alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Selen

Selen er frumefni með efnatáknið Se og er númer 34 í lotukerfinu.

Þetta er eitraður málmleysingi sem er efnafræðilega skyldur brennisteini og tellúr. Það finnst í nokkrum mismunandi myndum en eitt þeirra er stöðugt, grátt málmkennt form sem leiðir rafmagn betur við ljós en myrkur og er þar af leiðandi notað í ljósnema. Þetta efni finnst í súlfíðgrýti eins og pýríti (sem einnig er þekkt sem brennisteinskís).

Selen í lífverum 
Selen er nauðsynlegt öllum lífverum og vinna þær það meðal annars úr sólarljósi og fæðu. Nauðsynlegt hefur reynst að sprauta stórann hluta lamba á Íslandi með seleni og E-vítamíni, svo þau líði ekki skort þegar þau fara úr á beit í fyrsta sinn. Selenskortur í sauðfé kallast fjöruslen eða stíuskjögur, en sjúkdómurinn sá dregur nafn sitt af því að sauðfé var og er víða beitt á fjörur. Ef ær stunda fjörubeit of langt fram í meðgönguna vilja lömbin verða slöpp.

Tenglar 

 Selen - líffræðilegir eiginleikar; grein í Morgunblaðinu 1983

Málmleysingjar
Frumefni
Umbreytingarformúlur hitamælieininga



Kelvin

Selsíus

Fahrenheit

Rankine

Delisle

Newton

Réaumur

Rømer 

Varmafræði
Atómstöðin/Núlleinn

Atómstöðin/Núlleinn (Atóm/Núlleinn) var stofnað við sameiningu auglýsingastofunnar Atómstöðvarinnar sem starfaði að hluta við vefhönnun og uppsetningu vefja, og hugbúnaðarfyrirtækisins Núlleinn á Íslandi, sem um tíma hafði stundað vefsmíði undir merkinu Disill. Fyrirtækin voru bæði upprunalega stofnuð árið 1999. Árið 2009 sameinaðist Atómstöðin vefþjónustufyrirtækinu IGM. Sameinað félag fékk nafnið Atómstöðin. Í júní 2011 sameinast svo Atómstöðin hönnunarfyrirtækinu Skapalón.

Tenglar
 Vefsetur Atómstöðvarinnar

Íslensk veffyrirtæki
Klór

Klór (gríska chloros, sem þýðir „fölgrænn“), er frumefni með efnatáknið Cl og sætistöluna 17 í lotukerfinu. Klórgas er grængult, tveimur og hálfum sinnum þyngra en loft, hefur svo mjög óþægilega, kæfandi lykt og er gríðarlega eitrað. Það er kraftmikið oxunar-, bleiki- og sótthreinsunarefni. Þar sem það er annar helmingur matarsalts og margra annarra efnasambanda er gnægð þess að finna í náttúrunni. Það er einnig nauðsynlegt flestum lífsformum, að mannslíkamanum meðtöldum.

Halógenar
Frumefni
Markús Örn Antonsson

Markús Örn Antonsson (fæddur 25. maí 1943) var forstöðumaður Þjóðmenningarhússins og fyrrum borgarstjóri í Reykjavík.

Markús útskrifaðist úr Menntaskólanum í Reykjavík 1965. Hann var fréttamaður hjá Ríkissjónvarpinu á fyrstu árum þess, 1966-1970.

Markús Örn var borgarfulltrúi í Reykjavík 1970-1985 og forseti borgarstjórnar 1983-1985. Hann var borgarstjóri í Reykjavík fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá 16. júlí 1991 til 17. mars 1994.

Markús Örn gegndi tvívegis embætti útvarpsstjóra Ríkisútvarpsins; árin 1985-1991 og 1998-2005.

Hann var sendiherra Íslands í Kanada 2005-2008 og tók við embætti forstöðumanns Þjóðmenningarhússins 1. september 2008.

Tengill
Æviágrip Markúsar Arnar 

Borgarstjórar Reykjavíkur
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
Íslenskir sendiherrar
Útvarpsstjórar RÚV
Halógen

Halógenar (eða söltungur, saltmyndarar, frá grísku hals sem þýðir „salt“ og gen „fæðir af sér“) eru hópur efna í flokki 17 í lotukerfinu. Í honum eru: flúor, klór, bróm, joð og astat. 

Þessi efni eru tvíatóma efnasambönd í sínu náttúrulega ástandi. Þeir þurfa eina rafeind til viðbótar til að fylla ysta rafeindahvolf sitt og hafa þar af leiðandi ríka tilhneigingu til að mynda neikvæða jón með hleðslu -1. Sölt sem innihalda þessar jónir eru kölluð halíð. 

Halógenar eru mjög hvarfgjarnir og geta sem slíkir verið hættulegir lífverum, jafnvel lífshættulegir í nógu stórum skömmtum. Bæði klór og joð eru notuð sem sótthreinsunarefni í vatn og sundlaugar, opin sár, eldhúsvörur og þess háttar. Efnin drepa gerla og aðrar skaðlegar örverur og eru þar af leiðandi notuð við dauðhreinsun. Hvarfgirni þeirra eru notuð í bleikingu. Klór er virka efnið í bleikiklór sem notaður er við þvott og er einnig notaður við framleiðslu á flestum pappírsvörum.

Þegar halíðjónir bindast við eitt vetnisatóm mynda þær vetnishalíðsýrur sem er hópur sérlega sterkra sýra. Allar eru þær rammar nema flúorsýra, HF. 

Halógenar geta bundist við hvorn annan til að mynda samhalógen  sambönd. 

Mörg tilbúin lífræn efnasambönd, eins og plastfjölliður, og einnig sum náttúruleg efnasambönd, innihalda halógena. Þau kallast halógenuð efnasambönd, t.d. innihalda skjaldkirtilshormón joðatóm. Klórjónir gegna lykilhlutverki í heilastarfsemi með því að vera milliefni í ferli hömlusendisins GASS (gamma-amínósmjörsýra). Hins vegar er talið að bróm og flúor séu ekki nauðsynleg fyrir efnaskipti manna en flúor er samt notað til þess að styrkja glerung á tönnum manna.

Efnaflokkar
Bróm

Bróm (gríska bromos, sem þýðir „ódaunn“), er frumefni með efnatáknið Br og er númer 35 í lotukerfinu. Bróm er rauður, rokgjarn halógenvökvi við stofuhitastig sem að hefur hvarfgirni mitt á milli klórs og joðs. Þetta efni er skaðlegt lífrænum vefjum og gufa þess ertir augu og kverkar.

Halógenar
Frumefni
Joð

Joð (Enska: iodine, sem kemur úr gríska orðinu iodes, sem þýðir „fjólublár“), er frumefni með efnatáknið I og sætistöluna 53 í lotukerfinu. Þetta er óuppleysanlegt efni sem er nauðsynlegt snefilefni fyrir lífverur. Efnafræðilega séð er joð minnst hvarfgjarnt af öllum halógenunum og einnig hið rafeindagæfasta af málmkenndu halógenunum. Joð er aðallega notað í læknisfræði, rotvarnarefni, ljósmyndun og í litarefni.

Frakkinn Bernard Courtois einangraði joð fyrstur manna árið 1811. Joð er stálgrátt, fast efni sem glampar á, en í loftkenndu formi er það fjólublátt. Joð er geislavirkt efni. 

Halógenar
Frumefni
Astat

Astat er frumefni með efnatáknið At og er númer 85 í lotukerfinu. Þetta geislavirka efni verður til við náttúrulegar ástæður við hrörnun úrans og þóríns og er þyngst halógenanna.

Halógenar
Frumefni
Listi yfir samheiti í stærðfræði

Stærðfræði
Listar yfir samheiti
Stjórnmálamaður

Stjórnmálamaður er einstaklingur sem hefur starfa í stjórnmálum, svo sem bæjar- eða borgarfulltrúi, bæjar- eða borgarstjóri, þingmaður, forsætisráðherra o.þ.h.

Stjórnmál
Listi yfir skammstafanir í íslensku

Listi yfir algengar skammstafanir í íslensku:

0-9

A

Á

B

D

E

F

G

H

Í

K

L

M

N

O

Ó

P

Q

R

S

T

U

Ú

V

Þ

Neðanmálsgreinar

Tenglar

Listar
Icelandic Online Dictionary and Readings
Málfræði skammstafanir í íslensku

Vísindavefurinn

Íslenska
Listar yfir skammstafanir
Eintala

Eintala  er hugtak í málfræði. Eintala er tala, sem gefur til kynna eitt.

Dæmi

Listi yfir eintöluorð í íslensku 
Sum nafnorð í íslensku eru eintöluorð, en það eru orð sem ekki eru til í fleirtölu. Hér fyrir neðan er listi yfir þau helstu:

 afturför
 áhugi
 áhætta
 árangur
 áræði 
 bensín
 bragð (Ath. eintöluorð í merkingunni smekkur (sbr. finna bragð að mat))
 fé
 fiður
 fjöldi 
 fólk
 forval
 fullkomnun 
 gleði (Ath. í merkingunni veisla er stundum talað um gleðir) 
 gull (ath. í merkingunni leikföng er stundum talað um gull í fleirtölu)
 hatur
 hlýðni
 hreistur
 hugrekki
 húsnæði 
 hveiti
 hvítigaldur  (en galdur er aftur á móti fleirtöluorð). 
 hæfni
 ilmur
 kaffi
 kjöt
 kvíði
 málning
 málstaður 
 megrun
 mjólk
 nám
 niðurskurður
 óður (nafnorð, sbr. eymdaróður)
 reiði
 sannleikur
 skyr
 sykur 
 te
 uppgjöf
 úrval
 vá
 verð  
 vinna
 vinskapur
 þjóðerni
 þröng

Tengt efni 
 Fleirtala
 Tvítala

Tilvísanir 

Málfræði
Gyðingar

Gyðingar eru þjóð, menningarhópur og trúarlegur söfnuður sem á rætur að rekja til Hebrea í Austurlöndum nær til forna. Menningarheimur Gyðinga, þjóðarvitund þeirra og trú eru tengd nánum böndum. Zíonismi á djúpar rætur í gyðingdómi. Algengast er nú á dögum að fólk fæðist inn í gyðingdóm, enda eru ströng skilyrði fyrir því að taka trúna. Gyðingar eru minnihlutahópur í öllum löndum fyrir utan Ísrael. Þeir hafa verið ofsóttir í aldanna rás og náðu þær ofsóknir hámarki með helförinnni. Fyrir stofnun Ísraelsríkis árið 1948 höfðu Gyðingar í tvígang átt eigið ríki. Sökum flókinna tengsla þjóðarvitundar, trúar og ætternis er vandkvæðum bundið að kasta tölu á Gyðinga sem þjóð en áætlaður fjöldi Gyðinga í dag eru um 18 milljónir, þar af búa flestir í Bandaríkjunum og Ísrael.

Gyðingar og Gyðingdómur 
Fram til átjándu aldar féllu hugtökin Gyðingur og Gyðingdómur nánast alveg saman. Með tilkomu gyðinglegrar upplýsingar, Haskala, varð róttæk breyting á sjálfsmynd margra Gyðinga og litu þeir eftirleiðis á sig sem hluta þjóðarinnar án þess að vera iðkendur gyðinglegrar trúar eða fylgismenn hefða hennar.

Tengt efni 
 Abrahamísk trúarbrögð
 Eingyðistrú
 Gyðingdómur
 Gyðingahatur
 Helförin

Gyðingdómur
Miðausturlenskir þjóðflokkar
Stríð

Stríð er það þegar hópar, þjóðir eða ríki berjast. Stríð standa yfir í mjög mislangan tíma, frá fáum dögum til áratuga.

Vegna skilgreiningarinnar á stríði teljast ýmis átök sem eru í daglegu tali nefnd stríð ekki til stríðs í skilningi alþjóðalaga og alþjóðlegra sáttmála. Til dæmis telst Falklandseyjastríðið ekki vera stríð í þeim skilningi, heldur vopnuð átök, þar sem Argentína gaf aldrei út formlega stríðsyfirlýsingu. Sömuleiðis er stríðið gegn hryðjuverkum ekki stríð í tæknilegum skilningi því hryðjuverkahópar eru ekki aðilar af því tagi sem hægt er að lýsa stríði á hendur.
Nú til dags heyrir það til algerra undantekninga að formlegar stríðsyfirlýsingar séu gefnar út.

Til eru margs konar undirgreinar stríðs og má þar nefna innrásarstríð, þreytistríð, skæruhernað, borgarastríð og hryðjuverkastríð.

Tengt efni 

 Stríðsglæpir
Geisli (rúmfræði)

Geisli eða radíus (áður fyrr nefndur spölur eða hringspeli, sjá samheiti innan stærðfræðinnar) hrings eða kúlu er í evklíðskri rúmfræði fjarlægðin frá miðpunktinum að hringferlinum og er þar með helmingur þvermálsins. Venja er að nota breytuna  þegar talað er um geisla, það gildir að:

Formúlur 
Formúlur forma tengdar geisla þeirra, hér er  = geisli,  = ummál,  = flatarmál og  = rúmmál.

Hringur 
Geisli
Ummál
Flatarmál

Kúla 
Rúmmál
Flatarmál.

Stærðfræði
Rúmfræði
Evklíðsk rúmfræði
Argon

Argon er frumefni með efnatáknið Ar og sætistöluna 18 í lotukerfinu. Í andrúmsloftinu er um það bil 1% argon.

Almenn einkenni 
Argon er 2,5 sinnum uppleysanlegra í vatni en nitur sem hefur um það bil sömu leysni og súrefni. Þetta mjög svo stöðuga efni er lit- og lyktarlaust bæði í vökva- og gasformi.
Engin náttúruleg efnasambönd argons eru þekkt, sem er ein af ástæðum þess að það var áður kallað óvirkt gas. Vísindamenn við Háskólann í Helsinki lýstu myndun argonflúrsýru (HArF), sem er mjög óstöðugt efna samband vetnis, flúors og argons, árið 2000, en það hafa aðrir ekki staðfest.

Þótt engin efnasambönd argons hafi enn verið staðfest, getur argon myndað holefni í vatni þegar argonatóm festast í grind af vatnssameindum. Tölvuútreikningar hafa sýnt fram á að nokkur argonsambönd ættu að geta verið stöðug en sem stendur er engin leið þekkt til þess að búa þau til með efnasmíði.

Notkun 
Argon er notað í lýsingu því að það hvarfast ekki við glóðarþræði í ljósaperum, jafnvel við mjög hátt hitastig, og einnig í öðrum tilvikum þar sem óhentugt er að nota tvíatóma nitur sem óvirkt gas. Geta má um önnur not, svo sem:

 Argon er notað sem óvirkur gasskjöldur í mörgum tegundum rafsuðu.
 Sem óhvarfgjarnt hlífðarefni við framleiðslu á títani og öðrum hvarfgjörnum frumefnum.
 Sem verndandi lofthjúpur við ræktun kísil- og germankristalla.
 Samsætan argon-39 er til margvíslegra nota, einkum í rannsóknum á ískjörnum. Hún hefur einnig verið notuð við aldursgreiningu á grunnvatni.
 Í frystiskurðlækningaaðgerðum eins og til dæmis frystiafnámi, er argon í vökvaformi notað til að eyða krabbameinsfrumum.

Eðallofttegundir
Frumefni
Krypton

Krypton er frumefni með efnatáknið Kr og sætistöluna 36 í lotukerfinu. Það er litlaust eðalgas og finnst í mjög litlu magni í andrúmsloftinu. Það er einangrað með því að þátta loft í vökvaformi og er mikið notað með öðrum eðalgösum í flúrljós. Krypton er í flestöllum tilfellum algerlega óvirkt en þó er vitað að það myndar stundum efnasambönd með flúor. Krypton getur einnig myndað holefni með vatni þegar kryptonatóm eru föst í grindverki af vatnssameindum.

Eðallofttegundir
Frumefni
Xenon

Xenon er frumefni með efnatáknið Xe og sætistöluna 54 í lotukerfinu. Xenon er litlaust, lyktarlaust og mjög þungt eðalgas og finnst í andrúmslofti jarðar í örlitlu magni. Það var uppistaða eins fyrsta efnasambands eðalgasa sem búið var til.

Þegar xenon er notað í ljósaperu, gefur það frá sér ljós sem er mjög líkt dagsbirtu. Vinsælt er orðið að nota það í aðalljós bifreiða og það er í ljósaperunum sem eru notaðar í Friðarsúlu Yoko Ono í Viðey.

Eðallofttegundir
Frumefni
Radon

Radon er frumefni með skammstöfunina Rn og sætistöluna 86 í lotukerfinu. Það er geislavirkt eðalgas sem myndast við niðurbrot radíns, radon er eitt þyngsta gasið og talinn mikill heilsuskaði. Stöðugasta samsætan er Rn-222 sem hefur helmingunartíma upp á 3,8 daga og er notað við geislameðferðir. Radon getur safnast fyrir í húsum fólks og valdið lungnakrabbameini , sem talið er valda um 20.000 dauðföllum í Evrópusambandinu árlega.

Eðallofttegundir
Frumefni
Listi yfir frumefni eftir sætistölu

Listi yfir frumefnin í sætistöluröð og efnin flokkuð með litum eftir gerð frumefna. Nafn hvers efnis, efnatákn þess, lota, flokkur, atómmassi (eða stöðugasta samsætan), eðlismassi, bræðslumark og suðumark eru gefin fyrir hvert efni, einnig hver uppgötvaði það og hvenær. Taflan var afrituð af ensku Wikipediu, þýdd og staðfærð.

Ítarefni, heimildir 
 Atomic Weights of the Elements 2001, Pure Appl. Chem. 75(8), 1107-1122, 2003. Retrieved June 30, 2005. Atómmassar frumefna 1 til 109 eru fengnir héðan.
 IUPAC Standard Atomic Weights Revised  (2005).
 WebElements Periodic Table. Retrieved June 30, 2005. Atómmassar frumefna 110 til 116 eru fengnir héðan.

Lotukerfið
Listar um efnafræði
Alkalímálmur

Alkalímálmar eru efnaflokkur í 1. flokki lotukerfisins. Í honum eru frumefnin litín, natrín, kalín, rúbidín, sesín og fransín. Þeir eru mjög hvarfgjarnir og finnast því sjaldan eða aldrei hreinir í náttúrunni.
Alkalímálmar eru silfurgljáandi, mjúkir málmar með lítinn eðlismassa. Þeir ganga auðveldlega í efnasamband við halógena og mynda þá jónísk sölt og við vatn og mynda þá sterkbasísk hýdroxíð. Þessi efni hafa eina rafeind í ysta hveli, þannig að besta leiðin frá orkufræðilegu sjónarmiði til að ná fullu rafeindahveli er að tapa þessari einu rafeind og mynda þá jákvætt hlaðna jón.

Vetni, sem aðeins hefur eina rafeind, er stundum sett efst í flokk 1, en er samt ekki alkalímálmur; heldur er náttúruleg staða þess tvíatóma gas. Til þess að fjarlægja einu rafeind þess þarf talsvert meiri orku en til að fjarlægja ystu rafeind alkalímálmanna. Til þess að fylla ysta rafeindahvel vetnisatóms þarf bara eina rafeind, líkt og gildir um halógena, þannig að undir sumum kringumstæðum getur vetni hagað sér eins og halógen og myndað neikvætt hlaðna hýdríðjón. Hægt hefur verið að láta alkalímálma og suma hliðarmálma mynda tvísambönd við hýdríð.

Við ofurþrýsting, eins og ríkir í kjarna Júpíters, gerist vetni málmkennt og hegðar sér eins og alkalímálmur (sjá málmkennt vetni). 

Alkalímálmar
Efnaflokkar
Tregur málmur

Tregir málmar eru í lotukerfinu málmar á milli málmunganna og hliðarmálmanna, bræðslumark þeirra er almennt lægra en hliðarmálmanna, þeir eru einnig mýkri.
Tregu málmarnir eru: ál, gallín, indín, tin, þallín, blý og bismút. Efni 113 til 116 eru einnig tímabundið í þessum flokki en þau eru ununtrín, ununquadín, ununpentín og ununhexín.
Styrkir

Styrkir er áreiti sem fylgir tiltekinni hegðun sem eykur líkurnar á að hún endurtaki sig. Þegar hegðun eykst á þennan hátt kallast það styrking.

Fráreiti

Fráreiti er, öfugt við styrkjandi áreiti, eitthvað sem við teljum óþægilegt eða sársaukafullt. Þegar fráreiti fylgir hegðun er ólíklegra að hegðunin eigi sér stað í framtíðinni en ef fráreiti er ekki til staðar. Refsing (punishment) er annað dæmi. Dæmi um fráreiti er þegar rottu er gefið raflost þegar hún sýnir ákveðna hegðun, s.s. ef hún styður framlöppunum á slá. Annað dæmi er að rassskella krakka þegar þeir gráta.

Ef virkt fráreiti er fjarlægt eftir að hegðun á sér stað er talað um neikvæða styrkingu (negative reinforcement). Ef það er t.d. slökkt á rafstraumi þegar rotta stendur á afturfótunum mun hún standa mun oftar á afturfótunum. Ef eiginkona hættir að rífast eftir að eiginmaðurinn vaskar upp er hann mun líklegri til að vaska oftar upp. Jákvæðu áhrifin fyrir viðkomandi felast þannig í því að fráreitið er ekki lengur til staðar eftir að hegðun kemur fram og það þjónar því sem styrkir. Ef fráreiti er ekki lengur til staðar þegar hegðun er sýnd er mun líklegra að hegðunin aukist í framtíðinni. Sumir atferlissinnar líta neikvæðum augum á fráreiti. Ástæðan er sú að áreitið sem styrkti upphaflegu hegðunina (s.s. að horfa á fótbolta í stað þess að vaska upp) hefur ekki verið fjarlægt, þrátt fyrir að neikvæða áreitið hafi vissulega verið fjarlægt (rifrildið). Áreitið sem upphaflega styrkti hegðunina er ennþá til staðar og það getur því ennþá haft áhrif á hegðunina. 

Fólk gerir sér ekki oft fyrir áhrifum fráreitis og refsingar sem og því að refsing getur verið varasöm. Eins og áður segir er refsing það þegar óþægileg afleiðing fylgir röngu viðbragði (s.s. rassskellur þegar barn öskrar). Refsingin getur verið áhrifarík, þ.e. hún getur minnkað öskrið, en þó án þess að hún kenni nýja hegðun. Þegar einungis refsing er notuð er ekki víst hvaða hegðun tekur við af þeirri sem reynt er að slökkva. Það getur þannig alveg eins verið að grátur taki við af öskri. Refsing ein og sér kennir ekki nýja hegðun og þannig er í mörgum tilfellum gagnlegra að nota jákvæða styrkingu (s.s. að styrkja barnið þegar það öskrar ekki ef því mislíkar eitthvað).

Það getur verið erfitt að aðgreina neikvæða styrkingu og jákvæða. Ef maður er svangur og er svo gefið að borða. Er maturinn sem þú færð styrkir fyrir það að vera saddur eða er það að minnka hið neikvæða, þ.e. hungrið, merki um neikvæða styrkingu?

Tengt efni 
 Atferlismótun

Atferli

et:Sarrus
Árni Sigfússon

Árni Sigfússon (f. 30. júlí 1956 í Vestmannaeyjum) er fyrrverandi borgarstjóri í Reykjavík og bæjarstjóri Reykjanesbæjar. Hann er sonur Sigfúsar J. Árnasonar Johnsen og Kristínar S. Þorsteinsdóttur, kvæntur Bryndísi Guðmundsdóttur, talmeinafræðingi og eiga þau fjögur börn: Aldísi Kristínu, Védísi Hervöru, Guðmund Egil og Sigfús Jóhann. Hann lærði stjórnsýslufræði við Háskólann í Tennessee, BNA. Systkini Árna eru Þorsteinn Ingi Sigfússon, forstjóri Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands, Gylfi Sigfússon fyrrverandi forstjóri Eimskips, Margrét Sigfúsdóttir, innanhússarkitekt, Þór Sigfússon, forstjóri Sjóvár og Sif Sigfúsdóttir, fyrrum borgarfulltrúi og markaðsstjóri Viðskiptadeildar HÍ. 

Árni sat í stjórn Heimdallar árin 1976 - 1979 og var formaður 1981- 1983.  Hann gegndi formennsku í Sambandi ungra sjálfstæðismanna (SUS) á árunum 1987 - 1989 og hefur starfað sem framkvæmdastjóri Stjórnunarfélagsins og framkvæmdastjóri og forstjóri Tæknivals.

Árni var borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í þrettán ár, 1986-1999. Hann gegndi embætti borgarstjóra í Reykjavík í nokkra mánuði árið 1994 er hann tók við af Markúsi Erni Antonssyni 3 mánuðum fyrir kosningar til að freista þess að halda borginni. Það tókst ekki gegn sameinuðum R-lista og varð Ingibjörg Sólrún Gísladóttir borgarstjóri að kosningum loknum.

Árni var bæjarstjóri í Reykjanesbæ 2002-2014, og oddviti Sjálfstæðisflokksins í bæjarstjórn 2002-2018.

Íslenskir stjórnmálamenn
Borgarstjórar Reykjavíkur
Bæjarstjórar Reykjanesbæjar
Vestmannaeyingar
Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð
Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
Hjörleifur Hróðmarsson

Hjörleifur Hróðmarsson var fóstbróðir Ingólfs Arnarsonar sem er talinn fyrsti landnámsmaður Íslands. 

Þeir Hjörleifur og Ingólfur eru sagðir hafa verið frændur, föðurfeður þeirra vora bræður sem yfirgáfu Þelamörk fyrir víga sakir. Langafi þeirra var Hrómundur Gripsson, sögufrægur fornkappi. Synir hans voru Björnólfur, faðir Arnar föður Ingólfs, og Hróaldur, faðir Hróðmars föður Hjörleifs. Systir Ingólfs Arnarsonar, Helga Arnardóttir, var síðan gift Hjörleifi. 

Hjörleifur hét upphaflega Leifur. Í Landnámu segir svo: „en Leifr fór í hernað á Írlandi ok fann þar jarðhús mikit; þar gekk hann í, ok var myrkt, þar til er lýsti af sverði því, er maðr helt á. Leifr drap þann mann ok tók sverðit ok mikit fé af honum; siðan var hann kallaðr Hjörleifr.“

Hjörleifur kom að sögn með Ingólfi til Íslands og hafði vetursetu við Hjörleifshöfða á Suðurlandi en var svo veginn af tveimur írskum þrælum er hann hafði tekið í víking á Bretlandseyjum. Drápu þessi Írar húskarla Hjörleifs og tóku konur býlisins með sér til Vestmannaeyja (nefndar svo vegna atburðar þessa en íbúar Bretlandseyja voru jafnan kallaðir Vestmenn).

Ingólfur sinnti skyldum fóstbróður og fann Íra þessa í Vestmannaeyjum, sótti að þeim og drap en frelsaði konurnar. Hann hafði séð að bátinn vantaði og grunaði því að þeir hefðu farið til eyjanna.

Hjörleifur vildi ekki blóta, öfugt við Ingólf, og þegar Ingólfur sá lík hans sagði hann að svona færi fyrir þeim sem ekki vildi tilbiðja Þór: „Og sé ég svo hverjum verða, ef eigi vill blóta.“

Landnám Íslands
Landnámsmenn á Íslandi
Gallín

Gallín er frumefni með efnatáknið Ga og er númer 31 í lotukerfinu, sem er sjaldgæfur, mjúkur og silfurkenndur tregur málmur. Gallín er brothætt fast efni við lágt hitastig en breytist í vökvaform rétt fyrir ofan stofuhita og bráðnar í hendi. Það finnst í örlitlum mæli í báxíti og sinkgrýti. Það gegnir mikilvægu hlutverki í efnasambandinu gallín arsen sem að notað er sem hálfleiðari, mest áberandi í ljóstvistum.

Frumefni
Tregir málmar
Indín

Indín er frumefni með efnatáknið In og er númer 49 í lotukerfinu. Þessi sjaldgæfi, mjúki, þjáli og auðsambræðanlegi tregi málmur er efnafræðilega svipaður áli eða gallíni en lítur samt meira út eins og sink (þessi málmur finnst aðallega í sinkgrýti). Hann er einkum notaður til að mynda þunn smurningslög (í seinni heimsstyrjöldinni var hann mikið notaður til að þekja kúlulegur í afkastamiklar flugvélar).

Frumefni
Tregir málmar
Tin

Tin er frumefni með efnatáknið Sn (af latnesku heiti tins, Stannum) og er númer 50 í lotukerfinu. Þessi silfurkenndi, þjáli tregi málmur, sem hvorki oxast í lofti né tærist auðveldlega, er notaður í margs kyns málmblöndur og einnig til að þekja önnur efni til varnar tæringu. Tin er fyrst og fremst unnið úr steintegundinni kassíteríti en þar er það í formi oxíðs.

Frumefni
Tregir málmar
Eiríkur rauði Þorvaldsson

Eiríkur rauði Þorvaldsson (d. um 1006) var fyrstur til að nema land á Grænlandi og var faðir Leifs Eiríkssonar. Eiríkur fæddist í Noregi og var sonur Þorvaldar Ásvaldssonar, en kallaður „rauði“ vegna hárlitarins. Þeir feðgar flæmdust frá Noregi vegna vígamála. Sigldu þeir þá til Íslands og nam Þorvaldur land á Dröngum á Ströndum. Íslendingasagan  Eiríks saga rauða segir frá ævi hans.

Ævi
Samkvæmt því sem segir í Eiríks sögu rauða kvæntist Eiríkur Þjóðhildi, dóttur Jörundar Úlfssonar skjálga, og flutti þá suður í Haukadal í Dölum, ruddi þar land og bjó á Eiríksstöðum hjá Vatnshorni. 

Eiríki gekk illa að lynda við aðra menn og var hann rekinn úr Haukadal eftir að hann var dæmdur sekur vegna vígaferla.  Þá fór hann  í eyna Brokey á Breiðafirði en var einnig rekinn þaðan fyrir vígaferli og varð útlagi að nýju 982. Ákvað hann um þær mundir að leita lands vestan Íslands en maður nokkur, sem Gunnbjörn Úlfsson hét, hafði talið sig hafa séð eyju norðan Íslands og nefndi Gunnbjarnarsker.

Samkvæmt Eiríks sögu rauða varði hann þremur árum útlægur í að kanna strönd Grænlands. Sneri hann svo aftur til Íslands og sagði miklar og fagrar sögur af þessu nýfundna landi. Árið 985 hafði hann svo safnað fjölmennu liði og sneri með því aftur til Grænlands og stofnaði tvær nýlendur á vesturströndinni, Eystribyggð og Vestribyggð. Í Eystribyggð reisti hann stórbýlið Brattahlíð fyrir sig og sína, nálægt þar sem Narsarsuaq stendur nú. Eiríkur var þá orðinn háhöfðingi Grænlands. Í upprunalegum leiðangri Eiríks voru 25 skip, sennilega knerrir, en aðeins 14 komust til Grænlands. Hin 11 ýmist fórust í ofsaviðri eða sneru til baka.

Tilgátubær Eiríks rauða hefur verið reistur á Eiríksstöðum í Haukadal með hliðsjón af rannsóknum fornleifafræðinga á rústum sem þar hafa verið grafnar upp og rannsakaðar.

Tengill 

 Hvernig eyddist byggð Íslendinga á Grænlandi?, Skírnir, 1. Tölublað (01.01.1940)

Eiríks saga rauða
Saga Grænlands
Norskir landkönnuðir
Landnámsmenn á Íslandi
Fólk dáið árið 1006
Íslendingar á 10. öld