alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Eyjólfur Einarsson

Eyjólfur Einarsson (um 1450 – 1495) var íslenskur lögmaður á 15. öld. Hann bjó í Möðrufelli og Stóradal (Djúpadal) í Eyjafirði, á Keldum og síðast í Dal (Stóradal) undir Eyjafjöllum.

Faðir Eyjólfs var Einar sýslumaður í Djúpadal, sonur Árna dalskeggs á sama stað. Eyjólfur varð lögmaður sunnan og austan á Alþingi 1480 en svo virðist sem miklar deilur hafi orðið um lögmannskosninguna og voru bæði Þorleifur Björnsson hirðstjóri og Magnús Eyjólfsson Skálholtsbiskup mótfallnir kjöri Eyjólfs. Þorleifur fór utan 1481 og hafði þá með sér bréf sem Ólafur Þrándarson erkibiskup hafði gefið út áður og lýst Eyjólf í bann; það hefur verið fyrir 1474 því Ólafur dó það ár. Sök Eyjólfs var sú að hann hafði gripið séra Jón Snorrason í Gaulverjabæ að næturlagi og sett hann í járn og gapastokk og í annað skipti tekið hann úr kirkju og farið eins með hann. Þetta bréf varð til þess að Jón smjör, sem þá var höfuðsmaður í Björgvin, riddari og einn valdamesti maður Noregs, lýsti því yfir í bréfi að Eyjólfur væri fullur óbótamaður nema hann sættist við Þorleif.

Bréf þetta var lesið upp á Alþingi 1483 og vildi þá enginn hlýða dómnefnu Eyjólfs og Magnús biskup neitaði að viðurkenna hann sem lögmann. Biskupinn og Diðrik Píning hirðstjóri hvöttu Eyjólf til að sættast við Þorleif og hefur hann líklega látið undan, að minnsta kosti var hann lögmaður til 1494 og átti meðal annars þátt í Píningsdómum.

Kona Eyjólfs var Ragnheiður Eiríksdóttir frá Skarði á Landi, Krákssonar, og var systir hennar Ingibjörg, móðir Torfa Jónssonar í Klofa. Eyjólfur var þriðji maður hennar en hún hafði áður verið gift Þorsteini Helgasyni bónda á Reyni í Mýrdal og síðan Magnúsi Jónssyni bónda á Krossi í Landeyjum, sem veginn var í Krossreið síðari af Þorvarði Eiríkssyni slógnefs Loftssonar og Narfa Teitssyni. Sonur Eyjólfs og Ragnheiðar var Einar Eyjólfsson sýslumaður í Stóradal undir Eyjafjöllum.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Ásgeir Pétursson (lögmaður)

Ásgeir Pétursson var íslenskur lögmaður á 15. öld. Raunar er hans aðeins getið í einni heimild og ártal sem þar er nefnt stenst ekki svo að ekki er fullvíst að hann hafi verið lögmaður. En í Lögsögumannatali og lögmanna setur Jón Sigurðsson hann sem lögmann sunnan og austan 1436-1440.

Ekkert er vitað um Ásgeir, ætt hans, fjölskyldu eða búsetu, og ekkert um lögmannsstörf hans.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Íslendingar á 15. öld
Úlfur Grímsson

Úlfur Grímsson var landnámsmaður í Borgarfirði og nam land efst í Hálsasveit, milli Hvítár og Geitlandsjökuls, og bjó á Geitlandi.

Úlfur var sonur Gríms háleyska Þórissonar, sem var stýrimaður á skipi Kveld-Úlfs, nam land milli Andakílsár og Grímsár og bjó á Hvanneyri. Móðir Úlfs var Svanlaug, dóttir Þormóðs Bresasonar landnámsmanns á Akranesi.

Sonur Úlfs var Hrólfur auðgi var faðir Halldóru, fyrstu konu Gissurar hvíta, og dóttir þeirra var Vilborg, kona Hjalta Skeggjasonar. Annar sonur Úlfs var Hróaldur, faðir Hrólfs, sem giftist Þuríði dóttur Valþjófs Örlygssonar landnámsmanns í Kjós.

Heimildir 
 

Borgarfjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Augabrúnir

Augabrúnir 
(augnabrúnir, augabrýr, augnabrýr eða brúnabaugar) eru hærðir hálfbogar fyrir ofan mannsaugu. Bilið milli augabrúna heitir brúnahaft og hrukkur í brúnahafti eru kallaðar skáldahrukkur. Ekki má rugla saman augabrúnum og augnhárum.

Menningarlegt gildi 
Sumt fólk, aðallega konur, nota oft augnháraplokkara til að skapa lögulegri augabrúnir og eru þær stundum litaðar með varanlegum lit.

Íslensk málnotkun 
Eintala hugtaksins er vafalaust augabrún eða augnabrún en velkst hefur lengi fyrir Íslendingum hvort nota eigi fleirtölumyndina ‚augabrýr‘ eða ‚augabrúnir‘. Báðar orðmyndirnar eru taldar réttar  en munurinn skýrist af því að í fornri íslensku beygðist orðið brún eins og einsatkvæðis sterkt kvenkynsorð þ.e. nefnifall fleirtölu var brýnn. Á 19. öld hóf fólk að setja orðið brún í fleirtölu sem brúnir og þykir mörgum það réttara.

Tilvísanir 

Hár
After Hours

After Hours (Eftir miðnætti) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1985 í leikstjórn Martin Scorsese.

Tenglar 
 Einn á ferð; grein í DV 1987
Tungustapi

Tungustapi er kistulaga fell í Sælingsdal í Hvammsfirði. Tungustapi er kenndur við bæinn Tungu sem kallaður hefur verið Sælingsdalstunga um margar aldir. Stapinn er hár með klettabrúnum og grasi grónum stöllum sem ganga má eftir eins og þeir væru svalir. Auðvelt er að ganga upp á stapann og er þaðan víðsýnt í allar áttir, inn í dalbotninn og út á Hvammsfjörð. Tungustapi er talinn vera dómkirkja álfa og biskupssetur. Um Tungustapa má lesa í Þjóðsögum Jóns Árnasonar.

Tenglar 
 Tungustapi
 Tungustapi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973
 Í Sælingsdal; grein í Alþýðublaðinu 1968
 Á söguslóðum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945
 Þjóðsagan; grein í Heimilistímanum 1976
 Tungustapi; grein í Morgunblaðinu 1971

Dalasýsla
Fjöll á Íslandi
Hvammsfjörður

Hvammsfjörður er fjörður sem gengur inn úr suðaustanverðum Breiðafirði. Sunnan fjarðarins er Skógarströnd en norðan hans Fellsströnd og síðan Hvammssveit. Lögun fjarðarins minnir mjög á stígvél og er þá Laxárdalur inn af „sólanum“ á stígvélinu en Miðdalir og Hörðudalur þar fyrir sunnan, inn af „hælnum“. Við botn fjarðarins, í mynni Laxárdals, er kauptúnið Búðardalur.

Mikill fjöldi eyja, hólma og skerja er í mynni Hvammsfjarðar og voru sumar áður byggðar og jafnvel stórbýli og höfðingasetur. Má þar nefna Hrappsey og Brokey. Miklir straumar myndast í þröngum sundunum milli eyjanna og hefur jafnvel verið rætt um að virkja sjávarföllin þar.

Síldarganga í Hvammsfjörð 
Frá árinu 2006 hefur síld leitað í kaldan sjó frá Grundarfirði og austur í Hvammsfjörð.

Tilvísanir 

Dalasýsla
Firðir á Íslandi
Sigurður Jónsson (lögmaður)

Sjá aðgreiningarsíðu fyrir aðra einstaklinga sem heita Sigurður Jónsson.
Sigurður Jónsson (1618 – 4. mars 1677) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 17. öld og bjó í Einarsnesi á Mýrum.

Hann var sonur Jóns Sigurðssonar (d. 1648) sýslumanns í Einarsnesi og fyrri konu hans, Ragnheiðar Hannesdóttur frá Snóksdal. Albræður hans voru þeir Guðmundur sýslumaður á Hvítárvöllum og Þorleifur skólameistari í Skálholti og síðar prófastur í Odda, faðir Björns Þorleifssonar biskups.

Sigurður var sýslumaður í Snæfellsnessýslu um tíma og síðan Mýrasýslu eftir að faðir hans lést. Árið 1644, meðan hann var sýslumaður í Snæfellsnessýslu, sakaði höfuðsmaður hann um að hafa leyft verslun við útlendinga en Sigurður bar af sér sakir en játaði þó að keypt hefði verið færi og messuvín.

Hann var kjörinn lögmaður sunnan og austan þegar Árni Oddsson sagði af sér í upphafi Alþingis 1663 og gegndi því embætti til dauðadags. Þeir Þorleifur Kortsson voru lögmenn nokkurn veginn sama tíma og þóttu heldur atkvæðalitlir í störfum sínum, svo að stöðugt dró úr áhrifum Alþingis en að sama skapi óx vald höfuðsmanna og umboðsmanna þeirra.

Kona Sigurðar var Kristín, dóttir séra Jóns Guðmundssonar skólameistara í Skálholti og síðar prófasts í Hítardal og Guðríðar dóttur Gísla Þórðarsonar lögmanns. Börn þeirra voru Jón eldri sýslumaður í Húnaþingi og klausturhaldari á Reynistað, Jón yngri sýslumaður í Einarsnesi, Ragnheiður kona Sigurðar Björnssonar lögmanns og Guðmundur bóndi í Álftanesi á Mýrum.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Sýslumenn
Sigurður Björnsson (lögmaður)

Sigurður Björnsson (1. febrúar 1643 – 1723) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 17. og 18. öld. Hann er fyrirmyndin að Eydalín lögmanni í Íslandsklukkunni.

Sigurður var sonur Björns Gíslasonar bónda í Bæ í Bæjarsveit og konu hans, Ingibjargar Ormsdóttur.  Hann er sagður hafa verið mikill búmaður og vel að sér í lögfræði og ættvísi og er til brot úr ættartölubók eftir hann. Hann var landskrifari frá 1670 en árið 1677 var hann kosinn lögmaður sunnan og austan eftir lát Sigurðar Jónssonar lögmanns. Sama haust giftist hann dóttur Sigurðar, Ragnheiði. Þau bjuggu í Eyjum í Kjós, Saurbæ á Kjalarnesi og víðar.

Árið 1683 varð Sigurður sýslumaður í Kjósarsýslu. Árið 1685 samdi hann ásamt fleirum svonefnda Bessastaðapósta, sem fjalla um húsgangsfólk, lausamenn, vinnufólk og fleira og voru þeir samþykktir á Alþingi og oft byggt á þeim í dómum síðan.

Í lögmannstíð Sigurðar urðu miklar breytingar á stjórnarháttum, rentukammerið í Kaupmannahöfn tók smátt og smátt yfir þá stjórn sem höfuðsmenn og fógetar þeirra höfðu haft, höfuðsmanns- eða hirðstjóraembættið var lagt af en í staðinn komu stiftamtmenn og amtmenn. Vald lögmanna minnkaði smám saman og fór oft svo að mál lágu mjög lengi hjá þeim óafgreidd.

Árið 1697 var Páll Vídalín skipaður varalögmaður Sigurðar og skyldi fá lögmannsembættið á eftir honum. Þessi ráðstöfun var þó gerð í andstöðu við Sigurð og kastaðist fljótt í kekki með honum og þeim Páli og Árna Magnússyni. Sigurður sagði af sér lögmannsembætti eftir Alþingi 1705 og tók Páll við árið eftir. Árni og Páll dæmdu Sigurð í háar fjársektir og frá embætti (sem hann hafði þó sagt af sér) og virðingu á Alþingi 1708 en Sigurður vann fullan sigur fyrir hæstarétti í Kaupmannahöfn 1713 og fékk sér dæmdar skaðabætur.

Ragnheiður kona Sigurðar (1648 – 13. mars 1727) var sem fyrr segir dóttir Sigurðar Jónssonar lögmanns. Á meðal barna þeirra var Sigurður sýslumaður og alþingisskrifari.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Rauðlaukur

Rauðlaukur (eða blóðlaukur) (fræðiheiti: Allium cepa) er matjurt af laukætt. Rauðlaukur er rautt afbrigði af matlauk.

Ræktunarafbrigði matlauks 
 Blaðlaukur
 Gulur laukur
 Rauðlaukur
 Sætur laukur

en:Red onion
it:Cipolla rossa
ja:赤たまねぎ
Björn Markússon

Björn Markússon (31. ágúst 1716 – 9. mars 1791) var íslenskur lögmaður á 18. öld.

Foreldrar Björns voru Markús Bergsson sýslumaður í Ísafjarðarsýslu og kona hans Elín, dóttir Hjalta Þorsteinssonar prófasts í Vatnsfirði, eins helsta myndlistarmanns 18. aldar. Björn fór til Kaupmannahafnar til náms og var þá vel fullorðinn, var innritaður í Kaupmannahafnarháskóla 1744, 28 ára gamall. Þegar hann var í Kaupmannahöfn var hann meðal annars fenginn til þess með öðrum að skrifa upp Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns og hann las líka prófarkir að Wajsenhús-biblíunni svokölluðu.

Árið 1749 var hann skipaður sýslumaður í Skagafjarðarsýsu þegar Skúli Magnússon varð landfógeti og ári síðar varð hann varalögmaður sunnan og austan með loforði um að taka við af Magnúsi Gíslasyni. Hann sat fyrst í lögmannssæti á Alþingi 1752 en þá hafði Magnús verið settur amtmaður. Magnús hélt þó lögmannsembættinu til 1756 en á Alþingi 1757 tók Björn við og hélt embættinu til dauðadags.

Björn var sýslumaður í Skagafirði til 1757 og bjó á Stóru-Ökrum. Stjórn Hólastóls og prentsmiðjunnar var þá að miklu leyti í höndum hans og lét hann þá prenta ýmsar Íslendingasögur, þýddar skáldsögur og ljóðmæli og fleira sem ekki taldist til guðsorðs, en Hálfdan Einarsson skólameistari annaðist þá útgáfu. Björn var áhugamaður um framfarir af ýmsu tagi og fékk meðal annars styrk til kornyrkjutilrauna árið 1750, en þær tilraunir mistókust. Þegar Björn fór úr Skagafirði flutti hann sig fyrst að Hvítárvöllum, svo að Leirá en seinast bjó hann á Innra-Hólmi og dó þar.

Björn fékk fljótlega varalögmenn sér til aðstoðar. Fyrstur þeirra, frá 1758, var Jón Ólafsson frá Eyri í Seyðisfirði en árið 1767 færði hann sig og varð varalögmaður Sveins Sölvasonar. Þá tók Eggert Ólafsson við en það entist stutt því hann drukknaði vorið eftir. Bróðir Eggerts, Magnús Ólafsson, var þá settur varalögmaður. Hann gegndi því embætti frá 1769 þar til Björn dó og varð síðan lögmaður.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Sýslumenn
Skegg (aðgreining)

Skegg getur átt við:
 Skegg (t.d. á karlmanni). 
 Löng kjafthár á ketti eða öðru dýri
 Hökutopp á hafri
 Hökuþráð á fiski
 Hökin fremst á lykli
 Trjóna á skipi, sem er dreka- eða annað ófreskjuhöfuð á skipi
 Grastoppur

Tengt efni 
 Deila um keisarans skegg, sem merkir að þjarka um fánýta hluti.
Veiðihár

Veiðihár (kampar, granahár, mjálmur eða kjafthár) eru löng og stinn hár á snjáldri ýmissa dýra, t.d. katta, ljóna og refa. Veiðihár eru skynfæri, en þau nema vel hreyfingu í grasi til dæmis, sem kemur sér vel þegar veitt er í myrkri.

Tilvísanir
Magnús Ólafsson (lögmaður)

Magnús Ólafsson (1728 – 14. janúar 1800) var íslenskur lögmaður og varalögmaður á 18. öld og síðasti lögmaðurinn sem dó í embætti.

Magnús var sonur Ólafs Gunnlaugssonar (1689 – 16. júlí 1784) bónda í Svefneyjum á Breiðafirði og konu hans Ragnhildar Sigurðardóttur (1695 – 22. apríl 1768) frá Brjánslæk. Magnús var næstelstur systkina sinna en á meðal þeirra má nefna Eggert Ólafsson, Jón Ólafsson lærða (1731-1811) og Rannveigu konu Björns Halldórssonar prests í Sauðlauksdal. Magnús fór til Kaupmannahafnar til náms og var skráður í Kaupmannahafnarháskóla 1754. Á námsárunum vann hann meðal annars að því með Agli Þórhallasyni að þýða Jónsbók á dönsku.

Magnús var skipaður varalögmaður sunnan og austan með konungsbréfi 10. mars 1769, eftir að fréttist af drukknun Eggerts bróður hans, sem hafði gegnt því embætti skamma hríð. Hann fór þá til Íslands og hafði fyrstu árin aðsetur í Sauðlauksdal hjá systur sinni og Birni mági sínum. Árið 1776 fór hann að Skálholti og tók árið eftir við forstöðu fyrir búum stólsins. Það reyndist honum þó mjög erfitt því að þetta voru hallæris- og fjárkláðaár en hann hélt starfinu þó til 1785, þegar stólseignirnar voru seldar. Þá flutti hann sig að Meðalfelli í Kjós og bjó þar til dauðadags.

Björn Markússon lögmaður dó snemma árs 1791 og tók Magnús þá við lögmannsembættinu sunnan og austan. Benedikt Jónsson Gröndal var skipaður varalögmaður hans seinna sama ár og gegndi stundum lögmannsstörfum fyrir hann en Magnús kom þó til Alþingis hvert ár meðan það var haldið á Þingvöllum. Árið 1799 var þingið haldið í Reykjavík í fyrsta sinn og kom Magnús þá ekki. Hann dó svo um veturinn.

Magnús kvæntist árið 1779 Ragnheiði, dóttur Finns Jónssonar biskups, og áttu þau saman 12 börn en aðeins þrjú komust til fullorðinsára. Sonur þeirra var Finnur Magnússon fræðimaður í Kaupmannahöfn.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Gunnólfur gamli Þorbjarnarson

Gunnólfur Þorbjarnarson hinn gamli var landnámsmaður við Eyjafjörð. Hann var frá Sogni í Noregi, sonur Þorbjarnar þjóta.

Í Landnámabók segir að Gunnólfur hafi farið til Íslands eftir að hafa vegið Végeir, föður Vébjarnar Sygnakappa, og numið Ólafsfjörð austanverðan upp til Reykjaár og út til Vomúla (líklega Ólafsfjarðarmúla) og búið á Gunnólfsá, sem er norðan fjarðarins. 

Kona hans var Gró Þorvarðsdóttir frá Urðum.

Tenglar 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Ólafsfjörður
Þorsteinn svarfaður Rauðsson

Þorsteinn svarfaður Rauðsson (eða Þorsteinn svörfuður) var landnámsmaður á Íslandi. Hann nam land í Svarfaðardal að ráði Helga magra. Frá honum og ættmennum hans segir í Svarfdæla sögu.

Landnáma segir að Þorsteinn hafi verið sonur Rauðs ruggu úr  Naumudal í Noregi en móðir hans hafi veirð Hildur dóttir Þráins svartaþurs. Ekki er getið um mörk landnáms hans. Í Svarfdæla sögu segir frá því að Ljótólfur goði hafi numið land í dalnum áður en Þorsteinn kom út og hafi þeir skipt honum þannig að Þorsteinn nam land vestan Svarfaðardalsár og bjó á Grund en Ljótólfur nam eystri hluta dalsins og bjó á Hofi. Í Landnámu er Ljótólfur ekki nefndur sem landnámsmaður í dalnum en hins vegar er hans getið á nokkrum stöðum og ættir raktar til hans. Bendir það til þess að þegar Landnámabók var skráð hafi tvennum sögum farið af landnámi dalsins.

Kona Þorsteins er ekki nefnd í Landnámu en Svarfdæla segir að hún hafi heitið Ingibjörg Herröðardóttir. Börn þeira voru Karl rauði á Karlsá og Guðrún, kona Hafþórs víkings og móðir Klaufa, sem er ein aðalpersóna Svarfdæla sögu.

Viðurnefni Þorsteins, svarfaður eða svörfuður, er talið merkja ófriðarseggur.

Tenglar 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Persónur Íslendingasagna
Svarfdæla saga
Svarfaðardalur
Dalvíkurbyggð
Nordplus

Nordplus er norræn menntaáætlun sem starfar á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar og veitir styrki á sviði menntamála til aðila á Norðurlöndunum og í Eystrasaltsríkjunum. 

Norræn tungumála- og menningaráætlun heyrir undir Nordplus en auk þess deilist áætlunin niður á fjórar undiráætlanir:
 Nordplus Junior (styrkir á sviði leik-, grunn- og framhaldsskóla)
 Nordplus fyrir háskólastigið
 Nordplus Voksen (styrkir á sviði fullorðinsfræðslu)
 Nordplus Horisontal (styrkir til verkefna sem passa inn í fleiri en einn flokk hinna undirflokkanna)

Alþjóðaskrifstofa Háskólastigsins annast rekstur Landskrifstofu Nordplus á Íslandi.

Tenglar 
 Vefsíða Landskrifstofu Nordplus á Íslandi
 Vefsíða Nordplus  (á ensku)

Norðurlönd
Norræna ráðherranefndin
Norræna menningargáttin

Norræna menningargáttin (Kulturkontakt Nord) er umsvifamikil menningarstofnun, hverrar starfsvettvangur eru Norðurlöndin í heild.
Starfsemi stofnunarinnar fer fram á þremur sviðum. Við höfum umsýslu með þremur norrænum styrkjaáætlunum: Menningar- og listaáætlun, Ferða- og dvalarstyrkjaáætlun fyrir menningarstarfsemi á Norður- og Eystrasaltslöndum og Barna- og ungmennaáætlun NORDBUK. Við rekum menningarmiðstöð og bókasafn í miðborg Helsinki og sinnum þar uppfræðslu um Norðurlöndin og norræna menningu. Við vinnum að eflingu norrænnar samvinnu í menningarmálum, innan Norðurlanda sem og á alþjóðavettvangi. Gegnum starfsemi okkar skapast grundvöllur til menningarmóta af bæði efnislegum og stafrænum toga.
Norræna menningargáttin er undirstofnun Norrænu ráðherranefndarinnar.

Tenglar 
 Vefsíða Norrænu menningargáttarinnar  (á íslensku)
 Um Norrænu menningargáttina á Norden.org (á íslensku)

Norðurlönd
Norræna ráðherranefndin
NordForsk

NordForsk er norræn stofnun sem starfar á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar um menntun og rannsóknir. Hlutverk NordForsk er að hafa umsjón með samstarfi á sviði rannsókna og rannsóknamenntunar á Norðurlöndunum. Starfið snýr að samþættingu, fjármögnun og ráðgjöf í tengslum við verkefnin. 

Aðsetur stofnunarinnar eru í Osló.

Tenglar
 Vefur NordForsk
 Um NordForsk á norden.org (á íslensku)

Norðurlönd
Norræna ráðherranefndin
Norðurlönd í brennidepli

Norðurlönd í brennidepli (Norden i Fokus) er norrænt verkefni sem hefur það hlutverk að miðla upplýsingum um samfélags- og menningarmál á Norðurlöndum. Þetta er gert með sýningum, námskeiðahaldi og öðrum leiðum. 

Upplýsingaskrifstofur Norðurlanda í brennidepli eru starfræktar í Kaupmannahöfn, Osló og Stokkhólmi og auk þess heldur Norræna húsið utan um starfsemi verkefnisins í Reykjavík og Nordens institut i Finland sér um starfið í Helsinki. Dagskrá á vegum skrifstofanna er samþætt upp að vissu marki. 

Verkefnið er á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar.

Tenglar
 Um Norðurlönd í brennidepli á vefsíðu Norræna hússins í Reykjavík 
 Um Norðurlönd í brennidepli á Norden.org (á íslensku)
 Vefsíða upplýsingaskrifstofu Norðurlanda í brennidepli í Stokkhólmi 
 Vefsíða upplýsingaskrifstofu Norðurlanda í brennidepli í Kaupmannahöfn
 Vefsíða upplýsingaskrifstofu Norðurlanda í brennidepli í Osló 
 Um Norðurlönd í brennidepli í Helsinki á vefsíðu Nordens institut i Finland

Norðurlönd
Norræna ráðherranefndin
Norrænt samstarf
Norræna Atlantsnefndin

Norræna Atlantsnefndin (NORA) er vest-norrænt byggða- og svæðasamstarf á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar sem nær til Grænlands, Íslands, Færeyja og hluta Noregs. NORA vinnur einnig náið með öðrum aðliggjandi svæðum, s.s. norðurhluta Bretlandseyja, hluta Svíþjóðar, Noregs og Finnlands og norðaustursvæða Kanada. Þá nær samstarfið einnig til Norðurslóðaáætlunar Evrópusambandsins. 

Markmið NORA eru meðal annars að styðja við bakið á starfsemi í atvinnulífi, rannsóknar- og þróunarstarfsemi þvert á landamæri svæðisins. 

Skrifstofa NORA er í Þórshöfn í Færeyjum en landskrifstofur starfa í hinum aðildarlöndunum þremur. Íslenska landskrifstofan starfar innan Byggðastofnunar.

Tenglar 
 Vefur NORA  (á íslensku)
 Um NORA á vef Byggðastofnunar
 Um NORA á Norden.org (á íslensku)
 Vefsíða Norðurslóðaáætlunar Evrópusambandsins (á ensku)

Norðurlönd
Norræna ráðherranefndin
Höfðaletur

Höfðaletur er eitt hið sérkennilegasta fyrirbrigði í skrautlist Íslendinga á síðari öldum, og má heita fastur liður í íslenskri skurðlist. Það er talið hafa verið unnið eftir gotnesku letri (textura) og er ávallt skorið í yfirborð þannig að það sé upphleypt.

Flestir stafirnir eiga sér fleiri en eina mynd og eru þeir auðkenndir á því sem talið er gefa letrinu nafn sitt en leggir stafanna hafa allir höfuð sem er markað frá með skurði, yfirleitt einfallt og skáhallandi en stundum tvöfallt. Annars eru til margar tilgátur um hvaðan stafagerðin hlýtur nafn sitt en engar staðfestar heimildir eru fyrir því.

Nútímanotkun
Sumir íslenskir leturhönnuðir hafa gert tilraunir með Höfðaletur og má þar nefna Gunnlaug Briem og Hörð Lárusson

Tenglar
 Árbók hins íslenzka fornleifafélags, 15. árgangur 1900
 Gauntlet eftir Gunnlaug Briem
 Prjónastokkur með höfðaletri, talinn skorinn út af Bólu-Hjálmari 1843
 Höfðaleturstafróf (teikning frá 1916)
 Rúmfjöl frá 1682 með höfðaletri
 Rúmfjöl frá 1858 með útskorinni áletrun á höfðaletri 
 

Stafagerðir
Andoxunarefni

Andoxunarefni eru sameindir sem geta hægt á eða komið í veg fyrir oxun annarra sameinda. Oxun er það efnaferli þegar súrefnis rafeindir flytjast frá einu efni til annars. Við oxun geta myndast fríar sameindir er koma af stað keðjuverkandi efnahvörfum sem skemma frumurnar. Andoxunarefni geta komið í vega fyrir þessa keðjuverkun með því að tengjast óbundnu rafeindunum, og koma þannig í veg fyrir áframhaldandi oxun með því að oxast sjálf. Andoxunarefni eru afoxarar eins og þiol, askorbínsýra (C-vítamín) eða polyfenól.

Þó svo að oxun sé lífinu lífsnauðsynleg, þá getur hún einnig valdið skaða. Plöntur og dýr hafa flókið kerfi margskonar andoxunarefna eins og glútatþíón, C-vítamín og E-vítamín sem og ensíma eins og katalasa, superoxíð dismútasa og mismunandi peroxíðasa. Lág gildi andoxunarefna eða efna er hamla virkni andoxunarensíma, valda oxunar stressi og geta skaða frumur eða valdið frumudauða.
Þar sem oxunar stress gæti verið mikilvægu þáttur í mörgum sjúkdómum er hrjá mannfólkið, eru miklar rannsóknir gerðar á andoxunarefnum og notkun þeirra í lyfjaiðnaði. Sérstaklega sem meðferð við hjartaáfalli og sjúkdómum í taugakerfinu. Hins vegar er ekki vitað hvort oxunar stress sé orsök eða afleiðing þessara sjúkdóma.

Andoxunarefni eru mikið notuð sem viðbót í matvæli með von um bætta heilsu og til að fyrirbyggja sjúkdóma eins og krabbameina og hjartasjúkdóma. Jafnvel þó að frumrannsóknir hafi gefið til kynna að andoxunarefni geti bætt heilsu, hafa stórar klínískar rannsóknir, sem fram hafa komið á seinni árum ekki bent til neins ávinnings og jafnvel sýnt fram á að ofneysla andoxunarefna geti valdið skaða. Að auki fyrrgreindra nota eins og í lyfjaiðnaði, þá hafa þessi efnasambönd verið mikið notuð í öðrum iðnaði eins og matvæla- og snyrtivöru iðnaði sem þrávarnarefni auk þess sem þau eru notuð til að koma í veg fyrir niðurbrot gúmmís og bensíns.

Heimildir 
 

Andoxunarefni