alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Guðmundur Eyjólfsson ríki

Guðmundur Eyjólfsson ríki (d. 1025) var norðlenskur höfðingi og goðorðsmaður á 10. og 11. öld og bjó á Möðruvöllum í Eyjafirði. Hann er aðalpersónan í Ljósvetninga sögu og kemur við sögu í ýmsum öðrum Íslendingasögum.

Faðir hans var að því er segir í Landnámu Eyjólfur Valgerðarson, sonur Einars sonar Auðuns rotins Þórólfssonar landnámsmanns í Saurbæ í Eyjafirði. Kona Einars var Helga dóttir Helga magra. Valgerður móðir Eyjólfs var Runólfsdóttir Gissurarsonar. Bróðir hans var Einar Þveræingur Eyjólfsson, sem bjó á Þverá (seinna Munkaþverá).

Guðmundur var höfðingi mikill og segir í Ljósvetninga sögu að hann hafi haft hundrað hjóna (vinnuhjúa) og hundrað kúa. „Það var og siður hans að láta löngum vera með sér göfugra manna sonu og setti þá svo ágætlega að þeir skyldu engan hlut eiga að iðja annan en vera ávallt í samsæti með honum.“ Hann var goði og átti þingmenn bæði í Eyjafirði og Þingeyjarsýslu og reið um með þrjátíu menn og heimsótti þingmenn sína.

Kona Guðmundar var Þórlaug dóttir Atla ramma, sonar Sæmundar suðureyska landnámsmanns í Skagafirði. Þau áttu nokkur börn. Í Ljósvetninga sögu segir að synir Guðmundar, Eyjólfur halti og Koðrán, hafi tekið arf eftir hann. Raunar segir Landnáma að móðir Koðráns hafi verið Þjóðgerður dóttir Flóka Vilgerðarsonar en það stenst illa tímans vegna. Eyjólfur kvæntst Yngvildi dóttur Síðu-Halls og var Þórey dóttir þeirra móðir Sæmundar fróða en Þorsteinn sonur þeirra faðir Ketils biskups.

Tenglar 
 
 

Persónur Íslendingasagna
333 f.Kr.



Atburðir 
 Orrustan við Issos

Fædd

Dáin  

333 f.Kr.
340-331 f.Kr.
331 f.Kr.



Atburðir 
 Orrustan við Megalopolis

Fædd

Dáin  

331 f.Kr.
340-331 f.Kr.
Þórarins þáttur ofsa

Þórarins þáttur ofsa er stuttur Íslendingaþáttur. Hann er þó ekki heill, endirinn hefur glatast, en frá atburðum í þættinum er einnig sagt í Fóstbræðra sögu.

Í þættinum segir frá Þórarni ofsa Þórðarsyni á Stokkahlöðum í Eyjafirði, sem var „ofláti mikill og afbragðsmaður“. Hann lenti eitt sinn skipi sínu í Hraunhöfn með húsavið en hitti þá fyrir Þorgeir Hávarsson, sem þá hafði vegið frænda Þórarins. Börðust þeir og féll Þorgeir þótt hann væri mikill kappi og verðist frækilega, enda hafði Þórarinn miklu fleiri menn. Hann hjó höfuðið af Þorgeiri og lagði í salt en hafði það svo með sér til Alþingis sumarið eftir.

Þorgeir hafði verið hirðmaður Ólafs konungs digra og þegar hann frétti af atburðum sendi hann fé til Eyjólfs Guðmundssonar á Möðruvöllum, sonar Guðmundar ríka, með þeirri orðsendingu að hann vildi að Þórarinn yrði drepinn. Þættinum lýkur þar sem þeir Þórarinn og Eyjólfur ríða báðir til leiðarþings en samkvæmt því sem segir í Fóstbræðra sögu var  Þórarinn veginn þar.

Íslendingaþættir
Pantsen Lama

Pantsen Lama, einnig skrifað Panchen Lama (tíbetska:  པན་ཆེན་བླ་མ) sem einnig er nefndur Panchen Rimpoche eða Tashi Lama  er næst æðsti leiðtogi í Gelug-grein tíbetsks búddisma. Pantsen Lama er álitinn vera búddann Amitabha endurholdgaður. Titillinn þýðir nánast „fræðimaðurinn mikli“ og er settur saman úr sanskrítarorðinu paṇḍita (fræðimaður) og tíbetska orðinu chenpo (hinn mikli). Það var hinn fimmti Dalai Lama sem uppgötvaði fyrsta Pantsen Lama á 17. öld. Eftir andlát Dalai Lama er Pantsen Lama ábyrgur fyrir því að finna endurholdgun hans og öfugt.

Árið 1924 lentu hinn þrettándi Dalai Lama og hinn níundi Pantsen Lama í harðsvíruðum deilum sem enduðu með því að sá síðarnefndi flúði frá aðalstöðvum sínum í klaustrinu í Shigatse. Kínversk yfirvöld reyndu að notfæra sér þessar deilur og buðu Pantsen Lama að setjast að í Kína. Þegar níundi Pantsen Laman dó 1937 reyndu kínversk yfirvöld að stjórna því hver yrði fyrri valinu sem næsta endurholdgun. Fyrir valinu varð Chökyi Gyaltsen, en yfirvöldin í Lhasa samþykktu það ekki. Það var ekki fyrr en eftir innrás Kínverja í Tíbet 1951 sem hinn fjórtándi Dalai Laman neyddist til að samþykkja valið á hinum nýja Pantsen Lama.

Hinn tíundi Pantsen Lama lést 1989 og hófst þá leit að endurholdgun hans. Hinn fjórtándi Dalai Lama viðurkenndi Gedhun Chökyi Nyima þann 14. maí 1995 sem hinn ellefta í endurholdgunarröð Pantsen Lama. Kínverska ríkisstjórnin valdi hins vegar annað barn, Gyancain Norbu, í staðin. Gedhun Chökyi Nyima var settur í stofufangelsi sex ára gamall. Það er með öllu óvíst hvar hann er eða hvort hann er en á lífi.

Neðanmálsgreinar

Heimildir
 Hilton, Isabel. The search for the Panchen Lama (London: Viking, 1999). ISBN 0-670-86141-3. Libris 5102532.
 Goldstein, Melvyn C. The snow lion and the dragon (Berkeley: University of California Press, 1997).
 Kapstein, Matthew T. The Tibetans (Oxford: Blackwell Publishing, 2006). ISBN 978-0-631-22574-4.

Tengt efni 
 Tíbet
 Dalai Lama

Tenglar 

 
Búddismi
Tíbet
Hálogaland

Hálogaland eða Hålogaland er gamalt nafn á landsvæði norðarlega í Noregi. Á 9. og 10. öld var það nafn á sjálfstæðu smákonungdæmi sem náði yfir hluta af Tromsfylki, Nordland og suður í Norður-Þrændalög, það er að segja þann hluta Norður-Noregs sem byggður var norrænum mönnum. Norðan við Hálogaland var Finnmörk, þar sem Samar bjuggu. Það virðist líka hafa náð langt til austurs, inn í Norður-Svíþjóð og Finnland. Hálogaland er oft nefnt í Íslendinga- og Noregskonungasögum.

Nú á dögum er heitið Hálogaland oft notað yfir fylkin Nordland, Troms og Finnmörk, til dæmis eru biskupsdæmi og dómstólar í Norður-Noregi kennd við Hálogaland. 

Samkvæmt fornaldarsögum norðurlanda er uppruni heitisins sá að það náði yfir ríki konungs að nafni Logi sem hlaut viðurnefnið 'há' fyrir einhverra hluta sakir. 

Saga Noregs
Þorgeir Ásgrímsson

Þorgeir Ásgrímsson var íslenskur landnámsmaður á Rangárvöllum og bjó í Odda. Ásgrímur faðir hans bjó á Fíflavöllum á Þelamörk. 

Í Landnámu segir að Ásgrímur hafi neitað að gjalda Haraldi hárfagra skatt og hafi konungur þá látið Þórorm frænda sinn drepa hann. Þorgeir var þá aðeins tíu ára en Þorsteinn, eldri bróðir hans, var í víkingaferð. Þegar hann kom heim fór hann og brenndi Þórorm inni og rændi bú hans. Síðan hélt hann til Íslands ásamt Þorgeiri bróður sínum og Þórunni móðursystur þeirra. Þau urðu öll landnámsmenn; Þorsteinn nam land fyrir ofan Víkingslæk og bjó í Skarði en Þórunn nam Þórunnarhálsa.

Heimild 
 
Landnámsmenn á Íslandi
Rangárvallasýsla
Vöðu-Brands þáttur

Vöðu-Brands þáttur er Íslendingaþáttur sem er felldur inn í Ljósvetninga sögu. Þar segir frá Vöðu-Brandi Þorkelssyni frá Mýri í Bárðardal, sem var hinn mesti vandræðamaður, ódæll og illur viðureignar. Hann sigldi út með Norðmönnum sem hann hafði kynnst og kom aftur seint um haust á skipi sem lenti í Reyðarfirði. Þá var færð þung vegna snjóa og komst Brandur ekki heim til sín, heldur fékk vetursetu hjá Þorkatli Geitissyni í Vopnafirði. Þar hélt hann uppi miklu fjöri og höfðu konur á búi Þorkels engan frið fyrir honum og félögum hans. Varð því úr að hann fór til föður síns, en skömmu eftir að þangað kom veitti hann manni mikinn áverka og sendi faðir hans hann aftur til Þorkels Geitissonar. 

Guðmundur ríki Eyjólfsson tók að sér málið fyrir manninn og stefndi Brandi til Vaðlaþings en Þorkell sótti ráð til Þorsteins Síðu-Hallssonar vinar síns, sem reið með honum á vorþingið. Ekki náðust þó sættir og stefndu Guðmundur og Þorkell hvor öðrum til Alþingis og riðu þangað báðir með liðsafnað. Illa þótti horfa um sættir en þá brá Þorsteinn á það ráð að biðja Jórunnar, dóttur Einars Þveræings bróður Guðmundar, fyrir konu handa Þorkatli. Einar samþykkti það og gat Guðmundur þá ekki annað en sæst við Þorkel, þegar þeir voru orðnir mægðir.

Vöðu-Brandur varð bóndi á föðurleifð sinni og þótti stillast mjög með aldrinum.

Tengill 
 

Íslendingaþættir
Skvibbi

Skvibbi er úr Harry Potter-bókunum og er fólk fætt af galdrafólki en hefur engan galdramátt. Eini skvibbin sem er í Hogwartskóla heitir Argus Filch.

Harry Potter
Kantónur í Sviss

Kantónurnar í Sviss eru 26, sem mynda sambandslýðveldið Sviss. Kantónur í Sviss eru í raun fylki.

Landafræði Sviss
Haraldur Örn Ólafsson

Haraldur Örn Ólafsson (f. 8. nóvember 1971) er íslenskur lögfræðingur og fjallamaður. Meðal afreka hans er að komast á alla hæstu tinda heimsálfanna sjö og báða pólana.

Tenglar 
 Fjallafélagið

Íslenskir lögfræðingar
Íslenskir fjallgöngumenn
Íslenskir heimskautafarar
Notting Hill

Um kvikmyndina, sjá Notting Hill (kvikmynd).

Notting Hill er hverfi í Vestur-London í Englandi. Það er nálægt norðvesturhorni Kensington Gardens í borgarhlutanum Kensington og Chelsea. Notting Hill er fjölþjóðlegt hverfi, þekkt fyrir Notting Hill-karnivalið, hátíð sem haldin er þar árlega. Þar er líka Portobello Road-markaðurinn. Kvikmyndin Notting Hill með Juliu Roberts og Hugh Grant gerist í hverfinu. 

Í Notting Hill eru mörg viktoríönsk raðhús og þar þykir eftirsóknarvert að búa. Það eru líka margar eðalverslanir og veitingarhús, sérstaklega við Westbourne Grove.

Hverfi í London
Notting Hill (kvikmynd)

Notting Hill er rómantísk gamanmynd sem kom út árið 1999 og á sér stað í Notting Hill í London. Handrit var skrifað af Richard Curtis, sem skrifaði líka Four Weddings and a Funeral. Framleiðandi var Duncan Kenworthy og leikstjóri var Roger Michell. Aðalleikarar í myndinni eru Hugh Grant, Julia Roberts, Rhys Ifans, Emma Chambers, Tim McInnerny, Gina McKee og Hugh Bonneville.

Notting Hill var mjög vel heppnuð og fékk BAFTA verðlaun og var útnefnd í tveimur öðrum flokkum. Myndin vann nokkur önnur verðlaun, meðal annars British Comedy Award og Brit Award fyrir hljóðrásina.

Breskar kvikmyndir
Amýlasi

Amýlasi eða mjölvakljúfur er ensím sem brýtur sterkju niður í smærri sykrunga, svokölluð dextrín. Það er, fásykrur, tvísykruna maltósa og einsykruna glúkósa. 

Amýlasar eru þrenns konar:
 α-amýlasi
 β-amýlasi
 γ-amýlasi

Tengt efni 
 Andamýlasi
 Blóðamýlasi

Ensím
Lífefnafræði
Næringarefni

Næringarefni er hvers kyns efnasamband sem lífvera þarf að nema úr umhverfi sínu sér til vaxtar og viðhalds. Næringarefni geta til dæmis þjónað sem byggingarefni fyrir vefi lífverunnar, sem orkugjafi, sem kóensím, eða tekið á annan hátt þátt í þeim efnahvörfum sem eiga sér stað í frumum líkamans.

Tenglar 
Norrænt rit um næringarráðgjöf

Lífefnafræði
Næringarfræði
Snjófyrningasvæði

Snjófyrningasvæði er sá hluti jökuls þar sem vetrarsnjórinn nær ekki að bráðna á sumrin. Snjórinn kaffærist undir yngri snjó og breytist smám saman í jökulís.

Jöklafræði
Þórarinn krókur

Þórarinn krókur var landnámsmaður í Króksfirði og nam land frá Króksfjarðarnesi til Hafrafells. Landnáma segir hann hafa þrætt við Steinólf hinn lága um Steinólfsdal (Bæjardal), sem var í Króksfirði en Steinólfur vildi eigna sér. Þórarinn gerði atlögu að honum við tíunda mann þegar hann reri úr seli við sjöunda mann. Börðust þeir á eyrinni við Fagradalsárós en að Steinólfi dreif stuðningur og féll Þórarinn þar ásamt fleirum.

Landnámsmenn á Íslandi
Gils skeiðarnef

Gils skeiðarnef var landnámsmaður í Gilsfirði. Hann nam land frá Ólafsdal til Króksfjarðarmúla og bjó á Kleifum. 

Í Landnámu segir frá því að Guðlaugur bróðir Gils braut skip sitt við Guðlaugshöfða við Bitrufjörð á Ströndum og komst í land með konu sinni og dóttur en aðrir skipverjar fórust. Þá kom Þorbjörn bitra, landnámsmaður í Bitrufirði, þar að og drap hjónin en tók dóttur þeirra og ól upp. En þegar Gils komst á snoðir um þetta fór hann og hefndi bróður síns með því að drepa Þorbjörn.

Samkvæmt Landnámu hétu synir Gils Herfiður, sem bjó í Króksfirði, og Héðinn, afi Þorvaldar Halldórssonar í Garpsdal, sem var fyrsti eiginmaður Guðrúnar Ósvífursdóttur. Dóttir Gils hét Þorbjörg knarrarbringa en önnur dóttir hans, ónefnd var móðir Þórörnu, konu Hrólfs sonar Helga magra.

Landnámsmenn á Íslandi
Kjálkafjörður

Kjálkafjörður er fjörður í Barðastrandarsýslu á milli Litlaness og Hjarðarness. Fjörðurinn er um 6 km langur og í botni hans við Skiptá eru mörk Austur- og Vestur-Barðastrandarsýslna. Landnáma segir að Geirsteinn kjálki hafi numið Kjálkafjörð og Hjarðarnes.

Firðir á Íslandi
Vestfirðir
Geirþjófur Valþjófsson

Geirþjófur Valþjófsson var íslenskur landnámsmaður og nam land um Suðurfirði Arnarfjarðar, Fossfjörð, Reykjarfjörð, Trostansfjörð og Geirþjófsfjörð og bjó í Geirþjófsfirði. Í Landnámu segir að kona hans hafi verið Valgerður, dóttir Úlfs hins skjálga. Sonur þeirra var Högni kvæntur Auði dóttur Ólafs og Þóru Gunnsteinsdóttur. Atli var sonur þeirra kvæntur Þuríði Þorleifsdóttur, Eyvindarsonar knés (landnámsmanns í Álftafirði í Djúpi).

Landnámsmenn á Íslandi
Arnarfjörður
Ketill fíflski

Ketill fíflski var landnámsmaður á Síðu og bjó í Kirkjubæ. Hann var sonur Jórunnar, dóttur Ketils flatnefs, og því systursonur Auðar djúpúðgu. Hann kom úr Suðureyjum til Íslands og nam land á milli Geirlandsár og Fjaðrár.

Ólíkt flestum landnámsmönnum var Ketill kristinn. Í Landnámu segir að á Kirkjubæ hafi papar búið fyrir landnám og þar hafi heiðnir menn ekki mátt búa.

Landnámsmenn á Íslandi
Vestur-Skaftafellssýsla
Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar

Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar er viðurkenning sem Reykjavíkurborg veitir í minningu Tómasar Guðmundssonar skálds. Verðlaunin voru fyrst veitt árið 1994. Framan af voru þau veitt annað hvert ár fyrir skáldverk en árið 2005 var reglunum breytt og eru þau nú veitt árlega fyrir óprentað handrit að ljóðabók.

Verðlaunahafar frá upphafi 
 1994 - Helgi Ingólfsson, Letrað í vindinn
 1997 - Ebba Gunnarsdóttir, Sumar sögur
 1998 - Bjarni Bjarnason, Borgin bak við orðin
 2000 - Hjörtur Björgvin Marteinsson, AM 00
 2002 - Sigurbjörg Þrastardóttir, Sólar Saga
 2004 - Auður Ava Ólafsdóttir, Rigning í nóvember
 2006 - Ingunn Snædal, Guðlausir menn - Hugleiðingar um jökulvatn og ást
 2007 - Ari Jóhannesson, Öskudagar
 2008 - Magnús Sigurðsson, Fiðrildi, mynta og spörfuglar Lesbíu
 2009 - Eyþór Árnason, Hundgá úr annarri sveit
 2010 - Þórdís Gísladóttir, Leyndarmál annarra.
 2011 - Sindri Freysson Í klóm dalalæðunnar
 2012 - Dagur Hjartarson, Þar sem vindarnir hvílast - og fleiri einlæg ljóð
 2013 - Bjarki Karlsson, Árleysi alda
 2014 - Hjörtur Marteinsson, Alzheimer-tilbrigðin
 2015 - Ragnar Helgi Ólafsson, Til hughreystingar þeim sem finna sig ekki í samtíma sínum
 2016 - Eyrún Ósk Jónsdóttir, Góðfúslegt leyfi til sígarettukaupa
 2017 - Jónas Reynir Gunnarsson, Stór olíuskip
 2018 - Haukur Ingvarssonar, Vistarverur
 2019 - Harpa Rún Kristjánsdóttir, Edda
 2020 - Ragnheiður Lárusdóttir, 1900 og eitthvað

Heimild 
 

Bókmenntaverðlaun
Íslensk bókmenntaverðlaun
Nupedia

Nupedia var frjálst netalfræðirit á ensku, sem innihélt greinar sem skrifaðar voru af sérfræðingum. Það var stofnað af Jimmy Wales og var stutt af fyrirtækinu Bomis. Aðalritstjóri þess var Larry Sanger. Nupedia var til frá mars 2000 þar til í september 2003 og er þekktast sem forveri Wikipedia.

Ólíkt Wikipediu var Nupedia ekki wiki, greinarnar voru ritrýndar af sérfræðingum. Einnig var ætlast til að fræðimenn skrifuðu innihald alfræðiritsins án endurgjalds. Áður en verkefninu var lokað endanlega voru greinarnar orðnar 25, og 74 aðrar greinar voru í vinnslu á þeim tíma.

Tilvitnanir

Tenglar 
Nupedia 

Wikipedia
Frumherji

Frumherji hf. er fyrirtæki sem var stofnað þann 4. febrúar 1997 þegar ákveðið var að skipta upp starfsemi Bifreiðaskoðunar Íslands hf. Frumherji hf. er stærsta félag sinnar tegundar á Íslandi og hjá því starfa rúmlega 100 manns á um 30 stöðum á landinu öllu. 

Árið 2001 keypti Frumherji tvær mælaprófunarstöðvar Orkuveitu Reykjavíkur og hins vegar þjónustusamning fyrirtækjanna þar sem Frumherji tók að sér þjónustu við Orkuveituna á þessu sviði. Kaupverðið var 259 milljónir.  Árið 2007 keypti eignarhaldsfélag í eigu Finns Ingólfssonar og fleiri fjárfesta allt hlutafé í Frumherja hf. og Frumorku ehf.  Í mars árið 2010 kom í ljós að Finnur hafði veðsett eignir Frumherja þannig að skuldir fyrirtækisins námu þá samtals 2,6 milljörðum króna. Dótturfélag Orkuveitu Reykjavíkur, Veiturnar, keypti um 150 000 vatns- og rafmagnsmæla af Frumherja árið 2015.

Hin ólíku svið Frumherja 
 Bifreiðaskoðunarsvið (ökutækjaskoðanir) 
 Löggildingasvið (löggilding mæla og voga) 
 Rafmagnssvið (rafskoðanir) 
 Matvælasvið (hreinlæti og aðbúnaður í sjávarútvegi) 
 Skipaskoðunarsvið (skoðanir á skipum og bátum) 
 Ökuprófasvið (framkvæmd ökuprófa á landinu öllu) 

Dótturfélag Frumherja er Hreinsibílar ehf. sem starfar að hreinsunum og fóðrun skólplagna.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Frumherja
 Gengið að tæplega 1,2 miljarða króna tilboði Frumherja hf.; grein í Morgunblaðinu 2001
 Samningur Frumherja og Orkuveitu Reykjavíkur; grein í DV 2001
 Hagnaður Frumherja 20 miljónir; grein í DV 2001

Íslensk fyrirtæki
Gleraugnabjörn

Gleraugnabjörn (fræðiheiti: Tremarctos ornatus) er björn sem er finnst í regnskógum í fjalllendi í Andesfjöllum allt uppi 2300 m. hæð. Þeir eru næturdýr sem vaka á næturnar og sofa á daginn.

Líkt og önnur bjarndýr hefur gleraugnabjörnum fækkað mjög á undanförnum áratugum og eru nú aðeins um 20.000 villt dýr eftir. Tegundin telst því vera í útrýmingarhættu vegna þess að maðurinn veiðir hann og leggur undir sig búsvæði hans.

Gleraugnabjörninn er sterkur, með stuttan og vöðvastæltan háls, stutta en sterka fætur, með fimm tær á hvorum með bognum klóm sem eru allt að tvær tommur á lengd. Þeir eru litlir af björnum að vera, loðnir og svartir með mynstur sem er eins og gleraugu kringum augun en af því dregur tegundin nafn sitt.

Gleraugnabirnirnir eru alætur en ávextir og jurtir eru samt stærsti hluti fæðu þeirra og þeir borða bara 4% kjöt.

Bjarndýr
Fána Suður-Ameríku
Svörtuloft

Svörtuloft eru um 4 km langt belti sjávarhamra vestast á Snæfellsnesi, sunnan við Öndverðarnes. Þar hefur hraun runnið í sjó og brimið síðan brotið framan af þeim svo að hamrarnir standa þverhníptir eftir. Örnefnið er víðar til og oftast haft um sjávarhamra eða klettabelti.

Mörg skip og bátar hafa farist undir Svörtuloftum og yfirleitt með allri áhöfn því að þar er hvergi skjól og nær engar aðstæður til að bjarga mönnum. Nafnið er aðeins notað af sjó en á landi heita björgin Nesbjarg, næst Öndverðarnesi, og síðan Saxhólsbjarg. Svörtuloftaviti var fyrst reistur ofan við hamrana árið 1914. Núverandi viti er frá 1931.

Örnefnið hefur oft verið notað í líkingum og þá venjulega til að tákna eitthvað drungalegt eða neikvætt: „Grútargræðgin hefir leitt þá svo langt að nú eru þeir fallnir fyrir Svörtuloft stjómmálanna og þar munu þeir beinin bera í urð illverka sinna við íslenzkt þjóðarsjálfstæði.“. Hús Seðlabanka Íslands er einnig oft nefnt Svörtuloft.

Spennusaga Arnaldar Indriðasonar frá 2009 heitir Svörtuloft. Davíð Stefánsson orti kvæði sem nefnist „Undir Svörtuloftum“ og Bragi Sigurjónsson gaf út ljóðabók með sama nafni.

Tilvísanir 

Snæfellsnes
Möðruvellir (Eyjafjarðarsveit)

Möðruvellir í Eyjafirði er kirkjustaður og fornt höfuðból í innsveitum Eyjafjarðar, rúma 25 km inn frá Akureyri. Þar hafa oft búið höfðingjar og ríkismenn. Möðruvöllum er oft ruglað saman við Möðruvelli í Hörgárdal.

Fyrsti bóndinn á Möðruvöllum sem sögur fara af var Eyjólfur Valgerðarson, goðorðsmaður og skáld, sem kemur við nokkrar Íslendingasögur. Synir hans voru þeir Einar Þveræingur og Guðmundur Eyjólfsson ríki, sem bjó á Möðruvöllum og barst mikið á, enda var hann einn helsti höfðingi Norðlendinga á söguöld.

Seinna átti Loftur ríki Guttormsson bú á Möðruvöllum og dvaldi þar löngum. Þorvarður sonur hans bjó á Möðruvöllum og síðar Margrét Vigfúsdóttir ekkja hans.

Möðruvellir eru kirkjustaður frá fornu fari og ekki ólíklegt að Guðmundur ríki hafi látið byggja fyrstu kirkjuna þar. Kirkjan er enn í bændaeign. Núverandi kirkja var byggð 1847-1848 og er timburkirkja í hefðbundnum stíl. Hún er turnlaus en klukknaport við kirkjuna er frá 1781 og er eitt elsta mannvirki úr timbri sem enn stendur á Íslandi. Helsti kjörgripur kirkjunnar er altarisbrík úr alabastri, sem Margrét Vigfúsdóttir gaf til hennar seint á 15. öld.

Tenglar 
 

Eyjafjarðarsveit
Inglourious Basterds

Inglourious Basterds er stríðskvikmynd sem kom út árið 2009. Hún var skrifuð og leikstýrð af Quentin Tarantino. 

Bandarískar kvikmyndir
Hrútur Herjólfsson

Hrútur Herjólfsson kemur bæði við Laxdælu og Njáls sögu og er einnig getið í Landnámabók. Móðir hans var Þorgerður dóttir Þorsteins rauðs Ólafssonar, sonar Auðar djúpúðgu. Hún giftist fyrst Dala-Kolli og átti með honum soninn Höskuld en þegar Dala-Kollur dó var hún enn ung. Hún fór þá til Noregs og giftist þar manni sem Herjólfur hét og átti Hrút með honum. Hann ólst upp í Noregi. 

Eftir að Þorgerður varð ekkja öðru sinni sneri hún aftur til Íslands og dó hjá Höskuldi syni sínum, sem tók undir sig allt fé hennar. Hrútur kom svo til landsins og settist að á Kambsnesi. Þeir bræðurnir deildu um móðurarfinn og barðist Hrútur við húskarla bróður síns og felldi nokkra þeirra en að lokum sættust þeir. Hrútur flutti þá að Hrútsstöðum í Laxárdal og bjó þar síðan. Honum er svo lýst í Njálu að hann var „vænn maður, mikill og sterkur, vígur vel og hógvær í skapi, manna vitrastur, hagráður við vini sína en tillagagóður hinna stærri mála.“

Þeir bræður riðu til Alþingis og báðu þar Unnar, dóttur Marðar gígju, en áður en af brúðkaupi þeirra yrði fór Hrútur til Noregs að sækja arf eftir hálfbróður sinn. Hann var um veturinn í Konungahellu við hirð Haraldar gráfeldar og Gunnhildar móður hans og átti þá vingott við Gunnhildi. Var sagt að hún hefði lagt þau álög á hann að skilnaði að hann mætti ekki gagnast þeirri konu sem hann væri heitinn á Íslandi.

Hann fór svo heim og gekk að eiga Unni en samband þeirra var ekki gott og var álögum Gunnhildar kennt um. Svo fór að Unnur sagði skilið við Hrút eftir ráðum föður síns, fór heim til hans og kom aldei aftur í Dali. Á þingi sumarið eftir heimtaði Mörður aftur heimanfylgju dóttur sinnar, sem Hrútur hafði fengið, en Hrútur skoraði hann þá á hólm. Mörður var gamall og vildi ekki berjast. En löngu seinna fékk Unnur frænda sinn, Gunnar á Hlíðarenda, til að ná fé sinu og tókst honum það með ráðum Njáls vinar síns á Bergþórshvoli.

Hrútur kvæntist síðar Hallveigu dóttur Þórgríms úr Þykkvaskógi og átti með henni mörg börn en þau voru samkvæmt Landnámu: Þórhallur, Grímur, Már, Eindriði, Steinn, Þorljótur, Jörundur, Þorkell, Steingrímur, Þorbergur, Atli, Arnór, Ívar, Kárr og Kúgaldi, en dætur Bergþóra, Steinunn, Rjúpa, Finna og Ástríður.

Persónur Íslendingasagna
Hörgárdalur

Hörgárdalur er langur dalur sem liggur frá Eyjafirði til suðvesturs og nær út að sjó innarlega í firðinum. Í dalsmynninu og inn að mótum Hörgárdals og Öxnadals er dalurinn víður og búsældarlegur en innar verður hann þröngur, enda umlukinn háum fjöllum, og undirlendi minna. Hörgá rennur um dalinn.

Norðurmörk dalsins eru um holtarana sem gengur frá Hörgárósum upp að Möðruvallafjalli og liggja síðan eftir fjallstindum. Fjöllin vestan dalsins eru mörg mjög há, þau hæstu á fimmtánda hundrað metra, en á milli þeirra skerast inn djúpir dalir og hamraskálar. Í dalbotninum eru breiðar eyrar, grónar að hluta. Vestan árinnar er gróið undirlendi og grösugar hlíðar og standa bæir þar nokkuð þétt. Byggðarlagið austan Hörgár frá ósum og fram að mynni Öxnadals kallast Þelamörk.

Fyrir innan dalamótin þrengist Hörgárdalur. Vesturhlíðin er þar grafin af þverdölum og skörðum og um sum þeirra liggja gamlir fjallvegir. Jöklar eru víða í dalbotnum. Helstu þverdalirnir eru Barkárdalur og Myrkárdalur. Fremsti bær í Hörgárdal er Flögusel og þar fyrir framan sveigir dalurinn meira til vesturs. Úr dalbotninum er farið upp á Hjaltadalsheiði, sem áður var nokkuð fjölfarin leið til Hóla í Hjaltadal.

Möðruvellir eru helsta höfuðbólið í Hörgárdal og sögustaður að fornu og nýju. Hörgárdalur er nú hluti af Hörgársveit.

Hörg mun merkja blóthús, orðið mátti finna í gamal-ensku - hearg - og mun nafn Harrow-hverfisins í London leitt af því.

Heimildir 
 

Hörgársveit
Eyjafjarðarsýsla
Dalir á Íslandi