alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sólheimasandur

Sólheimasandur er jökulsandur sem myndaðist við jökulhlaup árið 1245 og 1262 og fleiri hlaup en hlaupin komu vegna Kötlugosa. Rennsli stærstu hlaupanna hefur verið áætlað 300 - 400 þúsund m3 á sekúndu. Framburður frá jökulhlaupum hafa einnig valdið því að ströndin hefur færst fram. Ströndin á milli Hjörleifshöfða og Höfðabrekkufjalla hefur færst fram um allt að 4 km.

Jökulsá á Sólheimasandi rennur um sandinn. Á sandinum er flak af flugvél sem brotlenti þar. 

Í þjóðsögum Torfhildar Hólm segir frá því að skessa hafi hafzt við á Sólheimasandi undir Eyjafjöllum og dregið oft föng að búi sinu, er rak á fjörurnar. Bóndinn í Skógum sá til ferða skessunnar er hún bar hnísu á bakinu, er nam við klæðafald hennar og taldi að hún hefði rænt sig og deyddi hana og var lánlítill eftir það.

Flugslys

Á sandinum er flak bandarískrar herflugvélar, Douglas C-117D, sem hrapaði á sandinum árið 1973 vegna ísingar. Enginn lést. Flakið hefur orðið áfangastaður ferðamanna og varð vinsælla eftir að poppstjarnan Justin Bieber kom þangað.

Sandar á Íslandi
Mýrdalshreppur
Jökulmenjar

Jökulmenjar eru landform og ummerki sem sýna að jökull hefur áður hulið svæðið og bráðnað. Jökulmenjar geta verið ummerki í landslagi eins og jökulkembur sem eru  langir hryggir sem sýna ávallt síðustu skriðstefnu jökulsins. Jökulminjar geta einnig verið jarðvegur eins og lónset eða flóðset.

Tenglar 
 Jökulmenjar á Emstrum, norðvestan Mýrdalsljökuls, Ingibjörg Kaldal, Elsa G. Vilmundardóttir, Orkustofnun 2002
 Ritgerðir nemenda við HÍ (jarðfræði/jöklafræði)
Bókahjól

Bókahjól eða leshjól er bókahirsla sem snýst þannig að einn maður getur lesið margar þungar bækur með því að sitja á sama stað. Hönnun á bókahjóli birtist í riti frá 16. öld eftir Agostino Ramelli en á þeim tíma voru bækur stórar og þungar bækur.
Megalobrama

Megalobrama er ættkvísl karpfiska.  Hún samanstendur af 6 tegundum ferskvatnsfiska í Kína og austur Rússlandi. Nafnið er dregið úr gríska orðinu megalos, sem merkir "mikill", og gömlu frönsku orði "Brème", sem er gerð af ferskvatnsfiski.

Ættartré samkvæmt Catalogue of Life:

Tilvísanir 

Vatnakarpar
Picea meyeri

Picea meyeri; (á kínversku  白杄  báiqiān) er tegund af greni ættuð frá Innri Mongólíu í norðaustri, Gansu í suðvestri og einnig í Shanxi, Hebei og Shaanxi. Þar sem það vex í 1600 til 2700 metra hæð.

Tilvísun

Ytri tenglar
Flora of China: Picea meyeri
Gymnosperm Database: Picea meyeri 

Greni

Þallarætt
Picea brachytyla

Picea brachytyla er grenitegund frá Kína.
Henni er ógnað af tapi búsvæða.

Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
 P. b. brachytyla
 P. b. complanata

Heimildir
 Conifer Specialist Group 1998.  Picea brachytyla.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.

Tilvísun

Greni

Þallarætt
Kóreugreni

Kóreugreni (fræðiheiti: Picea koraiensis) er grenitegund. Það er kallað Jel koreiskaya á rússnesku og Hongpi yunshan (紅皮雲杉) á kínversku.

Þetta er meðalstórt sígrænt tré, að 30 metra hátt, með stofnþvermál að 0,8 metrum. Sprotarnir eru rauðgulbrúnir, hárlausir eða gishærðir. Barrið er nálarlaga, 12 til 22 mm langt, tígullaga í þversniði, dökk blágrænt með áberandi loftaugarákum. Könglarnir eru sívalt-keilulaga, 4 til 8 sm langir og 2 sm breiðir, verða fölbrúnir við þroska 5–7 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með stífar ávalar hreisturskeljar.

Það finnst mestmegnis í Norður-Kóreu nálægt ánni Yalu, og í Rússlandi nálægt ánni Ussuri. Í Kína er það bundið við norðaustur héruðin Heilongjiang, Jilin, og Liaoning. Það er einnig talið mögulegt að það finnist í Suður-Prímorju í Rússlandi.

Það er náskylt burstagreni (Picea koyamae) en sumir grasafræðingar telja þau sömu tegund.

Tilvísanir

Viðbótarlesning 
 Xiancang, Chou. "STUDY ON THE CUTTAGE TECHNIQUE OF GREEN BRANCH FOR PICEA KORAIENSIS [J]." FOREST SCIENCE AND TECHNOLOGY 5 (1995).

Ytri tenglar 
Flora of China: Picea koraiensis
Gymnosperm Database: Picea koraiensis 

Greni

Þallarætt
Picea likiangensis

Picea likiangensis er tegund af greni frá Bútan og Kína. Tegundinn hefur fækkað um 30% á 75 árum vegna skógarhöggs, og þessvegna er tegundin skráð sem viðkvæm tegund af IUCN.

Viðbótarlesning

Tilvísanir 

Greni

Þallarætt
Picea maximowiczii

Picea maximowiczii, er tegund af greni frá Japan; útbreiðsla þess takmarkast af Akaishi-fjöllum, Okuchichibu-fjöllum og Yatsugatake-fjöllum á Honshu.

Tilvísanir

Heimildir
 Conifer Specialist Group 1998.  Picea maximowiczii.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Sótt 10 júlí 2007.

Greni
Þallarætt
Sequoiadendron

Sequoiadendron er ættkvísl sígrænna tegunda, með tveimur tegundum, þar af er aðeins önnur enn til:

 Sequoiadendron giganteum, lifandi tegund, vex villt í Sierra Nevada í Kaliforníu
 † Sequoiadendron chaneyi, útdauð tegund, fyrirrennari Sequoiadendron giganteum, finnst mestmegnis í Nevada hluta af Tertíer til síð-Míósen jarðlögum á Colorado-hásléttunni.

Steingervingar
Sequoiadendron frjókorn hafa fundist í jarðlögum fyrri hluta Plíósen fram að Günz-jökulskeiðinu á Pleistósen í vestur Georgíu í Kákasus.

Tilvísun 

Barrtré
Guðni Bergsson

Guðni Bergsson (fæddur 21. júlí 1965 í Reykjavík) er fyrrum knattspyrnumaður og fyrrum formaður KSÍ. 
Guðni hóf ferilinn í Val en fór til Tottenham Hotspur árið 1988. Eftir að hann yfirgaf Tottenham lagði hann stund á lögfræði en fór til Bolton Wanderers þar sem hann spilaði 270 leiki. Guðni spilaði 80 landsleiki fyrir íslenska landsliðið. Árið 2017 var Guðni kosinn formaður KSÍ. Hann sagði af sér 2021 í kjölfar gagnrýni á KSÍ vegna viðbragða um ofbeldi leikmanna karlalandsliðsins.

Tilvísanir

Íslenskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1965
Taívangreni

Taívangreni, eða Picea morrisonicola, er tegund af greni frá Taívan, og er eina grenitegundin þar. Taívangreni er stórt tré, að 50 metra hátt og 1.5 metrar í þvermál. Það vex í 2000 til 2500 metra hæð í "Central Mountain Range" í giljum og fjallshlíðum, yfirleitt í bland við aðrar tegundir, eins og Tsuga chinensis.

Taívangreni er ein af mikilvægustu timbur tegundunum í Taívan. Því hefur hnignað vegna ofnýtingar.

Tilvísanir

Greni

Þallarætt
Picea neoveitchii

Picea neoveitchii (á kínversku 大果青扦 ) er tegund af greni í Kína.
Því stendur ógn af tapi búsvæða.
Náttúruleg útbreiðsla  Picea neoveitchii  er í Kína og það má finna í mörgum dreifðum stofnum í Mið-Kína. Það er í norðausturhluta Shanxi Wutai Shan, syðri Gansu, í suðurhluta Henan-sýslu Neixiang, Vestur-Hubei og Suður-Shaanxi og Sichuan. 

 Picea neoveitchii  vex í 1300 til 2000 metra hæð yfir sjó. Í suðurhlíðum Qin Ling-fjalla, á náttúruverndarsvæðinu Baotian Man í Henan, vex það aðallega í fjallaskógum en einnig vex það í árdölum eða í skriðum, í 1240 til 2020 metra hæð. Þessari tegund af greni er sérstaklega hætt við útrýmingu vegna þess hve stofnar og einstaklingar eru dreifðir (langt á milli).(Zhang et al. 2006).

Tilvísanir

Viðbótar lesning 
 Zhang Deshun, Kim Yongshik, Mike Maunder, and Li Xiufen. 2006. The Conservation Status and Conservation Strategy of Picea neoveitchii. Chinese Journal of Population, Resources and Environment, 4(3): 58-64.

Greni
Þallarætt
Pálmi Jónsson í Hagkaup

Pálmi Jónsson (3. júní 1923 - 4. apríl 1991) var íslenskur lögfræðingur og athafnamaður. Pálmi var umsvifamikill í verslunarrekstri og stofnaði verslunina Hagkaup árið 1959.

Ævi 
Pálmi fæddist á bænum Hofi á Höfðaströnd og ólst þar upp. Hann var sonur hjónanna Jóns Jónssonar bónda (1894-1966) og Sigurlínu Björnsdóttur húsfreyju (1898-1986). Pálmi átti tvíburasysturina Sólveigu. Einnig ólust upp á bænum frændur tvíburanna þeir Andrés Björnsson og Friðrik Pétursson sem voru á svipuðu reki. Það var jafnan mannmargt á Hofi. Vinnumenn, vinnukonur, sumarkrakkar, ættingjar, gestir og gangandi.

Fljótlega tók fólk eftir Pálmi hversu útsjónarsamur Pálmi var í að finna nýjar leiðir ýmist til að létta fólki störfin eða gera þau árangursríkari. Þetta átti eftir að koma sér vel í viðskiptum.

Pálmi átti létt með að læra. Eftir nám í Barnaskólanum á Hofsósi fluttist hann suður og fór í Menntaskólann í Reykjavík og lauk stúdentsprófi vorið 1942. Hann bjó hjá frænda sínum og nafna Pálma Hannessyni rektor. Pálmi lærði síðan lög í Háskóla Íslands og lauk lögfræðiprófi 1951. Strax á námsárunum voru viðskipti farin að eiga hug hans.

Pálmi kynntist Jónínu Sigríði Gísladóttur (1921-2008) á háskólaárum sínum og kvæntist henni árið 1959. Jónína stundaði framan af verslunarstörf en gerði svo húsmóðurstarfið að aðalstarfi. Hún hafði mikinn áhuga á menningu og listum ásamt því að stunda hestamennsku og garðrækt. Heilbrigðismál voru Jónínu mikið hugðarefni og studdi hún t.a.m. við Hjartadeild Landspítalans með peningagjöfum til tækjakaupa. Þau hjónin eignuðust fjögur börn.

Haustið 1959 stofnaði Pálmi Hagkaup, áður hafði hann stundað ýmis konar viðskipti, til dæmis rekið veitingastað og ísgerðina Ísborg í félagi við Steingrím Hermannsson. Í fyrstu var Hagkaup póstverslun og var hún til húsa í gamalli fjósbyggingu við Miklatorg í Reykjavík. Pálmi gerði næstum allt sjálfur, yfirbyggingin var engin. Það var nýlunda í versluninni að Pálmi gaf út verðlista handa viðskiptavinum sínum. 

Hagkaup var vel tekið og óx fyrirtækinu hratt fiskur um hrygg. Fljótlega voru fleiri Hagkaupsverslanir opnaðar bæði í Reykjavík og á landsbyggðinni. Í fyrstu var einungis á boðstólum heimilisvara og fatnaður, en matvara bættist við undir 1970. Það sem einkenndi Hagkaup var lægra vöruverð og aukið vöruúrval. 

Pálmi hafði forgöngu um byggingu Kringlunnar sem opnuð var árið 1987. Með henni var sömuleiðis brotið blað í verslunarsögunni. Verslunarmiðstöð af slíkri stærðargráðu var óþekkt hérlendis og bar hugmyndin bæði vott um framsýni og áræðni.

Í janúar árið 1991 var Pálmi sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf að málefnum verslunar.

Pálmi Jónsson lést fyrir aldur fram í apríl árið 1991.
Fólk fætt árið 1923
Fólk dáið árið 1991
Íslenskir athafnamenn
Íslenskir viðskiptamenn
Íslenskir lögfræðingar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Hornsílaætt

{{Taxobox
| name = Hornsílaætt
| image = Four species of stickleback (Gasterosteidae).jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Fjórar tegundir fiska af hornsílaætt sem lifa í sjó við strendur Norður-Ameríkur strendur Atlantshafs
| regnum = Dýraríki (Animalia)
| phylum = Seildýr (Chordata)
| classis = Geisluggar (Actinopterygii)
| subclassis = Neopterygii
| infraclassis = Teleostei
| ordo = Gasterosteiformes
| familia = Gasterosteidae
| subdivision_ranks = Ættkvíslir
| subdivision = 
Apeltes
Culaea
Gasterosteus
Pungitius
Spinachia
}}
Hornsílaætt (fræðiheiti Gasterosteidae'') er ætt fremur smávaxinna fiska sem hafa gadda fyrir framan bakugga sem þeir reisa upp við áreiti.

Ein tegund, hornsíli er algeng á Íslandi.

Tilvísanir 

Gasterosteidae
Beitarfiskur

Beitarfiskur eða Borri einnig nefndur (Hekluborri) (fræðiheiti Oreochromis niloticus) er fiskur sem lifir í ferskvatni og er algengur sem eldisfiskur. Beitarfiskur hefur ekki verið lengi við Ísland en hann var fluttur til Íslands frá Kanada árið 2008. Kjörhitastig borrans í eldi er 27 °C og má  hitastigið  ekki fara undir 19 °C ef það gerist þá hættir hann að taka til sín fæðu og honum fer að hraka mjög hratt. Hann er þekktur fyrir að búa við fáa sjúkdóma og er harðgerður í eldi í samanburði við aðra eldisfiska. Fiskurinn deyr við hitastig undir 12 °C þannig að hann kemur aldrei til með að þrífast í íslenskri náttúru. Hann fjölgar sér allt árið um kring og nær sláturstærð á sex til átta mánuðum en til samanburðar má nefna að bleikja þarf um 20-24 mánuði í eldi.

Heimild 
 Fiskibókin Hekluborri

Borrar
Húron-vatn

Húron-vatn (enska: Lake Huron, franska: Lac Huron) er eitt af fimm Vötnunum miklu. Ontaríó-fylki Kanada er á austurströnd vatnsins og Michigan-fylki Bandaríkjanna á vesturströndinni. Franskir landkönnuðir nefndu vatnið eftir Húrónum, frumbyggjum svæðisins. Húron-vatn er næststærst Vatnanna miklu að flatarmáli, 59.590 km2.

Vatnið tengist Michigan-vatni um Mackinac-sund. Í norðausturenda vatnsins er stór flói, Georgian Bay. Fljótið St. Marys rennur í vatnið en St. Clair-fljót úr því. Manitoulin-eyja er stærst eyja í vatninu og stærsta stöðuvatnseyja í heimi, tæplega 2800 km2. Um 30.000 eyjar eru í vatninu. Á 20. öld var náttúrulegur stofn vatnasilungs í Húron-vatni ofveiddur og hefur ekki náð sér eftir það. Framandi fisktegundir hafa fjölgað sér.

Borgir með yfir 10.000 íbúa við vatnið eru: Sarnia og Saugeen Shores í Kanada og Bay City, Port Huron og Alpena í Bandaríkjunum.

Heimild

Vötnin miklu
Erie-vatn

Erie-vatn (enska Lake Erie, franska: Lac Érié) er eitt fimm Vatnanna miklu. Það er næstminnst þeirra að flatarmáli eða tæplega 26.000 ferkílómetrar. Það er grynnst vatnanna og mesta dýpi þess nær aðeins 64 metrum. Erie-vatn liggur að kanadíska fylkinu Ontaríó í norðri og bandarísku fylkjunum Ohio, Pennsylvania og New York í suðri og austri. Það er nefnt eftir Erie-frumbyggjum sem bjuggu á suðurströnd þess. 

Helsta fljót sem rennur í það er Detroit-fljót. Niagara-fljót er helsta afrennsli þess. Í því eru vatnsaflsvirkjanir sem framleiða rafmagn sem nýtt er bæði í Kanada og Bandaríkjunum. Stærstu borgir við vatnið eru í Bandaríkjunum; Buffalo (New York), Erie (Pennsylvania), Toledo (Ohio) og Cleveland (Ohio). Mengun og ofauðgun hafa verið vandamál við Erie-vatn. Atvinnuveiðar hafa minnkað undanfarna áratugi en frístundaveiði er algeng.

Erieskurður er einn elsti skipaskurður Bandaríkjanna.

Point Pelee-þjóðgarðurinn í Ontaríó er á norðurströnd vatnsins.

Heimild

Vötnin miklu
Laxaganga

Laxaganga er tími þegar laxar sem koma af sjó synda upp ár þar sem þeir hrygna. Flestir atlantshafslaxar deyja að lokinni hrygningu. Árleg laxaganga er mikilvæg fyrir dýrategundir eins og brúnbirni og skallaerni og veiðimenn. Flestar laxategundir ganga á haustin.
Hálfdán Björnsson

Hálfdán Björnsson (fæddur 14. mars 1927, dáinn 13. febrúar 2017 ) var sjálfmenntaður náttúrufræðingur frá bænum Kvískerjum í Öræfasveit. Hann var þekktur fyrir fjölbreytt náttúrugripasafn og yfirgripsmikla þekkingu á jurta- og dýralífi. Á unglingsaldri fór hann að skoða og skrásetja fugla og nafngreina plöntur og safna þeim. Seinna bættust skordýr, köngulær og fleiri smádýr.

Sagan segir að kennarar á Laugarvatni hafi ekki getað kennt honum neitt í náttúrufræði. Hluti af skordýrasafni hans er á Byggðasafninu á Höfn í Hornafirði. Það er stærsta einkasafn sem Íslendingur hefur haft þessarar tegundar.

Hálfdán skrifaði vísindagreinar í Náttúrufræðinginn Fyrstu greinar hans birtust 1950, um gróður í Ingólfshöfða og fuglalíf á Laugarvatni. Ári seinna bættist við grein um gróður og dýralíf í Esjufjöllum.  Á 6. áratugnum var hann einnig valinn til að fara í náttúrufræðileiðangur til Grænlands.

Árið 2011 hlaut hann Bláklukkuna, viðurkenningu Náttúruverndarsamtaka Austurlands (NAUST), sem veitt er fyrir störf í þágu náttúruvísinda og náttúruverndar á Austurlandi.

Tengt efni
Kvískerjabræður

Tilvísanir

Fólk fætt árið 1927
Fólk dáið árið 2017
Austur-Skaftfellingar
Íslenskir náttúrufræðingar
Kvískerjabræður

Kvískerjabræður voru bræður úr fjölmennum systkinahópi úr Kvískerjum í Öræfasveit sem fæddust á fyrri hluta 20. aldar. Þeir voru þekktir fyrir þekkingu sína, uppfinningar og fræðastörf:

Helgi Björnsson (fæddur 2. febrúar 1925, dáinn 27. september 2015).

Helgi var góður teiknari, uppfinningamaður og frumkvöðull. Hann fann til dæmis upp verkfæri sem gerir rúning fjár léttari.
	
Hálfdán Björnsson
Hálfdán (fæddur 14. mars 1927, dáinn 13. febrúar 2017 ) var sjálfmenntaður náttúrufræðingur og þjóðkunnur fyrir fjölbreytt náttúrugripasafn og yfirgripsmikla þekkingu á jurta- og dýralífi. 

Sigurður Björnsson (fæddur 24. apríl 1917, dáinn 10. apríl 2008.)

Sigurður skráði sögu Öræfasveitar og ýmsar merkar frásagnir úr sveitinni. Hann var í ritnefnd Skaftfellings og ritaði fjölmargar greinar í blaðið.

Flosi Björnsson, (fæddur 13. desember 1906, dáinn 22. maí 1993).
Flosi lagði mikla stund á jökla- og náttúrufræði og var sjálflærður í ýmsum erlendum tungumálum með aðstoð orðabóka og málakennslu útvarpsins. Öll menntun hann byggðist á heimanámi. Flosi ræddi helst við erlenda fræðimenn sem komu að Kvískerjum vegna málakunnáttu sinnar.

Önnur systkini þeirra
Ari Björnsson, (fæddur 2. júní 1909, dáinn 1. maí 1982.)
Páll Björnsson, (fæddur 25. mars 1914, dáinn 14. mars 1993.)
Ingimundur Björnsson, (fæddur 4. febrúar, 1921, dáinn 16. september 1962.)
Guðrún (yngri) Björnsdóttir, (fædd 14. júlí 1910, dáin 24. desember 1999.)
Guðrún (eldri) Björnsdóttir, (fædd 30. apríl 1908, dáin 7. desember 1991.)

Austur-Skaftafellssýsla
Day of the Tentacle

Day of the Tentacle er tölvuleikur og myndrænn  þriðju persónu  ævintýraleikur sem upphaflega var gefinn út árið 1993. Sögupersónur eru  Bernard Bernoulli og vinir hans Hoagie og Laverne en þeir reyna að stöðva hinn illa fjólublár Tentacle en það illmenni stefnir að heimsyfirráðum. Spilari stýrir sögupersónum og leysir þrautir og notar tímaflakk til að fara til  mismunandi tímabila sögunnar. Leikurinn var gefinn út í nýrri útgáfu árið 2016.

Leikurinn er framhald af öðrum leik Maniac Mansion og gerist fimm árum seinna. Brjálaður vísindamaður Dr. Fred Edison hefur skapað Tentacle og hefur hann til aðstoðar í tilraunastofu sinni. Tentacle drekkur eitraðan vökva úr ánni sem er fyrir aftan tilraunastofu Edison og við það vaxa á hann langir sveifluhandleggir og hann vex að viti og fær óstöðvandi löngun til heimsyfirráða. Dr. Fred vill drepa hinn fjólublá Tentacle og hinn góðgjarna bróðir hans græna Tentacle en græni Tentacle sendir hjálparbeiðni til gamals vinar síns, nördsins  Bernard Bernoulli. Bernard ferðast á fjölskyldugistihús Edison fjölskyldunnar með tveimur hjálparhellum, annars vegar læknastúdentnum  Laverne og hins vegar flakkaranum  Hoagie og saman frelsa þeir Tentacle bræðurna. Fjólublái Tentacle leggur á flótta og heldur áfram uppteknum hætti að ná heimsyfirráðum.
Tölvuleikir
Mississauga

Missisauga er borg í suður-Ontaríó í Kanada. Hún er 6. stærsta borg landsins með 721.599 íbúa (2016).  Borgin er hluti af Stór-Toronto svæðinu, er samtengd Toronto  og er yfirleitt talin úthverfi hennar.

Borgin heitir eftir Algonkinsku frumbyggjunum Mississauga. Þeir hröktu annan frumbyggjahóp Írókesa af svæðinu á 18. öld. Uppruna borgarinnar má rekja til 1805 þegar embættismenn frá York (síðar Toronto) keyptu land af frumbyggjum. 

Í dag er borgin fjölmenningarborg og eru stærstu minnihlutahópar árið 2011: Suður-Asíubúar: 21,8%, Kínverjar: 7,1%, svartir: 6,3%, Filippseyjingar: 5,6%. Hvítir eru 45,8%. Rúmlega helmingur hefur annað móðurmál en ensku.
Á hverju ári í maí er fjölmenningarhátíðin Carassauga haldin í borginni.

Ein stærsta verslunarmiðstöð Kanada er í Missisauga: Square One Shopping Centre. Flugvöllurinn Toronto Pearson International Airport er innan borgarinnar.

Heimild

Borgir í Ontaríó
Burstagreni

Burstagreni er sjaldgæf grenitegund, einlend í Japan. Þar er það í Nagano og Yamanashi héruðum á miðri Honshū-eyju.

Lýsing 
Þetta er sígrænt tré, allt að 25 metra hátt, og með stofnþvermál allt að einum metra. Sprotarnir eru appelsínubrúnir, gishærðir.  Barrnálarnar eru 8 til 16 mm langar, tígullaga í þversniði, dökkblágrænar með áberandi loftaugnarákum. Könglarnir eru sívalir til keilulaga, 4 til 9 cm langir og 2 cm í þvermál, verða fölbrúnir við þroska 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með stífar ávalar köngulskeljar, 6 til 18 mm langar og 6 til 12 mm breiðar. Frjóvgun er síðla vors.

Útbreiðsla 
Burstagreni finnst í Akaishi-fjöllum og Yatsugatake-fjöllum á miðri Honshū-eyju í Japan. Þar vex það í 1500 til 2000 metra hæð. . Það vex í litlum, einöngruðum lundum á takmörkuðu svæði og heildarútbreiðslusvæðið er minna en 100 km2. Trjám sem falla vegna fellibylja er oft skipt út fyrir hraðvaxnari tegundir.
Það vex í lundum með 10 til 20 trjám, en heildarfjöldi þekktra trjáa er aðeins um 250 fullvaxin tré.

Það heitir eftir japanska gresafræðingnum Mitsua Koyama. Nafnið sem var fyrst skráð var "koyamai", en það gæti verið stafsetningarvilla sem er leiðrétt samkvæmt reglum ICBN (60. gr.).

Því er stundum plantað sem prýðistré. Viðurinn er svipaður og hjá öðru greni, en tegundin er of sjaldgæf til að vera efnahagslega mikilvæg.

Tilvísanir 

Greni

Þallarætt
Ævintýraleikur

Ævintýraleikur er tölvuleikur þar sem spilari er í hlutverki söguhetju í gagnvirkri sögu sem byggir á því að kanna og fara um leikheiminn og leysa þrautir. Þessi tölvuleikjategund byggir í mörgu á sagnahefð, bókmenntum og kvikmyndum. Margir ævintýraleikir eru hannaðir  fyrir einn spilara. Einn fyrsti ævintýraleikurinn var Colossal Cave Adventure en hann kom út árið 1976 en aðrir þekktir ævintýraleikir eru Zork, King's Quest, The Secret of Monkey Island og  Myst.

Ævintýraleikir frá árunum 1970 til 1980 byggðust á texta og forriti sem breytti texta sem spilarar slógu inn í skipanir. Þegar grafískir möguleikar tölva urðu betri þá urðu   ævintýraleikir sem byggðu bæði á teikningum og texta vinsælir og síðar urðu sumir leikir þannig að spilarar gáfu skipanir með að benda og smella á staði á skjánum. Með tímanum þróaðist seinna tækni sem byggðist á því að rauntíma eða áðurteknum þrívíddar upptökum eða myndböndum frá fyrstu eða þriðju persónu sjónarhorni.

Tölvuleikir eftir tegund
Tölvuleikir
Picea martinezii

Picea martinezii, er meðalstórt sígrænt tré, að 25 til 35 metra hátt, með stofnþvermál að einum meter. Það er ættað frá norðaustur Mexíkó, þar sem það finnst á tvemur stöðum í Sierra Madre Oriental fjöllum í Nuevo León. Þar er það í 2150 til 2600 metra hæð, við ár og læki í fjalladölum, þar sem raki í jarðvegi er meiri en takmörkuð úrkoma gefur annars til kynna.

Börkurinn er þunnur og hreistróttur, flagnar af í smáum hringlalega plötum 5 til 10 sm í þvermáli. Krónan er keilulaga, með mjög gisinni greinabyggingu og drúpandi smágreinum. Sprotarnir eru gildir, föl gulbrúnir, hárlausir, og með áberandi nöbbum. Barrið er nálarlaga, 23 til 35 mm langt, þykkt, lítillega flatt í þversniði, skær glansandi grænt með óáberandi loftaugarákum; oddurinn er  mjög beittur.

Könglarnir eru hangandi, breiðsívalir, 8 til 16 sm langir og 2 sm breiðir þegar eru lokaðir, verða 6 sm breiðir við opnun. Þeir eru með stífar, mjúkávalar köngulskeljar, 2 til 2.5 sm breiðar, grænar óþroskaðar og verða brúnar við þroska 6 til 8 mánuðum eftir frjóvgun. Fræin eru svört, með 12 til 16 mm löngum fölbrúnum væng.

Picea martinezii fannst fyrst 1981, og er í útrýmingarhættu, með aðeins tvo smáa stofna, sem samanstanda af nokkur hundruð eintökum annarsvegar og rúmlega tugur hinsvegar. Steingerfingar sýna að það var útbreiddara áður, suður til mið Mexíkó. Það er náskylt Picea chihuahuana frá norðvestur Mexíkó, en er frábrugðið í lengra, grænu barri, og stærri og breiðari könglum með stærri hreisturblöðkum. Engar aðrar skyldar grenitegundir eru Norður Ameríku, Næstskyldustu tegundirnar eru í austur Asíu.

Þetta er laglegt tré og er byrjað að rækta það sem prýðistré í grasagörðum, og sérstaklega á hlýjum svæðum þar sem það er hitaþolnast allra grenitrjáa. Það heitir eftir mexíkanska grasafræðingnum Maximino Martínez.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Gymnosperm Database
Ljósmynd af trénu

Greni

Þallarætt
Picea spinulosa

Picea spinulosa, er grenitegund ættuð frá austur Himalajafjöllum, í Indlandi (Sikkim), Nepal og Bútan. Það vex í 2,400 til 3,700 metra hæð í blönduðum barrskógum.

Það verður 40 til 55 metra hátt (einstaka sinnum að 65 metrum), og með stofnþvermál að 1 til 2.5 metrum. Það er með keilulaga krónu með láréttum greinum og yfirleitt hangandi smágreinum.

Sprotarnir eru hvítleitir til föl gulbrúnir, hárlausir. Barrið er nálarlaga, 1.7 til 3.2 sm langt, grannt, tígullaga til lítið eitt útflatt í þversniði, gljáandi grænt að ofan, með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan. Könglarnir eru sívalir til keilulaga, 6 til 12 sm langir og 2 sm breiðir, grænir eða rauðmengaðir óþroskaðir, verða gljáandi rauðgulbrúnir til rauðbrúnir við þroska, og 3 sm breiðir, 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun; köngulhreistrið er í meðallagi stíft, með mjúkyddum enda.

Litninga tala þess er 2n = 24.

Picea spinulosa er stöku sinnum ræktað sem prýðistré í stórum görðum í vestur og mið Evrópu vegna aðlaðandi hangandi smágreinanna.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Gymnosperm Database

Greni

Þallarætt