alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rósamygla

{{Taxobox
| color = #FA7B62
| name = Rósamygla
| image = Peronospora sparsa G44 (4).jpg
| image_width = 320px
| image_caption = Rósamygla á blöðum hundarósar (Rosa canina).
| status = NE
| status_system = iucn3.1
| trend = unknown
| domain = Heilkjörnungar (Eukaryota)
| regnum = Litsvipuþörungar (Chromalveolata)
| phylum = Missvipuþörungar (Heterokontophyta)
| classis = Eggsveppir (Oomycetes)
| ordo = Blaðmyglubálkur (Peronosporales)
| familia = Blaðmygluætt (Peronosporaceae)
| genus = Blaðmyglur (Peronospora)
| species = Rósamygla (Peronospora sparsa)
| species_authority = Berk., 1862<ref Name="Kirk2019">Kirk P.M. (2019). Species Fungorum (útg. okt. 2017). Í: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 29. janúar 2019 (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., ritstj.). Species 2000: Naturalis, Leiden, Hollandi. ISSN 2405-8858.</ref>
| synonyms = Peronoplasmopara sparsa (Berk.) Uljan., 1967 Peronospora fragariae Roze & Cornu, 1876 Peronospora rosae-gallicae Săvul. & Rayss, 1934 Peronospora rubi Rabenh. ex J. Schröt. 1886 Pseudoperonospora sparsa (Berk.) Jacz., 1928Puccinia sparsa (Berk.) Jacz., 1928
}}
Rósamygla (fræðiheiti: Peronospora sparsa'') er tegund sjúkdómsvaldandi eggsvepps sem herjar á rósir og finnst meðal annars í gróðurhúsum á Íslandi.

Tilvísanir

Blaðmygluætt
Sveppir á Íslandi
Stjarnryðsætt

Stjarnryðsætt (fræðiheiti: Pucciniastraceae) er ætt ryðsveppa. Að minnsta kosti átta tegundir af fjórum ættkvíslum hafa fundist á Íslandi.

Tilvísanir

Stjarnryðsætt
Sveppaættir
Eplasnigill

Sjá einnig: Pomacea diffusa, áður skráður sem Pomacea bridgesii.

Eplasnigill (fræðiheiti: Pomacea bridgesii) er suðuramerísk tegund af ferskvatnssniglum með tálkn og skeljaloku.

Flokkun
Pomacea diffusa var áður talin undirtegund af Pomacea bridgesii, og hafði nafnið Pomacea bridgesii diffusa, meðan Pomacea bridgesii var skráð sem Pomacea bridgesii bridgesii. Erfðagreining hefur hinsvegar sýnt að um er að ræða tvær aðskildar tegundir.

Gamla flokkunin
 Pomacea bridgesii bridgesii (Reeve, 1856)
 Pomacea bridgesii diffusa (Blume, 1957)

Líffræði
Eplasniglar eru með frekar þróuð augu á enda augnstilka. Þeir klekjast með bæði lungu og tálkn. Einnig eru þeir með rör til að anda að sér lofti. Þeir fara oft á yfirborðið til að anda. Þeir hafa einnig sérhæfða loku fyrir opið sem ver þá á þurrkatímabilum.

Skelin getur orðið 65 mm há eða hærri sem er allnokkuð meira en hjá Pomacea diffusa sem hefur 40-50 mm breiða og 45-64 mm há skel.

Útbreiðsla
Upphafleg útbreiðsla tegundarinnar er í Bólivíu, Brasilíu, Paragvæ og Perú. Fjöldi tilkynninga um tegundina sem ágengan landnema á í langflestum tilvikum við skylda tegund: Pomacea diffusa.

Afkvæmi
Flestir eplasniglar verpa ofan við vatnsyfirborð, og geta fjölgað sér kynlaust. Eggin klekjast eftir 2 til 4 vikur. Þeir geta verpt um 200 til 600 eggum í einni lotu, en eggin eru ekki endilega öll frjóvguð (og klekjast þá ekki út). Eggin eru 2.2 til 3.5 mm á þvermál. Þegar þau klekjast þá falla ungarnir í vatnið og geta þeir stundum verið étnir af fiskum ef þau eru saman í búri.

Í fiskabúrum
Þessi tegund er oft höfð sem gæludýr í búrum, vegna fjölbreyttra lita á skel, lítillar ágengni við lifandi plöntur (kjósa helst þörunga), og hversu auðræktaðir þeir eru. Hins vegar geta þeir þurft viðbótarfæðu t.d. til að fá nóg kalk fyrir skelina.

Tilvísnanir

Tenglar 
 http://www.applesnail.net

Sniglar
Fiskabúr
Kolefnisjöfnun

Kolefnisjöfnun er það ferli að jafna út losun koltvísýrings (CO2) eða annarra gróðurhúsalofttegunda með því að draga úr losun þessara lofttegunda annars staðar í aðfangakeðjunni. Kolefnisjöfnun er mæld í tonnum CO2. Fyrirtæki eða önnur stofnun með mengandi starfsemi getur „selt“ kolefnið sem það notar til kolefnisjöfnunarfyrirtækis sem styrkir eða tekur þátt í aðgerðum til að draga úr losun CO2.

Meðal aðferða til að draga úr losun CO2 eru að fjárfesta í endurnýjanlegum orkugjöfum, að safna og brenna metangas, aukinn orkusparnaður, endurheimt votlendis og skógrækt.

Á Íslandi hafa nokkrar opinberar stofnanir og fyrirtæki kolefnisjafnað starfsemi sína. Sem dæmi má nefna umhverfisráðuneytið sem árið 2018 kolefnisjafnaði starfsemi sína til tveggja ára með því að gróðursetja birkitré.

Heimildir 

 

Endurnýjanleg orka
Endurheimt votlendis

Endurheimt votlendis er sú aðgerð að koma framræstu votlendi aftur í upprunalegt horf. Víða hefur votlendi verið framræst til notkunar undir landbúnað eða byggingar. Framræsla votlendis er talin hafa neikvæð áhrif á vistkerfið enda votlendi mikilvægt búsvæði margra plöntu-, fugl-, fiski- og skordýrategunda og geymir mikið magn kolefnis.

Á Íslandi 
Nýlega hefur endurheimt votlendis skapað sér sess í loftlagsstefnu Íslands. Talið er að um það bil 73% af losun kolefnis af manna völdum á Íslandi má rekja til framræslu votlendis en áætlað er að 20% af grónu flatarmáli landsins sé votlendi. Áætlað er að um það bil 50% votlendis á Íslandi hafi verið framræst (jafngildi 4.200 km²). Þorri framræsts votlendis (jafngildi 3.600 km²) liggur utan túna og skóglendis og hentar því hugsanlega vel til endurheimtar.

Landgræðslan fer með framkvæmd á endurheimt votlendis. Í apríl 2018 tók Votlendissjóðurinn til starfa. Tilgangur sjóðsins er að styrkja endurheimt votlendis á Íslandi til þess að landið geti staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt Parísarsamkomulaginu. Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands er verndari sjóðsins.

Heimildir 

Votlendi
Herra Hnetusmjör

Herra Hnetusmjör (réttu nafni Árni Páll Árnason, f. 31 Águst 1996) er íslenskur tónlistarmaður og rappari.

Herra ólst upp í Hveragerði og síðar í Kópavogi. Hann tilheyrir hóp Kópavogs-peyja sem gefa út efni undir merkinu KópBoisEntertainment eða KBE. Hann lærði við Menntaskólann í Kópavogi og er sonur Árna Magnússonar, félagsmálaráðherra frá 2003 til 2006.

Herra bjó til texta yfir bandarísk rapplög árið 2014 og tók þá  upp. Það er hægt að heyr upptökurnar á YouTube og þau lög kallast Elías, Til í allt 2.5, Herra Hnetusmjör, Blóðþyrstir úlfar og Við erum í húsinu. 

Árið 2020 kom út ævisaga hans eftir Sóla Hólm under titlinum Herra Hnetusmjör: Hingað til.

Tónlist

Plötur 

 2015 – Flottur skrákur
 2017 – KÓPBOI
 2018 – Hetjan úr hverfinu
 2019 - DÖGUN ásamt Huginn
 2020 - Erfingi krúnunnar

Stökur 

 2015 – BomberBois. Ásamt Joe Frazier.
 2016 – 203 stjórinn
 2017 – Ár eftir ár
 2017 – Kling kling
 2017 – Spurðu um mig
 2017 – Já ég veit. Ásamt Birni.
 2018 - Spurðu um mig (Ingi Bauer Remix)
 2018 – Shoutout á mig.
 2018 – Upp til hópa. Ásamt Inga Bauer
 2019 - Sorry mamma. Ásamt Huginn
 2019 - Fataskáp afturí
 2019 - Vitleysan eins
 2019 - Þegar þú blikkar. Ásamt Björgvini Halldórssyni
 2020 - ESSUKAJEMEINA
 2020 - Stjörnurnar

Tilvísanir 

Íslenskir tónlistarmenn
Íslenskir rapparar
Valdimar

Fyrir greinina um nafnið, sjá Valdimar (nafn)

Valdimar er íslensk indírokk-hljómsveit sem Keflvíkingarnir Valdimar Guðmundsson og Ásgeir Aðalsteinsson stofnuðu árið 2009.  
Árið 2020 hélt hljómsveitin upp á 10 ára afmæli sitt í Eldborgarsal Hörpu.

Tónlist

Plötur 

 2010 – Undraland
 2012 – Um stund
 2014 – Batnar útsýnið
 2018 – Sitt sýnist hverjum

Stökur 

 2010 – Hverjum degi nægir sín þjáning
 2011 – Yfirgefinn
 2012 – Yfir borgina
 2012 – Sýn
 2013 – Beðið eftir skömminni
 2014 – Læt það duga
 2014 – Út úr þögninni
 2014 – Ryðgaður dans
 2015 – Læt það duga
 2016 – Slétt og fellt

Tilvísanir
Íslenskar hljómsveitir
Sigríður Thorlacius

Sigríður Thorlacius (f. 1982) er íslensk djass- og poppsöngkona, þekktust fyrir tónlist sína með sveitinni Hjaltalín.

Sigríður gekk í Menntaskólann við Hamrahlíð og söng í Hamrahlíðarkórnum. Þar kynntist hún tilvonandi hljómsveitarmeðlimum sínum í Hjaltalín. Hún hefur sungið með hljómsveitinni frá 2006. Sigríður hefur stundað nám við píanó, klassískan söng, og djassöng. 

Hún hlaut titilinn söngkona ársins á Íslensku tónlistarverðlaunum árið 2014.

Árið 2014 gaf hún út djassplötu með Tómasi R. Einarssyni.

Tilvísanir 

Íslenskir tónlistarmenn
Íslenskar söngkonur
Fólk fætt árið 1982
Íslenskar konur
Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð
Hamrahlíðarkórinn

Hamrahlíðarkórinn er kór að mestu skipaður fólki sem áður var í Kór Menntaskólans við Hamrahlíð. Þorgerður Ingólfsdóttir stofnaði kórinn árið 1981 og stjórnar honum enn.

Yfir 100 verk hafa verið samin sérstaklega fyrir kórinn og hann hefur ferðast víða. Kórinn hlaut Íslensku tónlistarverðlaunin árið 2002 sem tónlistarflytjandi ársins.

Tenglar 
 Vefsíða kórsins
Íslenskir kórar
Menntaskólinn við Hamrahlíð
Pomacea diffusa

Pomacea diffusa er suðuramerísk tegund af ferskvatnssniglum með tálkn og skeljaloku. Hann hefur verið vinsæll í fiskabúr, en telst vera ágeng tegund víða um heim.

Flokkun
Pomacea diffusa var upphaflega lýst sem undirtegund af eplasnigli (Pomacea bridgesii). Pain (1960) hélt því fram að Pomacea bridgesii bridgesii væri stærra form með takmarkaða útbreiðslu, en sá minni; Pomacea bridgesii diffusa væri algengara formið um Amason-dældin (Brasilía, Perú, Bólivía). Cowie og Thiengo (2003) töldu að sú seinni væri fremur sjálfstæð tegund, og hefur það verið staðfest með erfðagreiningu.

Útbreiðsla 
Tegundin er útbreidd um alla Amason-dældina, en "type locality" af Pomacea diffusa er í borginni Santa Cruz de la Sierra, Bólivíu. Hann er nú orðinn ílendur sumsstaðar í Flórída, Kúbu, Havaii og suðaustur-Asíu.

Lýsing

Pomacea diffusa er með tiltölulega útstæðan snúð. Hann er ekki með loftrör eins og á eplasnigli, og er svipaður að stærð og Pomacea paludosa.

Eggjaklasarnir eru óreglulega aflangir, svipað og hjá Pomacea haustrum, en eru minni og eru ljósbrúnir til laxableikir, en eru hvítir þegar þeir eru nýklaktir.

Nytjar
Þetta eru meðal tegunda snigla sem eru hafðir í fiskabúrum til skrauts.

Tilvísanir 
Þessi grein inniheldur CC-BY-2.0 texta frá heimildinni "Rawlins".

Tenglar 
Applesnails of Florida on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
The apple snail website species page

Sniglar
Fiskabúr
Pomacea

Pomacea er ættkvísl ferskvatnssnigla með tálkn og skelloku í eplasniglaætt (Ampullariidae). Ættkvíslin er frá Ameríku – útbreiðsla flestra tegunda ættkvíslarinnar takmarkast við Suður-Ameríku. Í fiskabúrarækt kallast þeir stundum Pomacea eða ranglega Ampullarius.

Sumar tegundirnar hafa slæðst út frá ræktun og eru taldir ágengar tegundir. Vegna þess hefur innflutningur verið takmarkaður til sumra svæða (þar á meðal Bandaríkjanna) og eru alveg bannaðir á öðrum (þar á meðal ESB).

Tegundir 
Tegundir í Pomacea eru:

subgenus Effusa Jousseaume, 1889
 Pomacea baeri (Dautzenberg, 1902)
 Pomacea cumingi (Reeve, 1843)
 Pomacea glauca (Linné, 1758)
 Pomacea quinindensis (K. Miller, 1879)

subgenus Pomacea Perry, 1810

Eplasnigill (Pomacea bridgesii, Reeve, 1856)
Pomacea aldersoni (Pain, 1946)
 Pomacea aurostoma (Lea, 1856)
 Pomacea camena (Pain, 1949)
 Pomacea canaliculata (Lamarck, 1819)
 Pomacea catamarcensis (Sowerby, 1874)
 Pomacea columellaris (Gould, 1848)
 Pomacea cousini (Jousseaume, 1877)
 Pomacea cyclostoma (Spix, 1827)
 Pomacea decussata (Moricand)
 Pomacea diffusa Blume, 1957
 Pomacea dolioides (Reeve, 1856)
 Pomacea eximia (Dunker, 1853)
 Pomacea falconensis Pain & Arias, 1958
 Pomacea flagellata (Say, 1827)
 Pomacea hanleyi (Reeve, 1856)
 Pomacea haustrum (Reeve, 1856)
 Pomacea hollingsworthi (Pain, 1946)
 Pomacea lineata (Spix, 1827)
 Pomacea maculata Perry, 1810 - synonyms: Ampullaria gigas Spix, 1827; Pomacea insularum (D'Orbigny, 1839)
 Pomacea paludosa (Say, 1829)
 Pomacea papyracea (Spix, 1827)
 Pomacea pealiana (Lea, 1838)
 Pomacea poeyana (Pilsbry, 1927)
 Pomacea reyrei (Cousin, 1887)
 Pomacea scalaris (D'Orbigny, 1835)
 Pomacea urceus (Müller, 1774)
 Pomacea vexillum (Reeve, 1856)
 Pomacea zischkai (Blume & Pain, 1952)

Sem ágengar tegundir
Vegna hættu á að þeir skasði vatna og mýragróður í náttúrunni hefur Evrópusambandið bannað allann innflutning á sniglum af ættinni Ampullariidae, þar með talin ættkvíslin Pomacea.

Tilvísanir

Tenglar 
 applesnails of Florida, Pomacea spp. on the UF / IFAS Featured Creatures Web site

Sniglar
Fiskabúr
Cunninghamia

Cunninghamia er ættkvísl með einni eða tveimur núlifandi tegundum sígrænna barrtrjáa í grátviðarætt (Cupressaceae). Þær eru ættaðar frá Kína, norður Víetnam og Laos, og hugsanlega Kambódíu. Þær geta náð 50 m hæð. Ættkvíslarheitið Cunninghamia er til heiðurs Dr. James Cunningham, breskum lækni sem kynnti tegundina í ræktun 1702, og grasafræðingnum Allan Cunningham.

Flokkun
Ættkvíslin er almennt talin vera með tvær áþekkar tegundir, Cunninghamia lanceolata og C. konishii. C. lanceolata vex á meginlandi Kína, Víetnam og Laos, hins vegar er C. konishii eingöngu í Taívan. Hinsvegar virðist erfðagreining benda til þess að þær séu sama tegundin, og að  C. konishii í Taívan sé eftir mörg landnám tegundarinnar frá meginlandinu. Þar sem C. lanceolata var fyrra nafnið sem var skráð hefur það forgang ef tegundirnar eru sameinaðar. In that case, Þá verður tegundin í Taívan Cunninghamia lanceolata var. konishii. Það er hinsvegar engin eining um hvort tegundirnar eigi að vera sameinaðar.

Áður var tegundin höfð í Taxodiaceae, en sú ætt er nú talin til Cupressaceae. Nokkrir grasafræðingar hafa viljað hafa ættkvíslina í eigin tegund, Cunninghamiaceae, en ekki fengið mikinn stuðning. Cunninghamia þekkist einnig frá steingerfingum í Ameríku.

Lýsing
Tréð er keilulaga með láréttar greinar sem eru lítið eitt hangandi í endana. Cunninghamia Barrnálarnar í spíral eftir greininni, grænar til blágrænar, leðurkenndar og nokkuð flatar. Þær eru 2–7 sm langar og 3–5 mm breiðar neðs. Barrið getur fengið bronsáferð í köldu veðri.

Könglarnir eru litlir og óáberandi við frjóvgun síðla vetrar, stakir eða 2 til 3 saman, þroskast á 7 til 8 mánuðum, 2,5 til 4,5 sm langir, egglaga til hnattlaga, oft með sprota sem vex úr endanum á ræktuðum trjám en það er sjaldgæft hjá villtum trjám. Reklarnir eru 10 til 30 saman.

Börkurinn á fullvöxnum trjám flagnar af í lengjum sem sýnir rauðbrúnan innri börkinn.

Notkun
Cunninghamia er eftirsótt timburtré í Kína, með mjúkan, endingargóðan og ilmandi við, svipaðan og hjá strandrauðviði og Cryptomeria.

Cunninghamia er ræktað til skrauts í almenningsgörðum og öðrum stórum görðum þar sem hún nær um 15–30 m.

Tilvísanir

Tenglar
 Arboretum de Villardebelle: photo of cone
 Arboretum de Villardebelle: photo of tree

Barrtré
Cunninghamia konishii

Cunninghamia konishii er sígrænt barrtré sem var lýst af Bunzo Hayata. IUCN skráir tegundina sem viðkvæma. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Tegunin kemur helst fyrir í Taívan, þar sem hún er einlend.

Myndir

Tilvísanir

Barrtré
Cunninghamia lanceolata

Cunninghamia lanceolata er sígrænt barrtré sem var fyrst lýst af Aylmer Bourke Lambert, og fékk sitt núverandi nafn af William Jackson Hooker IUCN skráir tegundina sem þróttmikla. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Tegundin vex í Kína, Víetnam og Laos.

Myndir

Tilvísanir

Barrtré
Vatnspest

Vatnspest (fræðiheiti: Elodea canadensis) er fjölær vatnaplanta, ættuð frá Norður-Ameríku. Hún hefur villst frá ræktun víða um heim og var fyrst skráð á Bretlandseyjum um 1836. Síðan þá hefur hún fundist í nær öllum löndum Evrópu.

Hún er oft notuð í fiskabúrum og er fjölgað með græðlingu.

Myndir

Tilvísanir 

Froskabitsætt
Fiskabúr
Fortnite

Fortnite er fjölspilunartölvuleikur. Leikurinn var þróaður af Epic Games og setttur á markað árið 2017. Leikurinn er til í þremur mismunandi leikgerðum sem byggja á sömu leikjavél (e. game engine) og leikmáta (e. gameplay). Þessar leikgerðir eru Fortnite: Save the World sem er samvinnuskotleikur þar sem lið með allt að fjórum spilurum berjast við ófreskjur og verja hluti með því að byggja virki, Fornite Battle Royale sem er ókeypis fjölspilunarleikur þar sem allir eru á móti öllum og berjast til síðasta manns (e. battle royale) og Fortnite Creative þar sem spilarar geta án takmarkana búið til eigin leikheima og bardagavettvanga. Tvær fyrstu leikgerðirnar komu á markað árið 2017 en Creative gerðin í desember 2018. Battle royale-leikurinn varð óhemjuvinsæll og urðu spilarar meira en 125 milljónir á innan við ári.

Heimild
 

Bandarískir tölvuleikir
Skotleikir
Tölvuleikir frá 2017
Sýklalyfjaónæmi

Sýklalyfjaónæmi er það að baktería verður ónæm fyrir áhrifum sýklalyfs sem áður verkaði gegn henni. Þá verður mun erfiðara að meðhöndla sýkinguna og oft þarf þá að grípa til dýrari lyfja eða lyfja sem hafa eiturverkanir. Þær bakteríur sem eru komnar með vörn fyrir mörgum gerðum af sýklalyfjum kallast fjölónæmar bakteríur.

Sýklalyfjaónæmi getur komið fram vegna nokkurra þátta: Náttúrulegra varna bakteríunnar, vegna nýrrar stökkbreytingar, eða vegna þess að bakterían tekur upp ný gen frá annarri bakteríu. Ef baktería er lengi útsett fyrir sýklalyfi ná þær bakteríur sem hafa varnir frekar að lifa af, þetta kallast náttúruval. Til að koma í veg fyrir sýklalyfjaónæmi er því reynt að koma í veg fyrir ranga eða of mikla notkun sýklalyfja í heilbrigðisþjónustu og í landbúnaði, og með því að stöðva afrennsli af lyfjaframleiðslu út í náttúruna. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin telur sýklalyfjaónæmi vera helstu heilbrigðisógnina á heimsvísu. Talið er að í Evrópu komi 400.000 sýkingar upp á ári vegna sýklalyfjaónæmis. 

Misstrangt regluverk er um notkun sýklalyfja eftir löndum. Innan t.d. Evrópusambandsins er notkun sýklalyfja í landbúnaði takmörkuð. Mælt er gegn því að nota svokallaðar „gamlar“ sýklalyfjategundir nema nauðsyn krefji. Hins vegar í Bandaríkjunum og þróunarlöndum tíðkast notkun mikilvægra sýklalyfja í landbúnaði. Þrátt fyrir regluverk sem bannar notkun sýklalyfja í landbúnaði í Bandaríkjunum án lyfjaseðils frá dýralækni hefur ekki dregið úr notkun þeirra.

Á Íslandi er notað hlutfallslega mest af sýklalyfjum af öllum Norðurlöndum, en heildarnotkunin er samt minni en meðaltalsnotkunin í Evrópu. Árið 2017 jókst heildarnotkun sýklalyfja í mönnum á Íslandi um 3,2% miðað við undanfarandi ár. Algengi salmónellu- og kampýlóbaktersýkinga er tiltölulega lágt á Íslandi miðað við önnur lönd en þar er sýklalyfjaónæmi hjá þessum sýklum er meira. Þessi sýklar finnast sjaldan í kjúklingum og svínum á Íslandi eða í færri en 10% af dýrum. Sóttvarnalæknir varar þó við að íslenskur landbúnaður geti samt verið uppspretta sýklalyfjaónæmra baktería.

Sjá einnig 

 MÓSA – fjölónæmur Staphylococcus aureus sem erfitt er að meðhöndla.

Heimildir

Tengill
 Raunveruleg og vaxandi ógn af bakteríum sem eru ónæmar fyrir sýklalyfjum,Bændablaðið - 5. tölublað (09.03.2017)

Sýklalyf
Catalogue of Life

Catalogue of Life er gagnagrunnur á netinu sem geymir heimsins yfirgripsmestu og ítarlegustu gögn um þekktar dýra-, plöntu-, sveppa- og gerlategundir. Gagnagrunnurinn var stofnaður árið 2001 sem samstarfsverkefni alþjóðlegu samtakanna Species 2000 og bandarísku stofnunarinnar Integrated Taxonomic Information System. Gagnagrunurinn er aðgengilegur á 12 tungumálum og er notaður víða af vísindamönnum, kennurum og stjórnvöldum. 

Catalogue of Life inniheldur gögn úr 168 ritrýndum flokkunarfræðilegum gagnagrunnum sem uppfærðir eru af sérstökum stofnunum um allan heim. Árið 2018 voru 1.744.204 tegundir skráðar í gagnagrunninum af 2,2 milljónum þekktra tegunda.

Heimild 
 

Vísindaleg flokkun
Tabbouleh

Tabbouleh (arabíska: تبولة‎ tabūla) er botnalenskt salat með fínsaxaðri steinselja, tómati, myntu, lauki og búlgúr sem er kryddað með ólífuolíu, sítrónusafa, salti og pipari. Stundum er notaður hvítlaukur, eða kúskús í stað búlgúrs.

Tabbouleh er borðað víða um misausturlönd sem smáréttur eða meze. Tabbouleh nýtur vaxandi vinsælda á vesturlöndum.

Tengt efni 
 Fattoush
 Húmmus

Heimild 
 

Salöt
Kúskús

Kúskús (arabíska: كُسْكُس‎ kuskus) er norðurafrískur réttur með litlum gufusoðnum kúlum af harðhveitimjöli. Hefðbundið kúskús er borið fram með einhvers konar pottrétti ofan á. Kúskús er borðað víða í Alsír, Egyptalandi, Líbíu, Marokkó, Máritaníu og Túnis. Á vesturlöndum er kúskús oft selt þurkkað með kryddbréfi og borðað sem meðlæti eða aðalréttur. 

Kúskús er talið rekja rætur sínar til Norður-Afríku, en Berbar neyttu þess á 7. öld. Orðið kúskús er hugsanlega af arabísku kaskasa „að mylja“ eða bebísku seksu „hnöttóttur“.

Heimild 
 

Norðurafrísk matargerð
Hveiti
Grill

Grill er búnaður sem notaður er til að grilla mat með því að hita matinn á teinum eða öðru álíka. Grill skiptast í tvær aðaltegundir: kolagrill og gasgrill. Einnig eru til einnota kolagrill sem samanstanda af viðarkolum í álbakka með innbyggðri grind.

Einfalt kolagrill samanstendur af tunnu úr hitaþolnu efni, yfirleitt málmi, sem inniheldur viðarkol. Fyrir ofan kolin er grind sem maturinn er lagður á. Færa má grindina upp eða niður til að fá minni eða meiri hita í matinn. Mikilvægt er að kolin séu látin brenna þangað til þau eru orðin hvít, enda margar tegundir af grillkolum innihalda eldsneyti eða önnur eiturefni. Kolagrill gefur frá sér mikið kolefni og því á að nota það úti.

Gasgrill gengur fyrir jarðgasi. Dæmigert gasgrill er með nokkrum brennurum sem stilla má með því að hleypa meira eða minna gasmagni í gegn. Hitinn af gasgrillum er jafnari en af kolagrillum og það verður til engin aska við brennslu.

Heimild  

 

Matargerð
Eldhúsbúnaður
Widdringtonia nodiflora

Widdringtonia nodiflora er barrtré ættað frá Suður-Afríku. Það vex vanalega upp til fjalla, gjarnan í klettum á fjallshlíðum. Barrið og viðurinn eru mjög eldfim og búsvæðinu hættir við villieldi. Til mótvægis myndar tegundin greinar og stofna frá rótum eftir að hafa brunnið.

Lýsing

Þetta er sígrænn, fjölstofna runni eða lítið til meðalstórt tré (5–7 m (sjaldan að 25 m) hátt). Blöðin eru hreisturlík, 1,5 til 2 mm langt og 1-1,5 mm breitt á smásprotum, og að 10 mm langt á öflugum vaxtarsprotum. Könglarnir eru hnattlaga, 1 til 2 sm langir, með fjórum köngulskeljum. Trén eru tvíkynja. Það er eitt í ættkvíslinni til að mynda nývöxt af rótum eftir bruna eða vera höggið niður; þeð gerir því kleift að lifa af villielda, og er talið vera aðalástæða þess að það er svo algengt.

Útbreiðsla
Það vex frá Table Mountain í suðri, til suður Malawi, suður Mozambique, austur Zimbabwe og allsstaðar í austur og suður Suður-Afríku. Þetta er eina algenga tegundin í ættkvíslinni, og eina tegundin sem er ekki ógnað eða í hættu. Hún er skyldust Widdringtonia cedarbergensis frá Cedarberg fjöllum.
Hún finnst yfirleitt hátt upp í fjallahlíðum, milli kletta, í giljum, heiðum og graslendi. Hún er vanalega í litlum lundum, eins og litli skógurinn ofan á fjallinu fyrir ofan Kirstenbosch.

Tenglar
Widdringtonia nodiflora

Tilvísanir

Barrtré
Widdringtonia schwarzii

Widdringtonia schwarzii er barrtré ættað frá Suður-Afríku þar sem það er einlent í Baviaanskloof og Kouga Mountains vestur af Port Elizabeth í Austurhöfða; þar vex það á þurrum grýttum hlíðum og klettum í 600-1,200 m hæð. Því er ógnað af tapi búsvæða, sérstaklega vegna villielda. The Willowmore cypress is a protected tree in South Africa.

Það er meðalstórt sígrænt tré, um 20–25 m (áður upp í 40 m) hátt. Blöðin eru hreisturlaga, 1,5 mm löng og 1mm breið á smásprotum, og að 10 mm langt á öflugum vaxtarsprotum. Könglarnir eru hnattlaga til kassalaga, 2 til 3 sm langir með fjórum köngulskeljum. Það er einna skyldast Widdringtonia wallichii frá Vesturhöfða, og er auðveldast að greina það á stærri fræjum með stuttum væng.

Tilvísanir

Tenglar
Plantz Africa.com 

Barrtré
Kanadíska úrvalsdeildin í knattspyrnu

Kanadíska úrvalsdeildin í knattspyrnu enska: The Canadian Premier League (CPL) franska: Première ligue canadienne)  er fyrirhuguð atvinnumannadeild í knattspyrnu sem hefjast mun í apríl 2019. Ætlunin er að bæta gæði knattspyrnu í Kanada og á að vera lágmarksfjöldi kanadískra leikmanna í liðunum. Lið bætast við deildina í framtíðinni og munu þau falla um deild. Fyrst um sinn verða 7 lið víðs vegar af landinu. Fjarlægð milli leikvalla Pacific FC og HFX Wanderers FC er 4.476 kilómetrar. Tímabilið er frá apríl til október. 

Þrjú lið spila nú þegar í Major League Soccer í Bandaríkjunum (Toronto FC, Montreal Impact og Vancouver Whitecaps FC) en þau verða ekki hluti af deildinni fyrst um sinn.

Lið (2019)

Tenglar
BBC Sport - Canadian Premier League: How do you start a brand new professional league?

Heimild

Knattspyrna
Íþróttir í Kanada