alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Staðarnet

Staðarnet (enska: LAN, stendur fyrir local area network) á við net tölva sem eru tengdar saman um skamman veg, til dæmis á heimili, í skrifstofum eða í skrifstofubyggingum. Uppbygging netsins er oftast þannig að það er einn netþjónn sem sér um ýmsar þjónustur til dæmis skráarhýsingu, prentun og vistfangaúthlutun. Tölvan sem notandi notar biður um þjónustu frá netþjóni. Netþjóninn getur afgreitt margar beiðnir í einu og er venjan að netþjónar séu með mismunandi aðgangsstýringar sem hafa verið úthlutaðar til notenda, þar sem notandi þarf að vera með viðkomandi réttindi til að sækja þær þjónustur sem hann óskar frá netþjóninum, t.d. sækja skrá í skjalasafn.

Flest staðarnet í dag eru þráðlaus og byggð á IEEE 802.11- (betur þekkt sem Wi-Fi) eða IEEE 802.3-staðlinum sem keyrir á 10, 100 eða 1000 Mbit/s. RJ45-snúrur eru í flestum tilvikum notaðar til að tengja tækin saman í þeim staðli.

Staðarnet innhalda í flestum tilvikum fáeina deila (e. network switch) sem eru gjarnan tengdir saman á einn beini eða mótald (t.d. DSL). Þegar tvö staðarnet eru tengd saman í gegnum beini þá er tengingin þar á milli í kallað víðnet. Ólíkt víðneti þá eru það helstu einkenni staðarnets að þar er gagnahraði mun meiri en á víðneti.

Dæmi um algengustu IEEE 802.3 staðla sem eru notaðir í dag

Dæmi um algengustu IEEE 802.11 staðla sem eru notaðir í dag

Staðarnet á heimilum 
Við fjölgun tölva og tækja á nútíma heimilum þá hefur staðarnet verið notað til að tengja tækin saman. Mikið af þessum heimilum í dag eru að nota þráðlaust staðarnet með 802.11 g/b staðlinum sem sendir gögn sem langar örbylgjur á 2.4 GHz tíðninni. IEEE 802.3 staðallinn er einnig notaður á mörgum heimilum.

Saga 
Staðarnet var fyrst tekið í notkun árið 1964 á Livermore rannsóknarstofunni til aðstoðar við kjarnorkuvopna rannsóknir.
Í þá daga fyrir einkatölvuna, þá voru staðarnet oft bara með eina aðalvél. Þar gátu notendur fengið aðgang að henni í gegnum útstöðvar með litlum gagnahraða.

Fyrsta staðarnetið var búið til á seinni hluta sjöunda áratugs síðustu aldar og var notað til þess að búa til háhraða tengingu milli tveggja tölva á einum stað. Á þessum tíma voru íðnet (e. Ethernet) og ARCNET vinsælust.

Með tilkomu stýrikerfa eins og DOS þá byrjuðu staðarnetin að stækka og byrjuðu á u.þ.b. 12 tölvum á staðarneti og allt upp í hundruði. Í upphafi var staðarnetið notað til þess að deila gagnaplássi og prenturum sem á þessum tíma var dýrkeypt.

Heimildir 
 
 
 

Tölvukerfi
Tölvunet
Ragnar Arnalds

Ragnar Arnalds (f. 8. júlí 1938, d. 15. september 2022) var íslenskur rithöfundur, alþingismaður og fyrrum menntamála- og samgönguráðherra og fjármálaráðherra Íslands. Hann sat á þingi á árunum 1963-67 og svo 1971-99, samanlagt 32 ár. Hann var formaður Heimssýnar, hreyfingar sjálfstæðissinna í Evrópumálum, á árunum 2002-09, sat í bankaráði Seðlabanka Íslands og var virkur innan VG.

Ragnar útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík 1958 og vann sem kennari við Gagnfræðaskólann í Flensborg í Hafnarfirði í eitt ár. Ragnar var ritstjóri Frjálsrar þjóðar, tímarits sem barðist gegn veru hermanna á Íslandi. Hann fluttist til Svíþjóðar þar sem hann stundaði nám í bókmenntum og heimspeki á árunum 1959-61. Hann sneri svo aftur heim og útskrifaðist sem lögfræðingur frá Háskóla Íslands 1968. Hann var formaður Alþýðubandalagsins 1968-77 og skólastjóri við barna- og unglingaskólann í Varmahlíð í Skagafirði 1970-72.

Tengill 
Æviágrip á heimasíðu Alþingis
Heimasíða Heimssýnar 
Fullveldi.is, vefrit um Evrópumál á vegum Ragnars

Íslenskir rithöfundar
Formenn Alþýðubandalagsins
Fyrrum Alþingismenn
Þingmenn Alþýðubandalagsins
Fjármálaráðherrar Íslands
Menntamála- og samgönguráðherrar Íslands
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Víðnet

Víðnet (WAN) er skilgreint sem tölvunet sem nær yfir stórt svæði. Víðnet getur samanstaðið af mörgum minni netum, staðarnetum (e. LAN), sem hafa samskipti sín á milli með beinum (e.routers). Víðnet eru notuð til að sameina mörg önnur net þannig að hægt sé að hafa samskipti á milli þessara annars aðskildu neta, staðarneta.

Stærsta og þekktasta dæmið um víðnet er sjálft internetið. Tölvur um allan heim sem geta haft samskipti sín á milli.
Víðnets tæknin vinnur allajafna á neðstu þremur lögum OSI módelsins, vélbúnaðarlag (e. physical layer, netlag (e. network layer) og gagnalag (e. data link layer).

Tengimöguleikar 
Sem dæmi um tengimöguleika fyrir víðnet má nefna:
 Leigulína (e. leased line): Bein tenging á milli tveggja tölva eða staðarneta (e. LANs)
 Hringaskipti (e. circuit switching) : Hringleið er mynduð á milli endapunkta
 Pakkaskipti (e. packet switching) : Pakkar sendir um línur sem eru sameiginlegar með annarri umferð.

Hringaskipting á móti pakkaskiptingu (circuit switching vs packet switching) 
Hringaskipting er sú aðferð sem notuð er til að tengja símalínur. Hún virkar þannig að línurnar sem þarf í samskiptin eru teknar frá og notaðar og svo skilað þegar búið er að nota þær þannig að fleiri geti komist að og notað þær.

Pakkaskipting virkar þannig að gögn eru brotin niður í litla pakka. Þessir pakkar innihalda svo gögnin sjálf ásamt haus (e. header) sem inniheldur meðal annars upplýsingar um hvert pakkinn er að fara og hvaðan hann kemur. Þetta eru alveg sjálfstæðir pakkar sem treysta á net prótókolla til að komast áleiðis. Þegar þeir komast á leiðarenda er þeim svo endurraðað.

Það er fljótlegra og öruggara að flytja gögn með pakkaskiptingu (e. packet switching).

Heimildir 
 
 Upplýsingar um Wide area network frá Alliance
 Upplýsingar um Wide area network frá Cisco 

Tölvunet
Lítla Dímun

Lítla Dímun er minnsta eyja Færeyja, um 0,8 km² að stærð, og er á milli Suðureyjar og Stóra Dímun. Eyjan er hömrum girt, nema að sunnan og ofan við hamrana taka við brattar fjallshlíðar en toppur fjallsins, sem heitir Slættirnir og er 414 m hátt, er flatur. Aldrei hefur verið byggð í eynni og hefur hún lengst af verið eina óbyggða eyjan í Færeyjum. Á eyjunni eru aðeins sauðfé og sjófuglar og er þar talin beit fyrir 270-300 kindur.

Lítla Dímun var áður konungseign en leigð Suðureyingum, einkum íbúum Hvalba. Hún var seld á uppboði árið 1850 og höfðu þá Hvalbabúar og Sandvíkingar tekið saman höndum um að bjóða í hana en faktorinn á Tvøroyri bauð á móti og seldist eyjan á nærri 5000 ríkisdali, sem var mjög hátt verð.

Á eynni var sérstakt sauðfjárkyn sem nú er útdautt. Kindurnar líktust geitum, voru svartar og snögghærðar og minni en aðrar færeyskar kindur en líktust Soay-fénu á Sankti Kilda. Þær voru styggar og erfitt að smala þeim og nokkrum árum eftir að konungur seldi eyna var þeim smalað saman og slátrað en þær sem ekki náðust voru skotnar á færi. Uppstoppaður hrútur, ær og lamb af Lítla-Dímunarkyninu eru þó á Føroya Fornminnissavni.

Þrír kofar eru á eynni sem eru notaðir þegar verið er að sinna fénu. Árið 1918 strandaði danska skonnortan Casper við Lítla Dímun í óveðri en skipverjum, sex að tölu, tókst að komast á land. Þeir gátu klifrað upp þar til þeir fundu kofa og þar voru eldspýtur, eldstæði og eldiviður og þeim tókst að handsama tvær kindur og lemstraðan fugl. Á þessu lifðu þeir í sautján daga en þá tókst þeim að vekja athygli skipverja á færeyskri skútu á sér og var bjargað.

Eyjur í Færeyjum
Fuglafjörður

Fuglafjörður (færeyska: Fuglafjørður) er bær og fjörður í Færeyjum, staðsettur á austurströnd Eysturoy. Árið 2015 voru íbúar bæjarins um það bil 1500 manns. Póstnúmer bæjarins er FO 530. Knattspyrnufélag bæjarins heitir Íþróttarfelag Fuglafjarðar og er almennt þekkt sem ÍF.

Neðanmálsgreinar

Tengill 
 Vefsíða bæjarins 

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Firðir í Færeyjum
Sláttutætari

Sláttutætari eða sláttukóngur er sláttuvél notuð í landbúnaði til að slá gras og því blásið í vagn, t.d. sjálfhleðslu- eða sturtuvagn. Sláttutætarar eru mikið notaðir við votverkun heys.

Tengt efni 
 Múgsaxari

Landbúnaðarverkfæri

da:Grønthøster
fr:Récolteuse-hacheuse
nn:Forhaustar
sv:Slaghack
fi:Niittosilppuri
Þjöppun mynda

Þjöppun mynda er það að nota gagnaþjöppun á stafrænar myndir. Markmiðið er að minnka endurtekningu í myndagögnunum til að geyma gögnin á sem hagkvæmasta máta.

Þjöppun mynda getur verið þannig að myndin tapar gæðum (e. lossy) eða að hún glati engum gæðum (e. lossless). Þjöppun án gæðataps er oftast notuð fyrir einfaldar myndir eins og tæknilegar teikningar, íkona eða teiknimyndir. Þjöppun með gæðatapi hentar best fyrir ljósmyndir (eða myndir með mörgum mismunandi litum) þar sem smávægilegt (oftast óskynjanlegt) tap á nákvæmni er ásættanlegt til að ná töluverðri minnkun á stærð gagna.

Þjöppun án gæðataps er notuð fyrir BMP-myndir og einnig myndasnið sem nota LZW-algóritman (GIF, TIFF og PNG). Þjöppun með gæðatapi er notuð fyrir JPEG (JPG) myndir.

Tengt efni 
 Stafrænt myndasnið

Tenglar 
 Heimasíða JPEG

Myndvinnsla
Hlíðardalsskóli

Hlíðardalsskóli er fyrrverandi grunnskóli í Þorlákshöfn í Ölfusi. Grunnskóli Þorlákshafnar hefur tekið við kennslu barna í Þorlákshöfn.

Þar var meðferðarheimilið Byrgið með starfsemi frá 1997 en óljóst er hvenær henni var hætt.

Tenglar
 Sumargisting í Hlíðardalsskóla; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960

Sveitarfélagið Ölfus
Graphics Interchange Format

GIF (Graphics Interchange Format) er bitmap-myndasnið sem CompuServe kynnti árið 1987 og er mikið notað á internetinu.

Sniðið notar litaspjald með allt að 256 mismunandi litum. Það styður einnig hreyfingu og leyfir sérstakt litaspjald með 256 litum fyrir hvern ramma. Litatakmörkunin gerir GIF sniðið óhentugt fyrir ljósmyndir og aðrar myndir með mörgum litum - en hentugt fyrir einfaldar myndir með litum sem blandast ekki.

GIF myndir eru þjappaðar með LZW-algóritma til að minnka skráarstærðina án þess að tapa gæðum myndarinnar.

Tengt efni 
 Stafrænt myndasnið

Myndvinnsla
PNG

PNG (Portable Network Graphics) er bitmap myndasnið sem notar þjöppun án gæðataps. PNG var búið til til þess að bæta og koma í staðinn fyrir GIF sniðið.

Eins og GIF sniðið þá styður PNG gagnsæi.

Tengt efni 
 Stafrænt myndasnið
myndvinnsla
Hvalba

Hvalba er þorp á norður Suðurey í Færeyjum með um það bil 660 íbúa. Tvenn göng tengjast við Hvalba og þau eru: Hvalbagöngin sem eru 1450 metra löng og tengja Hvalba og Trongisvágur/Tvøroyri síðan er það Sandvíkargöngin sem eru 1500 metra löng og tengja Hvalba og Sandvík. Póstnúmer bæjarins er FO 850.

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Vélbúnaður

Vélbúnaður tölva er sá hluti sem er áþreifanlegur, eins og t.d. tölvukassinn, skjárinn, lyklaborðið og músin. Í tölvukassanum blasir við flókinn og smágerðari vélbúnaður. Meðtaldar eru einnig stafrænar rásir sem eru aðgreindar frá hugbúnaði tölvunnar sem keyrir innann vélbúnaðarins.

Vélbúnaður einmenningstölvu 

flestum heimilum samanstendur af eftirfarandi íhlutum:
 Móðurborð með raufum fyrir tölvuspjöld.
 Örgjörvi (CPU)
 Vifta - notðu til að kæla niður örgjörvann
 Vinnsluminni (RAM)
 Basic Input-Output System (BIOS)
 Aflgjafi - kassi sem inniheldur transista, spennu stjórnun og (oftast) kæliviftu.
 Harður diskur - fyrir geymslu á gögnum
 Skjákort

Tengt efni 
 BIOS
 Vinnsluminni
 Örgjörvi

Heimildir 
http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_hardware

http://computer.howstuffworks.com/hardware-channel.htm

Tölvur
IPhone

Apple iPhone er margmiðlunar/Internet studdur farsími með snertiskjá kynntur af framkvæmdarstjóra Apple, Steve Jobs á keynote sýningunni á Macworld Conference & Expo þann 9. janúar 2007. iPhone var gefinn út 29. júní 2007 í Bandaríkjunum og kostar nýr af gerðinni 5S 199US$ með 16GB minni.

iPhone 3G
Á WWDC 9. júní 2008 tilkynnti Steve Jobs að iPhone 3G mun vera fáanlegur í 22 löndum 11. júlí 2008. Ný iPhone hefur 3G samhæfni og A-GPS tæki. Farsíminn var fáanlegur í gljáandi svörtum eða hvítum.

iPhone
Farsímar
Vélbúnaður frá Apple
Vífilsstaðir

Vífilsstaðir (áður Vífilsstaðaspítali) var berklahæli og hjúkrunarheimili í  Garðabæ sem tók formlega til starfa 5. september 1910. Starfsemi Vífilsstaða snérist um þjónustu við berklasjúklinga þar til hælinu var breytt í spítala fyrir sjúklinga með öndunarfærasjúkdóma á vegum LSH árið 1973. Árið 1976 tók til starfa meðferðarstofnun fyrir áfengissjúklinga á vegum Kleppsspítala í sérhúsnæði á Vífilsstöðum. 

Öll starfsemi hins opinbera lagðist af árið 2002 en þá tók Hrafnista við húsnæðinu og rak þar öldrunarheimili fyrir um 50 manns til 20. ágústs 2010. Vífilsstaðir eru í eigu ríkisins og eru í umsjá fasteignaumsýslu þess.

Saga

Upprunalega byggði Vífill bæinn Vífilsstaði eftir að Ingólfur Arnarson, landnámsmaður Íslands, hafði veitt honum frelsi fyrir fund á öndvegissúlum sínum tveim sem hann hafði varpað frá borði og hugðist byggja sér bæ þar sem þær ráku á land. Vífilsfell er einnig kennt við hann.

Þann 1. september 1910 var spítali fyrir berklasjúklinga byggður á Vífilsstöðum sem Rögnvaldur Ólafsson teiknaði. Eftir að berklasjúklingum fór fækkandi árið 1973 var byrjað að taka á móti öllum öndunarfærasjúklingum. Þar var einnig stórt kúabú, sem lagt var niður árið 1974. Sérstök meðferðardeild fyrir áfengissjúklinga sem tilheyrði Kleppsspítala var stofnuð þar árið 1976. Þeirri deild var lokað 2002.

Rekstur hjúkrunarheimilis fyrir aldraða hófst í byrjun árs 2004 að endurinnréttingu á húsinu loknu. Telst aðstaðan með þvi nútímalegra sem gerist. Hrafnista annast rekstur Vífilsstaða og leigir húsið af ríkinu. Níu af hverjum tíu heimilismanna koma beint af öldrunardeildum LSH, en 10% heimilismanna eru teknir inn samkvæmt hefðbundnum inntökureglum.

Þar starfar prestur sem sinnir sálgæslu og trúarlegri þjónustu við heimilismenn, aðstandendur og starfsfólk.

Tenglar
Hrafnista - Vífilsstaðir
Vífilsstaðir - Garðabær 
Ný von vaknaði með starfseminni; grein í Morgunblaðinu 2000
Vífilstaðir - sagan í hundrað ár - afmælistímarit Víflsstaða 
 Vífilsstaðir - Ný framtíðarsýn B.S. verkefni

Garðabær
Landspítali - Háskólasjúkrahús
Sjúkrahús á Íslandi
Síður sem þurfa hnit
Kumlanám

Kumlanám er atferlismeðferð sem byggir á skilyrðingu. Aðferðin gengur út á að unnt sé að styrkja jákvæða hegðun með einhvers konar táknum eða „peningum“ sem safna má og skipta ef vill í eitthvað eftirsóknarvert sem viðfangið kann að meta.

Námssálfræði
Strengur (tölvunarfræði)

Strengur er gagnagerð í flestum forritunarmálum notað til að vinna með texta. Strengir bæði í forritunarmálum og stærðfræði eru notaðir til þess að halda utan um raðir tákna úr fyrirfram ákveðnum mengjum. Þessi mengi eru endanleg og kallast stafróf. Stafrófin geta verið mismunandi milli forritunarmála en oftast er um að ræða sammengi tölustafa, bókstafa og tákna. Strengir eru óbreytanlegir en forritunarmál bjóða gjarnan upp á leiðir til að meðhöndla strengi á ýmsa vegu.

Dæmi um gilda strengi í Java 
 "123456"
 "halló"
 "halló123"
 "Halló heimur"
 "10,000 fyrir 100%"

Dæmi úr Java-kóða 
Nýr strengur búinn til:

     String str = "abc";

Má líka gera það svona:

     char data[] = {'a', 'b', 'c'};
     String str = new String(data);

Dæmi um hvernig má meðhöndla streng:

     System.out.println("abc");
     String cde = "cde";
     System.out.println("abc" + cde);
     String c = "abc".substring(2,3);
     String d = cde.substring(1, 2);

Tengt efni 
 Tómastrengur

Heimildir 
 

Gagnagerðir
Jöklarannsóknafélag Íslands

Jöklarannsóknafélag Íslands er félag sem var stofnað í nóvember 1950 til að stuðla að rannsóknum á íslenskum jöklum.

Félagið er meðal annars með skála á Grímsfjalli, í Esjufjöllum og í Kverkfjöllum.

Tengill 
Jöklarannsóknafélag Íslands

Íslensk fræðafélög
Jöklar
Silki

Silki er ofið náttúrulegt efni. Það er meðal annars unnið úr þráðum silkiormsins. Silkivegurinn er söguleg verslunarleið í Mið-Asíu.
 
Ýmis smádýr af fylkingu liðdýra eins og kóngulær og nokkrir ættbálkar skordýra framleiða silki, ýmist sem fullorðin dýr eða á lirfustigi, en mórberjasilkifiðrildið er sú tegund sem helst býr til silki sem menn geta nýtt sér. Lirfa fiðrildisins framleiðir silkið í púpu sína. Hún breytir laufum mórberjatrésins í límkennda froðu sem verður að þræði þegar það kemur úr munni lirfunnar. Úr þessum hárfína þræði býr lirfan svo til púpu. Hægt er að fá þrjár gerðir af silki úr púpunum. Hespusilki eru löngu þræðirnir yst á púpunni og eru þeir um 1000-1500 m langir. Schappelsilki er unnið úr því sem eftir er af púpunni og eru þeir þræðir aðeins 5-30 cm. Hrásilki er svo unnið úr leifum þeirrar vinnslu og eru þeir þræðir styttri en 5 cm.

Eiginleikar silkisins 
Silkiþráður er eitt af sterkustu efnum heims miðað við þyngd og það er einnig sveigjanlegt og togsterkt. Silki er mjúkt í að taka og vel einangrandi. Ef silki fær rétta umhirðu hleypur það ekki í þvotti. 
Ómeðhöndlað silki missir gljáa og góða eiginleika við sólarljós. Það krumpast minna en bómull en meira en ull. Flest silkiefni þola vélþvott á stilingu fyrir viðkvæman þvott en þola ekki þurrkara. Silki er ekki mjög slitsterkt, það rafmagnast auðveldlega og er mölsækið. 
Efnafræðilega er þráðurinn samsettur úr löngum amínósýrusameindum, mjög svo svipuðum keratíni, en það er efni sem til dæmis er í hári, fjöðrum og nöglum ýmissa annarra dýra.

Listi yfir nokkrar villtar tegundir silkiorma
 Antheraea assamensis (Helfer, 1837) – frá Assam. Svonefnt Muga-silki. Var einungis í boði fyrir höfðingjaættir í Assam í 600 ár. 
 Antheraea paphia (Linnaeus, 1758) – "tasar" silkiormur.
 Antheraea pernyi (Guénerin-Méneville, 1855) – "Chinese tussah moth". Litur og gæði silkisins fer eftir veðurfari og jarðvegi.
 Antheraea polyphemus – Norður Amerískt fiðrildi.
 Antheraea yamamai (Guénerin-Méneville, 1861) – tensan silkifiðrildi (天蚕). Hefur verið ræktað í Japan í 1000 ár. Silkið er hvítt, sterkt og teygjanlegt, en tekur lítiið lit. Það er nú sjaldgæft og dýrt.
 Anisota senatoria (J. E. Smith, 1797) – "Orange-tipped oakworm moth" frá Norður-Ameríku.
 Automeris io (Fabricius, 1775) – Norður Amerískt fiðrildi.
 Bombyx mandarina (Moore) – Hugsanlega villt tegund B. mori.
 Bombyx sinensis – frá Kína. Algengt en smáar púpur.
 Borocera cajani – Malagasy silkiormur
 Callosamia promethea – Norður Amerískt fiðrildi.
 Euchiera socialis –  Madrone fiðrildi frá Mið Ameríku.  Myndar stór silkikennd hreiður sem voru notuð í pappírslíkt efni á tímum Moctezuma II, og hafa síðar verið spunnin.
Eutachyptera psidii – frá Mið Ameríku (einnig þekkt sem Gloveria psidii ).  Nýtt svipað og Euchiera socialis hér fyrir ofan.
 Gonometa postica Walker – frá Kalahari svæðinu.
 Gonometa rufobrunnea Aurivillius.  Frá Suður-Afríku.
 Hyalophora cecropia – Norður Amerískt fiðrildi. Gæði silkisins fara eftir fæðutegundinni.
 Pachypasa otus  – Frá Vestur-Miðjarðarhafssvæðisins.
 Samia cynthia (Drury, 1773) – Ailanthus silkifiðrildið frá Kína.

Heimildir 

Vefnaður
Skyndiminni

Biðminni getur einnig átt við bráðabirgðageymslu á gögnum.

Skyndiminni (flýtiminni eða biðminni) er mjög hraðvirkt tölvuminni, yfirleitt mjög takmarkað að stærð. Skyndiminni inniheldur samansafn af gögnum sem hafa verið afrituð frá einhverjum öðrum stað inn í skyndiminnið til þess að geta nálgast þau á hraðvirkan hátt. Hlutir sem nýta sér skyndiminni eru t.d. örgjörvar, harðir diskar og vafrar. 

Þar sem að oft þarf að nálgast sömu gögnin á stuttu tímabili þá er hentugt að lesa þau inn í skyndiminni þar sem að miklu fljótlegra er að leita að þeim þar heldur en að leita í vinnsluminni eða lesa þau af diski.

Reiknirit fyrir skyndiminni 
Þar sem að skyndiminni eru oftast mjög takmörkuð að stærð þá þarf stöðugt að vera henda hlutum úr skyndiminninu til að losa pláss fyrir nýja hluti. Það eru til nokkur reiknirit til að reikna út hvaða hlutum á að henda úr minninu. Þar sem að þessi reiknirit virka eftir mjög mismunandi forsendum þá henta þau að sama skapi við mismunandi aðstæður. Þar sem eitt ritið virkar vel getur annað virkað mjög illa og valdið því að röngum hlutum sé hent úr minni þannig að það þurfi að lesa inn í minnið við hverja aðgerð.

LRU 
LRU (Least Recently Used) reikniritið byggir á því að henda úr skyndiminninu því sem var notað fyrir sem lengstum tíma síðan. Hugmyndin á bakvið þetta reiknirit er sú að sá hlutur í minni sem er lengst síðan var notaður, er líklega úreltur eða langt þangað til þarf að nota hann aftur.

MRU 
MRU (Most Recently Used) reikniritið hagar sér öfugt við LRU, þar sem það hendir úr skyndiminninu því sem var notað fyrir sem skemmstum tíma. Hugmyndin við þetta reiknirit er að fyrst að nýbúið er að nota hlutinn þá væntanlega þarf ekki að nota hann strax aftur.

Belady's Min 
Þetta reiknirit byggir á því að henda því úr skyndiminninu sem er lengst þar til verður notað aftur. Þetta er skilvirkasta reiknirit sem til er fyrir skyndiminni, en þar sem að það er ómögulegt að segja til um hvenær nákvæmlega þarf að nota hluti aftur, þá er þetta reiknirit eingöngu notað til að mæla afköst annarra reiknirita.

ARC 
ARC (Adaptive Replacement Cache) reikniritið er endurbætt útgáfa af LRU þar sem að það reiknar bæði útfrá hvenær hlutir í skyndiminni voru notaðir síðast og tekur einnig tillit til þess hve oft þeir hafa verið notaðir.

Heimildir

Tenglar 
 Van Der Paas, Ruud., 2002. Memory Hierarchy in Cached-Based systems. Sun Microsystems, Inc. 

Tölvunarfræði
Skógar

Skógar er þorp suður af Eyjafjallajökli í Rangárvallasýslu, íbúafjöldi þar var 25 árið 2007. Þar er Skógaskóli, byggðasafn og samgöngusafn. Skammt vestur af Skógum er Skógafoss.

Tenglar 

 Byggðasafnið á Skógum
 Húsin í byggðasafninu á Skógum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999

Rangárþing eystra
Þéttbýlisstaðir Íslands
Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff

Enno Friedrich Wichard Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff oftast nefndur Wilamowitz (22. desember 1848 – 25. september 1931) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur. Wilamowitz er einkum þekktur fyrir framlag sitt til grískrar textafræði og fyrir framlag sitt til Hómersfræða. Utan fornfræðinnar er hann þekktastur fyrir harða gagnrýni sína á rit Friedrichs Nietzsche Fæðing harmleiks.

Æviágrip 
Wilamowitz fæddist 22. desember árið 1848 í Markowice, smábæ skammt frá Inowrocław í Kuyaviu í Prússlandi (í dag í Póllandi). Foreldrar hans voru Þjóðverjar af pólskum ættum. Faðir hans var Arnold Wilamowitz en móðir hans var Ulrika Wilamowitz (fædd Calbo).

Wilamowitz nam við háskólann í Bonn frá 1867 til 1869 en hélst síðan til náms í Berlín. Þaðan lauk hann doktorsprófi árið 1870. Árið 1876 varð hann prófessor við háskólann í Greifswald. Hann fluttist til Göttingen árið 1883 og tók við prófessorsstöðu þar. Árið 1897 sneri hann aftur til Berlínar. Þá hafði hann skrifað flest af vinsælustu ritum sínum og var þá þegar talinn einn fremsti sérfræðingur Evrópu um fornfræði og textafræði. Hann lést í Berlín 25. september árið 1931.

Helstu rit 
 Griechische Literatur des Altertums (Grískar fornbókmenntir)
 Einleitung in die griechische Tragödie (Inngangur að grískum harmleikjum)
 Homerische Untersuchungen (Hómerískar rannsóknir)
 Die Ilias und Homer (Ilíonskviða og Hómer)
 Hellenistische Dichtung (Hellenískur kveðskapur)

Wilamowitz-Moellendorff, Ulrich von
Wilamowitz-Moellendorff, Ulrich von
Eduard Fraenkel

Eduard David Mortier Fraenkel (17. mars 1888 í Berlín í Þýskalandi – 5. febrúar 1970 í Oxford á Englandi) var þýsk-enskur fornfræðingur og Textafræðingur.

Æviágrip 
Eduard Fraenkel fæddist í Berlín þann 17. mars árið 1888. Foreldrar hans voru gyðingar. Faðir hans var vínsali en móðir hans var dóttir bókaútgefanda. Edurad sótti nám í Askanisches Gymnasium í Berlín frá 1897 til 1906. Þar lærði hann að lesa bæði latínu og grísku. Í háskóla nam hann lög í fyrstu en sneri sér skömmu seinna að fornfræði og nam hjá Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff. Tveimur árum síðar flutti hann sig frá Berlín til Göttingen og dvaldi þar til ársins 1912 og nam undir leiðsögn Friedrichs Leo.

Árið 1933 missti Fraenkel stöðu sína vegna andsemískra laga í Þýskalandi og fluttist hann þá til Bretlands og tók við prófessorsstöðu í latínu við Corpus Christi College í Oxford árið 1934. Hann gegndi þeirri stöðu þar til hann settist í helgan stein árið 1951.

Fraenkel framdi sjálfsmorð í janúar árið 1970, 81 árs gamall, skömmu eftir andlát konu sinnar.

Helstu ritverk 
 1922 Plautinisches bei Plautus
 1926 Die Stelle des Römertums in der humanistischen Bildung
 1928 Iktus und Akzent im lateinischen Sprechvers
 1930 Gedanken zu einer deutschen Vergilfeier
 1933 Das Pindargedicht des Horaz
 1957 Die sieben Redenpaare im Thebanerdrama des Aeschylus
 1957 Der Agamemnon des Aeschylus
 1962 Beobachtungen zu Aristophanes
 1963 Horaz
 1963 Zu den Phoenissen des Euripides
 1965 Noch einmal Kolon und Satz

Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Fraenkel, Eduard
Fraenkel, Eduard