Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1982

Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1982 eða HM 1982 var haldið á Spáni dagana 13. júní til 11. júlí. Þetta var tólfta heimsmeistarakeppnin. Þátttökulið voru 24 talsins, átta fleiri en verið hafði í fyrri keppnum. Ítalir urðu heimsmeistarar í þriðja sinn eftir sigur á Vestur-Þjóðverjum í úrslitaleik. Stærsti sigur í sögu HM vannst á mótinu, þegar Ungverjar unnu El Salvador með tíu mörkum gegn einu.

Val á gestgjöfum 
Staðsetning heimsmeistaramótsins 1982 var ákveðin á FIFA-þinginu árið 1966, en við sama tækifæri voru gestgjafar HM 1974 og HM 1978 ákveðnir. Spánn, Vestur-Þýskaland og Ítalía föluðust öll eftir að halda mótin 1974 og 1982. Úr varð að Spánverjar drógu til baka umsókn sína um fyrra mótið í skiptum fyrir stuðning Vestur-Þjóðverja við HM á Spáni 1982. Ítalir féllu frá umsókn sinni og voru Spánverjar því sjálfkjörnir.

Undankeppni 
109 þjóðir tóku þátt í undankeppninni og börðust um 22 laus sæti, til viðbótar við heimamenn og ríkjandi heimsmeistara. Asía og Eyjaálfa kepptu saman og fór Kuwait með sigur af hólmi en Nýja-Sjáland tryggði sér hitt sætið eftir sigur á Kína í oddaleik. Norður-Ameríkukeppnin 1981 sem fram fór í Hondúras var jafnframt forkeppni fyrir HM í heimsálfunni. Heimamenn sigruðu og grannþjóðin El Salvador hreppti annað sætið. Mexíkó sat heima aldrei þessu vant.

29 Afríkulið skráðu sig til leiks og var leikið með útsláttarfyrirkomulagi. Alsír og Kamerún komust áfram eftir úrslitaeinvígi gegn Nígeríu og Marokkó. Í Suður-Ameríku var keppt í þremur þriggja liða riðlum. Unnu Brasilía, Perú og Síle hvert sinn riðilinn án þess að tapa leik.

Vestur-Þjóðverjar unnu sinn riðil með fullu húsi stiga, en Austurríkismenn fylgdu þeim eftir. Þjóðirnar mættust á ný á Spáni. Silfurlið Hollendinga frá keppninni í Argentínu hafnaði í fjórða sæti í sínum forriðli á eftir Belgum og Frökkum, en þeir síðarnefndu komust áfram á markatölu á kostnað Íra. Í C-riðli var Ísland meðal þátttökuliða og gerðist örlagavaldur með því að gera 2:2 jafntefli gegn Wales á útivelli. Þar með var ljóst að bresku landsliðunum fjórum tækist ekki öllum að komast í úrslitin, en Sovétríkin og Tékkóslóvakía fóru áfram. Níu leikmenn skiptu á milli sín tíu mörkum Íslands í forkeppninni.

Ungverjar og Englendingar höfðu betur gegn Rúmenum, Svisslendingum og Norðmönnum í D-riðli, þar sem Norðmenn unnu frægan 2:1 sigur á Englandi í Osló. Júgóslavía og Ítalía voru sterkust í sínum riðli. Skotar og Norður-Írar skildu Svía, Portúgali og Ísraelsmenn eftir í F-riðli. G-riðill hafði einungis þremur liðum á að skipa, sem léku fjórfalda umferð. Pólverjar hirtu eina lausa sætið, en Austur-Þjóðverjar komu þar á eftir.

Þátttökulið 
Tuttugu og fjórar þjóðir mættu til leiks frá sex heimsálfum.

  Kúveit
  Alsír
  Kamerún
  Nýja-Sjáland

  El Salvador
  Hondúras
  Argentína (meistarar)
  Brasilía
  Perú
  Síle

  Austurríki
  Belgía
   Tékkóslóvakía
  England
  Frakkland
  Ítalía
  Júgóslavía
  Norður-Írland
  Pólland
  Skotland
  Sovétríkin
  Spánn (gestgjafar)
  Ungverjaland
  Vestur-Þýskaland

Leikvangar

Lukkudýr 
Einkennistákn mótsins var Naranjito, sem var appelsína íklædd spænska landsliðsbúningnum. Nafnið er samsett úr orðinu naranja (appelsína) og smækkunarendingunni -ito. Vinsælir teiknimyndaþættir um Naranjito voru sýndir í spænsku sjónvarpi, þar sem kærasta hans Clementina kom einnig við sögu.

Keppnin

Riðlakeppnin 
Keppt var í sex riðlum með fjórum liðum í hverjum. Tvö lið fóru áfram úr hverjum riðli.

Riðill 1 
Það var lítill meistarabragur á heimsmeistaraefnum Ítala sem gerðu þrjú jafntefli í jafnmörgum leikjum í riðlakeppninni og skoruðu aðeins tvö mörk, það var þó markinu meira en Kamerún sem kom öllum á óvart en Afríkumennirnir féllu taplausir úr keppni. Pólverjar sýndu mesta stöðugleikann og tryggðu sér toppsætið með stórsigri á Perú sem rak lestina.

14. júní -   Balaídos, Vigo
  Ítalía 0 : 0   Pólland 

15. júní - Estadio de Riazor, A Coruña
 Perú    0 : 0   Kamerún                                                                                 

18. júní - Balaídos, Vigo
  Ítalía  1 : 1  Perú

19. júní -   Estadio de Riazor, A Coruña
  Pólland      0 : 0   Kamerún

22. júní - Balaídos, Vigo
  Pólland     5 : 1  Perú   

23. júní - Estadio de Riazor, A Coruña
  Ítalía  1 : 1   Kamerún

Riðill 2 
Alsír kom öllum á óvart með því að leggja Evrópumeistara Vestur-Þjóðverja í opnunarleik riðilsins og settu þar með allt í uppnám. Síle tapaði öllum þremur viðureignum sínum, þeirri seinustu gegn Alsíringum sem voru þar með komnir í vænlega stöðu fyrir lokaleikinn milli Vestur-Þjóðvarja og Austurríkismanna. Austurrískur sigur eða jafntefli hefði hleypt afrísku nýliðunum í milliriðla og þriggja marka sigur Þjóðverja eða meira hefði þýtt það sama. Niðurstaðan var ótrúlega bragðlaus 1:0 sigur Vestur-Þýskalands. Ýmsir sökuðu liðsmenn beggja liða um að hafa komið sér saman um úrsltin og frá og með næstu keppni var afráðið að lokaleikir í riðlakeppni skyldu fara fram á sama tíma.

16. júní -   El Molinón, Gijón
  Vestur-Þýskaland 1 : 2   Alsír 

17. júní - Estadio Carlos Tartiere, Oviedo
 Síle    0 : 1   Austurríki                                                                                 

20. júní - El Molinón, Gijón
  Vestur-Þýskaland  4 : 1   Síle 

21. júní -   Estadio Carlos Tartiere, Oviedo
  Alsír     0 : 2   Austurríki  

24. júní - Estadio Carlos Tartiere, Oviedo
  Alsír    3 : 2  Síle                                                                                 

25. júní - El Molinón, Gijón
  Vestur-Þýskaland  1 : 0   Austurríki

Riðill 3 
Opnunarleikur HM var á milli heimsmeistara Argentínu og Belga sem komu talsvert á óvart með 1:0 sigri. Ungverjar unnu metsigur í sögu HM með 10:1 sigri á lánlausu liði El Salvador, en það dugði liði þeirra ekki áfram í næstu umferð.

13. júní -   Camp Nou, Barcelona
  Argentína 0 : 1   Belgía 

15. júní - Nuevo Estadio, Elche
  Ungverjaland   10 : 1   El Salvador                                                                                

18. júní - Estadio José Rico Pérez, Alicante
  Argentína  4 : 1   Ungverjaland 

19. júní -   Nuevo Estadio, Elche
  Belgía    1 : 0   El Salvador  

22. júní - Nuevo Estadio, Elche
  Belgía   1 : 1   Ungverjaland                                                                                

23. júní - Estadio José Rico Pérez, Alicante
  Argentína  2 : 0   El Salvador

Riðill 4 
Englendingurinn Brian Robson skoraði skjótasta mark heimsmeistarakeppninnar eftir einungis 27 sekúndur í sigri á Frökkum í fyrstu umferð riðils 4. Enska liðið var ásamt Brasilíu það eina í forriðlunum til að ljúka keppni með fullt hús stiga. Dýrkeypt jafntefli Tékkóslóvakíu gegn Kúveit, gerði það að verkum að Frökkum dugði jafntefli gegn tékkneska liðinu til að tryggja sér hitt sætið í milliriðlum.

16. júní -   San Mamés Stadium, Bilbao
  England  3 : 1   Frakkland

17. júní - Estadio José Zorrilla, Valladolid
  Tékkóslóvakía    1 : 1   Kúveit                                                                                

20. júní - San Mamés Stadium, Bilbao
  England  2 : 0   Tékkóslóvakía   

21. júní -   Estadio José Zorrilla, Valladolid
  Frakkland    4 : 1   Kúveit  

24. júní - Estadio José Zorrilla, Valladolid
  Frakkland  1 : 1   Tékkóslóvakía                                                                                

25. júní - San Mamés Stadium, Bilbao
  England  1 : 0   Kúveit

Riðill 5 
Níu mörk voru skoruð í leikjunum sex í fimmta riðli. Í fyrsta leik tóku heimamenn á móti Hondúras, sem var óþekkt stærð á sínu fyrsta heimsmeistaramóti. Eftir 10:1 sigur Ungverja á El Salvador bjuggu flestir við stórsigri gestgjafanna, en raunin varð 1:1 jafntefli. Í næstu umferð unnu Spánverjar 2:1 sigur á Júgóslövum þar sem heimamenn fengu vítaspyrnu á silfurfati. Norður-Írar unnu loks Spánverja í lokaumferðinni og skutust á topp riðilsins. Hondúras og Júgóslavía féllu úr leik.

16. júní -   Estadio Luis Casanova, Valencia
  Spánn  1 : 1   Hondúras

17. júní - La Romareda, Zaragoza
  Júgóslavía    0 : 0   Norður-Írland                                                                               

20. júní - Estadio Luis Casanova, Valencia
  Spánn  2 : 1   Júgóslavía   

21. júní -   La Romareda, Zaragoza
  Hondúras   1 : 1   Norður-Írland  

24. júní - La Romareda, Zaragoza
  Hondúras  0 : 1   Júgóslavía                                                                                

25. júní - Estadio Luis Casanova, Valencia
  Spánn  0 : 1   Norður-Írland

Riðill 6 
Nýja-Sjáland keppti í fyrsta sinn í úrslitakeppni HM og tapaði öllum sínum leikjum. Brasilíska liðið sigraði í riðlinum á fullu húsi stiga. Jafntefli Sovétmanna og Skota í lokaleiknum gerði það að verkum að fyrrnafnda liðið náði öðru sætinu á markatölu.

14. júní -   Ramón Sánchez Pizjuán Stadium, Sevilla
  Brasilía  2 : 1   Sovétríkin 

15. júní - La Rosaleda Stadium, Malaga
  Skotland    5 : 2   Nýja-Sjáland                                                                                

18. júní - Estadio Benito Villamarín, Sevilla
  Brasilía  4 : 1   Skotland  

19. júní -   La Rosaleda Stadium, Malaga
  Sovétríkin   3 : 0     Nýja-Sjáland  

22. júní - La Rosaleda Stadium, Sevilla
  Sovétríkin  2 : 2   Skotland                                                                              

23. júní - Estadio Benito Villamarín, Malaga
  Brasilía  4 : 0   Nýja-Sjáland

Milliriðlar 
Keppt var í fjórum þriggja liða riðlum. Einungis toppliðið komst áfram í undanúrslit.

A riðill 
Pólverjar fóru með sigur af hólmi í riðlinum. Þrjú mörk frá Zbigniew Boniek í upphafsleiknum gegn Belgum gerðu það að verkum að markahlutfall þeirra var mun betra en Sovétmanna.

28. júní -   Camp Nou, Barcelona
  Pólland  3 : 0   Belgía

1. júlí - Camp Nou, Barcelona
  Belgía 0 : 1   Sovétríkin                                                                                

4. júlí - Camp Nou, Barcelona
  Sovétríkin  0 : 0   Pólland

B riðill 
Englendingar gerðu markalaust jafntefli í báðum leikjum sínum og féllu því úr keppni ósigraðir á mótinu. Vestur-Þjóðverjar komust áfram en heimamenn Spánverja ráku lestina.

29. júní -   Santiago Bernabéu, Madrid
  Vestur-Þýskaland  0 : 0   England

2. júlí - Santiago Bernabéu, Madrid
  Vestur-Þýskaland  2 : 1   Spánn                                                                               

5. júlí - Santiago Bernabéu, Madrid
 Spánn  0 : 0   England

C riðill 
Flestum bar saman um að þetta væri langöflugasti milliriðillinn, með heimsmeisturum Argentínumanna og brasilíska liðinu sem margir spáðu meistaratitli. Ítalir, sem höfðu lítið sýnt í forriðlunum, urðu hins vegar hlutskarpastir.

29. júní -   Sarrià Stadium, Barcelona
  Ítalía  2 : 1   Argentína

2. júlí - Sarrià Stadium, Barcelona
  Argentína 1 : 3   Brasilía                                                                           

5. júlí - Sarrià Stadium, Barcelona
  Ítalía  3 : 2   Brasilía

D riðill 
Frakkar þurftu lítið að hafa fyrir sigri í riðli sem álitinn var sá slakasti.

28. júní -   Vicente Calderón Stadium, Madrid
  Austurríki  0 : 1   Frakkland
1. júlí - Vicente Calderón Stadium, Madrid
  Austurríki  2 : 2   Norður-Írland                                                                                

4. júlí - Vicente Calderón Stadium, Madrid
  Frakkland 4 : 1   Norður-Írland

Undanúrslit 
Öll undanúrslitaliðin komu frá Evrópu. Paolo Rossi gerði bæði mörk Ítala gegn Pólverjum. Viðureign Vestur-Þjóðverja og Frakka varð afar dramatísk. Fjögur mörk voru skoruð í framlengingu og grípa þurfti til vítaspyrnukeppni. Oft er vísað til leiksins sem eins þess besta í sögu HM í knattspyrnu.

8. júlí - Camp Nou, Barcelona, áh. 50.000
  Pólland 0:2  Ítalía

8. júlí - Ramón Sánchez Pizjuán Stadium, Sevilla, áh. 70.000
  Vestur-Þýskaland 3:3 (5:4 e. vítakeppni)  Frakkland

Bronsleikur 
Pólverjar hrepptu bronsverðlaunin á HM í annað sinn í sögunni, mörk þeirra voru skoruð frá 40. til 46. mínútu.

10. júlí - Estadio José Rico Pérez, Alicante, áh. 28.000
  Pólland 3:2  Frakkland

Úrslitaleikur 

Um 90 þúsund manns sáu Ítali tryggja sér heimsmeistaratitilinn í Madrid. Rossi, Tardelli og Altobelli komu Ítölum í 3:0 með mörkum í seinni hálfleik en Breitner klóraði í bakkann undir lokin.

11. júlí - Santiago Bernabéu, Madrid, áh. 90.000
  Ítalía 3:1  Vestur-Þýskaland

Markahæstu leikmenn 
146 mörk voru skoruð í keppninni og skiptust þau niður á 100 leikmenn, þar af var aðeins eitt sjálfsmark.

6 mörk
 Paolo Rossi
5 mörk
 Karl-Heinz Rummenigge
4 mörk
 Zico
 Zbigniew Boniek
3 mörk
 Falcão
 Alain Giresse
 László Kiss
 Gerry Armstrong

Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla
1982