alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Íslandsráðgjafi

Íslandsráðgjafi eða Íslandsráðherra var ráðherraembætti sem búið var til með stjórnarskrá Íslands 1874. Íslandsráðgjafi skyldi bera upp til staðfestingar í danska ríkisráðinu mál sem vörðuðu Ísland. Íslandsráðgjafinn sat í Kaupmannahöfn en Landshöfðingi fór með æðsta vald á Íslandi á ábyrgð Íslandsráðgjafa. 

Embættið var frá upphafi aukageta dómsmálaráðherra Danmerkur. Íslendingar voru frá upphafi óánægðir með þessa skipan mála og vildu endurskoðun stjórnarskrárinnar, sem lyktaði með heimastjórn 1904 þegar ráðherra Íslands varð til sem embætti á Íslandi.

Eftirfarandi dómsmálaráðherrar Danmerkur voru Íslandsráðgjafar:

Tengt efni
 Landshöfðingjatímabilið
 Ráðherra Íslands

Íslensk stjórnmálasaga
Ríkisstjórn Danmerkur
Sóknarprestur

Sóknarprestur er prestur sem þjónar afmörkuðu landfræðilegu svæði, prestakalli, með einni eða fleiri sóknum. Sóknarprestar eru opinberir embættismenn sem biskup skipar. Gerður er greinarmunur á sóknarprestum og prestum. Í hverju prestakalli er aðeins einn sóknarprestur. Prestar geta hins vegar verið einn eða fleiri innan prestakalls. Þeir eru skipaðir af biskupi. Ef fleiri prestar starfa innan prestakalls er sóknarprestur þeirra fremstur og ber ábyrgð samkvæmt því.

Kristni
Hraungerðisprestakall

Hraungerðisprestakall er eitt af tíu prestaköllum Árnesprófastsdæmis. Í prestakallinu eru þrjár sóknir: Hraungerðissókn, Laugardælasókn og Villingaholtssókn. Sóknarprestur er sr. Kristinn Ágúst Friðfinnsson.

Prestaköll Árnesprófastsdæmis
Árnesprófastsdæmi

Árnesprófastsdæmi nær yfir alla Árnessýslu og eru prestaköll þess eftirfarandi:

 Eyrarbakkaprestakall
 Selfossprestakall
 Hraungerðisprestakall
 Hrunaprestakall
 Skálholtsprestakall
 Mosfellsprestakall
 Þingvallaprestakall
 Hveragerðisprestakall
 Þorlákshafnarprestakall
 Stóra-Núpsprestakall

Prófastsdæmi
Árnessýsla
Prestakall

Prestakall (áður kallað brauð) er landfræðilegt þjónustusvæði presta þjóðkirkjunnar, sem nær til breytilegs fjölda sókna.  Kirkjuþing setur starfsreglur um skipan prestakalla. Skylt er að hafa sóknarprest í hverju prestakalli en fleiri prestar geta verið starfandi í einu prestakalli.

Tenglar
Listi yfir prestaköll þjóðkirkjunnar
Lög nr. 78 frá 26. maí 1997

Kirkjan á Íslandi
Ilmenít

Ilmenít (FeTiO3) er veikt segulmögnuð járnsvört eða stálgrá steind sem finnst í myndbreyttu bergi eða djúpbergi. Nafnið dregur steindin af fundarstað sínum í Ilmenski-fjöllum, nærri Miass í Rússlandi. Ilmenít er mest unnið úr fjörusandi. Það er úr járn-títanoxíði á kristölluðu formi.

Unnið ilmenít er mest notað sem hráefni í litarefni. Afurð þeirrar vinnslu er títandíoxíð sem er afgerandi hvítt á litinn og notað sem grunnur í hágæða málningu. Í fjörusandi finnst ilmenít yfirleitt sem hringlaga agnir sem eru um 0,1 - 0,2 mm í þvermál.

Tunglilmenít 
Ilmenít finnst í bergi á Tunglinu og árið 2005 notaði NASA Hubble-geimsjónaukann til að finna þar svæði sem innihalda steindina í ríkum mæli, en það gæti verið mikilvægt ef horft er til hugsanlegrar tunglstöðvar í framtíðinni. Ilmenítið gæti verið uppspretta járns og títans sem byggingarefna og einnig væri hægt að vinna úr steindinni súrefni.

Steindir
Alessandro Costacurta

Alessandro Costacurta varnarmaður AC Milan fæddist þann 24. apríl 1966 í Orago á Italiu. Fyrsta leik sinn spilaði hann 24. ágúst 1986 gegn Sambenedettese í ítölsku bikarkeppninni. Sama ár var hann lánaður til Monza sem lék í C1 deildinni þar sem hann lék 30 deildarleiki. Fyrsta deildarleik sinn fyrir AC Milan spilaði Costacurta síðan árið 1987 gegn Verona á útivelli, átti leikjum hans fyrir Milan heldur betur eftir að fjölga og eru þeir í dag orðnir 440 og í þeim er hann aðeins búinn að skora 2 mörk. 

Ítölsku deildina vann hann í fyrsta skipti árið 1988 eftir baráttu við Napoli þar sem Diego Maradona var liðsmaður. 1989 og 1990 unnu Milan Evrópukeppni meistaraliða (síðar meistaradeildina). Á þessum árum (1988 - 1994) var Milan með sitt besta lið í sögunni en með Costacurta í liðinu voru þá ekki ómerkari menn en Paolo Maldini fyrirliði núverandi liðs, Carlo Ancelotti (núverandi þjálfari Milan), Frank Riikard (þjálfari Barcelona), Franco Baresi, Ruud Gullit, Marco van Basten og margir fleiri. Árin 1992 – 1994 unnu Milan ítölsku deildina öll árin og settu m.a. met þar sem þeir léku 58 leiki í röð án taps sem ekki enn hefur verið slegið og er ólíklegt að nokkurt lið í Evrópuboltanum leiki það eftir í nánustu framtíð. 

1994 vann Milan yfirburðasigur í úrslitaleik meistaradeildarinnar gegn Barcelona. Fyrir leikinn var talað um að Barcelona mundi vinna öruggan sigur þar sem sóknin, sem átti að vera Barcelona, mundi pakka vörninni (Milan) saman en annað átti heldur betur eftir að koma í ljós. Milan vann í þessum leik einn eftirminnilegasta sigur í sögu meistaradeildarinnar 4:0. 

Costacurta missti árið 1994 af bæði úrslitaleiknum gegn Barcelona og sömuleiðis úrslitaleik heimsmeistarakeppninnar þegar Ítalir töpuðu í vítaspyrnukeppni gegn Brasilíu. 

Leikir Costacurta með Milan í deild eru orðnir 440 og rúmlega 190 í öðrum mótum. Með landsliðinu lék hann 59 leiki og skoraði 2 mörk. Hann lék í HM 1994 og 1998 og einnig EM 1996.

Titlar sem lið Costacurta hafa hlotið 
 7 sinnum Ítalíumeistarar
 4 sinnum Evrópumeistarar meistaraliða/meistaradeildarinnar
 4 sinnum heimsmeistarar félagsliða 
 4 sinnum meistarar meistaranna í Evrópu
 1 sinni ítalskur bikarmeistari 
 8 sinnum meistarar meistaranna á Ítalíu.

Ítalskir knattspyrnumenn
Barít

Barýt eða barít (Þungspat) (BaSO4) er steind úr barínsúlfati. Það tilheyrir fáskipuðum baríthópi steinda og er nafnið dregið af efnasamsetningunni og þyngdinni.
Nafnið barít er dregið af gríska orðinu barus (þungt).

Lýsing 
Flatir og blaðlaga kristallar. Hvítt eða gráleitt, hálfgegnsætt. Eðlisþyngdin er aðaleinkenni baríts.

 Efnasamsetning: BaSO4
 Kristalgerð: rombísk
 Harka: 3-3½
 Eðlisþyngd: 4,5
 Kleyfni: góð á einn veg

Útbreiðsla 
Myndast úr kvikuvessum, í grennd við djúpbergsinnskot. Fágætt, stærð kristala 3-5 cm. Á Íslandi hefur barít fundist við megineldstöðvar á Austfjörðum.
Barít finnst oft í blý-sink æðum í kalksteini, í útfellingum á hverasvæðum og í hematítmálmgrýti. Barít finnst oft með steindunum anglesíti og selestíti.

Notkun
Barít er t.d. notað í málningar- og pappírsframleiðslu. Barít er megin uppspretta baríns.

Heimild 
 Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) Íslenska steinabókin. ISBN 9979-3-1856-2

Jarðfræði
Steindir
Harrý og Heimir

Harrý og Heimir er útvarpsleikrit sem var flutt á útvarpstöðinni Bylgjunni frá 1988 til 1993. Höfundar voru Karl Ágúst Úlfsson, Sigurður Sigurjónsson og Örn Árnason, sem einnig léku öll hlutverkin í þáttunum. Þetta eru gamanþættir byggðir á klassískum harðsoðnum einkaspæjarasögum frá fyrri hluta 20. aldar. Þættirnir voru fluttir á milli 10 og 11 á morgnana, endurfluttir á milli 16 og 17 síðdegis og svo voru allir þættir vikurnar endurfluttir á laugardögum.

Þáttaraðirnar um einkaspæjarann Harrý Rögnvalds og hinn hundtrygga aðstoðarmann hans, Heimi Schnitzel, urðu tvær; ein ellefu þátta (24-30 mín) 1988 til 1989 og einn fjörutíu þátta (7 mín) árið 1993. Fyrri þáttaröðin var að mestu sjálfstæðar sögur, en tveir af þáttunum voru framhaldssaga þar sem þeir bjarga veðurathugunarmanninum Sigtryggi Klein á veðurathugunarstöð á fjallinu Regingnípu frá illmenninu Finnboga sem hyggst flytja fjöll af hálendi Íslands til Danmerkur. Seinni þáttaröðin er ein framhaldssaga sem gerist í Transylvaníu, þar sem illmennið Frank N. Steingrímsson leitar að heila til að nota í sköpunarverk sitt, Rúrik, og endar á að taka heilann úr Heimi. Díana Klein kemur fyrir í báðum þáttaröðum: Í þeirri fyrri leitar hún að föður sínum og í þeirri síðari að eiginmanni sínum. Í báðum þáttaröðum er sögumaður sem Örn Árnason leikur.

Báðar þáttaraðirnar hafa komið út á geisladiskum hjá Senu, sú fyrri undir titlinum Harrý og Heimir: Með öðrum morðum, en síðari útgáfan heitir Harrý og Heimir: Morð fyrir tvo.

Spaugstofan 
Harrý og Heimir birtust reglulega í sjónvarpsþáttum Spaugstofunnar. Tvö atriði voru sýnd árið 1996 og eitt árið 2003. Páskaþáttur Spaugstofunnar 1998 snerist um það að Harrý og Heimir voru að leita að ræningja sem hafði stolið páskaþætti Spaugstofunnar. Karl og Sigurður léku Harrý og Heimi, Örn sögumann og Randver og Pálmi léku gesti sem komu á spæjarastofuna.

Leikrit og kvikmynd 
Árið 2009 frumsýndi Borgarleikhúsið leikritið Harrý og Heimir: Með öðrum morðum eftir Karl Ágúst, Örn og Sigurð sem léku jafnframt aðalhlutverkin, en leikritið er unnið upp úr seinni, fjörutíu þátta útvarpsleikritsseríunni. Höfundarnir þrír voru jafnframt leikstjórar sýningarinnar, en Kristín Eysteinsdóttir aðstoðaði við uppsetninguna. Leikmynd og búningar voru eftir Snorra Frey Hilmarsson. Skömmu fyrir frumsýningu var hljóðmynd leikritsins stolið.  Sýningin gekk í tvö leikár og var sýnd bæði í Reykjavík og á Akureyri. Sjónvarpsupptaka af sýningunni hefur verið sýnd á Stöð 2 og einnig gefin út á DVD.

Sumarið 2013 var tekin upp kvikmyndin Harrý og Heimir: Morð eru til alls fyrst og var hún frumsýnd um páskana 2014. Hún er byggð á framhaldssögunni úr fyrstu þáttaröð um veðurathugunarmanninn Sigtrygg á Regingnípu. Svandís Dóra Einarsdóttir fór með hlutverk Díönu Klein og Þröstur Leó Gunnarsson lék Sigtrygg. Í myndinni hét illmennið Símon (leikinn af Stefáni Karli, Ingvari E. og Þórhalli Sigurðssyni). Fjallaleiðsögumaðurinn Ísleifur var leikinn af Ólafi Darra.

Íslensk útvarpsleikrit
Íslensk leikrit
Bylgjan
Spaugstofan
Baltasar Kormákur

Baltasar Kormákur Baltasarsson (fæddur 27. febrúar 1966) er íslenskur leikari og leikstjóri. Foreldrar hans eru Kristjana Guðnadóttir Samper og spænski listamálarinn Baltasar Samper. Baltasar útskrifaðist frá Leiklistarskóla Íslands árið 1990. Baltasar Kormákur og eiginkona hans, Lilja Pálmadóttir reka saman framleiðslufyrirtækið RVK Studios sem er afsprengi Blueeyes Productions og Sagnar ehf. og hefur það framleitt ýmis sviðsverk, kvikmyndir og sjónvarpsefni.

Verk Baltasars

Leikstjórn

Sem leikari

Tenglar 
 Framleiðslufyrirtæki Baltasars, RVK Studios (Reykjavík Studios) 
 Eldra framleiðslufyrirtæki Baltasars, Sögn ehf./Blueeyes Productions

Heimildir 

Íslenskir leikarar
Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Napóleonsstyrjaldirnar

Napóleonsstyrjaldirnar er samheiti yfir margar styrjaldir. Hverjar þessar styrjaldir eru og hvenær þær hófust er mismunandi eftir fræðimönnum. Sumir telja að styrjaldartímabilið hafi hafist þegar Napóleon Bonaparte (sem styrjaldirnar eru nefndar eftir) náði völdum í Frakklandi árið 1799 en aðrir vilja meina að fyrsta styrjöldin hafi hafist þegar Stóra-Bretland hóf stríð við Frakkland árið 1803. Allir eru þó sammála um að þessu tímabili hafi lokið með sigri breskra og prússneskra hermanna á her Napóleons í orrustunni við Waterloo og undirritun friðarsáttmála þann 20. nóvember, 1815.

Styrjaldirnar voru framhald á Frönsku byltingarstríðunum sem hófust í kjölfar Frönsku byltingarinnar árið 1789. Napóleonsstyrjaldirnar leiddu til upplausnar Heilaga rómverska ríkisins og vaxandi þjóðernishyggju í Þýskalandi og Ítalíu. Á sama tíma urðu hlutar Spænska heimsveldisins sjálfstæðir. Sigur Bretlands í Napóleonsstyrjöldunum varð til þess að Breska heimsveldið efldist og Bretland varð öflugasta ríki heims á 19. öld. 

Saga Evrópu
Saga Frakklands
Napóleonsstyrjaldirnar
Alheimurinn

Alheimurinn er hugtak sem getur haft mismunandi merkingar, en yfirleitt er átt við umhverfi mannsins í víðum skilningi, sem felur í sér allt efni og rúm. Í trúarlegum skilningi er alheimurinn einnig bústaður guða og annarra vera. Stjörnufræðingar nota orðið oft um þann hluta geimsins, sem að mögulegt að rannsaka en í íslensku hefur einnig tíðkast að kalla jörðina og allt sem henni tilheyrir alheim. Alheimurinn er viðfangsefni heimsfræðinnar, sem reynir með vísindalegum aðferðum að geta sér til um uppruna hans, uppbyggingu, eðli og endalok.

Samkvæmt heimsfræðinni er hægt að rekja upphaf alheimsins til sérstæðu sem kölluð er „miklihvellur“ sem jafnframt er heitið á ríkjandi kenningu um upphaf alheimsins, en talið er að þá hafi tími og rúm orðið til og því hægt að tala um upphaf. Þetta þykir sennilegasta kenningin þar sem hún felur að kenningum Einsteins um afstæði og lögmáli Hubbles, en samkvæmt því er rauðvik fjarlægra vetrarbrauta staðfesting á að alheimurinn sé að þenjast út. Alheimurinn er oftast sagður vera um 13,7 milljarða ára gamall með skekkju upp á 1%. Þá er hinsvegar ekki ljóst hvort gögnin eða líkanið, sem var notað séu nógu nákvæm eða rétt. Gróflega má áætla að þessi tala sé um 10-20 milljarða ára gamall. Um þróun og endalok alheimsins eru svo ýmsar kenningar til, þar má nefna tilgátuna um heljarhrun.

Tenglar 

 Stjörnufræðivefurinn: Alheimurinn 
 Spurningaflokkur um alheiminn á Vísindavefnum
 Richard Powell: An Atlas of the Universe
 Cosmos - an "illustrated dimensional journey from microcosmos to macrocosmos" 
 A Review of the Universe - Structures, Evolutions, Observations, and Theories
 Age of the Universe at Space.Com
 My So-Called Universe  eftir Jim Holt
 Parallel Universes  by Max Tegmark
 Logarithmic Maps of the Universe 
 Seti@Home - the Search for Extraterrestrial Intelligence
 Seti@Home Teamsearch for Extraterrestrial Intelligence 
 Universe - Space Information Centre  by Exploreuniverse.com
 Number of Galaxies in the Universe
 Size of the Universe at Space.Com
 Book 'History of the Universe' web site

 
Heimsfræði
Strassborg

Strassborg (franska Strasbourg, þýska Straßburg, elsassþýska eða allemanníska Strossburi) er höfuðborg og mikilvægasta borgin í Elsass-héraðinu í norðausturhluta Frakklands. Fólkfjöldi borgarinnar er 274.394 manns (1. janúar 2012), en á stór-Strassborgarsvæðinu búa 612.000 manns (650.000 manns, ef taldir eru með íbúar Þýskalands megin við landamærin). Evrópuþingið er í borginni að hálfum hluta og hálfum hluta í Brussel í Belgíu. Einnig eru til húsa í Strassborg Evrópuráðið og Mannréttindadómstóll Evrópu. Borgin hýsir EM Strasbourg Business School viðskiptaskólann.

Borgir í Frakklandi
Tækniháskóli Íslands

Tækniháskóli Íslands (THÍ) er deild innan Háskólans í Reykjavík. Skólinn var færður uppá háskólastig árið 2002 og var nafn skólans breytt úr Tækniskóla Íslands yfir í Tækniháskóli Íslands. Árið 2005 sameinuðust Tækniháskóli Íslands og Háskólinn í Reykjavík undir nafni Háskólans í Reykjavík.

Námið 
Í Tækniháskóla Íslands er Frumgreinadeild, en þar er námið á framhaldsskólastigi og er það ein sérstaða skólans. Nám á frumgreinadeild er ætlað að tengja saman iðnaðar- og háskólanám. Nemendur sem útskrifast úr frumgreinadeild hafa forgang til náms í öðrum greinum skólans sem eru á háskólastigi.

Nám á háskólastigi:

 Iðnfræði
 Iðnaðartæknifræði
 Tæknifræði
 Geislafræði
 Lífeindafræði
 Rekstrarfræði

Metaðsókn var í Tækniháskólann árin 2003 og 2004 og fengu færri að stunda nám við skólann en vildu.

Háskólar á Íslandi
Frumgreinadeild

Frumgreinadeild er námsdeild á framhaldsskólastigi í Tækniháskóla Íslands.

Námsdeildir Tækniháskóla Íslands
Quintus Claudius Quadrigarius

Quintus Claudius Quadrigarius (uppi á 1. öld f.Kr.) var rómverskur sagnaritari, sem skrifaði um sögu Rómar í riti sínu Annales (Annálar), sem var í a.m.k. 23 bókum. Frásögn Quadrigariusar hófst á innrás Galla árið 390 f.Kr. og náði a.m.k. fram yfir dauða Súllu og e.t.v. lengra.

Sagnaritarinn Títus Lívíus styðst m.a. við Quadrigarius sem heimild (frá sjöttu bók rits síns Ab urbe condita). Aulus Gellius vitnar orðrétt í alllangan kafla úr riti Quadrigariusar í verki sínu Attískar nætur (IX. 13), þar sem er lýst einvígi milli Rómverjans Títusar Manliusar Torquatusar og ónefnds Galla.

Stíll Quadrigariusar var fremur einfaldur og fornlegur og þótti þurr en rit hans var talið mikilvægt.

Heimild 
 

Quadrigarius
Quadrigarius
Torfhildur Hólm

Torfhildur Hólm (2. febrúar 1845 – 14. nóvember 1918) var íslenskur rithöfundur. Hún var fyrsti íslenski rithöfundurinn sem skrifaði sögulegar skáldsögur og hún var einnig fyrsta íslenska konan sem skrifaði skáldsögur.

Ungdómsár og Vesturheimur 
Torfhildur fæddist á Kálfafellsstað í Skaftafellsýslu 2. febrúar 1845. Foreldrar hennar voru Þorsteinn Einarson prestur og Guðríður Torfadóttir. Torfhildur lagði stund á ensku og hannyrðanám í Reykjavík. Hún giftist Jakobi Hólm verslunarstjóra á Hólanesi nyrðra en varð ung ekkja því maður hennar lést eftir eins árs hjónaband. Torfhildur flutti til Vesturheims árið 1876 og fyrstu smásögur hennar birtust árið 1878 í vestur-íslenska blaðinu Framfara.

Fyrstu listamannslaunin 
Torfhildur kom aftur til Íslands árið 1889. Alþingi ákvað að veita henni skáldalaun 500 krónur á ári. Torfhildur var fyrsti Íslendingurinn til að fá listamannalaun. Torfhildur gaf út bókmenntatímaritið Draupnir á árunum 1891 til 1908 og tímaritið Dvöl á árunum 1901 til 1917. Verk Torhildar voru vinsæl meðal almennings en síður meðal gagnrýnenda. Sjá má áhrif frá Torfhildi í verkum Halldórs Laxness Íslandsklukkunni og fyrsta skáldsaga Halldórs var að hans eigin sögn verkið Afturelding sem dregur nafn sitt frá skáldsögu Torfhildar Eldingu. Ein sögupersóna Halldórs ber nafnið Garðar Hólm.

Torfhildur í augum bókmenntafræðinga 
Soffía Auður Birgisdóttir taldi hana vera „brautryðjanda á sínu sviði“ og að hún „hikaði ekki við það að fara inn á „svið karlmanna““. Einnig taldi hún verk hennar vera aðalega siðferðislegs eðlis, og Torfhildur virðist hafa frekar reynt að bæta siðferði og trúarlíf Íslendinga en að koma fram róttækum hugmyndum kvenfrelsis.

Ritverk 
Sögulegar skáldsögur
 Brynjólfur Sveinsson biskup (kom fyrst út árið 1882)
 Elding (Útgefin 1889. Gerist á Landnámsöld, 870-1030)
 Jón biskup Vídalín
 Jón biskup Arason
 Högni og Ingibjörg

Smásögur 
 Spekingurinn og heimskinginn (Framfari, 1878)
 Andvari (Framfari, 1878)
 Guð heyrir börnin (Framfari, 1878)
 Stjarnan mín (Framfari, 1878)
 Seint fyrnist forn ást (Framfari, 1879)
 Tárablómið (Framfari, 1879)
 Heiðarbærinn (Framfari, 1879)
 Týndu hringarnir
 Tíbrá

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 

 Jón biskup Arason. Söguleg skáldsaga; Ísland, 1850-1899.
 Brynjólfur Sveinsson biskup (skáldsaga á bækur.is)
 Hermann Stefánsson: Inn í öngstrætið
 Týndu hringarnir
 Skáldkonan Torfhildur Hólm; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945
 Hundrað ára minning skáldkonunnar Torfhildar Hólm (Vísir 1. febrúar 1945)
 Torfhildur félag bókmenntafræðinema við HÍ

íslenskir rithöfundar
Kvenréttindi á Íslandi

Íslenskar konur
Prestastefna

Prestastefna er í lúterskum sið þing presta í tilteknu biskupsdæmi sem boðað er til af viðkomandi biskupi og sem hefur það hlutverk að fjalla um mál er varða presta, helgisiði og kenningu kirkjunnar.

Tengt efni 
 Kirkjuþing

Kirkjuréttur
Skipulag kristinnar kirkju
Škoda Felicia

Škoda Felicia er fólksbíll frá Škoda Auto bílaframleiðandanum sem tók við af Škoda Favorit 1995. Felicia var því með fyrstu tegundum Škoda sem var með vél og fleiri íhluti frá Volkswagen, sem tók Škoda yfir árið 1991. Škoda Felicia er til í útgáfum með 1.3, 1.6 og 1.9 lítra vélum, sem fimm dyra hlaðbakur, skutbíll og sendibíll. Framleiðslu Felicia var hætt árið 2000, ári eftir að Škoda Fabia kom fyrst út.

Tegundirnar hafa fengið mjög misjafna dóma enda misvel búnar eftir útgáfu og árgerð. Almennt hefur Škoda Felicia fengið góða dóma fyrir endingu, innrými og verð, en verri fyrir kraft (einkum 1.3 vélarnar).

Škoda-bifreiðar
Oliver Cromwell

Oliver Cromwell (25. apríl 1599 – 3. september 1658) var enskur herforingi og stjórnmálamaður sem leiddi uppreisnina gegn konungsveldinu í Bretlandi í ensku borgarastyrjöldinni. Þegar konungsvaldið var lagt niður 1648 og Enska samveldið varð til var hann í raun einráður og ríkið aðeins lýðveldi að nafninu til og 1653 leysti Cromwell upp langa þingið með valdi, þar sem þá leit út fyrir að það myndi leysa upp her hans, sem taldi þá 50.000 menn. Hann varð því einráður sem æðsti verndari Englands, Írlands og Skotlands frá 16. desember 1653 til dánardags. Sonur hans tók við alræðisvaldinu en reyndist óhæfur, og innan tveggja ára frá láti Cromwells var konungsvaldið endurreist, tíu árum eftir að Karl I Englandskonungur var hálshöggvinn.

Hann fæddist í Huntingdon, Cambridge-skíri og hóf nám við Cambridge-háskóla en lauk ekki prófi. 1628 tók hann sæti á Enska þinginu fyrir Huntingdon. Karl I konungur leysti upp þetta þing 1629 en neyddist til að kalla það saman aftur í Biskupastríðinu 1640 (Langa þingið). Margir þingmenn vildu neita konungi um nýja skatta þar til hann samþykkti að stjórna landinu í samráði við þingið.

Þegar Enska borgarstyrjöldin braust út 1642 gekk Cromwell í þingherinn og stofnaði riddaraliðsflokk í heimasveit sinni. Hann var þá 43 ára og hafði enga reynslu af stríði. Hann reis skjótt í tign innan hersins þar sem hann þótti góður herstjóri og þegar Karl var handsamaður 1646 stjórnaði hann hernum og var því í aðstöðu til að nota hótanir um valdbeitingu til að fá sínu framgengt í þinginu.

Enskir þjóðhöfðingjar
Enska borgarastyrjöldin
Enskir herforingjar
Enskir byltingarmenn
Baðmull

Baðmull eða bómull eru trefjar sem vaxa utanum fræ baðmullarrunna, sem eru runnar af ættkvíslinni Gossypium, sem vex í hitabeltinu og heittempruðum svæðum jarðar. Baðmullartrefjar eru oftast spunnar í þráð sem er ofinn í mjúkt klæði. Baðmull er mest notaða náttúrulega efnið í fatnaði í dag.

Vinnsla baðmullar 
Baðmull er unnin úr fræhárum baðmullarplöntunnar. Fræhárin eru yfirleitt 20-38mm en geta þó verið 10-6mm. Þegar blómin af baðmullarplöntunni falla kemur í staðinn grænt ber. Þegar berið er orðið fullvaxta verður það brúnt og opnast. Hvítir baðmullarþræðir koma þá í ljós. Baðmullarplanta getur orðið allt að fimmtán ára gömul og er helst ræktuð í Kína, Japan, Indlandi, Afríku, á Suðurhafseyjum og í Suður-Ameríku. Baðmull er flokkuð eftir eiginleikum í þrjá höfuðflokka eftir lengd þráðanna, hreinleika og lit. Einnig skiptir máli hversu fínir þræðirnir er, teygjanleiki þeirra, styrkur, viðloðunarhæfni og slitþol.

Eiginleikar baðmullar 
Baðmull er sterkt efni og teygjanlegt. Það þolir vel sólarljós og tekur vel við vökva, raka og lit. Baðmullinn þolir vel þvott og straujun á háum hita. Við þvott styttist lengd þráðanna um 10%, en þvermál þeirra um 5%. Baðmullarþræðirnir innihalda ekki loft og hafa því litla einangrunareiginleika. Baðmull krumpast og vill taka í sig óhreinindi.

Tengill
 Ingólfur Davíðsson, Baðmull og netlur – Náttúrufræðingurinn, 1. Tölublað (01.08.1968), Bls. 33-37  

Trefjaefni
Vefnaðarvara
1350

Árið 1350 (MCCCL í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Engin skip komu til Íslands frá Noregi vegna Svarta dauða.
 Ólafur Bjarnarson varð hirðstjóri yfir allt Ísland.
 Arngrímur Brandsson varð ábóti í Þingeyraklaustri.

Fædd
 Jón Hákonarson í Víðidalstungu, einn þeirra sem rituðu Flateyjarbók.

Dáin
 Bergur Sokkason, ábóti í Munkaþverárklaustri.
 Grímur Þorsteinsson, lögmaður.
 Stefán Gunnlaugsson, ábóti í Þingeyraklaustri og áður í Munkaþverárklaustri.

Erlendis 
 23. maí - Stuðningsmenn Vilhjálms 5., greifa af Hollandi, stofnuðu Þorskabandalagið.
 29. ágúst - Enskur floti sem Játvarður 3. stýrði sjálfur vann sigur á spænskum flota.
 5. september - Íhaldssamir aðalsmenn í Hollandi stofnuðu Öngulbandalagið.
 Rudolf Brun, borgarstjóri í Zürich, lét leggja höfuðaðsetur andstæðinga sinna, bæinn Rapperswil, í auðn.
 Svarti dauði gekk um Svíþjóð og England. Annars er faraldrinum talið ljúka þetta ár víðast hvar í Evrópu.
 Svarta dauða varð fyrst vart í Skotlandi.

Fædd
 13. apríl - Margrét 3., greifynja af Flæmingjalandi (d. 1405).
 27. júní - Manúel 2. Palaíológos, Býsanskeisari (d. 1425).
 27. desember - Jóhann 1., konungur Aragóníu (d. 1395).
 Bónifasíus IX, páfi (d. 1404).

Dáin
 26. mars - Alfons 11., konungur Kastilíu (f. 1311). 
 3. apríl - Ottó 4., hertogi af Búrgund (f. 1295).
 22. ágúst - Filippus 6. Frakkakonungur (f. 1293).
 Till Ugluspegill, þýskur hrekkjalómur (f. um 1300).

1350
1341-1350