Knud Rasmussen

Knud Johan Victor Rasmussen (fæddur; 7 júní 1879, látinn;– 21 desember 1933) var grænlensk-danskur heimskautakönnuður og mannfræðingur. Hann hefur verið kallaður faðir eskimóafræða (Eskimology) og var fyrsti maðurinn af evrópskum ættum til að "norðvesturleiðina" Northwest Passage á hundasleða. Hann er enn vel þekktur í Grænlandi, Danmörku og meðal kanadískra Inúíta.

Knútur Rasmussen fæddist í Ilulissat í Grænlandi, sonur dansks trúboða, séra Christian Rasmussen og Lovise Rasmussen (née Fleischer) sem var hálf dönsk. Þau eignuðust einnig tvö önnur börn. Móðir Lovísu, ekkjan Itaraluk var einnig til heimilis hjá þeim.

Fyrstu ár "Kunuunnguaq" eins og Knud var kallaður þar, var meðal Grænlendinga þar sem hann lærði grænlensku, veiði og að stjórna hundasleða. Hnn náði þó aldrei góðum tökum á kajak.

Þegar faðir hans hafði verið 20 ár í Grænlandi, þurfti hann að flytja til Danmerkur vegna heilsubrests. Var Kunuunnguaq þá búinn að vera 5 ár í skóla í Lynge í Allerød, Danmörku.

Milli 1898 og 1900 reyndi hann árangurslaust fyrir sér sem leikari og óperusöngvari.

Ferill 
Knud fór sem fréttamaður fyrir Kristeligt Dagblad til Íslands árið 1900 og kynntist þar Ludvig Mylius-Erichsen.

Knud fór í sínn fyrsta Grænlandsleiðangur 1902–1904, þekktur sem The Danish Literary Expedition, ásamt Jørgen Brønlund, Harald Moltke og Ludvig Mylius-Erichsen, til að rannsaka menningu Inúíta. Við heimkomu fór hann í fyrirlestraferð og ritaði ferðasöguna The People of the Polar North (1908), en hún var einnig fræðileg úttekt á þjóðtrú Inúíta. 1908 giftist hann Dagmar Andersen.

1910 settu Knútur og vinur hans Peter Freuchen á stofn "the Thule Trading Station" við Qaanaaq í norður Grænlandi. Nafnið Thule var valið vegna þess að þetta var nyrsti verslunarstaður í heimi. Thule Trading Station varð síðar heimastöð fyrir sjö rannsóknarleiðangra, þekkta sem Thule Expeditions, milli 1912 og 1933.

Knud veiktist í síðasta leiðangrinum og lést fáum vikum síðar, einungis 54 ára gamall. Þó hafði hann náð að aðstoða við myndina Palos brudefærd, en hann hafði gert handritið. Myndinni var leikstýrt af Friedrich Dalsheim og var lokið 1934

Ritverk 
 Nye mennesker (1905). Teikningar eftir Harald Moltke
 Under Nordenvindens Svøbe (1906)
 Lapland (1907). Teikningar eftir Alexander Langlet og Harald Moltke
 Min Rejsedagbog – Skildringer fra den 1. Thule-ekspedition (1915)
 Foran dagens øje – Liv i Grønland (1915)
 Grønland langs Polhavet. Udforskningen af Grønland fra Melvillebugten til Kap Morris Jessup. Skildringer fra den 2. Thule-ekspedition, 1916-18 (1919)
 Myter og Sagn fra Grønland 1-3. 1: Østgrønlændere (1921). 2: Vestgrønland (1924). 3: Kap York-distriktet og Nordgrønland (1925)
 Fra Grønland til Stillehavet. Rejser og mennesker fra 5. Thule-ekspedition, 1921-24 (1925)
 Festens gaver. Eskimoiske Alaska eventyr (1929). Með teikningar eftir Ernst Hansen
 Report of the fifth Thule expedition 1921-24. The danish expedition to Arctic North America in charge of Knud Rasmussen. Vol VII-IX. (1929-32)
 Snehyttens sange (1930)
 Den store slæderejse (1932)

Á ensku 
 The People of the Polar North (1908)
 Greenland by the Polar Sea: The Story of the Thule Expedition from Melville Bay to Cape Morris Jesup (1921) 
 Eskimo Folk Tales (1921)
 Across Arctic America: Narrative of the Fifth Thule Expedition (1927)
 The Fifth Thule Expedition (1946–52) 10 volumes

Tilvísanir

Viðbótarlesning
 Bown, Stephen R. White Eskimo: Knud Rasmussen's Fearless Journey into the Heart of the Arctic (Da Capo, 2015). xxvi, 341 pp. 
 Cruwys, Elizabeth (2003). "Rasmussen, Knud (1879–1933)", in Literature of Travel and Exploration: An Encyclopedia, volume 3. 
 Malaurie, Jean (1982). The Last Kings of Thule: With the Polar Eskimos, as They Face Their Destiny, trans. Adrienne Folk.
 Markham, Clements R. (1921). The Lands of Silence: A History of Arctic and Antarctic Exploration. Cambridge University Press.

Tenglar 
 Biography of Knud Rasmussen on Inuit.uqam.ca
 Works by Knud Rasmussen at Biodiversity Heritage Library Edit this at Wikidata
 Works by Knud Rasmussen at Open Library Edit this at Wikidata
 Works by Knud Rasmussen at Project Gutenberg
 Aviation Studies in Greenland Report by Knud Rasmussen et. al. at Dartmouth College Library
 Kaj Birket-Smith: "Etnografiske Problemer i Grønland" (Geografisk Tidsskrift, Bind 25; 1919)
 Kaj Birket-Smith: "Knud Rasmussen som Eskimo-Forsker" (Geografisk Tidsskrift, Bind 37; 1934)
 Gabel-Jørgensen: " Knud Rasmussen. Oversigt over Rejserne til Østgrønland samt nogle Mindeord" (Geografisk Tidsskrift, Bind 37; 1934)
 Ole Høiris: "Grønlænderne i dansk antropologi før 2.verdenskrig" (Tidsskriftet Grønland 1983, Nr. 1; s. 30-46)
 Therkel Mathiassen: "Foreløbig Beretning om Femte Thule-Expedition fra Grønland til Stillehavet. VI. Knud Rasmussens arkæologiske Samling fra Vesteskimoerne" (Geografisk Tidsskrift, Bind 31; 1928)
 Therkel Mathiassen: "Knud Rasmussens Slæderejse-Ekspeditioner og Oprettelsen af Thule-Stationen" (Geografisk Tidsskrift, Bind 37; 1934)
 M. Ib Nyeboe: "Femte Thule-Ekspedition fra Grønland til Stillehavet" (Geografisk Tidsskrift, Bind 27; 1924)
 Otto Rosing: "Dr. Knud Rasmussens Betydning for Grønland og Grønlænderne" (Geografisk Tidsskrift, Bind 37; 1934)
 Knud Rasmussens Hus 
 Knud Rasmussen Selskabet
 Thule Museet i Qaanaaq
 Rejseskildringer af Knud Rasmussen og indsamlede myter og sagn 
 Knud Rasmussens dagbøger online 

Danskir landkönnuðir