alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Minjavernd

Minjavernd er hlutafélag í eigu ríkissjóðs, Reykjavíkurborgar og sjálfseignarstofnunarinnar Minja. Félagið var stofnað  í apríl árið 2000 sem hlutafélag. Það byggir hins vegar á grunni starfs Torfusamtaka aftur til nóvember 1979. Þá náðust samningar á milli ríkissjóðs og Torfusamtakanna um leigu samtakanna á stærstum hluta Bernhöftstorfu gegn endurbyggingu á húsum þar. Samtökin stóðu að þeirri uppbyggingu þar til í apríl 1985. Þá var Minjavernd stofnuð sem sjálfseignarstofnun með aðild Ríkissjóðs, Þjóðminjasafnsins og Torfusamtakanna og eignaðist Minjavernd þá og síðar öll húsin á Bernhöftstorfu. Rekstrarformi Minjaverndar var breytt í hlutafélagi árið 2000 eins og áður sagði og tók þá sjálfseignarstofnunin Minjar við hlutverki Torfusamtakanna sem aðili að Minjavernd. Í september það ár gerðist Reykjavíkurborg svo hluthafi og lagði til félagsins  eignir sínar við Aðalstræti og í Grjótaþorpi. Framkvæmdastjóri Minjaverndar frá upphafi hefur verið Þorsteinn Bergsson.

Markmið 
Markmið með rekstri Minjaverndar er til að „stuðla að varðveislu mannvirkja og mannvistarleyfa hvarvetna á Íslandi í viðtækasta skilningi“ eins og segir í stofnsamingi. Verkefni geta því verið af margvíslegum toga. Jafnframt er félaginu ætlað að horfa til ýmissa lausna í endurgerð húsa og götumynda. Félaginu er ætlað að starfa á eigin vegum, það er að segja því er ekki ætlað að vera á föstu framfæri hins opinbera, hvorki ríkis eða borgar. Tekjur hefur félagið einkum af rekstri húsa, sem félagið hefur eignast og endurbyggt, og af jákvæðum afrakstri verkefna og sölu á endurgerðum húsum. Minjavernd hefur jafnt starfað að verkefnum, sem vísvitandi hefur verið ætlað að skila arði, sem og þeirra sem vitað var að greiða þyrfti með. Verkefni félagsins hafa verið um 70 talsins frá upphafi og hafa verið bæði í þéttbýli sem dreifbýli, í Reykjavík sem á landsbyggð.

Heimildir 
 Síða Minjaverndar

Íslensk fyrirtæki
Húsafriðun á Íslandi
Svissneskur franki

Svissneskur franki  (þýska: Franken, franska og rómanska: franc, ítalska: franco) er gjaldmiðill Sviss og Liechtenstein. Héraðið Campione d'Italia á Ítalíu notar svissneskan franka líka í staðinn fyrir evruna. 

Einn franki skiptist í 100 hundraðshluta (þ. Rappen, f. centime, í. centesimo, r. rap). Myntir eru 5, 10 og 20 hundraðshlutar, og ½ (50 hundraðshlutar), 1, 2 og 5 frankar. Seðlar eru 10, 20, 50, 100, 200 og 1.000 frankar. Einn franki er um 130 ISK. ISO 4217 kóðinn fyrir frankann er CHF.

Tenglar 
 Svissneskur franki - sögulegir og núverandi seðlar Sviss (þýska) (enska) (franska)

Evrópskir gjaldmiðlar
Hljómskálinn

Hljómskálinn er lágvaxin áttstrend og turnlaga bygging sem stendur á horni Skothúsvegar og Sóleyjargötu, austan megin við Tjörnina í Reykjavík. Hann var fullreistur síðla ársins 1923 og var byggður til að hýsa starfsemi Lúðrasveitar Reykjavíkur. Skálinn var teiknaður af Guðmundi H. Þorlákssyni húsameistara.  Hljómskálagarðurinn er nefndur eftir byggingunni. 

Hljómskálinn er 5,5 x 7,3 x 7,5 metrar að stærð. Hann er fyrsta hús í Reykjavík sem var byggt sérstaklega sem tónlistarhús. Endurbætur voru gerðar á húsinu 1995, þá voru gluggar settir í upprunalegt horf og árið 2000 voru settir nýir pílárar í brjóstriðið á þakbrún skálans.

Tenglar 
 „Tónlistarhús í tæpa öld“; grein í Morgunblaðinu 2003

Byggingar í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Campione d'Italia

Campione d'Italia er hérað á Ítalíu. Íbúar eru um 2200.

Héruð Ítalíu
Lausn

Lausn eða upplausn er blanda saman tveggja efna svo um eitt efni virðist að ræða. Ekki verður til nýtt efni heldur blöndun efna í einsleita lausn. Eitt efni er þá vanalega leysirinn sem önnur efni, kölluð leyst efni, eru blönduð við. 

Sagt er að leystu efnin leysist upp í leysinum. Leysirinn er þá aðalefnið í lausninni og einkenni hans einkenna lausnina. Dæmi er þegar borðsalt (leyst efni) er leyst upp í vatni (leysir) fæst lausn sem er blanda salts og vatns en hefur öll megineinkenni vatns. 

Hugtakið styrkur lausnar vísar til þess hversu mikið af leysta efninu er uppleyst í lausninni.

Einkenni lausna 
Lausn er einsleit blanda, sem þýðir að hún er eins á að líta frá öllum áttum og efnin í henni eru jafndreifð um hana alla. Ekki er hægt að sjá agnir leysta efnisins með berum augum.

Algengasta form lausna er vökvi en gas og fast efni getur líka verið leysir.

Dæmi 
Vökvi sem leysir:
 Gas, vökvi og fast efni getur allt leyst upp í vökva.

Dæmi um gas sem er uppleyst í vökva:
 Súrefni í vatni sem fiskar nýta sér til öndunar.
 kolsýra í gosdrykkjum.

Dæmi um vökva sem er leystur upp í vökva.:
 Etanól í áfengum drykkjum.

Dæmi um fast efni sem er leyst upp í vökva:
 Sykur í vatni.
 Salt í vatni.

Gas sem leysir: 
Ef leysirinn er gastegund geta einungis aðrar tegundir gass verið leysta efnið sem leysist upp í gasinu. Hvorki vökvi né fast efni geta leyst upp í gasi.
Dæmi um gas sem er leyst upp í gasi: 
 Andrúmsloft jarðar þar sem segja má að súrefni, koltvísýringur og fleiri efni séu leyst upp í nitri. 

Fast efni sem leysir: 
 Ef leysirinn er fast efni getur gas, vökvi og fast efni leyst upp í honum.

Heimildir 

  

Efnafræði
Johnny and the rest

Johnny And The Rest er íslensk hljómsveit stofnuð 2005. Hún spilar blús en er einnig undir áhrifum frá jazzi, hipparokki og annarri sækadelísku rokki 7. og 8. áratugarins. Þeir hafa gefið út tvær plötur, 2008 plötu samnefnda hljómsveitinni og 2013 plötuna Wolves in the Night.

Hljómplötur 
 Johnny And The Rest, 2008
 Wolves in the Night, 2013

Tilvísanir

Tenglar 
 Upplýsingar um hljómsveitina á gogoyoko 
 Tóndæmi af plötunni Wolves in the Night

Íslenskar hljómsveitir
Ensk tungumál

Ensk tungumál er hópur vesturgermanskra tungumála sem felur í sér fornensku og tungumálin sem eiga rætur að rekja til hennar, þ.e. miðenska og nútímaenska; fornskoska, miðskoska og nútímaskoska; og yola sem nú er útdautt.

Ensk tungumál
Vesturgermönsk tungumál
Engilfrísnesk tungumál

Engilfrísnesk tungumál er hópur vesturgermanskra tungumála sem felur í sér fornensku, fornfrísnesku og tungumálin sem eiga rætur að rekja til þeirra. Engilfrísneska tungumálaættin lítur svona út:
 Engilfrísneskt
 Enskt
 Enska
 Skoska
 Yola (útdautt)
 Frísneskt
 Vesturfrísneska
 Saterfrísneska
 Norðurfrísneska

Engilfrísnesk tungumál hafa nokkur sérkenni sem aðskilja þau frá hinum vesturgermönsku málunum varðandi t.d. meðhöndlun nefhljóða á undan önghljóðum og framgómun frumgermanska samhljóðsins *k á undan frammæltum sérhljóðum:
enska cheese „ostur“, vesturfrísneska tsiis sbr. hollensku kaas, lágþýsku Kees, þýsku Käse; eða
enska church „kirkja“, vesturfrísneska tsjerke sbr. hollensku kerk, lágþýsku Kerk, Kark, þýsku Kirche. 
Þó að báðar greinar engilfrísnesku ættarinnar eiga sameiginlegan uppruna hafa þær skilist mikið, að mestu leyti vegna áhrifa fornnorrænu og frönsku á ensku og samsvarandi áhrifa hollensku og lágþýsku á frísnesku. Afleiðingin er sú að frísneska, hollenska og lágþýskar mállýskur eiga meira sameiginlegt en frísneska og enska, og þannig eru frísneskar mállýskur hluti af vesturgermanskri mállýskusamfellu.

Samanburður 
Eftirfarandi er listi yfir töluorð á engilfrísneskum málum:

Ae ,  er lýsingarorð notað á undan nafnorðum.

Samanburður á frísnesku við ensku, hollensku og þýsku

Tengt efni 
 Háþýsk tungumál
 Lágfrankísk tungumál
 Norðursjávartungumál

Heimildir 

Engilfrísnesk tungumál
Vesturgermönsk tungumál
Norðursjávartungumál

Norðursjávartungumál er önnur flokkun á hópi vesturgermanskra mála sem felur í sér fornfrísnesku, fornensku og fornsaxnesku. Ekki er talið að tungumálin í þessum hópi séu afleidd af einu sameiginlegu forfeðramáli, frekar að þau væru hópur náskyldra mállýska sem urðu fyrir svipuðum breytingum á sama tíma. 

Þýski málvísindamaðurinn Friedrich Maurer stakk fyrst upp á þessari flokkun í bókinni Nordgermanen und Alemanen (1942).

Tengt efni 
 Engilfrísnesk tungumál
 Vesturgermönsk tungumál

Vesturgermönsk tungumál
Mállýskusamfella

Mállýskusamfella eru mállýskur sem talaðar eru á einhverju landfræðilegu svæði sem eru ekki mjög mismunandi á nágrannasvæðum, en ef farið er lengra burtu verður munurinn á mállýskunum svo mikill að þær eru ekki lengur gagnkvæmt skiljanlegar.

Dæmi um mállýskusamfellur eru samísk tungumál um miðja 19. öld, og ákveðin rómönsk tungumál eins og galisíska sem liggur einhvers staðar á milli kastilísku og portúgölsku. Stundum er talið að meginlandsskandinavísk tungumál (þ.e. danska, norska og sænska) myndi mállýskusamfellu. Á Íslandi er blanda þessara mála oft kölluð skandinavíska.

Tengt efni 
 Staðalmál

Mállýskur
Nefhljóð

Nefhljóð er samhljóð myndað þegar gómfyllan lækkar svo loft flæðir út í gegnum nasirnar. Í íslensku eru 3 nefhljóð n, m og ng. Í íslensku er ennfremur að finna eins konar nefmælt -h sem finnst alla jafna milli nefhljóðs og harðs lokhljóðs í enda orða í framburði allra nema norðlendinga en þetta nefmælta -h er samkvæmt skilgreiningu ekki flokkað sem nefhljóð.

Nefhljóð eru til í næstum öllum tungumálum .

Skýring 
Næstum öll nefhljóð eru lokuð nefhljóð, þ.e. þar sem loft flæðir út í gegnum nasirnar en ekki munninn því varirnar eða tungan koma í veg fyrir það. Hljóðið endurómar enn í munnholinu þrátt fyrir það. Stundum eru ólokuð nefhljóð nefmæld.

Flest nefhljóð eru rödduð en algengustu nefhljóðin þversum öll tungumál eru [n] og [m]. Órödduð nefhljóð eru til í sumum tungumálum, eins og búrmönsku, gvaraní og velsku. (Samanber lokhljóð, þar sem lokað er alveg fyrir loftinu, og önghljóð, þar sem loftið er hindrað með þröngum göngum. Bæði rödduð lokhljóð og önghljóð eru algengari en órödduð lokhljóð og önghljóð.)

Flokkun 

Nefhljóð
Samhljóð
Önghljóð

Önghljóð er samhljóð myndað með því að þrengja að loftstraumnum frá lungum þegar tvö talfæri koma saman. Til dæmis getur lægri vörin farið upp gegn efri tönnunum og myndað [f]; bakhlið tungunnar getur farið upp gegn gómfyllunni og myndað [x] (eins og í þýska orðinu Bach); eða getur síða tungunnar farið upp að jöxlunum og myndað [ɬ] (eins og í siglt).

Flokkun

Blístursmæld önghljóð

Miðmæld óblístursmæld önghljóð

Hliðmæld önghljóð

Gerviönghljóð 
 [h] óraddað raddglufumælt önghljóð
 [ɦ] raddað raddglufumælt önghljóð

Önghljóð
Samhljóð
Myndunarháttur

Í hljóðfræði á myndunarháttur við legu talfæranna (t.d. tungunnar, varanna og gómsins) þegar málhljóð myndast. Eitt einkenna myndunháttar er hversu nálægt talfærin koma hvert öðru. 

Oftast er talað um myndunarhátt í sambandi við samhljóð, en lega talfæranna getur líka haft áhrif á eiginleika munnholsins, sem kemur líka við myndun sérhljóða. Þegar um samhljóð er að ræða er líka hugað að myndunarstað og röddun. 

Hljóðfræði
Myndunarstaður

Í hljóðfræði á myndunarstaður við staðinn í munninum eða nefinu þar sem samhljóð myndast. Myndunarstaður er einn eiginleika samhljóðanna, ásamt myndunarhætti og röddun. 

Mannsröddin myndar hljóð á eftirfarandi hátt:
 Loftþrýstingur í lungunum myndar loftstreymi sem flæðir í gegnum barkann, barkakýlið og kokið,
 Raddfellingarnar í barkakýlinu titra, sem veldur breytingum á loftþrýstingi sem heita hljóðbylgjur,
 Endurómanir í munnholinu breyta þessum bylgjum samkvæmt legu og lögun varanna, kjálkans, tungunnar, gómsins og annara talfæra, sem hefur áhrif á eiginleika hljóðsins,
 Munn- og nefop beina hljóðbylgjunum út.

Hljóðfræði
Nálgunarhljóð

Nálgunarhljóð er málhljóð sem er á millistigi milli önghljóðs og sérhljóðs. Nálgunarhljóð myndast þegar talfærin liggja þannig að þau skapa þrengingu í munnholinu sem veldur heyranlegum núningi. Í þessum hljóðaflokki eru hljóð eins og [l] (eins og í lækka), [ɹ] (eins og í enska orðinu rest), og hálfsérhljóð á borð við [j] og [w] (eins og í jól og enska orðinu west).

Hálfsérhljóð 

Sum nálgunarhljóð líkjast sérhljóðum varðandi myndunarhátt og oft eru þau kölluð hálfsérhljóð. Samsvörun milli hálfsérhljóða og sérhljóða er svo sterk að í mörgum tungumálum svara sömu hálfsérhljóðin til sömu sérhljóðanna. 

Í mörgum tungumálum skiptast hálfsérhljóð og sérhljóð á eftir hljóðfræðilegu samhengi, eða af málfræðilegum ástæðum, eins og í hljóðskiptum. Sumir hljóðfræðingar greina á milli sérhljóða og nálgunarhljóða samkvæmt stöðu þeirra í ákveðnu atkvæði. 

Eftirfarandi er listi yfir sérhljóð og samsvarandi nálgunarhljóðin (hálfsérhljóð).

Flokkun

Miðmæld nálgunarhljóð 
 tvívaramælt nálgunarhljóð
 tannvaramælt nálgunarhljóð
 tannmælt nálgunarhljóð
 tannbergsmælt nálgunarhljóð
 rismælt nálgunarhljóð
 framgómmælt nálgunarhljóð
 gómfyllumælt nálgunarhljóð
 vara- og gómmælt nálgunarhljóð
 úfmælt nálgunarhljóð
 kokmælt nálgunarhljóð

Hliðmæld nálgunarhljóð 
 tannbergsmælt hliðmælt nálgunarhljóð
 rismælt hliðmælt nálgunarhljóð
 framgómmælt hliðmælt nálgunarhljóð
 gómfyllumælt hliðmælt nálgunarhljóð
 eða  gómfylluð hliðmælt nálgunarhljóð

Vöruð nálgunarhljóð 
 vara- og gómfyllumælt nálgunarhljóð
 eða  vara- og framgómmælt nálgunarhljóð

Nálgunarhljóð
Samhljóð
Sveifluhljóð

Sveifluhljóð er samhljóð myndað með titringum á milli talfæris og myndunarstaðar. Til dæmis er [r] á íslensku tannbergsmælt sveifluhljóð.

Flokkun 
 [r] tannbergsmælt sveifluhljóð
 [ʙ] tvívaramælt sveifluhljóð
 [ʀ] úfmælt sveifluhljóð

Tvívaramælt sveifluhljóð er ekki víða að finna í heimsins tungumálum. Tannbergsmælt sveifluhljóð kemur oft fram sem [r͇] en afbrigðin [r̪] og [r̠] eru líka til. 

Sveifluhljóð
Samhljóð
Sláttarhljóð

Sláttarhljóð er samhljóð sem myndast með einum samdrætti vöðvanna þegar eitt talfæri skellir upp að öðru. Helsti munurinn á slattarhljóði og lokhljóði er sá að enginn loftþrýstingur er á bak við myndunarstaðinn og þannig er engin losun lofts. Annars er sláttarhljóð svipað stuttu lokhljóði. Sláttarhljóð má líka bera saman við sveifluhljóð, þar sem loftstraumurinn veldur því að talfærið titri.

Flokkun 
  tannbergsmælt sláttarhljóð
  tannbergsmælt hliðmælt sláttarhljóð
  rismælt sláttarhljóð
  tannvaramælt sláttarhljóð

Sláttarhljóð
Samhljóð
Röddun

Í hljóðfræði á röddun við titringinn sem myndast við endurtekna lokun og opnun raddglufunnar. Talhljóð geta verið annaðhvort rödduð eða órödduð en þetta fer eftir hvort raddglufan titrar. Munurinn á rödduðu og órödduðu hljóði má sjá í samhljóðunum [ð] (eins og í maður) og [θ] (eins og í þorp). Ef fingurnir eru settir á barkakýlið má finna titring þegar [ð] er mælt, en ekki þegar [θ] er mælt.

Röddun er eiginleiki sem einkennir málhljóð ásamt myndunarhætti og myndunarstað.

Hljóðfræði
Málhljóð

Í hljóðfræði og málvísindum er málhljóð eða fón hljóðaeining. Hljóðan er fjöldi málhljóða eða hljóðaeinkenna sem er talið mynda ein eining í ákveðnu tungumáli.

Málhljóð er skrifað innan hornklofa ([ ]) í staðinn fyrir skástrik (/ /), sem eru notuð til að skrifa hljóðun.

Tengt efni 
 Fónbrigði

Hljóðfræði
Frumgermanska

Frumgermanska er frummál og forfeðramál allra germanskra mála, þar á meðal íslensku. Frumgermanska á rætur að rekja til frumindóevrópsku.

Frumgermanska varð til einhvern tímann milli endaloka frumindóevrópsku og 500 f.Kr., hugsanlega um 1000 f.Kr. Haldið er að frumgermanska hafi verið töluð um 500 f.Kr. til 200 f.Kr. en þá var málið farið að kvíslast í mállýskur sem seinna urðu að germönsku málunum. Ekki eru til neinar skrifaðar heimildir um frumgermönsku en öll orð hafa verið endursmíðuð út frá rannsóknum á skyldum tungumálum með samanburðarmálfræði.

Frumnorræna á uppruna sinn í forngermönsku.

Frekari fróðleikur 
 Hans Krahe und Wolfgang Meid, Germanische Sprachwissenschaft, Berlin 1969. 
 Fausto Cercignani, Indo-European ē in Germanic, Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung 86 (1972), 104–110. 
 Fausto Cercignani, Indo-European eu in Germanic, Indogermanische Forschungen 78 (1973), 106–112. 
 Fausto Cercignani, Proto-Germanic */i/ and */e/ Revisited, Journal of English and Germanic Philology 78 (1979), 72–82. 
 Fausto Cercignani, Early «Umlaut» Phenomena in the Germanic Languages, Language, 56/1, 1980, 126-136.
 Joseph B. Voyles, Early Germanic Grammar, San Diego 1992, ISBN 0-12-728270-X. 
 Vladimir Orel, A Handbook of Germanic Etymology, Leiden 2003.
 Donald A. Ringe, From Proto-Indo-European to Proto-Germanic. Linguistic history of English, Oxford 2006, ISBN 0-19-955229-0. 
 Vulf Plotkin, The Evolution of Germanic Phonological Systems: Proto-Germanic, Gothic, West Germanic, and Scandinavian, Lewiston 2008. 
 Guus Kroonen, Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Brill 2013, ISBN 978-90-04-18340-7.

Germönsk tungumál
Frummál
Frumindóevrópska

Frumindoevrópska (skammstafað sem FIE) er frummál og forfeðramál indóevrópskra mála sem Indóevrópumennirnir töluðu. Frumindóevrópska var fyrsta frummálið sem fékk málvísindarmenn viðurkenndu almennt. Miklu meiri rannsóknir hafa verið gerðar um frumindóevrópsku en öll önnur frummál. Hún er mun víðfrægasta allra frummála á sínum aldri. Flestar aðferðanna sem notast er við í sögulegum málvísindum voru þróaðar úr rannsóknum um frumindóevrópsku.

Málfræðingar telja að frumindóevrópska geti haft verið töluð sem eitt sameinað tungumál um það bil 3.500 f.Kr. Viðurkenndasta tilgátan um uppruna og útbreiðslu frumindóevrópsku er Kurgan-tilgátan sem gengur út frá því að tungumálið eigi rætur sínar að rekja til gresjunnar í Austur-Evrópu. 

William Jones stakk fyrst upp á tilveru frumindóevrópsku á 18. öld þegar hann tók eftir hversu svipaðar sanskrít, forngríska og latína væru. Snemma á 20. öld höfðu skilmerkilegar skýringar á frumindóevrópsku verið gerðar, en þær eru enn viðurkenndar í dag en með nokkrum betrumbótum. Helstu uppgötvanirnar á 20. öld voru anatólísk tungumál og tokkaríska.

Talið er að frumindóevrópska hafi haft flókið beygingarkerfi og hljóðavíxl. Nafnorð voru beygð samkvæmt margbrotnu beygingarkerfi en beyging sagnorða var jafnflókin.

Stungið hefur verið upp á að frumindóevrópska sé skylt öðrum tungumálum eins og úrölskum málum, en þetta er umdeilt.

Hljóðfræði 
Hljóðfræði frumindóevrópsku hefur verið endurbyggð að mestu leyti, en þó er nokkur óvissa um eðli lokhljóðanna, og fjölda og dreifingu samhljóðanna.

Samhljóð

Sérhljóð

Dótturtungumál 
 Frumalbanska
 Frumanatólíska
 Frumarmenska
 Frumbaltóslavneksa
 Frumgermanska
 Frumkeltneska
 Frumgríska
 Frumindóíranska
 Frumítalíska
 Frumtokkaríska

Frummál
Indóevrópsk tungumál
Marilyn Waring

Marilyn Joy Waring, CNZM (fædd 7. október 1952) er femínisti og stjórnmálamaður frá Nýja Sjálandi. Hún er aðgerðasinni fyrir mannréttindum kvenna og umhverfismálum og er þekkt sem brautryðjandi feminískrar hagfræði. Hún var meðlimur þingsins 1975-1984. Hún er fræg fyrir bók sína If Women Counted (1988).

Tilvísanir 

Waring, Marilyn
Franska Miðbaugs-Afríka

Franska Miðbaugs-Afríka var nýlenda sem Frakkar stofnuðu í Mið-Afríku árið 1910. Nýlendan náði yfir Frönsku Kongó (síðar Vestur-Kongó) og Gabon, Oubangui-Chari (síðar Mið-Afríkulýðveldið), Tsjad og, eftir Fyrri heimsstyrjöld, Frönsku Kamerún (síðar Kamerún). Landstjórinn hafði aðsetur í Brazzaville en var með fulltrúa á hverju yfirráðasvæði fyrir sig. 

Í Síðari heimsstyrjöld gengu öll yfirráðasvæðin nema Gabon til liðs við Frjálsa Frakka. Eftir stríð fékk nýlendan fulltrúa í franska þinginu. Árið 1958 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem íbúar kusu að gerast sjálfstæður hluti af Franska samveldinu. Í kjölfarið var nýlendunni skipt upp. Árið 1959 mynduðu löndin Mið-Afríkusambandið en það var lagt niður þegar þau fengu fullt sjálfstæði árið 1960.

Franskar nýlendur
Mið-Afríka
Saga Gabon
Saga Kamerún
Saga Tsjad
Saga Vestur-Kongó
Saga Mið-Afríkulýðveldisins
Hafíssetrið

Hafíssetrið  á Blönduósi er staðsett á syðri bakka Blöndu í Hillebrandtshúsi. Opnuð var þar sýning árið 2006 þar sem finna má ýmsan fróðleik um hafís. Þar er einnig varðveittur hvítabjörn sem kom að landi að Hrauni á Skaga árið 2008.  
 
Staðsetning setursins þótti kjörinn til að minna á hafísinn við Húnaflóa en Húnaflói er algengasti dvalarstaður hafíss við Ísland.

Almennar upplýsingar
Setrið er einungis opið á sumrin virka daga frá 11:00 - 17:00.

Heimildir 

 Heimasíða Hafíssetursins 

Blönduós
Íslensk söfn
Hillebrandtshús

Hillebrandtshús var reist á syðri bakka Blöndu árið 1877 af Friðriki Hillebrandt og er elsta timburhús Blönduósar. Húsið er í eigu Blönduósbæjar en bærinn hóf endurgerð á húsinu árið 1994 og lauk henni að utan árið 1996 en innan árið 2000. 

Blönduósbær hefur nýtt húsið fyrir allskyns sýningar, sögusýningu árið 1999 og árið 2000 sýninguna Refsingar á Íslandi sem þeir héldu í samvinnu við byggðasafnið á Reykjum í Hrútafirði. Í dag er þar Hafíssetrið sem er með sýningu um hafís. 

Hillebrandsthús hefur verið talið vera elsta timburhús Íslands. Það byggðist á þeim sögnum að húsið hafi staðið á Skagaströnd í 130 ár áður en það var flutt til Blönduósar. Endurgerð á húsinu leiddi það hins vegar í ljós að ekki væri um sama húsið að ræða heldur væri Hillebrandtshús byggt úr viðum eldra húss eða húsa að miklu leyti.

Saga Hillebrandtshúss
Friðrik Hillebrandt var fyrsti eigandi hússins en hann reisti það með þeim tilgangi að hafa þar útibú Hólanesverslunar. Síðar komst það í eigu Jóhanns Möllers sem notaði húsið sem vörugeymslu og pakkhús og kallaðist húsið þá Möllerspakkhús. Árið 1916 urðu Magnús Stefánsson, kaupmaður á Blönduósi, og Jón S. Pálmason, bóndi á Þingeyrum, eigendur hússins. Árið 1940 selja þeir Magnús og Jón húsið Birni Einarssyni, trésmiði frá Síðu, en hann innréttar íbúð í vesturhluta þess og hefur svo smíðaverkstæði í hinum hlutanum. Björn Einarsson, Hallbera Jónsdóttir kona hans og afkomendur búa síðan í húsinu til 1992 en þá kaupir Blönduósbær það.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Hafíssetursins 
 Heimasíða Byggðasafns Húnvetninga og Strandamanna
 Hrefna Róbertsdóttir, Timburhús fornt, Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, 01.01.1992
  Um aldur Hillebrandtshúss á Blönduósi

Blönduós
Berbísk tungumál

Berbísk tungumál (berbískt heiti: Tamaziɣt eða Tamazight) eru afró-asísk tungumálaætt eða hópur náskyldra mállýska innfæddra í Norður-Afríku. Berbísk mál eru töluð í Marokkó og Alsír og af minni hópum í Líbýu, Túnis, Norður-Mali, Vestur- og Norður-Níger, Norður-Burkina Faso, Máritaníu og í Siwa-vin í Egyptalandi. Frá sjötta áratugnum hefur stór fjöldi berbískumælendur búið í Vestur-Evrópu. Alls tala um 10 - 12 milljónir málin.

Árið 2001 varð berbíska eitt þjóðarmála Alsírs þegar hún var skrifuð í nýja stjórnarskrá og árið 2011 varð hún eitt stjórnskrármála Marokkós.

Helstu mállýskur eru kabýle í Alsír, riff í Marokkó og Alsír, slúh í Marokkó og Máritaníu og tamasjek-mál túareg-hirðingja sem dreifðir eru um eyðimerkursvæði Alsír, Líbíu, Níger, Malí og Búrkína Fasó. Útdautt mál á kanaríeyjum, gvantsje, var að líkindum berbamál.

Berbamál eru að mestu rituð með arabísku letri nema tamsjek sem ritað er með allfornri samhljóðaskrift er nefnist tífínagh.

Berbísk tungumál
Afróasísk tungumál
Laxasetur Íslands

Laxasetur Íslands var opnað í júní árið 2012 en sýningunni þar er skipt í þrjú meginþemu: líffræði, þjóðfræði og veiðar. 

Hugmynd að stofnun setursins kom fyrst upp árið 2008 þegar Alva Kristín Kristínardóttir vann að viðskiptaáætlun og fékk til þess styrk frá Atvinnumálum kvenna og Vaxtasamningi Norðurlands Vestra. Verkefnið fór þó ekki í vinnslu fyrr en árið 2011 þegar hvatamennirnir Valgarður Hilmarsson og Jón Aðalsteinn Snæbjörnsson tóku upp þráðinn. Þeir fóru og fengu til liðs við sig menningarmiðlarana Kristínu Arnþórsdóttur og Þuríði Helgu Jónsdóttur sem unnu tillögur að sýningum fyrir setrið. Einnig leituðu þeir eftir stuðningi frá veiðifélögum, laxveiðiáa og stofnunum tengdum starfseminni og í framhaldi af því sóttu þeir um styrki. 

Þann 23. júní 2011 var stofnfundur Laxasetursins haldin þar sem 21 aðili, einstaklingar og fyrirtæki, skráðu sig fyrir hlutum í félaginu. Einnig var kosin stjórn fyrir félagið. Árið 2015 tilkynnti félagið að hætt yrði rekstri sýningar á Blönduósi þar sem fjármögnun hefði ekki gengið sem skyldi.

Stjórn
 Þorsteinn Helgason, formaður Veiðifélags Miðfjarðarár.
 Pétur Pétursson framkvæmdastjóri veiðitaki Vatnsdalsár.
 Jón Aðalsteinn Sæbjörnsson, framkv.st. Blönduósi.
 Stefán Óli Steingrímsson, Háskólanum á Hólum.
 Ágúst Sigurðsson, formaður Veiðifélags Blöndu og Svartár.

Styrktaraðilar
 Menningarráð Norðurlands vestra
 Landssamband veiðifélaga.
 Samfélagssjóður Landsvirkjunar
 Vaxtarsamningur Norðurlands vestra.
 Átak til atvinnusköpunar
 Menningarsjóður KS
 Blönduósbær
 Veiðihornið
 Vilkó ehf

Almennar upplýsingar
Laxasetrið er á Efsturbraut 1 á Blönduósi og er opið frá 10 - 17 á virkum dögum en 11 - 17 um helgar. Það kostar 900 kr fyrir fullorðna, 300 kr fyrir börn á aldrinum 6 - 12 ára og frítt fyrir börn yngri en 6 ára.

Heimildir
Heimasíða Laxaseturs Íslands

Blönduós
Söfn á Íslandi