alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ísafjörður

Fyrir fjörðinn má sjá Ísafjörður (Ísafjarðardjúpi) og sveitarfélagið Ísafjarðarbær. Fyrir aðrar merkingar orðsins má sjá aðgreiningarsíðuna.

Ísafjörður er þéttbýlisstaður á Eyri við Skutulsfjörð í Ísafjarðardjúpi. Hann er þjónustumiðstöð sveitarfélagsins Ísafjarðarbæjar og er stærsti byggðakjarninn innan þess. Íbúar voru um 2.736 árið 2020.

Ísafjörður var einn þeirra 6 verslunarstaða á Íslandi sem fengu kaupstaðarréttindi árið 1786 (hinir voru Reykjavík, Akureyri, Eskifjörður, Grundarfjörður og Vestmannaeyjar) en missti þau árið 1816 til Grundarfjarðar (sem hafði verið sviptur þeim árið 1807). Bærinn endurheimti kaupstaðarréttindin árið 1866. Þá náði land kaupstaðarins yfir Eyrina og stóran hluta Eyrarhlíðar. Áður hafði það heyrt undir Eyrarhrepp. Kaupstaðurinn og hreppurinn sameinuðust aftur 3. október 1971, þá undir nafni Ísafjarðarkaupstaður.

Í júní 1994 bættist Snæfjallahreppur við sveitarfélagið og í desember 1995 Sléttuhreppur sem hafði þá verið í eyði í meira en fjóra áratugi.

Hinn 1. júní 1996 sameinaðist Ísafjarðarkaupstaður 5 öðrum sveitarfélögum á Vestfjörðum: Flateyrarhreppi, Mosvallahreppi, Mýrahreppi, Suðureyrarhreppi og Þingeyrarhreppi, undir nafninu Ísafjarðarbær.

Myndir

Tilvísanir

Tengt efni
Ásgeirsverslun
Edinborgarhúsið
Faktorshúsið
Neðstikaupstaður
Sundhöllin á Ísafirði
Þrívíddargangbrautin á Ísafirði

Tenglar 

Vefsíða Ísafjarðarbæjar

Aðsetur sýslumanna á Íslandi
Ísafjarðarbær
Íslensk sjávarþorp
Ísafjarðardjúp
Evrópubandalagið

Evrópubandalagið (skammstafað EB) var upphaflega bandalag stofnað með undirritun Rómarsamningsins (25. mars 1957) en hét þá Efnahagsbandalag Evrópu (skammstafað EBE). Nafninu var síðar breytt í Evrópusambandið með Maastrichtsamningnum 1992. Stofnanir Evrópubandalagsins hafa frá 1965 einnig náð yfir Kola– og stálbandalag Evrópu (lagt niður 2002) og Kjarnorkubandalag Evrópu og þessi þrjú bandalög saman hafa síðan 1978 gengið undir nafninu Evrópubandalögin eða jafnvel bara Evrópubandalagið. Með Maastrichtsamningnum var EB gert að „fyrstu stoð“ Evrópusambandsins, sem þá var sett á stofn. EB stoðin var sú mikilvægasta af þremur stoðum Evrópusambandsins en margar stofnanir EB, t.d. ráðherraráðið og framkvæmdastjórnin, breyttu nöfnum sínum þannig að þær voru frekar kenndar við Evrópusambandið. Evrópubandalagið var svo formlega lagt niður 2009 með Lissabonsamningnum.

Evrópusambandið
Stofnað 1957
Lagt niður 2009
Hvalsnes

Hvalsnes er nes sem gengur til vesturs út úr Miðnesi (Rosmhvalanesi), vestast á Reykjanesskaga. Á Hvalsnesi er samnefnt býli og kirkjustaður. Þar var lengi prestsetur og þjónaði Hvalsnesprestur þá að jafnaði einnig í Kirkjuvogi (Höfnum) og í Innri-Njarðvík. Prestakallið var lagt niður árið 1811 og síðan hefur Hvalsnessókn tilheyrt Útskálaprestakalli.

Hvalsneskirkja 
Núverandi kirkja á Hvalsnesi er hlaðin steinkirkja úr höggnu grágrýti úr Miðnesheiði. Kirkjusmiður var Magnús Magnússon, steinsmiður í Garði. Hann fórst 1887 áður en smíðinni lauk og tók þá við Stefán Egilsson. Stórbóndinn Ketill Ketilsson í Kotvogi í Höfnum var þá eigandi Hvalsnesjarðarinnar og kostaði hann kirkjubygginguna. Kirkjan var vígð á jóladag 1887. Hún á marga góða gripi, meðal annars er þar geymdur legsteinn Steinunnar, dóttur Hallgríms Péturssonar sálmaskálds, en hann var þar prestur frá 1644 til 1651. Hann er sagður hafa höggvið legsteininn sjálfur.

Hvalsnesprestar 
 Hallgrímur Pétursson, prestur á Hvalsnesi 1644-1651
 Árni Hallvarðsson, prestur á Hvalsnesi 1743-1748

Suðurnes
Kirkjustaðir á Íslandi
Íslenskir bæir
Kirkjuból (Miðnesi)

Kirkjuból er jörð og áður bær á Miðnesi, norðarlega. Kirkjuból var mikil og góð jörð fyrr á öldum en hefur hrakað mjög vegna landbrots og auðnar í Miðnesheiði af völdum hrísrifs og ofbeitar. 

Um 1430 bjó á Kirkjubóli Ívar Vigfússon Hólm, sonur Vigfúsar Ívarssonar hirðstjóra (d. 1420) og hjá honum var systir hans, Margrét. Árið 1432 var Jón Gerreksson biskup í Skálholti og hafði um sig sveit manna, sem voru hinir verstu ribbaldar. Forsprakki þeirra hét Magnús og er titlaður kæmeistari, en það mun líklega vera sama og bryti. Sagt er að hann hafi beðið Margrétar Vigfúsdóttur, en fengið hryggbrot. Til þess að hefna fyrir þá hneisu gerðu sveinar Jóns Gerrekssonar áhlaup á bæinn á Kirkjubóli. Lögðu þeir eld í bæinn og drápu alla nema Margréti, en hún komst ein úr brennunni og gat flúið á hesti. Komst hún norður í land segir sagan, og sór að giftast þeim manni einum, sem hefndi brennunnar. Til þess urðu Þorvarður Loftsson (sonur Lofts ríka Guttormssonar) á Möðruvöllum í Eyjafirði og vinur hans, Teitur Gunnlaugsson í Bjarnanesi í Hornafirði, en þeir fóru með her í Skálholt og drápu biskupssveina og drekktu Jóni biskupi í Brúará. Voru þeir frekar að hefna harma sinna en Margrétar, en hún giftist síðar Þorvarði og voru þau ríkustu hjón á Íslandi á sinni tíð.

Löngu síðar gerðust aftur sögulegir atburðir á Kirkjubóli á Miðnesi. Eftir aftöku Jóns Arasonar og sona hans í Skálholti haustið 1550, var Kristján skrifari, sem hét réttu nafni Christian Schriver og var umboðsmaður hirðstjóra konungs, á ferð suður með sjó til að innheimta afgjöld konungsjarða. Það mun hafa verið seinni hluta vetrar 1551. Þá fengu norðlenskir vermenn, sem voru fjölmennir á Suðurnesjum, fregnir af því að hann mundi gista á Kirkjubóli. Söfnuðu þeir liði og gerðu árás á bæinn og drápu þar Kristján skrifara og fylgdarmenn hans alla til hefnda eftir Jón Arason. Bóndinn á Kirkjubóli var ákærður fyrir að hafa verið í vitorði með norðlingum og var hann dæmdur til dauða. Hann var hálshöggvinn í Straumi við Straumsvík vorið 1551.

Skagagarðurinn 
Snemma á öldum var akuryrkja á Garðskaga. Þá var hlaðinn veggur eða garður frá túngarði á Kirkjubóli í beina stefnu að Útskálum í Garði, en þetta er um 1,3 kílómetra leið. Garðurinn hefur líklega verið reistur á 10. öld. Garður þessi var mikið mannvirki og mótar fyrir honum enn í dag, þar sem hann er sokkinn í jörð. Tilgangurinn með mannvirkinu er talinn hafa verið að verja akurlöndin fyrir búfé, sér í lagi kindum. Garðurinn var stöllóttur þeim megin sem að akurlöndunum sneri, en þverhníptur hinum megin. Þetta var til þess að hægt væri að reka kindur, sem inn komust, beint á garðinn og stukku þær þá upp stallana að innanverðu og út af honum að utanverðu. Af þessum garði dregur Garðskagi nafn sitt, svo og sveitarfélagið Garður.

Saga Íslands
Suðurnes
Íslenskir bæir
Árni Hallvarðsson

Árni Hallvarðsson (1712-1748) var prestur á Suðurnesjum. Foreldrar hans voru Hallvarður Ingimundarson í Gerðum í Garði og Þórdís Halldórsdóttir frá Keflavík. Hann varð stúdent frá Skálholtsskóla 1739 en var á sumrum hjá Brynjólfi Sigurðssyni sýslumanni á Reykjum í Ölfusi. Hann var prestur á Hvalsnesi frá 1742 til dauðadags. 

Sagt er að séra Árni hafi bannað vikivaka og jólaskemmtanir þær sem haldnar voru á Flankastöðum og að honum hafi hefnst fyrir það er hann drukknaði í embættisferð að Kirkjuvogi þann 31. mars 1748.

Íslenskir prestar
Tíund

Tíund er einn tíundi af einhverju og er oftast átt við skatt af einhverju tagi. Tíund hefur tíðkast sem aðferð við skattlagningu víða um heim og allt aftur til upphafs miðalda. Tíundin var aðferð kristnu kirkjunar til þess að fjármagna starfsemi sína víða um Evrópu lengi vel og er lögboðin í einstaka löndum enn í dag.

Tíundarlög á Íslandi 
Tíundarlög voru samþykkt á Alþingi árið 1096/7, fyrstu skattalög á Íslandi. Að þeim stóðu Gissur Ísleifsson, biskup, Sæmundur Sigfússon hinn fróði í Odda og sjálfsagt fleiri höfðingjar. Í öðrum löndum hafði slíkri skattheimtu verið mótmælt harðlega, jafnvel kostað blóðsúthellingar, en ef marka má frásögn Ara Þorgilssonar voru þau samþykkt einróma hér á landi og þóttu það mikil undur. 

Lögin voru þó frábrugðin því sem gerðist annars staðar, þar var um að ræða 10% tekjuskatt - bændur greiddu 10% af uppskerunni, handverksmenn 10% af framleiðslunni - en hér var tíundin greidd af eign og var því eignaskattur eða öllu heldur eignaaukaskattur. Gert var ráð fyrir því að eignir manna ykjust um 10% árlega og greiddu 10% af eignaaukanum, eða 1% af heildareign. Slíkur eignaskattur, eða vextir af „dauðu“ fé, var þyrnir í augum kirkjunnar manna annars staðar en hér á landi. En ljóst er að Gissur biskup hlýtur að hafa fengið samþykki fyrir þessu skatta–„frumvarpi“ hjá erkibiskupi eða jafnvel páfa. 

Allar eignir manna, sem náðu lágmarkseign, voru „tíundaðar“. Skatturinn skiptist í fjóra staði: 1/4 rann til biskups til uppbyggingar biskupsstól og rekstri, 1/4 rann til þurfamanna, og fengu hreppsmenn þann hluta til að deila út meðal fátækra, 1/4 rann til kirkna, til viðhalds og uppbyggingar og 1/4 til presta. 

Tveir síðustu hlutarnir runnu í raun til þeirra höfðingja sem áttu kirkjurnar og höfðu presta í þjónustu sinni, og gátu þeir sjálfsagt farið með það fé eins og þeim sýndist. Prestar voru hvort eð er í þjónustu kirkjueigenda. Af þessum sökum er ekki undarlegt að höfðingjar hafi samþykkt skattheimtuna á Alþingi, þar sem þeir sjálfir fengu helminginn til baka, auk þess sem skatturinn var mun léttari en 10% tekjuskattur. Leiddi það óneitanlega til aukinna valda og áhrifa höfðingja og ójafnræðis þeirra gagnvart þingmönnum sínum, þ.e. öðrum bændum, og þannig hefur það stuðlað að myndun héraðsríkjanna sem leiddi svo aftur að hruni Þjóðveldisins og í kjölfar þess að þjóðin glataði sjálfstæði sínu í 7 aldir.

Tengt efni 
 Tekjuskattur

Heimild 
 Gísli Gunnarsson. „Hversu stór er einingin hundrað, sem notuð var um stærð jarða? “. Vísindavefurinn 2.4.2002. http://visindavefur.is/?id=2256. (Skoðað 25.9.2009).

Sköttun
Þjóðarlén

Þjóðarlén eru sá hluti rótarléna sem notuð eru af ríkjum, ósjálfstæðum ríkjum með heimastjórn og alþjóðasamtökum. Þjóðarlén eru tveir stafir sem taka langoftast mið af alpha-2 kóðanum í ISO 3166-1 staðlinum.

Tengill 
 Listi yfir þjóðarlén á vefsíðu IANA.

 

de:Top-Level-Domain#Länderspezifische Top-Level-Domains (ccTLD)
fr:Domaine de premier niveau#Domaine national de premier niveau
sl:Seznam vrhnjih internetnih domen
1664

Árið 1664 (MDCLXIV í rómverskum tölum) var 64. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 12. mars - New Jersey varð nýlenda Englands.
 24. september - Englendingar náðu Nýju Amsterdam á sitt vald og nefndu hana Nýju Jórvík.

Ódagsettir atburðir 
 Í desember - Halastjarna sást greinilega á kvöldhimninum á Íslandi.
 Galdramál: Tveimur skólapiltum var vísað úr Skálholtsskóla fyrir meðferð galdrastafa.
 Gautreks saga kom í fyrsta sinn út á prenti í Svíþjóð í útgáfu Vereliusar.

Fædd 
 4. janúar - Lars Roberg, sænskur læknir (d. 1742).
 30. maí - Giulio Alberoni, ítalskur kardináli og stjórnmálamaður (d. 1754).

Dáin 
 20. febrúar - Corfitz Ulfeldt, danskur ríkishirðstjóri (f. 1606).
 16. mars - Ívan Vígovskíj, kósakkaleiðtogi.

Opinberar aftökur 
 Þórður Leifuson/Þórðarson hengdur í Garðahrauni, sunnan Bessastaða í Gullbringusýslu, fyrir meintan þjófnað. Einar Oddsson í Vogum sá um málatilbúnaðinn, sem varð umdeildur á Alþingi árið eftir, þegar Guðrún Þórðardóttir, systir Þórðar, áfrýjaði dauðadómnum.

Tilvísanir 

1664
1661-1670
1666

Árið 1666 (MDCLXVI í rómverskum tölum) var 66. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir. Árið var kallað annus mirabilis í Englandi. Þetta var líka árið sem hefur alla rómversku tölustafina í ártalinu í röð þannig að hver kemur fyrir einu sinni.

Atburðir 

 13. janúar - Franski ferðalangurinn Jean-Baptiste Tavernier kom til Dakka í Bengal og hitti Shaista Khan.
 17. janúar - Stól heilags Péturs var komið fyrir fyrir ofan altarið í Péturskirkjunni í Róm.
 26. janúar - Frakkland sagði Englandi stríð á hendur til stuðnings Hollandi.
 1. febrúar - Breska konungshirðin sneri aftur til London eftir Lundúnapláguna miklu.
 8. febrúar - Tyrkjasoldán lét handtaka Shabbetaï Zevi.
 5. maí - Jóhann 2. Kasimír Vasa bannaði gyðingum að bera mynd Shabbetaï Zevi.
 4. júní - Mannhatarinn eftir Moliére var frumflutt í Théâtre du Palais-Royal í París.
 11.-14. júní - Annað stríð Englands og Hollands: Fjögurra daga orrustan þar sem Hollendingar fóru með sigur af hólmi.
 19. júlí - Uppreisnarher Jerzy Sebastian Lubomirski vann sigur á her Pólsk-litháíska samveldisins við Montwy.
 5. ágúst - Annað stríð Englands og Hollands: Orrustan við Ordforness þar sem England fór með sigur af hólmi.
 9. ágúst - Varðeldur Holmes: Robert Holmes leiddi árás á hollensku eyjuna Terschelling þar sem hann brenndi 150 kaupför og rændi bæinn.
 2.-5. september - Lundúnabruninn mikli.
 16. september - Shabbetaï Zevi snerist til íslam frammi fyrir Tyrkjasoldán.
 15. nóvember - Svíþjóð og Bremen sömdu um frið sem batt enda á Annað Brimastríðið. 
 12. desember - Stóra kirkjuþingið í Moskvu setti Nikon patríarka af. 
 19. desember - Háskólinn í Lundi var stofnaður í Svíþjóð.

Ódagsettir atburðir 
 Passíusálmar Hallgríms Péturssonar voru gefnir út á Hólum.
 Isaac Newton lét hvítan ljósgeisla brotna í marga litaða geisla með glerstrendingi og jók þannig skilning manna á eðli ljóss og lita.

Fædd 
 21. mars - Jón Vídalín biskup í Skálholti (d. 1720).
 6. september - Ívan 5. Rússakeisari (d. 1696).

Dáin 
 9. maí - Shah Jahan, Mógúlkeisari (f. 1592).
 26. ágúst - Frans Hals, hollenskur listmálari (f. um 1580).
 23. september - Hannibal Sehested, fyrrum ríkisstjóri Noregs (f. 1609).
 25. september - Abbas 2. Persakonungur (f. 1633).
 9. desember - Giovanni Francesco Barbieri, kallaður Guercino, ítalskur listmálari (f. 1591).

Opinberar aftökur 
 Ónafngreind kona frá Rútsstöðum á Flóa tekin af lífi vegna dulsmáls.

Ódagsett 
 Pétur Einarsson á Ballará, lögréttumaður og skáld (f. 1597).

Tilvísanir 

1666
1667

Árið 1667 (MDCLXVII í rómverskum tölum) var 67. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 20. janúar - Stríðinu um Úkraínu lauk með Andrusovo-friðarsamningnum þar sem Pólland lét frá sér Kíev, Smolensk og austurhluta Úkraínu til Rússlands.
 Febrúar - Ballhúsinu í Stokkhólmi var breytt í leikhús, það fyrsta sinnar tegundar á Norðurlöndunum.
 24. maí - Valddreifingarstríðið hófst með innrás Frakka í Flandur og Franche-Comté.
 15. júní - Franski læknirinn Jean-Baptiste Denys framkvæmdi fyrstu blóðgjöfina.
 20. júní - Giulio Rospigliosi varð Klemens 9. páfi.
 25. júní - Kristján 5. Danakonungur kvæntist Charlotte Amalie af Hessen-Kassel.
 31. júlí - Öðru stríði Englands og Hollands lauk með Breda-sáttmálanum.
 19. september - Austur-Indíafarið Het Wapen van Amsterdam (seinna þekkt sem gullskipið) strandaði á Skeiðarársandi.

Ódagsett
 Robert Hooke sýndi fram á að umbreyting blóðs í lungunum væri nauðsynleg önduninni.

Fædd 
 29. apríl (skírður) - John Arbuthnot, enskur rithöfundur (d. 1735).
 27. júlí - Johann Bernoulli, svissneskur stærðfræðingur (d. 1748).
 30. nóvember - Jonathan Swift, írskur rithöfundur (d. 1745).

Ódagsett
 Páll Vídalín lögmaður (d. 1727).

Dáin 
 14. maí - Georges de Scudéry, franskur rithöfundur (f. 1601).
 22. maí - Alexander 7. páfi (f. 1599).
 3. ágúst - Francesco Borromini, svissneskur arkitekt og myndhöggvari (f. 1599).
 18. október - Fasilídes, Eþíópíukeisari (f. 1603).
 24. október - Gabriel Metsu, hollenskur listmálari (f. 1629).
 12. nóvember - Hans Nansen, danskur stjórnmálamaður (f. 1598).

Ódagsett
 Jón Pétursson fálkafangari (f. 1584).

Opinberar aftökur
 Galdramál: Þórarinn Einarsson á Birnustöðum, 42 ára, var brenndur á Þingvöllum fyrir að hafa drepið sóknarprestinn í Ögri með göldrum, og stúlku sem ekki virðist nafngreind í annálum. Þetta var ekki fyrsta galdrabrenna á Íslandi, en sú fyrsta á Alþingi.

1667
1661-1670
Regluleg segð

Þessi grein fjallar um tölvunarfræðihugtakinu regluleg segð. Ekki skal rugla henni við málfræðihugtakinu regluleg sögn.
Regluleg segð er segð sem lýsir streng eða mengi strengja með ákveðnum forsniðsreglum. Þær eru notaðar í hinum ýmsu forritunarmálum og textaritlum til að finna og breyta texta með kerfisbundnum hætti.

Grunntegundir 
Regluleg segð er oftast notað til að lýsa mengi strengja án þess að telja upp alla möguleika. Sem dæmi er hægt að lýsa strengjunum "Eyður" og "Eiður" með segðinni "E(i|y)ður". 

Einfaldur texti 
er tekinn eins og hann er, einn stafur í einu borinn saman við upprunatextann -> "Jónas" finnst í textanum "Ég heiti Jónas Örn"
Skipting
er notuð til að finna strengi með mismunandi hluta -> "hestur|hests" finnur bæði "hestur" og "hests"
Hópun
skilgreinir gildislengd og röð breyta auk þess að gefa aðgang að undirmengjum strengsins -> "hest(a|u)r" finnur bæði "hestur" og "hestar" og hægt er að fá sérstaklega "a" eða "u" hlutann eftir á.
Talning
skilgreinir hve oft viðkomandi hópur eða stafur má endurtaka sig. Algengastir eru +, * og ? talningarvirkjarnir
?
Spurningamerkið táknar 0 eða einn af viðkomandi segð -> "Velkominn?" finnur bæði "Velkomin" og "Velkominn"
+
Plús táknar einn eða fleiri af viðkomandi segð -> "Hal+ó" finnur t.d. "Haló" og "Hallllllló"

Stjarna táknar 0, 1 eða fleiri af segðinni -> "Ba(na)na" finnur t.d. "Bana", "Banana" og "Banananananana"

Tengt efni 
 Lýsistafur

Tölvunarfræði
Tækni
1668

Árið 1668 (MDCLXVIII í rómverskum tölum) var 68. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 Janúar - Holland, England og Svíþjóð gerðu með sér bandalag gegn Frakklandi.
 13. febrúar - Spánn viðurkenndi sjálfstæði Portúgals í friðarsamkomulagi milli konunganna Afonso 6. og Karls 2. fyrir milligöngu Karls 2. Englandskonungs.
 2. maí - Fyrsti friðarsamningurinn í Aix-en-Chapelle batt enda á Valddreifingarstríðið. Frakkar héldu Lille og svæðum á Flandri en létu Franche-Comté eftir.
 Júlí - Velski sjóræninginn Henry Morgan rændi bæina Portobello og Panama í Vestur-Indíum.
 17. september - Sænska þingið stofnaði fyrsta ríkisbanka Evrópu, Riksens ständers bank, á rústum hins gjaldþrota Stokkhólmsbanka.
 Desember - Selárdalsmál: Helga Halldórsdóttir í Selárdal, eiginkona séra Páls Björnssonar veiktist af undarlegum sjúkdómi, sem endaði með því að fimm menn og ein kona voru brennd á báli fyrir galdra næstu árin.

Ódagsettir atburðir 
 Jóhannes 1. Eþíópíukeisari boðaði til kirkjuþings í Gondar þar sem ákveðið var að reka alla kaþólikka úr landi.
 Gamanleikurinn Aurasálin (l'Avare) eftir Moliére var frumsýndur.
 Karl 2. Englandskonungur leigði Breska Austur-Indíafélaginu Bombey á Indlandi.

Fædd 
 8. maí - Alain-René Lesage, franskur rithöfundur og leikskáld (d. 1747).
 11. desember - Apostolo Zeno, ítalskur söngbókahöfundur (d. 1750).
 31. desember - Herman Boerhaave, hollenskur læknir (d. 1738).

Ódagsett 
 Þormóður Eiríksson, kraftaskáld úr Gvendareyjum.

Dáin 
 26. júlí - Hans Svane, danskur biskup og stjórnmálamaður (f. 1606).

Opinberar aftökur 

 Galdramál: Tekinn af lífi á Vesturlandi, með brennu, Jón Leifsson, sem gefið var að sök að hafa valdið veikindum Helgu Halldórsdóttur, húsfreyju í Selárdal og prestsfrú.

Tilvísanir 

1668
1661-1670
1653

Árið 1653 (MDCLIII í rómverskum tölum) var 53. ár 17. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 2. janúar - Háeyrarflóðið olli miklum skemmdum á Eyrarbakka, Selvogi og Grindavík.
 2. febrúar - Nýja Amsterdam (síðar New York-borg) fékk borgarréttindi.
 14. mars - Hollenski flotinn sigraði þann enska í orrustunni við Leghorn.
 20. apríl - Oliver Cromwell leysti Langa þingið upp.
 12. júní - Fyrsta stríð Englands og Hollands: Orrustan við Nýhöfn.
 8.-10. ágúst - Fyrsta stríð Englands og Hollands: Orrustan við Scheveningen.
 16. desember - Oliver Cromwell varð lávarður Englands, Írlands og Skotlands.

Ódagsettir atburðir 
 Bygging holdsveikraspítalans á Hallbjarnareyri hófst.
 Byggingu Taj Mahal lauk.

Fædd 
 25. júlí - Agostino Steffani, ítalskt tónskáld (d. 1728).
 9. ágúst - John Oldham, enskt skáld (d. 1683).
 18. október - Abraham van Riebeeck, landstjóri í Hollensku Austur-Indíum (d. 1713).

Ódagsett 
 Chikamatsu Monzaemon, japanskt leikskáld (d. 1725).

Dáin 
 23. mars - Johan van Galen, hollenskur sjóliðsforingi (f. 1604).
 24. mars - Samuel Scheidt, þýskt tónskáld (f. 1587).

1653
1651-1660
1651

Árið 1651 (MDCLI í rómverskum tölum) var 51. ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 1. janúar - Karl 2. var krýndur konungur Skotlands í Scone.
 18. júní - Hannibal Sehested var tekinn fyrir fjárdrátt og gert að segja sig úr ríkisráðinu.
 28.-30. júní - Pólverjar sigruðu Úkraínumenn í orrustunni við Beresteczko.
 14. júlí - Corfitz Ulfeldt flúði til Amsterdam frá Kaupmannahöfn með fjölskyldu sína eftir að hafa verið ákærður af Danakonungi fyrir tilraun til að eitra fyrir konungsfjölskyldunni.
 3. september - Ensku borgarastyrjöldinni lauk með sigri Cromwells á Karli 2. í orrustunni við Worcester.

Ódagsettir atburðir 
 Fyrsta íslenska málfræðin, Grammaticæ Islandicæ rudimenta eftir Runólf Jónsson, var prentuð í Kaupmannahöfn.
 Einn holdsveikraspítali var leyfður í hverjum landsfjórðungi samkvæmt konungsbréfi.
 Heimspekiritið Leviathan eftir Thomas Hobbes kom út.
 Keianuppreisnin mistókst í Japan.

Fædd 
 21. október - Jean Bart, franskur flotaforingi (f. 1702).

Dáin 
 7. apríl - Lennart Torstenson, sænskur hershöfðingi (f. 1603).
 2. september - Kösem Sultan, eiginkona Tyrkjasoldáns og ríkisstjóri Tyrkjaveldis (f. í kringum 1589).
 27. september - Maximilían 1., kjörfursti í Bæjaralandi (f. 1573).

Opinberar aftökur 
 Stjúpfeðgin úr Eyjafjarðarsýslu, ónafngreind í heimildum, tekin af lífi fyrir blóðskömm.

Ódagsett 
 Ólafur Einarsson, prestur og skáld í Hróarstungu (f. um 1573).

Tilvísanir 

1651
1651-1660
1626

Árið 1626 (MDCXXVI í rómverskum tölum) var 26. ár 17. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 9. janúar - Peter Minuit lagði upp frá hollensku eyjunni Texel og sigldi til Nýja Hollands með tvö skip.
 2. febrúar - Karl 1. var krýndur.
 6. febrúar - Húgenottar sömdu frið við frönsku krúnuna í La Rochelle.
 25. apríl - Þrjátíu ára stríðið: Albrecht von Wallenstein vann sigur á Ernst von Mansfeld í orrustunni um Dessauerbrú.
 24. maí - Peter Minuit keypti eyjuna Manhattan af indíánum fyrir verslunarvöru.
 15. júní - Karl 1. Englandskonungur leysti enska þingið upp.
 30. júlí - Um tíu þúsund manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir Napólí á Ítalíu.
 27. ágúst - Kristján 4. tapaði orrustu gegn Tilly hershöfðingja, við Lutter am Barenberg.
 30. september - Hong Taiji tók við sem leiðtogi júrsjena af föður sínum Nurhaci eftir lát hans.
 18. nóvember - Péturskirkjan í Róm var vígð af Úrbanusi 8. páfa, en bygging hennar hófst árið 1506.
 20. desember - Ferdinand 2. keisari og Bethlen Gábor Transylvaníufursti gerðu með sér friðarsáttmálann í Pressburg.

Fædd 
 27. maí - Vilhjálmur 2. Óraníufursti (d. 1650).
 4. október - Richard Cromwell, verndari Englands, Skotlands og Írlands (d. 1712).
 8. desember - Kristín Svíadrottning (d. 1689).

Dáin 
 20. febrúar - John Dowland, enskt tónskáld (f. 1563).
 9. apríl - Francis Bacon, enskur heimspekingur (f. 1561).
 15. júlí - Einar Sigurðsson í Eydölum, íslenskt skáld (f. 1539).
 27. ágúst - Enevold Kruse, danskur aðalsmaður og fyrrum hirðstjóri á Íslandi.
 30. september - Nurhaci, kínverskur herforingi (f. 1559).
 29. nóvember - Ernst von Mansfeld, þýskur herforingi (f. um 1580).

1626
1621-1630

Opinberar aftökur 
 Ónafngreindur maður hengdur á Snæfellsnesi fyrir þjófnað.

Tilvísanir