alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ingó Árnason

Ingó Árnason (Ingólfur Níels Árnason) fæddur 23 febrúar 1971, er íslenskur leikstjóri. Hann útskrifaðist frá Ítalska leiklistarháskólanum Accademia Nazionale D’arte Drammatica – Silvio D’Amico í Róm árið 1999, sem leikstjóri með sérhæfingu í óperuleikstjórnun. Hann hefur unnið sem aðstoðarmaður leikstjóra við óperuhúsin í Róm og Palermo. Ingólfur þýddi og leikstýrði fyrstu uppfærlunni á Karíusi og Baktusi eftir T. Egner á Ítalíu. Hjá Íslensku óperunni hefur hann leikstýrt Rakaranum frá Sevilla eftir Rossini , Brúðkaupi Fígarós eftir Mozart, Apótekaranum eftir Haydn, Suor Angelica og Gianni Schicchi eftir Puccini., hann starfaði sem fræðslustjóri Íslensku óperunnar í 2 ár.

Einnig hefur Ingólfur leikstýrt nokkrum útvarpleikritum hjá Útvarpsleikhúsinu og var tilnefndur til Grímunnar 2006 fyrir leikritið Ómerktur ópus í c-moll eftir Karl Ágúst Úlfsson. 

Ingólfur stýrði um árabil  leikhópnum MAS sem er leikhópur fólks með þroskahömlun.

Hann hefur leikstýrt Stræti hjá Nemendaleikhúsinu, Ráðalausir menn í Tjarnarbíói og Bugsy Malone hjá Leikfélagi Keflavíkur. Ingólfur var formaður félags leikstjóra í um 2 ár og í stjórn Bandalags íslenskra listamanna. Ingólfur er einn af stofnendum og listrænn stjórnandi leikhópsins Hr.Níels og leikstýrði nýrri íslenskri óperu HEL á Listahátíð 2009 í samstarfi við Íslensku óperuna og CAPUT hópinn.

Leikstjóri

Óperur 

 Ráðskonuríki (La serva patrona) - Alþýðuópera Íslands
 Hel eftir Sigurð Sævarsson 
 Cavalleria Rusticana eftir Mascagni
 Gianni Schicchi og Suor Angelica Óperustudío Íslensku Óperunnar
 Apótekarinn (Lo Speziale) eftir Haydn Óperustudío Íslensku Óperunnar
 Brúðkaup Fígarós (Le Nozze di Figaro) eftir Mozart íslenska Óperan
 Rakarinn frá Sevilla (Il Barbiere di Siviglia) eftir Rossini Íslenska Óperan

Útvarpsleikrit 

 Afmælistertan eftir Kristínu Ómarsdóttur - Útvarpsleikhúsið RÚV, tilnefnt til PRIX EUROPA Best European Radio Drama of the Year 2004
 Norway,today eftir I.Bauersima - Útvarpsleikhúsið RÚV
 Ómerktur Ópus í C-moll eftir Karl Ágúst Úlfsson - Útvarpsleikhúsið RÚV
 Svartir englar eftir Ævar Jósepsson - Útvarpsleikhúsið RÚV

Söngleikir 

 Bugsy Malone Leikfélag Keflavíkur

Leikrit 

 Ráðalausir menn eftir Siguringa Sigurjónsson
 Ísland ögrum skorið leikhópurin MAS
 Hamlet Hamler bygt á leikriti eftir Shakespeare
 Karíus og Baktur eftir T. Egner - La Corte in Viaggio, Róm, Ítalía

Tilvísanir 

Íslenskir leikstjórar

Fólk fætt árið 1971
Eyjafjarðardalur

Eyjarfjarðardalur er langur dalur sem liggur frá ósum Eyjafjarðarár nálægt Akureyri og suður 60-70 kílómetra suður til fjallendis þar sem Sprengisandsleið byrjar. Umhverfis dalinn og víðar út er sveitarfélagið Eyjafjarðarsveit. Norðarlega er þéttbýlið Hrafnagil. Sölvadalur og Djúpidalur eru meðal inndala Eyjafjarðardals en þeir eru fjölmargir.
Kerling er hæsta fjallið á svæðinu.

Merkir staðir
Granastaðir: Þar hafa fundist rústir af víkingaaldarbæ.
Munkaþverárklaustur: Þar var klaustur frá 12. öld.
Möðruvellir: Forn kirkjustaður og höfuðból.
Leyningshólaskógur: Einu upprunalegu leifarnar af birkiskógi í dalnum. 

Dalir á Íslandi
Eyjafjarðarsveit
Leyningshólaskógur

Leyningshólaskógur er skógur við Leyningshóla syðst í Eyjafjarðardal. Hann samanstendur af elstu leifum birkiskógs í dalnum og nýjum gróðursetningum. Skógurinn er um 100 hektara og tilheyrir landi Leynings og Villingadals.
Skógræktarfélag Eyfirðinga verndaði skóginn 1936-1937 með samningi við landeigendur.

Tengill
Leyningshólar

Skógar á Íslandi
Eyjafjarðarsveit
Tetrao

Tetrao er ættkvísl fugla af fasanaætt. Til hennar teljast tvær tegundir í norðurhluta Evrasíu: Þiður (Tetrao urogallus) og Síberíuþiður (Tetrao urogalloides)

Tilvísanir 

Fashanaætt
Síberíuþiður

Síberíuþiður (fræðiheiti: Tetrao urogalloides) er fugl af fasanaætt. Hann er náskyldur þiður og blendingar þeirra eru þekktir. Meginundirtegundin T. urogalloides urogalloides er útbreidd í lerkiskógum Síberíu austur til Chukotka. Undirtegundin T. urogalloides kamtschaticus er svo í Kamsjatka og T. urogalloides stegmanni er í fjöllum Mongólíu, sunnan við barrskógabeltið.

Tilvísanir 

Fasanaætt
Hulu

Hulu er bandarísk streymisveita. Hún er í eign Walt Disney fyrirtækisins sem rekur einnig streymisveituna Disney+. Hulu hefur um það bil 40 milljón notendur. Hulu hóf störf árið 2007. Þjónusta Hulu er ekki fáanleg á Íslandi eða öllu heldur í einhverju landi fyrir utan Bandaríkin en árið 2020 opnaði Disney+ á heimsvísu og Íslandi sem átti að koma í staðinn fyrir Hulu.

Tilvísanir 
Streymisveitur
Stofnað 2007
Brotaþoli

Brotaþoli er samkvæmt lögum sá einstaklingur er kveðst hafa orðið fyrir misgerð af völdum afbrots og/eða hver sem telur sig hafa orðið fyrir fjárhagslegu tjóni af refsiverðri háttsemi, enda hafi hún beinst að honum sjálfum. Þá getur brotaþoli verið sá lögaðili sem sagður er hafa orðið fyrir slíku tjóni.

Í íslensku réttarfari er ekki álitið að brotaþoli sem slíkur sé aðili sakamáls nema og þá að því leyti sem hann setur fram einkaréttarkröfu. Eftir atvikum gæti verið skylt eða heimilt að tilnefna eða skipa brotaþola réttargæslumann úr hópi lögmanna sem sér að verja réttindi brotaþola og veita þeim framgang við rannsókn málsins og fyrir dómi.

Réttarfar
Lögfræði
Gæsluvarðhald

Gæsluvarðhald er þvingunarúrræði er felur í sér frelsissviptingu einstaklings um lengri tíma. Gæsluvarðhaldsföngum er frjálst að vera í samskiptum við umheiminn að vild á meðan á gæsluvarðhaldi stendur, nema dómari hafi fallist sérstaklega á einangrun.

Almenn skilyrði 
Helstu almennu skilyrðin fyrir því að beita megi gæsluvarðhaldi er að fyrir liggi rökstuddur grunur um að hið meinta brot hafi verið framið og að viðkomandi einstaklingur hafi framið það. Þá þarf hið meinta brot að varða fangelsisrefsingu en þó ekki augljóst að viðkomandi muni einvörðungu vera sektaður eða hljóta skilorðsbundna refsingu ef sakfelldur. Að lokum þarf viðkomandi að vera 15 ára eða eldri.

Sérstök skilyrði 
Auk almennu skilyrðanna þarf eitthvert hinna sérstöku skilyrða að vera uppfyllt en þar er aðallega um að ræða rannsóknarhagsmuni, hættu á flótta og undankomu, hættu á endurteknum brotum, nauðsynjar til að varna gegn árás, eða almannahagsmunir.

Í stjórnarskrá Íslands eru sérstök skilyrði um hvenær megi setja alþingismann í gæsluvarðhald en helsta skilyrðið er að Alþingi megi ekki vera að störfum, en það skilyrði gildir þó ekki ef alþingismaðurinn er staðinn að glæp eða þingið heimili gæsluvarðhaldið sérstaklega. Forsendur fyrir þessum auknu skilyrðum í tilviki þingmanna eru sjónarmið um þrískiptingu ríkisvaldsins og koma í veg fyrir að aðrir armar framkvæmdavaldsins fari að hneppa þingmenn í gæsluvarðhald til þess að hafa óeðlileg áhrif á löggjafarstörf Alþingis.

Þá gilda einnig sérstök skilyrði að þjóðarétti um að sendierindreka annarra ríkja má ekki hneppa í gæsluvarðhald án sérstaks leyfis sendiríkisins. Ólíkt undantekningunum er gilda um þingmenn skiptir ekki máli þótt viðkomandi sé staðinn að glæp og ennfremur skiptir alvarleiki glæpsins engu máli í þessu samhengi.

Réttarfar
Lögfræði
Handtaka

Handtaka er líkamleg frelsissvipting einstaklings óháð lengd frelsissviptingarinnar sjálfrar. Ekki er forsenda slíkrar frelsissviptingar að líkamlegu valdi sé beitt, svo sem með handjárnun, heldur dugar að aðili með heimild til slíks valds synji viðkomandi einstaklingi um leyfi til að víkja af vettvangi með fyrirmælum.

Réttarfar
Lögfræði
Kröfusamlag

Kröfusamlag er þegar tveimur eða fleiri dómkröfum er haldið uppi í sama dómsmáli af sama málsaðila. Skilyrði er að þær séu samkynja eða samrættar, en hið síðarnefnda merkir að þær séu raktar til sama atviks, aðstöðu eða löggernings. Með samkynja er vísað í að þær séu sömu tegundar, svo sem að þær séu báðar/allar kröfur um peningagreiðslur eða þetta sé allt bótakröfur.

Réttarfar
Lögfræði
Lögspurning

Lögspurning er þegar lögfræðilegt álitaefni eða atvik er borið upp fyrir dómstóla án þess að úrlausn þess sé hvorki nauðsynleg til að skera úr um réttindi eða skyldu þess sem ber það fram né til að álykta um hvort tiltekið atvik átti sér stað. Á einfaldaðra máli mætti segja að dómstólar afgreiði ekki fræðileg álitamál né fræðileg atvik, heldur þurfa þau að vera talin hafa raunverulega átt sér stað.

Réttarfar
Lögfræði
Samlagsaðild

Samlagsaðild í lögfræði er aðild að dómsmáli er felur í sér að tveir eða fleiri aðilar séu sóknarmegin og/eða varnarmeginn. Dómkröfur lagðar fram í slíku máli þurfa að jafnaði að eiga rætur að rekja til sama atviks, aðstöðu eða löggernings, ásamt því að vera nógu sjálfstæðar að mögulegt væri að leiða hverja og eina þeirra til lyktar í sér dómsmáli ef þörf krefði.

Réttarfar
Lögfræði
Skýrslugjöf

Skýrslugjöf er að koma á framfæri frásögn (skýrslu) af atviki eða niðurstöðu sem viðkomandi hefur komist að.

Fyrir dómi teljast skýrslur vera sönnunargögn færðar fram við sönnunarfærslu, og má þar nefna aðilaskýrslur, vitnaskýrslur ásamt skýrslum mats- og skoðunarmanna. Sökum meginreglunnar um frjálst sönnunarmat dómara eru dómarar ekki bundnir af skýrslum sem þessum, en voru það fyrr á tíðum þegar guðsdómar voru við lýði.

Réttarfar
Lögfræði
Stefna

Stefna er skjal sem birt er fyrir móttakanda (oftast stefnda í dómsmáli) þar sem skorað er á hann að mæta fyrir dóm.

Uppruni stefnu 
Stefnur geta verið sundurgreindar eftir uppruna, þ.e. réttarstefnu og utanréttarstefnu. Réttarstefna er stefna sem dómstóll gefur út og er krafa í tilteknum tegundum mála, svo sem lögbannsmálum. Þær eru taldar vera gagnlegar að því leyti að dómarinn sjálfur mun koma með ábendingar um möguleg atriði sem gætu varðað frávísun málsins að óbreyttu.

Utanréttarstefnur eru svo stefnur sem stefnandi sjálfur gefur út og fylgir henni áskorun um að mæta á reglulegt dómþing viðkomandi dómstóls sem tileinkað er þingfestingum slíkra mála.

Tilefni stefnu 
Stefnur geta einnig verið sundurliðaðar eftir tilefni. Yfirheitið stefna er oftast notað í þeim tilvikum þegar verið er að hefja dómsmálið.

Helstu undirflokkar þeirra sem eiga sér stað eftir upphaf máls eru:
 Áfrýjunarstefna er stefna gefin út á æðra dómstigi til að krefjast (efnislegrar) endurskoðunar á dómi.
 Framhaldsstefna þegar þegar aðili máls, oftast stefnandi, vill bæta við dómkröfum inn í mál eftir þingfestingu þess eða koma með viðbætur á þær sem fyrir eru.
 Gagnstefna þegar hinn stefndi gerir eigin dómkröfur gagnvart stefnanda. Þær stefnur eru að jafnaði afhentar fulltrúa stefnanda við rekstur málsins.
 Meðalgöngustefna þegar þriðji aðili óskar meðalgönguaðildar að máli.
 Réttargæslustefna þegar aðili máls stefnir þriðja aðila til réttargæsluaðildar í sama máli.
 Sakaukastefna þegar aðili máls stefnir þriðja aðila inn í málið eftir þingfestingu þess.
 Vitnastefna er gefin út til vitnis í dómsmáli þegar krafist er þess að það mæti í skýrslugjöf.

Réttarfar
Lögfræði
Stefnandi

Stefnandi er sá aðili í dómsmáli sem stefnir öðrum til að svara fyrir tiltekið sakarefni. Notað er hugtakið áfrýjandi um þann sem stendur fyrir áfrýjunarstefnu.

Réttarfar
Lögfræði
Stefnubirting

Stefnubirting er sá háttur sem hafður er til að birta stefnu fyrir móttakanda hennar (stefnda). Tilgangurinn er sá að láta hinn sakaða ýmist vita af því að fyrir dómi séu ósvaraðar sakir gegn honum eða þörf sé á viðkomandi fyrir dómi af öðrum ástæðum.

Ein grundvallarregla íslensks réttarfars er að hver sem er sakaður um eitthvað eigi rétt á tækifæri til að koma að vörnum en hins vegar eru einnig sjónarmið um að stefndi eigi ekki að geta komið sér undan réttlætinu með því að koma sér undan stefnubirtingu eða stíga aldrei fæti inn í dómsal. Gilda þar af leiðandi ýmsar reglur um stefnubirtingu er hafa þann tilgang að gæta beggja þessara sjónarmiða.

Stefnufrestur 
Ýmsar reglur gilda um stefnufrest, þ.e. þann lágmarksfrest sem hinn stefndi þarf að hafa frá því hann tekur á móti stefnunni og þar til hann þarf að mæta á þingfestingu málsins. Hinn venjulegi frestur er þrír sólarhringar en hann getur verið lengri eftir aðstæðum, svo sem ef hinn stefndi býr ekki innan sömu dómþinghár (sem sagt innan umdæmis viðkomandi dómstóls). Þar sem eini tilgangurinn er að tilkynna um upphaf málsins gildir lágmarksfresturinn ekki ef hinn stefndi eða málsvari hans mætir á þingfestinguna.

Réttarfar
Lögfræði
Sönnunarfærsla

Sönnunarfærsla er ferlið við framlagningu sönnunargagna í dómsmáli, svo sem með skýrslutöku fyrir dómi eða framlagningu skjala. Tilgangur hennar er að sanna staðhæfingar um atburð eða staðreynd.

Tengt efni 
 Útilokunarreglan

Réttarfar
Lögfræði
Útilokunarreglan

Útilokunarreglan er meginregla í einkamálaréttarfari er felur í sér að allt eigi að liggja fyrir í upphafi máls, þ.m.t. ágreiningsatriði, sönnunargögn, og málsástæður, eða að minnsta kosti eins fljótt og kostur er. Þumalputtareglan er sú að hver og einn málsaðili eigi að leggja fram öll gögn sem skipta máli eins skjótt og tilefni er til þess. Sé ekki farið eftir því gætu gagnaðilar þess aðila í málinu, eftir atvikum, krafist þess að litið sé framhjá því sem kemur fram svo seint í málinu.

Réttarfar
Lögfræði
Varaaðild

Varaaðild í lögfræði er þegar stefnandi stefnir öðrum ákveðnum aðila til vara. Á vörn málsaðila með varaaðild að máli reynir þá ekki nema aðilinn/aðilunum á undan sé sýknaður af dómkröfunni eða málinu gegn þeim aðilum sé vísað frá dómi. Ekki er algengt að beitt sé heimildinni um varaaðild fyrir íslenskum dómstólum en það er heimilt.

Réttarfar
Lögfræði
Varnarþing

Varnarþing er sú svæðislögsaga sem sækja má hinn stefnda til sakar fyrir dómstól er hefur lögsögu til að dæma málið. Það skiptir höfuðmáli í tilviki málareksturs fyrir svæðisbundnum dómstólum, svo sem héraðsdómstólum Íslands, að valið sé rétt varnarþing. Varnarþing æðri dómstiga og sérdómstóla á Íslandi ná yfir allt Ísland. Eingöngu skiptir máli hvort varnarþingið var rétt þegar málið var höfðað upphaflega.

Helsti tilgangur varnarþinga er fyrst og fremst að vernda réttindi hins stefnda með því að veita stefnanda ekki algjört forræði á því hvaða dómstóll afgreiðir málið. Helsta varnarþingið er heimilisvarnarþing en það er staðsett hvar sem einhver þeirra stefndu eiga lögheimili, hafa fasta búsetu, hafa dvalarstað, og þvíumlíkt. Svo eru ýmsar aðrar tegundir varnarþinga sem fara aðallega eftir því sem viðkomandi er sakaður um, svo sem staðsetningu hins meinta brots, og er mismunandi hvort slíkt er til hagsbóta fyrir hinn stefnda og/eða stefnanda.

Varnarþing geta skipst niður í ‚dómþinghár‘ en það er gert þegar til staðar er héraðsdómstóll sem afgreiðir mál á tveimur eða fleiri stöðum. Á Íslandi er Héraðsdómi Suðurlands skipt í tvö svæði þar sem dómstóllinn hefur aukalega viðveru á Vestmannaeyjum er nær yfir þær eyjar, en mál annars staðar á svæðinu eru rekin á Selfossi.

Samningsheimildarreglan svokallaða gerir málsaðilum kleift að semja um varnarþing og leiðir til þess að ef stefndi mætir við þingfestingu og hreyfir ekki andmælum, þá teljist hann hafa samþykkt það. Sé varnarþingið rangt og stefndi mætir ekki eða hann andmælir, þá vísar dómstóllinn málinu frá af sjálfsdáðum.

Réttarfar
Lögfræði
Framkölluð eftirspurn

Framkölluð eftirspurn er sérstakjlega notað um fyrirbæri tengd umferðarmannvirki.  Oft hafa umferðarmannvirki verið byggð til að leysa umferðarhnúta, en svo kemur í ljós að með betra flæði finnst fólki ákjósanlegri að nota leiðina en áður og smám saman fyllist hún. Og umferðarhnútinn er aftur kominn.

Um þetta er fjallað m.a. í fræðigreinum og skýringarmyndböndum, meðal annars á ensku.     Sjá einnig Wikipedia-greinar á öðrum tungumálum.

Tilvísanir
Elche

Elche er borg og sveitarfélag í Alícantehéraði í Valensía á Spáni. Sjálf borgin er 11 km frá ströndinni. Íbúar eru um 230.000 (2018).

Borgin á sér langa sögu. Elche-konan (Dama de Elche) er stytta sem fannst á svæðinu og má rekja til 4. aldar fyrir Krist.
Pálmalundurinn, Palmeral de Elche eða Palmerar d'Elx á valensísku, er á minjaskrá UNESCO. Þar eru 200.000 pálmatré. 

Borgir í Valensía
La Spezia

La Spezia er höfuðborg La Spezia-héraðs önnur stærsta borg Lígúríu á Ítalíu. Hún er miðja vegu á milli Genúa og Pisa. Borgin er þekkt fyrir stóra skipahöfn og eru þar einnig höfuðstöðvar ítalska herflotans frá 19. öld.  

Spezia Calcio er knattspyrnulið borgarinnar. Það komst fyrst í Serie A árið 2020.

Borgir í Lígúríu
Einkalíf

Einkalíf getur líka verið kvikmyndin Einkalíf frá 1995, eftir Þráin Bertelsson. 

Einkalíf er sá hluti af lífi einstaklings sem markast af persónuleika, sjálfsmynd og persónulegu vali. Með tilkomu borgaralegs samfélags á 19. öld verður aukin áhersla á einkalíf með tilkomu einkarýmis sem helgað er fjölskyldulífi og heimilislífi, utan við almannarýmið sem helgað er vinnu og félagslífi. Fram að því mótaðist líf einstaklinga fyrst og fremst af stöðu þeirra og hlutverki innan samfélags, þótt hugmyndir um þroskaferil sjálfsins og persónulega ábyrgð hafi áður verið til innan ýmissa samfélaga. Friðhelgi einkalífs, eða geta einstaklingsins til að hafa stjórn á upplýsingum um sig og líf sitt, er þannig tiltölulega nýtilkomið fyrirbæri. 

Einkalíf
Vinna

Vinna er sérhver iðja sem fólk tekur sér fyrir hendur til að afla sjálfu sér eða öðrum lífsviðurværis. Í hagfræðilegum skiliningi er vinna hvers kyns athæfi sem skapar vörur og þjónustu í hagkerfinu. 

Vinna er undirstaða mannlegra samfélaga, en getur verið mjög mismunandi, allt frá veiðum og söfnun þar sem náttúruauðlindir eru hagnýttar með höndunum og einföldum verkfærum, að sérhæfðum störfum í hátæknivæddum samfélögum. Ólíkar tegundir vinnu kalla á ólíka hæfni, tæki og hráefni og mörg flóknari verk kalla á verkaskiptingu og sérhæfingu. Viðhorf til vinnu og stofnanalegt umhverfi vinnu er mjög ólík eftir samfélögum. Í mörgum menningarsamfélögum fela tiltekin störf í sér ákveðna félagslega stöðu sem getur tengst valdi, stéttaskiptingu, hefðum og réttindum.

Vinna
Prime Video

Amazon Prime Video eða Prime Video er bandarísk streymisveita í eigu Amazon. Hún var fyrst opnuð 7. september 2006.
Streymisveitur
Stofnað 2006
Amazon
Mary Simon

Mary Jeannie May Simon (Inúktitút: Ningiukudluk; f. 21. ágúst 1947) er kanadískur fyrrum útvarpsmaður, embættismaður og ríkiserindreki sem er núverandi landstjóri Kanada. Simon er fyrsti kanadíski frumbygginn sem gegnir landstjóraembættinu.

Simon fæddist í Kangiqsualujjuaq í Nunavik í Québec. Hún vann í stuttan tíma sem framleiðandi og kynnir fyrir CBC North á áttunda áratugnum. Hún hóf síðar störf í þágu hins opinbera og varð meðlimur í framkvæmdastjórn Inúítasambands Norður-Québec. Simon tók þátt í að semja um Charlottetown-sáttmálann, sem var frumvarp að stjórnarskrárbreytingum sem var að endingu hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1992. Hún varð fyrsti sendiherra Kanada í málefnum norðurslóða frá 1994 til 2004 og lék lykilhlutverk í samningaviðræðum um stofnun Norðurskautsráðsins. Hún var einnig sendiherra Kanada í Danmörku frá 1999 til 2002. Þann 6. júlí 2021 tilkynnti Justin Trudeau forsætisráðherra að Simon hefði verið útnefnd til að taka við af Julie Payette sem landstjóri Kanada.

Tenglar 
 Heimasíða landstjóraembættisins

Tilvísanir

Inúítar
Landstjórar Kanada
Andhetja

Andhetja er söguhetja sem skortir hefðbundna eiginleika hetjunnar, eins og ósérhlífni, siðferðisstyrk og hugrekki. Andhetjan gerir oft hetjulega hluti, en af siðferðilega röngum ástæðum, eins og sjálfselsku eða klaufaskap. Andhetjan dregur bæði fram og setur spurningarmerki við hefðbundin siðferðisviðmið. Fjölmörg dæmi um andhetjur er að finna í heimsbókmenntunum frá öllum tímum. Frægar andhetjur eru meðal annars Grettir Ásmundarson, Hallgerður langbrók og Skarphéðinn Njálsson, Don Kíkóti, Stikilsberja-Finnur, Scarlett O'Hara, Andrés Önd, Batman, Kattarkonan og Viggó viðutan.

Tengt efni
 Tálsöguhetja
 Falshetja
 Skúrkur

Staðalpersónur
Hetjur
Tálsöguhetja

Tálsöguhetja eða fölsk söguhetja er frásagnartækni þar sem lesandinn er látinn halda að tiltekin persóna sé aðalpersóna verksins, en síðar kemur í ljós að það er allt önnur persóna. Stundum er tálsöguhetjan óvænt drepin í söguvendingu eða breytist í aukapersónu síðar í verkinu. Stundum reynist tálsöguhetjan vera skúrkur sögunnar.

Dæmi um tálsöguhetjur eru Marion Crane í kvikmyndinni Psycho sem er óvænt myrt í eftirminnilegu atriði myndarinnar, Verbal í The Usual Suspects sem virðist lítilmótlegt vitni en reynist í lokin vera aðalillmenni sögunnar, Ned Stark í bókinni A Song of Ice and Fire sem er aðalpersóna lengi framan af en er svo myrtur, og Elsa í teiknimyndinni Frozen sem gerist óvænt andstæðingur hinnar eiginlegu söguhetju.

Hetjur
Frásagnartækni
Skúrkur

Skúrkur, illmenni eða varmenni er staðalpersóna í skáldskap sem er andstæða hetjunnar. Skúrkurinn fremur glæpi og illvirki og verður þannig andstæðingur hetjunnar sem þarf að sigrast á honum með hugrekki, ná þannig réttlæti og endurheimta jafnvægi í sögunni. Hlutverk skúrksins er að hindra hetjuna, til dæmis með blekkingum, ofríki eða svikum. Dæmigerðir eiginleikar skúrka eru sjálfselska, ókurteisi, heimska, grimmd, slægð og siðleysi. Oft er persóna skúrksins í skáldskap margræð þannig að skilin milli góðs og ills verða óskýr, og ástæður athafna skúrksins geta verið siðferðilega réttar, þótt útkoman sé vafasöm. Margir skúrkar hafa orðið að ástsælustu persónum bókmenntasögunnar. Dæmi um staðalpersónur skúrksins eru illi snillingurinn, brjálaði vísindamaðurinn, spillti aðalsmaðurinn, tálkvendið, vonda stjúpan, nornin og skrímslið. Meðal þekktra skúrka bókmenntasögunnar má nefna Salóme, Morgan le Fay, Mefistófeles, Dr. Frankenstein, Dr. Moreau, Bláskegg, Lex Luthor, Dr. Blofeld og Voldemort.

 
Staðalpersónur
Aleochara lustrica

Aleochara lustrica er bjöllutegund ættuð frá mið og norður Ameríku.

Tilvísanir

Jötunuxaætt
Bjöllur
Aleochara rubripennis

Aleochara arawakorum er bjöllutegund ættuð frá Norður-Ameríku.

Tilvísanir

Jötunuxaætt
Bjöllur
Aleochara sulcicollis

Aleochara sulcicollis er bjöllutegund ættuð frá Ameríku (suður, mið og norður).

Tilvísanir

Jötunuxaætt
Bjöllur
462

Árið 462 (CDLXII í rómverskum tölum)

Atburðir 
 Leó 1., keisari Austrómverska ríkisins, greiðir Vandölum hátt lausnargjald fyrir frelsun Liciníu Evdoxíu og dóttur hennar Placidíu sem höfðu verið í haldi í Karþagó, höfuðborg konungsríkis Vandala, í sjö ár. Licinía Evdoxía var dóttir Þeódósíusar 2. og ekkja Valentiníanusar 3..
 Vestgotar hefja umsátur um Arelate (núverandi Arles) í Gallíu. Vestrómverska herforingingjanum Aegidíusi tekst að verja borgina og Vestgotar lyfta umsátrinu. Aegidíus stjórnar á þessum tíma svæði í norður-Gallíu án þess að viðurkenna vald keisarans Libíusar Severusar
 Agrippinus, vestrómverskur herforingi, afhendir Vestgotum vald yfir borginni Narbo (núverandi Narbonne). Agrippinus viðurkennir vald Libiusar Severusar ólíkt Aegidíusi.
 Seifsstyttan í Ólympíu, eitt af sjö undrum veraldar, eyðileggst í eldi eftir að búið var að flytja hana til Konstantínópel.

Fædd 
 Anicía Julíana, rómversk aðalskona og dóttir keisarans Olybríusar.

Dáin 

462
461-470
Gianluigi Donnarumma

Gianluigi Donnarumma er ítalskur markvörður sem spilar fyrir franska liðið Paris Saint-Germain og ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu. Donnarumma hóf frumraun sína í Serie A fyrir AC Milan 16 ára og 242 daga gamall og var næstyngsti markmaðurinn til að gera það. Eldri bróðir hans Antonio var til mála hjá liðinu.

Árið 2021 var viðburðarríkt hjá Donnarumma. Hann gerði 5 ára samning við PSG eftir 8 ár hjá Milan og vann Evrópukeppnina með Ítalíu. Hann varði spyrnur í vítakeppni í undanúrslitum og úrslitum og var valinn leikmaður mótsins.
Donnarumma er talinn af sumum arftaki Gianluigi Buffon en Buffon var meira en 20 ára með landsliðinu og er dáður af Donnarumma.

Heimild

Tilvísanir
Ítalskir knattspyrnumenn