alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Edinborg

Edinborg (enska Edinburgh; gelíska Dùn Èideann) er höfuðborg Skotlands, önnur stærsta borg landsins eftir Glasgow og sjöunda stærsta borg Bretlands. Íbúar eru um 488.000 manns (2016). Borgin stendur við suðurströnd Forthfjarðar á austurströnd Skotlands í Lothianhéraði. Edinborg hefur verið höfuðborg Skotlands frá árinu 1437, þar er aðsetur skoska þingsins og skosku konungsfjölskyldunnar. Þar er einnig að finna Þjóðminjasafn Skotlands, Landsbókasafn Skotlands og Listasafn Skotlands. Edinborg er önnur stærsta miðstöð fjármála í Bretlandi á eftir London.

Edinborgarkastali er eitt af einkennum Edinborgar, en kletturinn þar sem hann stendur hefur verið notaður undir vígi allt frá 9. öld f.Kr. Holyrood-höll er opinber búsetustaður bresku konungsfjölskyldunnar í Skotlandi. Gamli bærinn og Nýji bærinn eru vernduð af heimsminjaskrá Menningarmálastofnunar Sameinuðu þjóðanna (UNESCO). Sögulega hefur Edinborg verið miðstöð fræðastarfs í Skotlandi, sérstaklega á sviði læknisfræði, skosks réttar, vísinda og verkfræði. Á tímum upplýsingarinnar var Edinborgarháskóli leiðandi í framförum á sviði vísinda. Þar störfuðu heimsþekktir fræðimenn á borð við David Hume, Adam Smith, Francis Hutcheson, Robert Burns, Adam Ferguson, John Playfair og Joseph Black. Edinborg er einnig þekkt víða fyrir tvær árlegar listahátíðir; Edinborgarhátíðina og Fringe-hátíðina sem haldnar eru í ágúst. Edinborg er annar vinsælasti áfangastaður ferðamanna sem halda til Bretlands með rúmlega milljón ferðamenn á ári.

Tenglar 

 Opinber heimasíða Edinborgar
 Edinborg: Skotarnir og sagan, verslunin og viskíið, Morgunblaðið 21. október 1994

Edinborg
Borgir í Skotlandi
1437

Árið 1437 (MCDXXXVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Gozewijn Comhaer skipaður Skálholtsbiskup í staðinn fyrir Jón Vilhjálmsson Craxton, sem var sviptur embætti.
 Þóra Finnsdóttir varð abbadís í Reynistaðarklaustri og vígði Gozewijn Skálholtsbiskup hana því bískupslaust var á Hólum.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 20. febrúar - Jakob 1. Skotakonungur var myrtur af samsærismönnum. Sumir þeirra, þar á meðal föðurbróðir Jakobs, jarlinn af Atholl, og sonarsonur jarlsins, Robert Stewart, voru pyntaðir til bana fyrir þátt sinn í morði hans.
 Jakob 2. var krýndur konungur Skotlands, sex ára gamall.
 Edinborg var gerð að höfuðborg Skotlands.
 Hinrik 6. Englandskonungur var lýstur lögráða og tók við stjórnartaumunum.
 Danska ríkisráðið bauð Kristófer af Bayern dönsku krúnuna þar sem Eiríkur af Pommern hafði yfirgefið ríki sitt og sest að á Gotlandi.

Fædd
 (sennilega) - Elizabeth Woodville, Englandsdrottning, kona Játvarðar 4. (d. 1492).

Dáin
 3. janúar - Katrín af Valois, Englandsdrottning, kona Hinriks 5. (f. 1401).
 21. febrúar - Jakob 1. Skotakonungur myrtur (f. 1394).
 10. júní - Jóhanna af Navarra, Englandsdrottning (f. 1370).
 9. desember - Sigmundur, keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1368).
 Niccolò Niccoli, fræðimaður sem fann upp Ítalíuskrift (d. 1437).

1437
1431-1440
Dyflinn

Þessi grein er um borgina Dyflinni (e. Dublin) á Írlandi. Sjá Dublin (aðgreining) fyrir aðra notkun nafnsins Dublin.
 

Dyflinn, Dyflinni eða Dublin (írska Dubh Linn eða Baile Átha Cliath, enska Dublin) er höfuðborg og jafnframt stærsta borg Írska Lýðveldisins. Hún stendur við miðja austurstönd Írlands við árósa Liffey-ár, í Dyflinnarsýslu. Dyflinni hefur verið höfuðborg Írlands síðan á miðöldum.

Stóra Dyflinnarsvæðið vísar til Dyflinnarsýslu, Dun Laoghaire-Rathdown, Fingal, Kildare, Meath, Suður-Dyflinnar og Wicklow, en fólk ferðast enn lengri leiðir til þess að komast til vinnu.

Íbúafjöldi Dyflinnar var 554.554  við manntal 2016, en Dyflinnarsvæðið hafði 1,347,539 íbúa og alls voru 1,904,872 íbúar á stórborgarsvæðinu.

Nafn 
Orðsifjafræði orðsins Dyflinn  eða Dublin er á þá leið að það sé komið af Dubh Linn (írska: „Svartipollur“ eða „Svartalón“), sem er rétt nafn sýslunnar. Í forneskju var ‚bh‘ ritað ‚ḃ‘, þ.e. ‚b‘ með punkti fyrir ofan, og er það borið fram eins og ‚v‘. Í hinni normönskuskotnu ensku hvarf þessi punktur og þær framburðarupplýsingar sem honum fylgdu, og um síðir varð úr samsetta orðið „Dublin“. Sumir hafa þó haldið því fram að Dyflinn sé af Norrænum uppruna, af orðunum „djúp lind“. Þetta er þó ólíklegt þar sem nafnið Dubh Linn varð til áður en víkingar komu til Írlands. Í íslensku er orðið kvenkyns og beygist þannig: Dyflinn, Dyflinni, Dyflinni, Dyflinnar. Þess má geta að vanalega er orðið dubh ritað sem duff í germönskum málum, samanber bæina Carryduff og Gulladuff.

Á nútímaírsku heitir borgin Baile Átha Cliath, sem merkir „Bærinn við grindavaðið“. Allt frá tímum Rómverja hafði verið þorp á þessum stað. Um 840 náðu víkingar yfirráðum í borginni og stofnuðu þar konungdæmi, sem segja má að hafi staðið að nafninu til 1171, með nokkrum hléum. Mikilla írskra áhrifa gætti þó í borginni, einkum eftir 1036. 

Árið 980 vann Mael Sechnaill II, hákonungur Írlands, sigur á Ólafi kvaran við Tara, og átta árum síðar, 988 náði hann Dyflinni á sitt vald. Miða margir Írar upphaf borgarinnar við það. Norrænir konungar sátu þó áfram í borginni, en völd þeirra minnkuðu verulega og írsk áhrif jukust (Ítarefni: Konungar í Dyflinni).

Tilvísanir 

Borgir á Írlandi
Höfuðborgir
Saxelfur

Saxelfur (en stundum einnig kölluð aðeins Elfin) (tékkneska: Labe; þýska: Elbe; latína: Albis; danska: Elben; sorbneska: Łobjo; pólska: Łaba, - komið úr norrænu elfr, „elfur eða fljót“) er eitt af stærstu fljótum Evrópu ein af helstu siglingaleiðum um Mið-Evrópu. Upptök fljótsins eru í Tékklandi við norðurlandamæri Tékklands og Póllands. Það rennur síðan 1165 km leið um Tékkland og Þýskaland út í Norðursjó við Cuxhaven. Við fljótið standa margar stórar borgir, svo sem Dresden, Magdeburg og Hamborg.

Fljót í Tékklandi
Fljót í Þýskalandi
808

Árið 808 (DCCCVIII í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Karlamagnús lætur reisa virki til varnar gegn hinum heiðnu Vindum og Dönum við mót ánna Saxelfar, Alster og Bille þar sem borgin Hamborg rís síðar.

Fædd

Dáin 
 Widukind, leiðtogi Saxa.

808
801-810
Bagdad

Bagdad eða Bagdað (arabíska بغداد, úr persnesku بغداد , „gjöf guðs“) er höfuðborg Írak og Bagdadsýslu. Hún er önnur stærsta borgin í Suðvestur-Asíu á eftir Teheran og önnur stærsta borg Araba-heimsins á eftir Kaíró. Íbúafjöldi árið 2010 var áætlaður um 5.402.000. Bagdad stendur við ána Tígris og var eitt sinn miðstöð hins íslamska menningarheims.

Borgir í Írak
Mílanó

Mílanó eða Meilansborg (ítalska: Milano) er önnur stærsta borg Ítalíu, með um 1,4 milljón íbúa (2020) í hinu eiginlega sveitarfélagi en 4,2 milljónir á stórborgarsvæðinu. Hún er höfuðstaður samnefndrar sýslu og héraðsins Langbarðalands. Hún er gjarnan kölluð efnahagsleg höfuðborg landsins og þar er  kauphöll Ítalíu. Sagan segir að borgin hafi verið stofnuð af gallverskum ættflokki um 600 f.Kr.. Rómverjar nefndu hana Mediolanum eftir 200 f.Kr.. 

Borgir á Ítalíu
Borgir í Langbarðalandi
Innfeldi

Innfeldi (oft kallað punkt- eða depilmargfeldi) er tvílínulegur virki, sem skilgreindur er á vigurrúmi. Er ýmist táknuð með tveimur oddklofum, , eða með punkti, . Vigurrúm ásamt innfeldi er kallað innfeldisrúm.

Skilgreining 
Látum  vera svið sem er annaðhvort rauntölusviðið  eða tvinntölusviðið . Látum  vera vigurrúm yfir .

Innfeldi  yfir vigurrúm  er skilgreint sem vörpun  þ.a. eftirfarandi skilyrði eru uppfyllt fyrir öll  og :

 
 
 
  og 
  ef og aðeins ef

Rauntalnarúm 
Venjulega innfeldið á  (n-vítt Evklíðskt rúm) er skilgreint þannig:
, þar sem  og .

Einnig má finna innfeldi tveggja vigra með því að margfalda saman lengdir þeirra og kosínus af horninu milli þeirra:
, þar sem  er hornið milli vigranna a og b.
Þá er maður í raun að ofanvarpa öðrum vigrinum á hinn og margfalda svo saman lengdir þeirra.

Innföldun er víxlin og dreifin aðgerð.

Algengt er að nota innfeldi til að finna horn milli tveggja vigra ef hnit þeirra eru þekkt. Það má gera svona:
. Hér táknar  lengd vigursins a.

Mikilvægur eiginleiki innfelda er að innfeldi hornréttra vigra er núll. Það er auðvelt að sjá það því að þátturinn  verður núll þegar  þar sem
Nýja Delí

Þessi grein fjallar um borgarsvæðið sem er höfuðborg Indlands. 
Nýja Delí, (Hindi नई दिल्ली), þéttbýlt svæði innan stórborgarinnar Delí, aðsetur ríkisstjórnar Indlands, eitt þriggja sveitarfélaga sem mynda höfuðborgarsvæðið Delí.

Saga

Höfuðborg Raj 
Kalkútta var miðpunktur breskra áhrifa á Indlandi og var vettvangur höfuðstöðva Breska Austur Indíafélagsins. Samt sem áður hafði Delí verið höfuðborg mun lengur. Árið 1911 var því lýst yfir að Rajinn myndi flytja aðsetur sitt, og höfuðborgina þar með til Delí.

Nýja Delí varð reist fyrir sunnan Delí sem oft er kölluð Gamla Delí. Samt sem áður eru margar fornar minjar sem tilheyrðu gömlum tíma innan Nýju Delí. Stór hluti Nýju Delí var skipulagður af Edwin Lutyens, sem vildi gera mikið úr mikilfengleik breska heimsveldisins. Rajpath - og Konungsvegur Kingsway- ná frá stríðsminnisvarðanum - nú Indlands hliðið að Landstjóra höllinni- Rashtrapati Bhavan á Raisina Hæðinni. Líkt og Washington og París, var borgin hönnuð til að slá gesti út af laginu með því valdi og krafti sem fælist í miðju ríkisins. 

Önnur viti um heimsmynd hönnuðanna má sjá þar sem þinghúsið er varla sjánlegt frá Rajpath, enda var ekki ætlunin að lýðræðið léki lausum hala á Indlandi.

Sjálfstætt Indland og sjálfsstjórn 
Er Indland varð sjálfstætt fékk Delí takmarkaða sjálfsstjórn. Árið 1956 varð Delí að bandalagssvæði. Árið 1991, voru lög um höfuðborgarsvæðið samþykkt sem fólu borgaryfirvöldum aukin völd, þó lögin kæmu ekki til framkvæmda fyrr en 1993.

Ferðamannastaðurinn Nýja Delí 
Í Delí má finna margar stjórnsýslustofnanir, sendiráð sem og ýmsa sögulega staði. Meðal staða sem vert er að sjá má nefna Rashtrapati Bhawan, eitt sinn heimili landstjórans, Indlands hliðið, minnisvarði um látna Indverska hermenn sem féllu í Afghanstríðinu, Laxminarayan hofið, reist af Birla fjölskyldunni, Grafhýsi Humayun;

Aðrir tenglar 
 Sveitarstjórnin í Nýju Delí 

Höfuðborgir
Borgir á Indlandi
Hvolhreppur

Hvolhreppur var hreppur í Rangárvallasýslu miðri, austan Eystri-Rangár. 

Hinn 9. júní 2002 sameinaðist Hvolhreppur  Fljótshlíðarhreppi, Vestur-Landeyjahreppi, Austur-Landeyjahreppi, Vestur-Eyjafjallahreppi og Austur-Eyjafjallahreppi undir nafninu Rangárþing eystra. 

Rangárvallasýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Fljótshlíðarhreppur

Fljótshlíðarhreppur var hreppur í Rangárvallasýslu, kenndur við sveitina Fljótshlíð. 

Hinn 9. júní 2002 sameinaðist Fljótshlíðarhreppur Hvolhreppi, Vestur-Landeyjahreppi, Austur-Landeyjahreppi, Vestur-Eyjafjallahreppi og Austur-Eyjafjallahreppi undir nafninu Rangárþing eystra. 

Rangárvallasýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Vestur-Landeyjahreppur

Vestur-Landeyjahreppur var hreppur í Landeyjum í Rangárvallasýslu, milli Hólsár og Affalls. 

Hinn 9. júní 2002 sameinaðist Vestur-Landeyjahreppur Hvolhreppi, Fljótshlíðarhreppi, Austur-Landeyjahreppi, Vestur-Eyjafjallahreppi og Austur-Eyjafjallahreppi undir nafninu Rangárþing eystra. 

Rangárvallasýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Austur-Landeyjahreppur

Austur-Landeyjahreppur var hreppur í Landeyjum í Rangárvallasýslu, milli Affalls og Markarfljóts. 

Hinn 9. júní 2002 sameinaðist Austur-Landeyjahreppur Hvolhreppi, Fljótshlíðarhreppi, Vestur-Landeyjahreppi,
Vestur-Eyjafjallahreppi og Austur-Eyjafjallahreppi undir nafninu Rangárþing eystra. 

Rangárvallasýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Vestur-Eyjafjallahreppur

Vestur-Eyjafjallahreppur var hreppur í austanverðri Rangárvallasýslu, milli Markarfljóts og Holtsóss. 
Hreppurinn varð til árið 1871 þegar Eyjafjallasveit var skipt í tvennt.

Hinn 9. júní 2002 sameinaðist Vestur-Eyjafjallahreppur Austur-Eyjafjallahreppi, Hvolhreppi, Fljótshlíðarhreppi, Vestur-Landeyjahreppi og Austur-Landeyjahreppi undir nafninu Rangárþing eystra. 

Rangárvallasýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Austur-Eyjafjallahreppur

Austur-Eyjafjallahreppur var hreppur í austurjaðri Rangárvallasýslu, milli Holtsóss og sýslumarkanna við Jökulsá á Sólheimasandi (Fúlalæk).
Hreppurinn varð til árið 1871 þegar Eyjafjallasveit var skipt í tvennt.

Hinn 9. júní 2002 sameinaðist Austur-Eyjafjallahreppur Vestur-Eyjafjallahreppi, Hvolhreppi, Fljótshlíðarhreppi, Vestur-Landeyjahreppi og Austur-Landeyjahreppi undir nafninu Rangárþing eystra. 

Rangárvallasýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Penelope Lively

Penelope Lively (f. 17. mars, 1933) er egypskur rithöfundur og hefur skrifað bækur fyrir bæði börn og fullorðna. Hún hefur þrisvar sinnum komist á stutta listann yfir Booker-verðlaunin og vann þau einu sinni fyrir bókina Moon Tiger.

Hún fæddist í Kaíró og var alin upp í Egyptalandi áður en hún var send í heimavistarskóla á Englandi tólf ára að aldri. Hún nam samtímasögu við St Anne's háskólann í Oxford og settist um kyrrt á Englandi.

Penelope Lively náði fyrst árangri á ritvellinum með sögum fyrir börn og fyrsta bókin hennar 'Astercote var gefin út 1970. Síðan þá hefur hún gefið út margar barnabækur og hefur bæði unnið Carnegie verðlaunin og Whitbread verðlaunin fyrir bestu barnabókina.

Árið 1977 gaf hún út fyrstu bókina sína fyrir fullorðna og náði hún inn á stutta listann fyrir Booker-verðlaunin. Hún endurtók leikinn árið 1984 með bókinni According to Mark, og vann að lokum verðlaunin 1987 með Moon Tiger.

Verk

Barnabækur 

 Astercote (1970)
 The Whispering Knights (1971)
 The Driftway (1972)
 The Ghost of Thomas Kempe (1973, hlaut Carnegie-verðlaunin)
 The House in Norham Gardens (1974)
 Going Back (1975)
 Boy Without a Name (1975)
 A Stitch in Time (1976, hlaut Whitbread-verðlaunin)
 The Stained Glass Window (1976)
 Fanny's Sister (1976)
 The Voyage of QV66 (1978)
 Fanny and the Monsters (1978)
 Fanny and the Battle of Potter's Piece (1980)
 The Revenge of Samuel Stokes (1981)
 Uninvited Ghosts and other stories (1984)
 Dragon Trouble (1984)
 Debbie and the Little Devil (1987)
 A House Inside Out (1987)
 Princess by Mistake (1993)
 Judy and the Martian (1993)
 The Cat, the Crow and the Banyan Tree (1994)
 Good Night, Sleep Tight (1995)
 Two Bears and Joe (1995)
 Staying with Grandpa (1995)
 A Martian Comes to Stay (1995)
 Lost Dog (1996)
 One, Two, Three...Jump! (1998)

Bækur fyrir fullorðna 

 The Road to Lichfield (1977, tilnefnd til Booker-verðlaunanna)
 Nothing Missing but the Samovar, and other stories (1978, sigurvegari Southern Arts Literature verðlaunanna)
 Treasures of Time (1979, sigurvegari National Book verðlaunanna)
 Judgement Day (1980)
 Next to Nature, Art (1982)
 Perfect Happiness (1983)
 Corruption, and other stories (1984)
 According to Mark (1984, tilnefnd til Booker-verðlaunanna)
 Pack of Cards, Stories 1978-86 (1986)
 Moon Tiger (1987, sigurvegari Booker-verðlaunanna, tilnefnd til Whitbread-verðlaunanna)
 Passing On (1989)
 City of the Mind (1991)
 Cleopatra's Sister (1993)
 Heat Wave (1996)
 Spiderweb (1998)
 The Photograph (2003)

Annað efni 
 The Presence of the Past: An introduction to landscape history (1976)
 Oleander, Jacaranda: a Childhood Perceived (1994)
 A House Unlocked (2001)

Tenglar 
 Vefsíða rithöfundarins
 1988 viðtal Don Swaim við Penelope Lively 

Lively, Penelope
County Dublin

Dyflinnarsýsla (Írska Contae Bhaile Átha Cliath, enska County Dublin) er sýsla á Írlandi. Í henni er Dyflinn, höfuðborg Írska lýðveldisins. Dyflinnarsýsla er í Leinster-héraði. Í raun er réttara er að segja Dyflinnarsvæðið eða jafnvel Dyflinnaramt en Dyflinnarsýsla, þar sem að sýslunni er skipt upp í fjórar aðrar sýslur: Dyflinn (borgin), Dun Laoghaire-Rathdown, Fingal og Suður-Dublin.

Sýslur á Írlandi
County Galway

Galway-sýsla (Írska: Contae na Gaillimhe, enska: County Galway) er sýsla á vesturströnd Írlands. Hún er í Connacht-héraði.

Sýslur á Írlandi
County Leitrim

Leitrim-sýsla (Írska: Contae Liatroma, enska: County Leitrim) er sýsla á Írlandi. Hún er í Connacht-héraði. Nafn (Liatroma) þess er komið úr írsku: Liath Druim, sem þýðir grár hryggur.

Sýslur á Írlandi
County Mayo

Mayo-sýsla (Írska: Contae Mhaigh Eo, enska: County Mayo) er sýsla á vesturströnd Írlands, í Connacht-héraði.

Sýslur á Írlandi
County Roscommon

Roscommon-sýsla (Írska: Contae Ros Comáin, enska: County Roscommon) er sýsla í miðju Írlandi, í Connacht-héraði.

Sýslur á Írlandi
County Sligo

Sligo-sýsla (Írska: Contae Shligigh, enska: County Sligo) er sýsla á Írlandi, í Connacht-héraði. Nafnið Shligigh eða Sligeach merkir „svæði þakið skeljum“.

Sýslur á Írlandi
County Clare

Clare-sýsla (Írska Contae an Chláir, enska County Clare) er sýsla á Írlandi, í Munster-héraði. 

Sýslur á Írlandi
County Cork

Cork-sýsla (Írska Contae Chorcaí, enska County Cork) er suðvestasta og stærsta sýsla Írlands, staðsett í Munster-héraði. Oft er hún kölluð „sýsla uppreisnarsegganna“ (e. “The Rebel County”), en það stafar af því að hún tók afstöðu gegn Breska heimsveldinu í flestum deilum sem komu upp. Cork er þekkt fyrir Blarney-steininn og bæinn Cobh (áður Queenstown), síðasta viðkomustað Titanic og höfnin sem um ein milljón írskra vesturfara fór frá á leið til Bandaríkjanna, Ástralíu, Nýja Sjálands, Kanada eða Suður-Afríku. Höfuðstaður sýslunar er samnefnd, Cork, sem er næststærsta borg írska lýðveldisins og höfuðstaður héraðsins Munster. Nafnið Chorcaí, eða Corcaigh, merkir mýri, en borgin Cork er byggð á miklu mýrarsvæði nálægt ánni Lee.

Áður fyrr var Cork-sýslu skipt í tvennt, en hinn hlutinn, sem vestari var, hét Desmond-sýsla.

Tungumál 
Í Cork-sýslu eru tvö Gaeltacht svæði, þ.e. svæði þar sem írska er töluð sem aðalmál. Þau heita Múscraí (Muskerry), í norðurhluta sýslunar, og Oileán Chléire (Cape Clear), eyja í vesturhluta sýslunar sem ferja gengur til.

Mjög sérstæð mállýska írsku er töluð í Cork, kölluð Munster-írska. Hún er frábrugðin þeirri írsku sem töluð er í Connacht og Ulster bæði í framburði, hljóðkerfi og orðaforða. Dæmi:

 in aon chur (aðrar málýskur: ar chor ar bith; merkir „hvað sem því líður“)
 fé (aðrar málýskur: faoi; merkir „undir“)
 Gaelainn (aðrar málýskur: Gaeilge; merkir „írska“ (tungumálið))
 ná (aðrar málýskur: nach; merkir „[það er] ekki“)

Sýslur á Írlandi
Desmond-sýsla

Desmond-sýsla var eitt sinn sýsla á Írlandi, við suðvesturströnd Írlands, þar sem nú eru Cork og Kerry sýslur, en henni var skipt upp árið 1606.

Desmond er írskt nafn komið af „Deas-Mumhan“, sem þýðir Suður-Munster - önnur svæði báru svipuð nöfn, til dæmis Thomond (Tuaidh-mhuman, Norður-Munster), Ormond (Oir-Mumhan, Austur-Munster) og Iarmond (Iarmumhan, Vestur-Munster).

Nafnið Desmond var notað eftir 14. öld til þess að vísa til svæðis sem MacCarthy Môr, höfðingjar MacCarthy ættarinnar, réðu yfir, en þeir töldu sig konunga Munster og jarla Desmonds. Yfirráðasvæði MacCarthy Môr var sunnan og vestan við borgina Cork.

Síðasti almennt viðurkenndi beri titilsins MacCarthy Môr var Florence MacCarthy (1560-1640), en eftir handtöku hans árið 1601 var lávarðardæmi MacCarthy ættarinnar lagt niður og landinu skipt milli enskra landnema og írskra landeiganda. Þó hafa verið yfirlýstir höfðingjar MacCarthy ættarinnar með hléum fram til dagsins í dag, en fram til ársins 1999 báru þeir titilinn „prionca na Desmond“ (prinsinn af Desmond), en þá var öllum erfðatitlum opinberlega lagt niður. Á miðöldum var frönsku nafnbótinni „duc de Clancarthy“ — hertogi MacCarthy ættarinnar — bætt við meðan Írland og Frakkland voru í stríði við Breta.

Vafi leikur á því hver er núverandi Môr MacCarthy ættarinnar, en eftir að Terence Francis MacCarthy var sviptur embætti hafa ýmsir aðilar gert tilkall til embættisins með mis-vafasömum hætti.

Írland
Bill Bryson

William „Bill“ McGuire Bryson (8. desember 1951) er bandarískur metsölubókahöfundur sem hefur ritað gamansamar bækur um ferðalög auk bóka um enska tungu og vísindi. Hann fæddist í Des Moines, Iowa og lærði við Drake University en hætti 1972 eftir að hafa ákveðið að ferðast um Evrópu í fjóra mánuði. Hann fór svo aftur til Evrópu ári síðar, þá í slagtogi við gamlan menntaskóla félaga Stephen Katz að nafni (síðarkom í ljós að þetta er ekki hans raunverulega nafn), en hann tók líka þátt í ferðalagi Bryson í bókinni A Walk in the Woods. Hann skrifar um reynslu sína af þessum ferðalögum í formi endurupplifana í bók sinni Neither Here Nor There, þar sem hann skrifar um svipað ferðalag sem hann fór tuttugu árum síðar.

Hann hefur unnið hjá bæði The Times og The Independent. Hann hætti blaðamennsku 1987. Hann hefur búið bæði á Bretlandi (þar sem hann hitti konuna sem hann síðar giftist) og í Bandaríkjunum til skiptis. Hann býr nú í Bretlandi. Hann hlaut Aventis verðlaun fyrir vísindabókmenntir 2004 fyrir víðfræga bók sína A Short History of Nearly Everything. Hann er núverandi heiðursrektor Háskólans í Durham.

Bækur eftir Bryson

Ferðabækur 
 The Palace Under the Alps and Over 200 Other Unusual, Unspoiled, and Infrequently Visited Spots in 16 European Countries (1985)
 The Lost Continent: Travels in Small-Town America (1989)
 Neither Here Nor There: Travels in Europe (1991)
 Notes from a Small Island (1995) (travels in the United Kingdom, his farewell to the country he was temporarily leaving; adapted for television by Carlton Television in 1998)
 A Walk in the Woods: Rediscovering America on the Appalachian Trail (1998) (co-stars Stephen Katz)
 I'm a Stranger Here Myself: Notes on Returning to America After Twenty Years Away (US Edition) / Notes From a Big Country (UK Edition) (1998, columns about moving back to the USA)
 In a Sunburned Country (US edition) / Down Under (UK edition) (2000) (travels in Australia)
 Bill Bryson's African Diary (2002) (travels in Africa)

Bækur um tungumál 
 The Mother Tongue: English and How it Got That Way (1990)
 Made in America: An Informal History of the English Language in the United States (1994)
 Bryson's Dictionary of Troublesome Words (2002)

Vísindabækur 
 A Short History of Nearly Everything (2003)

Ævisögur 
 The Life and Times of the Thunderbolt Kid (2006)

Útværir tenglar 
 Vefur Bill Bryson
 Bill Bryson - A short history of nearly everything kynning frá Royal Society

Bryson, Bill
Bryson, Bill
Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors

Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors (stundum kallað Viðreisnarstjórnin) var ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins og Alþýðuflokksins sem sat við völd á Íslandi frá 1959 til 1971. Markmiðið með stjórnarmynduninni var að reisa við efnahag landsins. Nafngiftin kom til eftir að ríkisstjórnin gaf út ritið Viðreisn árið 1960.

Forsætisráðherrar Viðreisnarstjórnarinnar voru formenn Sjálfstæðisflokksins; Ólafur Thors til 1963, Bjarni Benediktsson til 1970 og Jóhann Hafstein til 1971. Utanríkisráðherrar Viðreisnarstjórnarinnar voru Guðmundur Í. Guðmundsson, varaformaður Alþýðuflokksins 1954-1965, til 1965 og Emil Jónsson formaður Alþýðuflokksins 1956-1968. Forsetar Sameinaðs Alþingis voru Friðjón Skarphéðinsson til 1963 og Birgir Finnsson, báðir þingmenn Alþýðuflokksins.

Frá 14. september 1961 til 1. janúar 1962, gengdi Bjarni störfum forsætisráðherra í veikindaorlofi Ólafs, Jóhann Hafstein leysti Bjarna af hólmi sem dóms- og kirkjumálaráðherra og heilbrigðis- og iðnaðarmálaráðherra. 10. júlí 1970 lést Bjarni Benediktsson í eldsvoða á Þingvöllum og tók Jóhann Hafstein við sem forsætisráðherra.

Ýmsir töluðu um nýja viðreisnarstjórn þegar Viðeyjarstjórnin var mynduð 1991 af Sjálfstæðisflokki og Alþýðuflokki.

Verk
Viðreisnarstjórnin markaði upphaf álvæðingar landsins með stofnun Íslenska álfélagsins, ÍSAL, 1966 í Straumsvík. Viðreisnarstjórnin vann að heimkomu handritanna. Ríkissjónvarpinu var komið á fót af Viðreisnarstjórninni. Viðreisnarstjórnin glímdi við afleiðingar Síldarhvarfsins. Ísland gerðist aðili að EFTA í tíð Viðreisnarstjórnarinnar. Viðreisnarstjórnin hélt þingmeirihluta sínum í tvennum þingkosningum, 1963 og 1967.

Ráðherrar Viðreisnarstjórnarinnar

Íslensk ráðuneyti (Stjórnarráð Íslands)