alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Loftsteinatungl

Lofsteinatungl eru fylgihnettir smástirna og lofsteina. Það fyrsta sem fannst var eina tungl 532 Herkúlínu sem fannst snemma árs 1978. Nú hafa rúmlega 190 lofsteinatungl.

Loftsteinar
Frjálslyndi flokkurinn (Svíþjóð)

Sænski frjálslyndi flokkurinn (s. Folkpartiet liberalerna) rekur rætur sína aftur til ársins 1900 en í janúar það ár sameinuðust nokkrir þingflokkar frjálslyndra bænda og ýmsir þingmenn sem höfðu staðið utan þingfylkinga. Árið 1902 var stofnaður formlegur stjórnmálaflokkur, Frjálslyndi flokkurinn (s. Liberala samlingspartiet). Flokkurinn var mjög atkvæðamikill á fyrri hluta aldarinnar. Karl Staaff, leiðtogi flokksins frá 1905 til 1915, veitti ríkisstjórn flokksins forsæti árin 1905 til 1906 og aftur árin 1911-1914. Árin 1917-1920 veitti þáverandi formaður flokksins Nils Edén ríkisstjórn flokksins aftur forsæti.

Í maí 1923 klofnaði Frjálslyndi flokkurinn vegna afstöðu til bindisspurningarinnar. Sá hluti flokksins sem aðhylltist áfengisbann myndaði Frjálslynda þjóðarflokkinn (s. Frisinnade folkpartiet) meðan sá hluti sem var andsnúinn áfengisbanni myndaði Sænska frjálslynda flokkinn (s. Sveriges liberala parti). 

Frjálslyndi þjóðarflokkurinn var töluvert atkvæðameiri, og voru báður formenn hans Carl Gustaf Ekman (formaður 1924-1932) og Felix Hamrin (formaður 1932-1935) forsætisráðherrar Svíþjóðar. 

Flokkarnir sameinuðust að nýju árið 1934 og ásamt nokkrum öðrum litlum frjálslyndum flokkum mynduðu þeir Folkpartiet. Síðan þá hefur nafn flokksins ýmist verið þýtt á íslensku sem Þjóðarflokkinn eða Frjálslyndi flokkinn, enda hefur nafnið „liberalerna“ verið í titli flokksins síðan 1990, og hann lagt mikla áherslu á að hann fylgi frjálslyndum borgaralegum gildum. Í Svíþjóð er flokkurinn þó yfirleitt kallaður Þjóðarflokkurinn.

Á eftirstríðsárunum hefur Frjálslyndi flokkurinn tekið þátt í ríkisstjórnum mið- og hægriflokkanna og um nokkurt skeið árin 1978-1979 leiddi flokkurinn minnihlutastjórn undir forsæti Ola Ullsten.  

Þó Frjálslyndi flokkurinn hafi ekki haft leiðandi hlutverk í sænskum stjórnmálum á eftirstríðsárunum hafa nokkrir af þekktustu stjórnmálamönnum Svía komið úr flokknum. Hagfræðingurinn Bertil Ohlin, handhafi nóbelsverðlaunanna í hagfræði árið 1977, var formaður flokksins frá 1944 til 1967. Þá var Hans Blix, vopnaeftirlitsmaður Sameinuðu Þjóðanna í Írak utanríkisráðherra í minnihlutastjórn flokksins 1978-1979.

Tilvísanir

Sænskir stjórnmálaflokkar
Listi yfir forsætisráðherra Bretlands

Flokkalitir

Þetta er listi yfir forsætisráðherra Bretlands. Forsætisráðherra hins sameinaða konungsríkis Stóra-Bretlands og Norður-Írlands er stjórnmálaleiðtogi landsins og höfuð ríkisstjórnar hennar hátignar, drottningarinnar. Talið er að Sir Robert Walpole hafi verið fyrsti forsætisráðherra Bretlands og var hann í embætti í 21 ár frá 1721 til 1742.

Núverandi forsætisráðherra Bretlands er Rishi Sunak.

Forsætisráðherrar undir Georg 1. (1721–1727) og Georg 2. (1727–1760)

Forsætisráðherrar undir Georg 3. (1760–1820)

Forsætisráðherrar undir Georg 4. (1820–1830)

Forsætisráðherrar undir Vilhjálmi 4. (1830–1837)

Forsætisráðherrar undir Viktoríu (1837–1901)

Forsætisráðherrar undir Játvarði 7. (1901–1910)

Forsætisráðherrar undir Georg 5. (1910–1936) og Játvarði 8. (1936)

Forsætisráðherrar undir Georg 6. (1936–1952)

Forsætisráðherrar undir Elísabetu 2. (1952–2022)

Forsætisráðherrar undir Karli 3. (2022–) 

 
Bretland forsætisráðherrar
Þjóðarflokkurinn (Svíþjóð)

Sænski þjóðarflokkurinn (eða Þjóðarflokkur efrideildarinnar) (sænska: Första kammarens nationella parti, yfirleitt kallaður Nationella partiet) var sænskur stjórnmálaflokkur sem starfaði fyrst og fremst sem þingflokkur íhaldsmanna á fyrstu áratugum 20. aldar. Flokkurinn var stofnaður 1912 með sameiningu Sameinaða Hægriflokksins (s. Förenade högerpartiet) og Miðjuflokks neðri deildar þingsins (s. Första kammarens moderata parti). Árið 1935 sameinaðist Þjóðarflokkurinn og Bænda- og Borgaraflokknum (s. Lantmanna– och borgarepartiet) hinu Almenna þingmannasambandi, (s. Allmänna valmansförbundet) og mynduðu þannig Hægriflokkinn. 

Tveir forsætisráðherrar Svíþjóðar komu úr röðum Þjóðarflokksins. Carl Swartz var forsætisráðherra frá 30. mars 1917 til 19. október 1917 og formaður flokksins árin (1913-1923 og 1924-1933), Ernst Trygger, var forsætisráðherra frá 19. apríl 1923 til 18. október 1924.

Sænskir stjórnmálaflokkar
Jón Ólafsson (úr Svefneyjum)

Jón Ólafsson – stundum nefndur Jón Ólafsson Svefneyingur eða Jón Ólafsson eldri – (24. júní 1731 – 18. júní 1811) var íslenskur fornfræðingur og orðabókahöfundur frá Svefneyjum í Breiðafirði.

Æviágrip 
Foreldrar Jóns voru Ólafur Gunnlaugsson bóndi í Svefneyjum og Ragnhildur Sigurðardóttir frá Brjánslæk. 
Jón var því albróðir Eggerts Ólafssonar (1726–1768), skálds og náttúrufræðings, Magnúsar Ólafssonar (1728–1800) lögmanns og Jóns Ólafssonar yngra (um 1738–1775). Hann var föðurbróðir Finns Magnússonar leyndarskjalavarðar. 

Jón var tekinn í Skálholtsskóla 1747 og varð stúdent 1752. Hann fór til Kaupmannahafnar haustið 1753 og lauk námi í heimspeki 1756. Hann tók guðfræðipróf 1765, en hafði áður fengið mikinn áhuga á íslenskum fræðum. Hann einbeitti sér nú að þeim og varð styrkþegi Árnasjóðs 1768. Hann fékk síðar 400 ríkisdala styrk til að vinna að útgáfu rita Snorra Sturlusonar, og varð sú vinna grunnur að útgáfu þeirri á Heimskringlu sem kennd er við Norðmanninn Gerhard Schöning og hóf að koma út 1777. Jón átti mikinn þátt í útgáfu á fleiri ritum, til dæmis Landnámabók 1774, Hungurvöku 1778 og Sæmundar-Eddu sem hóf að koma út 1787. Þá þýddi hann á dönsku Sverris sögu, sem kom út 1813.

Jón kallaði sig á stundum Hypnonesius, sem er gríska og merkir Svefneyingur. Danir kölluðu hann hinn lærða Íslending.

Jón var lengi ritari Árnanefndar og aðalmaður eða öldungur í stúdentafélagi Íslendinga í Kaupmannahöfn, sem hét „Sakir“. 

Páll Eggert Ólason segir um Jón: „Hann var valmenni, prýðilega að sér og vel metinn“. Hann dó í Kaupmannahöfn 1811. Hann var ógiftur og barnlaus.

Eitt og annað 
Þegar Englendingar skutu á Kaupmannahöfn árið 1807 kom upp eldur í borginni og brann þá mikið og merkilegt safn Gríms Thorkelíns leyndarskjalavarðar sem nam 4.500 bindum að sögn, og hafði að geyma stórmerkileg íslensk handrit, auk prentaðra bóka. Þá brann og orðabókin íslenska, sem Jón Ólafsson Svefneyingur hafði unnið að í þrjátíu ár – var búið að prenta af henni 20 arkir, en prentsmiðjan, handritið og það sem prentað var, brann til ösku. Í handritinu Rask 16 í Árnasafni er reyndar mikið orðasafn frá hendi Jóns.

Helstu rit 
 Syntagma historico-ecclesiasticum de Baptismo, Hafniæ 1770, 26+207+105 s.
 Diatribe historico ecclesiastica de cognatione spirituali, Hafniæ 1771, 20+126+78 s.
 „Yfirferd og lagfæring vorrar Islenzku Útleggingar á nockrum stødum í spámanna-bókunum“. Rit Lærdómslistafélagsins, Kmh. 1781 og 1782.
 Om Nordens gamle Digtekonst, dens Grundregler, Versarter, Sprog og Foredragsmaade , Kbh. 1786, 28+256+35 s. — Verðlaunað 1783 af Vísindafélaginu danska. 
 Bókaskrá
 Fortegnelse over afg. Litteratus John Olafsens Bogsamling, bestaaende af et betydeligt Antal udvalgte og velconditionerede Bøger i forskellige Sprog og Videnskaber, hvoriblandt endeel henhørende til de nordiske Oldsager, hvilke, saavelsom en Deel Kobbere i Glas og Ramme, samt nogle Bogreoler, m. m., vorde ved offentlig Auction bortsolgt Torsdagen den 8de August 1811, Kbh. 1811, 57 s.

Heimildir 
 Páll Eggert Ólason: Íslenskar æviskrár 3, Rvík 1950, 239–240.

Íslendingar
Íslenskir fræðimenn
Kjarnafæði

Kjarnafæði er íslensk kjötvinnsla sem var stofnuð þann 19. mars 1985 á Akureyri af bræðrunum Eiði og Hreini Gunnlaugssonum. Samanlögð velta Kjarnafæðis og dótturfélaganna var vel yfir fjögur þúsund milljónir króna árið 2009. Hjá fyrirtækinu starfa um 130 manns.

Í upphafi var aðaláherslan lögð á að framleiða pizzur og hrásalat. Árið 1993 festi Kjarnafæði kaup á húsnæði á Svalbarðseyri og flutti stóran hluta af starfsemi sinni þangað.

Dótturfyrirtæki 
Árið 2002 stofnaði Kjarnafæði í samvinnu við HB Granda og Brim fiskvinnslufyrirtækið Norðanfisk. Norðanfiskur hóf starfsemi sína á Akureyri en flutti 2003 upp á Akranes. Norðanfiskur framleiðir frosinn fisk og reyktan og grafin lax. 

Árið 2004 stofnaði Kjarnafæði ásamt samlokugerðinni Júmbó, salat- og sósugerðina Nonna litla. Nonni litli er staðsett í Mosfellsbæ og er nú alfarið í eigu eignarhaldsfélags Kjarnafæðis. Nonni litli framleiðir matar- og brauðsalöt, kaldar sósur og forsteiktar kjöt- og fiskibollur. 

2004 eignaðist Kjarnafæði hlut í Sláturfélagi Vopnfirðinga en það hefur löngum verið einn af birgjum Kjarnafæðis.

Árið 2005 eignaðist Kjarnafæði liðlega þriðjungs hlut í nýju félagi sem stofnað var um rekstur sláturhúss og kjötvinnslu Sölufélags Austur Húnvetninga á Blönduósi. Sölufélag Austur Húnvetninga er eitt af elstu starfandi fyrirtækjum landsins á sínu sviði, stofnað árið 1908.

Tenglar 
 Heimasíða

Íslensk matvælafyrirtæki
Barney Stinson

Barney Stinson er persóna í þáttunum How I Met Your Mother sem Neil Patrick Harris leikur. Hann gengur venjulega alltaf í jakkafötum og vinnur hjá Goliath National Bank og er svo til samviskulaus kvennaflagari. Barney hefur sett saman lista yfir þær konur sem hann hefur sofið hjá og samkvæmt honum eru þær „fleiri en tungumálin í Afríku“. Persónur þáttaraðarinnar hanga mikið á MacLaren's barnum. Besti vinur Barneys er Ted en hann er annarrar skoðunar. Fyrsta konan sem Barney Stinson sængaði hjá var kölluð „Randa the Man Maker“.

How I Met Your Mother

de:Figuren aus How I Met Your Mother#Barney Stinson
Peníkí

Peniki (rússneska: Пе́ники, IPA: ; finnska: Penikkala) er þorp sem stendur við Lomonosovfylki, Leníngrad Oblast í Rússlandi. Þar búa 1207 manns.

Lýðfræði

Tenglar 
 Opinber vefsíða

Leníngrad Oblast
Jökulsker

Jökulsker (eða núnatakkur) (e. nunatak) kallast fjallstindar sem standa upp úr jökli. Þeir eru efsta drög fjalla sem stinga kollinn upp úr jöklinum. Jökullinn sem skriður framhjá spinnur rák úr bergmýslsnu fram úr jökulskerjum. Svoleiðis verður urðarrani til.

Sem dæmi um jökulsker má nefna Esjufjöll í Breiðamerkurjökli sem líklega hafa verið íslaus frá lokum síðasta kuldaskeiðs. Á 20. öld birtust fleiri jökulsker í Breiðamerkurjökli, Kárasker um 1940, Bræðrasker um 1965 og loks Maríusker í lok aldarinnar árið 2000. 

Fleiri dæmi eru Hásteinar í Hofsjökli, Þursaborg í Langjökli eða Goðasteinn í Eyjafjallajökli hérlendis.

Þegar jökullinn er farinn eftir jökulskeið, standa hvassir tindar, horn eda hryggir eftir eins og Kirkjufell á Snæfellsnesi.

Tengill
Vísindavefurinn: Hvað eru jökulsker og hvernig myndast þau?

Tilvísanir 

Jöklafræði
Jarðfræði
Fjöll
John Major

Sir John Major (fæddur 29. mars 1943) er breskur stjórnmálamaður og fyrrum forsætisráðherra Bretlands á árunum 1990 til 1997. Á þeim tíma var hann líka leiðtogi breska Íhaldsflokksins. Hann var einnig utanríkisráðherra og fjármálaráðherra í ríkisstjórn Margrétar Thatcher. Hann var þingmaður kjördæmis Huntingdon á árunum 1979 til 2001.

John Major var talinn mildur miðað við Thatcher sem var talin mjög ströng. Snemma á ferli sínum bar hann ábyrgð á þátttöku Bretlands í Persaflóastríðinu fyrra (mars 1991) og samdi við önnur lönd í  Evrópubandalaginu um Maastrichtsáttmálann fyrir hönd Bretlands. Þrátt fyrir samdráttarskeið í Bretlandi leiddi hann Íhaldsflokkinn í fjórða sigri þeirra. Hann vann fleiri atkvæði en áður hafði verið gert í kosningasögu Bretlands í almennum kosningum 1992, en meirihlutinn í Neðra málstofunni minnkaði talsvert.

Eftir að kalda stríðinu lauk breyttist margt í heiminum á meðan Major var í embætti. Meðal annars jókst mikilvægi Evrópusambandsins. Þetta var ennþá umdeilt mál í Íhaldsflokknum vegna hlutverks hans í falli Margrétar Thatchers. Major sá um fráhvarf Bretlands úr Evrópska gengiskerfinu (e. European Exchange Rate Mechanism) eftir Svarta miðvikudaginn 16. september 1992. Eftir það gekk Íhaldsflokkinum ekki vel í skoðanakönnunum.

Þrátt fyrir ýmislegt jákvætt eins og aukinn hagvöxt og byrjun friðarviðræðna á Norður-Írlandi flæktist Íhaldsflokkurinn í hneykslismál fram að miðju tíunda áratugsins og komu meðal annars þingmenn og nokkrir ráðherrar þar við sögu. Major varð fyrir svo mikilli gagnrýni að hann ákvað að segja af sér sem leiðtogi Íhaldsflokksins, en hann var kosinn aftur árið 1995. Áður hafði „nýi Verkamannaflokkurinn“ endurnýjað forystu sína og hafði aftur náð vinsældum. Undir forystu Tony Blairs var Verkamannaflokkurinn talinn vera eitthvað nýtt og eftir átjan ára valdatíð tapaði Íhaldsflokkurinn í almennum kosningum 1997. Þetta var eitt versta kosningatap síðan árið 1832.

Eftir tapið sagði Major af sér og William Hague tók við af honum sem leiðtogi Íhaldsflokksins. Hann var ekki í framboði til þings í almennum kosningum 2001 og er nú hættur störfum.

Fjármálaráðherrar Bretlands
Forsetar evrópska ráðsins
Major, John
Leiðtogar breska Íhaldsflokksins
Utanríkisráðherrar Bretlands
Skeifukast

Skeifukast er leikur þar sem keppendur henda hringjum úr málmi, reipi eða gúmmí og reyna að hitta á eða nálægt stöng. Ýmis afbrigði eru til af leiknum. Sum afbrigði af skeifukasti eru vinsælir borðleikir í krám en skeifukast er einnig spilað sem útileikur í görðum. 

leikir
Bláfugl

Bláfugl (stofnað í október 2000) er alþjóðlegt fragtflugfélag. Í febrúar 2005 yfirtók Icelandair flugfélagið og gerði að dótturfyrirtæki Icelandair Group.

Flugfloti 
 TF-BBD Boeing 737-3YOF
 TF-BBE Boeing 737-36EF
 TF-BBF Boeing 737-36EF
 TF-BBG Boeing 737-36EF
 TF-BBH Boeing 737-4YOF

Tilvísanir 

 Loftfaraskrá flugmálastjórnar  Skoðað þann 11. desember 2010

Íslensk flugfélög
Borgundarhólmur

Borgundarhólmur (danska: Bornholm) er eyja í Eystrasalti, sem tilheyrir Danmörku, þótt hún liggi alllangt austur af landinu og sé nær suðurströnd Svíþjóðar en Danmörku. Eyjan er 588,30 km² að flatarmáli og þar bjuggu 40.215 manns árið 2014, en samkvæmt nýjustu tölum er mannfjöldi nú kominn niður fyrir 40 þúsund manns, í fyrsta sinn í meira en öld. Rønne er stærsta borgin. Á eynni eru fjölmargar hringkirkjur, sumar margra alda gamlar. Þar er einnig kastalinn Hammershus, sem var byggður á miðöldum. Nokkurt skóglendi er á Borgundarhólmi, m.a. skógurinn Almindingen (Almenningur) sem er þriðji stærsti skógur í Danmörku, 3.800 ha. Strandlengjan er 141,4 kílómetrar.

Tenglar 
* www.brk.dk 
 Listi yfir friðaðar fornminjar í Borgundarhólmi

Umfjöllun í blöðum 
 ''Litast um á Borgundarhólmi, Lesbók Morgunblaðsins 1980
 Borgundarhólmur; grein í Ægi 1936
 Borgundarhólmur; grein í Þjóðviljanum 1984
 Tvöföld herseta Borgundarhólms; grein í NT 1985

Danskar eyjar
Borgundarhólmur
Höfuðborgarsvæði Danmerkur
Enska knattspyrnudeildarkerfið

Enska knattspyrnudeildarkerfið (oft kallað enski pýramídinn) samanstendur af 148 deildarkeppnum með 487 deildum og yfir 6.500 félögum. Efst í pýramídanum eru Premier League, The Championship, League One og League Two. Þessar fjórar deildir mynduðu áður The Football League en eftir að úrvalsdeildin var stofnuð samanstendur The Football League bara af þremur síðastnefndu.

Enskar knattspyrnudeildir

lt:Anglijos futbolo sistema
no:Ligasystemet i Engelsk fotball
ro:Sistemul de ligă de fotbal din Anglia
Verkamannafélagið Dagsbrún

Verkamannafélagið Dagsbrún var stéttarfélag verkamanna í Reykjavík, stofnað 26. janúar árið 1906. Árið 1998 sameinaðist það fleiri verkalýðsfélögum í Eflingu stéttarfélagi.

Stofnun
Fyrsta verkamannafélag Íslands var stofnað á Seyðisfirði árið 1897. Á næstu árum var hugað að félagsstofnun verkamanna víðar um land. Skriður komst á málin í Reykjavík síðla árs 1905, þegar hópur manna hittist til að leggja drög að stofnun félags. Á nýársdag 1906 hófst útgáfa fyrsta verkamannablaðs á Íslandi, Alþýðublaðsins (eldra) og stóð útgáfa þess í á annað ár.

Þegar kom að stofnfundi Dagsbrúnar, höfðu hátt í 400 menn undirritað stofnskrá félagsins. Sigurður Sigurðsson búfræðingur var kjörinn fyrsti formaður félagsins. Á fundinum voru jafnframt gerðar samþykktir um kaupgjald og vinnutíma. Var þar miðað við að venjulegur dagvinnutími teldist ellefu klukkustundir í stað tólf klukkustunda áður.

Síðar sama ár varð Dagsbrún eitt af stofnfélögum Verkamannasambands Íslands, sem stofnað var í Reykjavík þann 15. nóvember.

Formenn 
 Sigurður Sigurðsson, 1906-1910
 Pétur G. Guðmundsson, 1910-1912
 Árni Jónsson, 1912-1913
 Pétur G. Guðmundsson, 1913-1914
 Árni Jónsson, 1914-1915
 Sigurður Sigurðsson, 1915-1916
 Jörundur Brynjólfsson, 1916-1919
 Ágúst Jósefsson, 1919-1921
 Pétur G. Guðmundsson 1921-1922
 Héðinn Valdimarsson, 1922-1925
 Magnús V. Jóhannesson, 1925-1927
 Héðinn Valdimarsson, 1927-1936
 Guðmundur Ó. Guðmundsson, 1936-1938
 Héðinn Valdimarsson, 1938-1940
 Sigurður Halldórsson, 1940-1941
 Héðinn Valdimarsson, 1941-1942
 Sigurður Guðnason 1942-1954
 Hannes M. Stephensen, 1954-1961
 Eðvarð Sigurðsson, 1961-1982
 Guðmundur J. Guðmundsson 1982-1996
 Halldór Björnsson 1996-1998

Heimild 
 

Íslensk stéttarfélög

Verkalýðsbarátta
Flugfélagið Ernir

Flugfélagið Ernir (stofnað 1970) er íslenskt flugfélag sem flýgur frá Reykjavíkurflugvelli. Á upphafsárum þess var það stafrækt í póst og sjúkraflugi á Vestfjörðum, en var síðar lagt niður árið 1995. Þegar félagið var endurvakið, árið 2003 var ákveðið að fljúga frá Reykjavík.

Flugleiðir félagsins eru til Bíldudals, Gjögurs, Húsavíkur, Hornarfjarðar og Vestmannaeyja. Flug félagsins til Bíldudals og Gjögurs eru og verða á styrk Vegagerðarinnar til ársins 2012. Flugfélagið fékk 100% stundvísi í athugun á Hornarfjarðarflugvelli, þar sem miðað er við hámark 15 mínútna töf, en annars telst vélin sein.

Flugfloti 
 TF-ORN Cessna A185F
 TF-ORB Cessna 207
 TF-ORE Piper Navajo
 TF-ORA Jetstream 3200
 TF-ORC Jetstream 3200
 TF-ORD Jetstream 3100
 TF-ORG Jetstream 3200 EP (SOLD)
TF-ORI  Dornier 328

Tilvísanir 

 Loftfaraskrá flugmálastjórnar  Skoðað þann 11. desember 2010

Íslensk flugfélög

Stofnað 1970
Rønne

Rønne er danskur bær á Borgundarhólmi og höfuðstaður eyjarinnar. Íbúafjöldi bæjarins er tæplega 14.000 (2018).

Tenglar 
 www.brk.dk 

Borgundarhólmur
Borgir í Danmörku
Västerås

Västerås(Vesturás) er fimmta stærsta borg í Svíþjóð, við norðvesturenda Mälaren. Árið 2010 bjuggu þar 143.368 manns.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.vasteras.se 

Borgir í Svíþjóð
Örebro

Örebro (Eyrarbrú) er sjöunda stærsta borg Svíþjóðar og er í sveitarfélaginu Örebro kommun í Neríki. Íbúar Örebro eru rúmlega 98 þúsund (2005). Árið 2010 bjuggu þar 107.038 manns.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.orebro.se

Borgir í Svíþjóð
Norrköping

Norrköping (Norðurkaupstaður) er tíunda stærsta borg Svíþjóðar og er í sveitarfélaginu Norrköpings kommun í Austur-Gautlandi í Svíþjóð. Árið 2020 bjuggu þar  um 98.000 manns og um 144.000 í sveitarfélaginu.

Íþróttir
IFK Norrköping er knattspyrnuliðið. Allnokkrir Íslendingar hafa spilað með liðinu.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.norrkoping.se

Borgir í Svíþjóð
Jonathan James

Jonathan James (12. desember 1983 - 18. maí 2008) eða c0mrade er einn alræmdasti tölvurefur Bandaríkjana. Hann hlaut heimsfrægð þegar hann varð fyrsti tölvurefurinn til að afplána fangelsisdóm aðeins 16 ára gamall. 

Stærstu innbrot James voru hátt settar stofnanir. Hann setti inn leynilegar bakdyr á kerfi DTRA (Defense Threat Reduction Agency server). DTRA er þjónusta innan Varnarmálaráðuneytis Bandaríkjana sem sér um að verja Bandaríkin og bandamenn þeirra gegn kjarnorku- og efnavopnaárásum. Bakdyrnar sem hann bjó til veittu honum aðgang að viðkvæmum tölvupóstum og afrit af notendanöfnum og lykilorðum starfsmanna.

James braust einnig inn í tölvukerfi NASA og stal hugbúnaði upp á 7,1 milljón bandarikjadala. Samkvæmt dómsmálaráðuneyti bandaríkjana var þetta hugbúnaður sem stjórnaði mikilvægum búnaði í alþjóðlegu geimstöðinni, þar á meðal hita og raka inni í stöðinni. NASA neyddist til að loka tölvukerfum sínum.

Jonathan James framdi sjálfsmorð árið 2008.

Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Tölvurefir
Gävle

Gävle (Gafvin) er borg í sveitarfélaginu Gävle kommun í Gästriklandi í Svíþjóð. Árið 2016 bjuggu þar um 75.000 manns og um 100.000 á stórborgarsvæðinu.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.gavle.se

Borgir í Svíþjóð
Sundsvall

Sundsvall er borg í Mið-Svíþjóð, nánar tiltekið í héraðinu Medelpad. Íbúar eru um 58.000 (2018) en tæplega 100.000 búa í sveitarfélaginu.

Tenglar 
 www.sundsvall.se

Borgir í Svíþjóð
Umeå

Umeå (finnska: Uumaja; samíska: Ubmi) er borg í Norður-Svíþjóð. Íbúar eru 79.594 (2010).

Tilvísanir

Tenglar 

 www.umea.se 

Borgir í Svíþjóð
Rock am Ring

Rock am Ring er hátíð sem haldin er árlega í Adenau á Þýskalandi. Hátíðin er sögð vera stærsta tónlistar- og leiklistarhátíð sem haldin er undir berum himni í heiminum. Hátíðin stendur í þrjá daga, fyrsta helgi í júní ár hvert. 

Þýskar tónlistarhátíðir
Þýsk menning
Tölvuveira

Tölvuveira, meinforrit eða veira er sjálfeftirmyndandi hugbúnaður sem dreifir sér með því að setja afrit af sér í aðra hugbúnaði eða önnur gögn.

Forritun
Mölndal

Mölndal er borg í sveitarfélaginu Mölndals kommun í Vestur-Gautlandi í Suðvestur-Svíþjóð. Mölndal er úthverfi Gautaborgar. Íbúar eru 37.233 (2010).

Tenglar 
 www.molndal.se

Borgir í Svíþjóð
Forskriftarkrakki

Forskriftarkrakki (á ensku script kiddie) er níðyrði haft yfir unga og óreynda tölvuþrjóta sem fremja aðgangsbrot, ráðast á tölvukerfi eða afskræma vefsíður með hugbúnaði sem aðrir hafa gert. Forskriftarkrakkar eru þekktir fyrir að styðjast við fjöldann allan af áhrifaríkum hættulegum forritum sem auðvelt er að nálgast og eiga auðvelt með að bjóta upp aðgang að tölvum og netkerfum. Forrit sem þeir nota eru fjarstýrð DoS forrit á borð við WinNuke og trójur á borð við Back Orifice, NetBus, Sub7, ProRat og Metasploit.

Sjá einnig 
 1337
 Núbbi
 Tölvuþrjótur
 Tölvugarpur

Tilvísanir 

Níðyrði
Tölvuþrjótar
Aðgangsbrot
Sprengingarnar í Stokkhólmi 2010

Sprengingarnar í Stokkhólmi 2010 eru atburðir, sem urðu í miðborg Stokkhólms 11. desember 2010. Talið er að um tilraun til sjálfsmorðsárásar hafi verið að ræða, þó tilræðismaðurinn, sá sem sprengdi sig í loft upp, hafi verið sá eini sem lést. Hann ætlaði sér þó líklega að hafa fleiri með sér í dauðann. Einnig sprakk bílasprengja nokkru áður, en hún skaðaði engan. 

Samkvæmt lögreglu í Stokkhólmi sprakk bifreið í Drottningargötu klukkan 16:50 að staðartíma. Skömmu síðar sprakk önnur sprengja í sömu götu. Breska dagblaðið The Guardian sagði að maðurinn, sem sprengdi sjálfan sig í loft upp, Taimour Abdulwahab al-Abdaly, hafi verið sænskur ríkisborgari, fæddur í Írak. NRK sagði svo frá því í fréttum sínum að þetta væri fyrsta íslamska hryðjuverkaárásin á Norðurlöndunum.

Sprengingarnar urðu þegar margir voru að versla í miðborg Stokkhólms. En þrátt fyrir það slösuðust aðeins tveir einstaklingar, meðal þeirra var fyrrverandi starfsmaður Associated Press. Hann var sjónarvottur að sprengingunni og sá mann liggja á götunni og aðra gráta. Rannsókn er hafin bæði í Svíþjóð og á Bretlandi á tilræðinu.

Heimildir 

Hryðjuverk
Augnfró

Augnfró (fræðiheiti: Euphrasia frigida) er lítil einær jurt sem vex í mólendi á Norðurlöndunum. Hún er algeng um allt Ísland. Blöðin eru fjólublá og blómin hvít með fjólubláum röndum. 

Varablómabálkur
Sighvatur Bjarnason

Sighvatur Kristján Bjarnason (25. janúar 1859 – 30. ágúst 1929) var bankastjóri og bæjarfulltrúi í Reykjavík á fyrri hluta tuttugustu aldar.

Ævi og störf 

Sighvatur fæddist í Reykjavík, sonur tómthúsmanns og útgerðarmanns í Hlíðarhúsum. Hann stundaði nám í bankastörfum í Kaupmannahöfn og gerðist bókari í Landsbankanum þegar hann tók til starfa árið 1886. Sighvatur var ráðinn bankastjóri hins nýstofnaða Íslandsbanka árið 1904 og gegndi starfinu til ársins 1921.

Hann átti sæti í bæjarstjórn Reykjavíkur með hléum frá 1900 til 1920 og var forseti bæjarstjórnar frá 1916.

Heimild 
 

Íslenskir bankastjórar
Gensvipting

Gensvipting (e. gene knockout) er erfðatækni þar sem komið er í veg fyrir að eitt gen sé starfhæft (tjáð) í lífveru. Þetta er iðullega gert þegar virkni þess er lítið/ekkert þekkt, til þess að sjá hver hún er. Lífveran er þá borin saman við villigerð sömu tegundar. Oftast er geninu stökkbreytt með því að skipta út útröð þess með utanaðkomandi genabút sem veldur því að genið verður óstarfhæft.

Erfðafræði