alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Anne Whitney

Anne Whitney (2. september 1821 – 23. janúar 1915) var bandarískur myndhöggvari og skáld frá Massachusetts. Hún er meðal annars þekkt fyrir styttur af sögulegum persónum eins og Samuel Adams, Harriet Beecher Stowe, Toussaint Louverture og Leifi Eiríkssyni. Verk hennar fela oft í sér vísanir í pólitískar skoðanir hennar, en hún var andstæðingur þrælahalds og fylgjandi auknum kvenréttindum og jöfnum tækifærum.

Foreldrar hennar voru frjálslyndir únitarar frá Watertown í Massachusetts. Hún hóf að fást við höggmyndalist án formlegrar listmenntunar sem ekki var talin við hæfi kvenna á þeim tíma, en lærði síðar teikningu við Pennsylvania Academy of the Fine Arts. Ljóð hennar voru birt í tímaritum og hlutu góða dóma. Árið 1862 kom hún sér upp vinnustofu í Boston þar sem hún tók að vinna styttur í fullri stærð. Árið 1867 flutti hún til Rómar þar sem hún var í tengslum við hóp bandarískra listakvenna sem störfuðu þar. Þar gátu þær notast við naktar karlkyns fyrirsætur sem ekki þótti við hæfi í Bandaríkjunum. Á þeim tíma var mikill órói í landinu í kjölfar sameiningar Ítalíu og meðan hún var í heimsókn í Bandaríkjunum 1870 hertók Giuseppe Garibaldi Róm. Hún flutti aftur til Boston 1871 og bjó þar til æviloka með sambýliskonu sinni, Abby Adeline Manning.

Tilvísanir 

Bandarískir myndhöggvarar
Bandarísk skáld
Töluleg greining

Töluleg greining er grein innan stærðfræði sem notast við tölulega námundun til að leysa raunveruleg vandamál með stærðfræðigreiningu. Töluleg greining er notuð í verkfræði og raunvísindum, og hefur líka verið beitt á líkön í félagsvísindum, læknisfræði, viðskiptafræði og jafnvel hugvísindum. Með aukinni reiknigetu tölva hefur verið hægt að smíða sífellt nákvæmari og stærri líkön. Dæmi um tölulega greiningu eru venjulegar afleiðujöfnur í stjarnhreyfingafræði, töluleg línuleg algebra notuð við gagnagreiningu, slembiafleiðujöfnur og Markovskeðjur notaðar til að líkja eftir lifandi frumum í læknisfræði og líffræði. Töluleg greining er notuð við gerð veðurlíkana, útreikninga á ferlum geimfara, gerð árekstrarlíkana bílaframleiðenda, mat á virði áhættusjóða, ákvarðanir um verð flugmiða og tryggingastærðfræði.

 
Reiknivísindi
Stærðfræðileg eðlisfræði
Annie Leibovitz

Anna-Lou Leibovitz (f. 2. október 1949) er bandarískur ljósmyndari sem er þekktust fyrir portrettmyndir af þekktu fólki, oft í persónulegum aðstæðum og sérkennilegum stellingum. Ein af frægustu ljósmyndum hennar er mynd af fullklæddri Yoko Ono og nöktum John Lennon í faðmlögum tekin aðeins fimm tímum áður en hann var myrtur utan við heimili þeirra í New York. Sú mynd er ein frægasta forsíðumynd tímaritsins Rolling Stone, en Leibovitz vann sem ljósmyndari fyrir tímaritið frá 1970 til 1980. Árið 1983 hóf hún störf hjá Vanity Fair og 1998 fór hún að starfa meira fyrir Vogue. Myndir hennar hafa oft vakið umtal og hneykslun, meðal annars fyrir nektaruppstillingar. Hún hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir störf sín og var fyrsta konan sem hélt sérsýningu í National Portrait Gallery í Washington.

Leibovitz átti í nánu sambandi við rithöfundinn Susan Sontag frá 1989 þar til Sontag lést árið 2004, en þær bjuggu aldrei saman.

Tilvísanir 

Bandarískir ljósmyndarar
Yayoi Kusama

Yayoi Kusama (草間 彌生 Kusama Yayoi, f. 22. mars 1929) er japönsk myndlistarkona þekktust fyrir innsetningar, en hefur líka fengist við málverk, gjörningalist, vídeólist, tískuhönnun, ljóðlist og ritstörf. Verk hennar falla undir konseptlist og tengjast mínimalisma, popplist og súrrealisma. Þau snúast oft um fortíð hennar, kynlíf og andlegt ástand. Eitt af einkennismerkjum hennar eru doppumynstur sem hún kallar „óendanleikanet“ og eiga sér uppruna í ofskynjunum sem hún hefur upplifað frá barnæsku. Hún hefur búið til „mjúkar höggmyndir“ með því að þekja hluti með fíngerðum mynstrum af doppum og öðrum hlutum. Frá 1963 hefur hún gert nokkur „óendanleikaherbergi“ með speglum og skærlitum kúlum sem hanga í mismunandi hæð og skapa tilfinningu fyrir óendanlegu rými.

Hún fæddist í Matsumoto í Japan og lærði að mála Nihonga-myndir eftir síðari heimsstyrjöld. Hún fékk áhuga á evrópsku framúrstefnunni og tók að mála óhlutbundin mynstur á hluti. Árið 1957 flutti hún til Bandaríkjanna þar sem hún varð brátt þekkt meðal framúrstefnulistamanna. Hún deildi vinnustofu með Donald Judd og Evu Hesse í New York snemma á 7. áratugnum. Seinna fékkst hún við gjörninga sem oft fólu í sér nekt og lýstu andstöðu við Víetnamstríðið. Frægt er þegar hún bauðst til að sofa hjá Richard Nixon gegn því að hann stöðvaði stríðið. Hún glímdi við geðsjúkdóma og flutti aftur til Japans 1973 þar sem hún skráði sig inn á geðsjúkrahús í Tókýó fjórum árum síðar. Hún hefur búið þar síðan með hléum og haldið vinnustofu þar skammt frá. Hún hefur sagt að „ef ekki væri fyrir listina hefði ég drepið mig fyrir löngu“. Áhugi á verkum hennar óx aftur á 9. og 10. áratugnum, sérstaklega eftir að hún sá um japanska sýningarsalinn á Feneyjatvíæringnum 1993. Síðan þá hafa margar yfirlitssýningar verka hennar verið haldnar víða um heim, auk þess sem hún hefur haldið listsköpun sinni áfram.

Tilvísanir 

Japanskir myndlistarmenn
Listi yfir eyjar Grikklands

Eyjar á Grikklandi eru margar.  Milli 1.200 til 6.000 eftir því hvaða lágmarksstærð er miðað við. Byggðar eyjar eru á milli 166 og 227. Krít er stærsta eyjan og Evbea næststærst. Lesbos og Ródos koma næst en eftir það eru allar eyjar sem eftir eru 2/3 af stærð Ródos. Ein þekktasta ferðamannaeyjan er Santorini.

Tæknilega séð er Pelópsskagi stærsta gríska eyjan, eftir að Kórinþu-skipaskurðurinn var grafinn árið 1893 og aðskildi skagann frá meginlandinu. 

Eyjunum er skipt í meginhópana:
Sarinok-eyjar
Hringeyjar/Cyclades-eyjar
Tylftareyjar
Norður-Egeifseyjar/Eyjahafseyjar
Sporadeseyjar
Jónaeyjar

Eyjur
Krít
Evbea
Lesbos
Ródos
Kíos
Kefalónía
Korfú
Lemney
Samos
Naxos
Zakynþos
Þassos
Andros
Lefkada
Karpaþos
Kos
Kyþira
Íkaría
Skyros
Paros
Tinos
Samóþrakía
Milos
Kea
Amorgos
Kalymnos
Íos
Kyþnos
Astypalaia
Íþaka
Salamis

Grískar eyjur
Artemisia Gentileschi

Artemisia Lomi eða Artemisia Gentileschi (8. júlí 1593 – um 1656) var ítölsk myndlistarkona á barokktímanum. Hún er álitin einn af fremstu listmálurum 17. aldar og var hluti af hópi listamanna sem kenndir voru við Caravaggio, ásamt föður sínum, Orazio Gentileschi. Hún var farin að mála myndir í atvinnuskyni aðeins 15 ára gömul. Hún var fyrsta konan sem fékk inngöngu í Accademia delle Arti del Disegno í Flórens og vann fyrir alþjóðlegan hóp viðskiptavina á tíma þegar konur höfðu annars fá tækifæri til listnáms eða sem atvinnulistamenn. Hún starfaði í Flórens, Róm, Napólí og á Englandi. Ekki er nákvæmlega vitað hvenær andlát hennar bar að en vitað er að hún tók við pöntunum í Napólí fram undir miðjan 6. áratug 17. aldar. Sumir telja að hún hafi látist í Napólíplágunni 1656.

Margar af myndum Gentileschi sýna konur úr goðsögum, táknsögum og Biblíusögum. Meðal þekktustu viðfangsefna hennar eru Súsanna og öldungarnir (sérstaklega málverk frá 1610 varðveitt í Pommersfelden), Júdit og Hólófernes (sérstaklega málverk frá 1614-1620 varðveitt í Uffizi-safninu í Flórens) og Júdit og þjónustustúlka hennar (málverk frá 1625 er varðveitt í Detroit).

Gentileschi var þekkt fyrir að mála raunsæja kvenlíkama og fyrir færni sína í að nota liti til að skapa átök og dýpt. Listrænir hæfileikar hennar fengu lengi minni athygli en sagan um það hvernig listamaðurinn Agostino Tassi nauðgaði henni þegar hún var ung kona og þátttöku hennar í réttarhöldunum yfir honum. Í mörg ár var litið á list hennar sem jaðarfyrirbæri, en seinni tíma rannsóknir listsagnfræðinga hafa leitt til endurmats á henni. Hún er nú talin einn framsæknasti og tjáningarríkasti listmálari sinnar kynslóðar og verk hennar eru áberandi á stórum alþjóðlegum listsýningum.

Tilvísanir 

Ítalskir myndlistarmenn
Kea

Kea getur átt við:

KEA, Kaupfélag Eyfirðinga á Akureyri.
Kea, fugl á Nýja Sjálandi.
Kea, gríska eyju.

Aðgreiningarsíður
Amy Tan

Amy Ruth Tan (f. 19. febrúar 1952) er bandarískur rithöfundur af kínverskum ættum þekktust fyrir skáldsöguna Leikur hlæjandi láns frá 1989, sem var gerð að samnefndri kvikmynd árið 1993. Aðrar skáldsögur hennar eru meðal annars Kona eldhúsguðsins frá 1991, Dóttir himnanna frá 1995 og Dóttir beinagræðarans frá 2001. Margar af bókum hennar fjalla um fjölskyldutengsl í innflytjendafjölskyldum, einkum sambönd kínverskra mæðra við bandarískar dætur sínar. 

Bandarískir rithöfundar
París norðursins

París norðursins er íslensk kvikmynd frá 2014 í leikstjórn Hafsteins Gunnars Sigurðssonar.

Leikarar 

 Björn Thors sem Hugi
 Helgi Björnsson sem Veigar
 Nanna Kristín Magnúsdóttir sem Erna
 Sigurður Skúlason sem Svanur

Tenglar 

   

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2014
Estadio Centenario

Estadio Centenario  er knattspyrnuleikvangur í Montevideo og heimavöllur landsliðs Úrúgvæ. Völlurinn var reistur til að fagna 100 ára afmæli stjórnarskrár landsins og fyrir HM 1930 og voru framkvæmdir á lokametrunum þegar keppnin hófst.

Saga

Úrúgvæ fór með sigur af hólmi í knattspyrnukeppni Ólympíuleikanna 1924 og 1928, sem FIFA skilgreindi sem jafngildi heimsmeistaramóts. Það þótti því viðeigandi að fela smáríkinu Úrúgvæ að hýsa fyrstu heimsmeistarakeppnina. Afar knappur tími gafst til framkvæmdanna eða rétt um níu mánuðir. Ætlunin var að allir leikir heimsmeistaramótsins færu fram á hinum nýja leikvangi en þegar á hólminn var komið þurfti að leika nokkra fyrstu leikina á öðrum völlum. Vígsluleikurinn fór fram 18. júlí þar sem heimamenn sigruðu lið Perú 3:1.

Völlurinn hefur í fjórgang hýst úrslitaleiki í Copa América: 1942, 1956, 1967 og 1995. Þá var keppt þar í hinni óopinberu „heimsmeistarakeppni“, 1980 Mundialito.

Félagsliðið Peñarol lék lengi heimaleiki sína á vellinum og það sama hafa erkifjendur þeirra í Nacional gert fyrir alþjóðakeppnir.

Eitt kunnasta kennileiti Estadio Centenario er Ólympíuturninn sem gnæfir yfir vellinum miðjum. Hann heitir svo til minningar um Ólympíusigrana á þriðja áratugnum.

Úrúgvæsk íþróttamannvirki
Estadio Gran Parque Central

Estadio Gran Parque Central eða einfaldlega Parque Central er knattspyrnuleikvangur í Montevideo og heimavöllur félagsliðsins Nacional. Völlurinn 
kom við sögu á HM 1930 og fór annar af tveimur fyrstu leikjum í sögu heimsmeistaramótsins þar fram.

Saga
 Parque Central er veigamikið mannvirki í sögu Úrúgvæ og á sögufrægum slóðum. Leikvangurinn var reistur árið 1900 á sama stað og þjóðhetjan José Artigas var útnefndur leiðtogi þjóðarinnar árið 1811. Í millitíðinni hafði helsti nautaatshringur Montevideo verið á svæðinu.

Völlurinn var tekinn í notkun árið 1900 og hýsti þá félagið Deutscher Fussball Klub í knattspyrnumóti Úrúgvæ sem hóf göngu sína sama ár. Fyrsti leikurinn var á milli Deutscher Fussball Klub og Central Uruguay Railway Cricket Club, sem lauk með sigri þeirra síðarnefndu. Nöfn liðanna gefa góða vísbendingu um mikilvægi útlendinga á upphafsskeiði fótboltans í landinu.

Deutscher Fussball Klub var starfsmannalið þýska sporvagnafyrirtækisins Tranvias a la Union y Maroñas, sem átti einmitt lóðina sem völlurinn reis á. Íþróttasvæðið samanstóð af tveimur knattspyrnuvöllum og fjórum tennisvöllum. Ári síðar samdi sporvagnafélagið um að Nacional fengi afnot af hinum fótboltavellinum og hefur félagið leikið á svæðinu til þessa dags.

Þótt miklar breytingar hafi átt sér stað á leikvangnum í gegnum tíðina eru nokkrir hlutar hans enn upprunalegir.

Parque Central var stærsti leikvangur Úrúgvæ til ársins 19930 þegar Estadio Centenario var tekinn í notkun. Nýi völlurinn átti að vera tilbúinn fyrir fyrstu heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu en framkvæmdir töfðust vegna mikilla rigningar. Því þurfti að breyta áætlunum og leika sex viðureignir á Parque Central, þar á meðal annan opnunarleikinn. Þar mættust Bandaríkin og Belgía. Á sama tíma fór önnur viðureign milli Frakka og Mexíkó fram á Estadio Pocitos.

Úrúgvæsk íþróttamannvirki
Reynir Lyngdal

| fæðingardagur  = 26. mars 1976
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = , 
| orsök_dauða    = 
| verðlaun       = 
| þekkt_fyrir    = 
| stjórnmálaflokkur = 
| starf          = Leikstjóri
| trú            = 
| maki           =  
| börn           =   
| foreldrar      = 
| undirskrift    = 
}}

Reynir Lyngdal Sigurðsson (f. 26. mars 1976) er íslenskur leikstjóri. Reynir hefur leikstýrt stuttmyndum, sjónvarpsþáttum og kvikmyndum.

Kvikmyndir 

 Okkar eigin Osló (2011)
 Frost (2012)

Tenglar 
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1976
Snævar Sölvi Sölvason

| fæðingardagur  = 26. júlí 1985
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = , 
| orsök_dauða    = 
| verðlaun       = 
| þekkt_fyrir    = 
| stjórnmálaflokkur = 
| starf          = Kvikmyndaleikstjóri,handritshöfundur
| trú            = 
| maki           =  
| börn           =   
| foreldrar      = 
| undirskrift    = 
}}

Snævar Sölvi Sölvason (f. 26. júlí 1985) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur .

Kvikmyndir 

 Slay Masters (2012)
 Albatross (2015)
 Eden (2019)

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1985
Albatross (kvikmynd)

Albatross er íslensk kvikmynd frá 2015 eftir Snævar Sölva Sölvason.

Leikarar 
 Ævar Örn Jóhannsson sem Tommi
 Pálmi Gestsson sem Kjartan
 Finnbogi Dagur Sigurðsson sem Finni
 Gunnar Kristinsson sem Kiddi

Tenglar 
   

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2015
Eden (kvikmynd)

Eden er íslensk kvikmynd frá 2019 eftir Snævar Sölva Sölvason.

Leikarar 
 Telma Huld Jóhannesdóttir sem Lóa
 Ævar Örn Jóhannsson sem Óliver
 Arnar Jónsson
 Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir
 Tinna Sverrisdóttir
 Gunnar Maris

Tenglar 
   

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2019
Slay Masters

Slay Masters er íslensk kvikmynd frá 2012 eftir Snævar Sölva Sölvason.

Tenglar 
   

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2012
Vonarstræti (kvikmynd)

Vonarstræti er íslensk kvikmynd frá 2014 eftir Baldvin Z. Vonarstræti var valin sem framlag Íslands til 88. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli, en var ekki tilnefnd.

Leikarar 

 Hera Hilmarsdóttir
 Þorsteinn Bachmann
 Þorvaldur Davíð Kristjánsson

Heimildir

Tenglar 

   

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2014
Jean Dubuffet

Jean Dubuffet (1901–1985) var franskur málari, skáld, hönnuður og myndhöggvari.

Heimildir 

Franskir myndlistarmenn
Power Paladin

Power Paladin er íslensk kraftmálmssveit sem stofnuð var árið 2017. Textar sveitarinnar eru með fantasíuívafi og m.a. með vísanir í Spider-Man. Árið 2021 gerði sveitin samning við plötuútgáfuna Atomic Fire Records.

Meðlimir
Atli Guðlaugsson - Söngur
Kristleifur Þorsteinsson - Bassi
Ingi Þórisson - Gítar
Bjarni Þór Jóhannsson - Gítar
Einar Karl Júlíusson -Trommur
Bjarni Egill Ögmundsson - Hljómborð

Breiðskífur
With The Magic Of Windfyre Steel (2022)

Smáskífur
Kraven the Hunter (2021)
Righteous Fury (2021)

Tenglar
Fréttablaðið - Hægeldað hetjurokk 
Grapevine - Your Friendly Neighbourhood Power Paladin: Iceland’s Power Metal Band Is Here To Have Fun

Tilvísanir

Íslenskar þungarokkshljómsveitir
Gísli Snær Erlingsson

| fæðingardagur  = 
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = , 
| orsök_dauða    = 
| verðlaun       = 
| þekkt_fyrir    = 
| stjórnmálaflokkur = 
| starf          = Kvikmyndaleikstjóri
| trú            = 
| maki           =  
| börn           =   
| foreldrar      = 
| undirskrift    = 
}}

Gísli Snær Erlingsson (f. 21. desember 1964) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri. Árið 2018 var Gísli ráðinn sem skólastjóri Kvikmyndaskóla Lundúna (London Film School).

Gísli Snær varð þjóðkunnur árið 1986, þegar hann var enn á framhaldsskólaaldri. En þá varð hann ásamt Ævari Erni Jósepssyni annar af umsjónarmönnum tónlistarþáttarins Poppkorns í Ríkissjónvarpinu, þar sem félagarnir fóru með gamanmál og kynntu tónlistarmyndbönd.

Kvikmyndir 

 Stuttur frakki (1993)
 Benjamín dúfa (1995)
 Ikíngut (2000)

Tilvísanir

Tenglar 
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1964
Egill Eðvarðsson

| fæðingardagur  = 28. október 1947
| fæðingarstaður = Akureyri
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = , 
| orsök_dauða    = 
| verðlaun       = 
| þekkt_fyrir    = 
| stjórnmálaflokkur = 
| starf          = MyndlistamaðurLeikstjóri
| trú            = 
| maki           =  
| börn           =   
| foreldrar      = 
| undirskrift    = 
}}

Egill Eðvarðsson (f. 28. október 1947) er íslenskur myndlistamaður og leikstjóri. Egill útskrifaðist úr Myndlista- og handíðaskóla Íslands árið 1971. Árið 2019 fékk Egill heiðursverðlaun Eddunnar en hann hafði þá starfað við ís­lenska sjón­varps- og kvik­mynda­gerð í hart­nær 50 ár en lengst af starfaði hann við dag­skrár­gerð og upp­töku­stjórn hjá RÚV.

Kvikmyndir 

 Húsið (1983)
 Djákninn (1988) (Sjónvarpskvikmynd)
 Steinbarn (1989) (Sjónvarpskvikmynd)
 Agnes (1995)
 Dómsdagur (1998) (Sjónvarpskvikmynd)
 Snúið líf Elvu (2011) (Heimildarmynd)

Tilvísanir

Tenglar 
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1947
Arundhati Roy

Suzanna Arundhati Roy (f. 24. nóvember 1961) er indverskur rithöfundur og aðgerðasinni. Hún er þekktust fyrir skáldsöguna Guð hins smáa frá 1997, sem hlaut Booker-verðlaunin. Hún hefur gefið út eina aðra skáldsögu, Ráðuneyti æðstu hamingju, árið 2017. Hún er þekkt sem baráttukona fyrir umhverfismálum og mannréttindum og eftir hana liggur mikið af skrifum um pólitík og umhverfismál. Hún hefur talað jákvætt um aðskilnaðarhreyfingar í Kasmír, barðist gegn Sardar Sarovar-stíflunni 2002 og gagnrýndi innrás Bandaríkjanna í Afganistan. Hún hefur lýst yfir andstöðu við stjórn Narendra Modi. Hún hefur oft verið harðlega gagnrýnd af samlöndum sínum og jafnvel sætt ákærum fyrir aðgerðir sínar og skrif.

Indverskir rithöfundar
Indverskir aðgerðasinnar
Daphne du Maurier

Frú Daphne du Maurier, lafði Browning (13. maí 1907 – 19. apríl 1989) var enskur rithöfundur og leikskáld sem er fræg fyrir skáldsögurnar Rebekka, Jamaica-kráin og Máfurinn meðal annarra. Nokkrar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir sögum hennar, eins og The Birds eftir Alfred Hitchcock og Don't Look Now eftir Nicolas Roeg sem báðar byggjast á smásögum eftir du Maurier.

Daphne du Maurier fæddist í London og var önnur af þremur dætrum leikarahjónanna Gerald du Maurier og Muriel Beaumont. Eldri systir hennar var rithöfundurinn Angela du Maurier og yngri systir hennar var myndlistarkonan Jeanne du Maurier. Rithöfundurinn og skopmyndateiknarinn George du Maurier var afi þeirra. Blaðamaðurinn William Comyns Beaumont var frændi móður hennar. Fjölskyldutengslin nýttust henni í upphafi ferilsins og fyrsta skáldsaga hennar kom út árið 1931. Hún giftist breska herforingjanum Frederick Browning árið 1932 og átti með honum þrjú börn. Með Rebekku árið 1938 sló hún í gegn. Tveimur árum síðar samdi hún leikgerð af sögunni og sama ár gerði Alfred Hitchcock kvikmynd eftir henni. Gagnrýnendur tóku hana lengi ekki alvarlega og flokkuðu hana með ástarsagna- og spennusagnahöfundum af því sögur hennar enduðu flestar illa og gerðu út á óvissu um hvort yfirnáttúrulegar eða eðlilegar skýringar ættu við. Hún hefur verið kölluð meistari úthugsaðrar óvissu. Hún bjó lengst af í Cornwall þar sem nokkrar af sögum hennar gerast.

Tilvísanir 

Enskir rithöfundar
Ensk leikskáld
Elena Ferrante

Elena Ferrante er dulnefni ítalsks rithöfundar sem hefur slegið í gegn á heimsvísu með Napólífjórleiknum; Framúrskarandi vinkona (2012), Saga af nýju ættarnafni (2013), Þeir sem fara og þeir sem fara hvergi (2014) og Sagan af barninu sem hvarf (2015). Sögurnar fjalla um tvær vinkonur sem fæðast í Napólí árið 1944 og reyna að komast af í umhverfi sem einkennist af ofbeldi og kúgun. Gerðar hafa verið kvikmyndir eftir skáldsögunum Óþægileg ást og Dagar höfnunar og árið 2018 kom út 8 þátta sjónvarpsþáttaröð á ítölsku eftir fyrstu Napólíbókinni.

Ekki er vitað hver er á bak við dulnefnið Elena Ferrante.

Verk 
 L'amore molesto (1992; ísl. þýð. Óþægileg ást, 2018)
 I giorni dell'abbandono (2002; ísl. þýð. Dagar höfnunar, 2018)
 La frantumaglia (2003)
 La figlia oscura (2006)
 La spiaggia di notte (2007)
 L'amica geniale (2011; ísl. þýð. Framúrskarandi vinkona, 2015)
 Storia del nuovo cognome (2012; ísl. þýð. Saga af nýju ættarnafni, 2016)
 Storia di chi fugge e chi resta (2013; ísl. þýð. Þeir sem fara og þeir sem fara hvergi, 2016)
 Storia della bambina perduta (2014; ísl. þýð. Sagan af barninu sem hvarf, 2017)
 L'invenzione occasionale (2019)
 La vita bugiarda degli adulti (2019; ísl. þýð. Lygalíf fullorðinna, 2020)

Ítalskir rithöfundar
Harper Lee

Nelle Harper Lee (28. apríl 1926 – 19. febrúar 2016) var bandarískur rithöfundur sem er fræg fyrir skáldsöguna To Kill a Mockingbird frá 1960. Bókin er ein af sígildum skáldsögum bandarískra bókmennta. Hún vann Pulitzer-verðlaunin árið 1961 og hefur verið kölluð besta skáldsaga 20. aldar.

To Kill a Mockingbird er lauslega byggð á atburðum og fólki sem Lee upplifði sem barn í bænum Monroeville í Alabama. Bókin fjallar um kynþáttahyggju og stéttaskiptingu í bandaríska suðrinu séð með augum tveggja barna. Æskuvinur Lee, Truman Capote, er fyrirmynd einnar persónu í bókinni. Lee aðstoðaði Capote við rannsóknir fyrir skáldsöguna Með köldu blóði sem kom út 1966. Andstætt Capote var Lee ekki hrifin af frægðinni, kom nánast aldrei fram opinberlega og veitti engin viðtöl. Hún tók þátt í gerð kvikmyndahandrits eftir sögunni, en kvikmyndin hlaut Óskarsverðlaun árið 1962. 

Árið 2015 kom út skáldsagan Go Set a Watchman, sem á að gerast 20 árum eftir To Kill a Mockingbird, en er í raun eldra uppkast af sömu bók. Útgáfan var umdeild þar sem Harper Lee hafði áður haldið því fram að hún myndi aldrei gefa út aðra bók.

Tilvísanir 

Bandarískir rithöfundar
Ása Helga Hjörleifsdóttir

| fæðingardagur  = 
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = , 
| orsök_dauða    = 
| verðlaun       = 
| þekkt_fyrir    = 
| stjórnmálaflokkur = 
| starf          = Leikstjóri,handritshöfundur
| trú            = 
| maki           =  
| börn           =   
| foreldrar      = 
| undirskrift    = 
}}

Ása Helga Hjörleifsdóttir (f. 1. ágúst 1984) er íslenskur leikstjóri og handritshöfundur. Ása útskrifaðist með MA-gráðu í kvikmyndagerð frá Columbia-háskóla í New York vorið 2012. Fyrsta kvikmynd Ásu í fullri lengd, Svanurinn (2017), er byggð á samnefndri bók Guðbergs Bergssonar frá 1991. Önnur kvikmynd hennar, Svar við bréfi Helgu (2022), er byggð á samnefndri bók Bergsveins Birgissonar frá 2010.

Kvikmyndir 

 Ástarsaga (2012) (Stuttmynd)
 Þú og ég (2015) (Stuttmynd)
 Svanurinn (2017)
 Síðasti dansinn (2020) (Stuttmynd)
Svar við bréfi Helgu (2022)

Tilvísanir

Tenglar 
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1984
Valdimar Jóhannsson

| fæðingardagur  = 
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = , 
| orsök_dauða    = 
| verðlaun       = 
| þekkt_fyrir    = 
| stjórnmálaflokkur = 
| starf          = Kvikmyndaleikstjóri,handritshöfundur
| trú            = 
| maki           =  
| börn           =   
| foreldrar      = 
| undirskrift    = 
}}

Valdimar Jóhannsson (f. 28. apríl 1978) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. Valdimar hefur unnið hin ýmsu störf kvikmyndagerðar, m.a.s. gripill, ljósamaður, tökumaður og brellutæknir. Fyrsta kvikmynd Valdimars í fullri lengd er Dýrið (2021) sem hann bæði leikstýrði og skrifaði.

Kvikmyndir 

 Harmsaga (2008) (Stuttmynd)
 Dögun (2012) (Stuttmynd)
 Dýrið (2021)

Tilvísanir

Tenglar 
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1978
Dýrið (kvikmynd)

Dýrið er íslensk kvikmynd frá 2021 í leikstjórn Valdimars Jóhannssonar. Handritshöfundur ásamt Valdimar er skáldið Sjón. Dýrið var valin sem framlag Íslands til 94. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli.
Myndin hlaut 12 Edduverðlaun en hún var tilnefnd til 13 verðlauna.

Leikarar 

 Noomi Rapace
 Hilmir Snær Guðnason
 Björn Hlynur Haraldsson
 Ingvar E. Sigurðsson

Tilvísanir

Tenglar 
   

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2021
Acer pentapomicum

Acer pentapomicum er lítið tré eða runni af ættkvísl hlyna (Acer) sem upprunnið frá Afghanistan til Mið-Asíu og vestur Himalajafjalla.

Tilvísanir

Hlynir
Acer pycnanthum

Acer pycnanthum er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem upprunnið frá Afghanistan til Mið-Asíu og vestur Himalajafjalla. Það verður allt að 30m. hátt.

Tilvísanir

Hlynir