alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Klaufaveiki

Klaufaveiki (eða fætla) er helti í nautgripum vegna bólgu í klaufum. Klaufaveiki er algengt nafn á klaufabólgu í nautgripum og sauðfé, án tillits til þess, hvar bólgan er í klaufunum, eða af hverju hún stafar. Klaufaveiki í þessari merkingu er þó oftast höfð um það þegar húðin milli klaufanna og í klaufhvarfinu sýkist af afrifum og sárum, sem bólga hleypur í og veldur því að nautgripurinn haltrar.   

Gin- og klaufaveiki er annar sjúkdómur og öllu alvarlegri.

Tengt efni 
 Klaufsperra
 Klaufbotnssár

Búfjársjúkdómar
Klaufdýr
Zíonismi

Zíonismi (einnig ritað síonismi) er stefna í stjórnmálum, sem telur að gyðingar eigi rétt á eigin landi, Fyrirheitna landinu. Stefnan er afbrigði þjóðernishyggju og á sér djúpar rætur í gyðingdómi. Zíonisma óx fiskur um hrygg eftir útkomu bókar ungverska blaðamannsins Theodor Herzl, Gyðingaríkið, árið 1896. Eftir stofnun Ísraelsríkis 1948 hafa fylgjendur stefnunnar stutt ríkið. Fylgjendur stefnunnar eru andvígir því að gyðingar samlagist öðrum þjóðum og telja að gyðingar um víða veröld eigi að snúa til Ísrael til að komast undan mismunun vegna gyðingahaturs.

Árið 1903 kom út í Rússlandi rit að nafni Reglur öldunganna í Zíon. Það var þýtt á ótal tungumál og hlaut mikla útbreiðslu. Ritið lýsir áætlunum gyðinga til að ná heimsyfirráðum og er falsað. Því var tekið sem ófölsuðu af nasistum í Þýskalandi sem og víðar, til að mynda í Bandaríkjunum þar sem bílaframleiðandinn Henry Ford dreifði hálfri milljón eintaka um Bandaríkin á þriðja áratugnum. Ritið ól mjög á kenningum um heimsyfirráðastefnu gyðinga.

Eftir helförina naut zíonismi mikillar hylli á Vesturlöndum, ekki síst í BNA, sem eiga sterk tengsl við Ísraelsríki, bæði efnahagsleg og stjórnmálaleg. Stefnan nýtur þó lítillar hylli í íslamsríkjum og er víða fordæmd þar. Eftir ólgu í Palestínu síðustu áratugi 20. aldar hefur gagnrýni Vesturlanda á zíonisma aukist og telja gagnrýnendur zíonisma vera heimsvaldastefnu, byggða á kynþáttahyggju. 

Stjórnmál og trúarbrögð
Gyðingdómur
Sjálfstæðisflokkur Púertó Ríkó

Sjálfstæðisflokkur Púertó Ríkó (spænska: Partido Independentista Puertorriqueño) er stjórnmálaflokkur sem berst fyrir sjálfstæði Púertó Ríkó frá Bandaríkjunum.

Flokkurinn var stofnaður 20. október 1946.

Stjórnmálaflokkar Púertó Ríkó
Sjálfstæðisflokkar
Vilhjálmur Tell

Vilhjálmur Tell er goðsagnakennd hetja sem átti að hafa lifað í kantónunni Uri í Sviss við byrjun 14. aldar. Það má deila um það hvort hann hafi verið til eða ekki.

Goðsögnin um Villhjálm Tell 
Keisarar af Habsborgarætt voru á sínum tíma að reyna að sölsa undir sig Uri. Lénsherran Í bænum Altdorf, sem hét Hermann Gessler, lét reisa stöng með húfu á sem allir voru skyldugir að hneigja sig fyrir. Vilhjálmur Tell neitaði að hneigja sig fyrir stönginni og var handtekinn fyrir vikið. Refsing hans var ákveðin og var hann var neyddur til þess að skjóta af lásboga á epli sem sett hafði verið á höfuð sonar hans. Ef hann neitaði þá yrðu þeir báðir teknir af lífi, en ef hann hitti marks þá yrði honum gefið frelsi. Vilhjálmur lét þetta yfir sig ganga, spennti lásbogann og hafði aðra örina í örvamæli sínum til öryggis. Hann miðar nú vel og skaut og klauf eplið á höfði sonar síns. Þegar þetta var afstaðið spurði Gessler Vilhjálm hvað hann hefði ætlað sér að gera með seinni örina. Vilhjálmur svaraði þá að ef hann hefði misst marks og drepið son sinn þá hefði hann notað hana til þess að drepa Gessler sjálfan. Gessler reiddist við þessi orð og lét handtaka Vilhjálm, binda og fara með hann í kastala sinn í Küssnacht. Vilhjálmur náði þó að flýja þegar verið var að flytja hann þangað og fór í eigin erindagjörðum til Küssnacht og skaut Gessler með síðari örinni. Samkvæmt goðsögninni var þessi ögrun Vilhjálms Tells kveikjan að uppreisn sem leiddi síðan til þess að ríkið Sviss var stofnað.

Sviss
Sérsveit

Sérsveit er hópur af séræfðum lögreglumönnum eða hermönnum, sem hlotið hafa þjálfun til að fást við vopnaða glæpamenn, þ.á m. hryðjuverkamenn. 
Sérsveitarmenn eru vopnaðir hríðskotabyssum, skammbyssum, hríðskotarifflum, hnífum og sprengjum til að nota gegn glæpamönnum, sem gætu veitt mótspyrnu. Lögreglusérsveitir eru þjálfaðar til að fást við hættulega glæpamenn og hryðjuverkamenn, en hersérsveitir eru þjálfaðar til þess að vera í stríði.

Ein vopnuð sérsveit er á Íslandi: Víkingasveitin 

Sérsveitir
Löggæsla
Hernaður
Heath Ledger

Heath Ledger (fæddur Heathcliff Andrew Ledger í Perth í Ástralíu 4. apríl 1979, dáinn í New York-borg 22. janúar 2008) var ástralskur kvikmyndaleikari. Hann var þekktastur fyrir leik sinn í kvikmyndunum Brokeback Mountain og The Dark Knight.

Ledger, Heath
Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aukahlutverki
Heckler & Koch MP5

Heckler & Koch MP5 er þýsk hríðskotabyssa sem var hönnuð á sjötta áratugnum af skotvopnafyrirtækinu Heckler & Koch. Til eru um 30 tegundir af MP5 byssum, t.d. MP5 A5, MP5 K, MP5 SD3 og MP5 A4, en upprunalega tegundin er MP5 A1. 
Þau skot sem oftast eru notuð í byssuna eru 9 × 19 mm NATO skot, og komast yfirleitt 15 – 30 þannig skot í magasínin. MP5 er skammstöfun á þýsku fyrir Maschinenpistole 5.

Nú tímum eru yfir 40 lönd sem nota MP5 í sérsveitum sínum, einnig Ísland. 
MP5 byssur eru framleiddar í nokkrum löndum fyrir utan Þýskaland, með leyfi, t.d. Grikklandi, Íran, Mexíkó, Pakistan, Súdan, Tyrklandi og Bretlandi.

Heckler & Koch skotvopn
Hríðskotabyssur
Brian Epstein

Brian Epstein (19. september 1934 – 27. ágúst 1967) enskur athafnamaður sem er þekktastur fyrir að hafa verið umboðsmaður Bítlanna. Hann var einnig umboðsmaður annarra tónlistarmanna eins og Gerry & The Pacemakers, Billy J. Kramer og The Dakotas, og Cilla Black. 

Epstein greiddi fyrir fyrsta hljómplötusamningi Bítlanna með því að láta taka upp prufu í Decca-hljóðverinu og fá með því Parlophone, lítið merki í eigu EMI, til að gefa þá út árið 1962. 

Brian Epstein lést úr of stórum skammti eiturlyfja á heimili sínu í London 1967. 

Epstein, Brian
Alþjóðaflugmálastofnunin

Alþjóðaflugmálastofnunin (enska: International Civil Aviation Organization, skammstafað ICAO) er aljóðleg stofnun innan Sameinuðu þjóðanna, sem vinnur að því að auðvelda flugsamgöngur milli aðildarríkja og stuðlar að auknu flugöryggi. Hún var stofnuð 4. apríl 1947. Höfuðstöðvar eru í Montreal í Kanada.

Tengt efni 
 Flugstoðir
 IATA

Heimildir

Tenglar 
 Heimasíða ICAO

Samgöngur
Flug
Sérstofnanir Sameinuðu þjóðanna
Óskipulagður vöxtur þéttbýlis

Óskipulagður vöxtur þéttbýlis kallast það þegar borg og úthverfi hennar dreifast yfir áður óbyggt land, oft sveitir. Þessi  hverfi einkennast af lágum þéttleika byggðar og miklum fjölda af einbýlishúsum, þar sem íbúarnir ferðast með bíl til vinnu.

Mannvistarlandafræði
Desíbel

Desíbel, skammstafað dB, er tíundi hluti einingarlausu stærðarinnar Bel, sem er lograkvarði notaður til að mæla hlutfallslegan styrk, oftast afl. Er ekki SI-mælieining. Bel-kvarðinn er kenndur við Alexander Graham Bell. Venjan er að gefa aflhlutfall á Bel-kvarða sem desíbel. 

Skilgreining: Einingin desíbel er 10-faldur logrinn af tilteknu hlutfalli, t.d. afli útmerkis Pút og afli innmerkis Pinn
í rafrás:

G = 10log(Pút/Pinn)

þar sem G er mögnunin. 

Tvöföldun í afli samsvarar því u.þ.b. 3 dB, fjórföldun 6 dB o.s.frv. 

Mælieiningar
Klaufir

Klaufir eru fremstu tær klaufdýra og samsvara þriðja og fjórða fingri mannshandar. Þær eru gerðar úr þófa sem er hulinn hyrni. Dýr sem eru með klaufir eru t.d. nautgripir, sauðkindur og hjartardýr.

Klaufdýr
Líffærafræði spendýra
Tréblásturshljóðfæri

Tréblásturshljóðfæri er fjölskylda blásturshljóðfæra með munnstykki úr tré. Inni í munnstykkinu er reyrblað sem titrar þegar blásið er í hljóðfærið og þannig myndast hljóð.

Tréblásturshljóðfæri 
 Blokkflauta
 Klarínett
 Óbó
 Saxófónn
 Þverflauta
 Fagott

Tréblásturshljóðfæri
Pointe-à-Pitre

Pointe-à-Pitre er stærsta borgin í franska eyjaklasanum Guadeloupe í Karíbahafinu með um 20 þúsund íbúa. Í bænum er alþjóðaflugvöllur og stór höfn sem er sérstaklega vinsæl hjá siglingafólki.

Guadeloupe
Stuart Christie

Stuart Christie (f. 10. júlí 1946 í Glasgow; d. 15. ágúst 2020) var skoskur anarkisti og rithöfundur.  Hann gerðist anarkisti ungur að aldri og gekk í Anarkistabandalagið 1962, þá 16 ára gamall.  Hann er frægastur fyrir tilræði við Francisco Franco árið 1964 en hann var handtekinn á Spáni með sprengiefni í farteskinu.  Hann slapp naumlega við hálsjárnið vegna alþjóðlegs þrýstings og fyrir atbeini frægra manna á borð við Bertrand Russell og Jean-Paul Sartre.  Hann gaf út sjálfsævisögu 2004 sem heitir Granny Made me an Anarchist þar sem þessum atburðum er lýst.

Skoskir stjórnleysingjar
Hálsjárn

Hálsjárn (spænska: garrote) er tæki notað til aftöku. Það var helst notað á Spáni þar til stjórnartíð Francisco Franco lauk. Hálsjárnið er hert utan um hálsinn með sveif þar til sá sakfelldi kafnar. Sérstök útgáfa af þessu tæki kom fram í James Bond myndinni The World Is Not Enough þar sem hálsinn var skorðaður af með hálsjárninu og járnbolta var þrýst á barkann.

Aftaka
Íslenskar orkurannsóknir

Íslenskar orkurannsóknir (skammstafað ÍSOR) er rannsóknastofnun sem heyrir undir umhverfis- og auðlindaráðuneytið. Stofnunin vinnur að verkefnum á sviði náttúrufars, orkumála og annarra auðlindamála. Hún starfar á samkeppnismarkaði og aflar sér tekna með sölu á rannsóknum, ráðgjöf, þjónustu og upplýsingum. Starfsmenn eru hátt í 80 talsins. Aðalskrifstofa er í Reykjavík en auk þess er rekið útibú á Akureyri.

Á Íslenskum orkurannsóknum fer fram fjölþætt starfsemi sem miðar að því að uppfylla þarfir orkuiðnaðarins fyrir grunnrannsóknir. Þar er jafnframt veitt fjölbreytt þjónusta tengd rannsóknum orkulinda og nýtingu þeirra. ÍSOR veitir líka aðilum utan orkugeirans ýmsa þjónustu á sviði jarðvísinda. Helstu þættir í þjónustu ÍSOR eru: 

 Jarðhitarannsóknir
 Vatnsorkurannsóknir
 Hafsbotnsrannsóknir (sjá t.d. Drekasvæðið)
 Umhverfisrannsóknir 
 Grunnvatnsathuganir
 Neysluvatnsrannsóknir 
 Jarðfræðileg ráðgjöf t.d. varðandi jarðgöng
 Alhliða jarðfræðikortlagning
 Kortagerð

ÍSOR hefur með höndum jarðhitaleit og rannsóknir á jarðhitasvæðum um allt land. Rannsóknirnar fela í sér eftirtalda þætti:

 Jarðhitaleit og alhliða rannsóknir á jarðhita   
 Ráðgjöf og þjónustu við boranir 
 Ráðgjöf og þjónustu við eftirlit með jarðhitakerfum, rekstri þeirra og nýtingu 
 Tæknilegar og hagrænar athuganir á nýjum nýtingartækifærum jarðhita   
 Kennslu og þjálfun í jarðhitafræðum

Sérfræðingar ÍSOR hafa stundað rannsóknir víða um heim einkum á sviði jarðhitarannsókna og ráðgjafar. 

Jarðhitaskóli Háskóla Sameinuðuþjóðanna (JHS) starfar innan vébanda ÍSOR. Hann var áður á Orkustofnun en var fluttur þaðan í ársbyrjun 2021. Hlutverk skólans er að veita ungum sérfræðingum frá þróunarlöndum, sérhæfða þjálfun í rannsóknum á jarðhita og nýtingu hans. Skólinn er mikilvægur þáttur í þróunaraðstoð Íslendinga. Á yfir 40 ára starfsferli sínum, hefur skólinn útskrifað meira en 700 sérfræðinga. 

Íslensk fyrirtæki
Íslensk orkufyrirtæki
JHVH

JHVH (hebreska יהוה) er nafn Guðs eins og það er skráð á hebresku í frumtextum Biblíunnar. Í guðfræði er þessi hebreska bókstafasamsetning (יהוה) nefnd tetragrammaton (úr grísku τετραγράμματον, sett saman úr tetra, fjórir, og gramma, stafur) „fjórstefuninn" og er þá umskrifun fyrir Guð vegna þess að nafn hans er of heilagt eða hættulegt að nefna. Á íslensku er JHVH oftast umskrifað sem Jahve eða Jehóva (einnig Jahveh og Jehóvah).

Í hebreska letrinu eru sérhljóðarnir ekki skrifaðir og trúaðir gyðingar hafa aldrei borið fram nafnið JHVH upphátt vegna heilagleika þess og er því erfitt að vita hver framburðurinn hefur verið, enda verið mikið umdeilt meðal fræðimanna og leikmanna. Þegar gyðingar lesa úr Hebresku biblíunni bæta þeir samhljóðum við יהוה svo úr verður „Adonai“ (= „Drottinn minn“). Í Sjötíumannaþýðingunni (elstu grísku þýðingu Gamla testamentisins) og Vúlgötunni (latneskri þýðingu Hýerónýmusar) er orðið „drottinn“ (κύριος annars vegar og dominus hins vegar) notað.

Í Hebresku biblíunni (sem samsvarar Gamla testamentinu hjá kristnum mönnum), kemur nafnið JHVH fyrir í fyrsta skipti í Fyrstu Mósebók 2:4. Þegar Móses spyr um nafn Guðs fékk hann þetta svar: „Ég er sá sem ég er.“ (Önnur Mósebók 3:14,)

Nafn Guðs er nefnt 6828 sinnum í hebreska frumtexta hebresku biblíunnar (og Gamla testamentisins). Fáar nútímaþýðingar á Biblíunni nota sérstakt nafn á Guð (svo sem Jahve eða Jehóva). Þess í stað eru notaðir titlar sem „drottinn“ eða „herra“. 

Vottar Jehóva álíta að Biblían hafi verið fölsuð og útúrsnúin allt frá elstu þýðingunum á grísku. Þeir hafa því gert eigin þýðingar á mörg mál en ekki á íslensku enn. Einn mikilvægur munur á Biblíuútgáfum Votta Jehóva og annarra er að þar er nafnið Jehóva (eða samsvarandi) notað þar sem á hebresku stendur JHVH. Gamlatestamenntsfræðingar hafa nú sýnt fram á að orðið Jehóva hafi í raun orðið til fyrir slysni. Vegna þess að ekki mátti nefna nafn drottins upphátt var í hebreskum biblíum orðinu YHWH (JHVH) blandað saman við orðið Adonai, sem þýðir í raun guð. Fólk átti þá að segja guð (Adonai ) frekar en að lesa upphátt hið heilaga nafn hans, JHVH. Síðari kynslóðir Gyðinga tóku upp á því að að lesa upphátt þessa samanblöndu frekar en að segja Adonai og varð þá til nafnið Jehóva (Yehowah) sem er þó ekki eiginnafn guðs gamla testamentisins.

Á íslensku hefur guð Biblíunnar haft mörg samheiti. Þau eru t.d.: Andlangs herra, Alfaðir, Drottinn, Englakóngur, Faðir (t.d. mildur Faðir hæða), Himnafaðir, Himnasjóli og Javi (íslensk útgáfa af Jahve).

Tilvísanir 

Gyðingdómur
Biblían
Kristni

es:Yahveh#Escritura
Blóðkoppur

Blóðkoppur (eða blóðhorn (og jafnvel hornblóð)) er lítið ílát notað til að soga út blóð á ákveðnum stöðum á líkamanum. Blóðkoppar voru algengir hér áður fyrr þegar taka þurfti mönnum blóð. Til þess var þá notaður blóðhornsbíldur (þ.e. hnífur) og blóðkoppar.  Í heimild frá Vestmanneyjum, segir svo um mann einn: 
...tók hann mönnum oft blóð eða sló þeim æð, eins og það var líka kallað. Til þess var notaður svokallaður bíldur og lítið nautgripahorn slólaust og opið upp úr stiklinum. Var hornið sogið fast á hörundið, bar sem eymslin voru. Við þetta hvarf allt loft úr horninu, en til þess að varna því, að loft kæmist inn og hornið losnaði, var blautum líknarbelg brugðið yfir gatið, og límdist hann bar fastur og lokaði fyrir. Blóðkoppar og blóðtaka af þessu tæi þótti gefast mjög vel gegn gigt og margskonar öðrum kvillum, og menn töluðu um, að með þessu losnaði líkaminn við óholla vessa.

Tilvísanir

Tenglar 
 Lækningatól; grein í Morgunblaðinu 2001

Læknisfræði
Sauðaþjófur

Sauðaþjófur er sá sem stelur sauðum, rekur í sína afrétt og/eða merkir sér með sínu eyrnamarki. Oft var um fátæka menn að ræða sem fóru um að nóttu til, helst er rökkur færðist í vöxt síðsumars, og eltu sauði og leiddu heim til bæjar síns í húminu. Næstu daga var svo borðað nýtt kjöt og slátur. Útigangsmenn áttu til að verða sauðaþjófar, og eru til frægar sögur af slíkum þjófnaði. En einnig var um græðgi venjulegra manna að ræða. Í desember 1681 var t.d. stórtækur sauðaþjófur á ferð á Melum í Hrútafirði. Þá var 50 kindum stolið af bóndanum þar, Jóni Auðunssyni. Sauðaþjófurinn kom víðar við og í sömu ferð rændi hann á fleiri bæjum í innanverðum Hrútafirði, þetta 10-12 sauðum á hverjum bæ.

Sumstaðar á Íslandi var því trúað, að ef unglingar söfnuðu hagalögðum, vofði sú hætta yfir, að þeir yrðu sauðaþjófar.

Tenglar 
 Sauðaþjófarnir í Dýakoti; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1939

Sauðfjárrækt
Glæpir
Lawrence Millman

Lawrence Millman er bandrískur rithöfundur og ferðasagnahöfundur frá Cambridge, Massachusetts. Lawrence Millman hefur dvalist á Íslandi og skrifaði bók um Færeyjar, Hjaltlandseyjar og veru sína hér á landi sem hét Last Places: A Journey in the North. Hann er kunnur í Bandaríkjunum fyrir skáldsöguna Hero Jesse (1982) sem vakti mikla athygli. Bók hans um Írland: Our Like Will Not Be There Again, hlaut PEN-verðlaunin árið 1977. Ljóð hans og sögur hafa birst í nokkrum helstu bókmenntatímaritum í Bandaríkjunum. Hann gaf út bók með sögum Ínúíta sem hét A Kayak Full of Ghosts, og var þýdd á íslensku og nefndist í þýðingu Sigfúss Bjartmarssonar: Drekkhlaðinn kajak af draugum.

Tenglar 
 Rauðkolls saga; smásaga eftir Lawrence Millman; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1985

Millman, Lawrence
Kristján Eldjárn Þórarinsson

Fyrir forsetann, sjá Kristján Eldjárn.
Kristján Eldjárn Þórarinsson (f. 31. maí 1843, d. 16. september 1917), sonur sr. Þórarins Kristjánssonar prófasts í Vatnsfirði og konu hans Ingibjargar Helgadóttur alþingismanns frá Vogi á Mýrum. Kristján ólst að nokkru upp hjá afa sínum sr. Kristjáni Þorsteinssyni sem prestur var bæði á Tjörn og Völlum í Svarfaðardal og raunar víðar. Hann varð stúdent frá Lærða skólanum í Reykjavík 1869 og kandídat frá Prestaskólanum 1871. Meðal bekkjarbræðra hans í Reykjavík voru Kristján Jónsson fjallaskáld, Jón Ólafsson (ritstjóri) og sr. Valdimar Briem. Sér þess staði í kveðskap þeirra allra. Strax að námi loknu vígðist Kristján til Staðar í Grindavík og þjónaði þá einnig Selvogsþingum. Árið 1878 fékk hann Tjörn í Svarfaðardal og var þá kominn á æskuslóðir sínar og sat þar til dauðadags. Sr. Kristján var vinsæll prestur í söfnuði sínum og hrókur alls fagnaðar á mannamótum, sögumaður góður og heppinn læknir. Hann var síðasti prestur á Tjörn en staðurinn var lagður af sem prestssetur að honum gengnum.

Kona sr. Kristjáns var Petrína Soffía Hjörleifsdóttir (f. 29. mars 1850, d. 9. mars 1916). Sr. Hjörleifur Guttormsson faðir hennar hafði verið prestur á Skinnastað en á efri árum sínum flutti hann í Svarfaðardal og þjónaði Tjörn um árabil. Hann fór síðan í Velli en Petrína Soffía varð þá eftir á Tjörn og giftist nýja prestinum þar.

Börn Kristjáns og Petrínu Soffíu sem upp komust voru:
Þorbjörg f. 1882
Ingibjörg f. 1884
Þórarinn f. 1886
Ólöf f. 1888
Sesselja Guðrún f. 1893.

Þau systkinin tóku upp ættarnafnið Eldjárn árið 1918.

Heimildir 
 
 
 

Íslenskir prestar
Segulflæði

Segulflæði er mælikvarði á flæði segulsviðs, oftast táknað með gríska bókstafnum Φ (lesið "fí"). SI-mælieining er veber, táknuð með Wb.

Skilgreining
Segulflæði, sem fer gegnum flöt A, er skilgreint með eftirfarandi heildi:

þar sem
 er segulflæðið,
B er segulsviðisstyrkur,
A er flöturinn.  

og heildað er yfir flötinn A. Ef flöturinn A er lokaður og afmarkar rýmið V fæst, skv. jöfnum Maxwells, með því að beita setningu Gauss:

sem segir að jafn mikið segulflæði fer inn um flötinn og út úr honum, þ.a.seguleinskaut finnast ekki.

Span er segulflæði gegnum spanspólu, deilt með rafstrauminn, sem um spóluna fer.

Rafmagnsfræði

he:שטף
Mindanao

Mindanao er önnur stærsta eyja Filippseyja. Hún er 36.906 fermílur að stærð. Eyjan er mjög fjöllótt og eru eldgígar þar margir. Mindanao tilheyrir einum af þremur eyjaklösum í landinu, hinir eru Luzon og Visajas. Eyjan var áður þekkt sem Gran Molucas or Great Mollucas.

Eyjar Filippseyja
Veber (SI-mælieining)

Veber (þýska weber) er SI-mælieining segulflæðis, táknuð með Wb. Nefnd í höfuðið á þýska eðlisfræðingnum Wilhelm Eduard Weber (1804-1891). Eitt veber er það segulflæði, sem breytist á hverri sekúndu, þ.a. spennufallið verði eitt volt, þ.e. 1 Wb = 1 V s = 1 T m2. 

Eldri mælieining segulflæðis er maxwell, táknuð með Mx, en 1 Wb = 108Mx.

The weber is commonly expressed in a multitude of other units:

þar sem
Wb = veber,
V = volt,
T = tesla,
J = júl,
m = metri,
s = sekúnda,
A = amper,
Mx = maxwell.

SI mælieiningar
Rafmagnsfræði
Walther

Carl Walther GmbH Sportwaffen eða Walther, er þýskt skotvopnafyrirtæki sem er yfir 100 ára gamalt og hefur búið til þekktar skammbyssur síðan þeir byrjuðu að framleiða þær, t.d. var skammbyssan hans James Bond í eldri myndunum Walther PPK (PPK) og í nýju myndunum er það Walther P99 (P99).

Saga 

Fyrirtækið var stofnað árið 1886 af Carl Walther. Upprunalega bjó fyrirtækið aðeins til riffla, þangað til elsti sonur Carl Walthers, Fritz Walther tók við fyrirtækinu og byrjaði að búa til skammbyssur, árið 1908. Árið 1929 byrjaði fyrirtækið að búa til skammbyssuna PPK, sem er skammstöfun á þýsku fyrir Polizeipistole Kriminalmodell og þýðir lögregluskammbyssa. Síðan byrjaði fyrirtækið að framleiða fleiri PPK á árinu 1931. Walther P38 (P38), framleidd 1939, var skammbyssa sem mikið var notuð af nasistum í seinni heimstyrjöldinni. 

Upprunalega fyrirtækið var stofnað í litlum bæ að nafni Zella-Mehlis, en eyðilagðist í seinni heimstyrjöldinni. Árið 1953 var gert nýtt Walther fyrirtæki í Ulm, sem er borg í Þýskalandi, og árið 1993 var annað gert, í borg að nafni Arnsberg. Þegar Fritz Walther dó í desember 1966, tók sonur hans Karl-Heinz við fyrirtækinu og er enn þá núverandi stjóri þess.

Skotvopn 
Listi yfir skotvopn framleidd af Walther Sportwaffen.

Skammbyssur 
 Walther PPK
 Walther P38
 Walther TPH
 Walther P5
 Walther P88
 Walther P99
 Walther P22
 Walther PPS

Hríðskotabyssur 
 Walther MPL
 Walther MPK
 Walther MPSD

Rifflar 
 Gewehr 43
 Walther G22
 Walther WA 2000

Walther býr líka til einhverja hnífa.

Tenglar 
 Opinbera þýska vefsíða Walthers,
 Opinbera Bandaríska vefsíða Walthers

Skotvopnafyrirtæki
Walther skotvopn
Henry (SI-mælieining)

Henry er SI-mælieining spans, táknuð með H. Nefnd í höfuðið á bandarískum vísindamanni Joseph Henry (1797-1878). Jafngildir spani því, sem veldur spennufallinu einu volti í rafrás, þegar rafstraumurinn breytist um einn amper á sekúndu, þ.e. 1 H = 1 Vs/A = Wb/A.

SI mælieiningar
Rafmagnsfræði
Isambard Kingdom Brunel

Isambard Kingdom Brunel (9. apríl 1806 – 15. september 1859) var enskur verkfræðingur. Er hann þekktastur fyrir að hafa verið einn helsti hugmyndasmiðurinn að Great Western-járnbrautinni og mörgum frægustu gufuskipum síns tíma, eins og t.d. SS Great Britain sem var fyrsta skrúfuknúna skipið. Hann vann að verkfræðiþætti margra mikilvægra brúa sem áttu eftir að gjörbylta almenningssamgöngum og nútíma verkfræði. Hann átti margar byltingakenndar nýjungar í verkfræðinni eins og t.d. þegar hann vann að fyrstu göngunum sem lágu undir skipgengnar ár. 

Brunel var slæmur heilsu í mörg ár. Hann átti við nýrnavandamál að stríða og 53 ára fékk hann heilablóðfall. Hann reykti 40 vindla á hverjum degi og svaf aðeins fjóra klukkustundir á sólarhring.

Tenglar 
 Austri hinn mikli; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1954

Breskir verkfræðingar
Walther P38

Walther P38 er þýsk hálfsjálvirk skammbyssa framleidd af skotvopnafyrirtækinu Walther Sportwaffen og var mikið notuð af nasistum í seinni heimstyrjöldinni.
Árið 1938 tók þýski herinn ákvörðun um að hafa P38 sem hliðarvopn þeirra, en framleiðsla skammbyssunnar hófst ekki fyrr en árið 1939. Skammbyssan notar 9 x 19 mm skot, og er pláss fyrir 8 skot í magasíni byssunnar.

Til eru 5 gerðir af þessari skammbyssu, og þær eru: P38 (sem er aðalgerðin), P1, P4, P38K og P38 SD.

Skammbyssur
Walther skammbyssur
Hvanneyrarkirkja

Hvanneyrarkirkja er friðuð kirkja að Hvanneyri í Borgarfirði, byggð árið 1905. Kirkjan er í eigu Landbúnaðarháskóla Íslands, en hún var byggð af Vesturamtinu eftir að sú gamla, sem byggð var 1893, fauk árið 1902 og lenti á þeim stað þar sem núverandi kirkja stendur norðan kirkjugarðs. Þá eignaðist Bændaskólinn kirkjuna fyrst söfnuðurinn hafði ekki viljað reisa nýja kirkju á sínum tíma.

Kirkjan er gerð úr bárujárnsklæddu timbri og er hún skreytt að innan af Grétu Björnsson. Brynjólfur Þórðarson listmálari málaði altaristöflu kirkjunnar árið 1923. Útkirkjur Hvanneyrarkirkju eru Lundarkirkja í Lundarreykjadal, Bæjarkirkja í Bæjarsveit og Fitjakirkja í Skorradal.

Tenglar
Hvenneyrarkirkja á kirkjukort.net 

Kirkjur á Íslandi
Borgarbyggð
Síður sem þurfa hnit
Walther PPK

Walther PPK er þýsk hálfsjálfvirk skammbyssa framleidd af skotvopnafyrirtækinu Walther Sportwaffen. 
PPK er skammstöfun á þýsku fyrir Polizeipistole Kriminalmodell, sem þýðir lögregluskammbyssa. Hún var nefnilega framleidd fyrir þýsku lögregluna árið 1929, en var samt eitthvað í notkun hjá þýska hernum í seinni heimstyrjöldinni. Adolf Hitler skaut sig í hausinn með PPK þegar hann frétti að hann væri sigraður.

Walther PPK var skammbyssan hans James Bond í eldri myndum. Í myndinni The world is not enough frá 1999 byrjaði James Bond að nota nútímalegri útgáfu af byssunni, Walther P99.

Skammbyssur
Walther skammbyssur

cs:Walther PPK
ko:발터 PPK