Liljubálkur

Liljubálkur (fræðiheiti: Liliales eldra heiti: Lilia) er ættbálkur einkímblöðunga. Þessi bálkur inniheldur liljuætt meðal annars en bæði ættin og bálkurinn hafa mjög umdeilda flokkunarsögu, þar sem ekki hafa allir verið sammála um hvernig eigi að flokka liljubálkin né liljuættina. Vel þekktar plöntur innan liljubálksinns eru liljur, túlipanar, skógarlilja og hnerrarót.

APG III kerfið (2009) setur þennan ættbálk í hóp einkímblöðunga. Í APG III, er ættin Luzuriagaceae sett saman við ættina Alstroemeriaceae og ættin Petermanniaceae viðurkennd. APG III notar þessa flokkun:

 Liljubálkur
 ættin Alstroemeriaceae
 ættin Campynemataceae
 ættin Colchicaceae
 ættin Corsiaceae
 ættin Liliaceae
 ættin Melanthiaceae
 ættin Petermanniaceae
 ættin Philesiaceae
 ættin Ripogonaceae
 ættin Smilacaceae

Þannig flokkuð inniheldur ættbálkurinn aðallega jurtkenndar plöntur en vafningsviður og runnar eru þar einnig. Þær eru að mestu fjölærar jurtir með rótarhnýðum eða renglum. Ættin Corsiaceae er sérstök fyrir að vera sníkjuplöntur.

Ættbálkurinn hefur heimsútbreiðslu. Stærri ættirnar (með meira en 100 tegundir) eru að mestu afmarkaðar við norðurhvel jarðar eða eru dreifðar um heiminn en mest þó í norðri. Á hinn bóginn eru minni ættirnar (með upp að 10 tegundum) afmarkaðar við suðurhvel, eða stundum bara Ástralíu eða Suður Ameríku. Heildarfjöldi tegunda í ættbálknum er nú um 1300.

Lýsing 
Einkennandi fyrir liljubálk eru safakirtlar á krónublöðum og úthverfir fræflar. Þetta greinir þá frá plöntum með blómbotns kirtlum og innhverfa fræfla sem einkennir flesta aðra einkímblöðunga.

Flokkun

Þróunarsaga flokkunar 
Samkvæmt APWeb, er skyldleiki ætta í liljubálknum eftirfarandi:

Eldri flokkun
APG II kefið (2003) setur þennan bálk í flokk einkímblöðunga og notar þessa flokkun: 

 Liljuættbálkur
 ættin Alstroemeriaceae
 ættin Campynemataceae
 ættin Colchicaceae
 ættin Corsiaceae
 ættin Liliaceae
 ættin Luzuriagaceae
 ættin Melanthiaceae
 ættin Philesiaceae
 ættin Ripogonaceae
 ættin Smilacaceae

APG kerfið (1998) setti einnig þennann bálk í flokk einkímblöðunga, en með aðeins annarri afmörkun (ekki með ættina Corsiaceae):

 Liljuættbálkur
 ættin Alstroemeriaceae
 ættin Campynemataceae
 ættin Colchicaceae
 ættin Liliaceae
 ættin Luzuriagaceae
 ættin Melanthiaceae
 ættin Philesiaceae
 ættin Ripogonaceae 
 ættin Smilacaceae

Cronquist kerfið (1981) setti bálkinn í undirflokkinn Liliidae í flokkinum Liliopsida [= monocotyledons] í deildinni  Magnoliophyta [= angiosperms]. Það notaði miklu víðari afmörkun og margar tegundanna voru settar í Asparagales og Dioscoreales af APG II):

 Liljuættbálkur
 ættin Agavaceae
 ættin Aloaceae
 ættin Cyanastraceae
 ættin Dioscoreaceae
 ættin Haemodoraceae
 ættin Hanguanaceae
 ættin Iridaceae
 ættin Liliaceae
 ættin Philydraceae
 ættin Pontederiaceae
 ættin Smilacaceae
 ættin Stemonaceae
 ættin Taccaceae
 ættin Velloziaceae
 ættin Xanthorrhoeaceae

Thorne kerfið (1992) setti bálkinn í yfirbálkinn Lilianae í undirflokkinn Liliidae í flokkinum Magnoliopsida og notaði þessa flokkun:

 Liljuættbálkur
 ættin Alstroemeriaceae
 ættin Campynemataceae
 ættin Colchicaceae
 ættin Iridaceae
 ættin Liliaceae
 ættin Melanthiaceae
 ættin Trilliaceae

Dahlgren kerfið setti bálkinn í yfirbálkinn Lilianae í undirflokkinn Liliidae í flokkinum Magnoliopsida og notaði þessa flokkun:

 Liljuættbálkur
 ættin Alstroemeriaceae
 ættin Calochortaceae
 ættin Colchicaceae
 ættin Iridaceae
 ættin Liliaceae
 ættin Uvulariaceae

Í Engler kerfinu (1964 uppfærsla) var svipaður bálkur nefnd Liliiflorae, sett í flokkinn Monocotyledoneae af undirdeildinni Angiospermae.

Wettstein kerfið, síðast endurskoðuð 1935, notaði nöfn svipuð þeim í Engler kerfinu. Ættbálkur var nefndur Liliiflorae settur í flokk Monocotyledones af undirdeildinni Angiospermae. Bálkurinn var flokkaður nokkuð svipaður og hjá Cronquist.

Eldra nafn fyrir ættbálkinn er Coronarieae úr Bentham & Hooker kerfinu.

Tenglar 
  ISBN 0-87893-403-0.}}
 
 P. J. Rudall, K. L. Stobart, W.-P. Hong, J. G. Conran, C. A. Furness, G. C. Kite, M. W. Chase (2000) Consider the Lilies: Systematics of Liliales. In:  ISBN 0-643-06437-0.}}
/pid/2424.htm|isbn=0-643-06437-0|accessdate=14 January 2014 |ref=harv}} Excerpts
  (Available online: )}}

Heimildir 

Liljubálkur