alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1492

Árið 1492 (MCDXCII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 26. september - Á þriggja hreppa þingi í Spjaldhaga í Eyjafirði dæmdi Ambrosius Illiquad hirðstjóri Bjarna Ólason í Hvassafelli til að sæta upptöku eigna sinna, sem skyldu skiptast til helminga milli konungs og Ólafs Rögnvaldssonar Hólabiskups. Hirðstjóranum hafði mistekist að koma þessu fram árið áður.
 Hallsteinn Þorsteinsson og Sesselja Þorsteinsdóttir gáfu jörðina Skriðu í Fljótsdal til klausturhalds.

Fædd

Dáin
 Sigurður Jónsson, príor í Möðruvallaklaustri (f. um 1407).

Erlendis 
 2. janúar - Boabdil, síðasti márakonungurinn í Granada, gafst upp fyrir her Ferdínands og Ísabellu eftir langt umsátur. Þar með lauk 800 ára veldi Mára á Íberíuskaga.
 31. mars - Ferdínand og Ísabella fyrirskipuðu brottrekstur allra gyðinga frá Spáni nema þeir snerust til kaþólskrar trúar.
 31. júlí - Gyðingar reknir frá Spáni. Á milli 40.000 og 200.000 gyðingar yfirgáfu landið. Þegar Bajesíð 2., soldánn Ottómanaveldisins, frétti af brottrekstrinum sendi hann flota sinn til að flytja þá burt og fóru margir til Þessalóníku og Smyrnu í Ottómanaveldinu.
 3. ágúst - Kristófer Kólumbus hélt af stað í siglingu sína yfir Atlantshafið og hugðist ná ströndum Asíu.
 26. ágúst - Rodigo de Borja varð Alexander VI páfi.
 12. október - Kristófer Kólumbus tók land á eyjunni San Salvador í Vestur-Indíum. Það markaði upphafið að landvinningum Evrópubúa í Nýja heiminum.
 28. október - Kólumbus kom til Kúbu.
 5. desember - Kristófer Kólumbus varð fyrstur Evrópumanna til þess að stíga á land á Hispaníólu.
 31. desember - Um 100.000 gyðingar voru reknir frá Sikiley.

Fædd
 11. apríl - Margrét, drottning Navarra, kona Hinriks 2. (d. 1549).

Dáin
 9. apríl - Lorenzo de'Medici, fursti af Flórens (Lorenzo hinn stórfenglegi) (f. 1449).
 7. júní - Kasimír 4. Jagiellon, konungur Póllands (f. 1427).
 7. júní - Elísabet Woodville, Englandsdrottning, kona Játvarðar 4. (f. 1437).
 25. júlí - Innósentíus VIII páfi (f. 1432).

1492
1491-1500
Sid Meier

Sid Meier (fæddur 1954) er þekktur tölvuleikjahönnuður. Hann hefur hannað nokkra af vinsælustu tölvuleikjum allra tíma. Meier hefur margsinnis verið heiðraður fyrir framlag sitt til tölvuleikjaiðnaðarins og er enn í dag talinn meðal stærstu nafnanna í þeim geira.

Ferill 
Sid Meier stofnaði MicroProse ásamt Bill Stealey árið 1982. Hjá MicroProse hannaði Meier leikinn sem hann er þekktastur fyrir, Civilization. Meier yfirgaf að lokum MicroProse og stofnaði árið 1996 fyrirtækið Firaxis Games ásamt Jeff Briggs. Í dag gefur Firaxis út herkænskuleiki, en margir þeirra eru endurgerðir eldri leikja Meiers, svo sem Civilization III og Pirates!.

Árið 1999 varð Meier annar maðurinn til að komast í Academy of Interactive Arts and Sciences' Hall of Fame. Sá fyrsti var Shigeru Miyamoto frá Nintendo.

Meier er hamingjusamur fjölskyldufaðir í Hunt Valley, Maryland.

Tilvitnun 
„Leikur er röð af áhugaverðum ákvörðunum.“

Leikir 
Meier hefur hannað leiki í um þrjá áratugi.  Nokkrir af þekktari leikjum hans eru hér í tímaröð:

Solo Flight (1984) 
Kennedy Approach (1985) 
F-15 Strike Eagle (1985)
Silent Service (1985)
Sid Meier's Pirates! (1987)
F-19 Stealth Fighter (1988)
Covert Action (1990)
Railroad Tycoon (1990)
Civilization (1991)
Pirates! Gold (1993)
Colonization (1994)
 Civilization II (1996)
Sid Meier's Gettysburg! (1997)
Sid Meier's Alpha Centauri (1999)
 Civilization III (2001)
 SimGolf (2002)
 Sid Meier's Pirates! (2004)
 Civilization IV, (2005)

Tenglar 
 Vefsíða Firaxis
 The Sid Meier Legacy 

Meier, Sid
Tölvuleikjahönnuðir
1519

Árið 1519 (MDXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Grímur Jónsson varð lögmaður norðan og vestan.
 Ögmundur Pálsson var kjörinn biskup í Skálholti.
 Týli Pétursson hirðstjóri og Ögmundur Pálsson biskupsefni deildu á Alþingi en Vigfús Erlendsson gekk á milli þegar Týi ætlaði að slá og stinga Ögmund.
 Arnfinnur Þorsteinsson varð hirðstjóri.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 4. mars - Hernán Cortés lenti við Veracruz á Júkatanskaga í Mexíkó.
 28. júní - Karl 1. Spánarkonungur varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis sem Karl 5.
 10. ágúst - Ferdinand Magellan lagði af stað frá Sevilla með þrjú skip í hnattsiglingu sína. Eftir fimm vikna bið í Sanlúcar de Barrameda hélt leiðangurinn loks af stað frá Spánarströndum 20. september.
 8. nóvember - Montesúma 2. bauð Hernán Cortés velkominn inn í borg Asteka, Tenochtitlán.
 Spánverjar uppgötvuðu Barbados í Vestur-Indíum.
 Kakó barst fyrst til Evrópu frá Nýja heiminum.

Fædd
 13. apríl - Katrín af Medici, drottning Hinriks 2. Frakkakonungs (f. 1589).
 31. mars - Hinrik 2. Frakkakonungur (d. 1559).
 6. júní - Andrea Cesalpino, ítalskur læknir, heimspekingur og grasafræðingur (d. 1603).
 22. júlí - Innósentíus IX páfi (d. 1591).

Dáin
 12. janúar - Maxímilían 1. keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1459).
 2. maí - Leonardo da Vinci, ítalskur listamaður og uppfinningamaður (f. 1452).
 24. júní - Lucrezia Borgia, ítölsk hertogaynja (f. 1480).

1519
1511-1520
1520

Árið 1520 (MDXX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón Arason tók við ráðsmennsku á Hólum eftir lát Gottskálks Nikulássonar biskup.
 Ögmundur Pálsson sigldi utan til að taka biskupsvígslu í Skálholti. Vigfús Erlendsson og Týli Pétursson sigldu með sama skipi og ætluðu báðir að sækjast eftir hirðstjóraembættinu.

Fædd

Dáin
 Jón Sigmundsson lögmaður (f. um 1455).
 28. desember - Gottskálk Nikulásson Hólabiskup (f. 1469).
 Árni Steinmóðsson, ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

Erlendis 
 18. janúar – Kristján 2. sigraði Svía undir stjórn Steins Sture í orrustunni á ísnum á Åsunden.
 Júní - Montesúma 2. keisara Asteka, steypt af stóli þar sem hann var fangi Spánverja, og bróðir hans Cuitláhuac kjörinn keisari.
 15. júní - Leó X páfi gaf út páfabulluna Exsurge Domine, þar sem hann hótaði Marteini Lúther bannfæringu.
 1. júlí - La Noche Triste, stórorrusta milli Spánverja og Asteka á brú við borgina Tenochtitlán þar sem 400 Spánverjar og 2.000 innfæddir bandamenn þeirra týndu lífinu. Foringi Spánverja, Hernán Cortés, slapp naumlega.
 Október - Cuitláhuac, keisari Asteka, dó úr bólusótt. Cuauhtémoc tók við.
 1. nóvember - Kristján 2. var kjörinn konungur Svíþjóðar.
 8.-10. nóvember - Stokkhólmsvígin: Um 85 sænskir aðalsmenn voru teknir af lífi fyrir að berjast gegn Kristjáni.
 28. nóvember - Þrjú skip undir stjórn Ferdinands Magellans komu á Kyrrahafið eftir að hafa siglt um sundin í Suður-Ameríku.
 Karl 1. konungur Spánar krýndur keisari hins Heilaga rómverska ríkis sem Karl 5.

Fædd
 (líklega) Poul Huitfeldt eða Páll Hvítfeldur, danskur aðalsmaður sem var höfuðsmaður á Íslandi og síðar ríkisstjóri í Noregi (d. 1592).

Dáin
 3. febrúar - Steinn Sture yngri, ríkisstjóri Svíþjóðar (f. 1493).
 6. apríl - Rafael, ítalskur listmálari (f. 1483).
 6. apríl - Kai von Ahlefeldt, áður hirðstjóri á Íslandi, féll í orrustu við Uppsali.
 Júní - Montesúma II, keisari Asteka (f. 1466).
 Október - Cuitláhuac, keisari Asteka.

1520
1511-1520
1518

Árið 1518 (MDXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Vor - Bjarndýr mikið kom á land á Skaga og var soltið mjög, mannskætt og grimmt, drap að sögn átta manneskjur, fátækar förukonur með börnum, og braut niður alla hjalla á Skaga fyrir utan Ketu. Fjórtán vopnuðum mönnum undir forystu Ketils Ingimundarsonar bónda í Ketu tókst loks að vinna á dýrinu.
 Tugir manna drukknuðu í Ölfusá þegar Kaldaðarnesferja sökk í miðri á vegna ofhleðslu.
 Erlendur Þorvarðarson, síðar lögmaður, vó mág sinn, Orm Einarsson bónda í Saurbæ á Kjalarnesi, í Viðey.
 Þýskir kaupmenn komnir að Básendum í stað Englendinga.
 Hamborgarkaupmenn hröktu Englendinga frá Hafnarfirði. Kom til bardaga með þeim og féllu um 40 Þjóðverjar en þó höfðu þeir betur.

Fædd

Dáin
 16. október - Stefán Jónsson biskup í Skálholti.
 Björn Guðnason sýslumaður í Ögri.
 Eiríkur Sumarliðason, ábóti í Þingeyraklaustri (f. um 1473).

Erlendis 
 18. apríl - Bona Sforza var krýnd drottning Póllands og giftist Sigmundi 1.
 Júlí - Dansæðið í Strassborg. Ýmsir dönsuðu þar til þeir duttu niður dauðir.
 Friðrik 1. Danakonungur giftist Soffíu af Pommern.

Fædd
 22. apríl - Anton af Bourbon, Navarrakonungur, faðir Hinriks 4. Frakkakonungs (d. 1562).
 29. september - Tintoretto, ítalskur listmálari (d. 1594).

Dáin
August 27 – Joan of Naples, queen consort of Naples (b. 1478)

1518
1511-1520
1517

Árið 1517 (MDXVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Stefán Jónsson Skálholtsbiskup fór til Vestfjarða að jafna sakir við Björn Guðnason í Ögri og er sagt að hann hafi komið þangað með 300 manna lið en Björn hafi haft að minnsta kosti jafnmarga menn hjá sér. Þeir sættust þó að sinni og létust svo báðir árið eftir.
 Týli Pétursson varð hirðstjóri.
 Á Alþingi eltu menn Týla hirðstjóra lögréttumann einn sem ekkert hafði til saka unnið, skutu hann og lögðu hald á fé hans.
 Aflátsbréfasali kom til Íslands og var í tvær vikur í Skálholti en Stefán biskup kvaðst ekki standa gegn vilja páfans, en hvorki myndi hann sjálfur kaupa aflátsbréf né neinn sinna manna.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 22. janúar - Tyrkir undir forystu Selíms I, unnu sigur á her Mamelúka í Egyptalandi.
 3. febrúar - Tyrkir ná'u Kaíró á sitt vald.
 31. október - Marteinn Lúther hengdi upp 95 greinar á kirkjudyrnar í Wittembergkastala og hóf með því siðbótina.

Fædd

Dáin
 7. mars - María af Aragóníu, Portúgalsdrottning, kona Manúels 1. (f. 1482).
 21. september - Dyveke, ástkona Kristjáns 2. Danakonungs.

1517
1511-1520
1516

Árið 1516 (MDXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Vigfús Erlendsson gegndi í raun lögmannsembætti um allt landið því að Jón Sigmundsson, lögmaður norðan og vestan, hafði verið bannfærður.
 Kristín Gottskálksdóttir, dóttir Gottskálks biskups Nikulássonar, giftist Jóni Einarssyni sýslumanni á Geitaskarði.

Fædd

Dáin
 Árni Sveinbjarnarson, ábóti í Viðeyjarklaustri.

Erlendis 

 Mars - Karl frá Ghent kjörinn eftirmaður Ferdinands Spánarkonungs.
 23. apríl - Reinheitsgebot, reglur um hreinleika bjórs, sett í Bæjaralandi.
 Júlí - Selím 1. Tyrkjasoldán segir Mamelúkum í Egyptalandi stríð á hendur og ræðst inn í Sýrland.
 Bókin Utopia eftir Thomas More kom út í fyrsta sinn.

Fædd
 1. janúar - Margrét Leijonhufvud, drottning Svíþjóðar, kona Gústafs Vasa (d. 1551).
 18. febrúar - María 1. Englandsdrottning (Blóð-María) (d. 1558).

Dáin
 23. janúar - Ferdinand 2. af Aragon (f. 1452).
 9. ágúst - Hieronymus Bosch, hollenskur málari.

1516
1511-1520
Göfugu sannindin fjögur

Göfugu sannindin fjögur eru kennd í búddisma sem grunnlífspeki Búdda sem búddísk heimspeki byggir á:

 Þjáning (Dukkha): Þjáning er hluti af lífinu og lífið er hverfult. 
 Uppruni þjáningar (Samudaya): Þjáning á sér uppruna í löngunum (tanha).
 Stöðvun þjáningar (Nirodha): Þjáningu má stöðva með því að koma í veg fyrir langanir. 
 Áframhald (Magga): Þegar við erum laus við Dukkha getum við farið áttföldu leiðina.

Búddismi
1515

Árið 1515 (MDXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Möðruvallamálum lauk með sátt á Alþingi, en það voru erfðadeilur sem staðið höfðu í tuttugu ár milli Þorvarðar Erlendssonar lögmanns og systkina hans annars vegar og Gríms Pálssonar sýslumanns hins vegar.
 Ögmundur Pálsson varð ábóti í Viðeyjarklaustri.

Fædd
 Oddur Gottskálksson, lögmaður (eða 1514; d. 1556).

Dáin

Erlendis 

 Spánverjar hernámu mestan hluta konungsríkisins Navarra.
 Sögurnar um Till Ugluspegil komu út í fyrsta sinn í Þýskalandi.
 Frans 1. varð konungur Frakklands.
 Selím 1. Tyrkjasoldán réðist inn í Persíu.
 Svíþjóð lýsti yfir sjálfstæði.
 13.-14. september var stórorrustan við Marignano háð nálægt Mílanó. Frakkar sigruðu svissneskan her og hertóku borgina. Í kjölfarið lýsti Sviss yfir ævarandi hlutleysi.

Fædd
 21. júlí - Filippo Neri, ítalskur dýrlingur og stofnandi Institutum Oratorii.
 22. september - Anna af Cleves, fjórða kona Hinriks 8. (d. 1557).
Dáin
 1. janúar - Loðvík 12. konungur Frakklands.
 16. desember - Afonso de Albuquerque, portúgalskur sæfari og landstjóri á Indlandi.

1515
1511-1520
1514

Árið 1514 (MDXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón Arason varð Hólaráðsmaður.
 Søren Andersen Norby varð hirðstjóri á Íslandi. Hannes Eggertsson varð fógeti hans.
Bardaginn í Vestmannaeyjum milli Englendinga og Síðumanna var háður.

Fædd
 Oddur Gottskálksson, lögmaður (eða 1515; d. 1556).

Dáin
 12. maí - Jón Þorvaldsson, ábóti í Þingeyraklaustri.

Erlendis 

 30. júlí - Rússar hertóku pólsku borgina Smolensk.
 8. september - Stórorrustan við Orsa í (Hvítarússlandi). Sameiginlegur her frá Litáen og Póllandi sigraði Rússa.
 9. október - Loðvík 12. Frakkakonungur gekk að eiga Maríu Tudor, systur Hinriks 8. Englandskonungs. Hann dó tæpum þremur mánuðum síðar.
 Byrjað var að reisa Fugger-hverfið (Fuggerei) í Ágsborg.

Fædd

Dáin
 9. janúar - Anna af Bretagne (f. 1477), sem giftist fyrst Maximilian 1. keisara (hjónabandið var ógilt), svo Karli 8. Frakkakonungi og síðast Loðvík 12. Frakkakonungi.
 11. mars - Donato Bramante, ítalskur arkitekt (f. 1444).
 Anna af Brandenborg, fyrri kona Friðriks 1. Danakonungs (f. 1487).

1514
1511-1520
1513

Árið 1513 (MDXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Leiðarhólmssamþykkt var gerð að undirlagi Jóns Sigmundssonar lögmanns og Björns Guðnasonar í Ögri.
 Vigfús Erlendsson varð lögmaður sunnan og austan eftir lát Þorvarðar bróður síns.

Fædd

Dáin
 Þorvarður Erlendsson lögmaður dó í Noregi.

Erlendis 
 20. janúar - Kristján 2. varð konungur Danmerkur og Noregs eftir lát Hans konungs.
 27. mars - Juan Ponce de Leon sá strönd Flórída og hélt að það væri eyja.
 6. júní - Orrustan við Novara á Ítalíu. Svissneskur her sigraði Frakka.
 16. ágúst - Orrustan við Guingate nálægt Calais. Maximilian 1. keisari og Hinrik 8. unnu her Frakka.
 9. september - Orrustan á Flodden Field á Norður-Englandi. Þar sigraði Hinrik 8. Englandskonungur her Skota sem gert höfðu innrás í England. Jakob 4. Skotakonungur féll.
 25. september - Vasco Núñez de Balboa sá Kyrrahafið frá vesturströnd Panama.

Fædd
 24. september - Katrín af Saxe-Lauenburg, drottning Svíþjóðar, kona Gústafs Vasa (d. 1535).

Dáin
 20. janúar - Hans Danakonungur (f. 1481).
 21. febrúar - Júlíus II páfi (f. 1443).
 9. september - Jakob 4. Skotakonungur (f. 1473).

1513
1511-1520
1512

Árið 1512 (MDXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Klausturkirkjan á Skriðuklaustri var vígð.
 Englendingar unnu ýmis spellvirki á Íslandi, rændu fénaði og hlóðu sér virki.

Fædd
 Gissur Einarsson Skálholtsbiskup (líklega) (d. 1548).

Dáin

Erlendis 

 19. október - Marteinn Lúther varð doktor í guðfræði við háskólann í Wittenberg.
 1. nóvember - Sixtínska kapellan, máluð af Michelangelo Buonarroti, var opnuð almenningi í fyrsta skipti.
 Flórentínska lýðveldið var leyst upp og Medici-fjölskyldan komst aftur til valda.
 Fyrstu Evrópubúarnir komu til Indónesíu.
 Nikulás Kóperníkus staðsetti sólina í miðju sólkerfisins.

Fædd
 31. janúar - Hinrik 1. Portúgalskonungur (d. 1580).
 5. mars - Gerhard Mercator, flæmsk-þýskur kortagerðamaður (d. 1594).
 10. apríl - Jakob 4. Skotakonungur (d. 1542).
 Anna Boleyn, drottning Englands og önnur kona Hinriks 8. (d. 1536).

Dáin
 2. janúar - Svante Nilsson, ríkisstjóri Svíþjóðar (f. 1460).
 22. febrúar - Amerigo Vespucci landkönnuður, sem heimsálfan Ameríka dregur nafn sitt af.

1512
1511-1520
Finnska

Finnska (suomi) er tungumál rúmlega fimm milljóna manna, aðallega í Finnlandi en einnig í Bandaríkjunum og Svíþjóð. Finnska tilheyrir flokki finnsk-úgrískra tungumála, en tungumálaættin nær yfir landsvæði frá Noregi, inn í Síberíu og Karpatafjöll. Til þessa málaflokks teljast m.a. tungumál eins og ungverska og eistneska.

Saga 
Saga fólksins og tungumálsins í Finnlandi er mörgum nokkuð viðkvæmt viðfangsefni. Finnska, eins og mörg önnur tungumál, hefur orðið fyrir miklum menningaráhrifum frá öðrum löndum um langt skeið og er enn í þróun. Hin rétta saga tungumálsins er dularfull og jafnframt forvitnileg. Þar til nýlega var því haldið fram að forfeður þeirra Finna, sem nú byggja Finnland, hafi numið þar land fyrir um tvö þúsund árum og hafi komið úr austri. En núverandi tilgátur staðhæfa að Finnland hafi þegar verið byggt fólki fyrir um níu þúsund árum.

Finnska virðist eiga rætur að rekja langt aftur til fortíðar. Sú finnska, sem töluð er af innfæddum í dag, er hinsvegar nokkuð nýleg smíð en ritmálið var búið til á 16. öld. Nútímafinnska kom til sögunnar á 19. öld og er sprottin af sterkri hreyfingu þjóðernissinna. Þegar Finnland varð sjálfstætt ríki árið 1917 varð Finnland að ríki þar sem töluð eru tvö tungumál, finnska og sænska. Þessi tvö tungumál teljast nú bæði opinber tungumál Finnlands þrátt fyrir að finnska sé ríkjandi en um 290.000 hafa sænsku að móðurmáli í landinu.

Málfræði 
Í finnsku er hvorki tiltekinn né ótiltekinn greinir. Nafnorð hafa ekkert málfræðilegt kyn og lýsingarorð taka því engum slíkum beygingum. Ennfremur er enginn greinarmunur gerður á kynjum í persónu- og eignarfornöfnum þriðju persónu. Fleirtala er mynduð með viðskeytinu -t í nefnifalli og þolfalli, -t eða -i- eða báðum í eignarfalli og -i í öllum öðrum föllum. Ef persónulegu eigendaviðskeyti er bætt við nefnifall eða þolfall í fleirtölu er t-viðskeytið ekki notað og fleirtölumerking látin skiljast af samhenginu. Nafnorð hafa fimmtán föll: nefnifall, þolfall, eignarfall, verufall, deildarfall, áhrifsfall, íverufall, úrferðarfall, íferðarfall, nærverufall, sviptifall, áferðarfall, aðferðarfall, samvistarfall og fjarverufall. Aðferðarfall, samvistarfall og fjarverufall eru nær eingöngu notuð í ritmáli.

Stafsetning er næsta hljóðrétt, það er að segja lítill sem enginn munur er á því hvernig málið er ritað og talað. Sérhljóðin a, o og ö eru eins og í íslensku, [i] er borið fram sem í, [e] sem i og [ä] (a með tvípunkti) sem e, [y] sem u og [u] sem ú. Samhljóðin [b], [g] og [f] koma aðeins fyrir í nýlegum tökuorðum, það er að segja þessi hljóð eru ekki til í orðum af finnskum uppruna.
Sagnorð beygjast í persónum og tölum. Persónuendingar sagnorða eru: 1.p.et. -n, 2.p.et. -t, 3.p.et. -o, 1.p.flt. -me, 2.p.flt. -te, 3.p.flt. -vat.
Óvíst er hvort bersýnileg líkindi persónuendinga og þá sérstaklega 1. og 2. persónu fleirtölu við indóevrópsk mál sé til komin fyrir áhrif frá þeim eða fyrir tilviljun enda ekki gott að skyggnast aftur í fornöld. Þá má nefna að spurning er gerð ekki með umröðun orðaraðar heldur sérstöku spurnarviðskeyti (við sagnorð) -ko. Þannig væri þú ert klikkaður - olet hullu, en ert þú klikkaður oletko hullu.

Finnsk-úgrísk tungumál
1511

Árið 1511 (MDXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Englendingar tóku Hamborgarskip við Ísland og fóru með það og áhöfn þess til Hull.
 Grímur Pálsson sýslumaður þurfti að fara frá Möðruvöllum eftir konungsúrskurð, svonefnda Möðruvallaréttarbót. Hann fékk jörðina þó aftur seinna.

Fædd
 (líklega) - Þórunn Jónsdóttir, húsfreyja á Grund (d. 1593).

Dáin
 Halldór Ormsson, ábóti í Helgafellsklaustri (eða 1512).

Erlendis 
 24. ágúst - Afonso de Albuquerque hertók borgina Malakka. Malakkaskaginn komst þá á valdPortúgala.
 Diego Velázquez de Cuéllar og Hernán Cortés lögðu Kúbu undir Spán.
 Fyrstu svörtu þrælarnir voru fluttir til Kólumbíu.
 Erasmus frá Rotterdam gaf út Lof heimskunnar.

Fædd
 3. júlí - Giorgio Vasari, ítalskur listmálari, arkitekt og rithöfundur (d. 1574).
 9. júlí - Dórótea af Saxlandi-Láinborg, Danadrottning, kona Kristjáns 3. (d. 1571).
 29. september - Miguel Serveto, spænskur læknir og guðfræðingur (d. 1553). 

Dáin
 31. desember - Svante Nilsson, ríkisstjóri Svíþjóðar frá 1504 (ýmist talinn hafa dáið þennan dag eða 2. janúar 1512).

1511
1511-1520
Ásta Sigurðardóttir

Ásta Jóna Sigurðardóttir (1. apríl 1930 - 21. desember 1971) var íslenskur rithöfundur og myndlistarkona. 

Ásta fæddist á Litla-Hrauni í Kolbeinsstaðahreppi í Hnappadalssýslu. Hún var dóttir Sigurðar Benjamíns Constantínusar Jónssonar og Þórönnu Guðmundsdóttur. Systir Ástu heitir Ástríður Oddný Sigurðardóttir og er tveimur árum yngri en Ásta. Ásta lést árið 1971, eftir langa baráttu við áfengisfíkn.

Bækur og náttúra áttu hug Ástu í æsku, bækur þó stærri hlut. Hún lauk kennaraprófi frá Kennaraskóla Íslands árið 1950. 

Ásta birti nokkrar af sögum sínum í tímaritum og myndskreytti sjálf. Hún þýddi einnig mikið af erlendum bókmenntaverkum t.d úr spænsku.

Ásta birti eina af fyrstu módernísku smásögunum á Íslandi, en sú saga heitir „Í hvaða vagni?“ og birtist í Tímariti Máls og Menningar árið 1953.

Árið 1992 kom út ævisaga Ástu Sigurðardóttur, Minn hlátur er sorg, eftir Friðriku Benónýsdóttur. Hún var endurútgefin árið 2021.

Bækur eftir Ástu 
 Sunnudagskvöld til mánudagsmorguns, (smásögur, útg. 1961).

Heimildir 
 Guðmundur D. Haraldsson, Hjólaskautarnir breyta ekki um innræti [..], sótt þann 14. febrúar 2006 af  .

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir myndlistarmenn
Íslenskir þýðendur

Íslenskar konur
1510

Árið 1510 (MDX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Víðidalstungureið Einars Oddssonar og Péturs Loftssonar gegn Jóni Sigmundssyni.
 Mikið gos í Heklu, öskufall á Suðurlandi.
 Hans Rantzau varð hirðstjóri yfir Íslandi.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 Janúar - Katrín af Aragóníu eignaðist fyrsta barn þeirra Hinriks 8., andvana dóttur.
 27. febrúar - Portúgalinn Afonso de Albuquerque lagði Goa á Indlandi undir sig.
 21. apríl - Lýbikumenn sögðu Dönum stríð á hendur. Nokkru síðar gengu Svíar í lið með Lýbikumönnum.
 Peter Henlein í Nürnberg smíðaði fyrsta vasaúrið sem sögur fara af.
 Farsótt sem mögulega var inflúensa breiddist út frá Sikiley.

Fædd
 22. júlí - Alessandro de' Medici, hertogi af Flórens (d. 1537).
 Ambroise Paré, franskur skurðlæknir (d. 1590).

Dáin
 1. mars - Francisco de Almeida, fyrsti landstjóri Portúgala á Indlandi.
 17. maí - Sandro Botticelli, ítalskur málari endurreisnartímans.
 Október - Giorgione, ítalskur listmálari (f. um 1477).
 31. desember - Bianca Maria Sforza, keisaraynja, kona Maxímilíans 1., keisara hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1472).

1510
1501-1510
1509

Árið 1509 (MDIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón Sigmundsson varð lögmaður norðan lands og vestan.
 Halldór Ormsson lagði niður ábótastarf í Helgafellsklaustri.

Fædd

Dáin
 Narfi Jónsson, ábóti í Þykkvabæjarklaustri og áður príor í Skriðuklaustri.

Erlendis 
 3. febrúar - Sjóorrustan við Diu. Francisco de Almeida sigraði sameinaðan sjóher Egypta, araba og Indverja. Portúgalir urðu eftir þetta einráðir á vestanverðu Indlandshafi.
 22. apríl - Hinrik 8. varð konungur Englands við lát föður síns Hinriks VII.
 27. apríl - Júlíus II páfi setti Feneyjar í bann þar sem Feneyingar höfðu hafnað því að láta hluta Romagna-héraðs í hendur páfastóls.
 11. júní - Hinrik 8. Englandskonungur gekk að eiga Katrínu af Aragon, sem áður hafði verið gift Arthúr bróður hans.
 10. september - Jarðskjálfti í Istanbúl. 109 moskur hrundu og talið er að 10.000 manns hafi farist.
 Erasmus frá Rotterdam gaf út þekktasta verk sitt, Lof heimskunnar.
 Peter Henlein í Nürnberg í Þýskalandi smíðaði elsta þekkta vasaúrið.

Fædd
 10. júlí - Jóhann Kalvín, guðfræðingur mótmælendahreyfingarinnar (d. 1564).
 Edward Seymour, hertogi af Somerset (d. 1552).

Dáin
 21. apríl - Hinrik 7., konungur Englands (f. 1457).
 29. júní - Lafði Margrét Beaufort, móðir Hinriks 7. Englandskonungs (f. 1443).
 25. október - Jóhann 2. Portúgalskonungur (f. 1455).

1509
1501-1510
1508

Árið 1508 (MDVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Solveig Rafnsdóttir var vígð abbadís í Reynistaðarklaustri.
 Kristín Gottskálksdóttir biskups giftist Þorvarði Erlendssyni lögmanni.

Fædd
 (sennilega) - Ari Jónsson lögmaður (d. 1550).

Dáin
 Andrés Guðmundsson sýslumaður (f. um 1440).

Erlendis 
 4. febrúar - Maxímilían 1. var kjörinn keisari hins Heilaga rómverska ríkis. Hann lét það vera sitt fyrsta verk að ráðast gegn Feneyjum.
 6. júní - Feneyingar sigruðu keisarann í Fríúlí og hann þurfti að sættast á þriggja ára vopnahlé og láta eftir lönd.
 10. desember - Heilaga bandalagið milli Maximilíans 1. keisara hins Heilaga rómverska ríkis, Júlíusar II páfa, Loðvíks 12. Frakkakonungs og Ferdínands 2. Aragóníukonungs, myndað gegn Feneyingum.
 Desember - Michelangelo Buonarroti hófst handa við að mála Sixtínsku kapelluna.
 Marteinn Lúther varð prófessor í guðfræði við nýstofnaðan háskóla í Wittenberg.

Fædd
 30. nóvember - Andrea Palladio, ítalskur arkitekt (d. 1580).
 (sennilega) - Jane Seymour, Englandsdrottning, þriðja kona Hinriks 8. 

Dáin
 27. maí - Ludovico Sforza hertogi af Mílanó (f. 1452).

1508
1501-1510