alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mjólkurfiskur

Mjólkurfiskur (fræðiheiti: chanos chanos) er eina lifandi tegundin af ætt Chanidae fiska, af flokki geislugga.

Útbreiðsla 
Mjólkurfiskur lifir nær ströndum og eyjum í hitabeltinu með ströndum Indlands- og Kyrrahafs. Töluvert magn af honum finnst í kringum Filipseyjar og Indonesíu. Einnig er mikið af honum með ströndum Ástralíu, Suður Afríku, Asíu, Hawaii, Kaliforníu og Galapagos eyjum.

Útlit & lifnaðarhættir 

Hann er einstaklega aðlaðandi fiskur, grænblár að ofan, silfraður á hliðunum og hvítur að neðan. Hann er með stór augu sem liggja nálægt munninum, sem er lítill og tannlaus. Hann er straumlínulagaður með sterkann hala og syndir hratt sem gerir það að verkum það er erfitt að veiða hann. Hann getur lifað allt uppí 15 ár og hámarkslengd hans getur náð upp í 180 cm en þó er algengasta að þeir séu um 100 cm. Þyngd þeirra getur náð allt upp í 14 kg. Hann lifir í heitum sjó og nálægt kóralarifjum þar sem vatnið er meira en 20°C ásamt því að vera tært og grunnt.

Veiðar, eldi og vinnsla 

Mjólkurfiskur er sögð fín fæða þó hann innihaldi mikið af beinum.
Eldi á mjólkurfisk má finna í mörgum löndum í Suðaustur-Asíu og hafa þau verið starfandi í allavega 4-6 aldir. Eins og sjá má á línuritinu hér að neðan hefur töluverð aukning verið á sölu í mjólkurfiskseldi undanfarin ár. 
Á heimsvísu hefur árlegt eldi á mjólkurfisk aukist með ári hverju síðan 1997. Árið 2005 hefur það aukist um tæp 595.000 tonn og virði þeirra um 616 milljón dollara. Filipseyjar eru með mestu framleiðsluna eða um 289.000 tonn árið 2005 en Indonesia með 254.000 tonn. 

Vinnslan á mjólkurfisk er fjölbreytt og  hefðbundnar leiðir hafa verið notaðar eins og þurrkun, reyking og gerjun en nýlega var byrjað á því að niðursjóða og frysta hann og hefur verðmætið á honum verið að aukast síðan 1950. 
Nýlega var einnig farið að nýta mjólkurfisks seiði sem beitu við túnfiskveiðar.

Markaðurinn 
Framleiðendur mjólkurfisks selja hann yfirleitt ekki beint til viðskiptavina heldur selja í gegnum sölumenn, miðlara eða heildsala og almennt er meirihluti fiskafurðana selt í gegnum uppboðsmarkaði.

Mikið hefur færst í aukar síðustu ár að fyrirtæki séu að nýta fiskinn betur, þar á meðal fyrirtæki á Filipseyjum sem nýta flest allan þann afskurð sem eftir verður af fisknum eins og kvið, bak, haus og hala og eru svo afurðirnar ýmist seldar frosnar, þurrkaðar, niðursoðnar, reyktar eða marineraðar.

Heimildir 

 fishbase.ca Sótt 18 febrúar
 bfar.da.gov.ph  Sótt 17 febrúar
 fao.org Sótt 15 febrúar
 fishbase.ca Sótt 15 febrúar

Gonorynchiformes
Labeo Rohita

Labeo Rohita eða Rohu eins og hann er oft kallaður er tegund af ætt vatnakarpa. Hann finnst aðalega í ám og fersksvatni í suður og suð-austur Asíu. Rohu fiskeldi má finna víðsvegar um Asíu og má segja að lang mestur afli fáist úr eldi.

Útlit og lifnaðarhættir 
Rohu er grásvartur að ofan og silfurhvítur að neðan. Hann er með stór augu og stórar varir en labium þýðir „varir“ á latínu. Þrátt fyrir stórar varir hafa þeir lítinn munn og engar tennur í kjálka. Rohu lifir ekki nema í tíu ár og er hann því fljótur að vaxa, á fyrsta ári nær hann allt að 45 cm og 800g en hann getur náð allt að tveimur metrum á lengd og 45 kg þó er meðalþyngd hans í kringum 10-15 kg. Rohu lifir ekki í vatni sem er kaldara en 14° C. Hann er jurtaæta og nærist aðalega í dagsbirtu. Frá apríl til september er hrygningar tímabil Rohu en það er kallað monsson-tímabilið.

Eldi 
Mikið er um fiskeldi á Labeo Rohita en myndin hér að neðan sýnir helstu löndin sem framleiða hann í fiskeldi. Indland er lang stærsti framleiðandinn en  Banglades og Myanmlar fylgja þar fast á eftir, Nepal ,Laos og Tæland eru með töluvert minni framleiðslu. Lönd eins og Kína, Sri Lanka, Víetnam, Kambódía og Malasía eru hvað minnst í framleiðslu á Rohu en eru sífelt að verða stærri.

Framleiðslan á Rohu á sér stað í tjörnum og tönkum sem eru yfirleitt mjög lítil og eru því margir bændur á Indlandi að græða á því að rækta Rohu en þeir kaupa unga fiska/fræ og framleiða þá í litlum tjörnum eða tönkum og fæða þá. Svo eftir um það bil ár eru fiskarnir orðnir nægilega stórir til að selja.

Markaðir 
Rohu er mikilvægasta tegund karpa í Indlandi vegna þess hve markaðsvirðið er hátt í samræmi við viðhaldskostnað. Á Indlandi er hann er að mestu leiti seldur ferskur á mörkuðum, þó eitthvað af honum er sett á ís og er svo sendur með sendibílum í allt að 2000 – 3000 kílómetra fjarlægð. Helsta markaðssetningin er innanbæjar á mörkuðum þar sem hann er seldur ferskur. En frysti fiskurinn er töluvert minna virði en sá ferski. Rohu er yfirleitt seldur í 1 kg pakkningum eða meira. Nýlega var byrjað að flytja Rohu frá Indlandi til Kanada og Bretlands en þó í litum mæli. Líklegt er að Rohu verði enn mikilvægara fiskeldi í náinni framtíð en nýlegar rannsóknir sýna fram á aukna eftirspurn með fjölbreyttara framboði. 

Rohu er ekki bara á góðu verði heldur inniheldur hann mikið af omega-3 fitusýrum ásamt því að innihalda einstaklega mikið af próteinum og lágum fitustuðli. Ef maður veiðir fiskinn sjálfur getur maður geymt hann í sjö til tíu daga í kæli en ef hann er keyptur á markaði endist hann ekki í nema þrjá til fjóra daga í kæli.

Vatnakarpar
Hestakastanía

Hestakastanía eða hrossakastanía (fræðiheiti Aesculus hippocastanum) er stórt lauftré af hrossakastaníuætt. Það er upprunið í fjalllendi á Balkanskaga. Það er vinsælt götutré á Vesturlöndum.

Lýsing
Kjörlendi hestakastaníu er í sól, í skjóli og hlýjum stað þar sem tréð hefur nóg vaxtarrými. Tréð verður allt að 25 m hátt og allt að 25 m í þvermál í heimkynnum sínum. Krónan útbreidd og hvelfd. Smálauf eru saman 5 - 7 talsins og allt að 25 sm löng. Aldin eru hnöttótt og allt 6 sm í þvermál.

Á Íslandi
Hestakastaníu má finna meðal annars í trjásöfnunum í Hellisgerði, Lystigarði Akureyrar og Grasagarði Reykjavíkur. Einnig eru til stálpuð eintök í eldri hluta Reykjavíkur og í Hveragerði. Hún hefur náð um 10 metra hæð.
Það telst til tíðinda þegar hrossakastanía blómstrar á Íslandi enda þarf hún til þess hlý sumur.

Gallery

Tilvísanir 

Hrossakastaníuætt
Kastaníutré

Kastaníutré (fræðiheiti Castanea sativa) er lauftré sem ber ætan ávöxt, kastaníuhnetur.

Tilvísanir 
 

Beykiætt
Broddfura

Broddfura (fræðiheiti Pinus aristata), einnig kölluð broddafura, er meðalstórt barrtré af þallarætt. Tréð verður 5–15 m hátt og ummál bols allt að 1,5 m. Nálarnar eru fimm 2,5 til 4 sm langar. Könglar eru 5-10 sm langir og 3-4 sm breiðir þegar þeir eru lokaðir og eru þeir fjólubláir í fyrstu en gulna seinna. Broddfura á sín náttúrulegu heimkynni hátt til fjalla í 2500-3700 metra hæð í Colorado, Nýju Mexíkó og á takmörkuðu svæði í Arizóna.

Broddfura er langlíft tré. Elsta þekkta broddfura vex hátt í fjöllum Black Mountain í Colorado í Bandaríkjunum og er hún talin um 2480 ára en þó er sjaldgæft að broddfurur verði yfir 1500 ára gamlar.

Broddfura vex hægt og hentar sem garðtré fyrir litla garða á norðlægum slóðum. Nafnið er tilkomið vegna brodda á könglum hennar.

Skyldar tegundir broddfuru eru Pinus balfouriana og Pinus longaeva. Sú síðarnefnda er meðal elstu þekktra lífvera heims, rúmlega 5000 ára gömul.

Tenglar
 Gymnosperm gagnagrunnur: Pinus aristata
 Flora of North America: Pinus aristata
 Mynd af könglu (neðst á síðunni)
 USDA upplýsingar um plöntu: Pinus aristata
 High-elevation white pine educational website: Pinus aristata

Heimildir 

Furur
Barrtré
Barrskógabeltið

Barrskógabeltið er lífbelti sem einkennist af skógum þar sem furur og önnur barrtré vaxa. Barrskógabeltið sem kallað er taiga í erlendum málum liggur aðallega á svæðum  milli 50° og 60° norðlægrar breiddar og er mestur hluti barrskóganna í Rússlandi en einnig eru miklir barrskógar í Kanada og nyrstu fylkjum Bandaríkjanna og í Skandinavíu.

Einkenni barrskógabeltisins eru að vetur eru kaldir og snjóþungir og úrkoma aðallega í formi snjós, jarðvegur er næringarlítill og með hátt sýrustig og undirgróður er rýr því barrskógarnir eru mjög þéttir. Rotnun er hæg og mikið magn af rotnandi gróðurleifum þekja skógarbotninn.

Í barrskógabeltinu þekja fáar trjátegundir stór svæði. Það eru tegundir af ættkvíslum eins og: lerki (Larix), greni (Picea), þinur (Abies) og fura (Pinus). Í Skandinavíu er  skógarfuran (Pinus sylvestris) mjög útbreidd. Einnig vaxa í barrskógabeltinu tegundir sem fella lauf eins og birki, aspir, ölur, reyniviður og víðitegundir.

Afar miklar sveiflur eru á hitastigi milli árstíða í síberíska barrskógabeltinu. Í janúar getur hitinn farið allt niður í –50°C en í júlí fer hitinn iðulega yfir 30°C.

Heimild

Tilvísanir

Lífbelti
Skógur
Barrtré
Bleshæna

Bleshæna (fræðiheiti: fulica atra), einnig kölluð vatnahæna og vatnaönd, er af relluætt. Bleshæna er flækingur á Íslandi en hefur þó orpið hér. Í Ástralíu lifir undirtegund er nefnist Australian Coot.

Útbreiðsla 
Bleshænan lifir við ferskvatnstjarnir og vötn um mestalla Evrópu, Asíu, Ástralíu og Afríku. Nýlega hefur hún einnig numið land á Nýja-Sjálandi. Hún heldur sig helst á mildari stöðum en færir sig um set sunnar og vestar í mestallri Asíu þegar vötn og tjarnir leggur á veturnar.

Útlit 
Hún er um 32 — 42 cm löng og vegur um 585 til 1100 gr. Hún er að mestu svört utan hvíta rák framan á höfðinu sem hún dregur Íslenska nafnið sitt, bleshæna dregur hún af þessar rönd sem líkist og blesa á hestum. Frekar kubbslega vaxin, með stutt stél, fæturnir eru mjög aftarlega á búknum og langar tær.

Fæða 
Bleshænan er alæta og borðar jafnt egg annara fugla sem og þörunga, ýmsan gróður, fræ og aldin.

Tilvísanir

Tenglar 

 Bleshæna heimsækir Héraðsbúa  Náttúrustofa Austurlands (skoðað 22. febrúar, 2014)
 Bleshæna við Fýluvog  Fuglavefur Djúpavogs(skoðað 22. febrúar, 2014)
 Bleshæna í Bolungarvíkurhöfn visir.is (skoðað 22. febrúar, 2014)

Relluætt
Alex Salmond

Alexander Elliot Anderson Salmond (fæddur 31. desember 1954) er skoskur stjórnmálamaður og fyrrverandi æðsti ráðherra Skotlands. Hann varð fjórði æðsti ráðherra Skotlands í maí 2007. Hann er fyrrverandileiðtogi Skoska þjóðarflokksins og er þingmaður fyrir kjördæmið Aberdeenshire East. Frá 1987 til 2010 var hann þingmaður fyrir kjördæmið Banff and Buchan í Breska þinginu. Hann var áður leiðtogi Skoska þjóðarflokksins frá september 1990 til september 2000 þegar hann sagði af sér.

Eftir að Skoska þingið var stofnað árið 1999 var hann kosinn þingmaður fyrir kjördæmið Banff and Buchan. Þá var hann þingmaður í bæði Breska þinginu og Skoska þinginu samtímis. Hann sagði af sér sem leiðtogi árið 2000 og bauð sig ekki fram í skosku þingkosningunum. Hann hélt þó sætinu sínu í Breska þinginu í bresku þingkosningunum 2001. Hann var aftur kosinn í stöðu leiðtoga Skoska þjóðarflokksins árið 2004 og árið eftir hélt sætinu sínu fyrir Banff and Buchan í kosningunum 2005. Hann var kosinn æðsti ráðherra Skotlands í Skoska þinginu þann 16. maí 2007.

Sem æðsti ráðherra var Salmond leiðtogi minnihlutaríkisstjórnar í Skotlandi frá 2007 til 2011, en eftir skosku kosningana 2011 hlaut ríkisstjórnin meirihluta atkvæðanna. Hann er einn helsti stuðningsmaður sjálfstæðis Skotlands og hefur kallað nokkrum sinnum á þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. Hann hefur farið í herferð um loftslagsbreytingar og sem æðsti ráðherra hefur hann skuldbundið sig að innleiða reglugerð um að lækka mengun og að byggja upp endurnýjanlega orku í Skotlandi. Eftir ósigur hans í þjóðaratkvæðagreiðslunni um sjálfstæði Skotlands árið 2014 sagði hann af sér, en Nicola Sturgeon tók við af honum sem leiðtogi Skoska þjóðarflokksins og æðsti ráðherra Skotlands.

Æðstu ráðherrar Skotlands
Skoskir þingmenn
Skoskir stjórnmálamenn
Æðsti ráðherra Skotlands

Æðsti ráðherra Skotlands (enska: First Minister of Scotland, gelíska: Prìomh Mhinistear na h-Alba, skoska: Heid Meinister o Scotland) er pólitískur leiðtogi Skotlands og stjórnandi skosku ríkisstjórnarinnar. Æðsti ráðherrann sér um myndun, þróun og kynningu stefnu Skosku ríkisstjórnarinnar. Auk þess er hann fulltrúi Skotlands innan Bretlands og erlendis og ber ábyrgð á stjórnskipulegum málum varðandi valddreifingu og skosku ríkisstjórnina. 

Æðsti ráðherrann er skoskur þingmaður og kosinn af skoska þinginu áður en hann er tilnefndur af drottningunni. Æðsti ráðherran skipar aðra ráðherra í embætti. Sem leiðtogi skosku ríkisstjórnarinnar stendur æðsti ráðherrann skoska þinginu reikningsskil gjörða sinna. 

Alex Salmond var kosinn í stöðu æðsta ráðherra 16. maí 2007 og var svarinn í embætti daginn eftir. Þann 7. nóvember 2012 varð hann sá æðsti ráðherra sem hafði verið í embætti lengst af öllum, eða í 2.002 daga. Þetta var einum degi lengur en fyrirrennari hans Jack McConnell. Núverandi æðsti ráðherra Skotlands er Nicola Sturgeon, en hún tók við af Alex Salmond þegar hann sagði af sér eftir ósigur hans í þjóðaratkvæðagreiðslunni um sjálfstæði árið 2014.

Listi yfir æðstu ráðherra 

Æðstu ráðherrar Skotlands
Skosk stjórnmál
Skoski þjóðarflokkurinn

Skoski þjóðarflokkurinn (enska: Scottish National Party, gelíska: Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, skoska: Scots Naitional Pairtie, skammstafað sem SNP) er skoskur stjórnmálaflokkur sem hefur sjálfstæði Skotlands að leiðarljósi. Stefna flokksins er félagslegt lýðræði. Skoski þjóðarflokkurinn er stærsti stjórnmálaflokkurinn í Skotlandi hvað varðar meðlimi, þingmenn og bæjarfulltrúa. Skoski þjóðarflokkurinn var stofnaður árið 1934 og hefur haft stöðugt fulltrúa í Breska þinginu í Westminster frá sigri Winnies Ewings árið 1967.

Við stofnun Skoska þingsins árið 1999 varð Skoski þjóðarflokkurinn annar stærsti flokkur í löggjafarþinginu og var aðal stjórnarandstöðuflokkurinn í tvö kjörtímabil. Í kosningunum 1997 vann flokkurinn flestu sætin í Skoska þinginu í fyrsta skipti og myndaði minnihlutaríkisstjórn með Alex Salmond við stjórnvölinn sem æðsti ráðherra Skotlands. Í kosningunum 2011 hlaut Skoski þjóðarflokkurinn stórsigur og varð fyrsti flokkurinn til að mynda meirahlutarstjórn frá stofnun Skoska þingsins. Núverandi leiðtogi flokksins og æðsti ráðherra er Nicola Sturgeon.

Eins og er á Skoski þjóðarflokkurinn 47 af 59 skoskum sætum í Breska þinginu. Flokkurinn er sá stærsti í Skotlandi, en meðlimir hans eru um 127.000, eða um 2% Skota.

Skoskir stjórnmálaflokkar
Plaid Cymru

Plaid Cymru (borið fram  á velsku) er velskur stjórnmálaflokkur sem berst fyrir sjálfstæði Wales innan Evrópusambandsins. Flokkurinn var stofnaður árið 1925 og vann fyrsta sætið sitt árið 1966. Frá og með árið 2012 var Plaid Cymru með 1 af 4 velskum sætum í Evrópuþinginu, 3 af 40 velskum sætum í Breska þinginu og 11 af 60 sætum í Velska þinginu. 

Velskir stjórnmálaflokkar
Harold Wilson

James Harold Wilson, Baron Wilson of Rievaulx (11. mars 1916 – 24. maí 1995) var breskur stjórnmálamaður, meðlimur Verkamannaflokksins og forsætisráðherra Bretlands frá 1964 til 1970 og 1974 til 1976. Hann sigraði í fjórum þingkosningum og er nýlegasti forsætisráðherra Bretlands sem hefur verið í embætti oftar en einu sinni.

Hann varð þingmaður í fyrsta skiptið árið 1945 og var skuggafjármálaráðherra frá 1955 til 1961. Þá var hann skuggautanríkisráðherra frá 1961 til 1963 en eftir það var hann kosinn leiðtogi Verkmannaflokksins eftir að Hugh Gaitskell lést óvænt. Hann sigraði naumlega í kosningunum 1964 en vann með töluverðan meirihluta í kosningunum 1966.

Meðan á Wilson var í embætti í fyrsta sinn var lítið atvinnuleysi og tiltöluleg efnahagsleg hagsæld en Bretland var við erlendar skuldir að stríða. Árið 1969 sendi Wilson breska herinn til Norður-Írlands. Eftir að hann tapaði í kosningum 1970 á móti Edward Heath var hann leiðtogi stjórnarandstöðuflokksins í fjögur ár. Niðurstaða kosninganna 1974 var ekki afgerandi og Verkmannaflokkurinn fór í viðræður við Frjálslynda flokkinn. Viðræðurnar voru slitnar eftir samkomulagi var ekki náð en Wilson varð leiðtogi minnihlutaríkisstjórnar þangað til kosið var aftur í haust. Í þessum kosningum vann Verkamannaflokkurinn nauman sigur. Á þessum tíma greip efnahagskreppa mörg evrópsk lönd en árið 1976 sagði Wilson af sér skyndilega.

Breskir barónar
Wilson, Harold
Leiðtogar breska Verkamannaflokksins
Leiðtogar Kalda stríðsins
Prjónavél

Prjónavél er vél sem getur prjónað úr garni á sjálfvirkan hátt. Fyrstu prjónavélarnar voru til að voru til að prjóna í hring og voru notaðar fyrir sokkaprjón.

Sokkaprjónavél var fyrst smíðuð af William Lee árið 1589. Sú vél var fyrsta stóra skrefin í vélvæðingu textíliðnaðar og var mikilvægur áfangi í sögu vélvæðingar í byrjun Iðnbyltingarinnar.

Fyrsta prjónavélin sem vitað er um að hafi komið til Íslands, kom til Austurlands árið 1855.
Prjónavélar sem notaðar voru á heimilum voru bæði hringprjónavélar og prjónavélar með sleða sem rennt var fram og til baka.

Tilvísanir 	

Vefnaðariðnaður
Iðnbyltingin
Spunavél

Spunavél er vél til að spinna þráð. Spunavélar tóku við af rokkum. Þróun spunavéla markar tímamót í iðnsögu og Iðnbyltingunni. Árið 1779 smíðaði Samuel Crompton spunavél sem tengja mátti við gufuvél. Árið 1786 fékk Richard Arkwright einkaleyfi á vatnsknúinni spunavél. Á árunum  1770-1800 margfaldaðist notkun á baðmull og verð á baðmull lækkaði. Spunavélaverksmiðjur spruttu upp við auðugar kolanámur í Mið-Englandi og Manchester varð miðstöð baðmullar

Spunavélar á Íslandi 
Á fyrri hluta  20. aldar urðu stórar spunavélar, 20 þráða eða stærri algengar í sveitum landsins. Margar þessara véla voru félagseign, eign hreppa eða búnaðarfélaga. Í Borgarfirði var þeim gjarnan komið fyrir nær jarðhita svo heitt væri hjá þeim sem spann. Spunavélar voru við Hreppslaug í Skorradal og að Sturlu-Reykjum í Reykholtsdal. Spunavélar voru stundum fluttar á  milli bæja því þær voru  þannig að gerð að fremur auðvelt var að taka þær í sundur. Hagleiksmenn í sveitum smíðuðu spunavélarnar. Þær þurftu mikið pláss. Árið 1897 var stofnað Tóvélar Eyjafjarðar.

Heimildir 

  Um tóvinnu (Austri, 12. tölublað (30.11.1891), Blaðsíða 45)
 Landbúnaðarsafn Íslands - Spunavélar og merkilegur tími þeirra 
 Spunavélin í Ólafsdal (Hildur Bjarnadóttir) 
 25 teina spunavél á Álafosssýningunni 1937
  Ísafold, 43. tölublað (28.06.1899), Blaðsíða 169
  Ísafold, 44. tölublað (01.07.1899), Blaðsíða 173

Vefnaðariðnaður
Iðnbyltingin
Vattarnes

Vattarnes er nes og samnefndur bær við sunnanverðan Reyðarfjörð. Ein skýring á Vattarnafninu er að nesið hafi verið lagað eins og vettlingur eða þumall en einnig er til er þjóðsaga um Vött og Kolfreyju. „Það er mál manna, að Vöttur sá, er nesið dregur nafn af, hafi þar fyrstur land numið.“ Eyjan Skrúður heyrir undir jörðina Vattarnes.

Heimild 

 Vattarörnefni (Árnastofnun)

 Fiskirannsóknir 1898

Fjarðabyggð
Otto von Guericke

Otto von Guericke  (20. nóvember 1602 – 11. maí  1686 var þýskur vísindamaður, uppfinningamaður og stjórnmálamaður. Hann er þekktur fyrir rannsóknir sínar á  lofttómi.

Otto fæddist í Magdeburg sem þá var sjálfstæð þýsk borg. Hann var við nám í Leipzig 1618 þegar þrjátíu ára stríðið braust út. Hús hans brann í innrás sem gerð var í Magdeborg og barn hans særðist af sverðshöggi en hann og kona hans voru tekin til fanga ásamt eldri syni þeirra. Kona hans og særða barnið létust seinna af þessum völdum. Í fangelsinu vann hann fyrir lausnargjaldi sínu með því að gera við úr yfirmanna hersins. Eftir nokkra mánuði var honum sleppt og hann komst að í Erfurt sem  nokkurs konar borgarverkfræðingur. 

Hann komst svo aftur til Magdeburgar og komst þar í virðingarstöðu í borginni. Hann gerði tilraunir með tómið en hryllingur tómsins (horror vacui) var þá talinn raunverulegur og var álitið að eitthvað hræðilegt gerðist ef tækist að mynda lofttóm. 

Sumar tilraunir hans voru eins og leiksýningar. Ein frægasta tilraun hans er tilraun með Magdeborgar samlokurnar eða Magdeburgarkúluna en þá tók hann tvær hálfkúlulaga málmskálar sem hvolft var saman. Þegar lofti var dælt úr þeim hélt þungi andrúmsloftsins að utan hálfkúlunum blýfast saman. Árið 1654 sýndi hann Ferdinand 3. keisara og þýskum þingmönnum að það þurfti 16 dráttarhross til að ná sundur kúlunum.  Guricke fann upp sogdæluna. Hann gerði ýmsar tilraunir við mismunandi þrýsting og uppgötvaði að klukkuhljómur heyrist ekki í lofttómi, logi deyr og fiskar og fuglar deyja strax en vínber var unnt að geyma í sex mánuði í lofttómi. Hann upgötvaði að andrúmsloft er misþungt og heitt loft er léttara en kalt og hann mældi þunga andrúmsloftsins með 10 m háum loftþyngdarmæli úr vatni sem hann setti utan á hús sitt í Magdeborg.

Árið 1663 bjó Guericke til rafmögnunarvél. Á tímum Guerickes kom halastjarna nálægt jörðu og vakti forvitni hans. Hann taldi að halastjarnan væri úr brennisteini en hali hennar rafmagnaður. Hann ákvað að skoða það með því að gera lítið segulmagnað líkan af jörðinni og lét blása stóra glerkúlu sem hann fyllti með brennisteinsmylsnu og bræddi síðan í einn klump og braut svo glerið, setti brennisteinskúluna á tréskemil þar sem henni var snúið  og hún  nérist við undirstöðuna. Þegar hart var snúið fór kúlan að lýsa og brak frá rafgneistum heyrðist.

Heimildir 
 Fyrsta rafmögnunarvélin varð til fyrir þremur öldum, Tíminn Sunnudagsblað, 21. tölublað (02.06.1963), Blaðsíða 484

Þýskt aðalsfólk
Þýskir uppfinningamenn
Tunna

Tunna er ílát sem er holur sívalningur sem vanalega var gerður úr viðarstöfum sem haldið var saman með gjörð úr málmi eða við. Tunnustafir voru beygðir í rétt form með að hita þá.Tunnur eru oft  breiðastar í miðju. Þessi lögun gerir að verkum að auðveldara er að velta tunnum á hlið og áfram og breyta um stefnu. Þessi lögun gerir líka tunnuna sterkari. Tunnur voru notaðar til að geyma í og flytja vörur. Tunna var einnig notuð sem mælieining tunnumál yfir magn eða þyngd af tiltekinni vöru. Þannig er bresk bjórtunna 36 bresk gallon en vín var flutt í tunnum sem voru 119 lítrar. Tunnur voru bæði til að flytja þurrvöru eins og rúg og sykur en einnig vökva eins og brennivín og matvæli eins og síld. Tunnusmíði var fyrr á tímum stór iðngrein og var tunnusmiður kallaður beykir. Í árþúsundir voru tunnur hentugasta ílátið  til að flytja vörur milli staða en smán saman dró úr mikilvægi tunna fyrir flutninga með tilkomu pappaumbúða, gáma og tankskipa. 

Trétunnur eru notaðar við vínframleiðslu og vín látið gerjast ákveðinn tíma í slíkum ílátum. Vökvinn drekkur í sig efni frá tunnunum svo sem vanillin og tannín. 
Vatnstunnur eru oft notaðar til að safna regnvatni frá híbýlum.

Tunna er stöðluð eining fyrir hráolíu og aðrar olíuafurðir og þó olía sé e ekki lengur flutt í tunnum heldur tankskipum þá er  42-US-gallon stærðin er ennþá notuð til að mælieining.

Tengt efni 
 Tunnumál

Tenglar

 Origin of "over a barrel"
 Barrel Basics

Ílát