alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ásta Kristjana Sveinsdóttir

Ásta Kristjana Sveinsdóttir (fædd 1969) er íslenskur heimspekingur búsettur í San Francisco í Bandaríkjunum. Ásta Kristjana er fjórða íslenska konan, sem hefur lokið doktorsprófi í heimspeki og sú fyrsta, sem lýkur doktorsprófi á sviði frumspeki.

Ásta Kristjana tók stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1989 og hélt svo til háskólanáms í Bandaríkjunum. Hún er BA í stærðfræði og heimspeki frá Brandeis háskóla, 1992, AM í heimspeki frá Harvard háskóla, 1997, og PhD í heimspeki frá Massachusetts Institute of Technology (MIT), 2004. Doktorsritgerð Ástu Kristjönu hét Siding with Euthyphro: Response-Dependence, Essentiality, and the Individuation of Ordinary Objects.

Ásta Kristjana var gistilektor á Vassar College í New York fylki veturinn 2004-2005 og hefur verið lektor í heimspeki í Ríkisháskólanum í San Francisco frá hausti 2005.

Ásta Kristjana fæst einkum við frumspeki og femíníska heimspeki og tengjast umræðuefni hennar þar oft öðrum undirgreinum heimspekinnar, svo sem málspeki og þekkingarfræði, siðfræði og fagurfræði.

Helstu ritverk

Bækur 
 Categories We Live By: The Construction of Sex, Gender, Race, and Other Social Categories (Oxford: Oxford University Press, 2018). 
 Kvenna megin (Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag, 2001).

Greinar 
 „To Do Metaphysics as a Feminist: Reflections on Feminist Methodology in Light of the Hypatia Affair“, APA Newsletter on Feminism and Philosophy (2017). 
 „Social Kinds“, The Routledge Handbook on Collective Intentionality (2017). 
 „The Naturalism Question in Feminism“, The Blackwell Companion to Naturalism (2016).
 „Social Construction“, Philosophy Compass (2015). 
 „Who's Afraid of Feminist Metaphysics?“, APA Newsletter on Feminism and Philosophy (2013).
 „Knowledge of Essence“,  Philosophical Studies (2013). 
 „The Social Construction of Human Kinds“,  Hypatia (2013).
 „Feminist Metaphysics“,  Stanford Encyclopedia of Philosophy (2011/2017).
 „The Metaphysics of Sex and Gender“,  Feminist Metaphysics (2011).
 „Siding with Euthyphro“, European Journal of Philosophy (2010). 
 „Fólkstegundir“, Hugur (2009).
 „Essentiality Conferred“,  Philosophical Studies (2008).

Ritstjórn 
 „The Oxford Handbook of Feminist Philosophy“ (ásamt Kim Q. Hall) (Oxford: Oxford University Press, 2020)

Heimildir

Tilvísanir 

Frumspekingar
Heimspekingar 20. aldar
Heimspekingar 21. aldar
Hugspekingar
Íslenskir heimspekingar
Málspekingar
Siðfræðingar
Íslenskar konur
Þverá (aðgreining)

Þverá er með algengustu örnefnum á Íslandi, fjölmargar ár og bæir bera nafnið: 

 Þverá í Eyjafjarðarsveit, á og bær; sjá Munkaþverá
Þverá (Borgarbyggð)
Þverá (Hvalvatnsfirði)
Þverá í Ólafsfirði, á og bær
Þverá í Skíðadal, á og bær
Þverá í Svarfaðardal, á og bær
Þverá í Öxarfirði, á og bær
Þverá í Öxnadal, á og bær
Þverá í Fljótshlíð, sker þjóðveginn millum Dufþaksholts og Hemlu, ómerkt eins og stendur 

Listar tengdir Íslandi
Vilhjálmur Árnason (heimspekingur)

Vilhjálmur Árnason (fæddur 6. janúar 1953 í Neskaupstað á Íslandi) er íslenskur heimspekingur og prófessor við Háskóla Íslands.

Vilhjálmur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum að Laugarvatni árið 1973, B.A.-gráðu í heimspeki og bókmenntum frá Háskóla Íslands árið 1978 og hlaut kennsluréttindi árið 1979. Að loknu námi við Háskóla Íslands hélt Vilhjálmur utan í nám. Hann hlaut M.A.-gráðu í heimspeki frá Purdue háskóla í Indiana fylki í Bandaríkjunum árið 1980 og Ph.D.-gráðu frá sama skóla árið 1982. Hann var Alexander von Humboldt styrkþegi í Berlín árið 1993.

Veturinn 1976-1977 kenndi Vilhjálmur íslensku við Gagnfræðaskólann í Neskaupstað. Hann var stundakennari í heimspeki við Menntaskólann við Sund veturinn 1977-1978 og var auk þess leiðbeinandi í heimspekilegum forspjallsvísindum við Háskóla Íslands. Á árunum 1983-1988 var Vilhjálmur stundakennari í heimspeki við Heimspekideild, Guðfræðideild og Félagsvísindadeild Háskóla Íslands. Hann varð lektor í heimspeki við sama skóla árið 1989, dósent árið 1990 og prófessor árið 1996. Vilhjálmur er Visiting fellow við Clare Hall í Cambridge University á Englandi á vormisseri 2006.

Vilhjálmur hefur gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum. Hann var formaður Siðaráðs Landlæknis árin 1998-2000 og hefur verið formaður stjórnar Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands frá árinu 1997. Vilhjálmur var varaformaður stjórnar Mannréttindastofnunar Háskóla Íslands árin 1995-1997. Hann er fulltrúi hugvísindasviðs í háskólaráði Háskóla Íslands.

Vilhjálmur var ritstjóri Lærdómsrita Hins íslenska bókmenntafélags frá 1997-2003 (ásamt Ólafi Páli Jónssyni frá 2002) og ritstjóri Skírnis árin 1987-1994 (ásamt Ástráði Eysteinssyni frá 1989).

Vilhjálmur fæst einkum við siðfræði, bæði fræðilega og hagnýtta siðfræði. Hann hefur birt fræðilegar greinar um þau efni víða, bæði á íslensku og erlendum málum. Bók hans Siðfræði lífs og dauða var tilnefnd til bókmenntaverðlauna Forseta Íslands árið 1993. Hún var gefin út aukin og endurbætt 2003 og kom út í þýskri þýðingu 2005 hjá LIT–Verlag undir heitinu Dialog und Menschenwürde. Ethik im Gesundheitswesen.

Helstu ritverk 
 „Siðferði og starfshættir í tengslum við fall íslensku bankanna 2008“ (ásamt Salvöru Nordal og Kristínu Ástgeirsdóttur). Í (ritstj. Páll Hreinsson, Sigríður Benediktsdóttir og Tryggvi Gunnarsson) Aðdragandi og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdir atburðir (Reykjavík: Rannsóknarnefnd Alþingis, 2010), bls. 7-243.
 Farsælt líf, réttlátt samfélag - kenningar í siðfræði (2008)
 Sjálfræði og aldraðir í ljósi íslenskra aðstæðna, ásamt Ástríði Stefánsdóttur (2004)
 Broddflugur: Siðferðilegar ádeilur og samfélagsgagnrýni (1997)
 Siðfræði lífs og dauða (1993, 2. útg. 2003. Þýsk útgáfa 2005: Dialog und Menschenwürde. Ethik im Gesundheitswesen''')
 Þættir úr sögu siðfræðinnar (1990)
 Siðfræði heilbrigðisþjónustu'' (1990)

Tengill 
 

Alþingismenn
Heimspekingar 20. aldar
Heimspekingar 21. aldar
Íslenskir heimspekingar
Prófessorar við Háskóla Íslands
Ritstjórar Skírnis
Siðfræðingar

Stúdentar úr Menntaskólanum á Laugarvatni
Á

Fyrir bókstafinn, sjá Á (bókstafur).

Á er breiður straumur vatns sem rennur venjulega í vatnsfarvegi sem myndast þegar þyngdaraflið togar vatnið nær miðju jarðar. Við það rífur áin með sér upp lausan jarðveg sem og vinnur jafnt og þétt á þeim sem fastur er fyrir sem að endingu mulnar, við það geta myndast falleg gil og mikil gljúfur. Efnið sem áin flytur með sér er kallað aur, áreyrar og óseyrar myndast vegna framburðar aurs. Þegar á rennur fram af fjalli eða niður gljúfur er það kallað foss. Vatn sem rennur niður er kallað fallvatn vegna þess að það fellur alltaf sem nærst miðju jarðar. Vatnið heldur áfram að renna nær miðjunni þar til það nær þyngdarpunktur við það myndast t.d. stöðuvatn. Sjór er líka í þyngdarpunkti frá jörðu en tunglið og sólin togast á við þyngdarafl jarðar svo við það myndast sjávarföllin. Á getur runnið í stöðuvatn, aðra stóra á, eða til sjávar.

Jörðin beggja megin við ána er kölluð árbakki.

Á byrjar venjulega sem spræna eða lækur sem myndast yfirleitt af

 rigningarvatni sem fellur – oftast á landsvæði í talsverðri hæð í með þéttann jarðveg svo vatnið sökkvi ekki niður,
 frá lind eða stöðuvatni með útrennsli,
 eða vegna jökulbráðnunar.

Talað er um að ár hafi ákveðið vatnasvæði sem er það svæði sem vatnið sem í ánni er kemur frá. Eftir því hversu vatnsmikill straumurinn er er hann ýmist kallaður lækur, á, eða fljót.

Ár yfirleitt flokkaðar í þrjá flokka eftir eðli þeirra og rennsli, þ.e. í lindár, dragár og jökulár.

Lindár 
Lindá kallast á sem hefur upptök sín í lindum eða uppsprettum þar sem vatn sprettur fram úr bergi. Hitastig og vatnsmagn lindáa eru jöfn allt árið og við upptökin leggur þær ekki. Lindár eru tærar og lygnar, auk þess sem bakkar þeirra eru vel grónir.

Dragár 
Dragár eru bundnar við svæði með fremur þéttum berggrunni. Dragár eiga það sameiginlegt að hafa sér engin sjáanleg upptök. Dragár verða oftast til úr dældum, daladrögum eða sytrum en stækka smátt og smátt þegar neðar dregur. Rennsli dragár er mjög háð úrkomu. Þær geta því verið mjög vatnslitlar einn daginn en stærðar fljót þann næsta.

Jökulár 

Jökulár koma undan jöklum og verða til við bráðnun jökulíss. Vatnsmagn jökuláa fer því eftir lofthita og eru þær þess vegna mun vatnsmeiri seinnipart sumars heldur en á veturna.

Tengt efni 

 Vað

Heimildir 

 

Landafræðihugtök
1545

Árið 1545 (MDXLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Verslunareinokun komið á í Vestmannaeyjum þar sem íbúum eyjanna var bannað að versla við aðra en kaupmenn Danakonungs. Erfiðlega gekk þó að framfylgja banninu enda Englendingar fjölmennir við eyjarnar.
 Skriða féll úr Vatnsdalsfjalli yfir bæinn Skíðastaði í Vatnsdal. Fjórtán fórust.

Fædd
 Gísli Þórðarson, lögmaður sunnan og austan.

Dáin

Erlendis 
 13. desember - Kirkjuþingið í Trento formlega sett (lauk 1563).
 Auðugustu silfurnámur heimsins fundust í fjallinu Cerro Rico í Bólivíu. Þar varð til námubærinn Potosí.

Fædd
 2. apríl - Elísabet af Valois, Spánardrottning, þriðja eiginkona Filippusar 2. (d. 1568).
 8. júlí - Karl prins af Astúríu, krónprins Spánar (d. 1568).
 27. ágúst - Alexander Farnese, hertogi af Parma (d. 1592).
 7. desember - Henry Stuart, lávarður af Darnley, eiginmaður Maríu Skotadrottningar (d. 1567).
 Magnús Heinason, færeyskur sægarpur (d. 1589).

Dáin
 12. ágúst - María Manúela af Portúgal, fyrsta eiginkona Filippusar 2. Spánarkonungs (f. 1527).
 24. ágúst - Charles Brandon, hertogi af Suffolk, enskur stjórnmálamaður og eiginmaður Maríu Tudor, systur Hinriks 8. (f. um 1484).

1545
1541-1550
1555

Árið 1555 (MDLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Fyrsta íslenska sálmabókin, Ein Kristilig handbog, var gefin út í Kaupmannahöfn, þýdd af Marteini Einarssyni biskupi.
 Ólafur danski, skólameistari í Skálholti, drukknaði í Brúará.
Fædd

Dáin

Erlendis 
 2. febrúar - Ágsborgarþingið hefst.
 4. febrúar - John Rogers var brenndur á báli í Englandi fyrir villutrú, fyrstur mótmælenda eftir valdatöku Maríu drottningar.
 10. apríl - Marsellus II varð páfi. Páfadómur hans stóð þó aðeins í þrjár vikur.
 17. apríl - Borgin Siena á Ítalíu gafst upp eftir átján mánaða umsátur herliðs Flórens og keisarans.
 23. maí - Páll IV. varð páfi.
 25. september - Ágsborgarfriðurinn undirritaður.

Fædd
 18. mars - Frans hertogi af Anjou, yngsti sonur Hinriks 2. Frakkakonungs og Katrínar af Medici (d. 1584).

Dáin
 23. mars - Júlíus III páfi (f. 1487).
 12. apríl -  Jóhanna Kastilíudrottning, kona Filippusar 1. (f. 1479).
 1. maí - Marsellus II páfi (f. 1501).
 25. maí - Hinrik 2. Navarrakonungur (f.1503).
 21. nóvember - Georgius Agricola, þýskur vísindamaður (f. 1490).

1555
1551-1560
1579

Árið 1579 (MDLXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 30. júní - Erlendir hvalveiðimenn rændu Eggerti Hannessyni í Saurbæ á Rauðasandi, héldu honum föngnum á skipi í mánuð og slepptu honum síðan gegn háu lausnargjaldi.
 Friðrik 2. Danakonungur gaf út fyrsta verslunarleyfið til Hansakaupmanna í Keflavík.
 Sigurður Jónsson halti varð skólameistari í Skálholtsskóla.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 6. janúar - Atrechtsambandið sameinaði suðurhéruð Niðurlanda undir stjórn Alessandro Farnese, hertoga af Parma, sem lýstu yfir hollustu við Filippus 2. Spánarkonung.
 23. janúar - Utrechtsambandið sameinaði norðurhéruð Niðurlanda í Héraðssamband Niðurlanda og Vilhjálmur 1. af Óraníu varð ríkisstjóri.
 Mars - Spánverjar náði Maastricht á sitt vald.
 Francis Drake fór í land þar sem nú er Kalifornía og helgaði landið Elísabetu 1. undir heitinu „Nýja England“ („Nova Albion“).

Fædd
 2. maí - Tokugawa Hidetada, japanskur herstjóri (d. 1632).
 13. júlí - Arthur Dee, enskur læknir og gullgerðarmaður (d. 1651).
 Guido Bentivoglio, ítalskur stjórnmálamaður (d. 1644).

Dáin

1579
1571-1580
1589

Árið 1589 (MDLXXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 20. júní - Þýskir kaupmenn fengu leyfi til að hefja verslunarrekstur á Djúpavogi.
 Oddur Einarsson varð biskup í Skálholti.
 Fyrsta íslenska sálmabókin (Hólabók) gefin út af Guðbrandi Þorlákssyni.
 Jón Einarsson varð skólameistari í Skálholti.

Fædd

Dáin

Opinberar aftökur 
 Ögmundur Þorkelsson, 59 ára, dæmdur til dauða og honum drekkt á Alþingi, fyrir dráp á syni sínum, sem hann sagði „óviljaverk“ en Lögrétta taldi hafa verið viljandi.

Erlendis 
 1. ágúst - Dóminíkanamunkurinn Jacques Clément réðist að Hinrik 3. Frakkakonungi og stakk hann með hníf. Menn konungs drápu Clément en konungurinn dó daginn eftir.
 2. ágúst - Hinrik af Navarra varð konungur Frakklands.
 Maxímilían 3. af Austurríki afsalaði sér tilkalli til pólsku krúnunnar.
 Þrettán galdrakonur brenndar á einu báli í Kaupmannahöfn.
 Valkendorfs Kollegium stofnað við Kaupmannahafnarháskóla. Það er elsti stúdentagarður á Norðurlöndum.
 Borgin Hiroshima í Japan var stofnuð.

Fædd
 Fjodor 2. Rússakeisari (d. 1605).

Dáin
 5. janúar - Katrín af Medici, drottning Hinriks 2. Frakkakonungs og móðir konunganna Frans 2., Karls 9. og Hinriks 3. (f. 1519).
 2. ágúst - Hinrik 3. Frakkakonungur (f. 1551).

Tilvísanir 

1589
1581-1590
1524

Árið 1524 (MDXXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón Arason vígður Hólabiskup af erkibiskupnum í Niðarósi í Noregi.
 Hannes Eggertsson lét af hirðstjórn og flutti til Hamborgar.
 Jóhann Pétursson varð hirðstjóri.
 Jón Finnbogason varð príor í Möðruvallaklaustri.
 Finnbogi Einarsson varð ábóti í Munkaþverárklaustri.

Fædd
 Þórður Guðmundsson lögmaður sunnan og austan (d. 1608).
 (líklega) Gottskálk Jónsson, prestur í Glaumbæ (d. 1590).

Dáin
 Einar Benediktsson, ábóti í Munkaþverárklaustri.

Erlendis 
 23. ágúst - Ríkisráð Noregs samþykkti að taka Friðrik 1. til konungs yfir Noregi (og Íslandi) og hafnaði um leið Karli Knútssyni, sem tekinn hafði verið til konungs árið áður.
 28. október - Fransisco Hernandez de Cordoba stofnaði Granada í Nicaragua. Það er elsta spænska borgin á meginlandi Ameríku.
 Giovanni da Verrazzano varð fyrsti Evrópubúinn til að líta Manhattan-eyju augum.
 Bændastyrjöldin hófst í Þýskalandi. 

Fædd
 Luís de Camões, portúgalskur rithöfundur (d. 1580).

Dáin
 20. júlí - Claude, drottning Frakklands, kona Frans 1. (f.1499).
 24. desember - Vasco da Gama, portúgalskur landkönnuður (f. um 1469).
 Hans Holbein eldri, þýskur listmálari (f. 1460).

1524
1521-1530
Róbert H. Haraldsson

Róbert Hilmar Níels Haraldsson (fæddur 5. október 1959) er íslenskur heimspekingur og prófessor við Háskóla Íslands.

Róbert lauk B.A.-gráðu í heimspeki og sálfræði frá Háskóla Íslands árið 1985. Að námi loknu við Háskóla Íslands hélt Róbert til Bandaríkjanna í framhaldsnám. Róbert nam heimspeki við University of Pittsburgh og lauk þaðan M.A.-gráðu árið 1989 og Ph.D.-gráðu árið 1997. 

Róbert kenndi við Gagnfræðaskóla Hveragerðis veturinn 1984-1985. Hann kenndi við University of Pittsburgh árin 1988-1991, 1993 og 1996 og var stundakennari við Fósturskóla Íslands árin 1992-1993 og var stundakennari við Háskóla Íslands 1992-1995. Róbert varð lektor í heimspeki við Háskóla Íslands árið 1996 og dósent við sama skóla 2002. Hann hlaut prófessors-nafnbótina þann 1. september 2007.

Róbert hefur verið forstöðumaður Heimspekistofnunar Háskóla Íslands frá 2003. Hann hefur verið ritstjóri Sats, samnorræns tímarits um heimspeki, frá 2001. Róbert var formaður Félags háskólakennara 1999-2002. Hann var ritstjóri Skírnis árin 1995-1999 (ásamt Jóni Karli Helgasyni).

Róbert fæst aðallega við 19. aldar heimspeki, einkum heimspeki Friedrichs Nietzsche, Ralphs Waldos Emerson, Henrys Davids Thoreau og Johns Stuarts Mill, og tengsl heimspeki og skáldskapar og kvikmynda.

Helstu ritverk 
 Ádrepur - um sannleikann, hlutleysi vísindanna, málfrelsi og gagnrýna hugsun. (2010)
 Frjálsir andar. Ótímabærar hugleiðingar um sannleika, siðferði og trú (2004)
 Plotting Against a Lie. A Reading of Ibsen's An Enemy of the People (2004)
 Tveggja manna tal (2001)
 Ritgerðir og greinar (1996)

Tengill 
Vefsíða Róberts Haraldssonar 

Heimspekingar 20. aldar
Heimspekingar 21. aldar
Íslenskir heimspekingar
Ritstjórar Skírnis
Siðfræðingar
Gjáin

Gjáin er gljúfur í Þjórsárdal með mörgum lindum og fossum. Stærsti fossinn heitir Gjáfoss (eða Gjárfoss). Í Gjánni rennur Rauðá sem sprettur upp í Rauðárbotnum milli Sandafells og Fossheiðar, miklu ofar á afréttinum. Hverfur hún síðan niður í sandinn á Hafinu svokallaða og kemur fram úr jörðinni aftur í Gjánni.

Í Gjánni eru fallegar bergmyndanir, stuðlað hraun og móberg. Hraunið nefnist Þjórsárdalshraun og þekur allan dalbotninn neðan við Gjána. Það er hluti af stærra hrauni sem einu nafni nefninst Búrfellshraun og kom upp í gígaröð við Veiðivötn fyrir um 3000 árum. Ætihvönn og gróskumikill blómgróður vex við lindalækina í Gjánni.

Bærinn Stöng í Þjórsárdal stendur við Rauðá neðan við Gjána.

Áður en Búrfells- og Sultartangavirkjanir voru byggðar, flæddi Þjórsá stundum yfir Hafið og niður í Gjána svo Rauðá (og Fossá) urðu stundum mórauðar í leysingum.

Gjáin var friðuð árið 2020.

Tilvísanir
Þjórsárdalur
Skeiða- og Gnúpverjahreppur
Fossar á Íslandi
Friðlýst svæði á Íslandi
Háifoss

Háifoss er foss í Fossárdal á Íslandi, innst í Þjórsárdal, sem lengi var talinn vera annar hæsti foss landsins, 122 metrar á hæð. Við hlið hans er fossinn Granni, en nafnið er dregið af nágrenninu við Háafoss, en ekki vatnsmagninu. Nýrri mælingar sýna að Hengifoss er hærri (128 metrar).

Háifoss var friðaður árið 2020.

Tengt efni 
 Þjórsárdalur
 Hávifoss; grein í Eimreiðinni 1902

Tilvísanir 

Fossar á Íslandi
Þjórsárdalur
Skeiða- og Gnúpverjahreppur
Friðlýst svæði á Íslandi
Þjóðveldisbærinn

Þjóðveldisbærinn er bær neðan Sámsstaðamúla í Þjórsárdal á Íslandi reistur á árunum 1974–1977. Hann átti að sýna á sem raunverulegastan hátt hvernig stórbýli á söguöld litu út. Hörður Ágústsson teiknaði bæinn með hliðsjón af bæjarrústunum á Stöng í Þjórsárdal og rannsóknum sínum á íslenskri húsagerð á fyrri öldum. 

Árið 2000 var komið fyrir við bæinn lítilli stafkirkju. Kirkjan er útkirkja frá Stóra-Núpi og þjónar sóknarpresturinn fyrir altari í þeim fáum messum sem haldnar eru þar.

Tenglar 
  Þjóðveldisbærinn.

Þjórsárdalur
Skeiða- og Gnúpverjahreppur
Atli Harðarson

Atli Vilhelm Harðarson (fæddur 6. janúar 1960 í Biskupstungum á Íslandi) er íslenskur heimspekingur og háskólakennari.

Atli kenndi við Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi frá 1986 til 1996 og frá 1998 til 2011. Hann kenndi við Menntaskólann að Laugarvatni árin 1996 til 1998. Árið 2001 varð hann aðstoðarskólameistari Fjölbrautaskóla Vesturlands og skólameistari sama skóla 2011. Frá haustinu 2014 hefur Atli kennt við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Hann hefur einnig fengist við rit- og fræðastörf, skrifað bækur og birt greinar um heimspeki, bókmenntir og tölvunarfræði og þýtt ljóð og heimspekirit.

Menntun 
Atli gekk í Barnaskóla Biskupstungna og lauk námi þaðan árið 1974. Hann lauk landsprófi árið 1975 frá Skálholtsskóla og nam eftir það við Menntaskólann að Laugarvatni þaðan sem hann lauk stúdentsprófi af eðlisfræðideild árið 1979. Að stúdentsprófi loknu hélt hann til Reykjavíkur í háskólanám. Hann nam heimspeki við Háskóla Íslands og lauk B.A.-gráðu í heimspeki og bókmenntum árið 1982. Þaðan lá leiðin til Bandaríkjanna. Atli hlaut M.A.-gráðu í heimspeki frá Brown University í Providence á Rhode Island árið 1984. Árið 2013 lauk hann doktorsprófi við Menntavísindasvið Háskóla Íslands en doktorsritgerð hans nefnist In what sense and to what extent can organised school education be an aims-based enterprise?  Hann hefur einnig lokið námi til kennsluréttinda frá Háskóla Íslands.

Heimspeki 
Fram til 2010 snerust heimspekileg skrif Atla einkum um stjórnspeki, þekkingarfræði og frumspeki auk sögu heimspekinnar. Eftir það hefur hann einkum fjallað um heimspeki menntunar.

Í bókinni Af jarðlegum skilningi frá árinu 2001 heldur Atli fram veraldarhyggju í anda skoska heimspekingsins Davids Hume, sem þó er færð í nútímahorf með hliðsjón af líffræði og tölvufræði samtímans. Í þekkingarfræði hefur efahyggja verið Atla hugleikin umfram önnur efni. Í bókinni Í sátt við óvissuna frá árinu 2009 rökstyður hann að ómögulegt sé að hrekja heimspekilega efahyggju. 

Nýjasta bók Atla, Tvímælis frá árinu 2019, er tilraun til að beita aðferðum stjórnmálaheimspeki til að skilja skólakerfi nútímans.

Helstu ritverk 
 Tvímælis: Um heimspeki menntunar og skólakerfi nútímans  (2019)
 Í sátt við óvissuna (2009)
 Af jarðlegum skilningi (2001)
 Kennslubók í tölvufræði fyrir framhaldsskóla (2001)
 Java - kennslubók í forritun fyrir framhaldsskóla (2000, 2. úrg. 2002)
 Vafamál (1998)
 Afarkostir (1995)
 (þýð.) David Hume Rannsókn á skilningsgáfunni (1988)
 (þýð.) John Locke Ritgerð um ríkisvald (1986)

Heimild

Tenglar
 Vefsíða Atla Harðarsonar. Á síðunni er hægt að hægt að nálgast margar af tímaritsgreinum og blaðagreinum Atla sem og ljóðaþýðingar og texta nokkurra bóka eftir hann.

Frumspekingar
Heimspekingar 20. aldar
Heimspekingar 21. aldar
Íslenskir heimspekingar
Íslenskir þýðendur
Stjórnspekingar
Þekkingarfræðingar
Þverstæða lygarans

Þverstæða lygarans er í heimspeki og rökfræði þverstæða á forminu:

 Eftirfarandi staðhæfing er sönn
 Undanfarandi staðhæfing er ósönn

Elsta útgáfan af þverstæðu lygarans er eignuð gríska heimspekingnum Evbúlídes frá Míletos sem mun hafa sagt „maður nokkur segist vera að ljúga, er það sem hann segir satt eða ósatt?“

Tengill 

Þverstæður
Kandís

Kandís (eða steinsykur) er sælgæti samansett úr stórum sykur-kristöllum. Kandís var áður fyrr selt á þræði á Íslandi og var slíkur kandísstrangi kallaður sköndull. Litlir einstakir molar voru aftur á móti kallaðir kandískörtur. 

Sælgæti
Frjálsa hugbúnaðarstofnunin

Frjálsa hugbúnaðarstofnunin (enska: Free Software Foundation; skammstafað FSF) er sjálfseignarstofnun stofnuð í október 1985 af Richard Stallman með það að tilgangi að styðja frjálsu hugbúnaðarhreyfinguna, og þá sérstaklega GNU verkefnið.

Tengill 
 Vefsíða Frjálsu hugbúnaðarstofnunarinnar
Paskal

Paskal (franska Pascal) er SI mælieining fyrir þrýsting, táknuð með Pa. Eitt paskal 
jafngildir þrýstingi vegna kraftsins eitt newton á hvern fermetra. Einingin er nefnd eftir Blaise Pascal, frönskum stærð-, eðlis- og heimspekingi.

Skilgreining 
1 Paskal (Pa) = 1 N/m2 = 1 J/m3 = 1 kg·m–1·s–2

SI margfeldi 

SI mælieiningar
Chilli pipar

Chilli pipar, Chili-pipar, chilipipar eða eldpipar er ávöxtur plantna af paprikuættkvísl innan náttskuggaættar. Ávextir þessir eru gjarnan nýttir til að krydda mat og fá fram hina einkennandi brennandi tilfinningu sem spendýr upplifa við að innbyrða efnið capsaicin sem einkennir ávexti paprikuættkvíslarinnar.

Paprikuætt
Pipar
Krydd