alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Wide Open Spaces

Wide Open Spaces er breiðskífa með hljómsveitinni Dixie Chicks sem kom út 23. janúar 1998. Breiðskífan varð til þess að áheyrendaskari hljómsveitarinnar stækkaði; fyrst og fremst samanstóð hann af ungum konum sem gátu séð sjálfar sig í bæði hljómsveitarmeðlimum og textum þeirra. Tónlist Dixie Chicks kom þeim í efstu 5. sætin á bæði kántrí- og poppvinsældalistum. Þannig seldist Wide Open Spaces í 12 milljón eintökum á kántrívettvanginum einum saman en það reyndist vera met hjá dúett eða hljómsveit í sögu kántrítónlistar. Fram til 2008 seldust 12 milljónir eintaka af plötunni í heiminum öllum og hlaut hún þannig demantssöluverðlaun. Næsta árið komu út þrjár smáskífur af breiðskífunni og komust allar í efsta sæti kántrí-vinsældalistanna; „There's Your Trouble“, „You Were Mine“ og titillagið „Wide Open Spaces“.

Lagalisti 
 I Can love you better (3:53)
 Wide open spaces (3:43)
 Loving arms (3:37)
 There´s your trouble (3:12)
 You were mine (3:37)
 Never say die (3:56)
 Tonight the hertache´s on me (3:26)
 Let ´Er rip (2:50)
 Once you´ve loved somebody (3:28)
 I´ll take care of you (3:40)
 Am I the only one (who´s ever felt this way) (3:25)
 Give it up or let me go (4:56)

Tilvísanir 

Bandarískar breiðskífur
Fly

Fly er breiðskífa með hljómsveitinni Dixie Chicks sem kom út 31. ágúst 1999. Breiðskífan fór beint inn í efsta sæti Billboard 200-vinsældalistans og seldist í meira en 10 milljón eintökum. Níu smáskífur voru gefnar út af plötunni þar á meðal lögin „Cowboy Take Me Away“ og „Without You“ sem komust bæði í fyrsta sæti. Hljómsveitin fór í sérstakt tónlistarferðalag, Fly Tour fyrir plötuna. Hljómsveitin var aðalatriðið á ferðalaginu, en fram komu einnig gestaflytjendur; þeir Joe Ely og Ricky Skaggs á hverjum tónleikum og annað veifið einnig Sarah McLachlan, Sheryl Crow og aðrar kventónlistarmenn sem tóku þátt í Lilith Fair.

Lagalisti 
 Ready to run (3:52)
 If I fall you´re going down with me (3:05)
 Cowboy take me away (4:51)
 Cold day in July (5:12)
 Goodbye Earl (4:19)
 Hello Mr. Hertache (3:49)
 Don´t waste your heart (2:49)
 Sin Wagon (3:41)
 Without you (3:32)
 Some days you gotta dance (2:30)
 Hole in my head (3:22)
 Heartbreak town (3:53)
 Let him fly (3:07)

Tilvísanir 

Bandarískar breiðskífur
Refsing

Refsing er neikvætt viðbragð yfirvalds, eða bara einstaklings eða hóps af einstaklingum, við óæskilegu, bönnuðu eða problematísku athæfi eða hegðun og hefur yfirleitt í för með sér meiri eða minni óþægindi fyrir þann sem hefur innt af hendi brot og þjónar vitaskuld þeim tilgangi að halda í skefjum hinum óeftirsótta verknaði.

Refsingar geta verið óformlegar, allt frá því þegar foreldri refsar barni sínu fyrir óþekkt eða yfirsjón með því að slökkva á sjónvarpinu yfir í harðar refsingar (fangelsisrefsingar og í sumum löndum líkamsrefsingar og dauðarefsingar) dómstóla og réttarkerfis fyrir alvarlega glæpi og jafnvel refsingar sem beinast gegn heilum þjóðum, til dæmis með viðskiptabanni eða jafnvel hernaðaraðgerðum.

Réttarfar
Húsdýr

Húsdýr eru dýr, sem hafa lengi aðlagast manninum og komið honum að notum með vinnu sinni eða afurðum, oft að lokinni tamningu og ræktun. Þótt sagt sé, að dýrategund teljist með húsdýrum, er ekki átt við, að allir einstaklingar af henni geti kallast húsdýr. Venjulega eru einnig fjölmörg dýr, sem eru algerlega villt. Þannig nýta Samar til dæmis hreindýr sem húsdýr, þótt víða annars staðar gangi þau villt og séu ekki notuð nema til veiða.

Með húsdýrum eru gjarnan talin þau dýr, sem veita fólki félagsskap á heimilum þess, til dæmis skrautfuglar og gullfiskar, þótt lítið annað gagn sé af þeim að hafa. Um slík dýr finnast einnig orðin heimilisdýr og gæludýr. Á íslensku eru þessi tvö orð oft notuð, svo að orðið húsdýr nær fremur til hefðbundinna nytjadýra. Á þýsku er þessu öfugt farið, svo að gæludýr yfirtaka oft í daglegu tali orðið húsdýr (Haustier).

Nokkur algeng húsdýr 
Asni
Fíll (í Asíu)
Geit
Gæs
Hestur
Hreindýr
Hunangsfluga
Hundur
Hænsni
Kalkún
Kanína
Köttur
Múlasni
Múldýr
Nautgripur
Sauðkind
Silkiormur
Svín
Úlfaldi
Önd

Heimildir, ítarefni, tenglar 
Den Store Danske @ Gyldendal: Husdyr. Skoðað 22. október 2010.
Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn. Skoðað 22. október 2010.
Hagen & Vangen @ Store norske leksikon: Husdyr. Skoðað 22. október 2010.
NAT Norðurferðir: Íslenzku húsdýrin . Skoðað 22. október 2010.
Námsgagnastofnun: Íslensku húsdýrin. Skoðað 22. október 2010.

Húsdýr
Búfénaður

ay:Uta uywa
da:Husdyr
hr:Domaće životinje
ko:가축
nn:Husdyr
no:Husdyr
ru:Домашние животные
sv:Husdjur
tr:Evcil hayvanlar
Steinunn Jónsdóttir á Melstað

Steinunn Jónsdóttir (um 1513 – eftir 1593) var íslensk hefðarkona á 16. öld. Hún var af Svalbarðsætt, dóttir Jóns Magnússonar ríka á Svalbarði og Ragnheiðar á rauðum sokkum Pétursdóttur, konu hans, og var hún elst af börnum þeirra.

Steinunn gerðist fylgikona séra Björns Jónssonar, sonar Jóns biskups Arasonar, og er kaupmáli þeirra dagsettur 25. apríl 1534. Sama ár hófu þau búskap á Melstað í Miðfirði, þar sem Björn var prestur, og bjuggu þar uns hann var tekinn af lífi í Skálholti haustið 1550 ásamt föður sínum og bróður. Þau áttu þá sjö börn, það elsta tólf ára, og því er sagt að Björn hafi sagt, þegar hann var leiddur á höggstokkinn: „Æ og æ, börnin mín, bæði ung og mörg.“ 

Börnin voru: Jón sýslumaður á Holtastöðum og síðar á Grund í Eyjafirði (1538 – 1613), Bjarni bóndi á Brjánslæk (um 1540 – eftir 1616), Árni bóndi á Sauðafelli í Dölum (um 1540 - um 1590), Magnús bóndi á Hofi á Höfðaströnd og víðar (1541 – eftir 1625), Ragnheiður (f. um 1545), kona Sigurðar Bjarnasonar lögréttumanns á Stokkseyri og formóðir Stokkseyrarættar, Halldóra (f. um 1545), kona Bjarna Pálssonar á Skriðu í Hörgárdal, og Teitur (um 1549 – 1619), lögréttumaður á Hofi í Vatnsdal og Holtastöðum í Langadal.

Ekki löngu eftir aftöku Björns giftist Steinunn Ólafi Jónssyni, syni Jóns Einarssonar sýslumanns á Geitaskarði í Langadal og konu hans Kristínar, dóttur Gottskálks Nikulássonar biskups. Þau bjuggu í Snóksdal og hugsanlega áður á Hofi í Vatnsdal. Þau eignuðust eina dóttur, Guðrúnu (1553 – 1648), sem giftist Hannesi Björnssyni lögréttumanni í Snóksdal.

Seinasti maður Steinunnar var Eggert Hannesson hirðstjóri og lögmaður í Bæ á Rauðasandi og víðar, og var hún seinni kona hans. Hann fluttist til Hamborgar 1580 og dó þar þremur árum síðar. Höfðu þau Steinunn þá slitið samvistir og varð hún eftir á Vestfjörðum og lifði fram yfir 1593.

Heimildir 
 
 Íslendingabók á Netinu, www.islendingabok.is

Konur á siðaskiptaöld
Siðaskiptaöld
Svalbarðsætt
Vestur-Barðastrandarsýsla

Vestur-Barðastrandarsýsla var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins. Svæðið tilheyrir núna sveitafélögunum Vesturbyggð og Tálknafjarðarhrepp

Vestur-Barðastrandarsýsla er á Vestfjörðum og þar eru nú tvö sveitarfélög, Vesturbyggð og Tálknafjarðarhreppur. Þau hafa með sér töluvert samstarf þótt Tálknafjarðarhreppur hafi kosið að taka ekki þátt í sameiningu hinna sveitarfélaganna í sýslunni í eitt sveitarfélag.

Sýslumörkin að norðan við Vestur-Ísafjarðarsýslu eru frá Langanestá í Arnarfirði upp á Glámu, en á Glámuhálendinu eru mörk fjögurra sýslna, Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu, Vestur-Ísafjarðarsýslu og Strandasýslu. Mörkin milli Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu eru um Skiptá í Kjálkafirði upp á Glámu. Úti á Breiðafirði liggja sýslumörkin sunnan Stagleyjar.

Í sýslunni voru áður eftirtalin sveitarfélög: Barðastrandarhreppur, sem náði frá sýslumörkum í Kjálkafirði út á Skorarhlíðar. Þar tók Rauðasandshreppur við og náði að Altarisbergi á Raknadalshlíð. Áður náði hreppurinn að Tálknatá, á nesinu milli Patreksfjarðar og Tálknafjarðar, en Patrekshreppi var skipt úr honum sem sérstöku sveitarfélagi árið 1906. Tálknafjarðarhreppur náði eins og nú frá Tálknatá að Kálfadalsá og þar tók Ketildalahreppur við að Skorarnúpi. Loks náði Suðurfjarðahreppur þaðan að sýslumörkum á Langanestá. Flateyjarhreppur tilheyrði áður Vestur-Barðastrandarsýslu en er nú hluti af Reykhólahrepp og þar með Austu-Barðastrandasýslu.

Í norðurhluta sýslunnar eru fremur þröngir firðir (Arnarfjörður, Tálknafjörður og Patreksfjörður) og undirlendi fremur lítið en miklir og breiðir sandar setja svip á suðurhlutann. Víða eru sæbrött fuglabjörg, þar á meðal Látrabjarg, stærsta fuglabjarg við norðanvert Atlantshaf. Ysti oddinn heitir Bjargtangar og þar nær Ísland lengst í vestur.

Helstu höfuðból sýslunnar til forna voru Selárdalur, Saurbær á Rauðasandi, Brjánslækur og Hagi á Barðaströnd. Víða eru fornar verstöðvar en nú eru þrír þéttbýlisstaðir í sýslunni, Patreksfjörður, Tálknafjörður og Bíldudalur. Kirkjur eru í Haga, á Brjánslæk, í Saurbæ, í Breiðuvík, í Sauðlauksdal, á Patreksfirði, á Tálknafirði, í Stóra-Laugardal, á Bíldudal og í Selárdal.

Sýslumaður Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu hefur aðsetur á Patreksfirði. Þar eru líka skrifstofur sveitastjórnar Vesturbyggðar, heilsugæslustöð og læknisþjónusta.

en:Vestur-Barðastrandarsýsla
Vestfirðir
Vestur-Barðastrandarsýsla
Sögufélag Skagfirðinga

Sögufélag Skagfirðinga er félag sem hefur það að markmiði að skrásetja allt sem lýtur að sögu Skagafjarðar og gefa út rit sem hana varða. Félagið er elsta héraðssögufélag landsins sem enn starfar, stofnað 1937, og hefur það gefið út yfir 80 rit sem tengjast sögu Skagafjarðar. 

Sögufélagið hefur frá 1966 gefið út tímaritið Skagfirðingabók. Aðalverkefni félagsins undanfarin ár hefur verið að gefa út Byggðasögu Skagafjarðar en af henni eru nú komin út átta bindi. Félagið hefur einnig gefið út ritröðina Skagfirskar æviskrár. 

Núverandi formaður félagsins er Hjalti Pálsson.

Elstu rit félagsins 
 Skagfirsk fræði 1–10
 Magnús Jónsson: Ásbirningar, 1939. — Skagfirsk fræði 1.
 Ólafur Lárusson: Landnám í Skagafirði, 1940. — Skagfirsk fræði 2.
 Margeir Jónsson: Frá miðöldum í Skagafirði, 1941. — Skagfirsk fræði 3.
 Brynleifur Tobíasson: Heim að Hólum, 1943. — Skagfirsk fræði 4–5.
 Glóðafeykir. Úr sögu Skagfirðinga, 1945. — Skagfirsk fræði 6.
 Magnús Jónsson: Ríki Skagfirðinga. Frá Haugsnessfundi til dauða Gizurar jarls, 1948. — Skagfirsk fræði 7.
 Drangey, 1950. — Skagfirsk fræði 8.
 Skagfirðingaþættir, 1952. — Skagfirsk fræði 9.
 Skagfirðingaþættir, 1956. — Skagfirsk fræði 10.
 Jarða- og búendatal
 Jarða- og búendatal í Skagafjarðarsýslu 1781–1958, 1–4, 1949–1959.

Tenglar 
 Heimasíða Sögufélags Skagfirðinga

Tilvísanir

Sagnfræði
Skagafjörður
Hundalíf 2: Depill í London

Hundalíf 2: Depill í London (enska: 101 Dalmatians II: Patch's London Adventure) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2003 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Hundalíf. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2003
Hefðarfrúin og umrenningurinn 2: Vaskur í ævintýraleit

Hefðarfrúin og umrenningurinn 2: Vaskur í ævintýraleit (enska: Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2001 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Hefðarfrúin og umrenningurinn. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.

Talsetning

Tengill 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2001
Hringjarinn í Notre-Dame 2: leyndarmál bjöllunnar

Hringjarinn í Notre-Dame 2: leyndarmál bjöllunnar (enska: The Hunchback of Notre Dame II) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2002 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Hringjarinn í Notre Dame. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.

Talsetning

Tenglar 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2002
Benni og Birta í Ástralíu

Benni og Birta í Ástralíu (enska: The Rescuers Down Under) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Feature Animation. Myndin er framhaldsmynd teiknimyndarinnar Bjargvættirnir frá árinu 1977, sem var byggir á bókum eftir enska rithöfundarins Margery Sharp. Myndin var frumsýnd þann 16. nóvember 1990 í Bandaríkjunum og 12. desember 1998 á Íslandi. Kvikmyndin er tuttugasta og nítjánda teiknimynd Disney-teiknimyndaversins í fullri lengd.

Upphaflega, titill myndarinnar var Bjargvættirnir i Ástralíu, sem er bein þýðing á upprunalega. En þegar það kom út á VHS árið 1998 og það hafði titilinn Benni og Birta í Ástralíu.

Talsetning

Tilvísanir

Tenglar 
 
 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1990
Bill O'Reilly

[[Mynd:Rsz_billoreilly.jpg|thumb|right|alt=Mynd af Bill O'Reilly.|Bill O'Reilly.]]
Bill O'Reilly (f. 10. september 1949) er bandarískur fyrrum fjölmiðlamaður og þáttastjórnandi sem var með sinn eigin þátt á sjónvarpsfréttastöðinni Fox News. Þátturinn hét The O'Reilly Factor en hann var í loftinu alla virka daga síðan 1996 og sneri að beinskeyttum og ögrandi pólitískum umræðum. Í þættinum var svokallað „No Spin Zone“ en það átti að vera svæði þar sem aðeins var talað um staðreyndir og ekkert reynt að fegra hlutina né tala í kringum þá. O'Reilly er einnig rithöfundur en hann hefur skrifað bækur út frá þættinum, þær þekktustu eru The O'Reilly Factor og The No Spin Zone: Confrontations with the Powerful and Famous in America. Báðar hafa þær náð fyrsta sæti á metsölulista The New York Times''.

Ferillinn 
Bill O'Reilly er fæddur og uppalinn á Long Island í New York fylki, hann stundaði nám við Marist-háskólann í Poughkeepsie í New York og útskrifaðist þaðan með gráðu í sagnfræði. Eftir það fór hann í Boston University og aflaði sér meistaragráðu í fjölmiðlafræði með áherslu á útsendingar svo sem sjónvarp og útvarp. Sjónvarpsferill hans hófst í Scranton í Pennsylvaníu með viðkomu, meðal annars, í Dallas, Oregon, Hartford og Boston. Árið 1980 stjórnaði hann eigin þætti á WCBS sjónvarpsstöðinni í New York og ekki löngu eftir það starfaði hann sem fréttaritari fyrir CBS á stríðshrjáðum svæðum í El Salvador og  á Falklandseyjum. Hann fór að vekja meiri athygli á seinni hluta 9. áratugarins sem fréttaritari fyrir Worlds News Tonight á ABC fréttastofunni og einnig sem fréttaflytjandi í Inside Edition. Eftir aðeins þrjár vikur í þættinum tók hann við sem stjórnandi næstu sex árin, á þessum árum fékk þátturinn metáhorf. Árið 1995 hætti O'Reilly sem þáttastjórnandi til að nema meistarafræði í stjórnsýslu við Harvard-háskóla og eftir útskriftina var honum boðinn sinn eigin þáttur hjá Fox fréttastofunni. Hann greip tækifærið og þannig varð The O'Reilly Factor til.
Árið 2017 var O'Reilly rekinn frá Fox vegna þess að samstarfskonur hans sökuðu hann um kynferðislegt ofbeldi gegn sér.

Umdeildur 
Bill O'Reilly er umdeildur í Bandaríkjunum fyrir sterkar skoðanir sínar. Nýjasta dæmið er þegar hann var gestur í spjallþættinum The View og yfirlýsingar hans urðu til þess að tveir af þáttastjórnendunum gengu út. Umræðuefnið var moskan sem byggja á nærri þar sem Tvíburaturnarnir féllu í hryðjuverkaárásinni 11. september 2001, O'Reilly sagði að þar sem það hefðu verið múslimar sem urðu fjölda bandarískra borgara að bana þann dag ætti ekki að reisa mosku á þessum stað, það væri einfaldlega óviðeigandi. Joy Behar og Whoopi Goldberg var nóg boðið þegar þær heyrðu þetta og gengu því út. O'Reilly hefur verið sakaður um að láta sprengjur líkt og þessar falla til þess að vekja athygli á sér og selja fleiri bækur en það er ljóst að hann er óhræddur við að láta skoðanir sínar í ljós þó að þær séu umdeildar.

Tilvísanir 

Bandarískir sjónvarpsmenn
Henging

Henging felst í því að binda annan endann á kaðli eða öðru traustu reipi (hengingaról) utan um hálsinn á manni, venjulega með hengingarhnút (sá hluti af kaðlinum nefnist snara), en festa hinn endann fyrir ofan manninn (oft á gálga eða gálgaás), svo að hann hangi í kaðlinum, þegar undirstaðan fyrir fætur hans er síðan fjarlægð (til dæmis með fallhlemmi). Súrefni berst þá ekki til heilans, sem leiðir til köfnunar og dauða, sé ekki komið fljótt til hjálpar. Oft brotnar háls mannsins einnig.

Henging hefur í ýmsum löndum verið notuð til að framfylgja dauðarefsingu eða sem hluti af umfangsmeiri aftöku. Á Íslandi þótti henging óvirðulegur dauði og var ætluð óærlegum dauðamönnum (einkum þjófum), en afhöfðun með exi var ætluð ærlegum dauðamönnum.

Tilvísanir

Ítarefni, tenglar 
 Clark, Richard @ Capital Punishment U. K.: The History of Judical Hanging in Britain 1735 − 1964. Skoðað 23. október 2010.
 Páll Sigurðsson: „Líkamlegar hegningar á Alþingi", Brot úr réttarsögu, Reykjavík 1971.

Refsingar

simple:Death penalty#Forms of execution
Sverðdragari

Sverðdragari (Xiphophorus hellerii) er tegund ferskvatns-/brokkfiska í fjölskyldunni Poeciliidae af röðinni Cyprinodontiformes. Hann finnst á svæði í Norður- og Mið-Ameríku sem nær frá Veracruz í Mexíkó, til norðvesturhluta Hondúras.

Tenglar 

Skrautfiskar
Poeciliidae
Leonardo DiCaprio

Leonardo Wilhelm DiCaprio (fæddur 11. nóvember 1974) er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur hlotið fjölda viðurkenninga, þar á meðal Golden Globe-verðlaun fyrir besta leikara eftir frammistöðu sína í The Aviator (2004). Þar að auki hefur hann meðal annars unnið Silfurbjörn á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín, Chlotrudis-verðlaun og Satellite-verðlaun og verið tilnefndur af Screen Actors Guild og BAFTA.

DiCaprio, sem var fæddur og upp alinn í Los Angeles í Kaliforníu, hóf leikferil sinn á því að koma fram í sjónvarpsauglýsingum áður en hann landaði hlutverki í sápuóperunni Santa Barbara og gamanþættinum Growing Pains snemma á tíunda áratugnum. Fyrsta kvikmyndahlutverk hans var í grín-hryllingsmyndinni Critters 3 (1991) en hann vakti fyrst markverða athygli fyrir frammistöðu sína í This Boy's Life (1993). DiCaprio hlaut svo vaxandi frægð með aukahlutverkum í myndunum What's Eating Gilbert Grape (1993), Marvin's Room (1995), The Basketball Diaries (1996) og loks með aðalhlutverki í Romeo + Juliet (1996). Árið 1997 lék hann í tekjuhæstu kvikmyndinni fram til ársins 2010, Titanic undir leikstjórn James Cameron, sem gerði DiCaprio þekktan um heim allan.

Fleiri myndir sem hafa hlotið jákvæða umfjöllun gagnrýnenda eru Catch Me If You Can (2002), Gangs of New York (2002), The Aviator (2004), Blood Diamond (2006), The Departed (2006) og Revolutionary Road (2008). Nýjustu myndir hans, Shutter Island (2010) og Inception (2010) vöktu mikla athygli og þénuðu vel. DiCaprio er eigandi framleiðslufyrirtækisins Appian Way Productions.

Tenglar 

 Opinber vefsíða Leonardo DiCaprio 
 

Bandarískir leikarar
Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki
Stígvélaði kötturinn

Stígvélaði kötturinn (finnst einnig nefndur Stígvélakötturinn) er þekktastur sem persóna í frönsku ævintýri (Le Maitre Chat, ou Le Chat Botté), sem Charles Perrault samdi í lok 17. aldar. Fátækur malarasonur fær kött í föðurarf. Hann reynist geta talað og vill láta smíða á sig stígvél, sem malarasonurinn lætur eftir honum. Síðan leggur kötturinn af stað, og honum tekst með brögðum að færa húsbónda sínum bæði auðæfi og prinsessu sem konuefni.

Áður hafði Giovanni Francesco Straparola skráð áþekka sögu (Costantino Fortunato). Það hafði Giambattista Basile einnig gert (Pippo). Fleiri eldri sögur má finna, sem svipar nokkuð til sögunnar eftir Perrault. Ekki hefur verið sýnt fram á, að hann hafi þekkt neina þeirra. Eldri saga um mann sem hagnast á því að eiga kött er enska sagan Dick Whittington frá 15. öld.

Gerðar hafa verið 15 kvikmyndir um stígvélaða köttinn, auk þess sem hann kemur fyrir í myndunum um Shrek. Grimmsbræður tóku upp í ævintýrasafn sitt eina gerð af sögu Perraults, nokkuð frábrugðna. Ludwig Tieck gerði leikrit eftir henni. Pjotr Iljitsj Tsjaíkovskíj notaði stígvélaða köttinn í þriðja þætti af ballettinum Þyrnirós. César Cui og Xavier Montsalvatge sömdu hvor um sig óperu um hann.

Ævintýrið um stígvélaða köttinn var fyrst gefið út á íslensku af Kristjáni Ó. Þorgrímssyni árið 1880 í þýðingu Steingríms Thorsteinssonar. Ýmsir aðrir Íslendingar hafa með einhverjum hætti fengist við stígvélaða köttinn, þar á meðal: Auður Haralds, Loftur Guðmundsson og Þorsteinn frá Hamri.

Tilvísanir

Tenglar 
 Franski frumtexti ævintýrisins @ Google Books. Skoðað 23. október 2010.
 Myndskreytt útgáfa á ensku @ Media Informatics LLC . Skoðað 24. október 2010.

Evrópsk ævintýri
Sögupersónur
Magnús Kjartansson (tónlistarmaður)

Magnús Jón Kjartansson (f. 6. júlí 1951) er íslenskur tónlistarmaður.

Magnús ólst upp í Keflavík. Foreldrar hans voru Kjartan Henry Finnbogason (1928 – 2005) og kona hans, Gauja Guðrún Magnúsdóttir (1931-2017). Magnús stundaði tónlistarnám í Tónlistarskóla Keflavíkur og Tónlistarskólanum í Reykjavík og hjá Herbert H. Ágústssyni og Ragnari Björnssyni. Frá árinu 1966 hefur Magnús verið tónlistarmaður að aðalstarfi. Hann hefur leikið með mörgum hljómsveitum (aðallega á hljómborð, píanó og trompet), verið útsetjari og upptökustjóri og samið eigin tónlist. Hann hefur starfað mikið að málefnum FTT og STEF og verið formaður í báðum félögunum.

Magnús gekk 28. febrúar 1971 að eiga Sigríði Kolbrúnu Oddsdóttur (f. 1951). Þau áttu frá 1980 heima í Hafnarfirði.  Magnús starfaði um tíma að bæjarmálum þar.

Nokkrar hljómsveitir, sem Magnús hefur leikið með 
 Drengjalúðrasveit Keflavíkur
 Echo
 Nesmenn
 Óðmenn
 Júdas
 Trúbrot
 Blues Company
 Mannakorn
 Brunaliðið
 Brimkló
 Haukar
 HLH flokkurinn
 Hljómsveit Björgvins Halldórssonar
 Hljómsveit Magnúsar Kjartanssonar
 Sléttuúlfarnir
 Axel Ó & C
 The Vintage Caravan

Lög sem Magnús er höfundur að  
 Skólaball með Brimkló. Höfundur lags og texta
 Einskonar ást með Brunaliðinu. Höfundur lags
 Eitt lítið jólalag með Birgittu Haukdal. Höfundur lags og texta
 In the Country með Trúbrot. Meðhöfundur lags og texta
 Lítill drengur með Vilhjálmi Vilhjálmssyni. Höfundur lags
 Svefnljóð með Vilhjálmi Vilhjálmssyni. Höfundur lags
 Tónlistin minnir á þig með Brimkló. Höfundur lags

Tilvísanir

Heimildir, ítarefni 
 Tónlist.is: Magnús Kjartansson. Skoðað 24. október 2010.
 Magnús Kjartansson @ Gegnir (377 niðurstöður). Skoðað 24. október 2010.
 GuitarParty.com: Magnús Kjartansson. Skoðað 22. ágúst 2019

Íslenskir tónlistarmenn
Íslensk tónskáld
Balthazar van Damme

Balthazar van Damme var hirðstjóri á Íslandi frá 1423 en óvíst er hvenær hirðstjóratíð hans lauk, líklega á árunum 1426-1428.

Balthazar kom til Íslands 1423 með Hannesi Pálssyni og hafði konungur veitt þeim landið að léni. Líklega var Balthazar hinn eiginlegi hirðstjóri en Hannes fógeti og umboðsmaður konungs en þeir eru þó oft taldir báðir hirðstjórar. Miklar erjur voru milli Englendinga og fulltrúa Danakonungs þessi ár og rændu Englendingar konungsgarðinn á Bessastöðum bæði 1423 og 1424. Þeir fóru að sögn fjörutíu saman til að taka Balthazar og Hannes af lífi en tókst ekki. Þeir Hannes og Balthazar voru hins vegar óvinsælir meðal landsmanna, einkum Hannes, eftir að sveinar hans saurguðu Helgafellsklaustur 1425, brutu upp klaustur og kirkju og skutu mann í kirkjugarðinum. Sama ár drápu Englendingar tvo af mönnum Danakonungs, brutu skip konungsmanna og erkibiskups og réðust enn einu sinni á Bessastaði, tóku Kláus Ólafsson umboðsmann og rændu hann og handtóku svo Ólaf Nikulásson, sendimann norska ríkisráðsins, og fluttu þá báða til Englands ásamt fleirum.

Síðar um sumarið 1425 fóru þeir Hannes og Balthazar að Englendingum í Vestmannaeyjum og ætluðu að taka þá fasta en Englendingar brutu báta þeirra, handtóku þá, rændu fé þeirra og fluttu þá síðan til Englands og „hörmuðu það fáir“, segir í Lögmannsannál. Sennilega hafa þeir þurft að borga ríflegt lausnargjald til að sleppa. Hannes kom ekki til landsins aftur en Balthazar kom með ensku skipi sumarið 1426. Þá var hann samþykktur sem hirðstjóri á Alþingi. Hann fór þó aftur til Englands með skipi um haustið og er ekkert um hann vitað eftir það. Þorsteinn Ólafsson var hirðstjóri norðan lands og vestan frá 1427 en kann að hafa verið það í umboði Balthazars fyrst í stað.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 Íslenskt fornbréfasafn, 9. bindi, Reykjavík 1909-1913.
 

Hirðstjórar á Íslandi