alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
F/A-18E/F Super Hornet

Boeing F/A-18E/F Super Hornet er bandarísk orrustuþota hönnuð á grunni F/A-18 Hornet vélarinnar en er þyngri öflugri. F/A-18E er eins sætis útgáfa vélarinnar en F/A-18F er tveggja sæta útgáfa vélarinnar. Framleiðsla vélanna hófst í september árið 1997 en bandaríski sjóherinn tók vélarnar í notkun árið 1999.

Ítarefni 
 Elward, Brad. Boeing F/A-18 Hornet (Specialty Press, 2001).
 Jenkins, Dennis R. F/A-18 Hornet: A Navy Success Story (New York: McGraw-Hill, 2000).

Tengt efni 
 F/A-18 Hornet 
 EA-18G Growler 
 Northrop YF-17 
 Dassault Rafale
 F-14 Tomcat
 Mikoyan MiG-29K
 Sukhoi Su-33
 Eurofighter Typhoon

Tenglar 

 Upplýsingasíða um F/A-18E/F Super Hornet á Boeing.com

Bandarískar orrustuþotur
Boeing-flugvélar

de:McDonnell Douglas F/A-18#F/A-18E/F Super Hornet
fr:McDonnell Douglas F/A-18 Hornet#La seconde génération
Sigurður Ormsson

Sigurður Ormsson (d. 1235) var íslenskur goðorðsmaður á 12. og 13. öld. Hann var af ætt Svínfellinga, sonur Orms Jónssonar (um 1115 - 1191) og Helgu Árnadóttur. Hann tók við búi í Svínafelli í Öræfum 1179 þegar faðir hans gerðist munkur og þótti mikill höfðingi. Hann átti í deilum við Þorlák helga í staðamálum fyrri og sagði þá meðal annars að „norrænir menn og útlendir mega eigi játa undan oss vor réttindi“. Hann lét þó undan en Jón Loftsson veitti biskupi svo harða mótspyrnu að honum varð lítið ágengt. Sigurður var mikill vinur Kolbeins Tumasonar og mægður honum og þegar Guðmundur Arason tók við biskupsembætti á Hólum flutti Sigurður frá Svínafelli norður í land og tók við staðarforráðum á Hólum að beiðni Kolbeins og Guðmundar. Fljótlega kastaðist þó í kekki með þeim biskupi annars vegar og Sigurði og Kolbeini hins vegar og haustið 1208 gerðu þeir biskupi aðför. Í Víðinesbardaga, 9. september, féll Kolbeinn en Sigurður hörfaði undan með liðið. Hann bjó lengi á Möðruvöllum en var síðustu árin munkur í Munkaþverárklaustri og dó þar.

Sigurður var tvíkvæntur, fyrri kona hans var Sigríður systir Kolbeins Tumasonar en eftir lát hennar gekk hann að eiga stjúpmóður hennar, Þuríði Gissurardóttur. Kolbeinn og Arnór Tumasynir og Halldóra systir þeirra, kona Sighvatar Sturlusonar, voru því stjúpbörn hans. Tumi eldri Sighvatsson, dóttursonur Þuríðar, ólst upp hjá þeim og einnig dætur Arnórs, Sigríður (móðir Þorgils skarða) og Herdís.

Bróðir Sigurðar var Sigmundur goðorðsmaður á Valþjófsstað (d. 1198). Jón sonur hans tók við goðorðum Svínfellinga og síðan Ormur Svínfellingur sonur hans.

Sturlungaöld
F-22 Raptor

Lockheed Martin/Boeing F-22 Raptor er bandarísk orrustuþota. Hún var hönnuð til þess að tryggja yfirráð í lofti en getur einnig ráðist á skotmörk á landi og framkvæmt raftækni-hernaðaraðgerðir. Lockheed Martin Aeronautics og Boeing Integrated Defense Systems framleiða vélina í sameiningu.

Hver F-22 Raptor vél kostar 137,5 milljónir bandaríkjadala í framleiðslu. Flugher Bandaríkjanna hefur pantað 187 vélar en rúmlega 145 hafa verið smíðaðar (í ágúst 2009).

Myndasafn

Ítarefni 
 Crosby, Francis. Fighter Aircraft (London: Lorenz Books, 2002).
 Miller, Jay. Lockheed Martin F/A-22 Raptor, Stealth Fighter (Aerofax, 2005).
 Pace, Steve. F-22 Raptor, America's next lethal war machine (New York: McGraw-Hill, 1999).

Tengt efni 
 FB-22
 F-35 Lightning II
 X-44 MANTA

Tenglar 

 Opinber heimasíða F-22 Raptor

Bandarískar orrustuþotur
F-35 Lightning II

Lockheed Martin F-35 Lightning II er bandarísk eins hreyfils orrustuþota sem getur framkvæmt sprengjuárásir.

Ítarefni 
 Keijsper, Gerald. Lockheed F-35 Joint Strike Fighter (Pen & Sword Aviation, 2007).

Tengt efni 
 Lockheed Martin X-35
 F-22 Raptor

Tenglar 

 Opinber vefsíða F-35 

Bandarískar orrustuþotur
Lockheed Martin-flugvélar
Oddur Þórarinsson

Oddur Þórarinsson (1230 – 14. janúar 1255) var íslenskur höfðingi á Sturlungaöld. Hann var af ætt Svínfellinga, sonur Þórarins Jónssonar og Helgu Digur-Helgadóttur og bróðir Þorvarðar Þórarinssonar. Oddur bjó á Valþjófsstað eins og faðir hans. Þegar Gissur Þorvaldsson fór til Noregs 1254 eftir Flugumýrarbrennu setti hann Odd yfir ríki sitt í Skagafirði og dvaldi hann í Geldingaholti en aðfaranótt 14. janúar um veturinn komu þeir Eyjólfur ofsi og Hrafn Oddsson þangað og felldu Odd eftir frækilega vörn, en hann var sagður vígfimasti maður landsins á þeim tíma. 

Kona Odds var Randalín Filippusdóttir, sonardóttir Sæmundar Jónssonar í Odda, og bjó hún áfram á Valþjófsstað eftir dráp Odds. Þau áttu tvö börn, Guðmund gríss og Ríkizu.

Sturlungaöld
Meðlæti

Meðlæti er matur sem borinn er fram með réttinum sem ætlunin er að borða. Með kjötréttum er t.d. algengt að bera fram einhvers konar grænmeti og sterkjuríka fæðu á borð við kartöflur, brauð eða hrísgrjón.

Í sumum löndum er meðlætið borðað af sama diski og aðalrétturinn en í öðrum er það borðað af sérstökum diskum. Í fyrra tilvikinu er meðlætið yfirleitt innifalið í pöntun á aðalrétti á veitingastöðum (sem hluti af réttinum) en í því síðara velur gesturinn hvaða meðlæti hann pantar. 

Máltíðir

de:Beilage (Essen)
en:Side dish
ja:惣菜
uk:Гарнір‎
Sniðill

Sniðill er lína sem sker feril a.m.k. tvisvar sinnum.

Ef sniðill sker feril í punktum A og B, og B látinn fara óendanlega nálægt A þá stefnir hallatala sniðilsins á hallatölu snertils ferilsins í punktinum A.

Heimildir 

Weisstein, Eric W. "Secant Line." Frá MathWorld--A Wolfram Web Resource.

Rúmfræði
Evklíðsk rúmfræði
Þorvarður Þórarinsson

Þorvarður Þórarinsson (d. 31. mars 1296) var íslenskur goðorðsmaður og riddari á Sturlungaöld. Hann var af ætt Svínfellinga, sonur Þórarins Jónssonar (d. 1239), hálfbróður Orms Svínfellings og Brands biskups, og konu hans Helgu Digur-Helgadóttur, systur Ögmundar Helgasonar staðarhaldara í Kirkjubæ. Þorvarður bjó fyrst á Hofi í Vopnafirði. Eftir að Eyjólfur ofsi og Hrafn Oddsson felldu Odd bróður hans í Geldingaholti í janúar 1255 leitaði hann hefnda og á Þverárfundi 12. júlí 1255 börðust þeir Þorgils skarði saman við Eyjólf ofsa og felldu hann.

Þorvarður settist þá að á Grund í Eyjafirði, þar sem Eyjólfur hafði búið, og eftir að fréttist af láti Þórðar kakala í Noregi gerði hann tilkall til yfirráða þar fyrir hönd tengamóður sinnar, Steinvarar Sighvatsdóttur, systur Þórðar, en Þorgils skarði taldi sig hafa umboð konungs fyrir valdatilkalli í Eyjafirði og varð af fjandskapur á milli þeirra sem lauk með því að Þorvarður sveikst að Þorgils og drap hann á Hrafnagili aðfaranótt 22. janúar 1258. Þetta þótti níðingsverk og var Þorvarði ekki vært í Eyjafirði eftir það. Hann flutti síðan suður að Keldum til tengdafólks sins og bjó síðast á Arnarbæli í Ölfusi.

Kona Þorvarðar var Solveig, dóttir Hálfdanar Sæmundssonar og Steinvarar Sighvatsdóttur á Keldum.

Sturlungaöld
New York-háskóli

New York-háskóli (e. New York University eða NYU) er einkarekinn rannsóknarháskóli í New York-borg. Megin háskólasvæðið er í Greenwich Village á Manhattan. Skólinn var stofnaður árið 1831 og er stærsti einkarekni háskóli Bandaríkjanna með yfir 50 þúsund nemendur. Við skólann kenna 6755 háskólakennarar en starfsfólk skólans er á sextánda þúsund. Háskólasjóður NYU nemur 2,5 milljörðum Bandaríkjadala.

Einkunnarorð skólans eru perstare et praestare sem er latína og þýðir „varðveita og skara fram úr“.

Tenglar 

 Heimasíða New York University

Háskólar í New York
Fanndís Friðriksdóttir

Fanndís Friðriksdóttir (f. 9. maí 1990) er íslensk knattspyrnukona. Hún var fyrirliði U-19 landsliðsins á EM U-19 2009 í Hvíta-Rússlandi. Fanndís leikur með Breiðabliki.

Viðurkenningar 
 Efnilegasti leikmaður Breiðabliks 2008.

Heimildir 
 

Íslenskir knattspyrnumenn
Þjált fall

Þjált fall er fall sem hefur samfellda afleiðu yfir eitthvert mengi. T.d. eru öll margliðuföll þjál yfir allt rauntölumengið.

Heimildir

Weisstein, Eric W. "Smooth Function." Frá MathWorld--A Wolfram Web Resource.

Diffurreikningur
Guðný Björk Óðinsdóttir

Guðný Björk Óðinsdóttir (f. 27. september 1988) er íslensk knattspyrnukona. Hún leikur nú með Kristianstads DFF í Svíþjóð.

Afrek 
 Íslandsmeistari þrisvar sinnum.
 Bikarmeistari einu sinni.

Viðurkenningar 
 Íþróttamaður Mosfellsbæjar 2006.

Heimildir 
 
"Gudny Björk Odinsdottir". Svenska fotbollförbundet, skoðað þann 23. ágúst 2009.

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Kristín Ýr Bjarnadóttir

Kristín Ýr Bjarnadóttir (f. 1. febrúar 1984) er íslensk knattspyrnukona. Hún lenti í langvinnum meiðslum 2004 en sneri aftur 2007. Kristín leikur með Val.

Kristín hefur rappað undir listamannsnafninu Kido og verið í hljómsveitinni Igore.

Afrek 
 Íslandsmeistari með Val 2004 og 2008
 Bikarmeistari 2001 og 2003.
 Markahæsti leikmaður Vals 2001, 2003, og 2004.

Heimildir 
 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur

Íslenskir rapparar
Rakel Hönnudóttir

Rakel Hönnudóttir (f. 30. desember 1988) er íslensk knattspyrnukona sem leikur í stöðu framherja fyrir enska liðið Reading.

Viðurkenningar 
Íþróttamaður ársins 2008 á Akureyri.
Besti leikmaður Þórs 2008.

Heimildir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Sigvarður Þéttmarsson

Sigvarður Þéttmarsson (d. 1268) var biskup í Skálholti frá 1238. Hann var norskur og hafði verið ábóti í Selju. Biskupslaust varð á báðum biskupsstólunum og kusu Íslendingar biskupsefni og sendu til erkibiskups en hvorugt biskupsefnið fékk vígslu. Sá sem kjörinn var til biskups í Skálholti var Magnús sonur Guðmundar gríss. Hákon konungur vildi efla áhrif sín á Íslandi og fékk erkibiskup til að setja Norðmenn á báða biskupsstólana. Sigvarður flæktist fljótt inn í ýmis deilumál Sturlungaaldar og í janúar 1242, þegar Órækja Snorrason réðist að Gissuri Þorvaldssyni, sem þá var staddur í Skálholti, stöðvaði Sigvarður bardagann með því að koma alskrýddur út úr kirkjunni ásamt prestum sínum og hefja bannsöng yfir Órækju.

Sigvarður biskup var erlendis á árunum 1250-1254 og gegndi þá Brandur Jónsson biskupsembættinu á meðan. Þegar Jörundur Þorsteinsson var vígður til biskups á Hólum 1267 var Sigvarður biskup orðinn svo aldraður og vanheill að Jörundur var skipaður yfir allt landið. Sendi hann Árna Þorláksson í Skálholt sem fulltrúa sinn, Sigvarði til liðsinnis, og var Árni svo kosinn biskup þegar Sigvarður andaðist ári síðar.

Skálholtsbiskupar
Tacoma Narrows-brúin (1940)

Upprunalega Tacoma Narrows-brúin var opnuð 1. júlí 1940 og hrundi 7. nóvember sama ár. Brúin er einnig þekkt sem Galloping Gertie vegna sterkra vinda á svæðinu. Hengibrúin spannaði Tacoma Narrows-sund á milli Tacoma og Kitsap-skaga í Washingtonfylki í Bandaríkjunum. Önnur brú var byggð sem arftaki hennar á sama stað árið 1950 og árið 2007 var sú nýjasta reist samhliða hinni.

Hrun brúarinnar hafði varanleg áhrif á vísindi og verkfræði. Ófáar kennslubækur í eðlisfræði skýra frá atburðinum sem afbragðs dæmi um neydda hljómun þar sem vindurinn veitti lotubundna tíðni sem jafngilti eigintíðni brúarinnar. Hrunið leiddi einnig til aukinna rannsókna á vængsniðum brúa með tilliti til loftstreymis, en þær rannsóknir höfðu mikil áhrif á hengibrúarsmíði eftir 1940.

Á þeim stutta tíma sem brúin stóð uppi var hún þriðja lengsta hengibrú heims, á eftir Golden Gate-brúnni og George Washington-brúnni.

Tenglar 
Myndband í lit af brúarsmíðinni og hruninu með lýsingu
Eðlisfræðin á bak við hrun brúarinnar

Brýr í Bandaríkjunum
Washingtonfylki
Verkfræði
Fulltrúalýðræði

Fulltrúalýðræði kallast sú tegund lýðræðis þar sem kjósendur kjósa sér fulltrúa til þess að fara með völd, ólíkt beinu lýðræði þar sem kjósendur geta m.a.  með þjóðaratkvæðagreiðslu haft bein áhrif á ákvarðanir sem eru teknar.

Í fulltrúalýðræði er vald kjörinna fulltrúa oft takmarkað  með ákvæðum í stjórnarskrá.

Tenglar 

 

Stjórnmál
Hvíta húsið

Sjá má aðgreiningarsíðuna fyrir aðrar merkingar orðsins.

Hvíta húsið er opinbert aðsetur Bandaríkjaforseta staðsett að Pennsylvania Avenue 1600 í norðvesturhluta Washington, D.C. Allir forsetar Bandaríkjanna frá og með John Adams hafa búið þar. 

Húsið var tekið í notkun árið 1800. Bygginguna hannaði húsameistarinn James Hoban í nýklassískum stíl, og sótti innblástur frá hinu írska  sem í dag hýsir írska þingið. 

Hvíta húsið er með þekktustu húsum Bandaríkjanna og var árið 2007 í öðru sæti á lista yfir vinsælustu bygginarnar í bandarískri byggingarlist.

Þangað til árið 1811 var húsið þekkt sem Hobansetrið eftir James Hoban sem hannaði húsið. Húsið fékk viðurnefnið Hvíta húsið eftir ásakanir um að Hoban hafi tekið þátt í að skipuleggja Svínauppreisnina.

Heimildir 

Forsetabústaðir
BRIC

BRIC er upphafsstafaheiti í hagfræði sem notað er til að tákna nýmarkaðina Brasílíu, Rússland, Indland og Alþýðulýðveldið Kína (e. China). Heitið var upphaflega notað af hagfræðingnum Jim O'Neill árið 2001 í ritgerðinni Building Better Global Economic BRICs.

Í ritgerðinni Dreaming With BRICs: The Path to 2050 er því haldið fram að BRIC löndin verði árið 2050 í hópi 6 stærstu hagkerfa heims.

Fyrsti fundur ríkjanna fjögurra var haldinn 16. júní 2009 í Yekaterinburg, Rússlandi

Tilvísanir 

Hagfræði
Suður- og Vesturamt

Suður- og Vesturamt var íslenskt amt sem varð til 15. maí 1770 þegar Íslandi var skipt niður í tvö ömt. Suður- og Vesturamt og Norður- og Austuramt. Amtinu var síðan skipt upp í tvö ömt, Suðuramt og Vesturamt árið 1787 en síðan sameinuð aftur árið 1872 með tilkomu embættis landshöfðingja. Amtið var síðan lagt af árið 1904 þegar Íslendingar fengu heimastjórn.

Amtmenn í Suður- og Vesturamti 

1770-1787

 Lauritz Andreas Thodal (1770-1785)
 Hans Christoph Diederich Victor von Levetzow (1785-1787)

1872-1904

 Bergur Thorberg (1872-1883)
 Magnús Stephensen (1883-1886)
 Theodor Jónassen (1886-1891)
 Kristján Jónsson (1891-1894)
 Júlíus Havsteen (1894-1904)

Heimildir 
 Íslenska alfræðiorðabókin, 1. bindi, ritstjórar Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir, Bókaútgáfan Örn og Örlygur, án útgst., 1990.

Íslensk stjórnmál
Vaxtamunarviðskipti

Vaxtamunarviðskipti (e. carry trade) kallast það þegar fjárfestar nýta sér muninn á vöxtum gjaldmiðla í mismunandi löndum. Fá t.d lán í löndum þar sem stýrivextir eru lágir og kaupa síðan skuldabréf í löndum þar sem stýrivextir eru háir og hagnast þannig á vaxtamuninum.

Vaxtamunarviðskipti á Íslandi 
Fyrir bankahrunið 2008 tíðkaðist útgáfa á s.k. jöklabréfum sem var nokkuð flókinn fjármálagjörningur. Það voru erlend skuldabréf gefin út erlendis af erlendum fjármálastofnunum í samstarfi við íslenskar fjármálastofnanir. Mikið var um að gefin væru út jöklabréf í evrum. Erlendir fjárfestar högnuðust því um stund á háu gengi íslensku krónunnar gagnvart þeim gjaldmiðli þar sem jöklabréfin voru gefin út.

Jón Daníelsson og Gylfi Zoega halda því fram í skýrslu sinni Hagkerfi býður skipbrot að vaxtarmunarviðskipti hafi átt þátt í bankahruninu á Íslandi árið 2008. Í bók sinni Why Iceland? fullyrðir Ásgeir Jónsson, fyrrverandi yfirmaður greiningardeildar Kaupþings það sama.

Tilvísanir 

Hagfræði
Oddaverjar

Oddaverjar voru íslensk höfðingjaætt á 12. og 13. öld, kenndir við bæinn Odda á Rangárvöllum og var veldi þeirra mest í Rangárvallasýslu. Ættfaðir þeirra var Sæmundur fróði, sem gerði Odda að fræðasetri og hóf staðinn til mikillar virðingar. Sú virðing jókst enn þegar Loftur sonur hans giftist Þóru, laundóttur Magnúsar berfætts. Sonur þeirra var Jón Loftsson. Hann var mesti höfðingi landsins um sína daga og stóð á móti tilraunum Þorláks biskups helga til að ná valdi á kirkjustöðum. Eftir dauða hans tók Sæmundur sonur hans við goðorðum ættarinnar en Páll, launsonur Jóns, varð biskup í Skálholti.

Eftir að Páll biskup lést 1211 fór veldi Oddaverja hnignandi. Þeir eru jafnan taldir með helstu valdaættum Sturlungaaldar en áttu þó fremur lítinn þátt í erjum og styrjöldum tímabilsins. Þórður Andrésson, sonarsonur Sæmundar Jónssonar, sem Gissur Þorvaldsson lét taka af lífi 1264, hefur verið kallaður síðasti Oddaverjinn.

Ýmsar greinar ættarinnar voru áberandi í röðum stórbænda og höfðingja eftir lok þjóðveldisins.

Sturlungaöld
Concorde

Concorde (fullt nafn: Aérospatiale-BAC Concorde) var hljóðfrá farþegaflugvél knúin af þrýstihverfli. Flugvélin var smíðuð með samvinnu Englendinga og Frakka af flugvélaframleiðendunum Aérospatiale og British Aircraft Corporation. Fyrsta flug Concorde-flugvélar var árið 1969 en 27 ára þjónustutíð þeirra hófst árið 1976. Flugvélin gat flogið á allt að 2.000 km/klst.

Concorde-vélar flugu reglulega yfir Atlantshafið frá London Heathrow- og París Charles de Gaulles-flugvöllunum til John F. Kennedy-flugvallar í New York og Washington Dulles-flugvallar. Flugið tók helming tíma annarra flugvéla.

Aðeins 20 flugvélar voru gerðar og þróun þeirra var ekki arðbær. Auk þess fengu flugfélögin Air France og British Airways fjárframlög frá ríkisstjórnum sínum til kaupa á vélunum. Vegna einnar brotlendingar Concorde-vélar og hryðjuverkanna 11. september 2001 var ákveðið að taka Concorde úr notkun þann 26. nóvember árið 2003. Concorde-flugvélar voru þekktar um allan heim og eru enn í dag helgimyndir flugatvinnugreinarinnar. Concorde er eina hljóðfráa flugvélin til að vera tekin til almennra farþegaflutninga fyrir utan Tupolev-vélar sem gerðar voru í Sovétríkjunum og voru í notkun í mun skemmri tíma. Og því eru engar hljóðfráar flugvélar á markaðnum í dag. 

Farþegaflugvélar
Háhýsi

Háhýsi eru há hús, oft byggð í borgum þar sem landrými er takmarkað. Háhýsi urðu vinsæl við uppfinningu lyftunnar.

Tengt efni 
 Turn
 Skýjakljúfur
 Bygging
 Hús

Byggingarlist
Hlébarði

Hlébarði (fræðiheiti: Panthera pardus) er ein af fimm tegundum innan ættkvíslar stórkatta (Panthera). Hinar fjórar tegundirnar eru tígrisdýr, ljón, jagúar og snjóhlébarði. Hlébarðinn er sá stórköttur sem er í minnstri útrýmingarhættu. Hlébarðategundinni hefur verið skipt í meira en 30 deilitegundir, sem eru misstórar, þær stærstu eru flestar afrískar.

Heimkynni
Hlébarði er útbreiddasta tegund stórra kattardýra. Þeir eru um alla Afríku, á Arabíuskaganum, í Íran, Mið-Asíu, Kína, á Indlandi, Sri Lanka og syðst í Síberíu. Þeir halda sig við laufskóga og kjarrlendi, eiga auðvelt með að klifra í trjám og geta dregið bráð sína upp í tré til þess að hindra að önnur dýr steli bráðinni.

Útlit
Hlébarðar eru með langan og mjóan skrokk sem er sterkur og vöðvastæltur, hafa stutta fætur og langa rófu sem þeir nota til þess að halda jafnvægi þegar þeir eru uppi í trjám. Fullorðnir hlébarðar geta verið frá 50 kg og upp í allt að 120 kg á þyngd, þeir eru tveir til þrír metrar á lengd ef rófan er mæld með en rófan er oftast um 90 cm löng. Kvenkyns hlébarðar eru oftast um tveir þriðju af stærð karlkyns hlébarða.  Hlébarðinn er með rósettumynstur á feldi sínum líkt og jagúarinn en munurinn er sá að rósettublettirnir á hlébarðanum eru minni. Feldurinn getur verið snöggur eða þykkur, það fer allt eftir því hvar hlébarðinn lifir.

Mataræði
Hlébarðinn er kjötæta og er fæða hans aðallega antilópur og önnur hjarðdýr grasbíta, einnig villisvín. En þeir éta einnig minni dýr eins og kanínur og stór skordýr. Hlébarðinn veiðir á næturnar. Þeir byrja á því að fela sig, laumast upp að bráðinni og stökkva á hana við fyrsta tækifærið. Þeir drepa bráð sína með einu snöggu biti í háls.

Uppeldi
Meðgöngutími hlébarða er um þrír mánuðir og eignast kvendýrið tvo til fjóra hvolpa. Hvolparnir fæðast blindir en fá sjónina eftir um níu daga. Þeir fara að heiman þegar þeir eru um 13 til 18 mánaða gamlir. Hlébarðar verða 12 til 15 ára gamlir úti í náttúrunni en það fer mikið eftir búsvæðum og fæðu.

Tenglar

 Staðreyndir um hlébarðann
 Uppeldi Hlébarða
 Útlit hlébarða
 
 
 

Hlébarðar
Stórkettir
Rándýr
Fundur

Fundur er formlegur atburður þar sem fólk kemur saman til að mæla um sérstakt atriði. Fundir eru oft haldnir í viðskiptum og stjórnmálum til þess að taka ákvarðanir svo að allir geti sagt skoðanir sínar og gefið hugmyndir. Nú á dögum geta fundir farið fram í síma (símafundur) eða á netinu (veffundur) með nútímatækni, vegna þess að fólk getur talað saman án þess að vera á sama stað. Í dag eru fundir geysilega hversdagslegir og er oft sagt að fundir sem eru ekki skipulagðir og framkvæmdir vel geti verið tíma- og auðlindasóun.

Oft er skrifuð fundarskrá fyrir setningu fundar sem telur þau atriði sem til umræðu skulu vera. Meðan á fundi stendur er oft haldin fundargerð sem skrásetur allt sem er rætt. Yfirleitt eiga viðskiptafundir sér stað í fundarsal sem er sérstakur salur í byggingu með borði, stólum og aðstöðu eins og myndbandssýningarvél og töflu.

Fundir
Umboðsmennska
Sendimastur

Sendimastur er stórt loftnet. Oftast er það grind með snúru. Það þarf að vera hátt svo að sendingin dreifist betur. Það tekur á móti sendingum frá gervitungli.

Sjónvarpsmastur tekur á móti myndum frá gervitungli en útvarpsmastur tekur á móti hljóð-örbylgjum og dreifir þeim. Einnig eru til sendimastur með gervihnattadiskum. Vanalega eiga fyrirtæki eins og símafyrirtæki og fjölmiðlar slík tæki til að senda myndirnar í afruglarana.

Fjarskiptatækni
Þórður Andrésson

Þórður Andrésson (d. 27. september 1264) var íslenskur höfðingi í lok Sturlungaaldar og bjó á Stóruvöllum. Hann var af ætt Oddaverja, sonur Andrésar Sæmundssonar (um 1200 - 26. maí 1268) goðorðsmanns í Eyvindarmúla og Skarði, sonar Sæmundar Jónssonar í Odda, en móðir Þórðar er óþekkt. Þórður var helsti foringi Oddaverja upp úr miðri 13. öld en bræður hans, þeir Magnús Agnar, Eyjólfur og Brandur fylgdu honum að málum. Þórður átti í deilum við Gissur Þorvaldsson og reyndi oftar en einu sinni að brugga honum banaráð, sendi meðal annars sonum Brands Kolbeinssonar bréf og vildi fá þá til að ganga í bandalag við sig og bana Gissuri en þeir létu Gissur vita. 

Bræður Þórðar sóttu að Gissuri haustið 1264 þar sem hann var fáliðaður á ferð við Hvítá (Þórður var sjálfur skammt undan) en Gissur slapp frá þeim og safnaði liði. Komið var á sáttafundi en Gissur afvopnaði bræðurna og fór með þá að Þrándarholti í Gnúpverjahreppi. Þar var Þórður höggvinn en bræðrum hans gefin grið. Áður en Þórður var tekinn af lífi bað hann Gissur að fyrirgefa sér það sem hann hefði gert á hlut hans en Gissur svaraði: „Það skal ég gera þegar þú ert dauður.“ Eftir Þórði er höfð hin fræga setning: „Mínar eru sorgirnar þungar sem blý“ sem hann sagði rétt fyrir andlátið.

Þórður hefur verið kallaður síðasti Oddaverjinn því að þótt bræður hans lifðu eftir og margir aðrir af ættinni var valdaskeiði hennar endanlega lokið við lát hans.

Sturlungaöld
Solveig Sæmundardóttir

Solveig Sæmundardóttir (d. 1244) var íslensk kona á Sturlungaöld. Hún var af ætt Oddaverja, dóttir Sæmundar Jónssonar í Odda og Valgerðar Jónsdóttur, sem bjó á Keldum á Rangárvöllum og var kölluð Keldna-Valgerður. Sæmundur faðir Solveigar lést 1222 og hafði mælt svo fyrir að hún skyldi fá jafnan arfshlut og bræður hennar en venjulega fengu dætur hálfan hlut á við syni. Snorri Sturluson var fenginn til að annast skiptingu arfsins. Hann gisti þá á Keldum hjá þeim mæðgum og er sagt að hann hafi dregið mjög taum Solveigar við arfaskiptin, enda mun honum hafa litist vel á hana, en hann var þá skilinn við konu sína. En stuttu seinna giftist Solveig Sturlu Sighvatssyni bróðursyni Snorra og líkaði honum það illa.

Solveig flutti að Sauðafelli með manni sínum og bjuggu þau þar síðan. Sturla var ekki heima þegar Þorvaldssynir komu að næturlagi í janúar 1229 í Sauðafellsför og drápu og særðu heimilisfólkið, ógnuðu Solveigu, sem lá á sæng, með blóðugum vopnum en meiddu hana þó ekki og ekki heldur móður hennar og börn. Þegar Sturlu bárust fréttirnar er sagt að hann hafi spurt að því einu hvort Solveig væri ómeidd. Þau áttu dæturnar Guðnýju og Þuríði og soninn Jón. Eftir að Sturla var drepinn á Örlygsstöðum fór hún til Noregs með börnin sumarið 1240 og fól Sturlu Þórðarsyni að annast bú sitt, en kom aftur með sömu ferð og Þórður kakali sumarið 1242. Hún dó tveimur árum síðar.

Sturlungaöld