alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sviti

Sviti er vökvi sem myndast í svitakirtlum í húð ýmissa spendýra. Svitinn kemur út á yfirborðið, einkum við áreynslu, andlegt álag og í hita og á þannig þátt í að tempra líkamshitann. Sviti innheldur uppleyst sölt og úrgangsefni úr líkamanum. 

Orðið horvatn er haft um svita úr mögrum mönnum, og er aðallega notað í hálfkæringi.

Tenglar 

 
 
 

Líkamsvessar
Kantaraborg

Kantaraborg (enska: Canterbury) er borg og biskupsstóll í Kent í Suðaustur-Englandi. Þar situr erkibiskupinn af Kantaraborg sem er höfuð ensku biskupakirkjunnar. Íbúar eru um 55 þúsund (2011). 

Borgin var stofnuð af Rómverjum á grunni eldri byggðar. Hún hefur verið sæti erkibiskupsins af Englandi frá 597.

Borgir á Englandi
Thomas Cranmer

Thomas Cranmer (2. júlí 1489 – 21. mars 1556) var erkibiskup af Kantaraborg frá 1533 og þjónaði í tíð Hinriks VIII og Játvarðs VI. Hann er talinn upphafsmaður ensku biskupakirkjunnar. Hann var brenndur á báli að skipun kaþólsku drottningarinnar Maríu I.

Erkibiskupar af Kantaraborg
Dýrlingar ensku biskupakirkjunnar
Skeiðará

Skeiðará er um 30 km löng jökulá sem rennur úr Skeiðarárjökli á sunnanverðum Vatnajökli og kvíslast yfir Skeiðarársand út í sjó. Vegna stöðugrar bráðnunar íss í Grímsvötnum undir jöklinum eru jökulhlaup algeng í ánni (Skeiðarárhlaup).

Jökulár á Íslandi
Ferdinand og Ísabella

Ferdinand og Ísabella eða kaþólsku konungshjónin (spænska: Los Reyes Cátolicos) á við um Ísabellu I af Kastilíu og Ferdinand II af Aragon. Þau eru jafnan talin stofnendur spænska konungsríkisins með giftingu sinni 1469. Þau luku því verki að vinna Spán frá márum (Reconquista) með því að leggja undir sig Granada 1492. Þau fengu hvort um sig titilinn „kaþólskur konungur“ frá Alexander VI páfa. Þau fjármögnuðu einnig ferðir Kólumbusar og annarra til Nýja heimsins sem jók enn á veldi þeirra og efldi stöðu þeirra í Evrópu.

Saga Spánar
Könnun Norður-Ameríku
Blýantur

Blýantur einnig áður nefnt ritblý, er skriffæri sem samanstendur af efni sem gefur frá sér lit, sem notað er til skriftar og teikningar og viðarhulstri. Blýantar eru vanalega notaðir á pappír. Litarefnið er oftast grafít en stundum eru notuð önnur efni sem og kol eða snyrtivörur. Blýantar hafa stundum strokleður á endanum, fest með járni. Ólíkt blýöntum notast pennar við fljótandi efni, það er blek.

Uppruni 
Conrad Gesner, þýsk-svissneski náttúrufræðingur, lýsti árið 1565 fyrstur manna blýantinum, það er tréhólki með efninu grafíti í miðjunni en orðið grafít er dregið af gríska orðinu "grafein" sem þýðir að skrifa. Á þeim tíma töldu menn grafít vera eina tegund af blýi sem er ástæða þess að hann var kenndur við blý og hefur það lifað og er hann ennþá kallaður blýantur víða. Það var svo árið 1779 að sænskur efnafræðingur, Carl Wilhelm Scheele, sýndi fram á að grafít væri sérstakt kolefni og ekki skilt blýi.

Orðsifjar 
Orðið „blýantur“ í Íslensku er tökuorð af danska orðunum blyant eða bliant sem eru styttar útgáfur á orðinu blyantspen. Blyantspen er líklega stytting á orðinu blyantimon sem þýðir „antimonblandaður blýmálmur“.

Framleiðsla 
Nú til dags eru blýantar framleiddir með því að blanda saman fínum grafít og leirdufti, svo er blandað vatni og langir spagettí-legum strengjum og síðan eru þeir hitaðir í sérstökum ofni. Síðan eru strengunum dýft í olíu eða bráðið vax sem rennur inní smáar holur á efninu, sem leiðir til auðveldari og mýkrar skriftar.

Margir blýantar (oftast þeir sem notaðir eru við listir) eru merktir með Evrópskum skala sem nær frá „H“ (e. hardness, harðleika) to „B“ (e. blackness, svertu) sem og „F“ (e. fine point, fínleika), og flokkast hinn hefðbundni ritblýantur undir „HB“.

Listablýantar ná frá hörðum til fínna eins og sjá má:

* Einnig séð sem 2 4/8, 2.5, 2 5/10, vegna einkaleyfismála.

Lögun blýanta 
Flestir blýantar eru sexhyrndir ef litið er á þá með þverskurði. Það er þægilegt að halda á þannig blýöntum og þeir stoppa ef þeir rúlla á láréttu svæði. Blýantar smiða eru flatari að lögun, sem mun einnig ekki rúlla og leyfir nákvæmari staðsetningu við það að teikna línur.

Annað 
Blýantsstungur eru algeng orsök slysa hjá ungum börnum. Blýbroddur getur skilið eftir sig grátt ummerki sem getur enst í húðinni í nokkur ár. Þetta leiddi að hinni gömlu hjátrúna að blý bútar gætu farið í gegnum blóðrásarkerfið og uppí heilann, og ollið hálfvisku í þeim sem fá slík sár. En auðvitað eru blýantar gerðir úr graffít (kolefni) en ekki blýi, og er því ekki hættulegt.

Tilvísanir

Tenglar 
 Lygasaga af blýöntum og pennum

Skriffæri
Kýrenuheimspeki

Kýreningar voru róttækir nautnahyggjumenn. Stefnan þeirra varð til á 4. öld f.Kr. en stofnandi hennar var Aristippos frá Kýrenu (eða dóttursonur hans sem hét sama nafni).

Kýreningar héldu því fram að æðst gæða væri ánægja og að líkamleg ánægja væri eftirsóknarverðari en andleg ánægja, því hún væri sterkari og fjörugri ánægja. Þeir höfnuðu því einnig að maður skyldi slá því á frest að sækjast eftir ánægju vegna langtímasjónarmiða, annaðhvort vegna þess að meiri ánægja fengist með því að standast freistinguna eða vegna þess að það hefði óþægindi í för með sér síðar ef maður léti undan, svo sem timburmenn. Að þessu leyti voru þeir talsvert frábrugðnir epikúringum, sem töldu að andleg ánægja væri eftirsóknarverðari en líkamleg ánægja og að í öllu skyldi gæta hófs.

Kýreningar töldu einnig að einungis væri hægt að þekkja með vissu eigin upplifanir hverju sinni, til dæmis að maður fyndi sætt bragð núna, en ekki væri hægt að þekkja eðli þeirra hluta sem valda skynjunum okkar, til dæmis að hunang sé sætt á bragðið. Enn fremur neituðu þeir því að hægt væri að vita nokkuð um upplifanir annarra.

Heimildir 
 
 Branham, R. Bracht, The Cynics: The Cynic Movement in Antiquity and Its Legacy (Los Angeles: University of California Press, 2000).  ISBN 0-520-21645-8

Tengt efni 
 Sókrates

Tenglar 
 
 

Fornaldarheimspeki
Grísk heimspeki
Klassísk heimspeki
Aristippos frá Kýrenu

Aristippos (435 – 366 f.Kr.) var grískur heimspekingur, fæddur í Kýrenu í Afríku (nú í Líbýu). Hann mun hafa verið velkunnur fylgjandi Sókratesar og Platon getur hans í samræðunni Fædoni, þar sem síðustu stundum Sókratesar er lýst, en ein persóna samræðunnar lýsir yfir undrun vegna þess að Aristippos hafi ekki verið við hlið Sókratesar er dauðadómi hans var framfylgt. Aristippos mun þá hafa verið á eynni Ægínu ásamt öðrum kunningja Sókratesar, Kleombrotosi. Að öðru leyti er Aristipposar hvergi getið í samræðum Platons. Honum bregður hins vegar fyrir í ritum Xenophons. Samkvæmt Æskínesi hafði Aristippos upphaflega komið til Aþenu „sökum frægðar Sókratesar“.

Díogenes Laertíos segir allnokkrar sögur um Aristippos og veru hans við hirð Díonýsíosar og Díonýsíosar yngra.

Annaðhvort Aristippos sjálfur eða dóttursonur hans, sem hét í höfuðið á afa sínum, stofnaði skóla Kýreninga, sem hélt fram nautnahyggju og sjálfshyggju. Dóttir Aristipposar eldra, Arete frá Kýrenu, var sögð hafa verið heimspekingur sjálf og hafa menntað Aristippos yngra, sem í kjölfarið var nefndur Mētrodidaktos eða „hinn móðurmenntaði“.

Hvorki ritverk Aristipposar eldra né Aristipposar yngra eru varðveitt.

Heimildir 
 
 Branham, R. Bracht, The Cynics: The Cynic Movement in Antiquity and Its Legacy (Los Angeles: University of California Press, 2000).  ISBN 0-520-21645-8

Tenglar 
 
 

Forngrískir heimspekingar
Grískir heimspekingar
Klassísk heimspeki
Samtök íslenskra skólalúðrasveita

Samtök íslenskra skólalúðrasveita (skammst. SÍSL) eru samtök um samstarf íslenskra skólalúðrasveita sem stofnuð voru þann 15. október 1983. Meginhlutverk SÍSL er að halda landsmót skólalúðrasveita og að standa fyrir útsetningum á íslenskum lögum fyrir sveitirnar. Samtökin starfrækja einnig sameiginlega lúðrasveit, Lúðrasveit æskunnar, sem ætluð er til að veita lengra komnum skólalúðrasveitarmeðlimum tækifæri til að spreyta sig á meira krefjandi verkum, og eru þá yfirleitt fengnir erlendir stjórnendur.

Tengill
 Vefsíða SÍSL

Heimildir
 

Íslenskar skólalúðrasveitir
Íslensk tónlistarfélög
Skólahljómsveit Vesturbæjar og Miðbæjar

Skólahljómsveit Vesturbæjar og Miðbæjar (skammstafað SVoM, áður Skólahljómsveit Vesturbæjar) er íslensk skólalúðrasveit sem starfrækt er í Vesturbæ Reykjavíkur. Hljómsveitin býður upp á kennslu á blásturs- eða slagverkshljóðfæri og tónfræði samhliða spili með sveitinni, og er hún einkum ætluð nemendum á grunnskólastigi. Hljómsveitinni er skipt í þrjár deildir fyrir mislangt komna: yngri sveit, miðsveit og eldri sveit. Í yngri sveitinni eru nemendur allt frá átta ára aldri, sem eru margir nýbyrjaðir að læra á hljóðfæri, en elstu nemendur í þeirri eldri eru nú 15 ára gamlir.

Höfuðstöðvar sveitarinnar eru í Vesturbæjarskóla, en sveitin starfar í skólahverfum Vesturbæjarskóla, Grandaskóla, Melaskóla (og Hagaskóla), Austurbæjarskóla, Hlíðaskóla og Háteigsskóla í samstarfi við skólana um kennsluaðstöðu. Núverandi stjórnandi sveitarinnar er Ingi Garðar Erlendsson. Æfingaaðstaða skólahljómsveitarinnar var áður í Hljómskálanum, húsi Lúðrasveitar Reykjavíkur, en Lárus Halldór Grímsson, stjórnandi L.R., stjórnaði lengi skólahljómsveitinni líka.

Íslenskar skólalúðrasveitir
Lárus Halldór Grímsson

Lárus Halldór Grímsson (f. 13. desember 1954) er íslenskur hljómsveitarstjóri, hljóðfæraleikari, blásarakennari og tónskáld. Hann stjórnar Lúðrasveit Reykjavíkur og Skólahljómsveit Vesturbæjar og Miðbæjar. Hann kennir bæði í tengslum við Skólahljómsveit Vesturbæjar og við Tónlistarskóla Seltjarnarness á þverflautu, klarínett og saxófón.

Lárus byrjaði 10 ára gamall að spila á þverflautu með Skólahljómsveit Vesturbæjar. Árið 1971 hóf hann svo nám við Tónlistarskólann í Reykjavík, þar sem hann hélt áfram flautunáminu. Árið 1979 fór hann til Hollands og gekk í skólann Institut voor sonologie í Utrecht, þar sem hann lærði mikið hjá Jaap Vink. Lárus lauk námi þaðan árið 1984, en hélt áfram störfum við stofnunina.

Tónsmíðar Lárusar eru mestmegnis raftónlist, en á seinni árum hefur hann snúið sér meira að hljóðfæratónlist.

Verkalisti
1980 – Þráfylgni fyrir segulband
1981 – Og þá riðu hetjur um héruð fyrir segulband
1981 – Rumsk fyrir strengi, sex flautur og 4 slagverksleikara
1981 – Sambúðarsundurþykkja fyrir sembal, horn og segulband
1982-83 – Winter Romanticism fyrir segulband
1984 – Back to the Beginning Again? fyrir fagott og segulband
1984 – Eitt sinn poppari ávallt poppari fyrir tvo gítara, píanó, sembal og segulband
1985 – I Sing the Body Electric fyrir kór og segulband
1986 – Amalgam fyrir segulband
1987 – By the Skin of My Teeth fyrir sembal (hljóðgervil) og segulband
1987 – Le Voeu fyrir segulband
1988 – Kiss of The Spiderwoman fyrir segulband
1989 – The Tempest fyrir segulband
1990 – Hotel Thingvellir fyrir segulband
1991 – Farvegir fyrir píanó
1992 – Klarínettukvartett
1993 – Tales from a Forlorn Fortress fyrir fagott, fiðlu, víólu og selló
… – Slúðurdálkurinn fyrir sólóklarínett
… – 'Tis a Stairway, Not a Street fyrir gítar og flautu
… – Frískir menn og fölar meyjar fyrir sjö blásara, tvo slagverksleikara og bassagítar
… – Tónlist við leikritið Næturgalann
2002 – Ann ég dýrust drósa fyrir kvæðamann og blásarasveit
2005 – Óður / Óður II fyrir flautu og blásarasveit

Heimildir

Íslenskir hljómsveitarstjórar
Íslensk tónskáld
Íslenskir raftónlistarmenn
Íslenskir flautuleikarar
Fædon frá Elís

Fædon frá Elís (4. öld f.Kr.) var grískur heimspekingur og stofnaði elíska skólann í heimspeki. 

Fædon var frá borginni Elís. Hann fæddist undir lok 5. aldar f.Kr. Í stríðinu milli Elís og Spörtu árið 401-400 f.Kr. var hann herleiddur og gerður að þræli í Aþenu, þar sem hann varð frægur fyrir fegurð sína. Hann varð nemandi Sókratesar, sem bar hlýjan hug til hans. Hann virðist hafa þekkt náið til Kebesar og Platons, sem nefndi eftir honum samræðu, Fædon. (Æskínes reit einnig samræðu sem hét called Fædon). Aþenajos greinir aftur á móti frá því að hann hafi þvertekið fyrir sannleiksgildi alls þess sem Platon eignaði honum og að samband sitt við Platon hafi verið stirt.

Stuttu eftir dauða Sókratesar sneri Fædon aftur til Elís, þar sem Ankipylos, Moskos og Pleistanos voru meðal nemenda hans. Pleistanos tók við skólanum af honum. Síðar færðu Menedemos og Askiepiades skólann til Eretríu, þar sem hann varð þekktur sem Eretríuskólinn og er oft vísað til hans (t.d. af Cíceró) ásamt Megöruskólanum.

Ekki er vitað hverjar kenningar Fædons voru né er mögulegt að álykta um það af samræðu Platons. Ritverk hans voru öll í formi samræðna en ekkert þeirra er varðveitt.

Tengt efni
Fædon

Heimild

Forngrískir heimspekingar
Aþenajos

Aþenajos (gríska Αθηναιος Athenaios; uppi um 200) var grískur rithöfundur. Hann er stundum kallaðir Aþenajos frá Nákratis vegna þess að hann fæddist og starfaði í Nákratis í Egyptalandi.

Lítið er vitað um Aþenajos annað en það sem lesa má í varðveittum ritum hans. Aþenajos samdi að minnsta kosti tvö verk sem eru ekki varðveitt en hans er einkum minnst fyrir ritsafnið Deipnospekingarnir eða Deipnosophistae. Verkið er skrifað í formi samræðu þar sem ýmsar persónur deila um margvísleg málefni. Munaður, mataræði, heilsa, kynlíf, tónlist, kímnigáfa og grísk orðabókagerð eru allt efni sem tekin eru til umfjöllunar en mest er fjallað um mat, vín og skemmtun (af þeim sökum er verkið stundum nefnt Vitringaveislan).

Án verka Aþenajosar myndi skorta mikilvægar upplýsingar um fornöldina og mörg grísk skáld væru ekki þekkt (þeirra á meðal Arkilokkos). 13. bók Deipnoskepkinganna er ein mikilvægasta heimildin um kynferði í Grikklandi hinu forna.

Heimildir 

Gulick, C.B. (ritstj.) Athenaeus: The Deipnosophists, 7 bindi (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1927-41).
Braund, David og Wilkins, John (ritstj.), Athenaeus and his world: reading Greek culture in the Roman Empire (Exeter: University of Exeter Press, 2000).

Forn-Grikkir
Milman Parry

Milman Parry (1902 – 3. desember 1935) var bandarískur fornfræðingur.

Hann nam við University of California í Berkeley (til B.A. og M.A. gráðu) og Sorbonne háskóla í París (til doktorsgráðu). Parry var nemandi málvísindamannsins Antoine Meillet við Sorbonne.

Parry umturnaði rannsóknum á Hómer og hómerskviðum. Í doktorsritgerð sinni, sem var gefin út á frönsku á þriðja áratug 20. aldar, sýndi hann fram á að stíll Hómers einkenndist af mikilli notkun fastra orðasambanda, svonefndra formúla, sem ætlað var að merkja eitthvað sérstakt en voru löguð að ólíkum þörfum bragsins. 

Í bókum sínum sem komu út í Bandaríkjunum á 4. áratugnum setti Parry fram þá tilgátu að gera yrði grein fyrir séreinkennum stíls Hómers á grundvelli þess að um munnlegan kveðskap væri að ræða (hin svonefnda munnlega formúlu tilgáta). Nemandi Parrys, Albert Lord, þróaði hugmyndina um Hómer sem munnlegt skáld áfram, einkum í ritinu The Singer of Tales (1960).

Milli 1933 og 1935 fór Parry, sem þá var ‚associate professor‘ (eða dósent) við Harvard háskóla, tvær ferðir til Júgóslavíu, þar sem hann rannsakaði og tók upp munnlegan kveðskap Suður-Slava. 

Greinasafn Parrys kom út að honum látnum en Adam Parry, sonur hans, ritstýrði því: The Making of Homeric Verse: The Collected Papers on Milman Parry. Adam Parry (ritstj.) (Oxford: Oxford University Press, 1971). Safn Milmans Parry af upptökum og uppskriftum suðurslavnesks kveðskapar er nú geymt í Widener bókasafni Harvard háskóla.

Parry lést af völdum voðaskots árið 1935.

Heimild

Tengill 
 Milman Parry safnið  hjá Harvard University

Parry, Milman
Parry, Milman
Fornöld

Fornöld er tímabil í mannkynssögunni sem nær frá upphafi sögulegs tíma, þ.e. frá þeim tíma sem til eru ritaðar heimildir um, og til miðalda. Tímabilið áður en sögulegur tími hófst kallast forsögulegur tími. Ritaðar heimildir komu ekki fram á sama tíma alls staðar og því lýkur forsögulegum tíma í raun ekki alls staðar samtímis.

Fyrstu rituðu heimildirnar eru fleygrúnir frá Súmer frá því 3000-3500 f.Kr. Því má segja að sögulegur tími hefjist fyrst þar.

Klassísk fornöld er hugtak sem er notað í fornaldarsögu Grikklands og Rómaveldis. Í Grikklandi er sá tími oftast miðaður við árið 776 f.Kr. þegar ólympíuleikarnir voru fyrst haldnir, enda þótt til séu töluvert eldri ritaðar heimildir á grísku. Í sögu Rómar er miðað við hefðbundið ártal fyrir stofnun borgarinnar 753 f.Kr., þrátt fyrir að ritaðar heimildir á latínu séu nokkru yngri.

Enda þótt deilt sé um hvenær fornöld eigi að teljast lokið er oftast miðað við fall Vestrómverska ríkisins sem venju samkvæmt er sagt hafa átt sér stað árið 476. Í sögu Austrómverska ríkisins mætti ef til vill miða endalok fornaldar við árið 640, en þá féll Alexandría í hendur Aröbum. Það tímabil sem nær yfir breytinguna frá fornöld til miðalda er síðfornöld, sem skarast að stórum hluta við ármiðaldir.

Hugtakið „fornöld“ var fyrr á árum oft notað í sögu Íslands um tímabilið frá landnámsöld fram til loka þjóðveldisins, 1264, eða jafnvel fram um 1300. Þetta er elsti hluti Íslandssögunnar, auk þess sem þetta tímabil þótti vera nokkur hliðstæða við gullöld Grikkja og Rómverja, t.d. hvað bókmenntasköpun snertir. Í seinni tíð hafa sagnfræðingar farið að nota hugtakið miðaldir um þetta tímabil, enda fellur það undir miðaldir í sögu Evrópu.

Tengt efni 
 Klassísk fornöld

Saga Íslands
Klassísk fornöld

Klassísk fornöld er hugtak sem er notað um grísk-rómverskan tíma, þ.e. fornaldarsögu Grikklands og Rómaveldis. Í sögu Grikklands er sá tími oftast miðaður við árið 776 f.Kr. þegar ólympíuleikarnir voru fyrst haldnir, enda þótt til séu töluvert eldri ritaðar heimildir á grísku. Í sögu Rómar er miðað við hefðbundið ártal fyrir stofnun borgarinnar 753 f.Kr., þrátt fyrir að ritaðar heimildir á latínu séu nokkuð yngri.

Enda þótt deilt sé um hvenær fornöld eigi að teljast lokið er oftast miðað við fall Vestrómverska ríkisins en þá er venjan að miða við árið 476. Í sögu Austrómverska ríkisins mætti ef til vill miða endalok fornaldar við árið 640 en þá féll Alexandría í hendur Aröbum.

Hugtakið klassískur tími er notað bæði um sögu Grikklands og Rómaveldis og vísar þá til þess tíma í klassískri fornöld sem talinn er vera blómatími þessara svæða. Í sögu Grikklands er 5. og 4. öld f.Kr. kallaðar klassískur tími en tímabilið þar á undan kallast snemmgrískur tími; oftast er upphaf klassíska tímans í Grikklandi miðað við Persastríðin, annaðhvort orrustuna við Maraþon (490 f.Kr.) eða endalok styrjaldarinnar eftir orrustuna við Plataju (479 f.Kr.), en endalok hans miðast við upphaf hellenísks tíma, sem hófst árið 323 f.Kr. þegar Alexander mikli lést. Í sögu Rómar er klassískur tími venjulega talinn sá tími þegar skrifuð var svonefnd gullaldarlatína. Sá tími er talinn vara frá 80 f.Kr. til 14 e.Kr.

Teng efni
Fornöld

Fornöld
Moses I. Finley

Sir Moses I. Finley (Moses Israel Finkelstein) (20. maí 1912 – 23. júní 1986) var bandarískur og breskur fornfræðingur og sagnfræðingur.

Finley fæddist árið 1912 í New York borg. Foreldrar hans voru Nathan Finkelstein og Anna Katzenellenbogen. Hann lést árið 1986 sem breskur ríkisborgari. Finley hlaut menntun sína við Syracuse University og Columbia University. Hann hlaut M.A. gráðu í lögfræði en flest útgefin rit hans fjalla um fornaldarsögu, einkum félagslegar og hagsögulegar hliðar klassískrar fornaldar.

Finley kenndi við Columbia University og City College of New York, þar sem hann varð fyrir áhrifum frá meðlimum Frankfurt skólans, sem störfuðu í útlegð í Bandaríkjunum. Árið 1952, meðan á kalda stríðinu stóð, var Finley rekinn frá kennslustöðu sinni við Rutgers University; árið 1954 var hann kallaður fyrir þjóðaröryggisnefnd bandaríska þingsins og spurður hvort hann hefði verið meðlimur í kommúnistaflokki. Hann skýldi sér á bakvið fimmta viðauka bandarísku stjórnarskrárinnar og neitaði að svara.

Í kjölfarið átti Finley erfitt með að finna vinnu í Bandaríkjunum og því fluttist hann til Bretlands, þar sem hann kenndi fornfræði við Cambridge University árum saman, fyrst sem fyrirlesari í félagslegri og hagsögulegri fornaldarsögu við Jesus College (1964–1970), síðan sem prófessor í fornaldarsögu (1970–1979) og að lokum sem skólameistari við Darwin College (1976–1982). Hann víkkaði umfang fornfræðinnar frá því að fást eingöngu við textafræði til þess að fjalla einnig um menningu og samfélag. Finley varð breskur þegn árið 1962 og meðlimur í bresku akademíunnni árið 1971. Hann var sleginn til riddara árið 1979.

Helstu ritverk 
 The Ancient Greeks (1963).
 The Ancient Economy (1973).
 Ancient Slavery and Modern Ideology.
 The World of Odysseus (1954).
 Politics in the Ancient World (1983).
 Aspects of Antiquity (1968).

Heimild 
 

Finley, Moses I.
Finley, Moses I.
Finley, Moses I.
Finley, Moses I.
Reynir Örn Leósson

Reynir Örn Leósson (11. febrúar 1939 - 30. desember 1982) var íslenskur aflraunamaður. Reynir var sonur Þóru Friðriksdóttur og Leós Guðmundssonar. Hann flutti ungur til Reykjavíkur, síðar til Njarðvíkur og enn síðar til Eyjafjarðar.

Reynir var járnsmiður að iðn og starfaði við vélsmíðar, vörubílakstur og bifreiðaviðgerðir, en bifreiðaviðgerðirnar stundaði hann þar til hann lést.

Reynir var ungur þegar fyrst fór að bera á miklum kröftum hans, og hann var mjög ungur þegar hann fór að hefja aflraunir. Hann ferðaðist víða um ævina og sýndi aflraunir sínar..

Meðal aflrauna hans var að brjótast út úr fangaklefa, en hann var þó settur vel hlekkjaður inn í klefann. Það að brjótast úr hlekkjunum og svo út úr fangaklefanum tók hann um 6-7 klukkustundir samanlagt. Einnig lyfti hann 290kg. tunnu auðveldlega á hné sér. Einnig lyfti hann upp vinstra framhjóli bifreiðar sinnar, Volvo vörubifreið, upp um 13mm., en biðfreiðin vó 12 tonn og hefur þurft togkraft upp á 2.650 kg. til að lyfta bifreiðinni svo hátt. Fyrir það afrek að brjótast út úr fangaklefanum komst Reynir í heimsmetabók Guinness.

Einnig gerði Reynir kvikmynd um sjálfan sig, nefnda „Sterkasti maður heims“, og kvikmyndir um öryggi á vinnustöðum ásamt fleiru.

Tilvísanir og heimildir 
  Morgunblaðið, 22. mars 1959, bls. 8.
  Morgunblaðið, 26. september 1972, bls. 12, 31.
  Morgunblaðið, 20. desember 1972, bls. 2.
  Morgunblaðið, 24. júlí 1974, bls. 5.
  Morgunblaðið, 26. október 1974, bls. 29.
  Morgunblaðið, 7. janúar 1983, bls. 2.

Íslenskir aflraunamenn
Manga

Manga (漫画 eða まんが) er japanska og er haft um teiknimyndabækur og prentaðar myndasögur. Utan Japan eru þær einnig kallaðar Manga eða japanskar teiknimyndabækur. Manga-sögur (möngur) þróuðust við blöndun ukiyo-e og hinum vestræna teiknistíl (að miklu leyti frá Disney) og tóku þær á sig núverandi mynd stuttu eftir seinni heimsstyrjöldina. Þær eru oftast prentaðar í svarthvítu, en stundum er kápan og nokkrar af fyrstu síðunum í bókinni í lit. 

Þær manga-sögur sem njóta vinsælda er oft breytt í anime og er það gert til að þær höfði til stærri markhóps. Þótt það sé ekki eins algengt er anime seríum stundum breytt í manga (og má þar helst nefna Neon Genesis Evangelion).

Bókstaflega mætti þýða manga sem „handahófskenndar myndir“. Orðið komst fyrst í almenna notkun seint um 18. öld þegar verk eins og myndabókin „Shiji no yukikai“ eftir Santo Kyoden (1798) og „Myndir hundrað kvenna“ eftir Aikawa Minwa, sem hafði að geyma fjölda mynda úr teiknibókinni frægu ukiyo-e eftir listamanninn Hokusai. Hinsvegar var giga (sem þýðir bókstaflega „fyndnar myndir“) teiknuð af ýmsum listamönnum um 12. öld, og voru líkar manga að því leyti að mikil áhersla var lögð á að segja sögu og notast við einfaldar og listrænar línur.

Tengt efni 

 Anime
 Hentai
 Kawaii
 Hellsing

Manga
Japönsk hugtök
Langaleit

Langaleit (eða Sandleit) kallast innsta svæði Gnúpverjaafréttar, frá Hnífá inn að Arnarfelli hinu mikla. Í austri afmarkast svæðið af Þjórsá og því er stærstur hluti Þjórsárvera innan Lönguleitar. Fjallmannakofi er við Þjórsá, á Bólstað, á móts við Sóleyjarhöfða.

Langaleit er nokkuð ströng leit fyrir fjallmenn, því nær allar jökulkvíslar Þjórsár renna um hana, á leið sinni frá Hofsjökli. Þessar ár geta vaxið hratt og þarf fólk að þekkja vel til þeirra.

Gnúpverjaafréttur
Laxárdalur (Skeiða- og Gnúpverjahreppi)

Laxárdalur er bær í Skeiða- og Gnúpverjahreppi sem stendur á bökkum Stóru-Laxár. Rennur áin þar í gljúfri sem kallast Laxárgljúfur og eru þar tvö steintröll sem þjóðsögur segja að hafi steinrunnið í einni veiðiferð sinni.

Skeiða- og Gnúpverjahreppur
Íslenskir bæir
Laxárholt

Laxárholt heitir holt eitt við Stóru-Laxá í Hrunamannahreppi. Þar er talið að þingstaður Hrunamanna hafi verið fram á 16. öld.

Hrunamannahreppur
Íslenskir þingstaðir