alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fast Times at Ridgemont High

Fast Times at Ridgemont High er bandarísk unglingamynd frá árinu 1982. Myndin er byggt á samnefndri bók eftir Cameron Crowe. Myndin sem leikstýrði Amy Heckerling og Cameron Crowe skrifað. Myndin er framleidd af Irving Azoff og Art Linson. Myndin er með Sean Penn, Jennifer Jason Leigh, Phoebe Cates, Brian Backer, Robert Romanus og Ray Walston í aðalhlutverkum. Myndin er dreift af Universal Pictures og myndin kom út í kvikmydahús í Bandaríkjunum 13. ágúst 1982

Leikendur

Tenglar 

Bandarískar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1982
LSD

LSD (skammstöfun á lýsergíð-sýru díetýlamíð, stundum óformlega kallað sýra) er ofskynjunarlyf. Það veldur brenglun á skynjun, hugsun, og tilfinningum. Ásamt ofskynjunum veldur LSD víkkun sjáaldra, og hækkuðum blóðþrýstingi og líkamshita. Áhrifin koma fram eftir hálftíma og geta enst í 12 klukkustundir. LSD er helst notað sem vímuefni, af og til í trúarlegum tilgangi.

LSD er ekki ávanabindandi, en notendur geta byggt upp þol eftir því sem þeir nota hærri skammta. Í vímunni getur fólk  fengið kvíðakast, fengið ofsóknaræði, eða miklar ranghugmyndir. Í allra verstu tilfellum getur lyfið valdið síendurteknum ofskynjunarköstum sem vara í mörg ár. Lyfið sjálft getur ekki dregið fólk til dauða, þó að slys geti átt sér stað meðan fólk er í vímu. 

Algengur neysluskammtur af lyfinu er 50-150 míkrógrömm. Aðeins þarf örfá míkrógrömm af lyfinu til að fá fram áhrif, væg víma fæst af 20 míkrógrömmum. Talið er að lyfið virki með því að brengla serótónínkerfi heilans, nánar tiltekið með því að auka næmni 5-HT2A viðtakans. Lyfið er lyktarlaust, ýmist hvítt eða litlaust, myndar kristalla og brotnar niður ef það er útsett fyrir útfjólubláu ljósi.   

Lyfið náði mestum vinsældum á árunum 1960–1990 og var nokkuð tengt hippamenningunni. Það hefur enn talsverða útbreiðslu og hafa 10% Bandaríkjamanna notað lyfið einhverntímann á ævinni (könnun frá 2017). Lyfið er vanalega selt á niðurskornum þerripappír og það er innbyrt með því að halda pappírnum undir tungunni eða með því að kyngja honum.

LSD veldur ofskynjunum sem koma fram eftir hálftíma og geta enst í 12 klukkustundir. Notendur lýsa vímunni oft sem ferðalagi (trip). Víman getur verið ánægjuleg og örvandi, fólki líður oft eins og það sé svífandi, missi tenginguna við raunveruleikann, það finnur fyrir sælutilfinningu, og losar um hömlur. Sjónrænum truflunum er lýst sem gárum á yfirborði allra hluta. Litir verða sterkari, og fram koma ýmis mynstur. Tímaskyn brenglast, tíminn verður löturhægur og endurtekur sig. En víman getur líka verið slæm, sterkar neikvæðar hugsanir geta komið fram, fólk getur fengið kvíðakast, ofsóknaræði, geðsveiflur, sterka vonleysistilfinningu, og sjálfsmorðshugsanir. Hjá sumum getur LSD valdið geðrofi og dregið fram geðklofa, sér í lagi hjá þeim sem hafa fjölskyldusögu um geðklofa. 

Svissneski efnafræðingurinn Albert Hofmann uppgötvaði LSD árið 1938 eftir að hafa rannsakað sveppinn korndrjóla og þau efni sem sveppurinn myndaði. Sveppurinn vex á korni. Árið 1943 komst Albert svo að ofskynjunareiginleikum lyfsins.  

LSD er bannað víðsvegar um heim. Á Íslandi fellur LSD undir lög um ávana- og fíkniefni og er grunnsektin fyrir að vera tekinn með LSD 50.000 krónur.

Tilvísanir 

Vímuefni
Edith Wilson

Edith Wilson (fædd undir nafninu Edith Bolling; 15. október 1872 – 28. desember 1961) var önnur eiginkona Woodrows Wilson Bandaríkjaforseta og þar með forsetafrú Bandaríkjanna frá 1915 til 1921. Hún giftist Wilson í desember árið 1915, á fyrsta kjörtímabili hans sem forseti. Þetta var annað hjónaband þeirra beggja: Woodrow var ekkill og Edith var ekkja. Hún hafði áður verið gift skartgripasalanum Norman Galt frá 1896 til 1908.

Líkt og Woodrow kom Edith frá suðurríkjum Bandaríkjanna. Fjölskylda hennar var ein af elstu plantekruættunum í Virginíu og Edith gat rakið ættir sínar til Indíanaprinsessunnar Pókahontas.

Wilson forseti fékk alvarlegt heilablóðfall í október árið 1919. Edith Wilson byrjaði þá að taka fyrir öll ríkismálefni sem bárust forsetanum og ákvað hver þeirra væri nógu mikilvæg til að láta ganga áfram til rúmliggjandi eiginmanns síns. Í reynd gerðist Edith Wilson nokkurs konar leynilegur handhafi forsetavaldsins það sem eftir var af kjörtímabili Woodrows, til marsmánuðar ársins 1921. Í endurminningum sínum, sem komu út árið 1939, hélt Edith því fram að hún hefði gerst „ráðskona forsetans“ samkvæmt ráði lækna hans til þess að honum batnaði fyrr.

Sagt hefur verið bæði í gríni og alvöru að Edith Wilson hafi verið „fyrsti kvenforseti Bandaríkjanna“. Bandarískar konur voru enn ekki komnar með kosningarétt þegar Woodrow Wilson fékk heilablóðfallið en þær fengu kosningaréttinn undir lok forsetatíðar hans. Edith sjálf var ekki hrifin af starfsemi súffragettanna og hæddist að baráttu þeirra fyrir kosningarétti.

Tilvísanir

Forsetafrúr Bandaríkjanna
Tarragona

Tarragona er hafnarborg í samnefndu héraði og sjálfsstjórnarsvæðinu Katalóníu á Spáni. Borgin er suður af Barselóna og hefur um 131.500 íbúa (2017). 

Upphaf borgarinnar má rekja allt til 5. aldar fyrir Krist. Rómversku rústirnar Tarraco eru á minjaskrá UNESCO. Þar er hringleikahús.

Í Tarragona eru haldnar bæjarhátíðir og er Santa Tecla þeirra stærst.

Heimild

Borgir í Katalóníu
Lleida

Lleida (spænska: Lérida) er borg í vestur-Katalóníu og höfuðstaður samnefnds héraðs. Borgin er ein sú elsta í Katalóníu. Íbúar Lleida voru um 137.000 árið 2010.

Heimild

Borgir í Katalóníu
Kona fer í stríð

Kona fer í stríð er íslensk kvikmynd sem kom út árið 2018. Leikstjóri og handritshöfundur myndarinnar er Benedikt Erlingsson. Halldóra Geirharðsdóttir fer með aðalhlutverk í myndinni sem Halla, kórstjóri sem ákveður að fara í stríð gegn stóriðju á Íslandi.

Kona fer í stríð hlaut góðar viðtökur bæði á Íslandi og erlendis og vann til ýmissa verðlauna. Kvikmyndin hlaut kvikmyndaverðlaun Norðurlandaráðs þann 30. október 2018. Benedikt Erlingsson hlaut LUX-kvikmyndaverðlaun Evrópuþingsins fyrir myndina og tók við þeim þann 14. nóvember 2018. Myndin var jafnframt framlag Íslands til bandarísku Óskarsverðlaunanna sem veitt voru árið 2019 en hlaut ekki tilnefningu.

Bandaríska leikkonan Jodie Foster hefur lýst því yfir að hún hyggist leikstýra bandarískri endurgerð af myndinni og fara sjálf með aðalhlutverkið.

Söguþráður
Kona fer í stríð fjallar um Höllu, íslenskan kórstjóra sem ákveður að fara í stríð gegn íslenskri stóriðju. Hún gerist skemmdarverkamaður og byrjar að herja á framkvæmdir raforkuverja til þess að vernda íslenska hálendið undir dulnefninu „Fjallkonan“. Halla er reiðubúin til þess að leggja allt í sölurnar til þess að bjarga íslenskri náttúru en neyðist til þess að endurmeta stöðuna þegar henni berast fregnir um að umsókn hennar um að ættleiða munaðarlausa stúlku frá Úkraínu hafi verið tekin til meðferðar.

Tilvísanir 

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2018
Ný gjöf

Ný gjöf (enska: New Deal) var nafn á aðgerðaáætlun sem Franklin D. Roosevelt Bandaríkjaforseti hrinti í framkvæmd til þess að takast á við kreppuna miklu í Bandaríkjunum á fjórða áratuginum. Nafn áætlunarinnar fékk Roosevelt úr spilamennsku og vísar það til þess að verið sé að stokka upp spilum og gefa upp á nýtt.

Stefnumálin sem Roosevelt kynnti með nýju gjöfinni voru fráhvarf frá ríkjandi efnahagshugmyndum þessa tíma, sem gerðu ráð fyrir mjög takmörkuðum ríkisafskiptum af atvinnulífinu.

Roosevelt gerði sér grein fyrir því að til þess að geta haldið uppi iðnaði í eins stóru landi og Bandaríkjunum þyrfti að byggja upp samgönguinnviði landsins. Meðal þess sem stjórn hans réðst í með nýju gjöfinni voru ný bankalög, ný efnahagslög, umbætur á félagslega kerfinu sem tryggðu réttindastöðu verkalýðsfélaga og atvinnuleysisbætur. Roosevelt lét einnig banna barnavinnu. Roosevelt setti lög sem skertu laun opinberra starfsmanna, þar á meðal sjálfs forsetans, og nýtti sparnaðinn (sem nam um fimm hundruð milljónum dollara) til þess að koma á fót ýmsum nýjum verkefnum sem sköpuðu atvinnu.

Efnahagslíf Bandaríkjanna batnaði mjög á árum nýju gjafarinnar og atvinnuleysi minnkaði. Gagnrýnendur stefnunnar hafa hins vegar bent á að efnahagurinn hafi ekki náð fullri viðreisn fyrr en með inngöngu Bandaríkjanna í seinni heimsstyrjöldina og með hergagnaiðnaði sem þá fór á flug í landinu.

Stefna Roosevelt og nafngift hennar var að nokkru leyti tilvísun í efnahagsaðgerðir fyrri Bandaríkjaforseta. Theodore Roosevelt hafði á sínum tíma  viðhaldið stefnu sem kallaðist „réttlát úthlutun“ (e. Square Deal) og Woodrow Wilson hafði rekið stefnu sem hann kallaði „nýja frelsið“ (e. New Freedom). Seinni forsetar Bandaríkjanna, sér í lagi úr Demókrataflokknum, áttu eftir að gefa efnahagsstefnum sínum svipuð nöfn: Harry S. Truman fylgdi nýju gjöfinni eftir með „réttlátu gjöfinni“ (e. Fair Deal), John F. Kennedy kallaði stefnu sína „nýjar hugsjónalendur“ (e. New Frontier) en Lyndon B. Johnson nefndi stefnu sína „hið mikla þjóðfélag“ (e. Great Society).

Tilvísanir

Saga Bandaríkjanna
Carit Etlar

Carit Etlar var danskur rithöfundur. Það var skáldanafn, raunverulegt nafn hans var Carl Brosbøll (7. ágúst, 1816 – 9. maí, 1900). Carit Etlar er þekktastur fyrir bókina Sveinn skytta frá 1853 en bókin heitir á frummálinu Gjøngehøvdingen og fjallar um sagnapersónuna Svend Poulsen Gønge.

Danskir rithöfundar
Sveinn skytta

Sveinn skytta er skáldsaga eftir danska rithöfundinn Carit Etlar. Bókin kom út á frummálinu árið 1853 undir titlinum Gøngehøvdingen og fjallar um sagnapersónuna Svend Poulsen Gønge. Sagan gerist um miðja sautjándu öld í stríði milli Danmerkur og Svíþjóðar 1657-58  þegar Svíar hafa ráðist inn í Danmörku með ofurefli liðs og varnir Danmerkur eru í molum og fátækir almúgamenn undir forustu Sveins skyttu herja á innrásarliðið.
Teiknarinn  Poul Steffensen (1866-1923) myndskreytti söguna um 1890.  

Sagan um Svein skyttu var framhaldssaga í Nýjum kvöldvökum árið 1950-1952. Halldór Þorsteinsson og Helgi Valtýrsson þýddu. Bókin var  síðar gefin út af Iðunni í bókaflokknum Sígildar sögur Iðunnar.

Heimildir 
 Svend Poulsen Gønge (Gøngehøvdingen)

Tenglar

 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 2. hefti (01.04.1950), Blaðsíða 60
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 3. hefti (01.07.1950), Blaðsíða 104
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 4. hefti (01.10.1950), Blaðsíða 140
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 1. hefti (01.01.1951), Blaðsíða 22
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 2. hefti (01.04.1951), Blaðsíða 53
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 3. hefti (01.07.1951), Blaðsíða 87
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 4. hefti (01.10.1951), Blaðsíða 133
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 1. hefti (01.01.1952), Blaðsíða 15
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 2. hefti (01.04.1952), Blaðsíða 49
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 3. hefti (01.07.1952), Blaðsíða 104
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 4. hefti (01.10.1952), Blaðsíða 141
 Sveinn skytta, Nýjar kvöldvökur, 1. hefti (01.01.1953), Blaðsíða 26
Geðrof

Geðrof er ástand þar sem einstaklingur á erfitt með að greina hvað sé raunverulegt. Oftast koma fram ranghugmyndir, ofskynjanir, skert raunveruleikatengsl, og stundum ruglingslegt tal og undarleg hegðun. Svefnvandamál, félagsleg einangrun, og áhugaleysi eru algeng.

Sumir fara aðeins einu sinni í geðrof, sumir fá nokkur köst yfir ævina. Hjá sumum koma geðrofseinkenni fram aftur og aftur og flokkast sjúkdómurinn þá undir geðklofa.

Orsakir geðrofs geta verið margvíslegar: Geðsjúkdómar (geðklofi, geðhvarfasýki, þunglyndi, jaðar­persónuleikaröskun), sálræn áföll, svefnskortur, elliglöp, sum lyf, og sum vímuefni líkt og áfengi, kannabis, kókaín, amfetamín, LSD, og ketamín. Koffín getur gert einkenni verri hjá þeim sem eru með geðklofa. Um 0,1% af nýbökuðum mæðrum fer í geðrof. 

Geðrof eru meðhöndluð með geðrofslyfjum, sálfræðimeðferð, og með félagslegum stuðningi. Um 3% fólks fer í geðrof einhvern tímann á ævinni. Talið er að ofvirkni taugaboðefnisins dópamíns eigi þátt í geðrofi, það sem styður þá kenningu er helst það að geðrofslyf virka með því að hemja dópamínviðtaka, og þau lyf og vímuefni sem auka magn dópamíns við taugaviðtaka geta valdið geðrofi.

Tenglar 
 Geðsjúkdómar – Persóna.is

Tilvísanir 

Geðraskanir
Toledo

Toledo er borg á mið-Spáni og höfuðstaður samnefnds héraðs sem og sjálfsstjórnarsvæðisins Kastilía-La Mancha. Hún stendur við fljótið Tagus (Tejo). Íbúafjöldi var rúm 83.000 árið 2015.

Borgin var lítil, víggirt borg á tímum Rómverja; Toletum. Síðar varð hún höfuðstaður Vestgota og undir stjórn Mára. Menningaráhrif kristinna manna, gyðinga og múslima marka borgina og er hún á lista UNESCO yfir menningarminjar.

Heimild

Borgir í Kastilíu-La Mancha
Karls Gústafsstríðin

Karls Gústafsstríðin eru tvö stríð milli Danmerkur og Svíþjóðar sem stóðu yfir frá 1657 til 1660. Þau eru stríð nr. 5 og nr. 6 í hernaði milli landanna sem kallast Svíastríðin. Friðrik 3. Danakonungur fékk árið 1657 ríkisþingið í Óðinsvéum til að samþykkja að leggja fé í herferð gegn Svíum  á meðan Karl 10. Gústaf var önnum kafinn við stríðsrekstur í Póllandi, en hann leiddi her sinn yfir hertogadæmin og Jótland. Þessi herferð Dana fór mjög illa. þegar vetur gekk í garð og dönsku sundin lagði tókst Svíum að komast á ís yfir til Fjóns og síðan Sjálands og Friðrik neyddist til að gefast upp og gera friðarsamninga, Hróarskeldusáttmálann þann 18. febrúar 1658  Með friðarsamningunum í Hróarskeldu 1658 urðu Danir að afsala sér Skáni, Hallandi, Blekinge, Bóhúsléni og Þrændalögum. Friðarsamningarnir héldu þó ekki og Karl Gústaf settist um Kaupmannahöfn. Friðrik konungur tók sjálfur þátt í vörn borgarinnar og varð gífurlega vinsæll, Svíum varð ekkert ágengt og eftir að Karl Gústaf lést 1660 var saminn friður á ný. Svíar héldu mestöllum landvinningum sínum, nema Þrændalögum.

Tengt efni 
 Hróarskeldusáttmálinn
 Svíastríðin

Tenglar 
 Guðbrandur Jónsson, Kópavogsþing árið 1662. – Skírnir, 1. Tölublað (01.01.1930), Bls. 195-213  
 Om Karl Gustav-krigene , (danmarkshistorien.dk)
Första danska kriget
Andra danska kriget

Saga Danmerkur
Saga Svíþjóðar
Margrét Þórðardóttir

Margrét Þórðardóttir (einnig þekkt í þjóðsögum sem Galdra-Manga) var vestfirsk kona sem uppi var á 17. öld. Hún var ásökuð um galdra og spunnust af því dómsmál. Var Þórður faðir hennar brenndur fyrir galdra. Var hann sakaður um að valda veikindum kvenna og var Galdra-Manga síðar einnig sökuð um það. 

Varðveist hefur eiður sem sex eiðsvættiskonur sóru 10. júní 1661 og er hann svohljóðandi:„Til þess leggur þú hönd á helga bók, og það segir þú guði almáttugum, að þann eið, er Margréti Þórðardóttur var til dæmdur anno 1659 að Kirkjubóli við Steingrímsfjörð fyrir fjögra manna áburð, hana borið hafa fullkomnum galdraverkum, kvennpersónum hér í sveit til meinsemda, hyggið þið eptir ykkar hreinni samvizku áður nefhdri Margréti Þórðardóttur heldur ósæran en særan og greinda Margréti heldur seka en óseka í greindu málí, og þennan eið sverjið þið hvorki fyrir vild né óvild við nokkra persónu, karl eða konu, eður nokkurra muna sakir, heldur alleinasta ykkar samvizku og sannleikans vegna, og að stöfuðum eiði sé ykkur guð hollur, sem satt segið, gramur, ef þið ljúgið.“Þrátt fyrir galdraáburð 1659 og eiða 1661 var Galdra-Manga ekki brennd. Hún sór af sér galdra þann 18. ágúst 1662 en í þeim vitnisburði segir hún:„Til þess legg ég Margrét Þórðardóttir hönd á helga bók, og það segi ég almáttugum guði, að ég hefi aldrei, ung né gömul, á allri æfi minni galdur lært, ekki heldur með galdri eða fordæðuskap mein gert eða gera látið nokk(ur)ri karlmanns eða kvenmanns persónu, ungri né gamalli, ekki heldur gripum fénaði, eða fjárhlutum nokkurs manns.“Margrét er lýst svona: „Er hún svo að yfirlit: Vel að meðalvexti, ljósleit, kinnbeinahá, léttfær og skynsöm í máli. Kveður nærri kvenna best."

Galdra-Manga flýði á náðir prests á Stað á Snæfjallaströnd. Presturinn hét Tómas og var ekkjumaður. Gögn sýna að presturinn hafi greitt sekt fyrir þriðja og fjórða frillulífisbrot sitt og Margrétar og þau hafi þannig átt fjögur börn.  Presturinn missti kallið og kvæntist Galdra-Möngu og þau bjuggu á Sandeyri og síðan í Unaðsdal á Snæfjallaströnd. Í manntalinu 1703 býr hún á Lónseyri á Snæfjallaströnd hjá syni sínum.

Bókin Galdra-Manga – Dóttir þess brennda eftir finnska rithöfundinn Tapio Koivukari fjallar um Margréti. Bókin hefur komið út á íslensku og finnsku.

Heimildir 
 Bára Baldursdóttir, Ekki skaltu láta galdrakonuna lifa – Sagnir, 1. tölublað (01.06.1993), Bls. 67-74  
 Um þjóðsögur – Eimreiðin, 1. Hefti (01.01.1954), Bls. 47-54
 Sagan af Galdra-Möngu, Lesbók Morgunblaðsins, 46. tölublað (22.11.1953), Blaðsíða 689
 Björn Teitsson, Ísfirðingur, 6. tölublað (15.12.1988), Blaðsíða 10
Galdrar
Íslenskar konur
Íslendingar á 17. öld
Íslenskar konur á 17. öld
Íslendingar á 18. öld
Íslenskar konur á 18. öld
Lýðræðislegi sambandsflokkurinn

Lýðræðislegi sambandsflokkurinn (enska: Democratic Unionist Party, skammstöfun: DUP) er norðurírskur stjórnmálaflokkur sem styður breska sambandshyggju. Ian Paisley stofnaði flokkinn árið 1971 meðan á átökunum á Norður-Írlandi stóð og var leiðtogi flokksins í 37 ár. Núverandi leiðtogi flokksins er Jeffrey Donaldson. Hann er næststærsti flokkurinn á norðurírska þinginu og fimmti stærsti flokkurinn á breska þinginu. Eftir þingkosningar 2017 féllst flokkurinn á samkomulag við Íhaldsflokkinn, sem er í minnihlutastjórn, um að verja ríkisstjórnina.

DUP hefur sterk tengsl við Fríu öldungarkirkjuna í Ulster, kirkju sem Ian Paisley stofnaði. Á írska átakatímanum mótmælti flokkurinn öllum tilraunum til að leysa ágreininginn sem fólust í því að deila völdum með írskum þjóðernissinnum eða lýðveldissinnum. Auk þess hafnaði flokkurinn aðkomu írsku ríkisstjórnarinnar að norðurírskum stjórnmálum. Flokkurinn mótmælti Sunningdale-sáttmálanum árið 1973, sáttmála Bretlands og Írlands árið 1985 og Föstudagssáttmálanum árið 1985. Á níunda áratugnum tók flokkurinn þátt í stofnun nokkurra herþjálfunarsamtaka.

DUP er hægrisinnaður og félagslega íhaldssamur. Flokkurinn er andvígur fóstureyðingu og hjónabandi samkynhneigðra. DUP lítur á sig sem verjanda breska sambandsins og mótmælendatrúar á Norður-Írlandi. Flokkurinn er andvígur aðild Bretlands að Evrópusambandinu og studdi útgöngu þess í þjóðaratkvæðagreiðslu um málið.

Heimildir 

Norður-írskir stjórnmálaflokkar
Átökin á Norður-Írlandi

Átökin á Norður-Írlandi eða í daglegu tali Vandræðin (írska: Na Trioblóidí, enska: The Troubles) áttu sér stað á seinni hluta 20. aldar og snérust um þjóðernishyggju. Átökin hófust á sjöunda áratugnum og þeim er talið hafa lokið á tíunda áratugnum við undirskrift Föstudagssáttmálans árið 1998. Síðan þá hefur verið friður á Norður-Írlandi.

Átökin eiga uppruna sinn í klofningi eyjunnar Írlands árið 1920. Ólíkt annars staðar á eyjunni, þar sem sjálfstæðissinnaðir kaþólikkar voru í meirihluta, voru mótmælendur sem vildu halda sambandi við Bretland í meirihluta í norðursýslum eyjunnar.

Heimildir 

Saga Norður-Írlands
Saga Írlands
Saga Bretlands
Þorláksmessuganga

Þorláksmessuganga eða friðarganga á Þorláksmessu er árviss aðgerð friðarsinna til að vekja athygli á baráttunni gegn stríði og vígvæðingu, þar sem gengið er niður Laugaveginn í Reykjavík með kórsöng og friðarljósum. Í göngulok er efnt til stutts fundar með ávarpi. Samsvarandi göngur hafa verið haldnar annars staðar á landinu á þessum degi, svo sem á Akureyri og Ísafirði.

Fyrsta Þorláksmessugangan var haldin af Samtökum herstöðvaandstæðinga árið 1980. Samtökin stóðu að göngunum fyrstu árin en síðar tók Samstarfshópur friðarhreyfinga við umsjón þeirra, en það er óformlegur félagsskapur íslenskra friðarsamtaka og -hópa.

Ræðufólk í göngulok
Í lok friðargöngu er haldinn fundur með ávarpi ræðumanns áður en kórarnir syngja Heims um ból.

Tilvísanir 

Íslensk grasrótarstjórnmál
Aðgerðastefna
Mótmæli á Íslandi
Angela Melillo

Angela Melillo (f. 20. júní 1967) er ítölsk leikkona.

Ferill

Kvikmyndir 

 Impotenti esistenziali, leikstýrt af  Giuseppe Cirillo (2009)
 Al posto tuo, leikstýrt af Max Croci (2016)

Leikhús 
 Tre Tre Giù Giulio leikstýrt af Pier Francesco Pingitore
 La Vedova Allegra leikstýrt af Gino Landi
 Troppa Trippa leikstýrt af Pierfrancesco Pingitore
 Crem Caramel leikstýrt af Pierfrancesco Pingitore
 Mavaffallopoli leikstýrt af Pierfrancesco Pingitore
 Tutte pazze per Silvio leikstýrt af Pierfrancesco Pingitore
 Romolo e Remolo leikstýrt af Pierfrancesco Pingitore
 Facce ride show leikstýrt af Pierfrancesco Pingitore
 Miracolo a teatro leikstýrt af G. Liguori
 Fashion e confucion regia di P. Mellucci
 5 Donne e 1/2, leikstýrt af Piero Moriconi (2012-2015)
 Una Fidanzata per Papà, leikstýrt af Piero Moriconi, með  Sandra Milo, Savino Zaba, Moreno Amantini, Valentina Paoletti og Stefano Antonucci (2016-2017)
 Lo zio di città'', leikstýrt af Piero Moriconi, , með Andrea Roncato, Daniela Terreri, Moreno Amantini og Virginia Fioravanti (2018)

Tenglar 

 Opinber vefsíða Angela Melillo 
 

Melillo, Angela
Gulvestungar

Gulvestungar (franska: Gilets jaunes) eru frönsk mótmælahreyfing sem hafa reglulega mótmælt stjórnarstefnum Emmanuels Macron Frakklandsforseta frá því í október árið 2018. Mótmælin eru kennd við gul endurskinsvesti sem mótmælendurnir klæðast, en samkvæmt frönskum lögum verða slík vesti að vera í öllum bílum. Mótmælaalda gulu vestanna hefur breiðst út til nokkurra nágrannaríkja Frakklands, meðal annars til Belgíu.

Í upphafi voru mótmælin gegn nýjum eldsneytisskatti sem stjórn Macrons hugðist setja en fljótlega tóku mótmælin á sig mun breiðari mynd og hafa almennt beinst gegn háum kostnaði lifnaðar, hárri skattbyrði verkastétta og lágum launum í Frakklandi. Mótmælahreyfingin er ómiðstýrð og rekur uppruna sinn til samfélagsmiðla eins og Facebook. Þar sem hreyfingin lýtur engri ákveðinni forystu er stefna hennar óljós og kröfur hennar mjög á reiki. Í sumum tilfellum hafa mótmælendurnir reynst ósammála innbyrðis um markmið hreyfingarinnar. Andstæðingar Macrons bæði lengst til hægri, þar á meðal Marine Le Pen, og lengst til vinstri, þar á meðal Jean-Luc Mélenchon, hafa lýst yfir stuðningi við hreyfinguna.

Mótmælin hafa leitt til þess að hætt var við eldsneytisskattinn sem var kveikjan að hreyfingunni. Í ávarpi til þjóðarinnar lofaði Macron forseti jafnframt 100 evra hækkun á lágmarkslaunum og að fallið yrði frá áætlunum um aukna skattlagningu á lægstu tekjuhópa landsins. Mótmælin hafa þó haldið áfram.

Tilvísanir

Mótmæli í Frakklandi