alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ýmsir - Fjórtán lög frá þjóðhátíð Vestmannaeyja

Fjórtán lög frá þjóðhátíð Vestmannaeyja er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1984. 
Á henni flytur Sextett Ólafs Gauks, Svanhildur Jakobsdóttir og Rúnar Gunnarsson fjórtán lög frá þjóðhátíð Vestmannaeyja eftir Oddgeir Kristjánsson. Hljóðritun hljómplötunnar fór fram í upptökusal sjónvarpsins og sá Jón Þór Hannesson um hljóðritun. Myndina frá Vestmannaeyjum á framhlið plötunnar tók Oddgeir Kristjánsson. Myndina af sextett Ólafs Gauks tók Óli Páll. Setningu á bakhlið annaðist Prentsmiðja Jóns Helgasonar en um myndamót og prentun sá Kassagerð Reykjavíkur.

Lagalisti
Þar sem fyrrum - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Ási í Bæ
Blítt og létt - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Árni úr Eyjum
Góða nótt - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Árni úr Eyjum og Ási í Bæ 
Ágústnótt - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Árni úr Eyjum
Ég veit þú kemur - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Ási í Bæ
Ship-oh-hoj - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Loftur Guðmundsson
Ég vildi geta sungið - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Ási í Bæ
Gamla gatan - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Ási í Bæ
Sólbrúnir vangar - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Ási í Bæ
Villtir strengir - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Loftur Guðmundsson  
Bjartar vonir vakna - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Árni úr Eyjum
Ég heyri vorið - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Ási í Bæ
Fyrir austan mána - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Loftur Guðmundsson
Heima - Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson — Ási í Bæ

Textabrot af bakhlið plötuumslags 

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1984
Kastalinn í Mannheim

Kastalinn í Mannheim var reistur sem aðsetur kjörfurstanna á 18. öld. Hann er næststærsti barokkkastali Evrópu, á eftir Versölum í Frakklandi.

Saga kastalans

Byggingasaga 
Í apríl 1720 ákvað kjörfurstinn Karl Philipp að setjast að í Mannheim og láta reisa þar nýjan kastala í barokkstíl. Fyrstu álmurnar voru 11 ár í byggingu og voru vígðar 1731. Þá flutti kjörfurstinn inn, en fram að þessu hafði hann haft aðsetur sitt í Heidelberg. Í kastalanum var kapella og þar var eiginkona Karls Philipps lögð til grafar 1734. Árið 1737 var hafist handa við að reisa fleiri álmur. Þær framkvæmdir stóðu til 1742. Álmurnar voru teknar í notkun með vígslu óperusalarins, en sama dag var þar haldin giftingarveisla fyrir kjörfurstann Karl Theodor. Seinna það ár dó hann hins vegar og var einnig lagður til hvildar í hallarkapellunni. Árið 1751 var aftur hafist handa við að reisa fleiri álmur og stóðu framkvæmdir að þessu sinni í níu ár. Í nýju álmunum var innréttað lista- og náttúfræðisafn, fjárhirslur, bókasafn og skjalasafn. Nýju álmurnar voru vígðar 1760 og var þá kastalasamstæðan öll orðin meðal stærstu í Evrópu. Ef tekinn er barokkstíllinn eingöngu, var kastalinn sá næststærsti í Evrópu, á eftir kastalasamstæðunni í Versölum. Við byggingu þriðju álmusamstæðunnar var þess því sérstaklega gætt að hafa fleiri glugga en í Versölum. Gluggarnir í kastalanum í Mannheim eru einum fleiri en í Versölum. Kjörfurstarnir stóðu fyrir margbreytilegri menningu í kastalanum. Þar voru listamenn eins og Goethe og Mozart vel séðir gestir.

Napoleontíminn 
Árið 1778 ákvað kjörfurstinn Karl Theodor að flytja aðsetur sitt til München þegar hann hlaut Bæjaraland að erfðum. Kastalinn var því ekki lengur í notkun, að öðru leyti en því að þjónar héldu honum við. Árið 1795 ruddist franskur byltingarher inn í landið. Þeir tóku kastalann og notuðu hann sem herstöð. Þegar austurrískur her náði að hrekja þá þaðan sama ár, urðu nokkrar skemmdir á kastalanum, þar á meðal brann óperusalurinn. Honum var þá breytt í fangelsi. Árið 1802 lést Karl Theodor og eignaðist þá landið Baden kastalann.

Heimstyrjöld og nýting í dag 

Loftárásir heimstyrjaldarinnar síðari nær gjöreyðilögðu kastalann. Fjarlægja átti rústirnar en 1947 var ákveðið að endurreisa að minnsta kosti eina álmu. Eftir það var næsta álma einnig endurreist, þar til kastalinn hafði allur verið endurbyggður. Því verki var þó ekki lokið fyrr en árið 2007. Hann er opinn almenningi. Stór hluti kastalans er notaður af háskólanum í borginni.

Heimildir 

 

Mannheim
Kastalar í Þýskalandi
Jesúítakirkjan í Mannheim

Jesúítakirkjan í Mannheim er kaþólsk kirkja í miðborg Mannheim. Hún er talin mesta barokkkirkja suðvesturhluta Þýskalands.

Saga kirkjunnar 
Það var kjörfurstinn Karl Philipp sem lét reisa kirkjuna 1733. Hún var 26 ár í byggingu. Á meðan lést Karl Philipp og Carl Theodor var þá tekinn við. Kirkjan var vígð 1756 og helguð heilögum Ignatius Loyola (upphafsmanni jesúítareglunnar) og heilögum Fransiskus Javier. Kirkjan er með stórt hvolfþak sem nær 75 metra hæð. Framhliðin er prýdd tveimur turnum úr rauðum sandsteini. Freskurnar í skipinu voru málaðar af Egid Asam frá München. Hvolfþakið sýnir þætti úr ævi Ignatius Loyola. Veggina skreytti hann með 400 m² stórri fresku. Asam lést við málningarstörf sín í kirkjunni 1750. Í loftárásum heimstyrjaldarinnar síðari stórskemmdist kirkjan, sérstaklega skipið og kórinn. Þá var búið að bjarga helstu listaverkum hennar. Eftir stríð var ákveðið að endurreisa kirkjuna í upprunalegum stíl. Kirkjan er sóknarkirkja kaþólikka í borginni en einnig kirkja spænska safnaðarins.

Listaverk 

Mörg altari og altaristöflur prýða kirkjuna að innan. Þeirra helst er háaltarið í kórnum, sem er geysimikið listaverk. Það var tekið niður og flutt annað meðan stríðið stóð yfir og sett upp aftur eftir stríð. Mestur hluti freskunnar eftir Asam eyðilagðist í stríðinu og var ekki endurgert.

Orgel 
Orgelhúsið var smiðað af myndhöggvaranum Paul Egell. Það slapp að mestu við eyðileggingu stríðsins vegna þess að það hafði verið klætt stálteppi til varnar. Það var lagfært 1952 en 1965 fékk orgelhúsið nýtt orgel.

Heimildir 

Mannheim
Kirkjur í Þýskalandi
Magnús Erlingsson (konungur)

Magnús Erlingsson eða Magnús 5. (1156 – 1184) var konungur Noregs á árunum 1161-1184 en fyrsta árið var Hákon herðabreiður einnig konungur. Frá 1177 gerði Sverrir Sigurðsson tilkall til valda og eru þeir báðir taldir konungar á þeim tíma.

Magnús var sonur höfðingjans Erlings skakka Ormssonar og konu hans, Kristínar dóttur Sigurðar Jórsalafara, sem var konungur 1103-1130. Þar sem hann var ekki konungssonur drógu ýmsir tilkall hans til krúnunnar í efa en hann naut hins vegar stuðnings kirkjunnar þar sem hann var fæddur í hjónabandi og móðir hans var konungsdóttir fædd í hjónabandi, en margir Noregskonunga á 11. og 12. öld voru frillubornir. Ingi krypplingur hafði komið báðum bræðrum sínum og meðkonungum fyrir kattarnef en féll árið 1161 fyrir mönnum Hákonar herðabreiðs, frilluborins bróðursonar síns. Erlingur skakki hafði verið annar helsti ráðgjafi Inga konungs og fékk nú stuðningsmenn Inga til kjósa fimm ára gamlan son sinn til konungs. Hann fékk til þess stuðning Eysteins erkibiskups í Niðarósi, sem krýndi hinn unga konung, en féllst í staðinn á að setja fram ný erfðalög þar sem kirkjan hefði meiri áhrif á val nýs konungs. 

Hákon herðabreiður féll fyrir mönnum Erlings skakka og Magnúsar þegar árið 1162 og eftir það ríkti Magnús einn. Birkibeinakonungurinn Eysteinn meyla, sonur Eysteins konungs Haraldssonar, gerði tilkall til krúnunnar en féll í bardaga 1177. Sama ár kom Sverrir Sigurðsson frá Færeyjum, lýsti því yfir að hann væri sonur Sigurðar munns og tók við leiðtogahlutverkinu hjá birkibeinum. Hann naut stuðnings Þrænda og Erlingur skakki féll í bardaga á Kálfsskinni við Niðarós 1179. Magnús varð að flýja til Danmerkur en sneri þó aftur og næstu árin gekk á með skærum og bardögum. Að lokum féll Magnús í bardaga árið 1184 ásamt tvö þúsund manna liði sínu. Hann var ókvæntur og barnlaus.

Heimildir 
 
 

Noregskonungar
Brjóstakrabbamein

Brjóstakrabbamein er krabbamein sem myndast í brjóstum. Krabbameinið er algengasta krabbameinið í konum á Íslandi sem og á heimsvísu. Myndun brjóstakrabbameins tengist ógrynna af umhverfis- og erfðatengdum þáttum. Margt þarf að fara úrskeiðis á sama tíma; til dæmis DNA skemmdir, mistök við ónæmiseftirlit líkamans, óvanalegir vaxtarþættir og/eða erfðagallar. 

Um 15-20% þeirra sem fá brjóstakrabbamein hafa ættarsögu um sjúkdóminn — þekktastar eru stökkbreytingar í BRCA1 og BRCA2 genunum en þau eru bæði æxlisbæligen. Hættulegustu krabbameinin eru þau sem eru án hormónaviðtaka, þau sem hafa dreift sér til eitla í holhönd eða þau sem sýna erfðabreytileika því erfiðara eru að meðhöndla þau.

Tenglar

Tilvísanir

Tegundir krabbameins
Sikileyjarvörn, Najdorf, Gautaborgar afbrigðið

Gautaborgar afbrigðið eða argentínska afbrigðið kemur upp í gamla aðalafbrigði Najdorf afbrigðis Sikileyjarvarnar. Staðan kemur upp eftir leikina:
1.e4 c5
2.Rf3 d6
3.d4 cxd4
4.Rxd4 Rf6
5.Rc3 a6
6.Bg5 e6
7.f4 Be7
8.Df3 h6
9.Bh4 g5!?
Hér er algengast að hvítur leiki fxg5 og að svartur fylgi eftir með Rfd7 með hugmyndina að koma riddaranum fyrir á e5 þar sem hann stendur vel. Þegar riddarinn er kominn frá biskupnum er g-peð hvíts leppur og undir svo mikilli pressu að svartur kemst upp með að bíða með að endurheimta peðið.

Saga
Samkvæmt ChessBase var afbrigðið fyrst teflt árið 1955 af Helga Ólafssyni með hvítt og Herman Pilnik með svart í Reykjavík. Þar lék Pilnik gambítnum 10.fxg5 hxg5?! 11.Bxg5. Helgi sigraði þá skák og hefur gambíturinn sjaldan verið endurtekinn síðan.

Á heimsmeistaramóti landsliða í sveitakeppni sem fór fram í Gautaborg árið 1955 kepptu sveitir Sovétríkjanna og Argentínu í fjórtándu umferð. Sveit Argentínu samanstóð af áðurnefndum Herman Pilnik, Miguel Najdorf sem Najdorf afbrigðið er kennt við og Oscar Panno en þeir höfðu svart. Sveit Sovétmanna var skipuð af Efim Geller, Paul Keres og Boris Spassky. Þannig fór að á öllum borðum var Gautaborgarafbrigðið teflt og Sovétmennirnir fundu allir leikina 10.fxg5 Rd7 11.Rxe6 fxe6 12.Dh5+ Kf8 13.Bb5! og endaði þannig að Sovétríkin unnu öruggan 3-0 sigur.

Seinna stakk Fischer upp á 13...Hh7! sem enginn argentínumannanna fann og er það nú til dags talið fullgilt svar við mannsfórninni 11.Rxe6.

Þrátt fyrir uppgötvun Fischers er afbrigðið sjaldséð og ekki teflt í kappskák nema nokkrum sinnum á ári. Nokkrir mjög góðir skákmenn hafa þó beitt afbrigðinu með góðum árangri og má þar nefna Agdestein,Kupreichik,Cheparinov,Shabalov og Al Modiahki.

Tengt efni 
 Skák
 Sikileyjarvörn, Najdorf afbrigði
 Listi yfir skákbyrjanir

Tenglar 
Skákirnar úr viðureign Sovétríkjanna og Argentínu í Gautaborg, 1955:
 Spassky - Pilnik
 Keres - Najdorf
 Geller - Panno

Sikileyjarvörn
Hákon Sverrisson

Hákon 3. Sverrisson eða Hákon harmdauði (1182 – 1. janúar 1204) var konungur Noregs frá því að faðir hans lést 1202 til dauðadags, eða í tæp tvö ár.

Hákon var launsonur Sverris konungs en móðir hans var Ástríður Hróadóttir. Hákon var valinn konungur af hirðinni í Niðarósi vorið 1202 og hylltur á Eyraþingi nokkru síðar. Líklegt er að honum hefði tekist að sameina Norðmenn og binda enda á borgarastyrjöldina sem geisað hafði í landinu með hléum frá því um miðja 12. öld ef honum hefði enst aldur til því að hann hafði kallað heim biskupana sem faðir hans hafði átt í hatrömmum deilum við og náð sáttum við þá og baglana. Hann lést þó skyndilega á nýársdag 1204 og töldu margir að eitrað hefði verið fyrir hann og grunuðu Margréti ekkjudrottningu, stjúpu hans, um græsku en hún lagði hatur á konung af því að hann hafði látið taka Kristínu dóttur hennar, hálfsystur sína, frá henni og flytja til sín. Hákon var vinsæll konungur og var því kallaður harmdauði eftir að hann lést.

Hákon kvæntist ekki en nokkrum mánuðum eftir lát hans fæddi Inga frá Varteigi son sem hún sagði Hákon föður að og bar seinna járn til að sanna orð sín. Þunguninni og fæðingu Hákonar Hákonarsonar var þó lengi haldið leyndri til að hlífa honum við háska í uppvextinum og því tók Ingi Bárðarson við konungdæminu eftir að barnakonungurinn Guttormur Sigurðsson, bróðursonur Hákonar harmdauða, lést fáeinum mánuðum á eftir honum.

Heimildir 
 

Noregskonungar
Saga Noregs
Skák Ólympíad

Skák ólympíad er keppni landsliða í skák sem fer fram á tveggja ára fresti. Keppnin er skipulögð af FIDE sem velur gestgjafaþjóðina.

Skák Ólympíad
Fyrsta ólympíuskákmótið

Fyrsta ólympíuskákmótið sem skipulagt var af FIDE fór fram í London, Bretlandi 18. - 30. júlí 1927.

Lokastaðan 
{| class="wikitable sortable"
! # !!Land !! Liðsmenn !! Stig
|-
| bgcolor="gold"|1 ||  Ungverjaland || Maróczy, Nagy, Vajda, Havasi, Steiner E. || 40 
|-
| bgcolor="silver"|2 ||  Danmörk || Krause, Norman-Hansen, Andersen, Ruben || 38.5
|-
| bgcolor="cc9966"|3 ||  England || Atkins, Yates, Thomas, Michell, Spencer || 36.5
|-
| 4 ||  Holland || Euwe, Weenink, Kroone, te Kolsté, Schelfhout || 35
|-
| 5 ||  Tékkóslóvakía || Réti, Gilg, Hromádka, Pokorný, Prokeš || 34.5
|-
| 6 ||  Þýskaland || Tarrasch, Mieses, Carls, Wagner || 34
|-
| 7 ||  Austurríki || Grünfeld, Lokvenc, Kmoch, Wolf, Gruber || 34
|-
| 8 ||  Sviss || Johner H., Naegeli, Zimmermann, Grob, Michel || 32
|-
| 9 ||  Júgóslavía  || Kostić, Vuković V., Asztalos, Kalabar || 30
|-
| 10 ||  Ítalía || Rosselli del Turco, Monticelli, Romih, Sacconi || 28.5
|-
| 11 ||  Svíþjóð || Nilsson, Nyholm, Jakobson, Stoltz || 28
|-
| 12 ||  Argentína || Grau, Rivarola, Nogués Acuña, Palau || 27
|-
| 13 ||  Frakkland || Chéron, Muffang, Renaud, Betbeder || 24.5
|-
| 14 ||  Finnland || Tschepurnoff,  Rasmusson, Heilimo, Terho || 21.5
|-
| 15 ||  Belgía || Koltanowski, Censer I., Louviau, Censer M. || 21.5
|-
| 16 ||  Spánn || Golmayo, Marin y Llovet, Vilardebo, Soler || 14.5
|}

Einstaklingsverðlaun 
Ekki var skipað á borð heldur fengu sex stigashæstu keppendurnir verðlaun.
Gull: George Alan Thomas (Englandi) 12/15
Gull: Holger Norman-Hansen (Danmörku) 12/15
Brons: Richard Réti (Tékkóslóvakíu) 11.5/15
4. sæti: Géza Maróczy (Ungverjalandi) 9/12 
5. sæti: Ernst Grünfeld (Austurríki) 9.5/13 
6. sæti: Max Euwe (Hollandi) 10.5/15

Skák Ólympíad
Afríkukeppnin 2010

Afríkukeppnin 2010 í knattspyrnu fór fram í Angóla 10.-31. janúar 2010. Lið unnu sér þátttökurétt með góðri frammistöðu í undankeppni HM 2010 sem var samnýtt. Keppnin var skipulögð af Knattspyrnusambandi Afríku.

Keppnislið 
Eftirfarandi landslið tóku þátt í keppninni, Angóla sem gestgjafar voru öruggir með sæti en tóku samt þátt í undankeppni HM 2010 til þess að freista þess að komast á það mót sem mistókst. Suður-Afríkumenn voru sjálfir öruggir sem gestgjafar fyrir HM 2010 en tóku samt þátt í undankeppninni til að freista þess að komast í Afríkukeppnina sem mistókst einnig.

Lið Tógó dró sig úr keppni eftir skotárás í Angóla þar sem nokkrir úr landsliðshópnum létust.

Riðlakeppni 
Tvö efstu lið hvers riðils komust áfram í átta-liða úrslit.

A riðill 
Alsír komst áfram þrátt fyrir óhagstæðara markahlutfall þar sem innbyrðis viðureign þeirra og Malí lauk með sigri Alsír.

B riðill 
Lið Tógó varð fyrir skotárás á leið sinni á mótstað, nokkrir létust og liðið dró sig úr keppni áður en hún hófst.

C riðill

D riðill 
Gabon, Sambía og Kamerún voru öll með einn sigur og eitt tap í innbyrðis leikjum. Sambía var með markatöluna 4-4 í innbyrðis leikjum og varð því í efsta sæti, Kamerún var með 3-3 í innbyrðis leikjum og Gabon var með 2-2 í innbyrðis leikjum og komst því ekki áfram vegna ónógs fjölda marka.

Útsláttarkeppni

8 liða úrslit

Undanúrslit

Bronsleikurinn

Úrslitaleikurinn 

 2010
2010
Christian Wörns

Christian Wörns (fæddur 10. maí 1972) er fyrrverandi knattspyrnumaður frá Þýskalandi og lék alls 66 landsleiki með landsliðinu. Hann varð þýskur meistari með Borussia Dortmund og bikarmeistari með Bayer Leverkusen.

Æviágrip 
Christian Werner Wörns fæddist 10. maí 1972 í Mannheim. Hann byrjaði að spila knattspyrnu átta ára gamall með Phönix Mannheim en fór yfir i Waldhof Mannheim 1985, þar sem hann spilaði með unglingaliðinu. Wörns var varnarmaður á unga aldri og hélt þeirri stöðu með öllum þeim félögum sem hann átti eftir að spila með. Tveimur árum seinna, 1987, komst hann í aðalliðið og var þá aðeins 17 ára og 4 mánaða gamall. Hann er því fjórði yngsti leikmaður Bundesligunnar í sögunni. Árið 1991 var Wörns seldur til Bayer 04 Leverkusen og spilaði þar í sjö ár. Árið 1992 var hann kallaður í þýska landsliðið og lék sinn fyrsta leik gegn Tékkum í Prag. Alls lék Wörns 66 landsleiki á ferli sínum og var fyrirliði í sjö skipti. Ári síðar, 1993, varð hann bikarmeistari með félaginu. 1998 ákvað hann að reyna fyrir sér í útlöndum og fór til Paris St. Germain í Frakklandi. Þar líkaði honum ekki vel og lék með félaginu aðeins í 1 ár. 1999 gerði hann samning við Borussia Dortmund. Með því félagi varð hann þýskur meistari 2002. Árið 2008 komst hann með félaginu aftur í úrslitaleik bikarkeppninnar en tapaði fyrir Bayern München. Árið 2009 var samningur hans við Dortmund ekki framlengdur og ákvað Wörns þá að leggja skóna á hilluna. Um haustið það ár hóf hann feril sinn sem þjálfari hjá unglingaliðinu Hombrucher SV.

Félög sem Wörns spilaði með

Stórmót sem Wörns tók þátt í

Tenglar 
 Allir A-landsleikir Christian Wörns
 Allir deildarleikir og mörk Christian Wörns

Heimildir 
 

Wörns, Christian
Berghleifur

Berghleifur (fræðiheiti: batholith) er bergkvika sem storknað hefur djúpt undir yfirborði jarðar, það er að segja stórt flikki (innskot) úr djúpbergi. Berghleifurinn er venjulega úr graníti eða gabbrói, og stendur svo djúpt að hvergi sér í undirlagið. Graníthleifar eru einkennandi fyrir rætur fellingafjalla og eru taldir hafa myndast við uppbræðslu setbergs. Gabbróhleifar, til dæmis Eystrahorn í Lóni, eru storknaðar kvikuþrær.

Tilvísanir 

Jarðfræði
Scratch

Scratch er forritunarmál hannað fyrir ung börn frá leikskólaaldri og upp úr. Það er hannað og viðhaldið af MIT og er ókeypis hugbúnaður og opinn með nokkrum takmörkunum.

Verkefnið er að finna á scratch.mit.edu og þar er hægt er að sækja forritunarmálið með því að fylla út einfalt form. Þar er einnig hægt að skoða forrit sem notendur hafa búið til með hjálp Scratch og hlaða inn eigin verkefni. Verkefni sem þar eru geymd eru ívefanleg í heimasíður með hjálp smáforrita.

Scratch byggist á Logo, Smalltalk, HyperCard, StarLogo, AgentSheets, Etoys. Hægt er að nota það í Mac OS X og Windows stýrikerfum. Linux (Debian/Ubuntu) útgáfu má finna hjá Nathan Neff.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Scratch
 Scratch á Wiki Menntadeildar Háskóla Íslands

Forritunarmál
Karst

Karst (eða Karst-landslag) er landslag sem myndast við efnaveðrun á kalksvæðum með lokuðum dölum, niðurföllum (þ.e. jarðföllum) og hellum og verður til þegar jarðvatn leysir kalkið upp og það berst burt. 

Landslagsþættir
hellar
Sepp Herberger

Sepp Herberger (28. mars 1897 – 28. apríl 1977) var fyrrverandi þýskur knattspyrnumaður og þjálfari þýska landsliðsins. Hann varð heimsmeistari sem þjálfari á HM í Sviss 1954.

Æviágrip 

Sepp Herberger (Joseph Herberger) fæddist 28. mars 1897 í Mannheim. Hann var 14 ára gamall þegar hann byrjaði að æfa með Waldhof Mannheim og var þar framherji. 1914 komst hann í aðalliðið, en ekki var leikið meðan heimstyrjöldin fyrri geisaði. 1921 fór hann í VfR Mannheim og spilaði þar í 5 ár. Hann var ásamt því starfsmaður Deutsche Bank. Á árunum 1921, 1924 og 1925 spilaði hann alls þrjá landsleiki með Þýskalandi. Hann skoraði tvö mörk, bæði í fyrsta leik sínum. 1926 flutti hann til Berlínar og spilaði með Tennis Borussia Berlin í 4 ár. 1930 lagði skóna á hilluna. Hann var þá jafnframt starfsmaður í banka í Berlín. Sama ár útskrifaðist hann úr íþróttaskóla með réttindi til þjálfunar. Hann hóf að þjálfa Tennis Borussia Berlin í tvö ár, en var svo kallaður sem landsliðsþjálfari 1936. Herberger gekk í nasistaflokkinn 1933, en var rekinn þaðan eftir slæmt gengi þýska landsliðsins á Ólympíuleikunum í Berlín 1936. Eftir stríð varð Herberger þjálfari Eintracht Frankfurt í eitt keppnistímabil, en varð landliðsþjálfari á ný 1949 þegar þýska landsliðið hóf keppni aftur eftir stríð. Helsti árangur hans var sigur á heimsmeistaramótinu í knattspyrnu í Sviss 1954. Þýskaland var þá rétt að rétta úr kútnum eftir stríð og voru ekki hátt skrifaðir í knattspyrnuheiminum á þeim tíma. Liðið sigraði Tyrki, en tapaði fyrir Ungverjum 2:7 í riðlakeppninni. Í fjórðungsúrslitum sigraði Þýskaland Júgóslavíu 2:0 og Austurríki 6:1 í undanúrslitum. Úrslitaleikurinn var svo gegn Ungverjum, sem þóttu langtum sigurstranglegri og höfðu unnið Þjóðverja í riðlakeppninni. En Þjóðverjar unnu 3:2 í Bern. Eftir þetta voru leikmenn og þjálfari kallaðir Hetjurnar frá Bern. Talað var um sigurinn sem Undrið í Bern (Das Wunder von Bern). Herberger starfaði sem landsliðsþjálfari til 1964, er hann settist í helgan stein. Það ár var haldinn kveðjuleikur fyrir hann gegn Skotlandi, sem endaði með 2:2 jafntefli. Herberger bað því um annan kveðjuleik og í honum sigruðu Þjóðverjar Finna 4:1 í Helsinki. Sepp Herberger lést 28. apríl 1977 í Weinheim-Hohensachsen.

Félög sem leikmaður

Félög sem þjálfari

Stórmót Herbergers sem þjálfari

Annað markvert 
Sepp Herberger var mikill frímerkjasafnari og hefur mynd af honum birst á nokkrum frímerkjum.

Heimildir 

 

Herberger, Sepp
Hákon 6. Magnússon

Hákon 6. Magnússon (1340 – 1380) var konungur Noregs 1355 – 1380 og konungur Svíþjóðar 1362 – 1364. Hann telst vera síðasti konungurinn af gömlu norsku konungsættinni.

Hákon var yngri sonur Magnúsar smeks, konungs Noregs og Svíþjóðar, og konu hans, Blönku drottningar. Hann ólst að mestu leyti upp í Noregi og var hylltur sem konungur landsins 1343 – 1344. Árið 1355, þegar hann var fimmtán ára, tók hann formlega við konungsvöldum en Magnús faðir hans stýrði þó enn um sinn nokkrum héröðum. Eiríkur, eldri bróðir Hákonar, var ríkisarfi Svíþjóðar. Hann gerði uppreisn gegn Magnúsi 1356 og frá 1357 stýrðu þeir feðgar Svíþjóð saman en Eiríkur lést skyndilega 1359. Árið 1362 var Hákon tekinn til konungs í Svíþjóð og stýrðu þeir feðgarnir landinu saman næstu tvö árin en árið 1364 voru báðir settir af og systursonur Magnúsar, Albrekt af Mecklenburg, gerður að konungi. Magnús var skömmu síðar tekinn til fanga og hafður í haldi í Stokkhólmi.

Þeir feðgar nutu þó áfram töluverðs stuðnings í Svíþjóð og héldu kröfunni um yfirráð þar til streitu. Því var sambandið við Svíþjóð mjög ótraust og einkenndist af skærum og stríði. Árið 1371 tókst Hákoni að fá föður sinn leystan úr haldi eftir sex ára varðhald og fór með hann heim til Noregs, þar sem Magnús drukknaði nokkru síðar.

Þegar Hákon var rúmlega tvítugur gekk hann að eiga Margréti dóttur Valdimars atterdags Danakonungs, sem þá var aðeins tíu ára gömul. Þau áttu einn son, Ólaf, sem fæddur var 1370. Þegar Valdimar afi hans dó 1376 var hann valinn arftaki hans og þegar Hákon 6. dó 1380 varð Ólafur einnig konungur Noregs. Hófst þá ríkjasamband Danmerkur og Noregs, sem entist í 434 ár, og jafnframt ríkjasamband Danmerkur og Íslands, sem stóð í 564 ár.

Heimildir 
 

Noregskonungar
Svíakonungar
Saga Noregs