alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Faxi

Faxi er íslenskt tímarit sem er gefið út í Reykjanesbæ af Málfundafélaginu Faxa. Fyrsta tölublað kom út 21. desember 1940. Árið 2005 hlaut Málfundafélagið Faxi Súluna, menningarverðlaun Reykjanesbæjar.

Tenglar 
 Mánaðarblaðið Faxi Heimasíða 
 Faxi á timarit.is
 Faxi og Nesprýði hlutu Súluverðlaun Reykjanesbæjar

Reykjanesbær
Íslensk tímarit
Konungsríkið Norðymbraland

Þessi grein fjallar um miðaldakonungsríkið. Um nútímasýsluna, sjá Norðymbraland.

Konungsríkið Norðymbraland (enska: Northumbria eða Northhumbria, fornenska: Norþanhymbra eða Norþhymbre) var konungsríki sem var til á miðöldum, undir stjórn Engla, á því svæði sem er nú Norður-England og Suðaustur-Skotland. Seinna varð Norðymbraland jarlsdæmi í konungsríkinu England á tíma Engilsaxa. Nafnið er dregið af því að ríkið lá norðan við ána Humber.

Æthelfrith konungur myndaði Norðymbraland í miðhluta Stóra-Bretlands á tíma Engilsaxa. Í byrun 7. aldar sameinuðust konungsríkin Bernicia og Deira. Samkvæmt skrifum Hinriks af Huntingdon frá 12. öld var Norðymbraland eitt ríkjanna sjö í Sjökonungaríkinu. Þegar konungsríkið var víðlendast náði það rétt suður fyrir ána Humber, vestur til árinnar Mersey og norður til Forth (það er að segja frá Sheffield til Runcorn til Edinborgar). Til er sönnunargagn sem bendir til þess að það gæti hafa verið miklu stærra.

Síðara og minna jarlsdæmið varð til þegar suðurhluti Norðymbralands (áður fyrr Deira) var tekinn yfir af Danalögum. Í fyrstu hélt norðurhlutinn (áður fyrr Bernicia) stöðu sem konungsríki en síðar var það gert að jarlsdæmi undir stjórn Dana, og hélt nafninu þegar Wessex kollvarpaði Danalögum. Jarlsdæmið náði yfir svæðið á milli ánna Tees í suðri og Tweed í norðri (nokkurn veginn það svæði sem er nú kallað Norðaustur-England). Miklar deilur voru um þetta land, en að lokum var það sameinað Englandi með York-samkomulaginu árið 1237.

Nú er orðið „Northumbria“ mikið notað í nöfnum samtaka og annarra stofnana á svæðinu, til dæmis háskólinn í Norðymbralandi (e. University of Northumbria), og í nöfnum lögregluliða í Norðaustur-Englandi. Annars er orðið ekki notað í daglegu tali og er ekki opinbert nafn Norðaustur-Englands, sem Bretland og Evrópusambandið setja sem skilyrði.

Saga Englands
Landafræði Englands
Snóksdalur

Snóksdalur er bær og kirkjustaður í Miðdölum í Dalasýslu, þekktastur af því að þar bjó Daði Guðmundsson, einn helsti andstæðingur Jóns Arasonar biskups, á 16. öld.

Kirkja hefur verið í Snóksdal að minnsta kosti frá því snemma á þrettándu öld og er hennar getið í Sturlungu. Kirkjan var helguð heilögum Stefáni og var í bóndaeign. Í elstu máldögum kirkjunnar, frá 13. og 14. öld, er kveðið á um að þar skuli vera bæði prestur og djákni. 

Guttormur Ormsson bóndi í Þykkvaskógi í Miðdölum, sonur Orms Snorrasonar og faðir Lofts Guttormssonar ríka, var veginn í Snóksdal 1381. Í lok 15. aldar bjó Guðmundur Finnsson í Snóksdal. Sonur hans, Daði Guðmundsson, bjó síðan stórbúi á jörðinni og auðgaðist mjög. Hannes Björnsson, dóttursonur Daða, bjó þar seinna og afkomendur hans mjög lengi síðan. Í Snóksdalskirkju er enn klukka sem Hannes gaf henni árið 1595 og fleiri merkir gripir eru í kirkjunni, meðal annars kaleikur frá 16. öld.

Núverandi kirkja er byggð árið 1875 og var gerð upp í samstarfi við Húsafriðunarnefnd á árunum 1975-1978.

Dalasýsla
Kirkjustaðir í Dalasýslu
Framtakssjóður Íslands

Framtakssjóður Íslands eða FSÍ er íslenskur fjárfestingarsjóður sem stofnaður var 8. desember 2009. Hlutverk sjóðsins sem er í eigu 16 lífeyrissjóða er að stuðla að endurreisn íslensks atvinnulífs í kjölfar bankahrunsins 2008. Sjóðnum er ætlað að starfa tímabundið en reiknað er með að starfstími sjóðsins verði allt að 10 ár með mögulegri framlengingu um 2 ár í viðbót .

Tilvísanir

Tenglar 

 Heimasíða FSÍ 

Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Íslensk fyrirtæki
Kolbeinn kaldaljós Arnórsson

Kolbeinn Arnórsson kaldaljós (d. 1246), einnig nefndur Staðar-Kolbeinn, var einn af höfðingjum Ásbirninga á Sturlungaöld. Hann bjó á Reynistað í Skagafirði. Hann átti tvo alnafna, Kolbein Arnórsson goðorðsmann (d. 1166), sem var afi hans, og Kolbein Arnórsson unga.

Faðir Kolbeins kaldaljóss var Arnór Kolbeinsson (d. 1180) og móðir hans var Guðrún, dóttir Brands Sæmundssonar biskups. Halldóra systir hans var seinni kona Jóns Sigmundssonar, goðorðsmanns á Valþjófsstöðum, af ætt Svínfellinga, og var sonur þeirra Brandur Jónsson biskup. Föðurbróðir Kolbeins var Tumi Kolbeinsson goðorðsmaður í Ási, faðir þeirra Kolbeins og Arnórs Tumasona og Halldóru Tumadóttur, konu Sighvatar Sturlusonar. Kona Kolbeins kaldaljóss var Margrét, dóttir Sæmundar Jónssonar í Odda. Kolbeinn var því náskyldur eða tengdur mörgum helstu valdamönnum Sturlungaaldar.

Í rauninni hefði Arnór faðir Kolbeins átt að erfa Ásbirningagoðorð eftir föður sinn og svo Kolbeinn eftir hann því Arnór var skilgetinn, en Tumi bróðir hans ekki. Þó fór svo að Tumi fékk goðorðið og síðan synir hans og Kolbeinn ungi dóttursonur hans. Hafa þeir líklega þótt betur til höfðingja fallnir, enda metnaðargjarnir og valdafíknir, en Kolbeinn kaldaljós og Brandur sonur hans virðast hafa verið friðsamir og góðgjarnir og vel látnir af flestum. Kolbeinn kemur þó oft við sögu í Sturlungu.

Við lát Kolbeins unga gengu völdin þó til Brands, sonar Kolbeins kaldaljóss, en hann féll í Haugsnesbardaga ári síðar, 1245. Þá var Kolbeinn faðir hans orðinn gamall og hrumur og dó síðar sama ár.

Auk Brands áttu Kolbeinn og Margrét soninn Pál, sem bjó á Reynistað og var friðsemdarmaður eins og þeir feðgar, og Valgerði.

Heimildir 
 
 

Ásbirningar
Skagafjörður
Sturlungaöld
Denali

Denali, nefnt McKinley-fjall frá 1917 til 2015, er hæsta fjall Norður-Ameríku, 6.190 metrar á hæð. Það er í Alaska. Denali er fellingafjall og er í Alaskafjallgarðinum. 

Nafn frumbyggja á fjallinu, „Denali“ (Það háa), var tekið upp opinberlega árið 2015. Áður fyrr var opinbert nafn fjallsins McKinley-fjall, en gullgrafari nokkur sem studdi William McKinley í framboði til forseta Bandaríkjanna 1896 gaf því nafn hans. Donald Trump hét því í undanfara bandarísku forsetakosninganna 2016 að breyta til baka nafni fjallsins en sem forseti lét hann aldrei verða af því. Í umhverfi fjallsins er þjóðgarðurinn Denali National Park and Preserve.

Fjöll í Alaska
Rúnturinn

Rúnturinn er hugtak sem haft er um nokkuð fastmótaða hringleið í miðbæ borgar sem ungt fólk vanar til að sjást og sjá aðra. Rúnturinn er venjulega farinn til að drepa tímann, en einnig til að sjá aðra og/eða kynnast verðandi kærasta eða kærustu. Rúnturinn er venjulega til í öllum stærri þéttbýliskjörnum. Í sambandi við rúntinn þá er talað um að rúnta,  fara á rúntinn eða vera á rúntinum.

Reykjavík
Upphaflega, í lok 19. aldar og byrjun þeirrar 20.stu, var rúnturinn í miðborg Reykjavíkur farinn á tveimur jafnfljótum. Hann taldist þá vera Austurstræti, Aðalstræti, Kirkjustræti og Pósthússtræti. Rúntinum frá þessum tíma er vel lýst í Ofvitanum eftir Þórberg Þórðarson. Nú er rúnturinn í Reykjavík farinn á bílum og er upp Hverfisgötuna, niður Laugarveg, Bankastræti og Austurstræti og svo beygt við Ingólfstorg til norðurs og svo Hafnarstræti til austurs og svo upp Hverfisgötuna á ný. Einnig er stundum farinn hlykkur frá Bankastræti út Lækjargötu til suðurs og svo Pósthússtræti til norðurs og svo beygt inn á Austurstræti.

Keflavík
Í Keflavík er rúntað aðallega upp og niður Hafnargötuna, og snúið við á hringtorgum við Vesturgötu og Ægisgötu, og Faxabraut og Víkurbraut. Sandgerðishringurinn er einnig hluti af rúntinum hjá sumum, þar sem keyrt er Sandgerðisveginn frá Flugvallarhringtorgi, út í Sandgerði,  þaðan er Garðskagavegur tekinn út í Garð og síðan er hann kláraður til þess að ljúka hringnum og enda aftur í Keflavík. 
Stafneshringur er aðeins stærri og frekar hættulegur á veturnar. Keyrt er frá herskýlinu á Ásbrú í átt að Höfnum. Síðan er tekin hægri beygja hjá skilti sem bendir í átt að Stafnesi. Þessi vegur nær til Sandgerðis og fer í kringum flugvöllinn. Síðan er hægt að fara beint til Keflavíkur eða klára Sandgerðishringinn með því að fara út í Garð og þaðan til Keflavíkur.
Grindavíkurhringurinn er enn lengri og lengstur af þekktum rúnthringjum í Keflavík. Lagt er af stað frá sama stað og Stafneshringur en í staðin fyrir að beygja er haldið áfram. Ef haldið er áfram nógu lengi endar maður í Grindavík og getur þaðan keyrt hvert sem er. Keyrt er framhjá Höfnum á leiðinni og hægt er að stoppa þar og kíkja á húsin og fólkið þar.

Tengill 
 Ungir ökumenn og bílanotkun á Íslandi: Félagstengsl, einstaklingar og sköpun rýmis, doktorsritgerð við Háskóla Íslands frá 2013

Samgöngur á Íslandi
Íslensk menning
Mersía

Mersía (enska: Mercia, fornenska: Mierce eða Myrce) var engilsaxnekst konungsríki og eitt ríkjanna sjö í Sjökonungaríkinu. Það var á svæðinu sem umkringir ána Trent; þetta svæði er þekkt sem Miðhéruð Englands (e. Midlands) í dag. Orðið „Mersía“ er dregið frá latneska heitinu "Mercia", sem er latnesk umritun enska orðsins, sem þýðir „fólkið sem býr við landamærið“ (af sömu rót og ísl. orðið "mörk"). Mersía átti landamæri við Norðymbraland, Powys, konungsríkin í Suður-Wales, Wessex, Sussex, Essex og Austur-Anglíu. Stundum er nafnið „Mersía“ notað í dag í nöfnum samtaka og annarra stofnana. 

Fyrsti konungur Mersíu sem þekkt er um var Creoda, sem var talinn vera sonarsonarsonur Icels. Hann kom til ríkis um árið 584 og byggði vígi í Tamworth, sem varð hásæti Mersíu. Sonur hans Pybba tók við af honum árið 593. Cearl, ættingi Creoda, tók við af Pybba árið 606. Árið 615 giftist dóttir Cearls, Cwenburga, Edwin konungi Deira. Næsti konungur Mersíu var Penda, sem var á hásæti frá 626 eða 633 til 655. Sumt af því sem er þekkt um Penda kemur frá frásögn Beda prests, sem var illa við Penda vegna þess að hann var konungur ríkis sem keppti við Norðymbraland, og að hann var heiðinn. Samt sem áður viðurkenndi Beda prestur að Penda leyfti kristnum trúboðum frá Lindisfarne inn í Mersíu og bannaði þeim ekki að predika.

Sonur Penda, Peada, kom á eftir Penda en var drepinn árið 656. Wulfhere stjórnaði Mersíu sem sjálfstætt konungsríki til dauðadags árið 675. Næsti konungurinn var Æthelred, sem sigraði Norðymbraland á orrustunni við Trent árið 679. Sonur Wulfhere, Cœnred, kom á eftir Æthelred. Árið 709 tók Ceolred við af Cœnred og svo enduðu ríkisár ættingja Penda. Næsti konungur af Mersíu var Æthelbald (716–757). Við dauða Æthelbald árið 757 hófst borgarastríð í Mersíu. Loksins kom Offa til ríkis, einn mikilvægasti konungur af Mersíu.

Árið 2009 var fjársjóður af Staffordshire uppgötvaður í Lichfield, sem var trúmiðstöð Mersíu. Smíðisgripirnir eru taldir vera frá 600–800 e.Kr. Er ekki þekkt hvort fjársjóðurinn sé kristinn eða heiðinn.

Saga Englands
Landafræði Englands
Åre Gamla kirkja

Åre Gamla kirkja  (á sænsku Åre Gamla kyrka) er lútersk kirkja í sænsku borginni Åre, Jämtland, Svíþjóð. Hún var byggð á 11. öld.

Tenglar 
 Svenska kyrkan – Åre gamla kyrka

Kirkjur í Svíþjóð
Hólmskaupstaður

Hólmskaupstaður  eða Hólmsverslun var ein af  bækistöðum  einokunarverslunarinnar á Íslandi og náði kaupsvæðið yfir Seltjarnarnes, Kjósarsýslu og Borgarfjarðarhérað sunnan Hvítár. Kaupskapur hófst í Hólmi um 1520. 
Mögulegt er talið að kaupstaðurinn hafi verið í Grandahólma sem er smáeyja vestur af Örfirisey.

Verslunin var flutt til Reykjavíkur 1779-1780. Öll byggð í Örfirisey eyddist í Básendaflóðinu 1799.

Heimild 
 Örfirisey (Sjóminjasafn Íslands) 
Saga Reykjavíkur
Miðhéruð Englands

Miðhéruð Englands eða bara Miðhéruð (enska: Midlands) er svæði í Englandi sambærilegt við konungsríkið Mersíu. Það á landmæri að Suður-Englandi, Norður-Englandi, Austur-Anglíu og Wales. Stærsta borgin á svæðinu er Birmingham sem var mikilvæg borg í iðnbyltingunni á 18. og 19. öldum. Stjórnsýslulega skiptist svæðið í tvennt: Austur-Miðhéruð (e. East Midlands) og Vestur-Miðhéruð (e. West Midlands). Samt sem áður eru hlutar hefðbundna svæðisins í öðrum sýslum: Bedfordshire, Cambridgeshire, Peterborough (Austur-Englandi), Oxfordshire (Suðaustur-Englandi), Gloucestershire (Suðvestur-Englandi) og Norður-Lincolnshire (Yorkshire og Humber).

Markverðir bæir og borgar 
 Alcester, Aldridge, Alfreton, Ashbourne, Ashby de la Zouch, Atherstone
 Banbury, Bedworth, Belper, Bewdley, Birmingham, Bloxwich, Boston, Bridgnorth, Bromsgrove, Brownhills, Burntwood, Burton upon Trent, Buxton
 Cannock, Chesterfield, Coalville, Corby, Coventry
 Darlaston, Daventry, Derby, Droitwich, Dudley
 Eastwood, Evesham
 Gainsborough, Glossop, Grantham
 Halesowen, Hereford, Henley-in-Arden, Hinckley, Hucknall
 Ilkeston 
 Kenilworth, Kettering, Kibworth Beauchamp, Kidderminster
 Leamington Spa, Leek, Leicester, Lichfield, Lincoln, Long Eaton, Loughborough, Ludlow, Lutterworth
 Malvern, Mansfield, Market Bosworth, Market Drayton, Market Harborough, Matlock
 Newark-on-Trent, Newcastle-under-Lyme, Newport, Northampton, Nottingham, Nuneaton
 Oldbury, Oswestry
 Redditch, Rothwell, Rugby, Rugeley, Rushden
 Shrewsbury, Skegness, Smethwick, Solihull, Stafford, Stamford, Stoke-on-Trent, Stone, Stourbridge, Stourport-on-Severn, Stratford-upon-Avon, Sutton Coldfield, Southam
 Tamworth, Telford, Tipton, Towcester
 Uttoxeter
 Walsall, Warwick, Wednesbury, Wellingborough, West Bromwich, Whitchurch, Wigston, Wolverhampton, Worcester

Landshlutar á Englandi
4 (aðgreining)

4 eða fjórir getur átt við:
 4, ártal
 4, tölustaf
 4, tölu
Keflavíkursamningurinn

Keflavíkursamningurinn var tvíhliða alþjóðasamningur á milli Íslands og Bandaríkjanna árið 1946 um að bandaríski herinn, sem komið hafði í seinni heimsstyrjöldinni, myndi halda af landi brott, en að bandarískir borgaralegir starfsmenn myndu áfram reka Keflavíkurflugvöll. Rekstur Keflavíkurflugvallar var í höndum bandaríska fyrirtækisins Lockheed Overseas Aircraft Service á árunum 1948–1951. Ný flugstöð sem jafnframt var hótel var tekin í notkun vorið 1949. Sama ár varð Ísland stofnaðili að Atlantshafsbandalaginu og tveimur árum seinna tók Varnarsamningurinn við af Keflavíkursamningum. Þá komu Bandaríkjamenn sér upp herstöð á Miðnesheiði.

Tengill
 Sagan - Upphaf Keflavíkurflugvallar, ágrip eftir Friðþór Eydal

Saga Íslands
Reykjanesbær
Tígrisdýr

Tígrisdýr eða tígur (fræðiheiti: Panthera tigris) er stærsta tegundin af fjórum innan ættkvíslar stórkatta (panthera). Hinar þrjár tegundirnar eru hlébarði, ljón og jagúar. Tígrisdýr geta orðið 3,3 metrar á lengd og vegið allt að 306 kílóum. Það er þriðja stærsta landrándýrið (á eftir ísbirni og skógarbirni). Það er með einkennandi svartar rendur á rauðgulum feldi. Það er með einstaklega sterkar og langar vígtennur sem geta orðið allt að 9 cm að lengd. Þau geta orðið allt að 26 ára gömul. 

Tígrisdýr voru áður algeng um alla Afríku en hefur fækkað mjög svo nú ná búsvæði þeirra aðeins yfir 7% af sögulegu útbreiðslusvæði. Þær sex deilitegundir sem eftir eru eru skilgreindar í útrýmingarhættu af IUCN. Talið er að milli 3.062 og 3.948 dýr séu enn til í náttúrunni en voru um 100.000 við upphaf 20. aldar. Stofnarnir hafa lifað af á litlum einangruðum svæðum. Helstu ástæður fækkunar tígrisdýra eru búsvæðaeyðing, tvístrun búsvæða og veiðiþjófnaður.

Fræg tígrisdýr 
 Ming, sem árið 2003 átti heima á sjöttu hæð í fjölbýlishúsi í Harlem í New York, var fluttur til Ohio eftir að hann beit húsbónda sinn í lærið.
 Champawat mannætan var tígrislæða, sem drap 438 manneskjur í Nepal og Kumaon á árunum 1903 – 1911.

Heimildir 

Stórkettir
Rándýr
Cool Britannia

Cool Britannia (bókstafl. „Svala Bretland“) er slagorð sem var áberandi í fjölmiðlum frá 1995 til 2000 og átti við breska samtímamenningu með vísun í britpophljómsveitir á borð við Blur og Oasis og myndlistarmenn á borð við Damien Hirst og Tracey Emin sem mynduðu hópinn Young British Artists. Hugtakið var notað í staðarmarkaðssetningu Bretlands á tímum Nýja verkamannaflokksins undir stjórn Tonys Blair. Um aldamótin þótti þetta hugtak hins vegar orðið þreytt og eftir það var það varla notað nema í kaldhæðnistón. 

Hugtakið er orðaleikur sem vísar til breska ættjarðarljóðsins „Rule, Britannia!“. Það á sér hliðstæðu í hugtakinu Swinging London sem vísaði til menningar Lundúnaborgar á 7. áratug 20. aldar.

Bresk menning
1991-2000
Hellislíking Platons

Hellislíking Platons er táknsaga úr Ríkinu eftir Platon. Platon ímyndaði sér hóp af fólki sem hefur búið handjárnað í helli allt sitt líf, fólk sem sneri út í auðan vegg. Fólkið horfir á skugga sem varpaðir eru á vegg, skuggarnir eru fólk og hlutir sem færast frá flöktandi eld bak við þá og fæðast myndir af þeim skuggum. Samkvæmt Platon, eru skuggarnir eins nálægt raunveruleikanum, sem fangarnir fá að sjá. Hann skýrir þá hvernig heimspekingur er eins og fangi sem er leystur frá hellinum og áttar sig á því að skuggarnir á veggnum teljast ekki raunveruleiki yfirleitt, þar sem hann mun koma til með að skynja hina réttu mynd af veruleikanum frekar en bara skuggann sem áður blasti við föngunum. Fangarnir myndu einnig telja bergmál vera raunveruleg hljóð, ekki bara spegilmynd af raunveruleikanum, þar sem þeir höfðu aldrei séð eða heyrt. Hefðu þeir ekki lofað og heillað þann sem nógu snjall væri til að geta best giskað á hvaða skuggi myndi koma næst, eins og einhver sem skildi eðli heimsins? Og mundi ekki allt samfélag þeirra velta á skuggunum á veggnum?

Tengt efni 
 Ríkið

Heimspeki
Staðarmarkaðssetning

Staðarmarkaðssetning er markaðssetning tiltekins staðar, lands, borgar, hverfis, sveitar eða héraðs, í þeim tilgangi að laða að ferðamenn, fjárfesta eða viðskipti. Staðarmarkaðssetning er áberandi þegar borgir keppa sín á milli um hýsingu tiltekinna viðburða á borð við Ólympíuleikana.

Staðarmarkaðssetning er oft erfið vegna þess hve margir hagsmunaaðilar þurfa að koma að mótun hennar. Ef ekki næst samstaða um aðferðir og framsetningu missir hún auðveldlega marks.

Markaðssetning
Krossreið fyrri

Krossreið fyrri eða Barkaðarmál var atburður sem gerðist á bænum Krossi í Austur-Landeyjum árið 1360 og eftirmál sem af honum urðu. 

Á Krossi bjó þá bóndi sem Ormur hét en föðurnafn hans er óþekkt. Hann mun hafa átt í einhverjum útistöðum við Markús barkað Marðarson, sem virðist hafa verið ójafnaðarmaður og hafði áður farið með Jóni skráveifu Guttormssyni um umdæmi Árna hirðstjóra Þórðarsonar og framið alls konar spjöll. Markús, kona hans og tveir synir fóru að Krossi og veittu Ormi bónda áverka. Hélt annar sonurinn Ormi á meðan Markús og kona hans veittu honum áverkana. 

Árni hirðstjóri handsamaði Markús og fjölskyldu hans og lét dæma þau fyrir ólöglega heimreið, rán og hernað á þingi á Lambey í Fljótshlíð um sumarið og voru þau höggvin eftir dóminn.

Þann 18. júní 1361 lét svo Smiður Andrésson, sem þá var orðinn hirðstjóri, höggva Árna Þórðarson á Lambeyjarþingi eftir að hann hafði verið dæmdur sekur um að hafa látið lífláta Markús og fjölskyldu hans í heimildarleysi. Varð þetta ekki til að auka vinsældir Smiðs og var ein af orsökum Grundarbardaga.

Tengt efni 
 Krossreið síðari.

Heimildir 
 

14. öldin
Rangárvallasýsla
Krossreið síðari

Krossreið síðari var atburður sem gerðist á Krossi í Austur-Landeyjum haustið 1471, en þá riðu þeir Þorvarður Eiríksson, sonur Eiríks slógnefs, Loftssonar ríka, og Narfi Teitsson, með flokk manna að Krossi að næturlagi og drápu bóndann þar.

Bóndinn hét Magnús Jónsson og er ekki vitað um ættir hans en talið er að hann hafi verið skyldur eða tengdur Þorleifi Björnssyni hirðstjóra. Hann hafði keypt Kross þetta sama vor og flutt þangað norðan úr Skagafirði eða Húnavatnssýslu. Ekkert er vitað hvað honum og banamönnum hans bar á milli en þeir drógu hann að sögn nakinn úr faðmi konu sinnar og síðan drap Narfi hann. Kona Magnúsar særðist þegar hún reyndi að hjálpa manni sínum. Þeir Þorvarður og Narfi voru dæmdir útlægir og friðlausir fyrir illvirki þetta og eignir þeirra féllu til konungs. Þorvarður dó skömmu síðar en um Narfa er ekki vitað.

Kona Magnúsar, sem særðist í tilræðinu, var Ragnheiður Eiríksdóttir Krákssonar frá Skarði á Landi, systir Ingibjargar móður Torfa Jónssonar í Klofa. Hún hafði áður verið gift Þorsteini Helgasyni á Reyni í Mýrdal og giftist síðast Eyjólfi Einarssyni lögmanni. Á meðal barnabarna Ragnheiðar má nefna Ragnheiði Pétursdóttur á rauðum sokkum.

Tengt efni 
 Krossreið fyrri.

Heimildir 
 

16. öldin
Rangárvallasýsla
Pólitískt veitingarvald

Pólitískt veitingarvald kallast það þegar stjórnmálamaður eða meðlimur í stjórnmálaflokki ræður einstakling í starf til þess að verðlauna hann fyrir stuðning við sig eða við þann stjórnmálaflokk sem hann tilheyrir. Starf sem ráðið er í á þennan máta er kallað bitlingur.

Sjá einnig 

 Herfangskerfi

Stjórnmál
Ingibjörg Jónsdóttir (rithöfundur)

Ingibjörg Jónsdóttir (14. nóvember 1933 − 25. desember 1986) var íslenskur rithöfundur og þýðandi. Fyrstu bækur hennar voru ástarsögur en fljótlega fór hún einnig að skrifa myndskreyttar barnabækur. Músabörn í geimflugi sem kom út 1963 með myndum eftir Þórdísi Tryggvadóttur var gerð að söngleik árið eftir og var fyrsta leikritið sem Þjóðleikhúsið setti upp eftir íslenska konu. Eftir 1970 fékkst Ingibjörg að mestu við þýðingar á ástarsögum og spennusögum, meðal annars eftir Vivien Stuart og Edge-bækurnar eftir George G. Gilman. Hún þýddi fyrstu þrjátíu Ísfólksbækurnar eftir Margit Sandemo og söguna Gvendur bóndi á Svínafelli eftir J. R. R. Tolkien sem kom út 1979.

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir þýðendur

Íslenskar konur
Rhea

Rhea eða Hrea (á grísku  Ῥέα) var í grískri goðafræði dóttir Úranosar og af kynslóð Títana. Hún giftist bróður sínum Krónosi. Bjargaði yngsta barninu þeirra, Seifi, þegar Krónos ætlaði að borða barnið. Krónos gleypti stein vafinn í ungbarnareifar í stað barnsins.

Grísk goðafræði
Phil Ivey

Phil Ivey er bandarískur pókerspilari. Hann er talinn einn sá allra besti í sögu pókers og í dag telja flestir atvinnuspilarar hann vera besta spilarann í bæði mótapóker og peningaleikjum.

Phil Ivey hefur unnið átta World Series of Poker armbönd, 1 World Poker Tour armband og hefur oftar en 20 sinnum komist á lokaborð í stórmóti þó sigrar hans séu ekki teknir með. 

Hann hefur unnið meiri pening í mótapóker en nokkur annar í sögu íþróttarinnar eða 13,8 milljónir dollara.

Tilvísanir 

Fjárhættuspil
Helgastaðir (Reykjadal)

Helgastaðir er bær og kirkjustaður í Reykjadal í Suður-Þingeyjarsýslu. Bærinn er landnámsjörð Eyvindar Þorsteinssonar, sem hrakti Náttfara úr landnámi sínu í Reykjadal og settist þar að sjálfur. Sagt er að hann hafi gefið bænum nafn eftir syni sinum sem drukknaði á Grímseyjarsundi.

Í Reykdæla sögu eru nefnd hjónin Háls Fjörleifarson og Helga Granadóttir á Helgastöðum og var sambúð þeirra mjög stormasöm. Helgastaðir koma svo töluvert í sögu við Sturlungu, fyrst þegar segir frá miklum og hörðum deilum um arf eftir Teit Guðmundsson á Helgastöðum. Fyrir tilstilli Guðmundar dýra Þorvaldssonar komust þó á sættir. 

Í Helgastaðabardaga um 1220 börðust fylgismenn Guðmundar biskups góða, sem þá var á flakki um Þingeyjarsýslu við litlar vinsældir bænda, og fylgismanna Arnórs Tumasonar og Sturlu Sighvatssonar. Biskupsmenn vörðust í kirkjugarðinum en flúðu svo í kirkju og báðust griða. Og um 1254 kom Eyjólfur ofsi Þorsteinsson í Helgastaði við fimmtánda mann. Tóku þeir bóndann á Helgastöðum, Halldór galpin, og drápu hann í hefndarskyni fyrir að hafa verið með Oddi Þórarinssyni þegar hann handtók Heinrek Hólabiskup og flutti að Flugumýri.

Kirkjan á Helgastöðum var í kaþólskum sið helguð Maríu mey og heilögum Nikulási. Við Helgastaði er kennt handrit sem nefnist Helgastaðabók og er talið skrifað af Bergi Sokkasyni ábóta. Handritið, sem er fagurlega skreytt og er talið frá því um 1400 hefur að geyma Nikulásarsögu. Handritið var eitt sinn í eigu kirkjunnar á Helgastöðum en komst í einkaeign löngu eftir siðaskipti og hafnaði í Stokkhólmi.

Íslenskir bæir
Kirkjustaðir í Suður-Þingeyjarsýslu
Reykjadalur
Suður-Þingeyjarsýsla
Naglalakk

Naglalakk er lakk sem borið er á neglurnar til skreytingar og varnar.
Andlitsfarði