alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Veðbandslausn

Veðbandslausn á sér stað þegar veðhafi afléttir veði á veðandlaginu í heild eða hluta án þess að hafa áhrif á gildi veðbréfsins sjálfs. Hún á sér jafnan stað þegar flytja á veð yfir á aðra fasteign eða veðhafinn lætur önnur veðandlög eða persónulega ábyrgð veðsala duga.

Veðréttur
Lögfræði
Veðhafi

Veðhafi er sá einstaklingur eða lögaðili sem ætti kröfu um tilteknar gjörðir (eins og aðferðargerð) ef veðsalinn stendur ekki við þá skuldbindingu sem veðið nær yfir.

Framveðhafi 
Þeir aðilar sem fá réttindi veðhafa með framsali kallast framveðhafar. Réttindi þeirra geta ekki orðið meiri en veðhafinn hafði gagnvart veðsala, nema traustfangsreglur leiði til rýmri réttar.

Veðréttur
Lögfræði
Veðkrafa

Veðkrafa er krafa í skilningi kröfuréttar sem leita má fullnustu fyrir í þeim verðmætum sem standa til efndar  hennar. Upphæð þeirra þarf að vera skilgreind og er heimilt að ákveðnum skilyrðum fullnægðum að binda fjárhæðir við hækkun samkvæmt vísitölu eða gengis.

Mismunandi er hvort persónuleg ábyrgð fylgi veðkröfu eða ekki, en meginreglan er að hún fylgi þegar um er að ræða eigin skuld veðsalans, og að hún fylgi ekki, nema annað komi skýrt fram, þegar veðskuldarinn og veðsalinn eru ekki sömu aðilar. Fylgi ekki persónuleg ábyrgð nær tryggingin fyrir efndunum einvörðungu til veðsins sjálfs og gæti veðhafinn, ef á reyndi, ekki gengið á aðrar eignir veðsalans né með almennri kröfu honum á hendur, og á þetta einnig við ef veðandlagið eyðileggst. Slíkt væri hins vegar hægt ef um persónulega ábyrgð veðsala eða annars aðila væri fyrir hendi. Þó um slíka væri að ræða er mögulegt að hún falli niður sökum fyrningar eða annarra aðstæðna.

Veðréttur
Lögfræði
Veðleyfi

Veðleyfi er heimild sem veðhafi gefur út til handa öðrum veðhafa er veitir hinum síðarnefnda leyfi til að fara fram fyrir sig í veðröðinni. Einnig er hugtakið notað þegar eigandi eignar heimilar öðrum aðila að veðsetja eign sína til tryggingar á veðskuld þess aðila við þriðja aðila. Talið er heimilt að skilyrðisbinda þessi leyfi.

Veðréttur
Lögfræði
Veðréttindi

Veðréttindi eru óbein eignarréttindi sem fela í sér tilteknar heimildir rétthafa þeirra í eigninni sjálfri. Veðrétturinn felur að jafnaði í sér takmörkun á umráðarétti veðsalans yfir veðandlaginu. Veðsalanum er þó heimilt að stofna til réttlægri veðréttinda og leigja eignina út án samþykkis veðsalans, að því leiti sem hvorki samningar eða lög mæla fyrir um annað.

Veðréttur
Lögfræði
Veðröð

Veðröð er sú forgangsröð sem veðhafar njóta í tiltekinni eign til að leita fullnustu í henni. Réttur veðhafanna til að beita þessum fullnusturétti er almennt ekki háður samþykki annarra veðhafa, óháð því hver staða þeirra er í veðröðinni. Þegar úthluta á verðmætinu eða tilteknum hlutum þess hefur fremsti rétturinn í forgangsröðinni forgang þar til hann hefur verið tæmdur, farið í þann næsta þar til hann er tæmdur, og svo framvegis þar til veðröðin hefur verið tæmd eða ekkert meira er til úthlutunar. Þó geta veðhafar ekki borið fram eigin kröfu í þessu ferli nema gjalddagi þeirra eigin krafna sé kominn eða þær komnar í vanskil.

Að því leyti sem ekki hefur verið samið um annað né lögákveðið er röðin sú að eldri réttur gengur fram fyrir yngri rétt eða leiði af tilteknum reglum um áskilnað um tilteknar tryggingarráðstafanir til verndar rétti. Veðhafar geta samið sín á milli um endurröðun.

Veðréttur
Kröfuréttur
Lögfræði
Veðsali

Veðsali (einnig þekktur sem veðþoli) er eigandi þeirrar eignar sem veðsett var. Veðsali er jafnframt veðskuldari ef það eru hans eigin efndir sem hin veðsetta eign á að tryggja.

Veðréttur
Lögfræði
Veðskuldari

Veðskuldari er sá aðili sem skuldar veðkröfuna sem verðmæti veðandlagsins á að tryggja efndir á. Sé veðskuldari einnig eigandi veðandlagsins er hann jafnframt veðsali.

Veðréttur
Lögfræði
Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks

Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (Á ensku: Convention on the Rights of Persons with Disabilities) er þjóðréttarsamningur er fjallar um skyldu aðila samningsins, aðallega ríki og ríkjasambönd, um að tryggja mannréttindi fatlaðs fólks. Megináhersla samningsins er að fatlað fólk njóti jafnrar lagalegrar stöðu og mannlegrar reisnar á við ófatlað fólk. Þýðing samningsins yfir á íslensku hefur verið umdeild og er hún þessa stundina í endurskoðun.

Tilefni og forvinnan 
Sérstakar áhyggjur höfðu sprottið upp um réttindi fatlaðs fólks þar sem sá hópur fólks var jafnan afar fátækur, og jafnvel sá hópur sem væri að jafnaði fátækastur allra fátækra. Upp úr aldamótunum lagði fulltrúi Mexíkó fram tillögu að ályktun Sameinuðu þjóðanna um að saminn yrði sérstakur þjóðréttarsamningur til að bæta rétt þeirra, og var hún svo samþykkt. Fór þá vinnan af stað þar sem meðal annars aðildarríkjunum og alþjóðlegum samtökum fatlaðs fólks var boðið að taka þátt í vinnunni. Eftir nokkrar umferðir var svo skilað heildstæðum drögum.

Gildistaka 
Samningurinn var tekinn upp á vettvangi Sameinuðu þjóðanna þann 13. desember 2006 ásamt einni valfrjálsri bókun og var í kjölfarið opnað fyrir undirritanir þann 30. mars næstkomandi ár. Alls 82 undirritanir fóru fram á opnunardeginum sjálfum, fleiri en á opnunardegi Barnasáttmálans. Bæði hann og valfrjálsa bókunin komu svo til framkvæmda þann 3. maí 2008. Nú liggur fyrir 181 fullgilding á samningnum sjálfum og 96 fullgildingar á valfrjálsu bókuninni. Íslenska ríkið hefur bæði undirritað og fullgilt samninginn sjálfan en eingöngu undirritað valfrjálsu bókunina þrátt fyrir að hafa öðlast heimild til að fullgilda hana í þingsályktun.

Tilvísanir

Mannréttindi
Sáttmálar Sameinuðu þjóðanna
Bad Homburg

Bad Homburg vor der Höhe er héraðsbær Hessen, Þýskalandi, í suðurhlíð Taunusfjalla. Bad Homburg er hluti af þéttbýlinu í Rhein-Main í Frankfurt. Formlegt nafn bæjarins er Bad Homburg vor der Höhe (þýtt sem „Bad Homburg fyrir hæð“) til að greina það frá öðrum stöðum að nafni Homburg. Nafnið er stytt sem Bad Homburg v. D. Höhe. Það er þekktast fyrir læknisfræðilega notað steinefni, heilsulind og fyrir spilavíti.

Borgir í Þýskalandi
Filippus 3.

Filippus 3. getur átt við eftirfarandi:

 Filippus 3. Frakkakonung
 Filippus 3. Spánarkonung

Aðgreiningarsíður
Aðmíráll (fiðrildi)

Aðmíráll (Vanessa atalanta) er meðalstórt fiðrildi með svarta vængi með rauðum röndum og hvítum blettum. Vænghafið er um 5 cm. 
Útbreiðsla þess er frá N-Afríku, Norður og Suður-Ameríku, Evrópu og Asíu. Lirfurnar hafast oft við í brenninetlu. Karlfiðrildin eigna sér svæði og heilla kvenfiðrildin með flughæfni. Aðmíráll flytur sig norður á vorin og stundum á haustin og nýta þau sér háloftavinda. Tegundin er flækingur á Íslandi og var fyrst skráður árið 1901.

Tenglar
Náttúrúfræðistofnun - Aðmíráll
Úr hverju er púpa aðmírálsfiðrildis gerð? - Vísindavefurinn
Geta aðmírálsfiðrildin sem berast hingað með heitum vindi lifað af sumarið á íslenskum blómum eða eru þau of auðveld bráð? - Vísindavefurinn

Fiðrildi
Skordýr á Íslandi
Kim Yo-jong

Kim Yo-jong (f. 26. september 1987) er norður-kóresk stjórnmálakona. Hún er systir Kims Jong-un, núverandi leiðtoga Norður-Kóreu, og dóttir Kims Jong-il, leiðtoga ríkisins frá 1994 til 2011. Kim Yo-jong er talin njóta mikilla áhrifa innan ríkisstjórnar Norður-Kóreu og hefur verið nefnd sem mögulegur eftirmaður Jong-un sem stjórnandi ríkisins.

Æviágrip
Kim Yo-jong er fædd árið 1987 og er dóttir Kims Jong-il, leiðtoga Norður-Kóreu frá 1994 til 2011, og dansarans Ko Yong-hui. Föðurafi hennar var Kim Il-sung, stofnandi Norður-Kóreu. Kim Yo-jong ólst upp ásamt eldri bróður sínum, Kim Jong-un, og gekk með honum í skóla í Sviss á árunum 1996 til 2000. Að loknu námi í Sviss sneri hún heim til Norður-Kóreu og nam þar tölvunarfræði í Kim Il-Sung-herháskólanum í Pjongjang. Hún varð virk í starfi kóreska verkamannaflokksins árið 2007 og talið er að hún hafi starfað sem ritari föður síns síðustu æviár hans. Kim Yo-jong birtist fyrst opinberlega sem meðlimur Kim-valdaættarinnar árið 2011 við útför föður síns.

Eftir valdatöku Kims Jong-un reis Yo-jong hratt til metorða í stjórnkerfi Norður-Kóreu. Árið 2014 birtist hún við hlið bróður síns við opinberar athafnir og tók þátt í kosningum á norður-kóreska þingið. Þátttaka hennar í kosningunum þótti boða að verið væri að undirbúa Yo-jong fyrir stærra hlutverk í stjórn ríkisins. Árið 2017 var Yo-jong gerð að stjórnarmeðlimi í Verkamannaflokknum og var einungis önnur konan sem hlaut þá stöðu. Árið 2018 mætti Yo-jong fyrir hönd bróður síns á Vetrarólympíuleikana sem haldnir voru í Suður-Kóreu það ár og gaf þar Moon Jae-in, forseta Suður-Kóreu, skilaboð um að Kim Jong-un væri reiðubúinn til friðarviðræðna. Þetta var í fyrsta skipti frá skiptingu Kóreu sem meðlimur Kim-ættarinnar steig fæti inn í Suður-Kóreu.

Kim Yo-jong fylgdi bróður sínum á leiðtogafundum hans með Donald Trump Bandaríkjaforseta og Xi Jinping forseta Kína árin 2018 og 2019. Talið er að hún hafi starfað sem ráðgjafi Jong-un og hafi að nokkru leyti stýrt dagskrá og ímynd hans. Þar sem afvopnunarviðræðurnar við Suður-Kóreu og Bandaríkin skiluðu ekki beinhörðum árangri er talið að Jong-un hafi kennt systur sinni um og lækkað hana um tign í nokkurn tíma. Hún komst aftur inn í innsta hring Verkamannaflokksins árið 2020.

Í yfirlýsingum sem Kim Yo-jong gaf út í júní árið 2020 var hún titluð einn æðsti stjórnandi miðstjórnar Verkamannaflokksins. Hún lýsti meðal annars yfir að Norður-Kórea hefði ákveðið að slíta öll­um hernaðar- og stjórn­mála­tengsl­um við Suður-Kóreu þar sem afvopnunarviðræður síðustu ára hefðu farið út um þúfur.

Tilvísanir

Norður-kóreskir stjórnmálamenn
Les Ferdinand

Leslie Ferdinand oftast kallaður, Les Ferdinand (fæddur 8. desember 1966) er enskur knattspyrnumaður. Hann lék sem framherji en hefur nú lagt knattspyrnuskóna á hilluna. Hann spilaði með mörgum liðum, enn er þekktastur fyrir afrek sín, sem leikmaður QPR, Newcastle United  og Tottenham Hotspur. Hann lék einnig 17  landsleiki fyrir enska karlalandsliðið í knattspyrnu.

Enskir knattspyrnumenn
Stabæk

Stabæk er norskt knattspyrnulið frá Ósló. Heimavöllur félagsins heitir Nadderud Stadion. 

Stabæk hefur unnið Norsku úrvaldeildina einu sinni, árið 2008

Nokkrir Íslendingar hafa spilað með félaginu má þar m.a nefna Pálma Rafn Pálmason, Pétur Marteinsson, Veigar Pál Gunnarsson  og Helga Sigurðsson.

Leikmannahópur

 (á láni frá Malmö)
 

 (Fyriliði)

 

Stofnað 1912
Norsk knattspyrnufélög
Osló
Premier Liga

Rússneska úrvalsdeildin eða Premier Liga er efsta deildin í Rússlandi. Deildin var stofnuð árið 2001.

16 lið keppa í deildinni. Hvert lið spilar við hvort annað tvisvar, einu sinni með heimaleik og einu sinni með útileik, í 30 leikjum alls.

Leikjahæstir í sögu deildar
22. júlí 2020

Markahæstu leikmenn í sögu deildar
''23. júli 2020

Meistarar og markakóngar

Félög (2020/21)

Heimasíða
https://eng.premierliga.ru/

Rússneskar knattspyrnudeildir
Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu
Ylrækt

Ylrækt er ræktun plantna í upphituðum gróðurhúsum en ekki utandyra. Auk varmans er notast við lýsingu til að hjálpa til við vöxt plantnanna. Ýmist er ræktað í mold eða vatni sem kallað er vatnsrækt.

Sögu ylræktar á Íslandi má rekja aftur til 1923 eða 1924 til Mosfellsdals. Víða um land er ræktað í gróðurhúsum í atvinnuskyni en mikið er ræktað á Suðurlandi. Helstu afurðir í ylrækt eru tómatar af ýmsum gerðum, gúrkur, paprikur og salat. 

Stærsti einstaki ræktandi salats og kryddplantna er Lambhagi í Reykjavík.

Heimildir 

landbúnaður
Haukadalur (Tungum)

Haukadalur er dalur í Biskupstungum í uppsveitum Suðurlands; í Bláskógabyggð. Svæðið er þekkt fyrir Geysissvæðið.
Haukadalsskógur er víðfeðmur skógur í dalnum. Við hann er Haukadalskirkja sem á sér langa sögu.

Haukdælir, valdaætt frá 9. til 13. aldar er kennd við dalinn. Ari fróði Þorgilsson, sagnaritari,  Gissur Þorvaldsson, höfðingi og ýmsir biskupar voru af ætt Haukdæla.

Tengill
Haukadalsskógur - Skógræktin

Dalir á Íslandi
Bláskógabyggð
Strokkur (verkfæri)

Strokkur er áhald í mjólkurvinnslu þar sem hreyfiafl er notað til að skilja smjör frá mjólk með því að slá eða hrista rjóma. Oftast voru strokkar úr eik. Í strokkum var bulla sem vanalega var hreyfð upp og niður. Þegar búið er að skaka og taka af strokknum var smjörið sett í smjörtrog og hnoðað þar.

Tenglar
 Smjörnefni (Árnastofnun)
 Að strokka smjör (Árbæjarsafn)

Tilvísanir
Höfðaskógur

Höfðaskógur er skógur við Kaldárselsveg í landi Hafnarfjarðar. Er hann í kringum Hvaleyrarvatn. Landið er í umsjón Skógræktarfélags Hafnarfjarðar. 

Nokkur uppblástur var á svæðinu um miðja 20. öld en á 6 & 7. áratugnum voru flög grædd upp m.a. með lúpínu og hófst skógrækt upp frá því. Hákon Bjarnason skógræktarstjóri fór fyrir því. 

Trjásafn, rósagarður og gönguleiðir eru um svæðið. Gróðrarstöðin Þöll hefur þar starfsemi.

Tengill
Skógargátt - Höfðaskógur 

Skógar á Íslandi
Hafnarfjörður
Herfi

Herfi er verkfæri í landbúnaði til að brjóta upp og mylja yfirborð jarðvegs. Herfi er ólíkt plóg að því leyti að það vinnur ekki jarðveg eins djúpt. Oft er herfi notað á ökrum og túnum eftir að jarðvegur hefur verið plægður. Herfi er þá notað til að brjóta í sundur jarðvegsköggla og vinna jarðveg þannig að hann passi til sáningar. Gróf herfi eru einnig notuð til að rífa upp illgresi og  þekja fræ eftir sáningu. 

Það eru ýmsar tegundir af herfum og notuð mismunandi orð á íslensku: diskaherfi (disc harrows), gaddaherfi(tine harrows), keðjuherfi  eða hlekkjaherfi (chain-harrows) og(chain-disc harrows) og tindaherfi/kraftherfi, tréblakkarherfi, spaðaherfi, saxherfi. Mosaherfi og illgresisherfi  vísa til notkunar en slík herfi munu hafa verið gaddaherfi. Ávinnsluherfi eru herfi þar sem keðjur eða plankar eru  dregnar eru yfir land á vorin til að mylja búfjáráburð (hrossatað, kúaskít og kindatað) niður í jarðveg. Það er kallað að slóðadraga.

Tindaherfi hafa verið í notkun víða um heim í mörg hundruð á, þau voru fyrst gerð úr trétindum og beitt fyrir uxa eða hesta eða dregin með handafli. Spaðaherfi og diskaherfi eru nýrri uppfinning. Hér er frásögn af túnavinnslu í kringum aldamótin 1900, túnið var plægt og jafnað um haust en síðan: „Næsta vor var svo byrjað að herfa flögin en það reyndist lítt vinnandi ver með herfi því er keypt hafði verið. Það var tindaherfi með beinum tindum ferköntuðum, tætti ekki plógstrenginn með grasrót nema að litlu leyti og gáfust flestir upp við það. Þá voru spaðaherfi og diskaherfi ekki komin til sögunnar og fengust ekki fyrr en 10-12 árum síðar.“

Tenglar
 Tækni við jarðvinnslu 
 Lúðvíksherfi eða rótarherfi (sarpur.is)
 Diskaherfi (sarpur.is)
 Spaðaherfi, Hankmo herfi eða bíldherfi/hnífherfi (sarpur.is)
 Maður stendur á herfi sem tveim hestum er beitt fyrir (sarpur.is)
 Jarðabætur, vorverk (sarpur.is)
Herfi
Óli Gunnar Gunnarsson

Óli Gunnar Gunnarsson (f. 10. ágúst 1999) er íslenskur leikari, rithöfundur og leikstjóri. Hann er fæddur og uppalinn í Hafnarfirði. Árið 2013 skrifaði hann sitt fyrsta leikrit í fullri lengd, Unglinginn, ásamt Arnóri Björnssyni. Sýningin hefur verið þýdd og sett upp víðsvegar um heim. Hún var einnig tilnefnd til tveggja Grímuverðlauna árið 2014. Árið 2015 skrifaði hann skáldsöguna Leitin Að Tilgangi Unglingsins ásamt Arnóri Björnssyni og Bryndísi Björgvinsdóttur. Sú skáldsaga var sett á svið sem leikritið Stefán Rís í Gaflaraleikhúsinu. Óli Gunnar lék persónuna  Finn í kvikmyndinni Víti í Vestmannaeyjum árið 2018. Sama ár skrifaði hann ásamt öðrum leikritið Fyrsta Skiptið sem sýnt var í Gaflaraleikhúsinu og Hofi og á Sjónvarpi Símans. 

Árið 2019 skrifaði hann, lék og leikstýrði þáttaröðinni Meikar ekki sens ásamt Arnóri Björnssyni. Serían var frumsýnd 6. maí 2020 á Sjónvarpi Símans.

Ritverk 

 Bryndís Björgvinsdóttir, et al. Leitin Að Tilgangi Unglingsins : Stefán Rís - Unglingasmáfræðirit. 2015.

Leikverk 

 Arnór Björnsson, Óli Gunnar Gunnarsson. Unglingurinn. 2013.
 Arnór Björnsson, Óli Gunnar Gunnarsson. Stefán Rís. 2016.
 Arnór Björnsson, Óli Gunnar Gunnarsson. Fyrsta Skiptið. 2018.

Þáttaraðir 

 Arnór Björnsson, Óli Gunnar Gunnarsson. Meikar Ekki Sens. 2020.

Tenglar 
 Fullorðnir eru að fatta að unglingar eru framtíðin, Morgunblaðið - 297. tölublað (18.12.2015)

Heimildir 

Íslenskir leikarar
Íslenskir rithöfundar
Íslenskir leikstjórar
Eiríkur Bergmann

Eiríkur Bergmann Einarsson (f. 6. febrúar 1969) er íslenskur stjórnmálafræðingur og rithöfundur.

Menntun og fræðistörf 
Eiríkur Bergmann fæddist í Reykjavík árið 1969 og nam stjórnmálafræði við Háskóla Íslands og Kaupmannahafnarháskóla. Hann er prófessor í stjórnmálafræði og forstöðumaður Evrópufræðaseturs við Háskólann á Bifröst. Hann útskrifaðist með Cand.scient.pol.-gráðu frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1998 og doktorsgráðu í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands árið 2009. Hann hefur verið gestakennari við ýmsar menntastofnanir, eðal annars við félagsvísindabrautina í Háskólanum í Ljubljana í Slóveníu.

Eiríkur er aðallega þekktur fyrir greiningu sína á þjóðernispopúlisma, sem hann telur að hafi orðið að sérstakri tegund nýþjóðernishyggju í kjölfar seinni heimsstyrjaldarinnar. Hann hefur einnig rannsakað samsæriskenningar, Evrópusamruna og efnahagskerfi Íslands, sér í lagi í tengslum við efnahagshrunið 2008 og eftirmála þess.

Greinahöfundur
Eiríkur Bergmann er virkur greinahöfundur hjá ýmsum íslenskum fréttablöðum og hjá breska blaðinu The Guardian.

Stjórnlagaráðið 
Eiríkur var kjörinn árið 2010 á íslenska stjórnlagaþingið og var árið 2011 einn 25 meðlima stjórnlagaráðsins sem ætlað var að vinna endurbætur á stjórnarskrá Íslands.

Tilvísanir

Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir rithöfundar
Íslenskir stjórnmálafræðingar
Kjörnir fulltrúar á Stjórnlagaþing á Íslandi 2011
Prófessorar við Háskólann á Bifröst
Koine gríska

Koine gríska (gríska: Ελληνιστική Κοινή Ellenistike koine), stundum kölluð helleníska eða biblíugríska, var stöðluð útgáfa forngrísku sem töluð var á helleníska tímanum, í Rómaveldi og á fyrstu öldum Austrómverska ríkisins í síðfornöld. Þessi mállýska þróaðist eftir landvinninga Alexanders mikla á 4. öld f.Kr. og varð viðskiptamál alls staðar á Miðjarðarhafssvæðinu næstu aldirnar. Koine gríska var að mestu byggð á attísku og jónísku með nokkrum einföldunum. Mállýskan þróaðist út í miðaldagrísku í Austrómverska ríkinu, sem síðar varð nútímagríska.

Koine gríska var bókmenntamál í Rómaveldi. Plútarkos og Pólýbíos skrifuðu sín verk á koine grísku. Nýja testamentið og Sjötíumannaþýðingin á hebresku biblíunni frá 3. öld eru ritaðar á koine grísku. Sama gildir um flest guðfræðirit kirkjufeðranna. Markús Árelíus skrifaði hugleiðingar sínar á þessu máli. Koine gríska er enn notuð sem kirkjumál í grísku rétttrúnaðarkirkjunni.

Grískar mállýskur
Fornmál
Koinemál

Koinemál er tungumál sem verður til við að tvær eða fleiri mállýskur sama tungumáls renna saman, eru oft einfaldaðar, og verða almennt samskiptamál. Hugtakið er fengið úr forngrísku κοινή koine sem merkir „almennt [mál]“. 

Koine er ólíkt pidgin-málum og kreólamálum þar sem nýtt tungumál verður til úr tveimur eða fleiri óskyldum tungumálum. Dæmi um koinemál eru koine gríska, ítalska, indónesíska og nútímahebreska.

Tengt efni
 Mállýskusamfella
 Mállýskueinföldun
 Blendingsmál

Mállýskur
The X-Files

The X-Files eru bandarískir vísindaskáldskaparþættir sem Chris Carter bjó til. Fyrstu þáttaraðirnar voru sýndar frá 1993 til 2002 á sjónvarpsstöðinni Fox. Þetta voru níu þáttaraðir og alls 202 þættir. Tíunda þáttaröð var sýnd árið 2016 og ellefta þáttaröðin 2018. 

Aðalpersónur þáttanna eru alríkislögreglumennirnir Fox Mulder (David Duchovny) og Dana Scully (Gillian Anderson) sem glíma við dularfull mál sem geymd eru í X-skrám, og snúast oft um yfirnáttúruleg fyrirbæri.

Bandarískir sjónvarpsþættir
Fox
Í ljósaskiptunum

Í ljósaskiptunum getur líka átt við íslenska kvikmynd frá 1993 með sama nafni.

Í ljósaskiptunum (enska: The Twilight Zone) er vörumerki fyrir miðlunarleyfi sem nær meðal annars yfir samnefndar sjónvarpsþáttaraðir sem Rod Serling bjó til og hófu göngu sína á CBS árið 1959. Hver þáttur var sjálfstæð furðusaga sem fjallaði um dularfulla eða furðulega hluti og hafði oftast óvæntan endi. Svipaðar þáttaraðir höfðu áður verið vinsælar í útvarpi.

Upphaflega þáttaröðin gekk frá 1959 til 1964. Árið 1983 kom út kvikmynd í fullri lengd og 1994 var gerð sjónvarpsmynd. Útvarpsþættir með sama nafni voru sendir út frá 2002 til 2012. Fjöldi bóka, myndasagna og tímarita hafa komið út undir sama vörumerki. Nýjar sjónvarpsþáttaraðir voru framleiddar 1985-1989, 2002-2003 og nú síðast frá 2019.

Bandarísk miðlunarleyfi
Bandarískir sjónvarpsþættir
CBS
Bandarískir útvarpsþættir
Ursula K. Le Guin

Ursula Kroeber Le Guin (fædd 21. október 1929 í Berkeley, Kaliforníu, dáin 22. janúar 2018 ) var bandarískur rithöfundur, esseyisti, skáld, þýðandi og frönskukennari, þekktust fyrir fantasíur og vísindaskáldskap. Þekktustu bókaraðir hennar eru Hainish-bækurnar og Earthsea-bækurnar. Aðeins ein bóka hennar, Galdramaðurinn, hefur verið þýdd á íslensku.

Tilvísanir

Bandarískir rithöfundar
Hoya lithophytica

Hoya lithophytica er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Taílandi.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya lockii

Hoya lockii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Víetnam.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya longipedunculata

Hoya longipedunculata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Víetnam.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya lutea

Hoya lutea er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Mólúkkaeyjum.

Einhver ágreiningur er um hvort nafnið H. lutea Decne. eða H. lutea Kostel. hafi forgang.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya macrophylla

Hoya macrophylla er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Borneó og Jövu til Litlu-Sundaeyja.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya magnifica

Hoya magnifica er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Papúa Nýju Guíneu.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya magniflora

Hoya magniflora er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Jövu.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya maingayi

Hoya maingayi er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Indókína.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya minima

Hoya minima er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Víetnam.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Varmasmiður

Varmasmiður (fræðiheiti: Carabus nemoralis) er stór bjalla með útbreiðslu í Evrópu og Kanada sem heldur sig á þurrlendi í frjósömum jarðvegi. Hann er virkur á nóttunni og veiðir smádýr eins og maðka og snigla. 

Varmasmiður fannst fyrst á Íslandi árið 1990 og kom hann með búslóð. Hans hefur orðið vart í auknum mæli frá aldamótum 2000. Varmasmiður verður um 22 mm og er stærsta bjallan á landinu ásamt tröllasmiði.

Tenglar
Varmasmiður - Náttúrufræðistofnun
Vígalegur varmasmiður á ferðinni - Mbl.is

Járnsmiðir
Leikfangasaga 4

Leikfangasaga 4 (enska: Toy Story 4) er bandarísk Disney-teiknimynd frá árinu 2019 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Leikfangasaga, Leikfangasaga 2, og Leikfangasaga 3.

Leikarar

Lög í myndinni

Talsetningarstarfsmenn

Tilvísanir 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2019
Hoya mappigera

Hoya mappigera er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Suðaustur-Asíu (Taíland, Malasía og Borneó).

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya mariae

Hoya mariae er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Filippseyjum.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya medinillifolia

Hoya medinillifolia er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Borneó.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya megalantha

Hoya megalantha er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Fiji.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya mengtzeensis

Hoya mengtzeensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Kína til Víetnam.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl
Hoya meredithii

Hoya meredithii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Borneó.

Tilvísanir 

Vaxblómaættkvísl