alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Norræna upplýsingaskrifstofan á Akureyri

Norræna upplýsingaskrifstofan á Akureyri var opnuð 1996. Hún er hluti nets norrænna upplýsingaskrifstofa sem starfa á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar víða á Norðurlöndunum, í Eystrasaltslöndunum og í Norðvestur-Rússlandi. Upplýsingaskrifstofurnar á Norðurlöndunum eru gjarnan á stöðum sem ekki liggja nálægt höfuðborgarsvæði hvers lands. Á öðrum Norðurlöndum má nefna upplýsingamiðstöð í Gautaborg, Norður-Noregi, á Suður-Jótlandi og í Vasa í Finnlandi.

Hlutverk upplýsingamiðstöðvarinnar á Akureyri er fyrst og fremst að miðla upplýsingum um norrænt samstarf og stuðla að samvinnu þeirra sem vinna að norrænum málum. Sérstök áhersla er á ungt fólk og möguleika þess í norrænni samvinnu. Einnig veitir miðstöðin aðstoð og upplýsingar við umsóknir norrænna styrkja. Upplýsingamiðstöðin stendur auk þess fyrir norrænum menningarviðburðum í samstarfi við ýmsa aðila.

Tenglar 
 Norræna upplýsingaskrifstofan á Akureyri 
 Um Norrænu upplýsingaskrifstofurnar á Norden.org (á íslensku)
 Um Norrænu ráðherranefndina á norden.org (á íslensku)
 Halló Norðurlönd  (á íslensku)
 Norræna félagið á Íslandi
 Nordjobb (á íslensku)

Norðurlönd
Norræna ráðherranefndin
Axel Olrik

Axel Olrik (3. júlí 1864 – 17. febrúar 1917) var danskur textafræðingur og þjóðfræðingur. Hann var sonur myndlistarmannsins Henriks Olriks. Rannsóknir hans snerust einkum um þjóðkvæði og sagnakvæði þar sem hann beitti samanburðaraðferð til að bera saman mikið magn af efni. Hann stofnaði alþjóðlega félagið Folklore Fellows árið 1907 ásamt Kaarle Krohn og Johannes Bolte.

Danskir textafræðingar
Danskir þjóðfræðingar
Carl Wilhelm von Sydow

Carl Wilhelm von Sydow (21. desember 1878 – 4. mars 1952) var sænskur þjóðfræðingur. Hann beitti líffræðilegum skýringarlíkönum til að útskýra útbreiðslu menningar. Hann vildi meina að þegar menning skýtur rótum á nýjum stað þróast hún og myndar nýtt afbrigði vegna áhrifa frá hinu nýja umhverfi, en ríkjandi stefna í þjóðfræðirannsóknum á þeim tíma, landfræðilega rannsóknaraðferðin eða „finnski skólinn“, hélt því fram að menning útvatnaðist jafnt og þétt eftir því sem hún fjarlægðist uppsprettu sína. Hann gagnrýndi flokkunarkerfi finnska skólans fyrir að vera ekki nógu vísindalegt og vildi sterkt aðgreinandi flokkunarkerfi fyrir sagnaminni í anda flokkunarkerfis Carls von Linné. Von Sydow var þekktasti þjóðfræðingur Norðurlanda á sinni tíð. Sonur hans er leikarinn Max von Sydow.

Sænskir þjóðfræðingar
Norræni fjárfestingarbankinn

Norræni fjárfestingarbankinn (NIB) er alþjóðleg fjármálastofnun sem var stofnuð 1975 af Norðurlöndunum fimm. Eystrasaltslöndin þrjú bættust í hóp eigenda bankans 2005.  

NIB fæst einkum við fjármögnun verkefna á eftirfarandi sviðum:
 Orku- og umhverfismál;
 Samgöngur, fjarskipti og aðrir innviðir;
 Iðnaður og þjónusta;
 Fjármálastofnanir og miðlun fjármagns til lítilla og meðalstórra fyrirtækja.

NIB er alþjóðleg fjármálastofnun í eigu Danmerkur, Eistlands, Finnlands, Íslands, Lettlands, Litháens, Noregs og Svíþjóðar. Bankinn stundar lánastarfsemi bæði í eigendalöndunum og í nývaxtarlöndum.

NIB fjármagnar verkefni sem ætlað er að efla samkeppnishæfni og bæta umhverfisáhrif. Bankinn sinnir lánastarfsemi bæði innan aðildarlanda bankans og á vaxtarsvæðum í Afríku, Austurlöndum nær, Asíu, Evrópu og löndum fyrrum Sovétlýðvelda auk Suður-Ameríku. Norræni fjárfestingarbankinn aflar fjár til lánastarfsemi sinnar með lántökum á alþjóðafjármálamarkaði.

Tenglar
 Vefsíða Norræna fjárfestingarbankans  (á ensku)
 Um Norræna fjárfestingarbankann á vefsíðu hans  (á íslensku)

Norrænt samstarf
Alþjóðabankar
Fjárfestingarbankar
Johannes Nicolaus Brønsted

Johannes Nicolaus Brønsted (22. febrúar 1879 – 17. desember 1947) var danskur efnafræðingur, þekktastur fyrir skilgreiningu á sýru-basa hvörfum, sem hann vann ásamt Martin Lowry (1874 – 1936) og við hann eða þá báða er kennd. Vann einnig að skilgreiningu sýrustigs.

Danskir efnafræðingar
Máni (landnámsmaður)

Máni var landnámsmaður í Þingeyjarsýslu. Hann var frá Ömð á Hálogalandi í Noregi, fór þaðan til Íslands og braut skip sitt við Tjörnes. Hann settist að þar og bjó í nokkur ár á Máná en þegar Böðólfur Grímsson kom til landsins rak hann Mána burt af Tjörnesi og nam land þar sjálfur.

Máni nam þá land austan við Skjálfandafljót, sunnan frá Kálfborgará og norður fyrir Rauðuskriðu og bjó á Mánafelli, sem löngu er komið í eyði. Sonur hans hét Ketill og kona hans var Valdís, dóttir Þorbrands, sem keypt hafði Rauðuskriðulönd af Mána.

Tenglar 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Böðólfur Grímsson

Böðólfur Grímsson var landnámsmaður í Þingeyjarsýslu og nam land á Tjörnesi eftir að hafa rekið Mána, sem þar settist fyrstur að, á brott.

Böðólfur var sonur Gríms Grímólfssonar af Ögðum. Hann fór til Íslands ásamt konu sinni, Þórunni Þórólfsdóttur hins fróða, og Skeggja syni þeirra. Þau brutu skip sitt við Tjörnes en björguðust í land og voru á Auðólfsstöðum fyrsta veturinn, að því er segir í Landnámabók. Böðólfur rak síðan Mána burt og nam sjálfur allt Tjörnes á milli Tunguár og Óss, en Skeggi nam land í Kelduhverfi.

Síðari kona Böðólfs var Þorbjörg hólmasól, yngsta dóttir Helga magra, sem fæddist fyrsta ár Helga á Íslandi. Dóttir þeirra hét Þorgerður og giftist hún Ásmundi Öndóttssyni landnámsmanni í Kræklingahlíð.

Tenglar 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Eyvindur hani

Eyvindur hani var landnámsmaður í Eyjafirði. Landnáma segir að hann hafi verið af göfugum ættum og hann var frændi Öndóttssona, Ásgríms og Ásmundar, sem námu land í Kræklingahlíð.

Eyvindur kom til Íslands seint á landnámsöld og gáfu frændur hans honum land. Í Landnámu segir að hann hafi búið í Hanatúni, sem síðar hafi kallast Marbæli. Hvorugt bæjarnafnið er nú þekkt á þessum slóðum en líklega hefur land Eyvindar verið í ysta hluta Kræklingahlíðar. Hann var kallaður Túnhani. Kona hans var Þórný, dóttir Stórólfs Öxna-Þórissonar, og var sonur þeirra Snorri Hlíðmannagoði.

Tenglar 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Miguel Najdorf

Miguel Najdorf (15. apríl 1910 – 4. júlí 1997) var pólskur stórmeistari í skák. Hann bjó mestalla ævi sína í Argentínu.

Framlög

Najdorf afbrigði sikileyjarvarnar, ein algengast skákbyrjunin, er nefnd eftir Miguel Najdorf. Najdorf átti einnig hlut í mótun varna eins og kóngsindverskrar varnar. Najdorf var einnig virtur rithöfundur og átti dálk í tímaritinu Buenos Aires Clarín.

Najdorf, Miguel
Najdorf, Miguel
Þorgeir Þórðarson

Þorgeir Þórðarson var landnámsmaður í Eyjafirði, tengdasonur Helga magra og fékk land í landnámi hans.

Landnáma segir að Þórður bjálki hafi verið föður Þorgeirs en segir engin nánari deili á honum. Þorgeir giftist Hlíf dóttur Helga, sem gaf þeim land við botn Eyjafjarðar að austan, frá Þverá til Varðgjár. Þau bjuggu á Fiskilæk en það bæjarnafn er ekki til lengur og er óvíst hvar bærinn var. Sonur þeirra hét Þórir og dóttir þeirra var Helga, dóttir Skeggja Böðólfssonar landnámsmanns í Kelduhverfi.

Tenglar 
 

Eyjafjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Auðunn rotinn Þórólfsson

Auðunn rotinn Þórólfsson var landnámsmaður í Eyjafirði og tengdasonur Helga magra.

Landnáma segir að faðir Auðuns hafi verið Þórólfur sá sem kom með Hrafna-Flóka til Íslands og sagði, þegar hann var beðinn að lýsa landinu, að þar drypi smjör af hverju strái; var hann því kallaður Þórólfur smjör. Hann er sagður hafa verið sonur Þorsteins skrofu, sonar Gríms kambans, sem á að hafa byggt Færeyjar fyrstur manna.

Hann giftist Helgu dóttur Helga magra, sem gaf þeim land inni í Eyjafirði, upp frá Hálsi til Villingadals, og bjuggu þau í Saurbæ. Börn þeirra voru Einar, faðir Eyjólfs Valgerðarsonar og afi Guðmundar ríka og Einars Þveræings, og Vigdís. Eftir lát Auðuns giftist Helga Hámundi heljarskinni, sem áður hafði verið kvæntur Ingunni systur hennar, og var dóttir þeirra Yngvildur allrasystir, sem giftist Örnólfi syni Þórðar slítanda, landnámsmanns í Hörgárdal.

Heimildir 
 

Eyjafjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Gunnar Úlfljótsson

Gunnar Úlfljótsson var landnámsmaður í Eyjafirði og tengdasonur Helga magra.

Samkvæmt Landnámabók var Gunnar sonur Úlfljóts, þess sem sendur var til Noregs að semja lög og er talinn fyrsti lögsögumaðurinn. Úlfljótur bjó í Bæ í Lóni. 

Gunnar giftist Þóru dóttur Helga magra og fengu þau hjá honum land fyrir sunnan Skjálgdalsá að Hálsi. Þau bjuggu í Djúpadal. Börn þeirra voru Ketill, Þorsteinn, Steinmóður, Yngvildur og Þorlaug.

Heimildir 
 

Eyjafjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Hrólfur Helgason

Hrólfur Helgason var landnámsmaður í Eyjafirði. Hann var sonur Helga magra og fékk land hjá föður sínum, sem gaf honum öll lönd fyrir austan Eyjafjarðará syðst, norður að Arnarhvoli, sem er á móts við mynni Djúpadalsár.

Hrólfur bjó í Gnúpufelli (Núpufelli) og er sagður hafa reist þar stórt hof, svo að hann hefur líklega verið fljótur að hverfa frá kristni eftir að til Íslands kom, hafi hann þá verið skírður. Kona hans var Þórarna, dóttir Þrándar mjóbeins landnámsmanns í Flatey á Breiðafirði, og áttu þau fjölda barna. 

Sonur Hrólfs óskilgetinn, sem ólst upp í Noregi, var Helgi Hrólfsson landnámsmaður í Skutulsfirði.

Tenglar 
 

Eyjafjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Ingjaldur Helgason

Ingjaldur Helgason var landnámsmaður í Eyjafirði. Hann var sonur Helga magra, sem gaf honum land austan Eyjafjarðarár út frá Arnarhvoli (á móts við mynni Djúpadalsár) út að Þverá hinni ytri.

Ingjaldur bjó á Efri-Þverá, seinna Munkaþverá, og segir Landnáma að hann hafi reist þar stórt hof, eins og Hrólfur bróðir hans gerði á landnámsjörð sinni, og hafa þeir bræður því horfið frá trú föður síns. Kona Ingjalds var Salgerður Steinólfsdóttir. Börn þeirra voru Eyja, kona Nesja-Knjúks Þórólfssonar landnámsmanns í Barðastrandarsýslu, Eyjólfur, faðir Víga-Glúms, Steinólfur og Úlfheiður, sem giftist Hríseyjar-Narfa, syni Arnar landnámsmanns í Arnarnesi.

Tenglar 
 

Eyjafjarðarsýsla
Eyjafjörður
Landnámsmenn á Íslandi
Þórður slítandi

Þórður slítandi var landnámsmaður í Eyjafjarðarsýslu. Hann nam Hörgárdal innanverðan, fyrir ofan Myrká að austanverðu og niður að Drangá hinum megin. Ekki er getið um landnámsjörð hans í Landnámabók. Sonur hans hét Örnólfur og var kona hans Yngvildur allrasystir, dóttir Hámundar heljarskinns og Helgu dóttur Helga magra.

Landnáma segir að Þórður slítandi hafi gefið Þorbirni skólmi Þorkelssyni frænda sínum af landnáminu en Skólmur er þó ekki talinn til landnámsmanna. Hann bjó á Myrká og var sonur hans Þórálfur sterki Skólmsson. Systir Þorbjarnar skólms var Þórarna, móðir Orms sterka Stórólfssonar og langamma Gunnars Hámundarsonar.

Heimildir 
 

Eyjafjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Skeggi Böðólfsson

Skeggi Böðólfsson var landnámsmaður í Norður-Þingeyjarsýslu, sonur Böðólfs Grímssonar landnámsmanns á Tjörnesi og fyrri konu hans, Þórunnar Þórólfsdóttur.

Skeggi kom með foreldrum sínum til Íslands. Þau brutu skip sitt við Tjörnes og Böðólfur nam þar land eftir að hafa rekið Mána, sem þar var fyrir, á brott. Síðar nam Skeggi land í Kelduhverfi upp til Kelduness. Hann bjó í Miklagarði (Garði) í Kelduhverfi.

Kona Skeggja var Helga, dóttir Þorgeirs Þórðarsonar landnámsmanns á Fiskilæk og Hlífar konu hans, dóttur Helga magra. Sonur þeirra var Sigurður farmaður og segir í Landnámabók að hann hafi látið gera knörr í Sogni sem Sigurður biskup hafi vígt. „Af þeim knerri eru brandar veðurspáir fyrir durum í Miklagarði.“

Tenglar 
 

Norður-Þingeyjarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Alvis Vītoliņš

Alvis Vītoliņš (15. júní 1946 – 16. febrúar 1997) var lettneskur alþjóðlegur meistari í skák. Hann varð Lettlandsmeistari árin 1973 (í liðakeppni), 1976, 1977, 1978, 1982, 1983 og 1985 (í liðkeppni). Árið 1980 varð hann alþjóðlegur meistari.

Vītoliņš framdi sjálfsmorð með því að stökkva af brú á frosið Gauja fljót.

Framlög 
Nafn Vītoliņš festist við nokkrar byrjanir en þær eru:
 Margate afbrigði Richter-Rauzer afbrigðis klassískrar sikileyjarvarnar (1.e4 c5 2.Rf3 d6 3.d4 cxd4 4.Rxd4 Rf6 5.Rc3 Rc6 6.Bg5 e6 7.Bb5) er einnig nefnt Vītoliņš afbrigðið.
 Vitolins afbrigðið í Sikileyjarvörn, Scheveningen afbrigði (1.e4 c5 2.Rf3 d6 3.d4 cxd4 4.Rxd4 Rf6 5.Rc3 e6 6.Bb5+).
 Vītoliņš gambítur í Capablanca afbrigði Nimzóindverskrar varnar (1.d4 Rf6 2.c4 e6 3.Rc3 Bb4 4.Dc2 0-0 5.a3 Bxc3 6.Dxc3 b5!?).

Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Lettneskir skákmenn
Norræna nýsköpunarmiðstöðin

Norræna nýsköpunarmiðstöðin (Nordisk InnovationsCenter - NICe) er samstarfsstofnun Norðurlandanna sem starfar undir hatti Norrænu ráðherranefndarinnar. Hún rekur upphaf sitt til Norræna iðnaðarsjóðsins og NordTest sem settar voru á fót 1973. Skrifstofa Norrænu nýsköpunarmiðstöðvarinnar er í Osló.

Hlutverk miðstöðvarinnar er að vinna að innri markaði á Norðurlöndunum á sviði nýsköpunar þannig að sem fæstar hindranir séu í vegi flutnings á hæfni, hugmyndum, fjármagni, fólki eða afurðum milli Norðurlandanna. 

Markmiðið er að stuðla að sameiginlegum þekkingarmarkaði á svæðinu. Miðstöðin vinnur að þessu með því að koma á tengslum milli þeirra sem vinna að nýsköpun á Norðurlöndum. Skilyrt er að minnst þrjú norræn ríki vinni saman að verkefni til að hægt sé að sækja um fjármögnun hjá miðstöðinni. Auk þess skal stuðla að samstarfi við aðila í Eystrasaltslöndunum og Norðvestur-Rússlandi.

Tengt efni: 
 Nordisk Industrifond
 Nordic Industrial Fund

Tenglar 
 Um Norrænu nýsköpunarmiðstöðina á vefsíðu hennar  (á íslensku)
 Um Norrænu nýsköpunarmiðstöðina á Norden.org (á íslensku)

Norræna ráðherranefndin
Flatlús

Flatlús (fræðiheiti: Pthirus pubis) er skordýr sem lifir sem sníkjudýr í kynhárum manna. Flatlúsin getur einnig lifað á öðrum líkamshlutum sem eru hári vaxnir, þar á meðal augnhárum. Flatlúsin lifir eingöngu á blóði. Menn og górillur eru einu þekktu hýslar hennar.

Lýs
Kynsjúkdómar
Barentsráðið

Barentsráðið (enska: The Barents Euro-Arctic Council eða BEAC) var stofnað 1993 með Kirkenes-yfirlýsingunni sem undirrituð var af fulltrúum Norðurlandanna, Rússlands og framkvæmdastjórnar ESB. Auk aðildarríkjanna eru níu áheyrnarríki innan ráðsins. 
Ráðið er dæmi um nánari samvinnu Norrænu ráðherranefndarinnar og annarra norrænna stofnana við Eystrasaltsríkin og svæði í Norðvestur-Rússlandi í kjölfar loka Kalda stríðsins.

Barentsráðið er vettvangur aukinnar samvinnu og samstarfs þeirra svæða sem liggja að Barentshafinu, þ.e. norðurhluta Skandinavíu og Norðvestur-Rússlands. 

Skrifstofa ráðsins opnaði 2008 í Kirkenes í Norður-Noregi.

Tenglar
 Vefsíða Barentsráðsins (á ensku)
 Um samstarf á Norðurslóðum á Norden.org (á sænsku)

Norðurlönd
Alþjóðastofnanir
Skapahár

Skapahár eða kynhár eru hárin kringum kynfæri kynþroska fólks. Þau eru öllu grófari en höfuðhár eða annar hárvöxtur líkamans en skipun hárvaxtar á klyftasvæði nefnist skapahárastaða og er hún breytileg á milli kynja.

Tilvísanir 

Hár
Augnhár

Augnhár (brá eða bráhár) eru hár sem vaxa út frá brún augnloka. Fólk nota oft maskara til að gera augnhárin sýnilegri (dekkja þau og lengja) og augnhárabrettara til að gera sveig háranna fallegri. Ekki má rugla augnhárum saman við augabrúnir. 

Hár
Vetrarólympíuleikarnir 1994

Vetrarólympíuleikarnir 1994 voru ólympíuleikar haldnir í Lillehammer í Noregi 12. til 27. febrúar 1994. Aðeins tvö ár voru liðin frá síðustu vetrarólympíuleikum þar sem ákveðið var að láta vetrarleikana ekki bera upp á sama ári og sumarleikana eins og verið hafði áður. 67 lönd tóku þátt í leikunum, fleiri en nokkru sinni áður. Rússland vann flest verðlaun, en þetta voru fyrstu Ólympíuleikarnir sem landið tók sjálft þátt í frá upplausn Sovétríkjanna. Keppt var í tólf greinum: Alpagreinum, bobbsleðabruni, freestyle, íshokkíi, listskautahlaupi, norrænum greinum, skautahlaupi, stuttu skautahlaupi, skíðagöngu, skíðaskotfimi, skíðastökki, sleðabruni.

 
1994
Samstarfsráðherra Norðurlanda

Samstarfsráðherra Norðurlanda er sá ráðherra í ríkisstjórnum Norðurlandanna sem fer með ábyrgð á norræna ríkisstjórnarsamstarfinu innan Norrænu ráðherranefndarinnar fyrir hönd forsætisráðherra hvers lands.

Samstarfsráðherrarnir mynda stjórn norræna ríkisstjórnarsamstarfsins og taka stefnumótandi ákvarðanir. Formennska er í höndum samstarfsráðherra þess lands sem fer með formennsku í Norrænu ráðherranefndinni hverju sinni.

Samstarfráðherrarnir svara spurningum norrænna þingmanna um Norðurlandasamstarfið í fyrirspurnartímum á árlegu þingi Norðurlandaráðs.

Samstarfstarfsráðherra Norðurlanda í ríkisstjórn Íslands er Katrín Jakobsdóttir.

Tenglar
 Listi yfir samstarfsráðherra Norðurlanda í ríkisstjórnum Íslands
 Um hlutverk samstarfsráðherra Norðurlanda á Norden.org

Norræna ráðherranefndin

da:Minister for nordisk samarbejde
Bógó-indversk vörn

Bógó-indversk vörn er skákbyrjun, afbrigði indverskrar varnar, og hefst á leikjunum 1.d4 Rf6, 2.c4 e6, 3.Rf3 Bb4+.

Skákbyrjanir
Indverskar varnir
Bógó-indversk vörn
Förustafir

Förustafir (fræðiheiti: Phasmatodea) er ættbálkur fremur stórra ílangra skordýra sem sumir líkjast trjágreinum en aðrir laufblöðum. Förustafir eru laufætur og getur verið mjög erfitt að koma auga á þá í náttúrunni. Yfir 3000 tegundir förustafa eru þekktar. Flestar þeirra lifa í hitabeltinu en förustafir finnast í flestum löndum heims.

 
Skordýr
Magnús Björnsson

Magnús Björnsson getur átt við:

 Magnús Björnsson (1595-1662), lögmann og sýslumann.
 Magnús Björnsson á Syðra-Hóli (1889-1963), alþýðufræðimann, rithöfund og bónda á Syðra-Hóli á Skagaströnd.
Þórður Guðmundsson (lögmaður)

Þórður Guðmundsson (1524 – 8. apríl 1608) var lögmaður og sýslumaður á Íslandi á 17. öld. Hann var Borgfirðingur og bjó lengst á Hvítárvöllum.

Foreldrar Þórðar voru Guðmundur Erlendsson, sem var sveinn Gissurar biskups og síðar bóndi í Þingnesi í Bæjarsveit, og kona hans Ástríður, dóttir Halldórs Tyrfingssonar, síðasta ábóta í Helgafellsklaustri. Þórður var sveinn hjá Daða Guðmundssyni í Snóksdal en fór svo að búa í Þingnesi. Síðan bjó hann á Hvítárvöllum en hafði líka bú á Melum og í Reykholti.

Hann varð lögumaður sunnan og austan árið 1570 og gegndi því embætti í 36 ár, eða allt til 1605. Hann þótti fara nokkuð vel með vald sitt, fylgdi Jóni Jónssyni lögmanni norðan og vestan gegn biskupum og kirkjuvaldi en var varkárari og ekki eins áberandi og var aldrei í óvináttu við andstæðingana. Hann var lengi sýslumaður í Borgarfirði og raunar líka prófastur til 1573-1574, þegar bannað var að veraldlegir embættismenn væru prófastar jafnframt. Þórður hélt bók yfir dóma sína og er hún enn til. Eins er til bréf sem Þórður skrifaði 1601 eftir harðindaveturinn Lurk.

Þeir Jón Jónsson voru embættisbræður í 33 ár en þegar Jón lést vorið 1606 var Þórður kominn um áttrætt og treysti sér ekki til að gegna embættinu lengur, svo að hann sagði af sér en Gísli sonur hans var kjörinn til að taka við og gegndi hann lögmannsembættinu frá og með Alþingi 1606.

Kona Þórðar var Jórunn, dóttir Þórðar Einarssonar prests í Hítardal og fylgikonu hans, Þuríðar stóru Einarsdóttur, sem síðar fylgdi Sigmundi Eyjólfssyni biskupi og enn síðar Oddi Gottskálkssyni. Á meðal barna þeirra var Gísli Þórðarson lögmaður.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Sýslumenn
Gísli Þórðarson (lögmaður)

Gísli Þórðarson (f. 1545, d. fyrir 28. mars 1619) var íslenskur lögmaður á 16. og 17. öld. Hann bjó á Innra-Hólmi á Akranesi og síðar á Arnarstapa.

Foreldrar Gísla voru Þórður Guðmundsson lögmaður og kona hans, Jórunn Þórðardóttir. Þegar faðir hans lét af lögmannsembætti á Alþingi 1606 kom hann því til leiðar að Gísli var kjörinn lögmaður sunnan og austan í hans stað, og var hann þá kominn um sextugt. Gísli var mikill fjáraflamaður og varð stórauðugur, keypti margar jarðir og rak stórbú á Innra-Hólmi, hafði þar tólf vinnumenn. Hann fékk líka Stapaumboð og bjó á Arnarstapa síðustu árin.

Gísli lenti í deilum við Herluf Daa höfuðsmann, sem sakaði hann meðal annars um að hafa leyft enskum manni að stunda fálkaveiðar, og var hann dæmdur í sektir. Hann sagði þá af sér lögmannsembættinu og kom ekki til Alþingis 1614, en Gísli Hákonarson varð lögmaður í hans stað. Sagt var að hann hefði haft áhrif á Herluf Daa í þessu máli.

Kona Gísla var Ingibjörg, dóttir Árna Gíslasonar sýslumanns á Hlíðarenda og konu hans Guðrúnar Sæmundsdóttir. Þau áttu fjölda barna. Á meðal þeirra voru Hinrik sýslumaður á Innra-Hólmi, Steindór sýslumaður á Innra-Hólmi og Knerri, Ástríður kona Jóns eldri Magnússonar í Haga og Guðrún kona Magnúsar Björnssonar lögmanns.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Gísli Hákonarson (lögmaður)

Gísli Hákonarson (1583 – 10. febrúar 1631) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 17. öld. Hann bjó í Laugarnesi, Klofa og loks í Bræðratungu og er yfirleitt kenndur við þann bæ.

Gísli var sonur Hákonar Árnasonar sýslumanns á Hóli í Bolungarvík, Dyrhólum í Mýrdal, Klofa á Landi og síðast á Reyni í Mýrdal, sonar Árna Gíslasonar sýslumanns á Hlíðarenda, og konu Hákonar Þorbjargar Vigfúsdótur Þorsteinssonar sýslumanns á Skútustöðum og í Ási í Kelduhverfi, Finnbogasonar lögmanns.

Gísli fór í Skálholtsskóla og mun hafa numið eitthvað erlendis. Hann var mikilsmetinn höfðingi og þegar Gísli Þórðarson lögmaður sunnan og austan sagði af sér 1613 var Gísli Hákonarson kosinn í embættið. Hann bjó þá í Laugarnesi en flutti skömmu síðar  í Klofa á Landi og árið 1617 í Bræðratungu og byggði þar upp. Rígur var á milli hans og nágranna hans, Odds biskups Einarssonar, en þó ekki beinar deilur. Skammt varð á milli þeirra. Oddur dó 28. desember 1630 og við útför hans veiktist Gísli og dó skömmu síðar í Bræðratungu.

Gísli var sagður höfðingi mikill og er honum svo lýst að hann hafi verið „með hæstu mönnum að vexti og karlmenni að burðum, allra manna kurteisastur og prúðastur í framgaungu, lítillátur og glaður í viðmóti, trölltryggur og raungóður vinum sínum“. Sérstaklega er tekið fram að hann hafi aldrei verið drukkinn á þingum og mun það hafa verið sjaldgæft á þeim árum þegar embættismenn áttu í hlut. Hann kom sér vel við danska ráðamenn og gegndi stundum hlutverki höfuðsmanns þegar enginn slíkur var á landinu, en vildi þó halda íslensk lög. Lögbók hans er enn til, skrautleg og með miklum gyllingum. 

Kona Gísla var Margrét Jónsdóttir (um 1573 – september 1658), dóttir Jóns Krákssonar prófasts í Görðum á Álftanesi, hálfbróður Guðbrands biskups Þorlákssonar, og Jarþrúðar Þórólfsdóttur konu hans, dótturdóttur Erlendar Þorvarðarsonar lögmanns. Á meðal barna þeirra voru Vigfús sýslumaður á Hlíðarenda, faðir Bauka-Jóns Hólabiskups, Kristín kona Þorláks Skúlasonar biskups og móðir biskupanna Þórðar og Gísla Þorlákssona, Valgerður kona Eggerts Björnssonar ríka á Skarði og Hákon sýslumaður í Bræðratungu, afi Odds lögmanns Sigurðssonar.

Til er mynd af Gísla, gerð af Sigurði Guðmundssyni málara eftir málverki sem var í Hóladómkirkju en er nú glatað.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 

Lögmenn á Íslandi
Helgi Oddsson

Helgi Oddsson (d. fyrir 1526) var íslenskur lögmaður á 15. öld. Hann bjó á Stóruvöllum á Landi, sem þá voru kallaðir Lögmannsvellir.

Helgi var sonur Odds Ásmundssonar lögmanns á Stóruvöllum. Hann tók við lögmannsdæmi sunnan og austan 1495 af Eyjólfi Einarssyni en gegndi því ekki lengi, lét af embætti 1498, og er fátt vitað um lögmannstíð hans.

Ekki er vitað hver kona Helga var en hann átti tvo syni sem hétu Jón og Egill.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi