alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ungmennasamband Skagafjarðar

Ungmennasamband Skagafjarðar er samband íþróttafélaga í Skagafirði og var stofnað 17. apríl 1910.

Fyrstu stjórn sambandsins skipuðu Brynleifur Tobíasson sem var formaður, Árni J. Hafstað sem var ritari og Jón Sigurðsson sem var gjaldkeri.

Innan UMSS eru stundaðar eftirfarandi íþróttagreinar: akstursíþróttir, frjálsar íþróttir, golf, hestaíþróttir, knattspyrna, körfuknattleikur, vetraríþróttir og sund

Núverandi formaður er Jón Daníel Jónsson

Aðildarfélög 
 Bílaklúbbur Skagafjarðar
 Golfklúbbur Sauðárkróks
 Íþróttafélagið Gróska
 Hestamannafélagið Svaði
 Hestamannafélagið Stígandi
 Hestamannafélagið Léttfeti
 Ungmenna- og íþróttafélagið Smári
 Ungmennafélagið Hjalti
 Ungmennafélagið Neisti
 Ungmennafélagið Tindastóll
 Vélhjólaklúbbur Skagafjarðar

Íþróttamenn ársins 
 1967: Gestur Þorsteinsson, Höfðstrendingi , frjálsar íþróttir
 1968: Guðmundur Guðmundsson
 1972: Edda Lúðvíksdóttir, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1973: Sigurlína Gísladóttir, Glóðafeyki, frjálsar íþróttir
 1975: Sigurlína Gísladóttir, Glóðafeyki, frjálsar íþróttir
 1979: Jón Eiríksson, Fram, frjálsar íþróttir
 1980: Gísli Sigurðsson, Glóðafeyki, frjálsar íþróttir
 1981: María Sævarsdóttir, Tindastóli, sund
 1982: Gísli Sigurðsson, Glóðafeyki, frjálsar íþróttir
 1983. Ragna Hjartardóttir, Tindastóli, sund
 1984: Gunnar Sigurðsson, Glóðafeyki, frjálsar íþróttir
 1985: Friðrik Steinsson, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1986: Berglind Bjarnadóttir, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1987: Berglind Bjarnadóttir, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1988: Lilja María Snorradóttir, Tindastóli, sund
 1989: Eyjólfur Sverrisson, Tindastóli, knattspyrna
 1990: Helgi Sigurðsson, Glóðafeyki, frjálsar íþróttir
 1991: Valur Ingimundarson, Tindastóli, körfubolti
 1992: Sveinn Margeirsson, Smára, frjálsar íþróttir
 1993: Inga Dóra Magnúsdóttir, Tindastóli, knattspyrna
 1994: Jón Arnar Magnússon Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1995: Jón Arnar Magnússon Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1996: Jón Arnar Magnússon Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1997: Jón Arnar Magnússon Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1998: Jón Arnar Magnússon Tindastóli, frjálsar íþróttir
 1999: Jón Arnar Magnússon Tindastóli, frjálsar íþróttir
 2000: Jón Arnar Magnússon Tindastóli, frjálsar íþróttir
 2001: Sunna Gestsdóttir, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 2002: Sveinn Margeirsson, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 2003: Sunna Gestsdóttir, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 2004: Björn Jónsson, Stíganda, hestaíþróttir
 2005: Svavar Atli Birgisson, Tindastóli, körfubolti
 2006: Þórarinn Eymundsson, Stíganda,hestaíþróttir
 2007: Þórarinn Eymundsson, Stíganda, hestaíþróttir
 2008: Bjarki Már Árnason, Tindastóli, knattspyrna
 2009: Bjarni Jónasson, Léttfeta, hestaíþróttir
 2010: Gauti Ásbjörnsson, Tindastóli, frjálsar íþróttir
 2011: Elvar Einarsson, Stíganda, hestaíþróttir
 2012: Metta Mannseth, Léttfeta, hestaíþróttir
 2013: Jóhann Björn Sigurbjörnsson, Tindastóli, frjálsar íþróttir

Tenglar 
 Vefsíða UMSS
Ungmennasamband Eyjafjarðar

Ungmennasamband Eyjafjarðar eða UMSE var stofnað 8. apríl 1922.

Tenglar 

 UMSE

Héraðssambönd ÍSÍ
Ungmennasamband Austur-Húnvetninga

Ungmennasamband Austur-Húnvetninga eða USAH var stofnað 30. mars 1912.

Aðildarfélög 
 Umf. Hvöt
 Golfklúbbur Skagastrandar
 Golfklúbburinn Ós
 Hestamannafélagið Neisti
 Skotfélagið Markviss
 Umf. Bólstaðahlíðarhrepps
 Umf. Fram
 Umf. Geislar
 Umf. Vorboðinn

Tenglar 

 USAH
Ungmennasamband Vestur-Húnvetninga

Ungmennasamband Vestur-Húnvetninga eða USVH var stofnað 26. janúar 1930.

Tenglar 

 USVH 

Héraðssambönd ÍSÍ
Ungmenna og íþróttasamband Ólafsfjarðar

Ungmenna- og íþróttasamband Ólafsfjarðar var stofnað 29. júní 1951.

25. maí 2009 sameinaðist UÍÓ svo Íþróttabandalagi Siglufjarðar undir nafninu Ungmenna- og íþróttasamband Fjallabyggðar. 

Íþróttir á Íslandi
Héraðssamband Þingeyinga

Héraðssamband Þingeyinga eða HSÞ varð til við sameiningu Héraðssambands Suður Þingeyinga og Ungmennasambands Norður Þingeyinga 9. júní 2007. Héraðssamband Suður Þingeyinga var upphaflega stofnað 31. október 1914.

Tenglar 

 HSÞ 

Héraðssambönd ÍSÍ
Ungmenna- og íþróttafélagið Smári

Ungmenna- og íþróttafélagið Smári var stofnað 1995 þegar fjögur félög í framanverðum Skagafirði sameinuðst um íþróttastarfsemi. Þessi félög voru Glóðafeykir, Fram, Framför og Æskan.

Tengt efni 
Ungmennasamband Skagafjarðar (UMSS)

Ungmennasamband Skagafjarðar
Fráleiðsla

Fráleiðsla er tegund röksemdafærslu þar sem skýring er leidd út frá reglu og dæmi á þennan hátt:

 Allar baunir í þessum poka eru hvítar
 Þessar baunir eru hvítar
 Þessar baunir koma úr þessum poka

Fráleiðsla er stundum skilgreind sem sérstök útgáfa af tilleiðslu. Líkt og í tilleiðslu leiðir niðurstöðurnar ekki sjálfkrafa af forsendunum heldur er reynt að finna líklegustu tilgátuna til að skýra eitthvað tilvik. Bandaríski heimspekingurinn Charles Sanders Peirce leit á fráleiðslu sem einu aðferðina til að skapa nýja þekkingu.

Tengt efni 
 Gagnhyggja

Rökfræði
Samsara

Samsara (komið úr palí og sanskrít संसार|संसार) er hringferli endurholdgunar kallað í hindúisma, búddisma, jaínisma og meðal síka. Sá sem er fastur í hringferli endurholdgunar er nefndur samsari.

Orðið samsara þýðir að fljóta eða streyma fram en er oftast þýtt sem endurholdgun, endurfæðing. Hugtakið lýsir þeim skilningi á tilverunni að allt lifandi fæðist, deyi og fæðist að nýju. Í trúarbrögðum af indverskum uppruna er mikilvægt að reyna að losna út úr þessari hringrás endurholdgunar og er það nefnt moksha í hindúisma og nirvana/nibbana í búddisma. Eins og alheimurinn hefur þetta hringferli hvorki uppruna né endi og er óendanlegt. 

Hindúar trúa því að eftir andlátið endurholdist andinn (atman) sem ný lífvera. Atman deyr ekki heldur lifir áfram í endalausri hringrás endurholdunar. 

Búddistar trúa ekki á tilveru einstaklingsbundnar sálar, þeir trúa að ópersónubundin meðvitund sé kjarni lífs og það sé þessi meðvitund sem endurholdgist í nýju formi. Það er að segja að einstaklingurinn sem slíkur endurholdgast ekki. Bodhisattva-kenningin innan mahayana-búddisma eru þó undantekning frá þessari hugmynd.

Heimildir 
 Coogan, Michael D. (ritstj.), The Illustrated Guide to World Religions (Oxford: Oxford University Press, 2003). ISBN 1-84483-125-6.

Hindúismi
Búddismi
Stæða (stærðfræði)

Stæða (kallast einnig stærðtákn og sjaldan algebruleg stæða) er hugtak í stærðfræði sem á við réttsköpuð segð sem samanstendur af tölum og breytum sem eru tengd með reikniaðgerðum (eins og samlagningu (+), frádrætti (-), margföldun (*), deilingu (/) o.s.frv.), dæmi um stæðu væri til dæmis

Tengt efni
 Réttsköpuð stæða

Heimldir

Hrein algebra
Algebra
Útreikningur

bg:Израз
it:Espressione (matematica)
Lars Løkke Rasmussen

Lars Løkke Rasmussen (fæddur 15. maí 1964 í Vejle) er danskur stjórnmálamaður og núverandi utanríkisráðherra Danmerkur. Hann er jafnframt fyrrverandi forsætisráðherra Danmerkur (á tímabilunum 2009–2011 og 2015–2019) og fyrrum formaður stjórnmálaflokksins Venstre. Hann er núverandi leiðtogi danska stjórnmálaflokksins Moderaterne, Hófsemdarflokksins, sem hann stofnaði árið 2021.

Á árunum 2001 til 2007 var hann innanríkis- og heilbrigðisráðherra í þremur ríkisstjórnum Anders Fogh Rasmussen og hinn 23. nóvember 2007 tók hann við stöðu fjármálaráðherra, einnig í ríkisstjórn Anders Fogh Rasmussen.

5. apríl 2009 tók Anders Fogh Rasmussen við stöðu aðalritara NATO og tók Lars Løkke Rasmussen þá við embætti forsætisráðherra Danmerkur.

Lars Løkke Rasmussen er lögfræðingur að mennt og hefur verið þingmaður á löggjafarþingi Danmerkur, Folketinget, frá árinu 1994. Þá var hann einnig borgarstjóri í Frederiksberg frá 1998 til 2001.

Hann er ekki skyldur Anders Fogh Rasmussen þótt báðir beri þeir sama ættarnafn. 3. oktober 2011, Helle Thorning-Schmidt tók þá við embætti forsætisráðherra. Eftir sigur kosningabandalags hægri- og miðflokka í júní 2015 varð hann aftur forsætisráðherra. Hann gegndi embættinu þar til danska hægriblokkin bað ósigur í þingkosningum árið 2019. Þann 31. ágúst eftir þingkosningarnar lýsti Løkke því yfir að hann hygðist segja af sér sem formaður Venstre vegna eigin óánægju með störf flokksins.

Løkke sagði sig úr Venstre í byrjun ársins 2021 vegna innanflokksdeilna. Hann situr áfram sem óháður þingmaður á danska þjóðþinginu. Ágreiningur Løkke við Venstre snerist meðal annars um tillögur hans um að endurhugsa dönsk stjórnmál til að gera út af við blokkaskiptinguna á danska þinginu og opna þess í stað á mögulegt samstarf yfir miðju. Løkke tilkynnti í apríl 2021 að hann hygðist stofna nýjan stjórnmálaflokk, Moderaterne.

Eftir þingkosningar í Danmörku í nóvember 2022 leiddi Løkke hinn nýja flokk sinn í stjórnarsamstarf ásamt Venstre og Jafnaðarmönnum. Løkke varð utanríkisráðherra í nýju stjórninni.

Tilvísanir

Rasmussen, Lars Løkke
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Utanríkisráðherrar Danmerkur
Tvöföld tvenna

Tvöföld tvenna er hugtak í körfubolta og á við um það þegar leikmaður nær tveggja stafa tölu í tveimur af eftirfarandi fimm: stigum, fráköstum, stoðsendingum, vörðum skotum og stolnum boltum.

Tengt efni 
 Þreföld tvenna
 Fjórföld tvenna
 Fimmföld tvenna
 Fimm í fimm

Körfuknattleikshugtök

de:Double (Basketball)#Double-double
en:Double (basketball)#Double-double
Fimm í fimm

Fimm í fimm er hugtak í körfubolta og á við um það þegar leikmaður nær að minnsta kosti fimm öllum eftirfarandi fimm flokkum: stigum, fráköstum, stoðsendingum, vörðum skotum og stolnum boltum.

Hakeem Olajuwon (sex sinnum) og Andrei Kirilenko (þrisvar sinnum) eru einu leikmenn NBA-deildarinnar í Bandaríkjunum sem hafa náð þessu afreki oftar en einu sinni.

Tengt efni 
 Tvöföld tvenna
 Þreföld tvenna
 Fjórföld tvenna
 Fimmföld tvenna

Körfuknattleikshugtök

en:Double (basketball)#Five-by-five
Ungmenna- og íþróttasamband Fjallabyggðar

Ungmenna- og íþróttasamband Fjallabyggðar var stofnað 25. maí 2009 þegar Íþróttabandalag Siglufjarðar og Ungmenna- og íþróttasamband Ólafsfjarðar voru sameinuð.

Fyrsti og núverandi formaður þess er Guðný Helgadóttir.

Héraðssambönd ÍSÍ
Íþróttabandalag Siglufjarðar

Íþróttabandalag Siglufjarðar var stofnað 9. desember 1945.

25. maí 2009 sameinaðist ÍBS svo Ungmenna- og íþróttsambandi Ólafsfjarðar undir nafninu Ungmenna- og íþróttasamband Fjallabyggðar. 

Íslensk íþróttafélög
Íþróttir á Íslandi
Pípulögn

Pípulögn nefnist það kerfi af pípum (rörum) sem leiðir heitt og kalt vatn og inn og út úr byggingum og skolp út. Við hvers kyns pípulagnir þarf að beygja fjölda af rörum, saga þau, snitta og pakka með hampi og skrúfa þau svo saman með píputengjum („fittings“) sem eru tengistykki milli röra. Við pípulagnir er t.d. notast við vatnsleiðslurör úr málmi svo sem úr stáli, járni eða kopari og skolprör sem oftast eru steypt eða úr plasti. Pípulagningar, þ.e. að leggja pípulagnir, er löggilt iðngrein sem snýr að því að leggja pípulögn í byggingar, viðhalda henni og breyta. Maður sem hefur lært pípulagnir nefnist pípulagningamaður eða pípari.

Mót í pípulögnum 
Keppt er í pípulögnum víða um heim. Til er Norðurlandakeppni í pípulögnum. Í þeirri keppni keppa fimm ungir menn sem mega ekki vera eldri en 22 ára. Þeir sem keppa leggja á sig mikla þjálfun hjá sér reyndari mönnum. Keppnin er oftast háð fyrir opnum tjöldum inni á miðri lagnasýningu, þar sem fjölmörg fyrirtæki sýna rör, tengi og tæki sem tengjast pípulögnum. Í þrjá daga leggja þeir leiðslur t.d. úr svörtum stálrörum, sem þeir hita og beygja, logsjóða síðan, leggja eirlagnir og fosfórslaglóða og leggja ryðfrí stálrör með þrýstitengjum. Allt unnið eftir teikningum þar sem frávikin eru knöpp og undir árvökulum
augum fimm dómara. Efstu menn fara síðan á heimsmeistaramótið í pípulögnum.

Orðalisti 
 pakka er það þegar hampur er vafinn saman við skrúfgang á röri og smitaður með feiti. Er þetta gert til að síður leki meðfram tengjum. 
 snitta er það þegar skorinn er skrúfgangur í eða á eitthvað svo hægt sé að tengja t.d. rör saman með píputengjum.

Tengt efni 
 Raflögn
 Skolpræsi

Tenglar 
 Geysileg þróun á fimmtíu árum; grein í Morgunblaðinu 1999
 Verktæknifræði fyrir pípulagningamenn; af Iðnskólanum.is 
 Lagnafréttir og leið sjálfvirðingarinnar; grein í Morgunblaðinu 2004
 Saga af Vellinum (Lagnafréttir); grein í Morgunblaðinu 1993
 Vilja konur læra pípulagnir; grein í Morgunblaðinu 1997
 Plast er gott lagnaefni en hefur sín takmörk; grein í Morgunblaðinu 1994
 

 

fa:لوله‌کشی
pl:Armatura wodna
ru:Арматура
uk:Арматура
Memfis (Egyptalandi)

Memfis (úr grísku: Μέμφις; fornegypska: inb hD „hvítur veggur“) var höfuðborg Gamla ríkisins í Egyptalandi hinu forna frá um 2700 f.Kr. til um 2200 f.Kr. Á tíma Miðríkisins var hún höfuðstaður 1. umdæmis Neðra Egyptalands. Borgarrústirnar eru um 20km sunnan við núverandi höfuðborg Egyptalands, Kaíró.

Gríska nafnið Memfis (Μέμφις) er dregið af heiti pýramída Pepis 1. Menefer (mn nfr) sem farið var að nota um borgina frá átjándu konungsættinni. 

Höfuðguð borgarinnar var Ptah og sagnkonungurinn Menes var sagður hafa reist hof þar honum til heiðurs. Egypski sagnaritarinn Maneþon notaði heitið ḥw.t-k3-Ptḥ („hús lífsanda (ka) Ptah“) yfir borgina sem á grísku varð Aί γυ πτoς (Ai-gy-ptos), en þaðan er heiti Egyptalands fengið.

Egyptaland hið forna
Þrettánda konungsættin

Þrettánda konungsættin er í sögu Egyptalands konungsætt sem ríkti á tímum Miðríkisins. Valdatíð hennar náði frá um 1790 f.Kr. til um 1649 f.Kr. Höfuðborg ríkisins var í Memfis. 

Þessari konungsætt tilheyrir mikill fjöldi konunga. Konungsættin skarast að hluta við fjórtándu konungsættina sem ríkti frá Xóis. 

Konungsættir Egyptalands

de:Zweite Zwischenzeit (Ägypten)#13. Dynastie
Fjórtánda konungsættin

Fjórtánda konungsættin er í sögu Egyptalands konungsætt sem oftast er talin til Miðríkisins. Hún skarast við bæði þrettándu konungsættina og fimmtándu konungsættina sem telst til annars millitímabilsins. Valdatíð hennar nær frá um 1790 f.Kr. til um 1630 f.Kr.. Þessi konungsætt ríkti aðallega yfir Nílarósum og var sögð hafa stjórnað frá borginni Xóis á eyju í ósunum. Nú er talið að fyrsta höfuðborg þessarar ættar hafi verið Avaris en að hún hafi flutt til Xóis eftir að fimmtánda konungsættin lagði Avaris undir sig.

Um 76 konungar eru nefndir á Tórínópapýrusnum. Margir af þeim konungum koma hvergi fyrir í öðrum heimildum og sum nöfnin eru talin nær örugglega skálduð. Maneþon segir ekki annað um þessa konungsætt en að hún hafi talið sjötíu konunga sem ríktu frá Xóis.

Konungsættir Egyptalands
Fimmtánda konungsættin

Fimmtánda konungsættin er í sögu Egyptalands konungsætt sem oftast er talin til annars millitímabilsins. Valdatíð hennar nær frá um 1674 f.Kr. til um 1530 f.Kr.. Konungar þessarar konungsættar voru „útlendingar“ (hyksos) sem báru semísk nöfn. Þeir ríktu frá Avaris í Nílarósum. 

Konungsættir Egyptalands
Avaris

Avaris (úr grísku: αυαρις; fornegypska: ḥw.t-wˁr.t, „hús umdæmisins“) var hafnarborg austast í Nílarósum og höfuðborg Egyptalands hins forna á tímum fimmtándu konungsættarinnar. Borgin var eyðilögð þegar Kamósis hélt í herför gegn hyksoskonungunum um 1550 f.Kr.. Síðar reisti Tútmósis 3. þar höll sem var skreytt með mínóískum freskum. Ramses 1. reisti sér höfuðborgina Per-Ramses rétt norðan við Avaris sem á endanum varð hluti af þeirri borg.

Egyptaland hið forna
Sextánda konungsættin

Sextánda konungsættin er í sögu Egyptalands konungsætt sem telst til annars millitímabilsins. Konungar þessarar konungsættar voru „útlendingar“ (hyksos) sem báru sumir semísk nöfn en aðrir egypsk. Þeir ríktu yfir ýmsum hlutum Neðra Egyptalands á tímabilinu frá um 1620 f.Kr. til um 1540 f.Kr. Nöfn þeirra eru eingöngu þekkt af fornleifum en Maneþon talar um 32 útlenda konunga sem ríktu í 518 ár. Ekki er vitað um ríkisár þessara konunga.

Konungsættir Egyptalands
Sautjánda konungsættin

Sautjánda konungsættin er í sögu Egyptalands konungsætt sem telst til annars millitímabilsins. Þessi konungsætt telur egypska konunga sem ríktu aðeins yfir Efra Egyptalandi frá Þebu samhliða fimmtándu og sextándu konungsættunum sem ríktu yfir hlutum Neðra Egyptalands. Síðustu tveir konungar þessarar ættar hófu stríð gegn hyksoskonungunum í Neðra Egyptalandi sem lyktaði með því að löndin tvö voru aftur sameinuð og átjánda konungsættin tók við völdum.

Konungsættir Egyptalands
Tuttugasta og áttunda konungsættin

Tuttugasta og áttunda konungsættin í sögu Egyptalands er hluti af Síðtímabilinu. Hún telur aðeins einn konung, Amyrtaios frá Saís, sem gerði uppreisn gegn Artaxerxesi 2. og ríkti frá 404 f.Kr. til 399 f.Kr. Hann var síðan sigraður og drepinn af Neferítesi 1. frá Mendes, stofnanda tuttugustu og níundu konungsættarinnar.

Tímabil í sögu Egyptalands hins forna
Tuttugasta og níunda konungsættin

Tuttugasta og níunda konungsættin í sögu Egyptalands er hluti af Síðtímabilinu. Hún nær frá 398 til 380 f.Kr. og telur fjóra konunga. Þessi konungsætt tók við völdum eftir að Neferítes 1. sigraði Amyrtaios í orrustu og lét síðan taka hann af lífi í Memfis. Neferítes gerði Mendes í austurhluta Nílarósa að höfuðborg sinni. Eftir lát hans tókust tvær fylkingar á um völdin, sonur hans, Hernebka, og valdaræninginn Psammútis, sem sigraði. Honum var síðan steypt af stóli sama ár af Hakor sem sagðist vera barnabarn Neferítesar. Sonur hans, Neferítes 2., tók við eftir lát hans 380 f.Kr. en ríkti aðeins í fjóra mánuði og var steypt af stóli af Nektanebosi 1., stofnanda þrítugustu konungsættarinnar.

Tímabil í sögu Egyptalands hins forna
Þrítugasta konungsættin

Þrítugasta konungsættin í sögu Egyptalands er hluti af Síðtímabilinu. Hún nær frá 380 f.Kr. til 343 f.Kr. og telur fjóra konunga. Þessi konungsætt barðist gegn Persaveldi undir stjórn Artaxerxesar 3. sem á endanum tókst að leggja landið aftur undir sig. Síðasti konungur Egypta, Nektanebos 2. flúði til Núbíu. 

Tímabil í sögu Egyptalands hins forna
Aegyptus

Aegyptus var rómverskt skattland stofnað árið 30 f.Kr. eftir sigur Octavíanusar (sem síðar var þekktur sem Ágústus keisari) á Kleópötru, drottningu Egyptalands, og Markúsi Antoníusi. Octavíanus innlimaði Egyptaland í Rómaveldi og skipaði Gaius Cornelius Gallus fyrsta landstjóra þar. Skattlandið náði yfir mest af því sem í dag telst til Egyptalands fyrir utan Sínaískaga en Rauðahafsströndin varð ekki hluti af því fyrr en í valdatíð Cládíusar. Aegyptus átti landamæri að skattlöndunum Creta et Cyrenaica (Krít og Kyrenaiku) í vestri og Iudaea (Júdeu) í austri. Aegyptus var mikilvægt kornræktarsvæði. 

Gríska var stjórnsýslumál í skattlandinu og latína náði þar aldrei góðri fótfestu. Kristni var boðuð þar af Markúsi guðspjallamanni sem stofnaði patríarkadæmi í Alexandríu árið 33 e.Kr. Þegar Rómaveldi skiptist í tvennt varð Egyptaland hluti af Austrómverska ríkinu og hnignaði hægt. Árið 415 voru gyðingar reknir frá Alexandríu og heimspekingurinn Hýpatía myrt af kristnum múgi sem markar endalok hellenískrar menningar. 

Persaveldi Sassanída reyndu að vinna landið af Býsantíum um 620. Arabíski herforinginn 'Amr ibn al-'As lagði svo landið undir Ómar mikla kalífa 640-641. Egyptar, sem þá voru lítt hallir undir keisaradæmið, veittu ekki mikla mótspyrnu.

Rómversk skattlönd
Saga Egyptalands
Genaflæði

Genaflæði og genastreymi eru hugtök í stofnerfðafræði sem eiga við flutning genasamsætna frá einum stofns lífvera til annars; t.d. þegar einstaklingur flyst búferlum.

Heimildir

Stofnerfðafræði
Kvóti (stærðfræði)

Kvóti er hugtak í stærðfræði sem á við útkomu úr deilingu. Þegar deilt er í rauntöluna  með  eins og í dæminu að neðan kallast  deilistofninn (talan sem deilt er í),  kallast deilirinn (tala sem deilt er í aðra tölu) og  er kvótinn:

Kvóti getur einnig átt við heiltöluhluta útkomunnar, þar sem það sem er eftir kallast afgangur. Ef tekið er fyrir dæmi  þar sem 5 deilt upp í 13 er kvótinn þar  og afgangurinn  vegna þess að:

Heimildir

Tengt efni 
 Almennt brot
 Deiling
 Diffurkvóti
 Hlutfall
 Mismunakvóti
 Deildaalgebra
 Brotasvið
 Deildagrúpa
 Deildamótull
 Deildavensl
 Deildabaugur
 Brotabaugur
 Brotaregla
 Deildamengi
 Deildarúm
 Deildamynstur
 Deildagrannmynstur

Rauntölur
Deiling
Fornkonungar Egyptalands

Fornkonungar Egyptalands eru fyrstu konungarnir sem nefndir eru í áletrunum frá því áður en löndin tvö voru sameinuð og fyrsta konungsættin varð til. Þetta tímabil nær frá upphafi helgirúna um 3100 f.Kr. til um 3000 f.Kr. Það er stundum kallað núllkonungsættin. Á þessum tíma komu upp nokkrir voldugir konungar í Efra Egyptalandi sem skiptist í þrjú ríki kringum borgirnar Þinis, Nagada og Hierakonpólis. Í Þinis og Hierakonpólis var átrúnaður á Hórus ríkjandi en Set í Nagada. Brátt féll Nagada fyrir innrás frá Þinis sem lagði Neðra Egyptaland undir sig í framhaldinu. 

Fyrstu áletranirnar með helgirúnum eru frá þessum tíma. Einnig hafa fundist merki um egypskar nýlendur í Suður-Ísrael frá þessum tíma. Fornleifafræðilega er þetta tímabil síðasti hluti Nagada III-menningarinnar sem er síðasti hluti nýsteinaldar/upphaf bronsaldar í sögu Egyptalands.

Lítið er vitað með vissu um konunga þessa tímabils. Nefndir eru tveir Sporðdrekakonungar, Ka, Iry-Hor og Narmer (stofnandi fyrstu konungsættarinnar), en þetta gætu eins verið nöfn á sama konungi eða sagnkonungar.

Tímabil í sögu Egyptalands hins forna
Forsaga Egyptalands

Forsaga Egyptalands nær frá upphafi fastrar búsetu manna í Nílardal á nýsteinöld og koparöld frá um 6000 f.Kr. þar til merki fara að sjást um ritmál um 3100 f.Kr.. Stuttu síðar eru Efra Egyptaland og Neðra Egyptaland fyrst sameinuð í eitt ríki undir fyrstu konungsættinni. Föst búseta var drifin áfram af vaxandi þurrki sem skapaði hina gríðarstóru eyðimörk Sahara. 

Á þessum tíma hófu Egyptar landbúnað, gerð stórra bygginga úr steini og leirhleðslum og notkun málma. Fornleifarannsóknir hafa leitt í ljós nokkur þróunarstig menningar í Nílardal.

Tímabil í sögu Egyptalands hins forna
Nernst-jafnan

þar sem E° er staðalspenna, n er fjöldi þeirra rafeinda sem flytjast og Q jónamargfeldi.

Stærðfræði
Steinselja

Steinselja (fræðiheiti: Petroselinum crispum) er græn tvíær jurt sem notuð sem  krydd og stundum líka sem grænmeti. Blöð steinselju eru notaðu á svipaðan hátt og kóríander.

Tvö afbrigði af steinselju eru notuð sem græmeti: steinselja með hrokkin blöð eða slétt blöð (P. neapolitanum). Steinselja með hrokkin blöð er oft notuð til skrauts t.d. með smurbrauði. Rótarsteinselja  (Petroselinum crispum var. tuberosum) er með miklu þykkari rót en afbrigðin sem ræktuð eru vegna blaðanna. 

Steinselja vex vel í djúpum pottum sem henta vel fyrir stólparót. Steinselja sem vex innandyra þarf minnst fimm klukkustunda sól á dag.  Steinselja er oft notuð í garðlöndum með öðrum gróðri m.a. vegna þess að hún dregur að sér ránskordýr eins og geitunga. Þannig er steinselja notuð með tómatarækt.

Steinselja skv. náttúrulækningum 
Í Búnaðarbálki , sem er titlaður: eymdaróður eður óvættadvöl og ógeðsæfi, sem birtist í tímaritinu Fjallkonunni segir: 
Steinselja leysir þvagsins þunga, 
þá miltisteppu´og kviðarstein;
spínakkan mýkir líf og lungu,
laukurinn kveisu og ormamein;
eins hvert meðal það eykur kraft
áborið, sem til matar haft.

Myndir

Tilvísanir

Tenglar 

 Steinselja; grein í Morgunblaðinu 1991
 Enginn dagur án steinselju; grein í 24 stundir 2008

Krydd
Sveipjurtaætt