alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Borgarskipulag

Borgarskipulag á við meðvitaða stjórn og skipulag á útþenslu borgar eða þéttbýlis. Slík borgarskipulagning spannar allt frá hönnun torga og gatna til skipulagningar heillar borgar. Hún felur í sér meðal annars arkitektúr, uppbyggingu samgöngu- og fjarskiptakerfa, greiningu umhverfis, loftslags og landslags, og mannlega þætti.

Fyrsta fræðiritið á íslensku um skipulagsmál, Um skipulag bæja,  var skrifuð af Guðmundi Hannessyni lækni og gefið út 1916. Bókin var endurútgefin árið 2017 ásamt aldarspegli, fimm ritgerðum um verk Hannesar.  

Á Íslandi er skipulag gert í samræmi við skipulagslög sem taka bæði til þéttbýlis og dreifbýlis auk óbyggða. Skipulagsstigin eru eftirfarandi:

 Landsskipulag
Svæðisskipulag
 Aðalskipulag
 Deiliskipulag

Borgarskipulagning
Skipulagsmál
Landupplýsingar
Sveitarfélög Íslands
Listar tengdir íslenskum stjórnmálum
Íslensk stjórnmál
Byggingarlist
Viktoría krónprinsessa

Viktoría (Victoria Ingrid Alice Desirée), hertogaynja af Vestur-Gautlandi (f. 14. júlí 1977) er krónprinsessa Svíþjóðar, dóttir Karls 16. Gústafs Svíakonungs og Silvíu drottningar.

Þegar hún fæddist voru lög um ríkiserfðir með þeim hætti í Svíþjóð að synir gengu fyrir dætrum, óháð aldri, og því varð bróðir hennar, Karl Filippus, krónprins við fæðingu 1979. Þann 1. janúar 1980 var lögunum breytt þannig að elsta barn erfir ríkið, óháð kyni, og varð Viktoría þá krónprinsessa.

Viktoría giftist Daniel Westling 19. júní 2010 eftir langt tilhugalíf en þau kynntust þegar hann var einkaþjálfari hennar. Hann hlaut við giftinguna titilinn Daníel prins og var gerður hertogi af Vestur-Gautlandi. Þau eiga tvö börn Estellu (f. 2012) og Óskar (f. 2016).

Sænskar konungsdætur
Bernadotte-ætt
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Gústaf 5.

Gústaf 5. (Oscar Gustaf Adolf, fæddur 16. júní 1858, dáinn 29. október 1950) var konungur Svíþjóðar frá 8. desember 1907 til dauðadags. Hann var af Bernadotte-ætt, sonur Óskars 2. Svíakonungs og Soffíu af Nassau. Hann var 92 ára þegar hann lést og er sá konungur Svíþjóðar sem langlífastur hefur orðið og ríkti þriðja lengst, á eftir Magnúsi Eiríkssyni smek og sonarsonarsyni sínum, Karli 16. Gústaf.

Faðir hans tók við ríkjum árið 1872 og varð Gústaf þá krónprins Svíþjóðar og Noregs en Noregur fékk sjálfstæði tveimur árum áður en hann tók við krúnunni og varð hann því aldrei Noregskonungur. Hann var íhaldssamur í skoðunum og vildi halda fast í völd krúnunnar. Árið 1914 þvingaði hann ríkisstjórn Frjálslynda flokksins til að segja af sér og skipaði sjálfur menn í utanþingsstjórn en eftir kosningarnar 1917 neyddist hann til að fela formanni Frjálslynda flokksins stjórnarmyndun og láta af tilraunum til að hafa áhrif á stjórnun ríkisins. Hann var talinn hallur undir nasista og Þýskaland á fjórða áratugnum en reyndi að fá Hitler til að draga úr Gyðingaofsóknum.

Fjölskylda 
Gústaf giftist þann 20. september 1881 Viktoríu prinsessu af Baden, dóttur Friðriks 1. stórhertoga. Hún var afkomandi Gústafs 4. Adólfs Svíakonungs og með hjónabandi þeirra sameinuðust gamla Vasaættin og hin nýja konungsætt, Bernadotte. Hjónaband þeirra mun ekki hafa verið sérlega hamingjusamt, enda er Gústaf talinn hafa verið sam- eða tvíkynhneigður. Þau eignuðust þó þrjá syni:

 Gústaf 6. Adólf (1882-1973).
 Vilhelm prins, hertogi af Södermanland (1884-1965).
 Eiríkur prins (1889-1918). Hann var flogaveikur og lítillega þroskaskertur.

Heimildir 
 

Bernadotte-ætt
Svíakonungar
Silvía Svíadrottning

Silvía (fædd Silvia Renate Sommerlath 23. desember 1943 í Heidelberg í Baden-Württemberg í Þýskalandi) er drottning Svíþjóðar, kona Karls 16. Gústafs Svíakonungs.

Foreldrar Silvíu voru Walther Sommerlath, Þjóðverji fæddur í Brasilíu, og kona hans Alice Soares de Toledo, sem var brasilísk. Fjölskyldan bjó í São Paulo í Brasilíu 1947 – 1957. en flutti þá aftur til Heidelberg. Silvía lagði stund á tungumála- og túlkanám og auk sænsku og þýsku talar hún frönsku, spænsku, portúgölsku, ensku og sænskt táknmál. Hún kynntist Karli Gústaf á Ólympíuleikunum í München 1972, þar sem hún var túlkur. Þau gengu í hjónaband 19. júní 1976 og eiga börnin Viktoríu, Karl Filippus og Magdalenu.

Drottningar Svíþjóðar
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Halldór Jónsson hertekni

Halldór Jónsson (1586 – 9. mars 1648), kallaður Halldór hertekni, var íslenskur bóndi og lögréttumaður sem hertekinn var í Tyrkjaráninu og fluttur til Marokkó en sneri aftur heim og var í röð merkari bænda á sinni tíð.

Halldór var sonur séra Jóns Jónssonar prests á Stað í Grindavík og konu hans Guðrúnar Hjálmsdóttur. Hann var hertekinn af sjóræningjum úr Barbaríinu undir stjórn Murat Reis á Járngerðarstöðum í Grindavík 20. júní 1627. Á Járngerðarstöðum bjó einnig systir Halldórs, Guðrún Jónsdóttir, ásamt manni sínum Jóni Guðlaugssyni og tveimur sonum þeirra, Jóni stúdent og Helga. Þau voru öll tekin en Jón bóndi var var skilinn eftir í fjörunni því hann var orðinn aldraður og ræningjunum þótti ekki taka því að hafa hann með. Einnig voru tveir bræður þeirra Halldórs og Guðrúnar teknir.

Fjölskyldan var flutt til Salé í Marokkó ásamt öðrum sem teknir voru í Grindavík en það voru alls tólf Íslendingar og þrír Danir, og þar voru þau seld í ánauð. Halldór og Guðrún systir hans voru ekki lengi í Barbaríinu og er sagt að hollenskur maður hafi greitt lausnargjald fyrir þau. Systkinin komust til Danmerkur 1628 og komu heim til Íslands með vorskipum sama ár, en bræður þeirra og synir Guðrúnar urðu eftir. Bræðurnir Helgi og Jón skrifuðu foreldrum sínum bréf 1630 og voru þá þrælar. Helgi var keyptur laus 1636 og sneri heim en Jón kom ekki aftur.

Halldór hertekni, sem var að sögn fatlaður eftir misþyrmingar ræningjanna, skrifaði frásögn af ráninu og herleiðingunni. Hún var í fórum Árna Magnússonar og brann í eldinum í Kaupmannahöfn 1728 en áður hafði Björn Jónsson á Skarðsá notað hana í frásögn sinni af Tyrkjaráninu og er því efni hennar varðveitt. 

Halldór kvæntist Guðbjörgu Oddsdóttur og bjuggu þau á Hvaleyri við Hafnarfjörð. Hann var mektarbóndi, var orðinn lögréttumaður árið 1637 og gegndi því embætti til dauðadags. Frá þeim hjónum eru komnar miklar ættir.

Legsteinn Halldórs hertekna er í Garðakirkjugarði á Álftanesi og hljóðar grafskriftin svo: „Hjer under hvíler greptraður erlegur, krossreindur og rjett-trúaðurr maður, Halldór Jónsson, samtt hans sonarson. Ifirunnu i Christo, eru sigursins hluttakande orðner og deia ekki meir. Vegferðardagar 62 ár. Sofnaðe í guðe anno 1648, 9. Marci.“

Heimildir 
 
 
 

Íslendingar á 17. öld
Lögréttumenn
Tyrkjaránið
Beruvík

Beruvík, einnig verið kölluð Bervík af heimafólki, er vík á vestanverðu Snæfellsnesi. Þar var áður útræði en lendingin var hættuleg, oft brimasamt og sæta varð sjávarföllum þegar róið var um sker og grynningar.

Búið var á fjórum bæjum fram á miðja 20. öld. Bæjunum Nýjabúð, Hella, Helludalur og Garðar. Enn má sjá rústir eftir búsetuna svo sem hlaðna garða, steypta veggi og fjárbað og er þar einnig hlaðin fjárrétt við klettinn Klofning.

Sögur og sagnir 
Ofan þjóðvegarins eru friðlýstar fornleifar af bæjarrúst og túngirðingu. Sagt er að þar hafi Sléttuvellir, landnámsbær Beru verið, sem víkin er kennd við. Suður af Beruvík eru minjar kotbýlisins Litlalóns og nokkru sunnar bæjarins Hólahóla sem var áður höfuðból meðan útræði var enn frá Dritvík og átti sá bær Dritvík.

Hólahólar lagðist í eyði 1880 og síðan hefur huldufólk ráðið þar ríkjum æ síðan að sagt er. Skyggnir menn telja sig verða vara við mikla byggð huldufólks og eru til um sögur. Þannig hafa sumir sem brugðið hafa þar á leik heyrt og fundið mikið lófatak og klapp ofan úr hlíðum Berudals og því meira sem mennskir eru þar færri. Getgátur eru um að saman fari núverandi Hólahólar og eldri nafngift, Aðalþegnshólar er segir frá í Bárðar sögu Snæfellsás.

Heimildir um lifnaðarhæti 
Útgerðarmaðurinn og rithöfundurinn Karvel Ögmundsson ólst upp í Beruvík. Hann skrifaði bækurnar Sjómannsævi 1 til 3 og er í fyrsta bindinu sagt frá uppvexti hans og er það besta heimildin sem til er um lífið í Beruvík í upphafi 20. aldar.

Hvalreki 
Í lok mars árið 2012 rak búrhval á land í Beruvík. Hvalurinn var heillegur og allar tennur í honum. Daginn eftir að fréttist af hvalnum var búið að saga fremri hluta kjálkans af og síðar sama dag var búið að taka allan kjálkann.

Heimildir 
 Ferðafélag Íslands, Árbók 1982. (Ísafoldarprentsmiðja hf. 1982)
 Fornleifaskrá

Snæfellsnes
Svalur í Moskvu

Svalur í Moskvu (franska: Spirou à Moscou) er 42. Svals og Vals-bókin og sú tíunda eftir þá Tome og Janry. Bókin kom út á frummálinu árið 1990 en í íslenskri þýðingu ári síðar.

Söguþráður 
Svalur og Valur eru á leið til sólarlanda þegar franska leyniþjónustan rænir þeim á flugvellinum og flýgur með þá til Moskvu. Þar er þeim ætlað að hjálpa sovésku leyniþjónustunni KGB í baráttu sinni við hinn dularfulla glæpaforingja Tanaziof, sem KGB telur að Svalur og Valur hafi áður átt í höggi við. Þjónusta félaganna er hugsuð í skiptum fyrir tvö vestræn ungmenni sem handtekin voru fyrir að smygla sér til Sovétríkjanna.

Þeir Svalur og Valur hafa engan áhuga á verkefninu og halda í franska sendiráðið, þar verða þeir vitni að ránsferð Tanaziofs og manna hans. Tanaziof reynist vera Sammi, frændi Vals. Hann þykist vera rússneskur prins sem boðar valdarán og hótar að ræna múmíu Leníns.

Svalur, Valur og Lafidmerev fulltrúi KGB hyggjast sitja fyrir Samma og þrjótum hans, en með hjálp leyniganga tekst skúrkunum þó að stela múmíu Leníns og krefjast lausnargjalds. Þeir gera sér ekki grein fyrir að múmían í sýningarskápnum er ekki hinn raunverulegi Lenín heldur tvífari hans og mörg önnur eintök sé að finna.

Eftir æsilegan eltingaleik kemst Sammi undan en Svalur og Valur eru sendir aftur til Frakklands og hylltir sem hetjur fyrir framlag sitt til Sovétríkjanna.

Fróðleiksmolar 
 Sagan kom út um það leyti sem Kalda stríðinu mátti heita lokið og Sovétríkin riðuðu til falls, en felur þó í sér ýmsar vísanir í staðalmyndir um Sovétríkin frá tímum Kalda stríðsins.
 Bókstafirnir N og R eru prentaðir með spegilskrift í talblöðrum rússneskra persóna bókarinnar.
 Aðstoðarmanni Samma frænda, Rússanum Níkíta, virðist hafa verið drekkt í ánni Volgu í lok bókarinnar. Hann snýr þó aftur sprelllifandi í bókinni L'homme qui ne voulait pas mourir.

Íslensk útgáfa 
Bókin kom út í íslenskri þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar á vegum Iðunnar árið 1991. Þetta var 28. bókin í íslensku ritröðinni.

Svalur og Valur
Gústaf Adólf erfðaprins

Gústaf Adólf (Gustaf Adolf Oscar Fredrik Arthur Edmund Bernadotte, 22. apríl 1906 – 26. janúar 1947) var erfðaprins Svíþjóðar og hertogi af Vesturbotni, faðir Karls 16. Gústafs Svíakonungs. Hann fórst í flugslysi við Kastrupflugvöll á heimleið frá Amsterdam; flugvél sem hann var farþegi í steyptist til jarðar í flugtaki og allir sem um borð voru, 22 talsins, létu lífið.

Gústaf Adólf var elsti sonur Gústafs 6. Adólfs og fyrri konu hans, Margrétar. Hann varð aldrei krónprins þar sem afi hans, Gústaf 5., var enn á lífi er hann lést. Kona Gústafs Adólfs erfðaprins var Sibylla af Sachsen-Coburg-Gotha. Þau eignuðust fjórar dætur, Margréti (f. 1934), Birgittu (f. 1937), Désirée (f. 1938) og Kristínu (f. 1943) en einkasonurinn, Karl Gústaf, var aðeins níu mánaða er faðir hans fórst.

Bernadotte-ætt
Sænskir konungssynir
Óskar 2. Svíakonungur

Óskar 2. (Oscar Fredric, 21. janúar 1829 – 8. desember 1907) var konungur Svíþjóðar frá 1872 til dauðadags, konungur Noregs frá 1872 til 1905 og hertogi af Austur-Gautlandi.

Óskar var þriðji sonur Óskars 1. Svíakonungs og konu hans Jósefínu af Leuchtenberg. Hann var því ekki alinn upp til ríkiserfða, heldur gekk hann í sjóherinn og varð sjóliðsforingi og skrifaði bækur um sjóhernað, auk þess sem hann samdi ljóð og gaf út ljóðabók og fleiri rit. Hann stundaði einnig nám í stærðfræði við Uppsalaháskóla og var heiðursfélagi í sænsku vísindaakademíunni.

Þegar Óskar 1. dó 8. júlí 1859 og Karl 15., elsti sonur hans, tók við varð Óskar ríkisarfi því bróðir hans átti ekki son á lífi. Hann átti að vísu eina dóttur, Lovísu, en konur áttu ekki erfðarétt í Svíþjóð samkvæmt stjórnarskránni frá 1809. Næstelsti bróðir þeirra, Gústaf prins, hafði dáið barnlaus. Óskar átti sjálfur son og ríkiserfðirnar voru þvi tryggðar, svo að ekkert varð úr hugmyndum um að breyta stjórnarskránni og gera Lovísu arfgenga.

Óskar 2. tók því við ríkjum þegar bróðir hans lést 18. september 1872. Hann hafði mikinn áhuga á utanríkismálum og var mikill aðdáandi Otto von Bismarck Þýskalandskanslara. Hann reyndi að koma á bandalagi Skandinavíu, Þýskalands og Ítalíu og hugsanlega einnig Bretlands. Stærsti ósigur hans var sambandsslitin við Noreg 1905 en hann reyndi mikið til að viðhalda konungssambandinu, heimsótti Noreg árlega eða oft á ári og talaði norsku reiprennandi.

Fjölskylda 
Óskar giftist Soffíu af Nassau 6. júní 1857. Synir þeirra voru:

 Gústaf 5. (1858-1950), konungur Svíþjóðar.
 Oscar Bernadotte (1859-1953), sem þurfti að afsala sér konunglegum titlum og erfðatilkalli vegna hjónabands síns. Hann var faðir sænska diplómatans Folke Bernadotte.
 Karl prins (1861-1951), hertogi af Vestur-Gautlandi.
 Eugen prins (1865-1947), hertogi af Närke.

Heimildir 
 

Bernadotte-ætt
Noregskonungar
Svíakonungar
Karl 15. Svíakonungur

Karl 15. (Carl Ludvig Eugen, 3. maí 1826 – 18. september 1872) var konungur Svíþjóðar og Noregs frá 8. júlí 1859 til dauðadags en hafði verið ríkisstjóri frá 25. september 1857 vegna veikinda föður síns.

Karl var elsti sonur Óskars 1. Svíakonungs og Jósefínu drottningar. Hann hafði mikinn áhuga á norrænni samvinnu og samstarfi og var náinn vinur Friðriks 7. Danakonungs. Hann var mjög umbótasinnaður og studdi margvísleg framfaramál, meðal annars á sviði stjórnmála, trúfrelsis, refsilöggjafar og samgangna. Á stjórnartíð hans fengu konur kosningarétt til sveitastjórna og árið 1858 stóð hann að lagasetningu sem veitti ógiftum, fullorðnum konum fullt sjálfræði, þó fyrst í stað aðeins ef þær sóttu um það. Systir hans, Evgenía prinsessa, varð að líkindum fyrst sænskra kvenna til að njóta þeirra réttinda.

Karl var mikill áhugamaður um bókmenntir og listir, orti sjálfur ljóð og gaf út ljóðabækur. Einnig var hann listmálari og voru verk hans sýnd á sýningum sænsku listaakademíunnar. Hann var mjög skapmikill og þótti oft hryssingslegur í framkomu, kærulaus og raupsamur, en var þrátt fyrir það mjög vinsæll meðal þegna sinna.

Fjölskylda 
Karl giftist Lovísu af Hollandi 19. júní 1850. Hjónaband þeirra var ekki hamingjusamt, enda voru þau mjög ólík. Konungurinn var líka afar kvensamur og átti fjölmargar hjákonur. Börn þeirra voru:

 Lovísa Danadrottning (1851-1926), kona Friðriks 8.
 Karl (1852-1854).

Eftir fæðingu Karls prins var ljóst að Lovísa krónprinsessa gæti ekki alið fleiri börn og þegar prinsinn dó á öðru ári reyndi Karl konungur mikið að fá þingið til að breyta stjórnarskránni þannig að konur gætu erft ríkið en það tókst ekki. Þegar hann dó var það því Óskar bróðir hans sem tók við völdum. Tveir dóttursynir hans urðu þó konungar, þeir Kristján 10. Danakonungur og Hákon 5. Noregskonungur.

Heimildir 
 

Bernadotte-ætt
Noregskonungar
Svíakonungar
Wes Chatham

Wes Chatham (fæddur John Wesley Chatham ) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í The Unit og Barbershop.

Einkalíf 
Chatham fæddist í Atlanta, Georgíu en ólst upp fyrstu tíu árin í Savannah borg, Georgíu. Þegar Chatham var 17 ára þá skráði hann sig í bandaríska sjóherinn.

Ferill

Sjónvarp 
Fyrsta sjónvarpshlutverk Chatham var árið 2005 í Barbershop. Árið 2009 þá var honum boðið stórt gestahlutverk í The Unit sem Sam McBride í loka þáttaröðinni.

Kvikmyndir 
Fyrsta kvikmyndahlutverk Chatham var árið 2003 í The Fighting Temptations og hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við W, Husk og The Help.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 Viðtal við Wes Chatham árið 2009 í Savannah Morning News

Tenglar 
 

Chatham, Wes
Gotneskt þungarokk

Goth-metall, (e. gothic metal) er ein af undirstefnum þungarokks og er talið hafa orðið vinsælt árið 1991 þegar „Paradise Lost“ gaf út plötuna sína „Gothic“. Gotneska þungarokkið er stefna skyld hefðbundinni gotneskritónlist og einkennist af þrassi og þungarokki. Efnið sem notast er við í gotneskt þungarokk er oftast trúarbrögð, goðsagnir, hrollvekja, sársauki og vonleysi, dauði og þunglyndi. Samt einkennast þessi þemu stundum af rómantík og tilfinningaríkri ást.

Tónlistarstefnur
Þungarokk
Óskar 1. Svíakonungur

Óskar 1. (Joseph François Oscar Bernadotte, á sænsku Josef Frans Oskar, 4. júlí 1799 – 8. júlí 1859) var konungur Svíþjóðar og Noregs frá 1844 til dauðadags. Hann var franskur að uppruna en varð erfðaprins þegar faðir hans var valinn krónprins Svíþjóðar í ágúst 1810.

Óskar var fæddur í París, sonur Jean-Baptiste Bernadotte marskálks og konu hans Desirée Clary. Hún hafði áður verið trúlofuð Napóleon Bonaparte og var hann guðfaðir Óskars. Óskar og móðir hans komu til Svíþjóðar nokkru eftir að Jean-Baptiste var valinn arftaki Karls 13. og tók sér nafnið Karl Jóhann. Stokkhólmur varð heimkynni Óskars upp frá því en Desirée hélst ekki við þar, sneri aftur til Parísar 1811 og kom ekki aftur fyrr en eftir tólf ár.

Óskar var fljótur að læra sænsku og um það leyti sem hann varð krónprins, þegar Karl 13. dó 1818, var hann orðinn mjög vinsæll í Svíþjóð. Hann var vel gefinn og fékk góða menntun. Hann var tónskáld og samdi nokkur tónverk. Hann var áhugasamur um stjórnmál og framfarasinnaður og mjög andsnúinn íhaldssömum viðhorfum föður síns þótt hann snerist aldrei opinberlega gegn honum. Þegar hann tók sjálfur við völdum 1844 reyndist hann þó ekki eins frjálslyndur og stjórnarandstaðan hafði vonast eftir og vildi til dæmis ekki gera róttækar breytingar á stjórnarskránni frá 1809. Eitt af fyrstu verkum hans var þó að koma á prentfrelsi og árið 1845 kom hann á lögum sem tryggðu dætrum jafnan erfðarétt á við syni. Hann var mjög áhugasamur um samstarf Norðurlanda.

Fjölskylda 
Kona Óskars var Jósefína af Leuchtenberg, dóttir Eugène de Beauharnais, sonar Jósefínu keisaradrottningar. Þau giftust með staðgengli í München 22. maí 1823 og síðan aftur í Stokkhólmi 19. júní sama ár. Börn þeirra voru:

 Karl 15. (1826-1872), konungur Svíþjóðar og Noregs.
 Gústaf prins (1827-1852), hertogi af Upplöndum.
 Óskar 2. (1829-1907), konungur Svíþjóðar og Noregs.
 Evgenía prinsessa (1830-1889).
 Ágúst prins (1831-1873, hertogi af Dölunum.

Óskar var mikill kvennamaður, átti hjákonur og gekkst við þremur lausaleiksbörnum sínum. Hjónaband hans og Jósefínu er sagt hafa verið hamingjusamt framan af en eftir að hún uppgötvaði framhjáhaldið gat hún ekki fyrirgefið honum og samband þeirra var því stirt.

Óskar var heilsuveill, einkum síðustu árin sem hann lifði, og 1857 var hann svo illa haldinn að í samráði við lækna sína lagði hann af allar konungsskyldur og Karl krónprins varð ríkisstjóri. Óskar 1. lést tveimur árum síðar, nokkrum dögum eftir sextugsafmæli sitt.

Heimildir 
 

Bernadotte-ætt
Noregskonungar
Svíakonungar
Jón Gentleman

Jón Gentleman eða Jón Gentilmaður (d. 1617), sem hét réttu nafni James Gentleman og var frá Southwold í Englandi, var sjóræningi og ribbaldi sem rændi ásamt félaga sínum William Clark í Vestmannaeyjum sumarið 1614.

Í júnímánuði kom til Vestmannaeyja stórt og vígbúið sjóræningjaskip undir stjórn tveggja Englendinga, þeirra Gentlemans og Clarks. Þeir settust upp í Heimaey, rændu þar og rupluðu í 28 daga skv. kvæði séra Jóns Þorsteinssonar píslavottar, völsuðu um og ógnuðu fólki með hnífum og byssum.  Meðal þess sem þeir stálu var kirkjuklukkan í Landakirkju.

Örlög sjóræningjanna urðu þau að þeir voru teknir höndum í Englandi nokkru síðar, dregnir fyrir dóm og hengdir, meðal annars fyrir ránið í Vestmannaeyjum, en Danakonungur hafði skrifað Jakob 1. Englandskonungi kvörtunarbréf vegna ránanna.

Eyjamenn endurheimtu þó kirkjuklukkuna því Jakob 1. lét senda hana til baka, en áletrun á klukkunni gaf  til kynna hvaðan hún var. 

Séra Jón Þorsteinsson píslarvottur, sem drepinn var í Tyrkjaráninu, hélt því fram að Vestmannaeyingar hefðu kallað ránin yfir sig sjálfir með óguðlegu líferni og orti kvæði um atburðina.

Heimildir 
 Tyrkjaránið 1627
 Helgi Þorláksson: Sjórán og siglingar. Mál og menning, Reykjavík 1999.

Enskir sjóræningjar
Vestmannaeyjar
Birtíngur útgáfufélag

Birtíngur útgáfufélag ehf. er íslenskt útgáfufélag sem gefur út tímarit.

Eigendur Birtíngs eru SMD ehf. sem á 75% hlut (eigandi SMD er Austursel ehf. sem er 100% í eigu Hreins Loftssonar), 12,5% eru í eigu Prospectus ehf. (sem er 100% í eigu Matthíasar Björnssonar) og 12,5% eru í eigu Karls Steinar Óskarssonar. Hreinn Loftsson er stjórnarformaður Birtíngs og útgefandi, Karl Steinar Óskarsson er framkvæmdastjóri og Matthías Björnsson er fjármálastjóri.

Tímarit 

Gestgjafinn
Heilsan
Hús og híbýli
Júlía
Mannlíf
Nýtt líf
Sagan öll
Séð og heyrt
Vikan

Tilvísanir

Tenglar 

 Heimasíða

Íslensk útgáfufyrirtæki
Vefpressan

Vefpressan var íslenskt fyrirtæki sem átti vefmiðlana pressan.is, eyjan.is og bleikt.is. Það varð gjaldþrota 2018.

Stærstu eigendur Vefpressunar voru Björn Ingi Hrafnsson sem átti 18,58% hlut, Vátryggingafélag Íslands sem átti 18,39% hlut, Arnar Ægisson sem átti 14,21% hlut, AB 10 ehf. sem átti 13,92% hlut, Salt Investments ehf. sem átti 12,97% hlut og AB 11 ehf. sem átti 14,44% hlut.

Tilvísanir 

Íslensk fyrirtæki
AMX

AMX var íslenskur vefmiðill á árunum 2008 til 2013.

AMX var í eigu Vefmiðlunar ehf. en Vefmiðlun ehf. er í eigu Friðbjörns Orra Ketilssonar sem á 50% og Arthúrs Ólafssonar sem á 50%.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða

Íslenskar vefsíður
Magnús Agnar Magnússon

Magnús Agnar Magnússon (f. 5. mars 1974) er umboðsmaður knattspyrnumanna. Hann var áður handknattleiksmaður. 

Hann var uppalinn í KR og spilaði stöðu línuvarðar. Þegar Grótta/KR féll úr 1. deild 1999 lánaði félagið hann til KA. Ári síðar sneri hann aftur til Gróttu/KR og framlengdi samning sinn við félagið, sem var sigurvegari í 2. deild. 2004 gerði hann eins árs samning við Team Helsinge á norðurhluta Sjálands þar sem hann var varalínuvörður félagsins.

Í september 2007 stóðst hann umboðsmannapróf Knattspyrnusambands Íslands. 2011 stofnaði hann umboðskrifstofuna Total Football ásamt Arnari Gunnlaugssyni, Arnóri Guðjohnsen og Bjarka Gunnlaugssyni.

Tilvísanir 

Íslenskir handknattleiksmenn
Porteröl

Porteröl (enska: porter) er þungur og dökkur bjórstíll, uppruninn á 18. öld í London. Nafnið kemur til vegna vinsælda bjórsins meðal burðarmanna (porters) við fljót og á götum Englands.

Porteröl í Norður-Evrópu

bjór
Lithvolf

Lithvolf er glóandi gashjúpur milli ljóshvolfs (yfirborðs) sólar og sólkórónu. Orðið er einnig haft um samsvarandi hjúp annarra stjarna. 

Geimur
Stjörnufræði
Hinsegin kórinn

Hinsegin kórinn er kór hinsegin fólks í Reykjavík og nágrenni.

Saga
Kórar hinsegin fólks, kórar homma og kórar lesbía starfa um heim allan og hafa gert um árabil. Hinsegin kórinn var stofnaður að erlendri fyrirmynd sumarið 2011 og hefur vaxið og dafnað frá þeim tíma og haldið fjölda tónleika.

Tilgangur
Tilgangur kórins er að vera fordómalaus vettvangur fyrir hinsegin fólk að hittast og njóta söngs saman.  Þá vill kórinn vinna að þátttöku hinsegin fólks í menningarlífinu, vera jákvæð fyrirmynd og stuðla að sýnileika hinsegin fólks. Hinsegin kórinn á aðild að Legato, samtökum hinsegin kóra um allan heim. Hinsegin kórinn er öllum opinn, hinsegin eða svona, að undangengnum raddprófum. 

Stjórnandi kórsins er söngkonan Helga Margrét Marzellíusardóttir.

Tenglar

 Síðu kórsins á Facebook
 Upplýsingasíða kórsins á vef Samtakanna '78

Íslenskir kórar
Landnámsbær

Landnámsbær, er stundum notað í sömu merkingu og eldaskáli um elstu gerð mannabústaða á Íslandi.  Enginn skáli hefur þó verið rannsakaður sem óyggjandi er að byggður sé af landnámsmönnum og gerðin tíðkaðist hér alla víkingaöld.

Hús
Rúandíska

Rúandíska (Ikinyarwanda) er bantúmál talað af 15 milljónum í Rúanda, Búrúndí, Kongó, Úganda og Tansaníu. Það er ritað með latínuletri og er stærsta bantúmálið. Í nafnhætti hefjast allar sagnir á gu, ku eða kw þegar eftir kemur sérhljóði. Nafnháttsforskeytið er síðan fjarlægt og annað sett í staðinn í öðrum háttum.

Bantúmál
Nígerkongótungumál