alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fado

Fado er þunglyndisleg og tregablandin tónlistarstefna sem óx og dafnaði meðal lægri stétta Portúgals sem og í háskólasamfélagi þess. Það orð sem best lýsir tónlistinni er portúgalska orðið saudade sem er ætlað að lýsa þeirri sammannlegri tilfinningu sem felst í því að vera ástfanginn af einhverjum eða einhverju sem maður er fjarri. Þrátt fyrir að stefnan teljist portúgölsk á hún væntanlega uppruna sinn í afrískum þrælasöngvum ásamt tónlist portúgalskra sjómanna, auk þess sem hún hefur orðið fyrir áhrifum af arabískum söngvum. Sumir telja jafnframt að Fado hafi orðið fyrir áhrifum af brasilíkri tónlist, líkt og Lundum og Modinha. 

Fado skiptist í tvær meginstefnur: Þá sem á uppruna sinn í höfuðborginni, Lissabon, og þá sem má rekja til háskólabæjarins Coimbra. Fyrrnefnda stefnan var talin tónlist alþýðunnar og flytjendurnir voru yfirleitt konur, á meðan sú síðari var tók sig alvarlegar, var hástemmdari og yfirleitt flutt af karlmönnum. Fyrri stefnan er og hefur verið til muna vinsælari meðal portúgala. 

Amália Rodrigues er án vafa frægasta fadosöngkona Portúgals en eftir að hún hvarf af sjónarsviðinu tóku aðrir söngvarar að þróa stefnuna, t.d. með því að blanda henni við raftónlist.

Frægustu fadosöngvarar landsins eru Mariza, Ana Moura, Cristina Branco og hljómsveitin Madredeus.

Portúgölsk menning
Tónlist
Silvio Berlusconi

Silvio Berlusconi (fæddur 29. september 1936) er ítalskur stjórnmálamaður og athafnamaður, fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu og formaður stjórnmálaflokksins Forza Italia („Áfram Ítalía“) sem hann stofnaði þegar hann hóf stjórnmálaþátttöku fyrir þingkosningar á Ítalíu í mars 1994. Hann hefur fjórum sinnum verið forsætisráðherra Ítalíu. Hann sagði af sér embætti forsætisráðherra Ítalíu 12. nóvember 2011 eftir að honum var kennt um bágt gengi ítalska efnahagsins.

Ferill 
Kosningabandalag Berlusconis, Polo della Libertà, sigraði í kosningunum 1994 en hann var þó forsætisráðherra í aðeins sjö mánuði árið 1994 þar sem stjórn hans sagði af sér vegna yfirvofandi vantrausttillögu. Árið 2001 vann kosningabandalag það sem hann fór fyrir (Casa della Libertà) kosningarnar og hann varð aftur forsætisráðherra. Sú stjórn varð sú langlífasta í sögu ítalska lýðveldisins. 20. apríl 2005 sagði stjórnin af sér vegna taps í sveitarstjórnarkosningum og vandamála í stjórnarsamstarfinu, en 24. apríl myndaði Berlusconi nýja stjórn með litlum breytingum.

Í þingkosningum í apríl 2006 töpuðu hægriflokkarnir undir stjórn Berlusconis með aðeins 25.000 atkvæða mun fyrir Einingarbandalagi vinstri og miðflokka.

Áður en hann hóf stjórnmálaþátttöku var Berlusconi þekktur athafnamaður á sviði byggingariðnaðar og fjölmiðla. Hann er nú talinn ríkasti maður Ítalíu og 190. ríkasti maður heims, að mati tímaritsins Forbes.

Berlusconi hefur oft staðið frammi fyrir ásökunum um spillingu og hagsmunaárekstur sem eigandi langstærstu einkareknu fjölmiðlasamsteypu Ítalíu.

Tilvísanir

Evrópuþingmenn
Forsetar evrópska ráðsins
Berlusconi, Silvio
Berlusconi, Silvio
José Sócrates

José Sócrates Carvalho Pinto de Sousa (fæddur í Vilar de Maçada þann 6. september, 1957) er portúgalskur stjórnmálamaður, fyrrum formaður Sósíalistaflokks Portúgals og 15. forsætisráðherra landsins, frá 12. mars 2005 til 21. júní 2011.

José Sócrates er verkfræðingur og hefur verið meðlimur sósíalistaflokksins síðan 1987. Árið 1995 gerðist hann umhverfisráðherra í fyrstu ríkisstjórn António Guterres. Tveimur árum síðar varð hann ráðherra íþrótta og heilsumála. Hann tók aftur sæti umhverfisráðherra í annarri ríkisstjórn António Guterres og var í stjórnarandstöðu frá árinu 2002 þegar flokkur Durão Barroso komst til valda. Hann var kosinn formaður sósíalistaflokksins með 80% atkvæða í september árið 2004. José Sócrates var jafnframt einn af skipuleggjendum Evrópumótsins í knattspyrnu sem haldið var árið 2004 í Portúgal. 

Hann er fráskilinn og á tvö börn.

Forsetar evrópska ráðsins
Forsætisráðherrar Portúgals
Portúgalskir verkfræðingar
O Hino da Carta

O Hino da Carta er fyrrum þjóðsöngur Portúgala. Var lagður niður sem þjóðsöngur þegar fyrsta lýðveldið var stofnað árið 1910 og A Portuguesa var tekinn upp í hans stað.

Portúgölsk menning
Hestamennska

Hestamennska kallast það tómstundargaman að ríða út og keppa á hestum. Þeir sem stunda hana geta kallað sig hestamenn eða -konur. 

Hestamennska
Páfi

Páfi (af latínu: papa „faðir“) er titill leiðtoga nokkurra kristinna kirkna. Þekktastur er höfuð rómversk-kaþólsku kirkjunnar.

Páfi rómversk-kaþólsku kirkjunnar 
Biskupinn í Róm, sem einnig er æðsti leiðtogi rómversk-kaþólsku kirkjunnar, er nefndur páfi. Páfinn í Róm er talinn arftaki Péturs postula og er á stundum allt frá miðöldum nefndur „staðgengill Krists“ (á latínu „vicarius Christi“). Núverandi páfi er nefndur Frans (Franciscus, Jorge Mario Bergoglio), kjörinn 13. mars 2013. Forveri hans í embættinu var Benedikt XVI sem var páfi frá 19. apríl 2005. Hann sagði af sér í lok febrúar 2013 af heilsufarsástæðum. Þá voru liðnar sex aldir síðan páfi sagði síðast af sér.

Páfa eru kosnir af kardinálum.

Listi yfir páfa kaþólsku kirkjunnar 
 Sjá Listi yfir páfa

Heimild 
 Vefur kaþólsku kirkjunnar

Tengt efni 
 Vefur páfastóls

 
Kaþólska kirkjan
Kristni
Himnusz

Himnusz, einnig þekktur sem Isten áld meg a' Magyart (eftir fyrstu ljóðlínunni), er þjóðsöngur Ungverjalands. Hann var tekinn í notkun árið 1844, og er fyrsta erindið sungið við opinberar athafnir. Textann samdi Ferenc Kölcsey, en lagið Ferenc Erkel.

Texti 
Isten áld meg a' Magyart
Jó kedvvel, bőséggel,
Nyújts feléje védő kart,
Ha küzd ellenséggel;
Bal sors a' kit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbünhödte már e' nép
A' múltat 's jövendőt!

Hányszor zengett ajkain
Ozman vad népének
Vert hadunk csonthalmain
Győzedelmi ének!
Hányszor támadt tenfiad
Szép hazám, kebledre,
S lettél magzatod miatt
Magzatod hamvvedre!

Őseinket felhozád
Karpat szent bérczére,
Általad nyert szép hazát
Bendegúznak vére.
'S merre zúgnak habjai
Tiszának, Dunának,
Árpád hős magzatjai
Felvirágozának.

Bújt az üldözött, s felé
Kard nyúl barlangjában,
Szerte nézett s nem lelé
Honját a hazában,
Bércre hág és völgybe száll,
Bú 's kétség mellette,
Vérözön lábainál,
'S lángtenger felette.

Értünk Kunság mezein
Ért kalászt lengettél,
Tokaj szőlővesszein
Nektárt csepegtettél.
Zászlónk gyakran plántálád
Vad Török sáncára,
'S nyögte Mátyás bús hadát
Bécsnek büszke vára.

Vár állott, most kőhalom,
Kedv s öröm röpkedtek,
Halálhörgés, siralom
Zajlik már helyettek.
'S ah, szabadság nem virul
A' holtnak véréből,
Kínzó rabság könnye hull
Árvánk hő szeméből!

Hajh, de bűneink miatt
Gyúlt harag kebledben,
'S elsújtád villámidat
Dörgő fellegedben,
Most rabló Mongol nyilát
Zúgattad felettünk,
Majd Töröktől rabigát
Vállainkra vettünk.

Szánd meg Isten a' Magyart
Kit vészek hányának,
Nyújts feléje védő kart
Tengerén kínjának.
Balsors a' kit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbünhödte már e' nép
A múltat 's jövendőt!

Tengt efni
 Þjóðsöngur Ungverjalands (myndband með texta á 33 tungumálum)

Þjóðsöngvar
Ungverjaland
Undirstöðusetning algebrunnar

Undirstöðusetning algebrunnar er mikilvæg stærðfræðisetning, segir að kroppur tvinntalna er algebrulega lokaður. Fjöldi stærðfræðinga reyndi að sanna regluna á 18. öld, meðal annarra Euler og Lagrange en fyrstu fullkomnu sönnunina veitti Frakkinn Jean-Robert Argand árið 1806. Árið 1799 hafði Svisslendingurinn Carl Friedrich Gauss samið sönnun, sem síðar kom í ljós að var götótt.
Setningin er, líkt og nafnið ber með sér, mikilvæg niðurstaða í fleiri en einni grein stærðfræðinnar, stærðfræðigreiningu og algebru svo nokkuð sé nefnt.

Framsetning 
Látum  vera margliðu yfir tvinntalnasléttuna með tvinntalnafastastuðlum og af stigi . Þá hefur  minnst eina núllstöð. Þ.e. ef  þar sem  er tvinntala og  stuðlarnir eru tvinntölur þá er til a.m.k. eitt gildi fyrir  svo .

Algebra
Slétta (rúmfræði)

Slétta eða plan er eitt af grunnhugtökum rúmfræðinnar og á við flöt í þrívíðu rúmi, sem hefur enga dýpt. Hin grunnhugtökin eru punktur og lína. Einfaldasta dæmið er hlutrúmið , sem er tvívítt. Sléttur í hærri víddum en  eru kölluð háplön.

Slétta er spönnuð af tveimur línulega óháðum vigrum, t.d. a og b. Slétta, sem fer um punktinn c, er mengi allra vigra  sem rita má þannig:

,

þar sem að s og t eru stikar. 

Skipta má sléttu í tvívíðu rúmi með línu í tvær hálfsléttur.

Rúmfræði
Wisconsin

Wisconsin er fylki í Bandaríkjunum. Fylkið liggur að Michigan og Lake Superior í norðri, Lake Michigan í austri, Illinois í suðri og Iowa og Minnesota í vestri. Wisconsin er 169.639 að stærð.

Höfuðborg Wisconsin heitir Madison, en Milwaukee er stærsta borg fylkisins. Um 5,9 milljónir manna búa (2020) í fylkinu.

Borgir 
 Eau Claire
  Madison
 Milwaukee

 
Fylki í Bandaríkjunum
Kristur (titill)

Kristur er íslenskun á gríska orðinu Khristos, sem þýðir „smurður“. Gríska orðið Khristos (hinn smurði) er bókstafleg þýðing á hebreska hugtakinu „mashiach“ sem á íslensku er „messías“. Kristin trú er nefnd eftir hugtakinu Kristur en kristnir menn telja Jesú frá Nasaret hafa verið Krist. Samkvæmt kenningum gyðingdóms er Kristur enn ókominn.

Kristur er alltaf skrifað með stórum upphafsstaf í bókstaflegri þýðingu Hinn smurði. Í þýðingum  Nýja testamentisins eru grísku orðin Iesous Khristos og samsvarandi orðalag næstum alltaf þýtt sem Jesús Kristur sem veldur því að margir halda að Kristur hafi verið hluti af nafni Jesú frá Nasaret. Í upphafi Íslandsbyggðar var Kristur oftast nefndur Hvíti Kristur eða Hvítakristur.

Kristni

fr:Christ#Religion
Tennessee

Tennessee er fylki í Bandaríkjunum. Það er 109.151 ferkílómetrar að stærð. Fylkið liggur að átta fylkjum: Kentucky og Virginíu í norðri, Norður-Karólínu í austri, Georgíu, Alabama og Mississippi í suðri og Arkansas og Missouri í vestri.

Höfuðborg Tennessee heitir Nashville en Memphis er stærsta borg fylkisins. Íbúar Tennessee eru 6.715.984  (2017).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Ohio

Ohio er fylki í Bandaríkjunum. Það er 116.096 ferkílómetrar að stærð. Ohio liggur að Pennsylvaníu og Vestur-Virginíu í austri, Kentucky í suðri, Indiana í vestri og Michigan og stöðuvatninu Lake Erie í norðri.

Höfuðborg Ohio heitir Columbus. Íbúar fylkisins eru um 11,8 milljónir (2020).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Texas

Texas er fylki í suðurhluta Bandaríkjanna. Texas er 695.621 ferkílómetrar að stærð og er næststærsta fylki Bandaríkjanna á eftir Alaska. Texas liggur að Oklahoma í norðri, Arkansas í norðaustri, Louisiana í austri, Mexíkó í suðri og New Mexico í vestri. Um 29,4 milljónir manns bjuggu í Texas árið (2020).

Höfuðborg Texas heitir Austin en stærsta borg fylkisins er Houston. Meðal annarra þekktra borga í Texas eru Dallas og San Antonio.

Spænskir landnemar sem kynntu kristni, kallaðir trúboðar, voru sumir af fyrstu Evrópubúum til að búa í því sem nú er Texas. Árið 1821 náði Mexíkó yfirráðum yfir landinu og kallaði að lokum svæðið Coahuila y Tejas. En árið 1835 gerðu landnemar sem bjuggu í þessu héraði - oft bara kallaðir Texas, uppreisn og hófu Texasbyltinguna. Uppreisnarmenn urðu fyrir hræðilegum ósigri fyrir mexíkóska herinn í orrustunni 1836 við Alamo, virkið í San Antonio. En tapið hvatti landnema aðeins til að berjast áfram. Með hrópinu „Mundu eftir Alamo!“ Eftir að hafa hörfað að landamærum ríkisins við Louisiana snéri uppreisnarherinn við og sigraði mexíkóska herinn í orrustunni við San Jacinto. Antonio López de Santa Anna forseti Mexíkó var tekinn höndum eftir bardagann og Mexíkó gafst upp.

Texas varð sjálfstætt ríki sem kallaðist Lýðveldið Texas árið 1836. En það var erfitt fyrir lítið land að verjast fjandsamlegum ættbálkum og mexíkóskum hermönnum og Texas gekk til liðs við Bandaríkin árið 1845. Árið 1861 yfirgaf Texas sambandið og gekk aftur inn eftir að borgarastyrjöldinni lauk. árið 1870.

Tenglar 

 Orustan í Texas 1836; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959
 Þingeyjarsýsla Bandaríkjanna; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1947
Rehabilitation facilities in Texas
The Official Website of the State of Texas

Heimildir 

 
Fylki í Bandaríkjunum
Gasbíllinn

Gasbíllinn (þýska: Gaswagen) var ein útrýmingaraðferða nasista í seinni heimsstyrjöldinni. Gasbíllinn var sendiferðabíll með einangruðum klefa sem í var dælt útblæstri bílvélarinnar. Fórnarlömbin köfnuðu því í kolmónoxíð gasi. Þessi aðferð var notuð þar til henni var skipt út fyrir aðrar útrýmingaraðferðir, þ.m.t. Zyclon B.

Heimildir 
 Þróun Gasbílsins

Seinni heimsstyrjöldin
Idaho

Idaho er fylki í norðvesturhluta Bandaríkjanna. Nafn þess er talið koma úr frumbyggjamáli.

Landsvæði
Það er 216.446 ferkílómetrar að stærð og liggur að Kanada í norðri, Montana í norðaustri, Wyoming í austri, Utah og Nevada í suðri, Oregon og Washington í vestri og Bresku Kólumbíu í norðri. Fylkið er fjöllótt og Klettafjöll eru að hluta til í Idaho sem og Yellowstoneþjóðgarðurinn. Hæsti punkturinn er Borah Peak (3.859 m.) í fjallgarðinum Lost River Range. Aðrir fjallgarðar eru Bitterroot Range, the White Cloud Mountains, the Clearwater Mountains og the Salmon River Mountains. Stíflur eru í Snáksá (Snake River) sem rennur í Columbia-fljót og er höfn í borginni Lewinston þar sem skipaflutningar fara alla leið til Portland (Oregon). Skógar og vernduð svæði eru víðfeðm og ræður stofnunin National forest service yfir 38% lands í fylkinu.

Söguágrip
Frumbyggjar eru taldir hafa verið á svæðinu fyrir um 14.500 árum. Franskir veiðimenn fóru um svæðið frá Kanada um aldamótin 1800. Könnunarleiðangur Lewis og Clark kannaði svæðið árið 1805 en fylkið var eitt síðasta svæðið sem var kannað af Evrópubúum á svæði Bandaríkjanna. Það var hluti af svæðinu Oregon country sem bæði Bretland og Bandaríkin gerðu tilkall til. Oregon varð seinna ríki og varð Idaho þá partur af Washington territory þar til það varð Idaho territory árið 1863. 

Idaho varð fylki árið 1890 og það 43. í röðinni. Í dag er landbúnaður, vísinda- og tæknigreinar og ferðaþjónusta mikilvægar atvinnugreinar.

Samfélag

Höfuðborg fylkisins heitir Boise og er jafnframt stærsta borg fylkisins. Á Boise-Nampa stórborgarsvæðinu, einnig þekkt Treasure Valley, búa samtals 664.422 manns. En þar er stærstu borgirnar; Boise, Nampa og Meridian. Íbúar Idaho eru um 1,8 milljónir (2020). Frá aldamótunum 2000 hafa íbúar kosið repúblíkana í meirihluta.

Árið 2015 voru helstu þjóðerni:
89.1% hvítir
11.2% spænskumælandi/latinos
0.6% svartir
1.4% frumbyggjar

Heimild

Fylki í Bandaríkjunum
Idaho
Wyoming

Wyoming er fylki í Bandaríkjunum. Fylkið liggur að Montana í norðri, Suður-Dakóta og Nebraska í austri, Colorado í suðri, Utah í suðvestri og Idaho í vestri. Wyoming er 253.336 ferkílómetrar að stærð. Klettafjöll eru að hluta til í Wyoming en Yellowstone-þjóðgarðurinn er að mestu leyti í fylkinu. Einnig er þar þjóðgarðurinn Grand Teton National Park.

Höfuðborg og stærsta borg fylkisins heitir Cheyenne. Tæp 600 þúsund manns (2015) býr í Wyoming sem er fámennasta fylki Bandaríkjanna.

Fylki í Bandaríkjunum
Wyoming
Minnesota

Minnesota er fylki í Bandaríkjunum. Það er 225.171 ferkílómetrar að stærð og liggur að Kanada í norðri, Wisconsin í austri, Iowa í suðri og Suður-Dakóta og Norður-Dakóta í vestri. Auk þess liggur fylkið að stöðuvatninu Lake Superior í norðaustri.

Höfuðborg fylkisins heitir Saint Paul en Minneapolis er stærsta borg fylkisins. Íbúar Minnesota eru um 5,7 milljónir. (2021)

Tengil

 
Fylki í Bandaríkjunum
Vermont

Vermont er fylki í Bandaríkjunum. Vermont liggur að Kanada í norðri, New Hampshire í austri, Massachusetts í suðri og New York í vestri. Flatarmál Vermont er 23.871 ferkílómetrar.

Höfuðborg fylkisins heitir Montpelier en stærsta borg fylkisins er Burlington. Íbúar Vermont eru um rúmlega 643 þúsund (2020).

Tengil

 
Fylki í Bandaríkjunum
New Hampshire

New Hampshire er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Það liggur að Kanada í norðri, Maine og Atlantshafi í austri, Massachusetts í suðri og Vermont í vestri. Flatarmál New Hampshire er 24.216 ferkílómetrar.

Höfuðborg fylkisins heitir Concord. Stærsta borg fylkisins heitir Manchester. Tæplega 1,4 milljónir manns búa (2020) í New Hampshire.

Tengill 

 Opinber vefsíða New Hampshire 

Fylki í Bandaríkjunum
Missouri

Missouri er eitt af fylkjum Bandaríkjanna. Það liggur að Iowa í norðri, Illinois og Kentucky í austri, Tennessee í suðaustri, Arkansas í suðri, Oklahoma í suðvestri, Kansas í vestri og Nebraska í norðvestri. Flatarmál Missouri er 180.533 ferkílómetrar.

Höfuðborg Missouri heitir Jefferson City en stærsta borg fylkisins heitir Kansas City. Önnur þekkt borg í Missouri er Saint Louis.

Íbúafjöldi fylkisins er um 6,2 milljónir (2020).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Norður-Karólína

Norður-Karólína er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Virginíu í norðri, Atlantshafi í austri, Suður-Karólínu í suðri, Georgíu í suðvestri og Tennessee í vestri. Flatarmál Norður-Karólínu er 139.389 ferkílómetrar.

Höfuðborg fylkisins heitir Raleigh en Charlotte er stærsta borg fylkisins. Íbúar fylkisins eru 10,488,084 milljónir (2019). Hæsta fjall ríkisins er Mt. Mitchell í Appalachiafjöllum.

 
Fylki í Bandaríkjunum
Charlotte

Charlotte getur átt við eftirfarandi:

 Charlotte - íslenska mannanafnið
 Charlotte - borgina  í Norður-Karólínu
Suður-Karólína

Suður-Karólína er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Norður-Karólínu í norðri, Atlantshafi í austri og Georgíu í suðri og vestri. Flatarmál Suður-Karólínu er 82.932 ferkílómetrar.

Höfuðborg fylkisins heitir Columbia. Stærsta borgin er Charleston. Íbúar fylkisins er um 5,1 milljónir (2019).

Karólínu-fylkin í Bandaríkjunum heita ekki í höfuðið á neinni Karolínu heldur Karl 1. Englandskonungi og ummyndaðist nafnið að nokkru gegnum latínuna.

Fylki í Bandaríkjunum
Suður-Karólína
Vetrarstríðið

Vetrarstríðið braust út þegar Sovétríkin réðust á Finnland þann 30. nóvember 1939, þremur mánuðum eftir upphaf seinni heimsstyrjaldarinnar. Sovétríkin voru í framhaldi af því rekin úr Þjóðabandalaginu þann 14. desember. Stalín reiknaði með að hertaka allt Finnland áður en árið væri úti, en mótstaða Finna reyndist sovéska hernum afar erfið, þrátt fyrir að sovésku herdeildirnar hefðu þrefaldan mannafla á við finnska herinn. Finnar héldu út þar til í mars 1940 þegar friðarsamkomulag var undirritað þar sem Finnar urðu að láta af hendi 10% af landsvæði sínu og 20% af helstu iðnaðarsvæðum sínum til Sovétríkjanna. 

Útkoma vetrastríðsins er blendnum tilfinningum háð. Þrátt fyrir að sovéski herinn hafi á endanum náð að brjóta varnir Finna á bak aftur, komust hvorki Sovétríkin né Finnland vel frá stríðinu. Mannfall í röðum sovéska hersins var gríðarlegt og breytti áliti annarra þjóða á Sovéska herveldinu. Geta Rauða hersins var mjög véfengd, sem að leiddi til ákvörðunar Hitlers um hrinda af stað Barbarossa-aðgerðinni. Sovéski herinn náði að lokum ekki markmiði sínum um hertöku Finnlands og náði einungis undir sig landsvæði í kringum Ladogavatn. Finnar héldu hinsvegar sjálfstæði sínu og hlutu samúð og velvilja annarra þjóða í sinn garð. Frakkar og Bretar höfðu undirbúið stuðning við Finna í gegnum Norður-Skandinavíu en ekkert var úr því þegar skrifað var undir friðarsamkomulagið þann 15. mars. 

Vetrarstríðið (talvisota á finnsku) er að margra áliti hernaðarlegur smánarblettur á fyrrum Sovétríkjunum og var túlkað af sumum sem veikleikamerki á sovéska stjórnkerfinu. Stalín lærði þó af mistökum vetrarstríðsins og áttaði sig á því að pólitísk yfirráð yfir rauða hernum voru ekki lengur ásættanleg. Eftir vetrarstríðið var stjórnskipan hersins breytt, hann gerður nútímalegri og hæfir foringjar settir við stjórnvölinn. Þessi ákvörðum átti eftir að reynast vel síðar gegn innrás Þjóðverja.

Á Íslandi var innrás Sovétríkjanna harðlega gagnrýnd. Allir stjórnmálaflokkar nema sósíalistaflokkurinn mótmæltu innrásinni. Sömuleiðis var almenningsálitið mjög andsnúið innrásinni. Andstaðan á Íslandi var að sumu leyti vegna þess að íslendingar óttuðust um eigin stöðu ef stórveldum væri leyfilegt að ráðast á hlutlaus smáríki en ekki síður vegna samkenndar sem Íslendingar fundu með finnum sem norrænu ríki, enda kallaði innlimun Eystrasaltsríkjanna í Sovétríkin í upphafi seinni heimsstyrjaldarinnar hvergi nærri á sömu viðbrögð á Íslandi. Stuðningur sósíalistaflokksins við innrásina gerði þá utanveltu í íslenskum stjórnmálum og reiði annarra flokka í þeirra garð vegna afstöðu þeirra til stríðsins gekk svo langt að aðrir flokkar komu sér saman um að hunsa þá á Alþingi.

Tenglar 

 Vetrarstríðið; grein í Morgunblaðinu 1989

Þjóðabandalagið
Stríð á 20. öld
Saga Finnlands
Saga Sovétríkjanna
1939
Georgía (fylki)

Georgía er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Georgía liggur að Tennessee og Norður-Karólínu í norðri, Suður-Karólínu og Atlantshafi í austri, Flórída í suðri og Alabama í vestri. Georgía er 153.909  ferkílómetrar að flatarmáli. Fylkið var upprunalega bresk nýlenda og sem slík var hún nefnd eftir Georgi II Bretlandskonungi.

Höfuðborg og stærsta borg fylkisins heitir Atlanta. Um 10,7 milljónir manns búa í Georgíu (2020).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Arizona

Arizona (einnig ritað Arisóna) er eitt af fylkjum Bandaríkjanna.

Landsvæði
Arizona liggur að Utah í norðri, New Mexico í austri, Mexíkó í suðri, Kaliforníu í vestri og Nevada í norðvestri. Arizona og Colorado eru horn í horn í norðaustur frá Arizona. Flatarmál Arizona er 295.254 ferkílómetrar.

Miklagljúfursþjóðgarðurinn er í fylkinu.

Samfélag
Um 7,2 milljón manns býr í Arizona (2020). Höfuðborg og stærsta borg fylkisins heitir Phoenix. Tucson er önnur stór borg.

Í Phoenix búa um það bil 1,6 milljón manns. Í Arizona tala um 70% ensku, 20% spænsku og restin Navajo og annað. 

 
Fylki í Bandaríkjunum
The Savage Rose

The Savage Rose er dönsk rokkhljómsveit sem var stofnuð árið 1967 í Kaupmannahöfn. Upphaflegir meðlimir hljómsveitarinnar voru Anisette Hansen (söngur), Thomas Koppel (píanó), Niels Tuxen (gítar), Anders Koppel (flauta, dragspil og orgel), Jens Rugsted (bassagítar), Ilse Marie Koppel (semball) og Alex Riel (trommur). 1971 minnkaði hljómsveitin niður í tríó með Anisette og Koppel-bræðrunum og þremur árum síðar varð hún að dúett þeirra Anisette og Thomas Koppel. Thomas Koppel lést 25. febrúar 2006.

Eitt það sem fyrst og fremst einkennir lög sveitarinnar er söngur Anisette sem Björk hefur meðal annars talið meðal áhrifavalda.

Hljómplötur 
Savage Rose hefur gefið út yfir tuttugu hljómplötur. 

 The Savage Rose (1968)
 In The Plain (1968)
 Travelin' (1969)
 Your Daily Gift (1971)
 Refugee (1971)
 Dødens Triumf (1972)
 Babylon (1972)
 Wild Child (1973)
 Solen Var Også Din (1978)
 En Vugge Af Stål (1982)
 Vi Kæmper For At Sejre (1984)
 Kejserens Nye Klæder (1986)
 Sangen For Livet (1988)
 Ild & Frihed (1989)
 Gadens Dronning (1990)
 Månebarn (1992)
 Black Angel (1995)
 Tameless (1998)
 For Your Love (2001)
 The Anthology (2002)
 Are You Ready (2004) - Live
 Universal Daughter (2007)
 Love And Freedom (2012)
 Roots Of The Wasteland (2014)

Tenglar 
 Heimasíða The Savage Rose

Heimildir 

Danskar hljómsveitir
Connecticut

Connecticut er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Massachusetts í norðri, Rhode Island í austri, Long Island-sundi í suðri og New York í vestri. Connecticut er 14.357 ferkílómetrar að stærð.

Höfuðborg fylkisins heitir Hartford en stærsta borg fylkisins heitir Bridgeport. Um 3,6 milljónir manns búa í Connecticut (2020).

Tengil

 
Fylki í Bandaríkjunum
Kentucky

Kentucky er eitt af fylkjum Bandaríkjanna. Kentucky liggur að Illinois, Indiana og Ohio í norðri, Vestur-Virginíu og Virginíu í austri, Tennessee í suðri og Missouri í vestri. Kentucky er 104.659 ferkílómetrar að flatarmáli eða örlítið stærra en Ísland.

Höfuðborg fylkisins heitir Frankfort en Louisville er stærsta borg fylkisins. Lexington er næst stærst. Íbúar Kentucky eru um 4,5 milljónir (2020).

Fylki í Bandaríkjunum
Kentucky
Norður-Dakóta

Norður-Dakóta er eitt af fylkjum Bandaríkjanna. Norður-Dakóta liggur að Kanada í norðri, Minnesota í austri, Suður-Dakóta í suðri og Montana í vestri. Norður-Dakóta er 183.112 ferkílómetrar að stærð.

Höfuðborg fylkisins heitir Bismarck en stærsta borgin Fargo. Íbúar fylkisins eru um 762 þúsund (2019). 

Í Norður-Dakóta, nánar tiltekið í Mountain-byggð, var fyrsta íslenska kirkjan reist í vesturheimi árið 1884.

Tilvísanir 

Fylki í Bandaríkjunum
Norður-Dakóta