandi.

Tilvísanir

Litskófarætt
Gulstika

{{Taxobox 
| color = lightblue
| name = Gulstika
| image = Parmeliopsis ambigua 97491.jpg
| image_width = 300px
| image_caption = Gulstika á berki í Alberta í Kanada.
| status = NT
| trend = unknown
| status_ref = Náttúrufræðistofnun Íslands
| regnum = Sveppir (Fungi)
| divisio = Asksveppir (Ascomycota)
| classis = Lecanoromycetes
| ordo = Lecanorales| familia = Litskófarætt (Parmeliaceae)
| genus = Parmeliopsis| species = Gulstika (P. ambigua)
| binomial = Parmeliopsis ambigua}}
Gulstika (fræðiheiti: Parmeliopsis ambigua'') er tegund fléttna af litskófarætt. Hún finnst á Íslandi og líkist mjög grástiku í útliti en hefur gulleitan litblæ sem grástika hefur ekki.

Útbreiðsla og búsvæði
Gulstika vex á trjágreinum og bolum, aðallega á birki. Á Íslandi finnst hún aðeins neðan 200 metra og þekkist bara á Austulandi frá Fljótsdalshéraði að Hornafirði en einnig við Ísafjarðardjúp.

Verndun og stofnstærð
Gulstika er á válista Náttúrufræðistofnunar Íslands þar sem hún er flokkuð sem tegund í nokkurri hættu (LR). Gulstika hefur ekki verið metin af samtökunum IUCN.

Efnafræði
Gulstika ber gulleitan blæ vegna úsninsýru í þalinu. Hún inniheldur einnig divaricatinsýru. Þalsvörun gulstiku er K-, C-, KC+ gul, P-.

Myndir

Tilvísanir

Litskófarætt
Grástika

{{Taxobox 
| color = lightblue
| name = Grástika
| image = Parmeliopsis hyperopta TN1 (2).JPG
| image_width = 300px
| image_caption = Grástika í Slóvakíu.
| status = CR
| trend = unknown
| status_ref =Náttúrufræðistofnun Íslands
| regnum = Sveppir (Fungi)
| divisio = Asksveppir (Ascomycota)
| classis = Lecanoromycetes
| ordo = Lecanorales| familia = Litskófarætt (Parmeliaceae)
| genus = Parmeliopsis| species = Grástika (P. hyperopta)
| binomial = Parmeliopsis hyperopta}}
Grástika (fræðiheiti: Parmeliopsis hyperopta'') er tegund fléttna af litskófarætt. Hún finnst á Íslandi og líkist mjög gulstiku í útliti en er grá á litinn en gulstika hefur gulan litblæ. Grástika er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu á Íslandi.

Útbreiðsla og búsvæði
Á Íslandi er grástika mjög sjaldgæf og finnst aðeins í Egilsstaðaskógi og Vaglaskógi.

Verndun og stofnstærð
Grástika er á válista Náttúrufræðistofnunar Íslands þar sem hún er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu (CR). Grástika hefur ekki verið metin af samtökunum IUCN.

Efnafræði
Grástika inniheldur divaricatinsýru en hún inniheldur ekki úsninsýru eins og gulstika. Þalsvörun grástiku er K-, C-, KC-, P-.

Myndir

Tilvísanir

Litskófarætt
Forspjall að sérhverri vísindalegri frumspeki framtíðar

Með Forspjalli að sérhverri vísindalegrir frumspeki framtíðar reyndi Immanuel Kant árið 1783 að setja fram einfalda kynningu á hinni „gagnrýnu“ heimspeki sinni. Kant leit á þetta stutta rit sem einfaldaða framsetningu á höfuðverki sínu Gagnrýni hreinnar skynsemi (1781). 
Ritverk Immanuels Kants
Þekkingarfræði
Heimspekileg ritverk
Anna Sigurðardóttir

Anna Sigurðardóttir (f. 5. desember 1908, d. 3. janúar 1996) var stofnandi og forstöðumaður Kvennasögusafns Íslands.

Anna fæddist á Hvítárbakka í Borgarfirði og lauk prófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík. Anna tók virkan þátt í starfi kvenfélaga og lagði kvennabaráttunni lið með margvíslegum hætti en þann 1. janúar árið 1975 stofnaði hún Kvennasögusafn Íslands og veitti safninu forstöðu meðan hún lifði. Safnið var lengi rekið á heimili Önnu á Hjarðarhaga í Reykjavík en opnaði í Þjóðarbókhlöðunni sama ár og Anna lést. Anna Sigurðardóttir var gerð að heiðursdoktor við Háskóla Íslands árið 1986, fyrst íslenskra kvenna, fyrir brautryðjendastarf í íslenskum kvennarannsóknum.

Anna ritaði tvær bækur Vinna kvenna í 1100 ár (1985) og Allt hafði annan róm áður í páfadóm (1988).

Tilvísanir

Tenglar 
 Sigríður Th. Erlendsdóttir, „Anna Sigurðardóttir“ Andvari- Nýr flokkur XLII, 125. ár (2000), bls. 11-68
 Erla Hulda Halldórsdóttir, „Anna Sigurðardóttir og Kvennasögusafn Íslands“ Ritmennt. Ársrit Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns 2 (1997), bls. 81-106
 Svanlaug Baldursdóttir, „Í Kvennasögusafni Íslands“ Konur skrifa til heiðurs Önnu Sigurðardóttir (Reykjavík 1980), bls. 1-11

Íslenskar kvenréttindakonur
Kvenréttindi á Íslandi
Íslenskar konur á 20. öld
Íslendingar á 20. öld
Lækjagrýta

Lækjagrýta (fræðiheiti: Montia fontana) er einær jurt af ættkvíslinni Montia. Hún er útbreidd á rökum svæðum um heiminn, frá hitabeltinu til heimskautasvæða, en er upphaflega frá Evrópu.

Lækjagrýtu er skift í fjórar undirtegundir, subsp. fontana, subsp. amporitana, subsp. chondrosperma og subsp. variabilis

Tilvísanir

Tenglar 
Jepson Manual Treatment
Photo gallery

Grýtuætt
Matjurtir
Plöntur á Íslandi
Dagstjarna

Dagstjarna (fræðiheiti: Silene dioica) er tvíær eða fjölær jurt af hjartagrasaætt sem vex víða um Evrópu.

Hún myndar blendinginn Silene × hampeana með Silene latifolia, og er hann frjór. Hann er með ljósari bleik blóm og að öðru leyti millistig í útliti.

Tilvísanir

 Lid, J. og D. T. Lid (2005). R. Elven, red. Norsk flora (7 utg.). Oslo: Samlaget. ISBN 82-521-6029-8.
 Signe Frederiksen et al., Dansk flora, 2. udgave, Gyldendal 2012. ISBN 8702112191.
 Arne og Anna-Lena Anderberg: Den virtuella floran, Naturhistoriska riksmuseet 

Hjartagrasaætt
Plöntur á Íslandi
Aftanstjarna

Aftanstjarna (fræðiheiti: Silene latifolia) er tvíær eða fjölær jurt af hjartagrasaætt sem vex víða um Evrópu, en einnig í Norður-Afríku og Norður-Asíu. Hvít blómin lokast á daginn og opnast á kvöldin.

Hún myndar blendinginn Silene × hampeana með Silene dioica, og er hann frjór. Hann er með ljósbleik blóm og að öðru leyti millistig í útliti.

Tilvísanir

 M. Skytte Christiansen og Henning Anthon: Danmarks Vilde Planter, Branner og Korchs Forlag 1958.
 Signe Frederiksen et al., Dansk flora, 2. udgave, Gyldendal 2012. ISBN 8702112191. 
 Arne og Anna-Lena Anderberg: Den virtuella floran, Naturhistoriska riksmuseet 

Hjartagrasaætt
Trefjasóley

Trefjasóley (fræðiheiti: Ranunculus hyperboreus) er sóleyjartegund sem vex á nyrstu hlutum Evrópu. Henni var lýst af Christen Friis Rottbøll.

Tilvísanir 

Den virtuella floran

Sóleyjaætt
Plöntur á Íslandi
Flagasóley

Flagasóley (fræðiheiti: Ranunculus reptans) er sóleyjartegund sem vex á nyrstu hlutum Evrópu. Henni var lýst af Carl von Linné.

Tilvísanir 

Den virtuella floran

Sóleyjar
Plöntur á Íslandi
Essequibo-fljót

Essequibo-fljót er stærsta fljót Gvæjana og stærsta áin milli Orinoco-fljóts og Amasónfljóts. Upptök árinnar eru í Acarai-fjöllum á landamærum Gvæjana við Brasilíu. Þaðan rennur hún 1.014 km til Atlantshafs um skóga og gresjur. Vatnasvið árinnar er 69.300 km² og meðalrennsli hennar 2.104 m³/s. 

Ár í Gvæjana
Amy Rose

Amy Rose er bleikur broddgöltur í Sonic the Hedgehog tölvuleiknum. Hún kom fyrst fram í tölvuleik árið 1993.

Sonic the Hedgehog
Berbice-fljót

Berbice-fljót er fljót í Gvæjana. Upptök þess eru í hálendi í héraðinu Rupununi. Þaðan rennur Berbice-fljót 595 km til Atlantshafsins í norðri um skógi vaxið land í austurhluta Gvæjana. Sjávarfallamörk eru 160 til 320 km frá ströndinni. Bærinn Nýja Amsterdam er á austurbakka fljótsins í árósunum. Krabbaeyja liggur í mynni árinnar. 

Ár í Gvæjana
CARICOM

CARICOM (skammstöfun fyrir Caribbean Community eða „Karabíska samfélagið“) eru samtök um efnahagssamstarf og fríverslun milli 15 ríkja í Mið- og Suður-Ameríku. Samtökin voru stofnuð árið 1973 af fjórum fyrrum breskum nýlendum: Jamaíku, Barbados, Trínidad og Tóbagó og Gvæjana. Flest aðildarríkin eru enskumælandi lönd og enska er vinnumál samtakanna. Árið 1995 bættist Súrínam í hópinn (hollenskumælandi) og Haítí (frönskumælandi) árið 2002. Karíbahafseyjar sem enn eru undir breskri stjórn eiga aukaaðild að samtökunum og nokkur önnur Mið- og Suður-Ameríkuríki eiga þar áheyrnarfulltrúa. Höfuðstöðvar samtakanna eru í Georgetown í Gvæjana.

Alþjóðastofnanir

Karíbahaf
Handtaka og aftaka Ngo Dinh Diem

Handtaka og morð Ngô Đình Diệm, forseta Suður-Víetnam, var hápunktur árangursríks valdaráns CIA-undir forystu Dương Văn Minh hershöfðingja í nóvember 1963. Þann 2. nóvember 1963 voru Diệm og ráðgjafi hans, yngri bróðir Ngô Đình Nhu, handteknir eftir umsátur norður-víetnamska lýðveldishersins á Gia Long höllinni í Saigon. Valdaránið markaði endalok níu ára harðræðis og spillingarstjórn í Suður-Víetnam. Óánægja með Diệm stjórnina hafði gerjast undir yfirborðinu og sprungið með búddískum mótmælum gegn langvarandi trúarlegri mismunun eftir að stjórnvöld höfðu skotið mótmælendur flögguðu búddískum fánum.

Þegar uppreisnarmennirnir komu inn í höllina voru Ngô bræðurnir búnir að flýja til stuðningsmanna sinna í Cholon. Bræðurnir höfðu verið í samskiptum við uppreisnarmennina þaðan og tekist að sannfæra þá um að þeir væru staðsettir í höllinni. Bræðurnir Ngô samþykktu þó fljótlega að gefast upp gegn loforði um að mega fara í útlegð; Eftir að hafa verið handteknir voru þeir þess í stað teknir af lífi aftur í brynvörðum bíl af ARVN ofurstum á leiðinni upp í höfuðstöðvar hersins í Tân Sơn Nhứt Air herstöðinni. Engin formleg rannsókn var gerð á aftöku Ngô bræðranna en talið er að lífvörður Minh, kapteinn Nguyễn Văn Nhung og Major Dương Hiếu Nghĩa, sem áttu að gæta bræðranna á ferðinni hafi borið ábyrgð. Félagar Minh í hernum og bandarískir embættismenn í Saigon voru sammála um að Minh hefði verið sá sem fyrirskipaði aftökuna. Kenningin er sú að bræðurnir voru drepnir til að koma í veg fyrir pólitíska endurkomu síðar meir. Hershöfðingjar lýðveldishersins reyndu að hylma yfir aftökuna með því að gefa í skyn að bræðurnir hafi framið sjálfsvíg, en ljósmyndir sem birtust í fjölmiðlum síðar meir virðast útiloka þann möguleika.

Baksaga 
Pólitískyr ferill Diệm hófst í júlí 1954, þegar hann var ráðinn forsætisráðherra Víetnamar af fyrrum keisara Bảo Đại, sem vþ ar þjóðhöfðingi. Á þessum tímapunkti hafði Víetnam verið skipt á Genfar-ráðstefnunni eftir ósigur Frakka í orrustunni við Dien Bien Phu. Skiptingin átti að vera tímabundin og kosningar áttu að vera haldnar árið 1956 til að mynda til ríkisstjórn sameinaðrar þjóðar. Í millitíðinni voru Diệm og Bảo Đại læstir í valdabaráttu. Bảo Đại mislíkaði Diệm en valdi í forsætisráðherraembættið í þeirri von að hann myndi laða að bandaríska aðstoð. Diệm lagði til þjóðaratkvæðagreiðslu fyrir október 1955 um hvort Suður-Víetnam ætti að verða lýðveldi og í kjölfar hennar lýsti hann sig forseta nýstofnaða lýðveldisins Víetnam. Diệm neitaði svo að halda sameiginlegar kosningar með Norður-Víetnam og rökstuddi það með því að vísa til að Víetnam hefði ekki skrifað undir Genfarsamþykktina. Diệm hélt síðan völdum þrátt fyrir nokkrar morð- og valdaránstilraunir, til ársins 1963.

Tilvísanir

Heimildir 

 
Víetnamstríðið
Ósman 1.

Osman 1. eða Osman Gazi (tyrkneska: 'O s mān Ġāzī; lést 1323/4) var leiðtogi Ottómananna og stofnandi Ottómanaveldisins. Ríkið, sem var einungis smáríki meðan Osman lifði, breyttist í heimsveldi á næstu öldum eftir dauða hans og entist fram að lokum fyrri heimsstyrjaldar. Sagnfræðingar merkja almennt endalok Tyrkjaveldis við afnám soldánsdæmisins árið 1922, stofnun lýðveldisins Tyrklands árið 1923, eða afnám kalífadæmisins árið 1924. 

Vegna skorts á sögulegum heimildum frá ævi hans eru mjög fáar staðreyndir til um hann. Engin samtímaheimild um stjórn Osmans hefur lifað til dagsins í dag. Fyrstu rituðu heimildir um hann eru frá fimmtándu öld, meira en hundrað árum eftir dauða hans. Vegna þessa er mjög erfitt fyrir sagnfræðinga að greina á milli staðreyndar og goðsagna í mörgum sögum um hann.

Upphaf Ottómanveldisins 
Nákvæm fæðingardagsetning Osmans er óþekkt. Hann var líklega fæddur um miðja þrettándu öld, hugsanlega árið 1254/5. Samkvæmt tyrkneskri sagnahefð leiddi faðir Osmans, Ertuğrul, tyrkneska Kayı-þjóðarbrotið vestur á bóginn frá Mið-Asíu til Anatólíu á flótta undan Mongólum. Hann sór soldáni Seldjúka hollustueið og hlaut yfirráð yfir bænum Söğüt á Byzantísku landamærunum. Þessi tengsl milli Ertuğrul og Seldjúka eru hugsanlega seinni tíma spuni  

Osman varð höfðingi, eða bey, eftir dauða föður síns u.þ.b. árið 1280. Ekkert er vitað fyrir víst um Osman, nema að hann stjórnaði svæðinu í kringum bæinn Söğüt og hóf árásir þaðan gegn nærliggjandi Býzanska keisaraveldinu. Fyrsti atburðurinn sem vitaður er með vissu í lífi Osman er bardaginn í Bapheus 1301 eða 1302, þar sem hann sigraði býzanskar herdeildir sem sendar voru gegn honum. Osman virðist hafa einbeitt sér að því að stækka ríki sitt á kostnað Býzantíum á meðan hann forðaðist að berjast við máttugri tyrkneska nágranna.

Draumur Osmans 
Osman ráðfærði sig oft við trúarlegan leiðtoga að nafni Sheikh Edebali. Osman var einnig giftur Malhun dóttur Edebali. Í einni sögu sem birtist í annálnum Aşıkpaşazade á fimmtándu öld er sagt frá draumi Osmans er hann gisti í húsi Sjeiksins: 
 

Draumurinn varð mikilvæg goðsögn fyrir veldi Ottómana því það veitti ætt Osmans trúarlega réttlætingu til að drottna yfir jörðinni og veitti um leið fimmtándu aldar lesendum skýringu á miklum árangri Ottómana.

Tilvísanir

Fólk fætt á 13. öld
Tyrkjasoldánar
Ljósmæðrafélag Íslands

Ljósmæðrafélag Íslands er stéttarfélag ljósmæðra og ljósmæðranema. 

Félagið var stofnað 2. maí 1919 og stóðu 20 ljósmæður að stofnun félagsins. Félaginu var ætlað að annast réttindamál og til að styðja ljósmæður í að viðhalda og auka þekkingu sína í ljósmóðurfræðum. Á upphafsárum félagsins og lengi framan af, voru ljósmæður afar dreifðar um landið og áttu erfitt með að komast frá til að afla sér nýrrar þekkingar. Því var eitt fyrsta verkefni félagsins að hefja útgáfu á Ljósmæðrablaðinu og miðla þannig þekkingu til ljósmæðra og kynna réttindamál þeirra. Við stofnun félagsins var stjórnin þannig skipuð: Þuríður Bárðardóttir, formaður, Þórdís Jónsdóttir Carlquist, ritari, og Þórunn Á. Björnsdóttir, gjaldkeri. Allar þessar ljósmæður voru embættisljósmæður í Reykjavík.

Þó að samtök ljósmæðra hafi fyrst verið stofnuð árið 1919 er saga stéttarinnar þó mun lengri en ljósmæður eru fyrsta stétt kvenna í opinberu starfi hér á landi. Fyrstu íslensku ljósmæðurnar útskrifuðust á Bessastöðum haustið 1761 að loknu embættisprófi. Árið 1912 var Yfirsetukvennaskóli Ísland stofnaður og fór nám til ljósmóðurstarfa fram í skólanum. Árið 1932 var nafni skólans breytt í Ljósmæðraskóla Íslands. Skólinn starfaði til ársins 1994 en árið 1996 færðist nám í ljósmóðurfræðum yfir á háskólastig og útskrifuðust fyrstu ljósmæðurnar með próf frá Háskóla Íslands árið 1998.

Formaður félagsins er Áslaug Valsdóttir.

Tilvísanir 

Stéttarfélög
Íslensk stéttarfélög
Stofnað 1919
Íslensk kvennasamtök
Naruhito

Naruhito (徳仁; f. 23. febrúar 1960) er núverandi keisari Japans. Hann tók við krúnunni þann 1. maí árið 2019 eftir að faðir hans, Akihito keisari, sagði af sér. Samkvæmt hefðbundinni talningu er hann 126. keisari Japans og fyrsti keisari landsins sem er fæddur eftir seinni heimsstyrjöldina.

Keisaratíð Naruhitos ber nafnið „Reiwa-tímabilið“, sem merkir „tímabil fagurs samhljóms“. Samkvæmt japanskri hefð verður Naruhito þekktur sem Reiwa keisari eftir andlát sitt.

Naruhito hefur verið kvæntur Masako Owada frá árinu 1993. Hjónin eignuðust dótturina Aiko árið 2001. Þar sem japönsk erfðalög gera ekki ráð fyrir að konur geti erft keisarakrúnuna mun þó krúnan að öllu óbreyttu ganga til yngri bróður hans, Fumihitos, eftir að Naruhito deyr. Hugmyndir hafa þó verið viðraðar um að breyta erfðalögunum að krúnunni og skoðanakannanir sýna að drjúgur meirihluti Japana styður lagabreytingar til að heimila konum að erfa krúnuna.

Tilvísanir

Japanskeisarar
Smánetla

Smánetla (fræðiheiti: Urtica urens) er planta af netluætt. Hún er ættuð frá Evrasíu en finnst nú í Norður-Ameríku og Nýja-Sjálandi sem innflutt tegund. Hún er talin brenna meira en brenninetla.

Tilvísanir

 Signe Frederiksen et al., Dansk flora, 2. udgave, Gyldendal 2012. ISBN 87-02-11219-1.

Tenglar
Jepson Manual Treatment
Photo gallery
Den virtuella floran

Netluætt
Plöntur á Íslandi
Lækningajurtir
Netluætt

Netluætt (fræðiheiti: Urticaceae) er ætt blómstrandi plantna. Ættarheitið kemur frá ættkvíslinni Urtica. Margar tegundir netluættar hafa verið nýttar vegna trefjanna, þar á meðal netlur Urtica, Boehmeria nivea, Pipturus albidus og Debregeasia saeneb.

Til ættarinnar teljast um 2625 tegundir í 53 ættkvíslum samkvæmt Royal Botanic Gardens, Kew og Christenhusz og Byng (2016). Stærsta ættkvíslin er Pilea (500 til 715 tegundir), Elatostema (300 tegundir), Urtica (80 tegundir), og Cecropia (75 tegundir). Cecropia er með margar myrmecophyte ("mauraplöntur", sem eru í sambýli við maura).

Ættartré
Ættartré samkvæmt nýjustu erfðagreiningum: (sjá einnig )

Undirættir og ættkvíslir
Boehmerieae Gaudich. 1830
Archiboehmeria C.J. Chen 1980 (1 sp.)
Astrothalamus C.B. Rob. 1911 (1 sp.)
Boehmeria Jacq. 1760 (80 spp.)
Chamabainia Wight 1853 (1–2 spp.)
Cypholophus Wedd. 1854 (15 spp.)
Debregeasia Gaudich. 1844 (4 spp.)
Gibbsia Rendle 1917 (2 spp.)
Gonostegia Turcz. 1846 (5 spp.)
Hemistylus Benth. 1843 (4 spp.)
Neodistemon Babu & A. N. Henry 1970 (1 sp.)
Neraudia Gaudich. 1830 (5 spp.)
Nothocnide Blume 1856 (4 spp.)
Oreocnide Miq. 1851 (15 spp.)
Phenax Wedd. 1854 (12 spp.)

Pipturus Wedd. 1854 (30 spp.)
Pouzolzia Gaudich. 1826 [1830] (70 spp.)
Rousselia Gaudich. 1826 [1830] (3 spp.)
Sarcochlamys Gaudich. 1844 (1 sp.)
Cecropieae Gaudich. 1830
Cecropia Loefl. 1758 (70–80 spp.)
Coussapoa Aubl. 1775 (>50 spp.)
Leucosyke Zoll. & Moritzi 1845 (35 spp.)
Maoutia Wedd. 1854 (15 spp.)
Musanga R. Br. in Tuckey 1818 (2 spp.)
Myrianthus P. Beauv. 1804 [1805] (7 spp.)
Pourouma Aubl. 1775 (>50 spp.)
Elatostemateae Gaudich. 1830 
Aboriella Bennet (1 sp.)
Achudemia Blume 1856 

Elatostema J.R. Forst. & G. Forst. 1775 (300 spp.)
Gyrotaenia Griseb. 1861 (4 spp.)

Lecanthus Wedd. 1854 (1 sp.)
Meniscogyne Gagnep. 1928 (2 spp.)
Myriocarpa Benth. 1844 [1846] (18 spp.)
Pellionia Gaudich. 1826 (60 spp.)
Petelotiella Gagnep. in Lecomte 1929 (1 spp.)
Pilea Lindl. 1821 (250 spp.)
Procris Comm. ex Juss. 1789 (20 spp.)
Sarcopilea Urb. 1912 (1 sp.)

Forsskaoleeae Gaudich. 1830
Australina Gaudich. 1830 (2 spp.)
Didymodoxa E. Mey. ex Wedd. 1857 (2 spp.)
Droguetia Gaudich. 1830 (7 spp.)
Forsskaolea L. 1764 (6 spp.)
Parietarieae Gaudich. 1830

Gesnouinia Gaudich. 1830 (2 spp.)
Parietaria L. 1753 (20 spp.)
Soleirolia Gaudich. 1830 (1 sp.)

Urticeae Lamarck & DC. 1806 
Dendrocnide Miq. 1851 (27 spp.)
Discocnide Chew 1965 (1 sp.)

Girardinia Gaudich. 1830 (2 spp.)
Hesperocnide Torr. 1857 (2 spp.)
Laportea Gaudich. 1826 [1830] (21 spp.)
Nanocnide Blume 1856 (2 spp.)
Obetia Gaudich. 1844 (7 spp.)
Poikilospermum Zipp. ex Miq. 1864 (20 spp.)
Touchardia Gaudich. 1847 (1–2 spp.)
Urera Gaudich. 1826 [1830] (35 spp.)
Urtica L. 1753—nettle (80 spp.)
Zhengyia T. Deng, D.G. Zhang & H. Sun 2013 (1 sp.)
Incertae sedis
Metatrophis F. Br. 1935 (1 sp.)

Myndir

Tilvísanir

Viðbótarlesning

Tenglar
  continuously updated.

Netluætt
Netlur

Netlur (fræðiheiti: Urtica) er ættkvísl einærra eða fjölærra jurta í netluætt (Urticaceae). Margar tegundir eru með brennihár og verja sig þannig fyrir ágangi grasbíta.

Tegundir
Fjöldi tegunda í ættkvíslinni í eldri heimildum eru nú taldar samnefni við brenninetlu (Urtica dioica). Einstaka þeirra eru nú flokkaðar sem undirtegundir ef brenninetlu.

Meðal tegunda í ættkvíslinni Urtica, og aðalútbreiðslusvæði:
Urtica andicola Webb
Urtica angustifolia Fisch. ex Hornem. Kína, Japan, Kórea
Urtica ardens Kína
Urtica aspera Petrie South Island, Nýja-Sjálandi
Urtica atrichocaulis Himalaya, suðvestur Kína
Urtica atrovirens vestur Miðjarðarhafssvæðið
Urtica australis Hook.f. Nýja-Sjáland
Urtica cannabina L., vestur Asía frá Síberíu til Íran
Urtica chamaedryoides suðaustur Norður-Ameríka
Urtica dioica L. (Brenninetla), Evrópa, Asía, Norður-Ameríka
Urtica dioica subsp. galeopsifolia Wierzb. ex Opiz , Evrópa. (Stundum talin sem sjálfstæð tegund Urtica galeopsifolia.)
Urtica dubia – illegitimate synonym of U. membranacea
Urtica ferox G.Forst., Nýja-Sjáland
Urtica fissa Kína
Urtica gracilenta Norður-Ameríka: Arizona, New Mexico, vestur Texas, norður Mexíkó
Urtica hyperborea Himalaya frá Pakistan til Bhutan, Mongólía og Tíbet, hátt til fjalla
Urtica incisa Poir , Ástralía, Nýja-Sjáland
Urtica kioviensis Rogow. austur Evrópa
Urtica laetivirens Maxim. Japan, norðaustur Kína
Urtica lalibertadensis
Urtica linearifolia (Hook.f.) Cockayne , Nýja-Sjáland
Urtica mairei Himalaya, suðvestur Kína, norðaustur Indland, Myanmar
Urtica massaica Afríka
Urtica membranacea Poir. ex Savigny Miðjarðarhafssvæðið, Azoreyjar
Urtica morifolia Poir. Kanaríeyjar (einlend)
Urtica parviflora Himalaya (lágt til fjalla)
Urtica peruviana D.Getltman Perú
Urtica pseudomagellanica D.Geltman Bólivía
Urtica pilulifera , suður Evrópa
Urtica platyphylla Wedd. Kamchatka, Sakhalin, Japan
Urtica procera Mühlenberg , Norður-Ameríka
Urtica pubescens Ledeb. Suðvestur Rússland austur til mið Asíu
Urtica rupestris Sikiley (einlend)
Urtica sondenii (Simmons) Avrorin ex Geltman norðaustur Evrópa, norður Asía
Urtica taiwaniana Taívan
Urtica thunbergiana Japan, Taívan
Urtica triangularis
Urtica urens L. (smánetla), Evrópa, Norður-Ameríka
Urtica urentivelutina

Tilvísanir

Den virtuella floran - Nässlor

Netluætt
Sonja Ýr Þorbergsdóttir

Sonja Ýr Þorbergsdóttir (f. 15. ágúst 1982) er íslenskur lögfræðingur og formaður stéttarfélagasamtakanna BSRB.

Menntun og starfsferill 
Sonja hefur lokið BS gráðu í viðskiptalögfræði og ML gráðu í lögfræði frá Háskólanum á Bifröst. Hún starfaði sem lögfræðingur BSRB 2008–2017. Hún var kjörin formaður BSRB árið 2018.

Tilvísanir 

Íslenskir lögfræðingar
Íslenskir verkalýðsleiðtogar
Íslenskir kvenverkalýðsleiðtogar