alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Topprándýr

Topprándýr eru dýr sem sitja efst í fæðukeðju og afræna önnur dýr, án þess að nokkur önnur dýr afræni þau. Topprándýr á landi, þar sem fæðukeðjan er styttri en í hafinu, eru oftast annars stigs neytendur. Úlfar borða til dæmis grasbíta (fyrsta stigs neytendur) sem borða jurtir (frumframleiðendur). Hugtakið topprándýr er aðallega notað í verndunarlíffræði, stjórnun náttúruverndarsvæða og í vistferðamennsku.

Menn hafa lengi átt í samstarfi við topprándýr, eins og úlfa, ránfugla og skarfa, við veiðar. Deilt er um hvort mennirnir sjálfir eigi að teljast topprándýr, þar sem megnið af fæðu fólks víða um heim kemur úr jurtaríkinu fremur en dýraríkinu. Því hefur verið haldið fram að menn hafi þróast sem topprándýr, en tekið að borða fjölbreyttari fæðu eftir því sem risadýrum sem þeir veiddu fækkaði.

Afrán
Guláta

Guláta (fræðiheiti: Godronia fuliginosa), er sveppategund sem leggst á víði, aðallega gulvíði.

Tilvísanir 

Helotiaceae
Sníkjusveppir
Sveppir á Íslandi
Alyssa Milano

Alyssa Jayne Milano (f. 19. desember 1972) er bandarísk leikkona, framleiðandi og aðgerðasinni. Hún er þekktust fyrir hlutverk sín í sjónvarpsþáttum, til dæmis sem Samantha Micelli í Hver á að ráða? (Who's the Boss?), sem Jennifer Mancini í Melrose Place, sem Phoebe Halliwell í Heillanornirnar (Charmed), Billie Cunningham í Ég heiti Earl (My Name Is Earl), Savannah Davis í Hjákonur (Mistresses), Renata Murphy í Wet Hot American Summer: 10 Years Later og sem Coralee Armstrong í Insatiable. Hún er líka þekkt fyrir þátt sinn í að hrinda af stað Metoo-hreyfingunni í kjölfar ásakana á hendur bandaríska framleiðandanum Harvey Weinstein um kynferðisofbeldi í október 2017.

Bandarískar leikkonur
Bandarískir aðgerðasinnar
Bóhol

Bóhol er eyja og sýsla á Filippseyjum í héraðinu Mið-Visajaeyjum og nær yfir eyjuna Bohol og 75 minni eyjar í kring. Höfuðstaður Bohol er Tagbilaran. Bohol er 10. stærsta eyja Filippseyja, 4.821 km² að stærð. Íbúar eru um 1,4 milljón.

Sýslur Filippseyja
Mið-Visajaeyjar
Eyjar Filippseyja
Pareto-regla

Pareto-reglan kveður á um að í mörgum útreikningum komi 80% af afleiðingum frá 20% af orsökum. Þetta hefur einnig verið kallað 80/20 reglan.'Joseph M. Juran þróaði þetta hugtak í tengslum við gæðastýringu og kenndi við ítalska hagfræðinginn Vilfredo Pareto sem á sinni tíð benti á  80/20 tengingu í riti árið 1896. Í fyrsta riti sínu Cours d'économie politique'' sýndi  Pareto fram á að  80% af landi á Ítalíu væri í eigu 20% af fólksfjölda. Pareto-regla er aðeins lítillega tengt því sem kallast  Pareto-hagkvæmni.

Tilvísanir

Þumalfingurreglur
Sölvi Geir Ottesen

Sölvi Geir Ottesen (f. 18. febrúar 1984) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem varnarmaður.

Sölvi ólst upp hjá Víkingur. Hann hélt út til Svíþjóðar, til Djurgården, þar sem spilaði með félaga sínum Kára Árnasyni. Hann kom víða við á ferlinum og spilaði í Kína, Taílandi, Danmörku og Rússlandi.

Sölvi vann tvöfalt á síðasta tímabili sínu; í deild og bikar 2021,með Víkingi, og fagnaði með Kára Árna sem hætti einnig þá.

Sölvi spilaði 28 leiki fyrir A-landslið Íslands frá 2005 til 2016.

Titlar
Víkingur
Bikarkeppni karla: 2019
Úrvalsdeild karla: 2021
Bikarkeppnin 2021

FC Köbenhavn
Danska úrvalsdeildin: 2010–11, 2012–13
Danski bikarinn: 2011–12

Djurgården
Sænska úrvalsdeildin: 2005
Sænska bikarkeppnin: 2004, 2005

Jiangsu Sainty
Kínverski bikarinn: 2015

Buriram United
Tælenska deildin: 2017

Íslenskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1984
Ask the Slave

Ask the Slave er íslensk framsækin rokk- og þungarokkssveit sem stofnuð var árið 2004. Hljómsveitin blandar ýmsum stílum saman og eru lagasmíðar óútreiknanlegar. Sveitin var óvirk frá 2011 en kom aftur saman árið 2021.

Meðal meðlima eru Ragnar Ólafsson (Árstíðir) og Valur Guðmundsson (Andlát).

Meðlimir
Elvar Atli Ævarsson - Gítar og raddir
Hálfdán Árnason - Bassi og hljóðgervill
Ragnar Ólafsson - Söngur og píanó
Skúli Gíslason - Trommur og ásláttur
Valur Árni Guðmundsson - Gítar og raddir

Fyrrum meðlimir
Engilbert Hauksson - Bassi
Hinrik Þór Einarsson - Trommur
Gunnar Freyr Hilmarsson - Bassi

Breiðskífur
Kiss Your Chora (2007)
The Order of Things (2010)
Good Things, Bad People (2021)

Tenglar
Ask the Slave á Bandcamp
Ask the Slave á facebook

Íslenskar hljómsveitir
Íslenskar þungarokkshljómsveitir
Kontinuum

Kontinuum er íslensk þungarokkssveit sem stofnuð var árið 2010. Tónlistin er undir áhrifum gotneskts rokks og post-rokks. Plata þeirra Earth Blood Magic, var valin rokkplata ársins af Morgunblaðinu 2012.

Meðlimir
Birgir Þorgeirsson -Söngur
Engilbert Hauksson - Bassi
Ingi Þór Pálsson - Gítar
Erik Quick - Trommur
Þorlákur Þór Guðmundsson - Gítar

Fyrrum meðlimir
Kristján Einar Guðmundsson - Trommur
Kristján B. Heiðarsson -Trommur

Breiðskífur
Earth Blood Magic (2012)
Kyrr (2015)
No Need to Reason (2018)

Smáskífur
2012: "Steinrunninn Skógur"
2012: "Moonshine"
2014: "Í Huldusal"
2014: "Breathe"
2018: "Two Moons"
2020: "Shivers"
2021: "Hjartavél"

Tengill
Kontinuum Facebook
Kontinuum Bandcamp
Kontinuum - Season of Mist

Íslenskar þungarokkshljómsveitir
Guðjón Ernir Hrafnkelsson

Guðjón Ernir Hrafnkelsson (f. 19. ágúst 2001) er íslenskur knattspyrnumaður. Hann er hægri bakvörður hjá ÍBV.

Fótboltaferill
Á árunum 2017-2019 spilaði Guðjón í meistaraflokksliði Hattar í 3. deild karla. Hann hlaut verðlaunin íþróttamaður Hattar árið 2019. 6. janúar 2020 skrifaði Guðjón undir þriggja ára samning við ÍBV sem þá lék í 1. deild karla. Guðjón hefur einnig verið valinn í U-19 ára hóp landsliðs í fótbólta.

Einkalíf
Guðjón ólst upp í fellunum í grand við Egilsstaði og Fellabæ. Á árunum 2017-2019 var Guðjón í Menntaskólanum á Egilsstöðum.

Tilvísanir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Víðitjörvi

Víðitjörvi (fræðiheiti: Rhytisma salicinum) er sveppategund sem leggst á blöð víðitegunda. Hann er algengur um allt land.

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Sveppir á Íslandi
Tjörusveppir

Rhytisma er ættkvísl sveppa í tjörvaætt (Rhytismataceae). Hún inniheldur um 18 tegundir, sem lifa sníkjulífi á blöðum lauffellandi trjáa. Ein tegund er þekkt á Íslandi: víðitjörvi (Rhytisma salicinum). 

Tegundirnar hafa yfirleitt lítil áhrif á þrif plantnanna, en blöðin geta orðið eitruð grasbítum.

Tegundir
Rhytisma acerinum
Rhytisma americanum
Rhytisma andromedae
Rhytisma anhuiense
Rhytisma asteris
Rhytisma decolorans
Rhytisma eucalypti
Rhytisma himalense
Rhytisma huangshanense
Rhytisma ilicis-canadensis
Rhytisma ilicis-integrae
Rhytisma ilicis-latifoliae
Rhytisma ilicis-pedunculosae
Rhytisma itatiaiae
Rhytisma lagerstroemiae
Rhytisma panamense 
Rhytisma prini
Rhytisma priscum
Rhytisma punctatum
Rhytisma salicinum - Víðitjörvi
Rhytisma ulmi
Rhytisma umbonatum
Rhytisma velatum
Rhytisma vitis
Rhytisma yuexiense

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Tjörvaætt

Rhytismataceae er ætt sveppa í tjörvabálki (Rhytismatales). Hún inniheldur 55 ættkvíslir og 728 tegundir.

Ættkvíslir 

Samkvæmt "Outline of Ascomycota" 2007, eru eftirfarandi ættkvíslir í Rhytismataceae. Staðsetning ættkvíslarinnar Nymanomyces er óviss.

Bifusella —
Bifusepta —
Bivallium —
Canavirgella —
Ceratophacidium —
Cerion —
Coccomyces —
Colpoma —
Criella —
Davisomycella —
Discocainia —
Duplicaria —
Duplicariella —
Elytroderma —
Hypoderma —
Hypodermella —
Hypohelion —
Isthmiella —
Lirula —
Lophodermella —
Lophodermium —
Lophomerum —
Marthamyces —
Meloderma —
Moutoniella —
Myriophacidium —
Nematococcomyces —
Neococcomyces —
Nothorhytisma —
Nymanomyces —
Parvacoccum —
Ploioderma —
Propolis —
Pureke —
Rhytisma — 
Soleella —
Sporomega —
Terriera —
Therrya —
Triblidiopsis —
Virgella —
Vladracula —
Xyloschizon —
Zeus

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Tjörvabálkur

Tjörvabálkur (fræðiheiti: (Rhytismatales)) er bálkur í Leotiomycetes innan Ascomycota.

Ættkvíslir 

Eftirfarandi ættkvíslir innan Rhytismatales hafa ekki verið alveg staðfestar í ættum (incertae sedis). Þær ættkvíslir sem eru með spurningamerki fyrir framan nafnið eru með nokkuð óvissa stöðu.

?Apiodiscus
?Bonanseja
Brunaudia
Cavaraella
?Didymascus
Gelineostroma
?Haplophyse
Heufleria
Hypodermellina
?Irydyonia
?Karstenia
?Laquearia
Lasiostictella
?Melittosporiella
Mellitiosporium
Metadothis
Neophacidium
Ocotomyces
Phaeophacidium
Propolidium
?Pseudotrochila
?Tridens

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Kathy Hochul

Kathleen Courtney Hochul (f. 27. ágúst 1958) er bandarísk stjórnmálakona og lögfræðingur úr Demókrataflokknum sem er núverandi fylkisstjóri New York og fyrst kvenna til að gegna því embætti. Hochul var áður varafylkisstjóri New York frá 2015 til 2021 en tók við embætti fylkisstjóra eftir afsögn Andrews Cuomo í ágúst 2021.

Hochul var endurkjörin fylkisstjóri New York í kosningum í nóvember 2022.

Tilvísanir

Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn
Bandarískir lögfræðingar
Demókratar
Fylkisstjórar New York
Hlyntjörvi

Hlyntjörvi (fræðiheiti: Rhytisma acerinum) er sveppategund sem leggst á blöð evrasískra hlyntegunda.

Sjá einnig: 
Rhytisma americanum
Rhytisma punctatum

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Rhytisma punctatum

Rhytisma punctatum er sveppategund sem leggst á blöð amerískra hlyntegunda.

Sjá einnig: 
Rhytisma acerinum - Hlyntjörvi
Rhytisma americanum

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Rhytisma vitis

Rhytisma vitis er sveppategund sem leggst helst á blöð amerískra vínviðartegunda.

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Rhytisma ulmi

Rhytisma ulmi er sveppategund sem leggst á blöð amerískra álmtegunda.

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Jónaeyjar

Jónaeyjar er hópur af grískum eyjum í Jónahafi. Það eru sjö stórar eyjur í eyjaklasanum auk fjölda smærri eyja. 
Lengi vel voru eyjarnar undir stjórn Feneyska borgríkisins ólíkt gríska meginlandinu sem var undir stjórn Tyrkjaveldisins. Þá fengu fyrst Frakkar eyjurnar og síðan Bretar, áður en þær sameinuðust loks Grikklandi árið 1862. Í dag eru eyjarnar vinsæll ferðamannastaður.

Eyjar
Korfú/Kerkýra
Zakynþos
Kyþira
Kefalónía
Íþaka
Lefkada
Paxi

grískar eyjur
Fjórða valdið

Fjórða valdið er hugtak sem vísar til fjölmiðla (á eftir löggjafarvaldi, dómsvaldi og framkvæmdavaldi). Hugtakið vísar til þess að fjölmiðlar geta oft, beint eða óbeint, stýrt atburðarás ákveðinna mála, með umfjöllun sinni.

Fjölmiðlar
Rótbarði

Rótarsælda (fræðiheiti: Heterobasidion annosum) eða rótbarði er algeng sveppategund í skógrækt erlendis, sérstaklega greniskógum og veldur ómældum skaða þar. Enn hefur hún ekki fundist á Íslandi.

Tilvísanir 

Plöntusjúkdómar
Hneflubálkur
Rótbarðaætt
Furufleiður

Furufleiður (fræðiheiti: Cyclaneusma minus) er sveppategund sem leggst á barr furutegunda. Hann er nú algengur um allt land, en veldur litlum skaða.

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Sveppir á Íslandi
Slímsveppir

Myxogastria (ICZN) eða Myxogastrea (ICBN), er flokkur lífvera sem inniheldur 5 bálka, 14 ættir, 62 ættkvíslir, og 888 tegundir. Þeir eru yfirleitt kallaðir slímsveppir. Þeir eru þó líklega ekki sveppir, þó að þeir eigi margt sameiginlegt þeim.

Flokkurinn Myxogastria er með heimsútbreiðslu, en er algengari á tempruðum svæðum. Tegundirnar finnast helst í opnum skógum, einnig í eyðimörkum, undir snæhulu og undir vatni. Þeir finnast einnig á berki trjáa, oft hátt í krónunni. Flestar tegundirnar eru mjög smávaxnar, en einstaka geta orðið 1m í þvermál og upp undir 20kg.

Fræðiheitið Myxomycota kemur úr forngrísku orðunum μύξα myxa, sem þýðir "slím", og μύκης mykes, sem þýðir "sveppur". Heitið Myxogastria var kynnt 1970 af Lindsay Shepherd Olive til að lýsa ættinni Myxogastridae.  Sænski sveppafræðingurinn Elias Magnus Fries lýsti mörgum slímsveppum sem Myxogasteres 1829. Sumir telja Myxomycota vera sjálfstætt ríki, með óstaðfesta ættartölu ætta og bálka.

Tilvísanir

Heilkjörnungar
Skollamjólk

Skollamjólk (fræðiheiti: Lycogala epidendrum) er tegund slímsvepps. Skollamjólk er algeng tegund á Íslandi og finnst oftast á trjástubbum í skógum.

Tilvísanir 

Slímsveppir
Rússneska karlalandsliðið í körfuknattleik

Rússneska karlalandsliðið í körfuknattleik leikur fyrir hönd Rússlands í körfuknattleik. Það hefur verið meðlimur í FIBA síðan árið 1992. Það er talið með sterkustu liðum heims.

Árangur

HM
HM-gull: -
HM-silfur: 1994, 1998
HM-brons: -

EM 
EM-gull: 2007
EM-silfur: 1993
EM-brons: 1997, 2011

Ólympíuleikarnir
Ól-gull: -
ÓL-silfur: -
Ól-brons: 2012

Heimildir
https://russiabasket.ru/

Karlalandslið í Körfuknattleik
Lettneska karlalandsliðið í körfuknattleik

Lettneska karlalandsliðið í körfuknattleik er fulltrúi Lettlands í körfuknattleik.

Titlar 
EM
EM-gull: 1935
EM-silfur: 1939
EM-brons:

Heimildir 
 http://basket.lv/
 https://www.eurobasket.com/Latvia/basketball-National-Team.aspx

Karlalandslið í Körfuknattleik
Baku-járnbrautarstöðin

Baku-járnbrautarstöðin, (aserska: Bakı Dəmir Yolu Vağzalı) er aðaljárnbrautarstöðin í Baku, Aserbaísjan. Núverandi aðaljárnbrautarstöð er önnur í röðinni, en sú fyrsta var tekin í notkun árið 1880.

Tilvísanir

Tenglar 

 Opinber vefsíða Azərbaycan Dəmir Yolları (aserska) (enska) (rússneska)

Byggingar í Baku
Stóra sviðið

Stóra sviðið er íslenskur grínsjónvarpsþáttur sem hefur verið í sýningu síðan árið 2021 á Stöð 2. Þáttastjórnendur eru Auðunn Blöndal, Steinþór Hróar Steinþórsson og Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir. Í hverjum þætti fá Auðunn og Steinþór þrjú verkefni eða þrautir og fá fá gest til þess að leysa þrautirnar með þeim, áhorfendur þáttarins kjósa síðan hver á að vinna hverja þraut fyrir sig.

Framleiðsla 
Tökur hófust í mars 2021 og enduðu 28. september 2021. 14. september 2021 kom út tilkynning um að þættirnir voru væntanlegir og 28. september kom í ljós að frumsýning væri 22. október. 14. október kom út kitla og 18. október kom út sýnishorn.

Þann 26. nóvember 2021 var tilkynnt um að önnur þáttaröð væri væntanleg árið 2022. Í september árið 2022 var tilkynnt að þáttaröðin verður frumsýnd 30. september 2022.

Í lok áttunda þáttar annarar þáttaraðar sagði Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir að "við myndum vonandi sjást aftur", en þar bendir hún á mögleika á þriðju þáttaröðinni.

Þættirnir 

Íslenskir sjónvarpsþættir
Íslenskir grínþættir
Íslenskir gamanþættir í sjónvarpi
Sjónvarpsþættir sýndir árið 2021
Stöð 2
Stofnað 2021
Real Valladolid

Real Valladolid Club de Fútbol, S.A.D., einnig þekkt sem Real Valladolid  eða bara Valladolid , er spænskt  knattspyrnufélag með aðsetur í Valladolid, héraðshöfuðborg Kastilíu og León. Einkennislitir félagsins eru fjólublár og hvítur og hefur svo verið allt frá stofnun þess þann 20. júní árið 1928. Liðið leikur í næstefstu deild á Spáni eftir að hafa fallið úr La Liga í lok leiktíðarinnar 2020-21. Valladolid telst ekki til sigursælustu liða Spánar, það varð deildarbikarmeistari veturinn 1983-84, hefur tvívegis leikið til úrslita í Copa del Rey og þrívegis komist í Evrópukeppni. Aðaleigandi félagsins er brasilíski fyrrum knattspyrnukappinn Ronaldo.

Saga
Real Valladolid varð til við samruna tveggja félaga, Real Unión Deportiva de Valladolid og Club Deportivo Español, árið 1928 og lék sinn fyrsta kappleik í september sama ár. Liðið komst í fyrsta sinn í efstu deild árið 1948 og varð fyrsta liðið frá Kastilíu og León til að ná þeim árangri. Á sínu öðru ári í hópi þeirra bestu, leiktíðina 1949-50, komst liðið alla leið í úrslitaleik spænska konungsbikarsins en tapaði þar fyrir Athletic Bilbao, 4:1.

Lengst af mátti Valladolid sætta sig við að berjast í neðri hluta La Liga, milli þess sem félagið féll niður í næstefstu deild öðru hvoru. Leiktíðina 1970-71 mátti félagið meira að segja sætta sig við að keppa í þriðju efstu deild. Þessu sífellda flakki milli deilda lauk þó tímabundið þegar Valladolid náði að halda sér í hópi þeirra bestu frá 1980 til 1992. Á þeim árum vann félagið sinn eina stóra titil, með því að leggja Atlético Madrid árið 1984, 3:0 í úrslitum hinnar skammlífu deildarbikarkeppni. Þá komst Valladolid í úrslit spænska bikarsins vorið 1989 en tapaði 1:0 fyrir Real Madrid.

Silfurverðlaunin í bikarnum veittu Valladolid þátttökurétt í Evrópukeppni bikarhafa árið eftir. Þar komst liðið í fjórðungsúrslit og mætti þar stórliði Monaco. Báðum leikjum liðanna lauk með markalausu jafntefli, en að lokum hafði franska liðið betur í vítaspyrnukeppni og komst í undanúrslitin.

Frá aldamótum hefur Real Valladolid sjö sinnum fallið úr efstu deild eða komist upp á nýjan leik. Árið 2018 var tilkynnt um kaup brasilíska markahróksins Ronaldo á meirihluta bréfa í félaginu. Árið 2020 var eignarhluti hans orðinn rúm 80%.

Titlar 
Copa del Rey:
 Silfur (2): 1949/1950, 1988/1989

spænsk knattspyrnufélög
stofnað 1928
Isekai

Isekai (á japönsku: 異世界 sem þýðir öðruvísi heimur eða handanheimur) er japönsk bókmenntategund í léttlestrarbókum, manga, anime og tölvuleikjum, þegar  fjallað er um persónur sem eru fluttar til annars heims og verða að heyja þar lífsbaráttu og komast af, það getur verið fantasíuheimur, stafrænn heimur, pláneta eða samsíða heimur. Lesendur eða þeir sem fylgjast með (eða spila persónu ef um tölvuleik er að ræða) geta þannig kannað og lært um hinn nýja heim með söguhetjunni. 

Hugtakið isekai  er upprunnið úr ævintýrum eins og Urashima Tarō. Fyrsta nútíma isekai var skáldsagan Warrior from Another World eftir  Haruka Takachiho's  og sjónvarpsþættirnir Aura Battler Dunbine eftir  Yoshiyuki Tomino.

Heimild
 Greinin Isakai á en.wikipedia.org
Japönsk menning
Skoski bikarinn

Skoski bikarinn eða Scottish Cup er næstelsta bikarkeppni í fótbolta í heimi en hún var stofnuð árið 1873. Fyrirmyndin var enska bikarkeppnin sem hóf göngu sína tveimur árum fyrr. Queen's Park var fyrst til að hampa bikarnum í mars 1874. Celtic er sigursælasta liðið í sögu keppninnar með 40 titla, en núverandi meistarar (2021) eru St Johnstone.

Saga
Skoska knattspyrnusambandið var stofnað árið 1873 og var þá þegar ákveðið að efna til keppni fyrir aðildarfélög þess. Fyrsti leikur skosku bikarkeppninnar fór fram þann 18. október 1873 þar sem Renton sigraði Kilmarnock 2:0. Fyrstu árin bar Queen´s Park höfuð og herðar yfir önnur félög og varð bikarmeistari í tíu skipti á fyrstu tveimur áratugunum. Árið 1885 setti Arbroath heimsmet þegar það bar sigurorð af Bon Accord, 36:0.

Verðlaunagripur keppninnar er sá elsti í heimi og hefur verið afhentur frá upphafi. Gripurinn er úr hreinu silfri, 50 sentimetra hár og 2,25 kíló að þyngd. Hann er varðveittur á Knattspyrnusafninu á Hampden Park en tekinn fram og hreinsaður fyrir úrslitaleik hvers árs.

Úrslitaleikir

Skoskar knattspyrnudeildir
Hen Wlad Fy Nhadau

„Hen Wlad Fy Nhadau“ (velskur framburður: [heːn wlaːd və n̥adai]) er þjóðsöngur Wales. Titillinn er dreginn af fyrstu orðum lagsins og þýðir „Landið gamla feðra minna“ á velsku, venjulega þýtt á ensku sem einfaldlega „Land of My Fathers“. Ljóðið var samið af Evan James og lagið samdi sonur hans, James James, báðir frá Pontypridd, Glamorgan, í janúar 1856. Elsta ritaða eintakið er varðveitt í safni Landsbókasafns Wales.

Tilvísanir

Velsk lög
Þjóðsöngvar Evrópulanda
Fáni Wales

Fáni Wales (velska: Y Draig Goch, „rauði drekinn“) er með rauðan gangandi Evrópudreka á grænum og hvítum feldi. Líkt og með mörg skjaldarmerki er mynd drekans ekki stöðluð og margar útgáfur eru til. Fáninn er ekki hluti af Breska fánanum líkt og fáni Skotlands.

Drekinn stendur fyrir rauða drekann frá Cadwaladr, konung Gwynedd, ásamt litum Túdorættar, grænum og hvítum. Hinrik 7. Englandskonungur notaði þennan fána í orrustunni við Bosworth árið 1485. Eftir orrustuna var fáninn borinn með viðhöfn til Pálskirkjunnar í London. Rauði drekinn var síðan tekinn upp sem skjaldberi skjaldarmerkis Túdorættarinnar og átti að tákna velskan uppruna hennar. Fáninn var gerður að opinberum fána Wales árið 1959. Nokkrar borgir eru með dreka í merki sínu, þar á meðal Cardiff, höfuðborg Wales.

Fánar Evrópulanda
Wales
Konunglegt merki Wales

Konunglegt merki Wales var formlega tekið upp í maí 2008. Það inniheldur skjaldarmerki prinsins af Wales (fjögur ljón á gulum og rauðum reitum) sem var tekið upp af Llywelin mikla, fursta af Wales á 13. öld, að viðbættri kórónu heilags Játvarðs yfir borða, ásamt einkennisblómum fjögurra landa Bretlands. Á borðann er ritað kjörorðið PLEIDIOL WYF I'M GWLAD („Ég er trúr landi mínu“). Það kemur úr þjóðsöng Wales og kemur líka fyrir á velskum útgáfum eins punda myntar sem slegin var frá 1985 til 2000. Merkið birtist áður á forsíðum ráðstafana velska þingsins. Frá þjóðaratkvæðagreiðslunni í Wales 2011 hefur það birst á forsíðum laga sem velska þingið samþykkir, og er á innsigli Wales.

Merkið fylgir aldalangri skjaldarmerkjahefð Wales. Merki Wales hafa í gegnum tíðina ýmist verið einhver útgáfa af velska drekanum sem birtist á fána Wales, eða skjaldarmerki Llywelyns mikla. Skjaldarmerki Englands, skjaldarmerki Skotlands og skjaldarmerki Írlands koma öll fyrir í skjaldarmerki Bretlands, en þar er ekkert skjaldarmerki Wales þar sem landið var innlimað í konungsríkið England. Wales hefur því ekki sömu stöðu og þessi lönd innan Bretlands. Merkið hefur samt verið notað eins og skjaldarmerki Wales af velska þinginu.

Tilvísanir

Skjaldarmerki Evrópulanda
Wales
Rhytisma himalense

Rhytisma himalense er sveppategund frá Kína sem leggst á blöð Ilex fargesii.

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Rhytisma americanum

Rhytisma americanum er sveppategund sem leggst á blöð amerískra hlyntegunda. Eru það helst Acer rubrum og Acer saccharinum.

Sjá einnig: 
Rhytisma acerinum - Hlyntjörvi
Rhytisma punctatum

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Rhytisma eucalypti

Rhytisma eucalypti er sveppategund sem leggst á blöð Eucalyptustegunda.

Tilvísanir

Sníkjusveppir
Asksveppir
Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021

Íslandsmótið í knattspyrnu karla var haldið í 110. sinn árið 2021. Keflavík og Leiknir tóku sæti Gróttu og Fjölnis sem féllu úr deildinni árið 2020.

Víkingur vann sinn 6. Íslandsmeistaratitil og varð félagið jafnframt tvöfaldur meistari með sigri í bikarkeppninni. HK og Fylkir féllu niður í 1.deild.

Lokastaða deildarinnar 

 Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur

Liðin 2021

Félagabreytingar í upphafi tímabils

Upp í Pepsimaxdeild karla

Niður í 1. deild karla

Spá þjálfara, leikmanna og forráðamanna 2021 
Árleg spá fyrirliða, þjálfara og forráðamanna liða í Pepsi Max deildinni

Markahæstu leikmenn 
Staðan eftir 22 umferðir

Fróðleikur

Heimildaskrá

Knattspyrna á Íslandi
Úrvalsdeildir karla í knattspyrnu á Íslandi
2021
Berghlynur

Berghlynur (Acer tataricum) er lítil hlyntegund sem er með útbreiðslu í mið og suðaustur Evrópu (Austurríki, Rúmenía, Ungverjaland, Kákasus, Tyrkland og Úkraína). Hann verður 4-12 metrar að hæð. Lítil reynsla er af honum á Íslandi.

Einhver ágreiningur er hvort berghlynur sé undirtegund af síberíuhlyn, síberíuhlynur sé undirtegund af berghlyn eða séu báðar sjálfstæðar tegundir. 

Samkvæmt the Plant List sem gefinn er út af Kew Gardens í London, þá eru eftirfarandi undirtegundir:
 Acer tataricum subsp. aidzuense (Franch.) P.C.DeJong 	
 Acer tataricum subsp. ginnala (Maxim.) Wesm. 	- Japan, Kórea, Mongólía, austurhluti Rússlands, norðaustur og mið Kína
 Acer tataricum subsp. semenovii (Regel & Herder) A.E.Murray - Tíbet, Afghanistan, suður Rússland, Íran
 Acer tataricum subsp. tataricum - Kákasus, Tyrkland, Austurríki, Ungverjaland, Rúmenía, Serbía, Úkraína
 Acer tataricum subsp. theiferum (W.P.Fang) Y.S.Chen & P.C.de Jong - Kína

Tengill
Lystigarður Akureyrar

Tilvísanir

Hlynir
Bloomsbury-hópurinn

Bloomsbury-hópurinn (Bloomsbury Group) var félagsskapur nokkurra enskra rithöfunda, menntamanna, heimspekinga og listamanna á fyrri helmingi 20. aldar. Í upphafi samanstóð hann einkum af vinum og kunningjum sem höfðu verið við nám í Cambridge-háskóla eða tengdust honum á einn eða annan hátt og bjuggu í eða í nágrenni Bloomsbury-hverfisins í London. Meðlimirnir voru gagnrýnir á ríkjandi viðhorf í ensku samfélagi samtíma síns og höfðu með verkum sínum mikil áhrif á samfélagsumræðu, bókmenntir, fagurfræði, listir og hagfræði.

Helstu meðlimir Bloomsbury-hópsins voru: Clive Bell (listfræðingur og gagnrýnandi), Vanessa Bell (listmálari), E. M. Forster (rithöfundur), Roger Fry (listmálari og gagnrýnandi), Duncan Grant (listmálari), John Maynard Keynes (hagfræðingur), Desmond MacCarthy (rithöfundur og gagnrýnandi), Lytton Strachey (rithöfundur og gagnrýnandi), Leonard Woolf (rithöfundur, gagnrýnandi og útgefandi), Virginia Woolf (rithöfundur).

Breskar bókmenntir