alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Stjörnugægjar

Stjörnugægjar eru fiskar sem lifa við sjávarbotninn og eru með augun mjög ofarlega á höfðinu og því nefndir svo. Stjörnugægjar eru eitraðir, en eitrið er í broddum sem eru á bakvið tálknlokin og fyrir ofan eyruggana. Þeir geta líka gefið frá sér lamandi rafmagnsstraum. Orðið stjörnugægir beygist eins og gluggagægir. 

Stjörnugægjar lifa venjulega grunnt á sandbotni sjávar og hafa stóra og sterka eyrugga, en með þeim og kviðuggunum grafa þeir sig niður í botnsandinn í allt að 50 sm djúpar holur. Það er því erfitt að koma auga á þá. Ef stjörnugægir verður var við kvikindi í námunda við sig þá sendir hann frá sér rafstraumshögg. Stjörnugægjar lifa á smáum fiskum, sem þeir lama þannig með raflostinu og við það fatast bráðinni sundið. Hendist hann þá eins og skot upp úr sandholunni og gleypir bráðina. 

Rafgeymar stjörnugægja eru ofan á hausnum, rétt aftan við augun; eru þar 2 holur niður í höfuðbeinið, og eru holur þessar fullar af gráleitu hlaupi. Þarna er aðal-rafstöðin, og hefur hún ekki minna en 4000 straumvaka. Lirfur fisksins eru órafmagnaðar. Myndun rafgeymanna hefst ekki fyrr en seiðin eru orðin um 1 sm. á lengd.

Tilvísanir 

Trachiniformes
Elísabetarkirkjan í Marburg

Elísabetarkirkjan er þekktasta kirkja þýsku borgarinnar Marburg. Hún var reist á 13. öld og er helguð heilagri Elísabetu frá Thüringen. Kirkjan var pílagrímsstaður á miðöldum.

Saga kirkjunnar 

Elísabet var landgreifafrú og ung ekkja í Marburg. Hún lést aðeins 24 ára gömul og hafði þá reist spítala og þjónustað sjúka. 1235 var hún tekin í tölu dýrlinga og sama ár hófst smíði kirkjunnar ofan á leiði hennar. Kirkjan var vígð 1283 og helguð henni. Kirkjan er byggð í gotneskum stíl og var notuð sem fyrir annarra kirkna. Kórinn er þrískiptur, þ.e. tveir hliðarkórar ganga út frá aðalkórnum og mynda nokkurs konar kross. Turnarnir eru 80 metra háir. Á norðurturninum er stjarna, á suðurturninum er krossriddari. Strax eftir vígsluna tók fólk að streyma til Marburg til tilbeiðslu í kirkjunni, enda var heilögu Elísabet mjög kunn. Einnig þjónaði kirkjan sem hvíldarstaður landgreifanna allt til 16. aldar, er siðaskiptin hófust. Í upphafi var kirkjan eign þýsku riddarareglunnar. Við siðaskiptin varð kirkjan lútersk og er hún það enn. 1539 lét landgreifinn Filippus hinn kjarkmikli, sem kom siðaskiptunum á í héraðinu, flytja líkamsleifar heilagrar Elísabetar burt, til að varna því að kaþólskir pílagrímar kæmu þangað. Líkamsleifum hennar var skipt í þrennt og eru nú geymd í Elísabetarklaustrinu í Vín, í borgarsafninu í Stokkhólmi og í borginni Kosice í Slóvakíu. Kór kirkjunnar var á kaþólska tímanum aðeins aðgengilegur fyrir meðlimi riddarareglunnar, en við siðaskiptin var kirkjan öll opnuð fyrir almenna kirkjugesti. Listaverk voru fjarlægð og eyðilögð. Kaþólska kirkjan náði ekki fótfestu í Marburg fyrr en síðla á 18. öld. Þá var engin bygging sem þeir gátu notað. Því var brugðið á það ráð í upphafi 19. aldar að skipta Elísabetarkirkjunni í tvennt, þannig að annar hlutinn var notaður fyrir kaþólikka, en hinn hlutinn fyrir lúterstrúarmenn. Eftir að heimstyrjöldinni síðari lauk voru kistur gamla ríkisforsetans, Pauls von Hindenburg og eiginkonu hans Gertrud, fluttar í Elísabetarkirkjuna og þar eru þær enn í hliðarkapellu í norðurturninum. Mesta gersemi kirkjunnar er þó helgiskrín heilagrar Elísabetar.

Markvert 
 Alls eru 10 kirkjuklukkur í turnunum. Sú elsta er Maríuklukkan, en hún var gerð um 1280 og er því með eldri klukkum Þýskalands. Hún vegur 670 kg. Þyngsta klukkan er Elísabetarklukkan frá 1380, en hún vegur 3,7 tonn.
 Orgel kirkjunnar er nýtt, en það var sett upp 2006. 
 Í Houston í Texas var reist eftirmynd af Elísabetarkirkjunni. Hún var reyndar gerð úr steinsteypu, en líkist þó að öllu leyti kirkjunni í Marburg. Hún tekur 1.500 manns í sæti og var vígð 2004.

Heimildir 

Marburg
Kirkjur í Þýskalandi
Rýrt úran

Rýrt úran (einnig nefnt skert úran eða sneytt úran) kallast úran sem samanstendur aðallega af samsætunni úran-238 (U-238). Úran sem finnst í náttúrunni inniheldur um 99,27 prósent af úran-238, 0,72% af úran-235 og 0,0055% af úran-234, en úran telst rýrt þegar samsætan úran-235 hefur verið tekið skilið frá úraninu-238 til að búa til auðgað úran. Í kjarnorkuiðnaði er blöndu samsætanna úran-238, úran-235 og úran-234 breytt og búið til auðgað úran sem er auðugra af úran-235 því þannig blanda hentar  betur fyrir flesta kjarnorkuofna og kjarnorkuvopn. Sú blanda sem eftir verður er þá rýrt eða skert úran.

Rýrt úran sendir minna af geislum frá sér en náttúrulegt úran.

Notkun skerts úrans í hernaði 
Á síðustu árum hafa vaknað grunsemdir um að geislavirkt efni úr sprengjum og byssukúlum úr skertu úrani hafi valdið dauða, veikindum og fósturskaða á stríðssvæðum.

Að minnsta kosti 40 ítalskir hermenn létust og milli 500 - 600 veiktust eftir að komast í snertingu við geislavirkt efni úr úransprengjum í Bosníu og Kosovo en Bandaríkjamenn vörpuðu sprengjum með skertu úrani á Bosníu árið 1995 og Kosovo 1999 og unnu ítölsku hermennirnir við að hreinsa upp eftir þessar sprengjur.

Tengt efni 
 Auðgað úran

Tilvísanir

Heimildir 
 Rýrt og auðgan úran (Geislavarnir Ríkisins)
 

Efnafræði
Áfengisgjald

Áfengisgjald eða áfengisskattur er álagning sem ríkið setur á áfengi og telst til neyslustýringarskatta. Áfengisgjaldið fer eftir magni vínanda í áfenginu. Á Íslandi er skattur á áfengi 53-71 kr á hvern cl af hreinum vínanda umfram lágmark, mismunandi eftir því hvers konar vöru er um að ræða en það þýðir að áfengisskattur á hverja ½ lítra bjórdós er um 80 krónur. Fyrir léttvín er ekki greitt áfengisgjald af fyrstu 2,25% vínandans en eftir það leggjast 52,8 kr. á hvert prósent miðað við lítrafjölda. Samkvæmt sundurliðuðum kostnaðartölum frá ÁTVR árið 2004 fór hlutur ríkisins í einstakri vörutegund upp í allt að 85% af verði flöskunnar. Áfengisgjaldið á Íslandi er með því hæsta í heiminum. Sum ríki hafa engan áfengisskatt.

Áfengisskattur af lítra af 11% rauðvíni 2004 
 Ísland - 462 kr. 
 Noregur - 417 kr.
 Svíþjóð - 208 kr.
 Danmörk - 92 kr. 
 Frakkland - 3 kr. 
 Þýskaland - 0 kr. 
 Spánn - 0 kr.

Tilvísanir

Tengt efni
 Syndaskattar

Tenglar 
 Ríkið tekur 84% af hverri vodkaflösku; grein í Fréttablaðinu 2004
 Neysluvara eða spilliefni?; grein í Morgunblaðinu 2004
 Áfengisgjald hækki um 11,5%; af Mbl.is
 Áfengisgjald: Methagnaður af sölu áfengis; grein í DV 2002
 Ódýrara jólavín á borðum Svía; af Kom.is

Vörugjöld
Syndaskattar

Syndaskattar eru skattar sem lagðir eru á vörur sem eru af ýmsum ástæðum álitnar skaðlegar í tilteknum samfélögum, s.s. áfengi, tóbak og fjárhættuspil. Syndaskattar eru tegund af Pigou-skatti, þ.e. þeim er ætlað að bæta ójafnvægi sem stafar af neikvæðum ytri áhrifum. Syndaskattar eru þannig réttlættir með því að tekjurnar af neyslu skaðlegu vörunnar þurfi til að greiða fyrir skaðann sem neysla hennar veldur. Skattur á fjárhættuspil er þannig notaður til að niðurgreiða meðferð við spilafíkn og áfengisgjald notað til að greiða niður áfengismeðferðir. Einkum á þetta við í löndum þar sem heilbrigðisþjónusta er niðurgreidd af ríkinu í miklum mæli.

Andstæðingar syndaskatta benda gjarnan á að þeir leggist að jafnaði mun þyngra á láglaunahópa en hálaunahópa og mismuni því þegnunum í reynd, að þeir ýti undir smygl og aðra ólöglega starfsemi og að þeir hafi engin áhrif til að draga úr neyslu skaðlegu vörunnar.

Tengt efni
 Grænn skattur

Skattar
Megalyn Echikunwoke

Megalyn Ann Echikunwoke (fædd 28. maí 1983) er bandarísk leikkona og hefur meðal annars komið fram í 24, The 4400 og í CSI: Miami.

Einkalíf 
Echikunwoke fæddist í Spokane, Washington en er alin upp í Navajo Nation, á Indíána verndarsvæðunum í Chinle í Arizona. Faðir hennar er nígerískur og móðir hennar er amerísk. Á hún bróður að nafni Miki og systur að nafni Misty.

Ferill 
Echikunwoke var hluti af sjónvarpsþættinum The 4400, þar sem hún lék eldri útgáfuna af hinni dularfullu Isabelle Tyler í byrjun þriðju þáttaraðar en yfirgaf þáttinn árið 2007. 

Echikunwoke hefur einnig komið fram í MTV sápuóperunni Spyder Games sem  Cherish Pardee og sem Danika í Like Family.

Hefur hún komið fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við: The Steve Harvey Show, Boston Public, ER, What I Like About You, Buffy the Vampire Slayer, That '70s Show, Veronica Mars og Supernatural. 

Lék hún Nicole Palmer í fyrstu þáttaröðinni af 24. 

Í sjöundu þáttaröð af CSI: Miami (2008) þá fékk hún hlutverkið sem Réttarlæknirinn Dr. Tara Price. Var hún skrifuð út í enda þáttarins „Dissolved“ (7-24), þegar Tara var tekin af Ryan Wolfe fyrir að hafa stolið pillum af sjúklingum.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 

Echikunwoke, Megalyn
Monsún

Monsún, monsúnvindar einnig misserisvindar, var upphaflega notað um árstíðabundnar breytingar vinda á norðanverðu Indlandshafi, í Suður- og Austur-Asíu og suður með austurströnd Afríku. 

Hugtakið monsún hefur á síðari áratugum einnig verið notað yfir aðrar árvissar hringrásarbreytingar sem tengjast því að land og sjór hitna og kólna mishratt við árstíðaskipti. Einkum tala fræðimenn um Afríku-, Ástralíu- og Ameríkumonsúna fyrir utan Asíumonsúna.

Orðsifjar 
Orðið monsún kom inn í íslensku gegnum dönsku, monsun, sem er dregið af portúgalska orðinu monção, en það er upphaflega tekið úr arabísku mawsim (موسم „árstíð“). Orðið mausam þýðir „veður“ á hindí (मौसम), úrdú (موسم) og fjölda annarra tungumála á Norður-Indlandi.

Forsendur monsúnvinda  
Monsúnvindarnir eru í eðli sínu það sama og nefnt er sólfarsvindar og myndast á sama hátt. Það er að segja gangur sólarinnar skapar mishitun á landsyfirborði og sjávaryfirborði og ræður þar með vindátt. Monsúnvindarnir skapast af misjafnri sólarhæð að sumri og vetri sem hefur áhrif á hitun og kólnun lands og sjávar. Yfirborð lands hitnar mun fyrr en yfirborð sjávar af sólargeislun. Landið tapar hins vegar varmanum fljótt en yfirborð sjávar mun hægar. Þetta stafar af því að sjór hefur meiri varmarýmd en þurrlendi og er því yfirleitt nokkuð jafnheitur allt árið um kring. Mjög mikill munur er á umfangi meginlandanna á norður- og suðurhveli jarðar. Norðan miðbaugs er landmassinn mun meiri um sig en fyrir sunnan hann. Stærstu úthöfin, það er að segja Atlantshafið og Kyrrahafið spanna bæði stóran hluta hnattarins frá suðri til norðurs, frá Suðurskautslandinu og norður undir heimskautsbaug og gætir því hitamunar árstíða fremur lítið á þessum höfum. Öðru máli gegnir um Indlandshaf sem sem er að langstærstum hluta fyrir sunnan miðbaug, en norðan við hafið tekur við stærsti landmassi á jörðinni, meginland Asíu.

Asíumonsúnar 
Oft er hugtakið monsún sérlega notað um það tímabil ársins þegar sumarmonsúninn gengur inn yfir suður- og suðausturhluta Asíu. Með honum fylgir rigningartíminn sem beðið er með eftirvæntingu. Rigningartíminn leysir af hólmi heitt þurrkaskeið og verði mikil seinkun á monsúnkomunni veldur það uppskerubresti. Of mikil monsúnrigning veldur hins vegar flóðum. Sumarmonsúninn stendur venjulega frá því í maí-júní og fram í september allt eftir svæðum. Ekki rignir þó samfellt heldur skiptast á vikur með meiri eða minni úrkomu á víxl.

Tenglar 

 

Veðurfræði
Sofia Milos

Sofia Milos (fædd  27. september 1965) er ítölsk-grísk leikkona.

Einkalíf 
Milos fæddist í Zürich í Sviss og er af ítölskum og grískum uppruna. Á unglingsárum þá kom hún fram í táningsfegurðarsamkeppnum og vann hún fyrsta sætið í landsbyggðar-, héraðs- og ríkiskeppninni. 

Milos lærði leiklist við Beverly Hills Playhouse í Bandaríkjunum undir handleiðslu Milton Katselas. Milos er meðlimur Vísindakirkjunnar.
Milos er altalandi á ensku, ítölsku, frönsku og þýsku, ásamt því að hafa grunninn í grísku og spænsku.

Ferill 
Fyrsta hlutverk Milos er í kvikmyndinni Out of Control frá 1992. Síðan þá hefur hún komið fram í mörgum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum, þar á meðal: Friends, Caroline in the City, ER, The Sopranos. Þekktust er hún fyrir hlutverk sitt sem rannsóknarfulltrúinn/einkaspæjarinn Yelina Salas í CSI: Miami.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 Official Website
 
 Fan Site Sofia Milos 

Milos, Sofia
Högnun

Högnun í hagfræði er viðskiptatækifæri þar sem tveir eða fleiri samskonar fjármálagerningar eru ekki verðlagðir rétt með tilliti til hvers annars. Hagnaðurinn felst þá í mismuninum þar á milli.

Hagfræði
Viðskiptafræði
Shinty

Shinty (gelíska: camanachd eða Iomain) er boltaíþrótt sem er aðallega vinsæl í Skosku hálöndunum.

Boltaíþróttir
Hópíþróttir
Amflora

Amflora er erfðabreytt  kartöfluyrki. Hún er mjög mjölmikil og var aldrei framleidd til manneldis heldur sem hráefni í kartöflusterkjuiðnaði.

Sterkja í venjulegri kartöflu er úr tveimur þáttum - amylopectin og amylose. Báðir þessir þættir eru jafngildir sem næring en í iðnaði er ekki hægt að nota þá saman því þeir hafa mismunandi eiginleika. Í sterkjuiðnaði þarf eingöngu þykkniseiginleika amylopectin. Aftur á móti er gelmyndun amylose þáttarins óæskileg og getur truflað ákveðin ferli. Það krefst orku og vatns að skilja þessa þætti í sundur. Rannsakendur við plöntuvísindastöð BASF þróuðu nýja erfðabreytta sterkjukartöflu undir heitinu Amflora en þessi tegund framleiðir sterkju sem er nánast eingöngu úr amylopectin.

Amflora hefur verið ræktuð í Þýskalandi frá 2006 en ræktun var um þriggja ára skeið (frá mars 2010 til ársins 2013) leyfð í Evrópusambandinu. Dómstóll Evrópusambandsins komst að þeirri niðurstöðu að útgáfa leyfisins hafi ekki verið í samræmi við reglur og ógilti ræktunarleyfi fyrir Amflora.

Tenglar 

 Pflanzenbiotechnologie – Konsolidierung der Werke – BASF Plant Science 1998
 TransGen-Datenbank zu Gentechnik: Kartoffeln 
 "Amflora – eine unendliche Geschichte" 
 Informationsdienst Gentechnik: Dossier Amflora 
 Dialogplattform Amflora der BASF

Tilvísanir 

Kartöfluyrki
Rory Cochrane

Rory Cochrane (fæddur 28. febrúar 1972) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Dazed and Confused, Empire Records og CSI: Miami.

Einkalíf 
Cochrane fæddist í Syracuse, New York en er alinn upp á Englandi. Cochrane flutti aftur til Bandaríkjanna til þess að stunda nám í New York borg og lærði við dramadeildina við Fiorello H. LaGuardia High School of Music & Art and Performing Arts.

Ferill 
Fyrsta hlutverk hans var í heimildarmynd um eiturlyf í Saturday Night með Connie Chung (1989) og í þætti af H.E.L.P. (1990). 

A Kiss Before Dying er fyrsta kvikmynd hans, þar sem hann kom fram í aðeins 15 sekúndur og eftir það kom hlutverk hans sem sonur Jeff Goldblums í Fathers and Sons. 

Cochrane lék stórt hlutverk í kvikmyndinni Empire Records og Dazed and Confused, og kom fram í Hart's War með Bruce Willis og  Colin Farrell.

Árið 2002 fékk hann hlutverk sem Tim Speedle í CSI: Miami en hann yfirgaf þáttinn í þriðju þáttaröð. Cochrane endurtók hlutverk sitt sem Tim Speedle í CSI: Miami þættinum „Bang, Bang, Your Debt“, sem ímyndun hjá Eric Delko. 

Lék hann persónuna Greg Seaton í sjöundu þáttaröð af 24 með Jon Voight.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 

Cochrane,Rory
Khandi Alexander

Khandi Alexander (f. 4. september 1957) er bandarískur dansari og leikkona. Hún er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Dr. Alexx Woods í CSI: Miami.

Einkalíf 
Khandi fæddist í New York og stundaði nám við Queensborough Community College. Kom hún fram í Broadway söngleiknum Chicago, Bob Fosses Dancin og Dreamgirls. Var hún danshöfundur fyrir heimstúr Whitney Houston frá 1988–1992 og kom fram sem dansari í Natalie Coles tónlistarmyndbandinu „Pink Cadillac“ frá 1988.

Ferill 
Síðan í byrjun tíunda áratugsins hefur Alexander einbeitt sér að kvikmyndum og sjónvarpi, lék hún Catherine Duke í NewsRadio og var aukaleikari í ER. Hún er þekkt fyrir hlutverk sitt sem eiturlyfjandinn Fran í The Corner. 

Hefur hún verið gestaleikari í Law & Order: Special Victims Unit, NYPD Blue, Better Off Ted og La Femme Nikita. Lék réttarlæknirinn Alexx Woods í CSI: Miami.

Khandi lék í kvikmyndinni CB4 með Chris Rock og Charlie Murphy. Aðrar kvikmyndist sem hún hefur leikið í: Dark Blue, Sugar Hill, Menace II Society, House Party 3, There's Something About Mary, Rain, Poetic Justice og í Tinu Turner kvikmyndinni What's Love Got to Do with It, sem Darlene.

Yfirgaf hún CSI: Miami stuttu áður en 2007-2008 tímabilinu lauk. Þann 2. febrúar, 2009 kom hún aftur sem Alexx Woods í gestahlutverki í þættinum Smoke Gets in Your CSI's.

Hefur síðan 2010 leikið í þættinum Treme sem fjallar um áhrifin sem Katrina hafði á New Orleans.

Kvikmyndir og sjónvarp

Verðlaun og tilnefningar 
Black Reel verðlaunin
2001: Verðlaun sem besta leikkonan fyrir The Corner.

DVD Exclusive verðlaunin
2003: Tilnefnd sem besta leikkona í DVD frumsýningarmynd fyrir Emmett´s Mark.

Image verðlaunin
2007: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki í dramaseríu fyrir CSI: Miami.
2006: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir CSI: Miami.
2005: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir CSI: Miami.
2002: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir Law & Order: Special Victims Unit.
2001: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpsmynd/míniseríu/sérstökum dramaþætti fyrir The Corner.

NAMIC Vision verðlaunin
2011: Verðlaun fyrir bestan leik í dramaseríu fyrir Treme.

Heimildir

Tenglar 
 

Bandarískir leikarar
Vébjörn Végeirsson Sygnakappi

Vébjörn Végeirsson Sygnakappi var landnámsmaður við Ísafjarðardjúp. Í Landnámabók segir að hann hafi verið vígamaður mikill og sé saga mikil frá honum en hafi sú saga verið skráð er hún ekki varðveitt.

Vébjörn var úr Sogni í Noregi. Faðir hans hét Geir og „var kallaður Végeir, því að hann var blótmaður mikill“. Hann átti mörg börn og var Vébjörn elsti sonurinn en hinir hétu Vésteinn, Véþormur, Vémundur, Végestur, Véleifur og Véþorn, en Védís dóttir. Eftir andlát Végeirs gerðist það að íslenskur maður, Þorsteinn ógæfa, vó hirðmann Hákonar Grjótgarðssonar jarls og leitaði á náðir Vébjarnar. Hann treysti sér ekki til að halda manninn fyrir jarli og varð úr að systkinin fóru öll til Íslands. Hefur það líklega verið fremur seint á landnámsöld.

Þau lentu í löngum hrakningum á leiðinni, brutu skip sitt á Hornströndum í illviðri og komust naumlega í land. Atli, þræll Geirmundar heljarskinns, tók við þeim og bauð þeim vetursetu á búi því sem hann annaðist fyrir Geirmund í Fljóti. Geirmundur var fyrst ósáttur við að Atli hafði gert þetta í óleyfi en þegar þrællinn kvaðst hafa gert þetta til að sýna hve mikið göfugmenni Geirmundur væri gaf hann Atla frelsi og bú það, er hann hafði séð um í Fljóti og hét bærinn síðan Atlastaðir. Um vorið nam Vébjörn land „milli Skötufjarðar og Hestfjarðar, svo vítt sem hann gengi um á dag og því meir, sem hann kallaði Folafót“.

Vébjörn gifti Védísi systur sína Grímólfi í Unaðsdal, syni Ólafs jafnakolls, en samkvæmt Landnámu urðu þeir ósáttir og Vébjörn drap mág sinn hjá Grímólfsvötnum. Fyrir það var hann veginn á fjórðungsþingi á Þórsnesi (Hauksbók segir Þingeyrarþingi) og þrír menn aðrir. 

Ísafjarðardjúp
Landnámsmenn á Íslandi
Vésteinn Végeirsson

Vésteinn Végeirsson var landnámsmaður í Dýrafirði; í Landnámabók segir að hann hafi numið land milli Hálsa og búið í Haukadal.

Vésteinn var bróðir Vébjarnar Sygnakappa og kom með honum og systkinum þeirra til landsins seint á landnámsöld. Kona hans var Þórhildur (einnig kölluð Gunnhildur og Hildur) dóttir Bjartmars, sonar Ánar rauðfelds. Börn þeirra voru þau Vésteinn og Auður. Vésteinn Vésteinsson bjó síðar í Önundarfirði og var „fardrengur góður“. 

Þegar Þorbjörn súr kom til landsins var það alnumið. Landnáma segir að Vésteinn hafi gefið honum hálfan Haukadal en Gísla saga Súrssonar að hann hafi keypt land og búið á Sæbóli. Sonur hans, Gísli Súrsson, kvæntist Auði Vésteinsdóttur og bjuggu þau á Sæbóli ásamt Þorkatli bróður Gísla og Ásgerði konu hans. Ásgerður hafði lagt hug á Véstein Vésteinsson og leiddi það til þess að hann var veginn á laun. Var það upphaf þeirra atburða sem leiddu til þess að Gísli Súrsson varð sekur skóggangsmaður.

Landnámsmenn á Íslandi 
Vestur-Ísafjarðarsýsla
Ásgrímur Öndóttsson

Ásgrimur Öndóttsson var ásamt Ásmundi bróður sínum landnámsmaður í Kræklingahlíð í Eyjafirði.

Faðir þeirra bræðra var Öndóttur kráka Erlingsson, sem bjó í Hvinisfirði á Ögðum í Noregi, en móðir þeirra hét Signý Sighvatsdóttir. Helga systir Öndótts var seinni kona Björns, föður Eyvindar föður Helga magra og hét sonur þeirra Þrándur. Björn dvaldi hjá Öndótti á vetrum en var í víking á sumrum. Hann andaðist á Ögðum og voru synir hans þá á Bretlandseyjum. Hersir sem Grímur hét reyndi að sölsa undir sig arfinn eftir Björn í nafni konungs, en Öndóttur hélt honum fyrir Þránd systurson sinn. Þrándur frétti lát föður síns til Suðureyja og eftir því sem segir í Landnámu brá hann hart við og sigldi svo hratt til Noregs að eftir það var hann kallaður Þrándur mjögsiglandi. Gat hann náð arfinum og fór síðan til Íslands.

Grímur hersir vó þá Öndótt af því að hann hafði haldið arfinum fyrir honum en sömu nótt bar Signý ekkja hans allt lausafé sitt á skip og fór með syni þeirra til föður síns og sendi þá síðan til fóstra síns. Þeir vildu þó ekki vera þar og héldu í heimabyggð sína og leyndust þar um veturinn. Sumarið eftir fóru þeir að Grími hersi, brenndu hann inni og þvinguðu Auðun jarl Haraldar konungs, sem þar var gestkomandi, til að greiða sér bætur fyrir Öndótt.

Síðan fóru þeir bræður í Súrnadal og flæktust þar inn í deilumál. Ásgrímur særðist illa og var talinn dauður en komst til skógar og greru sár hans þar. En sama sumar fór Ásmundur til Íslands og vissi ekki að bróðir hans var á lífi. Hann kom í Eyjafjörð til Helga magra frænda síns, sem gaf honum Kræklingahlíð og bjó hann á Glerá hinni syðri. Ásgrímur kom seinna til Íslands og eignaðist Kræklingahlíð með bróður sinum og bjó á Glerá hinni nyrðri. Kona hans var Geirhildur Eiríksdóttir og sonur þeirra Elliða-Grímur, faðir Ásgríms Elliða-Grímssonar.

Eyjafjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Frumefni í flokki 12

Frumefni í flokki 12 í lotukerfinu innihalda þrjá vel þekkta hliðarmálma; sink, kadmín og kvikasilfur og eitt tilbúið óstöðugt geislavirkt efni; kópernikín (áður ununbín). Allir málmarnir þrír hafa lágt bræðslu- og suðumark og hlutfallslega veik málmtengi. 

Hliðarmálmar
Efnaflokkar
Ásmundur Öndóttsson

Ásmundur Öndóttsson var ásamt Ásgrími bróður sínum landnámsmaður í Kræklingahlíð í Eyjafirði.

Faðir þeirra bræðra var Öndóttur kráka Erlingsson, sem bjó í Hvinisfirði á Ögðum í Noregi, en móðir þeirra hét Signý Sighvatsdóttir. Grímur hersir vó þá Öndótt vegna deilna um arf eftir Björn, afa Helga magra, en sömu nótt bar Signý ekkja hans allt lausafé sitt á skip og fór með syni þeirra til föður síns og sendi þá síðan til fóstra síns. Þeir vildu þó ekki vera þar og héldu í heimabyggð sína og leyndust þar um veturinn. Sumarið eftir fóru þeir að Grími hersi, brenndu hann inni og þvinguðu Auðun jarl Haraldar konungs, sem þar var gestkomandi, til að greiða sér bætur fyrir Öndótt.

Síðan fóru þeir bræður í Súrnadal og flæktust þar inn í deilumál. Ásgrímur særðist illa og var talinn dauður en komst til skógar og greru sár hans þar. En sama sumar fór Ásmundur til Íslands og vissi ekki að bróðir hans var á lífi. Hann kom í Eyjafjörð til Helga magra frænda síns, sem gaf honum Kræklingahlíð, og er sagt að hlíðin hafi fengið nafn af auknefni Öndótts föður bræðranna og hafa þeir þá verið kallaðir Kræklingar. Ásmundur bjó á Glerá hinni syðri og var kona hans Þorgerður, dóttir Böðólfs Grímssonar landnámsmanns á Tjörnesi og konu hans Þorbjargar hólmasólar, dóttur Helga magra.

Ásgrímur kom seinna til Íslands og eignaðist Kræklingahlíð með bróður sinum og bjó á Glerá hinni nyrðri. Einnig gáfu þeir bræður síðar Eyvindi hana frænda sínum hluta af landnámi sínu.

Eyjafjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi