alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bresku Indlandshafseyjar

Bresku Indlandshafseyjar eða Chagoseyjar eru sex baugeyjar í Chagos-eyjaklasanum í Indlandshafi, um það bil miðja vegu milli Afríku og Indónesíu. Eyjarnar eru breskt yfirráðasvæði handan hafsins. Heildarflatarmál eyjanna er 60 km².  Eyjarnar eru  breskt yfirráðasvæði. Eyjarnar eru  Salómonseyjar, Peros Banhos kóralhringeyjan, Bræðurnir þrír, Arney, Háskaeyjar, Egmonteyjar og Diego Garcia. Diego Garcia er stærsta eyjan en hún er í kringum 44 ferkílómetrar. Á þeirri eyju hafa Bandaríkjamenn sett upp herstöð. Í Persaflóastríðinu 1991, árás bandamanna á Talibana í Afghanistan 2001 og í innrásinni í Írak 2003 lá hún mjög vel við fyrir flugvélar bandamanna á leið frá BNA. Á eyjunni eru fangabúðir. 

Portúgalskir landkönnuðir komu til  Diego Garcia á 16. öld. Eyjan var undir yfirráðum Máritaníus  á tímabilinu 1814-1965.
Íbúar eyjunnar Diego Garcia voru um 2000 en þeir voru allir fluttir á brott  með valdi á árunum 1967-73 þegar samningar voru gerðir milli Breta og Bandaríkjamanna að gera eyjuna  að herstöð. Chagossar en svo nefnast eyjarskeggar voru fluttir til Máritíus þar sem þeir búa ennþá í örbirgð um 2000 km frá heimkynnum sínum. Árið 2000 kvað brezkur dómstóll upp þann úrskurð, að skipun um brottflutning fólksins hefði veri ólögleg og þar með ógild en einnig að hernaðarmannvirkin á eyjunni væru nauðsynleg og að búseta þar yrði eingöngu í tengslum við herstöðina.  Chagossar stefndu brezkum yfirvöldum og kröfðust skaðabóta og að eyjarskeggar fengju að snúa aftur. Dómur féll árið  2003 en í honum er fallist á að meðferð eyjarskegga hafi verið skammarleg en ekki viðurkenndur bótaréttur.

Heimildir 
 Flutt nauðug frá Paradís, Morgunblaðið, 166. tölublað (21.06.2009), Blaðsíða 16
 John Pilger, Stealing a nation, 2004 (heimildarmynd)

Eyjar í Indlandshafi
Breskar nýlendur
Árni Gautur Arason

Árni Gautur Arason (fæddur 7. maí 1975) er íslenskur fyrrverandi markmaður í knattspyrnu Árni Gautur var aðalmarkvörður íslenska landsliðsins í mörg ár. Árni Gautur nam lögfræði við Háskóla Íslands og er lögfræðingur að mennt.

Ferill 
Árni Gautur hefur spilað með Stjörnunni, ÍA, Manchester City í Manchester, Rosenborg í Þrándheimi, Vålerenga í Osló, Thanda Royal Zulu í Richards Bay, Odd Grenland í Skien og Lierse í Lier. Hann hefur orðið alls 5 sinnum meistari úrvalsdeildarinnar norsku, fjórum sinnum með Rosenborg og einu sinni með Vålerenga. Árni Gautur var kosinn markvörður ársins í norsku úrvalsdeildinni tímabilið 2005 af öðrum leikmönnum deildarinnar. 

Eftir að hafa skilið við Rosenberg spilaði hann sem varamarkmaður Manchester City vorið 2004. Hann spilaði tvo enska deildabikars leiki með liðinu. Í þeim fyrsta, gegn Tottenham var liðið með 3-0 tap í hálfleik. Eftir  að Sylvain Distin skallaði í markið var munur liðanna kominn niður í 3-1. Christian Ziege skaut að marki en Árni varði við þverslánna. Gus Poyet gerði sig líklegan til að skalla boltann í tómt markið en Árni varði þá tilraun einnig.

Veturinn 2008 ákvað hann að fara til Suður-Afríku til að leika með Thanda Royal Zulu fram á sumar. Í lok ágúst sama ár var svo kynnt að hann væri á förum frá liðinu til Odd Grenland í Noregi.

Tilvísanir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskir lögfræðingar
Embla (leitarvél)

Embla var leitarvél mbl.is sérsniðin að því að leita í íslensku efni, hún hafði nokkra sérstöðu þar sem hún „kunni íslensku“. Með þessu er átt við að Embla leitaði ekki bara að innsleginni orðmynd, heldur öllum orðmyndum innsleginna orða, sem dæmi: ef leitað var að orðin „flugvöllur“ dkildi Embla niðurstöðum sem innhalda orðmyndirnar „flugvelli“ og „flugvellinum“. Í flóknu máli eins og íslensku getur þetta skipt umtalsverðu máli varðandi gæði og umfang leitarniðurstaðna.

Á sama orðasafni byggði Embla tillögur að stafsetningarleiðréttingum t.d. ef um innsláttarvillu var að ræða. Þó þær hafi á tíðum verið hjálplegar gátu þessar tillögur líka oft verið skondnar. Einhverju sinni stakk Embla t.d. upp á „ein ladan“ þegar leitað var að „bin laden“.

Embla var knúin af leitartækni frá íslenska tæknifyrirtækinu Spurl ehf. sem meðal annars rekur bókamerkjaþjónustuna Spurl.net.

Nafnsifjar 
Nafnið Embla kemur úr norrænu goðafræðinni, en Askur og Embla voru fyrsta fólkið í sköpunarsögu þess heims, sambærileg við Adam og Evu úr sköpunarsögu kristninnar.

Nafnið á leitarvélinni er líka án efa orðaleikur með upphafsstafina mbl (e mbl a) — og töluðu mbl.is menn um að „embla“ eitthvað þegar leitað var, svipað og að „gúggla“ þegar leitað er á Google.

Tengill 
 Vefsíða Emblu árið 2007 á Wayback Machine

Leitarvélar
Morgunblaðið
Líffærafræði

Líffærafræði er undirgrein líffræðinnar sem fæst við byggingu og skipulag lífvera, henni er svo hægt að skipta í tvær undirgreinar: plöntulíffærafræði og dýralíffærafræði.
Plöntulíffærafræði

Plöntulíffærafræði er undirgrein líffærafræðinnar sem fæst við byggingu og skipulag plantna.

 

en:Phytonomy
Askur (aðgreining)

Askur getur átt við eftirfarandi:

Í náttúrufræði 
 Askur (tré) (Fraxinus excelsior), trjátegund.
 Ask ættkvísl (Fraxinus), ættkvísl trjáa af smjörviðarætt (oleaceae).
 Grósekkur, gróhirsla asksveppa.

Í norrænni goðafræði 
 Askur og Embla, fyrsta mannfólkið í sköpunarsögu norrænnar goðafræði.
 Askur Yggdrasils, í norrænni trú.

Annað 
 Askur (ílát), matarílát sem Íslendingar notuðu fyrr á öldum.
 Askur (mannsnafn), íslenskt mannsnafn.
 Askur Yggdrasils (spil), spunaspil sem gerist í heimi norrænnar goðafræði.
Askur og Embla

Askur og Embla voru í norrænni goðafræði gerð úr tveim trjám sem Borssynir, það er Óðinn, Vili og Vé, fundu á sjávarströndu. Annar trjábolurinn var af aski, en hinn af álmi. Óðinn gaf þeim önd og líf, Vili gaf vit og hræring og Vé gaf ásjónu, mál, heyrn og sjón. Svo gáfu þeir þeim klæði og nöfn, manninum nafnið Askur en konunni Embla, og ólst af þeim mannkynið sem gefinn var Miðgarður til að búa í.

Tengt efni 
 Adam og Eva

Persónur í norrænni goðafræði
Staðaraðferð

Staðaraðferð (latína: Ars memoriae) er minnistækni sem Grikkjum og Rómverjum var kennd, með þeim hætti að þeim var kennt að setja hvert tiltekið atriði ræðu í samband við einhvern stað. Svo væri létt að rifja upp ræðuna með því að flakka á milli þeirra staða sem tengdust atriðum ræðunnar í huganum.

Aðferðin byggir á því að mynda samband milli orða og hugmynda. Því stórkostlegri sem hugmyndin er, því meiri líkur eru á að viðkomandi muni hana.

Dæmi 
Dæmi um notkun staðaraðferðar er t.d. að hugsa um þekkta byggingu, til dæmis eitthvað ákveðið hús. Taka þarf tíma til að framkvæma „rölt“ í huganum í gegnum öll herbergin í húsinu. Sérstaklega þarf að taka eftir smáatriðunum, eins og til dæmis rispum eða hverju því sem „stækkar“ hugmyndina. Síðan er gerður listi yfir greinilega hluti sem horft var á og lagðir voru á minnið. Þegar það er búið eru búnar til sýnilegar ímyndanir fyrir hvert orð sem var tekið fyrir og þær settar í ákveðna röð. Til að kalla orðin fram er spurt til dæmis: „Hvað er á hurðinni á svefnherberginu“ eða „hvað er í ofninum“ og þar fram eftir götunum.

Minni
Framvirkt óminni

Óminni nefnist það minnisleysi sem verður af völdum sjúkdóma, slysa eða sálrænna áfalla. Tvær megintegundir óminnis eru til, afturvirkt óminni og framvirkt óminni. Þeir sem þjást af framvirku óminni eru ófærir um að flytja nýjar upplýsingar úr skammtímaminni yfir í langtímaminni. Þar af leiðandi er mjög erfitt fyrir viðkomandi að læra eitthvað nýtt. Minningar frá atburðum sem urðu áður en óminnið varð, sem sagt fyrir slysið, sjúkdóminn eða áfallið, eru þá geymdar í langtímaminninu og viðkomandi getur rifjað þær upp en minningarnar um það sem henti hann eftir slysið hafa glatast. Sá sem þjáist af framvirku óminni gæti haldið uppi eðlilegum samræðum við aðra manneskju en um leið og samtalinu lýkur gleymir viðkomandi að það hafi átt sér stað.

Það er þó merkilegt að þó að sjúklingar geti ekki munað það sem þeim hefur verið sagt eða það sem hefur komið fyrir þá, þá eiga þeir mikið auðveldara með að geyma hæfileika til einhvers í minninu. T.d. ef einhverjum er kennt að spila lag á píanó er hann líklegast búinn að gleyma að honum hafi verið kennt lagið en getur þó spilað það ef hann er beðinn um það.

Sá hluti heilans sem hefur verið best rannsakaður þegar kemur að framvirku óminni er drekinn. Hann virðist virka líkt og einskonar hlið sem nýjar minningar þurfa að fara í gegnum áður en þær eru geymdar í langtímaminninu. Ef hann verður fyrir skaða þá hætta nýjar upplýsingar að geta ferðast inn í langtímaminnið. Á meðan eru minningarnar sem fyrir eru í langtímaminninu oftast öruggar þar.

Nánari lesning 
 Meira um óminni og annað minnisleysi: www.memorylossonline.com

Minni
Aðferðaminni

Aðferðaminni er minni í undirmeðvitundinni sem hjálpar okkur að gera þá hluti sem við höfum lært áður þannig að við gerum þá í rauninni ósjálfrátt og ómeðvitað. Sem dæmi má nefna að sá sem einhvertíma hefur lært  að synda, er syndur alla ævi og eins með þann sem lærir að hjóla. Slys og áföll sem líkaminn eða heilinn lendir í hafa minnst áhrif á aðferðaminnið, sem dæmi má taka sjúklinginn H.M. sem ekki getur myndað nýjar minningar en getur enn þá framkvæmt þá hluti sem hann kunni fyrir áfallið og bætt þá og píanóleikarann Clive Wearing sem finnst hann alltaf vera nývaknaður en hann eins og H.M. getur ekki búið til nýjar minningar þó hann muni fortíðina, þó getur hann enn leikið listavel á píanó. 

Virkni minnisins byggist á áreiti sem maður verður fyrir, og sendir boð frá sér um hvað gera skuli, ómeðvitað er það framkvæmt af einstaklingnum. Það áætlar hegðunarmynstur persónu, viðbrögð við áreiti og annað því um líkt. Hlutir sem krefjast flókinna hreyfinga og mikillar samhæfingar eru geymdir í aðferðaminninu og eru framkvæmdir eins og áður segir ómeðvitað því þjálfun áður á æviskeiðinu hefur hjálpað persónunni að læra samhæfinguna og aðferðarminnið heldur framkvæmdinni hjá sér í undirmeðvitundinni og við ytra áreiti kallar heilinn það fram og við notum hana ósjálfrátt, hvort sem er við sund lestur eða að hjóla. Minnið er fyrirskipandi og eykur líkur á mismunandi svörun við mismunandi áreiti.

Tengt efni
 Almenn sálfræði eftir Aldísi Unni Guðmundsdóttur og Jörgen Pind, Mál og menning 2005

Minni
Déjà vu

Hugtakið déjà vu (orðið er franskt og þýðir „séð áður/þegar séð“) er notað til að lýsa þeirri upplifun að hafa orðið fyrir atburði áður eða séð stað áður án þess að kunna skýringu á því. Frakkinn Émile Boirac kom fyrstur með nafnið að baki þessu, en hann var mikill áhugamaður um sálfræðileg fyrirbæri. Þeir sem upplifa déjà vu lýsa því sem að maður kannist við eitthvað sem maður ætti ekki að geta kannast við, en sagt er að 70% fólks hafi upplifað eitthverja útgáfu déjà vu, og að fólk á aldrinum 15-25 ára sé líklegast til að upplifa déjà vu. Déjà vu gerir ekki boð á undan sér og ekki er mögulegt að spá fyrir um það. Hér er um nokkuð flókið fyrirbæri að ræða og margar mismunandi kenningar hafa verið settar fram til að skýra hvers vegna við upplifum déjà vu. Svissneski fræðimaðurinn Arthur Funkhouser hefur haldið því fram að til séu nokkrar „déjà-upplifanir“, og til að fræðast betur um fyrirbærið þarf að taka meira tillit til blæbrigðanna á milli atvikanna. Hann hefur flokkað déjà vu í nokkra flokka t.d.:

 Déjà vécu – eitthvað sem manni finnst hann hafa áður upplifað.
 Dæmi: Þú ert úti að borða með vinum þínum, og þið farið að ræða eitthver málefni og þá finnst þér allt í einu eins og þú hafir upplifað þetta áður – sömu vinir, sami matur og sama umræðuefni.

 Déjà senti – eitthvað sem manni finnst hann hafa skynjað áður.
 Dæmi: Þú ert að taka í höndina á nýjum vinnufélaga og finnst þú hafa get nákvæmlega þetta áður.

 Déjà visité – einhver staður sem manni finnst hann hafa séð áður.
 Dæmi: Þú kemur í fyrsta skipti til Englands, og skoðar ákveðna kirkju, og á einhverjum stað á einhverjum tímapunkti finnst þér eins og þú hafir staðið á nákvæmlega sama stað áður.

Déjà vu hefur einnig verið tengt við geðklofa og gagnaugablaðsflogaköst og sagt hefur að hjá flogaveikum sé déjà vu forsmekkur að flogakasti.

Déjà vu truflar veruleikaskynið því maður skynjar upplifunina bæði sem nýja og gamla. Svo virðist sem flogaveikir upplifi dejà vu lengur en aðrir, það getur varað í nokkra sólarhringa en varir annars hjá venjulegu fólki í nokkrar sekúndur eða mínútur. Einnig er hægt að framkalla déjà vu með dáleiðslu, t.d. ef dáleiddur maður er látinn heyra ákveðna tónlist sem hann hefur ekki heyrt áður og svo beðinn um að gleyma laginu, finnst honum lagið einstaklega kunnulegt þegar hann vaknar aftur.

Heimildir 
 http://home.cc.umanitoba.ca/~mdlee/dejavu.htm 
 http://people.howstuffworks.com/question657.htm
 http://serendip.brynmawr.edu/bb/neuro/neuro02/web3/jmaryasis.html 

Skynjun
Truflunarkenningin

Truflunarkenningin er kenning um minni manna. 

Ein ástæða fyrir því að við gleymum er hömlun. Þegar gleymska verður í skammtímaminni er það vegna þess að yngra nám hefur truflandi áhrif á eldra nám. Það er kallað afturvirk hömlun.

Jenkins og Dallenbackh gerðu tilraun á tveim háskólanemum árið 1924 þar sem þeir voru látnir læra utanað lista með tíu merkingalausum samstöfum. Svo var athugaður munurinn á því sem þeir gátu munað af listanum, annars vegar eftir að hafa einungis sofið á milli þess að læra hann og fara svo með hann nokkrum sinnum þegar þeir voru vaktir með reglulegu millibili, og hins vegar þegar þeir lærðu hann að morgni skóladags og þurftu svo að fara með hann nokkru sinnum yfir daginn.

Það kom í ljós að nemunum gekk mun betur að muna listann eftir að hafa farið strax að sofa. Það er vegna þess að þegar þeir voru vakandi barst þeim sífellt nýtt nám (utanaðkomandi áreiti) sem hafði truflandi áhrif á eldra námið (listana með samstöfunum).

Árið 1969 var önnur rannsókn gerð sem gekk út á að nemendur áttu að læra tölur utanað. Svefntíminn var frá 4 til 8 klukkutímum, og tilraunin var gerð í 12 nætur. Þeir enstaklingar sem sváfu minnst áttu í mestu erfiðleikunum með að muna tölurnar.

Sálfræðingar telja að hömlun eigi þátt í gleymsku, bæði í STM og LTM.  Eldra nám getur haft truflandi áhrif á yngra nám, jafnvel þurrkað það út, og öfugt. Framvirk hömlun er sú truflun sem fyrra nám hefur á síðara nám.  Framvirk hömlun hefur verið könnuð með tilraunum, dæmi: rannsóknir Underwoods.  Hann lét þátttakendur læra lista af merkingarlausum samstöfum.  Eftir sólarhring áttu þeir að rifja hann upp.  Í ljós kom að þeir mundu tæp 80% af samstöfunum.  Því næst voru sömu þátttakendur látnir læra annan lista með sama hætti.  Sú frammistaða var heldur lakari en í hinni fyrstu, um 70%.  Þetta var endurtekið þangað til þátttakendurnir höfðu alls lært 20 lista.  Minnið varð lakara eftir því sem listunum fjölgaði.  Af þessu má sjá að hér eru greinileg áhrif framvirkrar hömlunar.

Heimildir

Sálfræði
Minni
Geymd

Geymd er eitt þriggja minnisþrepa í kenningum um minni. Geymdin er hið eiginlega minni og getur verið með margvíslegu móti og fer það eftir aðstæðum hversu traust hún er. Ef minnisatriði, t.d. nafn einstaklings, fer inn í langtímaminni getum við sótt það og nefnt viðkomandi á nafn næst þegar við sjáum hann eða hann berst í tal. Ef nafn hans hefur aðeins komið við í skammtímaminninu getum við nefnt viðkomandi á nafn t.d. meðan á samtali við hann eða umræðu um hann stendur en gleymum því síðan.

Geymd í skammtímaminni og langtímaminni getur verið með þrennum hætti: 
 Sjóngeymd: útlit bókstafa og orða vaðrveitist. 
 Merkingargeymd: merking orðanna er geymd
 Hljóðgeymd: þegar framburður orða og bókstafa varðveitist.

Rannsóknir benda til þess að orð hljóti hljóðgeymd í skammtímaminni þ.e.a.s. þegar kemur að því að muna orð eða bókstafi notist skammtímaminni við framburð þeirra. Minnisvillur í skammtímaminni eru einkum af hljóðrænum toga og tengjast framburði orða.

Í langtímaminni er hins vegar algengast að orð hljóti merkingargeymd. Rannsóknir sýna að ef þáttakendur fá nægan tíma til umskrá orðin yfir í langtímaminnið er algengast að þeir rugli saman orðum sem hafa svipaða merkingu, t.d. blað og pappír, refur og úlfur, öskutunna og ruslakarfa. Hins vegar er geymd í langtímaminni ekki alltaf merkingarleg og skammtímaminni notast ekki alltaf hljóðgeymd. 

Sjón, bragð og lykt geta markað varanleg minnisspor í langtímaminninu. Geymd í langtímaminni getur því tekið á sig ýmsar myndir og rannsóknir sýna að langtímaminnið reiðir sig líka á sjóngeymd.

Sálfræði
Tengslakenning

Í heimspeki felur tengslakenningin í sér að öll mannleg þekking verður fyrir tilstilli tenginga vissra einfaldra og algildra frumþátta skynjunar.
David Hartley átti hugmyndina að henni en James Mill þróaði hana frekar. John Locke sagði að manneskjan fæðist sem óskrifað blað, sbr. tabula rasa, og að reynslan sé rót mannlegrar þekkingar. Immanuel Kant sagði hinsvegar að þekking þyrfti að vera til fyrir tilstilli skynsemi, hvort sem skynsemin er af himni komin eða þróuð.

Hinsvegar í sálfræði felur tengslakenningin í sér að tvö hugtök eru tengd þegar upplifun eins leiðir til áhrifa annars. Þetta er stundum kallað Pavlovsk skilyrðing eða viðbragðsskilyrðing.

Heimspeki
Sálfræði
Ovidius

Publius Ovidius Naso (með broddstöfum: Públíus Óvidíus Nasó, stundum kallaður Óvíð eða Óvíd á íslensku) (20. mars 43 f.Kr. – 17 e.Kr.) var rómverskt skáld. Ovidius er almennt talinn meðal merkustu skálda á latínu, ásamt Virgli og Horatiusi. Kvæði hans, sem voru víða höfð sem fyrirmynd um latneskan kveðskap í síðfornöld, á miðöldum og á endurreisnartímanum, hafa haft mikil áhrif bókmenntir og listir í Evrópu.

Kvæði Ovidiusar eru öll ort undir elegískum hætti með tveimur undantekningum: (a) Harmleikur hans Medea var undir jambískum þríliðahætti og öfugum þríðliðahætti; verkið hefur glatast en stutt brot eru varðveitt. (b) Myndbreytingarnar, sem almennt er talið mikilfenglegast verka hans, er ort undir sexliðahætti, þeim brag sem söguljóð voru ort undir, t.d. Eneasarkviða Virgils og kviður Hómers. Söguljóð Ovidiusar er ólíkt þeim sem áður þekktust, greinargerð fyrir sögu heimsins frá tilurð hans til samtíma skáldsins í réttri tímaröð. Í kvæðinu koma fyrir margar goðsögur um myndbreytingar úr grísk-rómverskri goðsagnahefð.

Ágústus keisari gerði Ovidius útlægan frá Róm árið 8 e.Kr. Ástæðurnar eru ókunnar en Ovidius vísar einungis til þeirra með orðunum carmen et error þ.e. kvæði og mistök. Ekki er vitað hvaða kvæði hann átti við eða í hverju mistökin áttu að hafa falist en fræðimenn telja að kvæðið kunni að vera Ars Amatoria eða Listin að elska en þar kennir skáldið hvernig menn – og konur – skuli bera sig að í ástum. Kennslan þykir fremur frjálslynd og var ekki í takt við siðbótina sem Ágústus vildi innleiða í Róm.

Ritverk

Varðveitt verk 
 (10 f.Kr.) Amores (Ástirnar). Upphaflega 5 bækur en 3 í endurskoðaðri útg. frá því um 1 e.Kr.
 (5 f.Kr.) Heroides (Kvenhetjurnar) stundum nefnd Epistulae Heroidum (Bréf kvenhetjanna). Kvæði í formi bréfa, 21 talsins.
 (5 f.Kr.) Remedium Amoris (Lækning ástarinnar). 1 bók.
 (5 f.Kr.) Medicamina Faciei Femineae (Snyrtifræði kvenna eða Fegurðarlistin). Um 100 línur eru varðveittar.
 (2 f.Kr.) Ars Amatoria stundum nefnt Ars Amandi (Listin að elska). 3 bækur (3. bók samin þónokkru seinna)
 (8 e.Kr.) Metamorphoses (Myndbreytingarnar). 15 bækur.
 (9 e.Kr.) Ibis. 
 (10 e.Kr.) Tristia (Sorgir). 5 bækur.
 (10 e.Kr.) Epistulae ex Ponto (Bréf frá Svartahafinu). 4 bækur.
 (12 e.Kr.) Fasti (Hátíðirnar). 6 bækur eru varðveittar, fjalla um fyrstu sex mánuði ársins og eru einstök heimild um rómverska almanakið.

Glötuð verk og verk ranglega eignuð Ovidiusi 
 Medea. Glataður harmleikur um Medeu
 Kvæði á getísku, tungumálinu í Daciu þar sem Ovidius var í útlegð, ekki varðveitt (og hugsanlega ranglega eignað Ovidiusi)
 Nux (Valhnetutréið)
 Consolatio ad Liviam (Huggun handa Liviu)
 Haleutica (Um fiskveiðar). Almennt talið ranglega eignað Ovidiusi; sumir telja að Ovidius hafi samið kvæði með sama nafni sem ekki hefur varðveist.

Tengt efni 
 Horatius
 Latneskar bókmenntir
 Myndbreytingarnar
 Virgill

Heimild 

 

Rómversk skáld
Gasrisi

Gasrisi er stór reikistjarna sem er að mestu úr gasi, en hefur þó líklega kjarna úr bergi eða málmi. Þegar talað er um að reikistjarna sé að mestu úr gasi er átt við að hún sé úr efnum sem eru við staðalskilyrði gas, en efnin geta verið í öðrum ham eftir aðstæðum á reikistjörnunni, til dæmis er Júpíter að mestu úr vetni í vökvaham. Ólíkt öðrum reikistjörnum hafa gasrisar ekki greinilegt yfirborð, en þeir hafa allir lofthjúp. Gasrisar sólkerfisins, einnig nefndir ytri reikistjörnur, eru (frá sólu talið):  Júpíter, Satúrnus, Úranus og Neptúnus. Hinar reikistjörnurnar kallast innri reikistjörnur.

Tenglar 
 Stjörnufræðivefurinn: Júpíter 
 Stjörnufræðivefurinn: Heitir gasrisar

Gasrisar
Stjörnufræði
Sólkerfið
Kvikskurður

Kvikskurður er krufning á lifandi dýri.

Líffræði
Krufning

Krufning er uppskurður á venjulega dáinni manneskju til að skera úr um orsök dauða til dæmis. Krufning samsvarar fremur enska autopsy heldur en dissection. 

 

de:Dissektion
Listi yfir akademískar fræðigreinar

{| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; border:2px #B8C7D9 solid;"
|-
| colspan="2" style="background:#CEDFF2; text-align:center; padding:2px; border-bottom:1px #B8C7D9 solid;" |
<center>Akademískar fræðigreinar
|-
| style="background:#FFFFFF; padding:0em;" valign="top" |
Clive Wearing

Clive Wearing (fæddur 1938), Breti, fékk sýkingu í heilann sem orsakaði eitt versta minnisleysistilfelli sem vitað er um.

Clive man ekkert sem gerðist fyrir meira en fimm mínútum síðan og hann eyðir hverjum degi í að "vakna" á nokkurra mínútna fresti - en það að hann haldi að hann sé að vakna virðist þó ekki vera vegna minnisleysis heldur vegna ofskynjana. Þegar hann sér konuna sína heilsar hann henni eins og að hann hafi ekki séð hana í marga mánuði.

Þetta byrjaði allt árið 1985, þegar Clive var á hátindi ferils síns sem virtur tónlistarmaður í Bretlandi, en þá veiktist hann frekar af einhverskonar flensu  sem höfuðverkir fylgdu. Eftir tólf daga var hann svo lagður inn á sjúkrahús þar sem hann var greindur með HSVE (Herpes Simplex Virus Encephalitis) - herpes sýkingu í heila. Hann var í 16 daga í dái og fékk eitt stórt flogakast. Eftir að hann vaknaði úr dái skrá læknarnir hans að hann hafi verið með skammtímaminni uppá 3 sekúndur, en ekki er vitað hvernig þeir fengu það út. Þegar hann var svo settur í CAT-skanna kom í ljós nokkur svæði í heilanum með óvenju lítinn þéttleika í taugfrumum, sérstaklega í vinstra gagnaugablaði sem teygði sig út í fremri og aftari hluta ennisblaðsins. 

Önnur skönnun var gerð á heila hans árið 1991 sem sýndi óvenjulega heilastarfsemi í mörgum hlutum heilans.

Þó að hann muni ekki eftir sér í menntaskóla, þá hefur hann næga þekkingu á tónlist til að leika á píanó og til að stjórna tónleikum.

Konan hans, Deborah, hefur skrifað bók um minnisleysi mannsins síns, sem er nefnd Forever Today („Í Dag að Eilífu“).

Heimildir 
 

W
W
Chris Isaak

Chris Isaak (fæddur Christopher Joseph Isaak 26. júní 1956 í Stockton í Kaliforníu í Bandaríkjunum) er bandarískur indie-rokk, popp, og rokk söngvari, lagahöfundur, og leikari. Tónlist hans má lýsa sem blöndu af kántrí, blús, rokk og róli, pop og brimrokki.

Hljómplötur 
 Silvertone (1985)
 Chris Isaak (1987)
 Heart Shaped World (1989)
 Wicked Game Album (1990)
 San Francisco Days (1993)
 Forever Blue (1995)
 Baja Sessions (1996)
 Speak of the Devil (1998)
 Always Got Tonight (2001)
 Christmas (2004)

Tengill 
 Vefsíða Chris Isaak

Isaac, Chris
Isaac, Chris
Isaac, Chris
FreeBSD

FreeBSD er frjálst Unix-líkt stýrikerfi komið af AT&T UNIX upprunalega frá Berkeley Software Distribution (BSD) í gegnum 386BSD og 4.4BSD stýrikerfin. Það keyrir á Intel x86-fjölskyldunni (IA-32) IBM PC-samhæfum tölvum, DEC Alpha, Sun UltraSPARC, IA-64, AMD64, PowerPC, ARM og NEC PC-9801-örgjörvum að ógleymdu Xbox frá Microsoft.

Heimild

Tenglar 

 Vefsíða FreeBSD
 FreeBSD ports
 Various useful tips including FreeBSD clones

Frjáls stýrikerfi
BSD