Keflavíkurstöðin

Keflavíkurstöðin (enska Naval Air Station Keflavik, í daglegu tali kölluð „Keflavíkurflugvöllur“ eða „Völlurinn“) var herstöð Bandaríkjahers og Atlantshafsbandalagsins (NATO) á Miðnesheiði, við Keflavíkurflugvöll. Herstöðin var tekin í notkun eftir að Íslendingar og Bandaríkjamenn gerðu tvíhliða varnarsamning árið 1951. Eftir lok Kalda stríðsins fækkaði hermönnum á stöðinni jafnt og þétt þar til að Bandaríkjamenn yfirgáfu formlega stöðina í lok september 2006. Þá hafði stöðin verið rekin í 55 ár. Í dag nefnist svæðið Ásbrú og þar starfar Keilir, miðstöð vísinda, fræða og atvinnulífs.

Saga 
Herstöðin var reist 1951 af Bandaríkjaher, rekin af Bandaríkjaflota, sem flugbækistöð frá árinu 1961. Þegar mest var töldu hermenn, starfslið hersins og hinna ýmsu stofnana á stöðinni og fjölskyldur þeirra um 5.700 manns. Að auki dvöldust þar oft hópar hermanna tímabundið til æfinga eða vegna flutninga. Á herstöðinni voru, auk íbúðarhúsa og hernaðarmannvirkja, verslanir, skólar, sjúkrahús, kvikmyndahús, íþróttahús, skemmtistaðir og allt það sem þurfti til að þjónusta íbúana.

Mikil andstaða var jafnan við herstöðina og þá starfsemi sem þar fór fram. Samtök hernámsandstæðinga og síðar Samtök herstöðvaandstæðinga og fleiri friðarhreyfingar stóðu fyrir tíðum mótmælaaðgerðum gegn veru bandaríska hersins á Íslandi. Kunnustu aðgerðirnar voru hinar svokölluðu Keflavíkurgöngur. Stuðningsmenn varnarsamningsins við Bandaríkin höfðu einnig með sér öflug samtök, Samtök um vestræna samvinnu og Varðberg, og héldu þau uppi kynningarstarfsemi, aðallega með fundum og fræðsluferðum til aðalstöðva Atlantshafsbandalagsins í Brüssel, ráðuneyta utanríkis- og varnarmála í Washington-borg og herstöðvarinnar í Norfolk í Virginíu.

Eftir lok Kalda stríðsins var ljóst að hernaðarlegt mikilvægi stöðvarinnar var snöggtum minna en áður og fljótlega eftir 1990 hófust umræður um að stöðinni yrði lokað eða dregið verulega úr starfsemi hennar. Í miðju Íraksstríðinu þar sem mjög reyndi á styrk Bandaríkjahers var síðan tekin ákvörðun um að loka herstöðinni endanlega. 30. september 2006 var íslenskum stjórnvöldum formlega afhent stöðin af síðasta yfirmanni hennar, Mark S. Laughton kafteini í Bandaríkjaflota.

Ný not af svæðinu 
Í framhaldinu var rætt um varnarsvæðið, og er þar átt við stöðina og nærliggjandi svæði með byggingum og þeirri aðstöðu sem þar býðst, og hvernig best sé að nýta það. Í október 2006 var Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar stofnað. Formaður félagsins er Páll Sigurjónsson en aðrir í stjórn eru Reynir Ólafsson og Árni Sigfússon, bæjarstjóri í Reykjanesbæ. Varamenn eru Hildur Árnadóttir, Sveindís Valdimarsdóttir og Sigurður Valur Ásbjarnarson, bæjarstjóri í Sandgerði. Félaginu er gert að skipuleggja varnarsvæðið þannig að hægt sé að selja og leigja húsnæðið á svæðinu.

Í byrjun árs 2007 bárust fregnir af því að 106 íbúðir hefðu orðið fyrir skemmdum vegna vatnsleka. Þetta hafði skeð í nóvember, á þeim tíma sem rekstur húsnæðisins var í höndum utanríkisráðuneytisins. Þjónustusamningur um að fjármálaráðuneytið myndi taka við rekstrinum var undirritaður í byrjun desember.

Í apríl 2009 var svæðinu, ásamt mannvirkjum hersins, gefið nafnið Ásbrú.

Myndefni

Tengt efni 
 Hernám Íslands

Heimildir

Tenglar

 Vefur stöðvarinnar á Internet Archive
 Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar
 Sjónvarp frá Keflavíkurflugvelli, 215. mál, þingsályktunartillaga. 84. löggjafarþing 1963–1964. 
 
 Svipast um á Reykjanessflugvelli; grein í Morgunblaðinu 1945
 Kafbátanjósnastöðin var eitt mesta hernaðarleyndarmálið, 19. febrúar 2012.

 Vonlaust hernaðarbrölt í Keflavík – Frumkvöðullinn stakk af með stórfé frá Bandaríkjunum. , fréttaskýring Eyjunnar 31. ágúst 2012.
 „Menntamenn misstu jarðsambandið“, viðtal við Gest Guðmundsson félagsfræðing í Morgunblaðinu 5. maí 2001.

Bandarískar herstöðvar
Keflavíkurstöðin