alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lindarbær

Lindarbær er hús í miðborg Reykjavíkur og stendur við horn Lindargötu og Skuggasunds. Áður var húsið skráð sem Lindargata 9 en telst nú vera Skuggasund 1. Húsið var byggt árið 1943 fyrir starfsemi gosdrykkjaframleiðandans Sanitas en árið 1964 keyptu Verkamannafélagið Dagsbrún og Sjómannafélag Reykjavíkur húsið. Félögin nýttu húsnæðið undir skrifstofu- og félagsaðstöðu auk þess sem hluti hússins var leigður út. Meðal leigjanda má nefna Þjóðleikhúsið sem útbjó lítið leiksvið í Lindarbæ og var með sýningar þar frá 1964-1973. Húsið var einnig vinsælt til ýmis konar viðburða og algengt var að félagasamtök leigðu aðstöðu í húsinu til fundahalda. 

Dagsbrún og Sjómannafélagið seldu ríkinu húsnæðið árið 1996 og síðan þá hefur ýmis starfsemi á vegum hins opinbera verið til húsa í Lindarbæ, t.d. Leiklistarskóli Íslands, Nemendaleikhúsið, Fyrirtækjaskrá, Einkaleyfastofa, Efnahagsskrifstofa fjármálaráðuneytisins og nú er Umhverfis- og auðlindaráðuneytið staðsett í húsnæðinu.

Tilvísanir 
Byggingar í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Þjóðarflokkurinn (Spánn)

Þjóðarflokkurinn eða Lýðflokkurinn (spænska: Partido Popular eða PP) er spænskur stjórnmálaflokkur sem var stofnaður árið 1989 á grunni stjórnmálaflokksins Alianza Popular eða AP en sá flokkur var stofnaður af og starfaði undir forystu  Manuel Fraga Iribarne sem var  innanríkisráðherra og ferðamálaráðherra í stjórnartíð Francos. Þessi nýi flokkur sameinaði íhaldsöfl í AP og ýmsa smærri flokka kristilega demókrata  og frjálshyggjuflokka. PP er félagi í hinu miðju- og hægrisinnaða bandalagi Evrópska þjóðarflokksins (EPP) og þeir 16 evrópuþingmenn sem PP hefur sitja í  EPP-hópnum. PP er einnig félagi í the Centrist Democrat International and the International Democrat Union og einn af stofnfélögum í Robert Schuman Institute for Developing Democracy in Central and Eastern Europe.

Partido Popular var í ríkisstjórn frá 1996 til 2004 og var forsætisráðherra þá José María Aznar. 

Partido Popular tapaði miklu fylgi í kosningum 2004 og flokkurinn Partido Socialista Obrero Español (PSOE) komst þá í forustu. Aðeins þremur dögum fyrir kjördag varð hryðjuverkaárás í Madríd þann 11. mars 2004 og sitjandi ríkisstjórn kenndi umsvifalaust sjálfstæðishreyfingu Baska ETA um árásina. Það kom svo í ljós að árásin var gerð að undirlagi al-Kaída. Því var haldið fram að ríkisstjórnin hefði kennt ETA um árásina eftir að hafa vegið og metið hvað myndi valda sem minnstu fylgistapi á kjördag. Spænska ríkisstjórnin undir forustu Partido Popular hafði tekið þátt í innrás og stríði í Írak undir forustu Bandaríkjanna og var sú þátttaka afar óvinsæl hjá spænskum almenningi. Þegar ljóst var að al-Kaída stóð bak við hryðjuverkin þá snerist almenningsálit á þann veg að talið var að ríkisstjórnin hefði blekkt almenning og er talið að það hafi haft úrslitaáhrif á hið mikla fylgistap PP í kosningunum 2004. 
Í kosningum árið 2008 vann PP mikið á en náði ekki að hrekja stjórn PSOE frá völdum. 

Í kosningum árið 2011 fékk PP 44.62% atkvæða og 186 sæti í þinginu Congreso de los Diputados en PSOE hrökklaðist frá völdum og tapaði 59 þingmönnum.  

Ríkisstjórn PP samþykkti í árslok 2011 niðurskurðaráætlun en með henni voru laun opinberrra starfsmanna fryst, vinnuvikan var færð niður í 37,5 klukkustundir og ekki leyft að ráða nýja opinbera starfsmenn nema á sviði öryggismála, heilsu- og menntamála. Felldar voru úr gildi húsaleigubætur fyrir ungt fólk og lágmarkslaun voru fryst og skattar hækkaðir. 

Í kosningum árið 2019 missti PP mikið fylgi og fékk einungis 16.7% og varð þriðji stærsti flokkurinn en stærsti flokkurinn varð PSOE og næststærsti flokkurinn Ciudadanos. Flokknum gekk nokkuð betur þegar aðrar kosningar voru haldnar í nóvember sama ár og varð næststærsti flokkurinn á eftir sósíalistum.

Heimild
 Greinin Partido Popular á dönsku wikipedia

Tilvísanir

Spænskir stjórnmálaflokkar
Stofnað 1989
Logalauf

Logalauf (fræðiheiti: Aronia melanocarpa) er runni í rósaætt, sem er ættaður úr austurhluta Norður-Ameríku, frá Kanada til mið Bandaríkjanna. Hann hefur aðallega verið ræktaður sem skrautrunni, ekki síst vegna haustlitar, en hefur orðið vinsæll í heilsufæði.

Hann verður um 2m hár, og um 3m breiður. Egglaga blöðin eru gljáandi græn og verða rauð eða rauðgul á haustin. Blónin eru hvít (stundum bleik) í litlum klösum. Berin eru svört eða dökk mórauð, þroskast seint, en eru talin betri eftir að hafa frosið 1 til 2 sinnum.

Ræktunarafbrigðin 'Viking' og 'Nero' eru nú talin vera blendingar við reynivið og eru þá undir nafninu × Sorbaronia mitschurinii.

Tilvísanir

Tenglar
Photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Missouri in 1989

Rósaætt
Ávextir
Sérfræðingskápan

Sérfræðingskápan er kennsluaðferð  sem byggir á hlutverkaleik þar sem  nemendur eru í hlutverki sérfræðinga. Kennsluaðferðin var upphaflega þróuð af Dorothy Heathcote.

Viv Aitken (2013) setti fram tíu kjarnaþætti í kennsluaðferðinni sérfræðingskápan:
 Ímyndunarheimur
 Fyrirtækið 
 Rammi  
 Verkefni
 Skjólstæðingur
 Skipulagning náms
 Valdatilfærsla
 Leiklist 
 Spenna
 Ígrundun

Heimildir
 Hákon Sæberg Björnsson og Ása Helga Ragnarsdóttir ,Sérfræðingskápan – nám í hlutverki: Rannsókn á notkun kennsluaðferða leiklistar í skólastarfi með ungum börnum, Netla 31. desember 2018 
 Viv Aitken (2013), Dorothy heathcote’s mantle of the expert approach to teaching and Learning:a Brief introduction kafli í bókinni  D. Fraser, V. Aitken og B. Whyte (ritstjórar), Connecting curriculum, linking learning (bls. 34–56). Wellington: NZCER Press

Tengill 
 Hegðunarvandamál nánast úr sögunni (grein í Mbl. 18. nóv 2018)

Kennslufræði
Knattspyrnusamband Afríku

Knattspyrnusamband Afríku (franska: Confédération Africaine de Football, skammstöfun: CAF) er yfirumsjónaraðili fyrir afríska knattspyrnu. Aðildarfélög sambandsins eru 56 talsins.

Sambandið er fulltrúi fótbolta aðildarfélaga Afríku og rekur álfu-, þjóðar- og félagakeppnir. Það stýrir einnig verðlaunaupphæðum, reglugerðum og útsýningarrétti þessara keppna. Sambandið er stærst aðildarsamtaka Alþjóðaknattspyrnusambandsins. Síðan að liðum var fjölgað á Heimsmeistaramóti landsliða í knattspyrnu karla 1998 í 32 lið, hefur sambandið fengið úthlutað fimm sætum, þó þeim var fjölgað í sex fyrir Heimsmeistaramótið 2010 vegna þess að þá var Knattspyrnusamband Suður-Afríku gestgjafi mótsins. Frá 1991 hefur sambandið staðið fyrir Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu kvenna.

Sambandið var stofnað 8. febrúar 1957 í Kartúm, Súdan, af Egypsku, Eþíópísku, Suður-Afrísku og Súdönsku knattspyrnusamböndunum, eftir umræður þeirra á milli á Avenida Hótelinu í Lissabon, Portúgal. Fyrstu höfuðstöðvarnar voru staðsettar í Khartoum, þangað til endsupptök gerðu það að verkum að þær fluttu til Kaíró í Egyptalandi. Youssef Mohamad var fyrsti ritarinn og Abdel Aziz Abdallah Salem fyrsti forsetinn.

Núverandi forseti er Ahmad Ahmad frá Madagaskar, sem var kosinn 16. mars 2017. Núverandi ritari er Egyptinn Amr Fahmy, sem hefur verið í embætti síðan 16. nóvember 2017.

Tilvísanir

Heimildir 

Alþjóðastofnanir
Diffurjafna

Diffurjafna er stærðfræðileg jafna sem tengir fall við afleiðu þess. Hún er notuð fyrir efnislegar einingar, þar sem diffrunin stendur fyrir hraða þróunarinnar og diffurjafnan skilgreinir sambandið á milli þeirra tveggja. Vegna þess að þessi tengsl eru mjög algeng, spila diffurjöfnur lykilhlutverki í nokkrum fræðigreinum, eins og verkfræði, eðlisfræði, hagfræði og líffræði.

Hugbúnaður 

 ExpressionsinBar
 Maple: dsolve
 SageMath
 Xcas: desolve(y'=k*y,y)

Heimildir 

Örsmæðareikningur
Fallafræði
Claytonia exigua

Claytonia exigua er plöntutegund sem var lýst af John Torrey og Samuel Frederick Gray. Hún vex í vesturhluta Norður-Ameríku.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia gypsophiloides

Claytonia gypsophiloides er plöntutegund sem var lýst af Fischer & C. A. Meyer. Hún er einlend í Kaliforníu.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia joanneana

Claytonia joanneana er plöntutegund sem var lýst af Johann Jakob Roemer & Schult..

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia multiscapa

Claytonia multiscapa er plöntutegund sem var lýst af Rydberg. Hún vex í vesturhluta Norður-Ameríku og austur Rússlandi.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia nevadensis

Claytonia nevadensis er plöntutegund sem var lýst af S. Wats. Hún vex í vesturhluta Bandaríkjanna.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia ogilviensis

Claytonia ogilviensis er plöntutegund sem var lýst af McNeill. Hún vex í Youkon í Kanada.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia ozarkensis

Claytonia ozarkensis er plöntutegund sem var lýst af John M.Mill. & K.L.Chambers. Hún vex í Bandaríkjunum.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Arthur Gook

Arthur Gook (11. júní 1883 – 1959) var breskur trúboði sem kom til Akureyrar árið 1905 ásamt konu sinni Florence Ethel Gook. Þau stunduðu trúboð og smáskammtalækningar. Skotinn Fredric H. Jones hafði sett á stofn trúboð á Íslandi árið 1897 og tóku Arthur og Florence við starfi hans þegar hann lést árið 1905. Söfnuður þeirra hét Sjónarhæðarsöfnuðurinn og er ennþá starfandi.

Arthur Gook byggði einkaútvarpsstöð með tveimur möstrum í Barðsgili á Akureyri og hóf útsendingar á kristilegu efni en fékk ekki leyfi til áframhaldandi reksturs.

Arthur Gook er höfundar nokkurra bóka á ensku og íslensku. Hann gaf ásamt Sæmundi G. Jóhannessyni út tímaritið Norðurljósið. Arthur Gook þýddi Passíusálmana á ensku en hafði ekki lokið við það verk þegar hann lést árið 1959.

Tenglar
 Trúboðinn á Akureyri (höfundur Þóra G. Pálsdóttir)
 Arthur Gook
Áramótaskaup 2013

Áramótaskaupið 2013 var sýnt þann 31. desember 2013 á RÚV. Leikstjóri var Kristófer Dignus. Handritshöfundar þess voru Ari Eldjárn, Bragi Valdimar Skúlason, Guðmundur Pálsson,   Ilmur Kristjánsdóttir, Kristófer Dignus, Pétur Jóhann Sigfússon, Saga Garðarsdóttir og Steinþór Hróar Steinþórsson en þau eru öll aðalleikarar fyrir utan Kristófer.

Áramótaskaup
2013
Áramótaskaup 2014

Áramótaskaupið 2014 var sýnt þann 31. desember 2014. Leikstjóri var Silja Hauksdóttir. Handritshöfundar voru Anna Svava Knútsdóttir, Edda Björgvinsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, María Reyndal, Rannveig Gagga Jónsdóttir og Silja Hauksdóttir.

Áramótaskaup
2014
Jóhanna Egilsdóttir

Jóhanna Egilsdóttir (f. 25. nóvember 1881, dáin 5. maí 1982) var íslensk verkakona og formaður Verkakvennafélagsins Framsóknar

Jóhanna gekk í Kvenréttindafélag Íslands við stofnun þess árið 1907 og hafði mikinn áhuga á að láta til sín taka í baráttunni fyrir kosningarétti kvenna, hún var varaformaður félagsins 1948 -1952. Hún gekk í Verkakvennafélagið Framsókn árið 1917 eða þremur árum eftir stofnun þess. Hún var kosin í stjórn félagsins árið 1923 og varð formaður þess árið 1935 og gegndi formennskunni í 27 ár eða til ársins 1962.

Hún sat í miðstjórn ASÍ 1928- 1942 og í miðstjórn Alþýðuflokksins um árabil frá árinu 1942  Hún var bæjarfulltrúi í Reykjavík 1934 - 1938. Jóhanna tók sæti á Alþingi sem varaþingmaður Alþýðuflokksins árið 1957.

Barnabarn Jóhönnu er Jóhanna Sigurðardóttir fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar og fyrsta konan til gegna embætti forsætisráðherra á Íslandi.

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1881
Fólk dáið árið 1982
Verkalýðsbarátta
Íslenskir verkalýðsleiðtogar
Íslenskir kvenverkalýðsleiðtogar

Íslenskar konur
Claytonia palustris

Claytonia palustris er plöntutegund sem var lýst af J.R. Swanson & Kelley. Hún vex í Kaliforníu.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia parviflora

Claytonia parviflora er plöntutegund sem var lýst af David Douglas og William Jackson Hooker. Hún vex í vesturhluta Norður-Ameríku.

Hún er með fjórar undirtegundir:
 C. p. grandiflora
 C. p. parviflora
 C. p. utahensis
 C. p. viridis

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia rosea

Claytonia rosea er plöntutegund sem var lýst af Per Axel Rydberg. Hún vex í suðurhluta Norður-Ameríku.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia rubra

Claytonia rubra er plöntutegund sem var lýst af Tidestrom. Hún vex í vesturhluta Norður-Ameríku.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia sarmentosa

Claytonia sarmentosa er plöntutegund sem var lýst af Carl Anton von Meyer. Hún vex í Alaska, Youkon og austur Rússlandi.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia saxosa

Claytonia saxosa er plöntutegund sem var lýst af Adam. Hún vex í Kaliforníu.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia scammaniana

Claytonia scammaniana er plöntutegund sem var lýst af Hulten. Hún vex í Alaska, Yukon og austur Rússlandi.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia tuberosa

Claytonia tuberosa er plöntutegund sem var lýst af Pall. og Carl Ludwig von Willdenow. Hún vex í norðvestur Norður-Ameríku og austur Rússlandi.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia udokanica

Claytonia udokanica er plöntutegund sem var lýst af V.V. Zuev. Hún vex í Buryati í austur Rússlandi.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia umbellata

Claytonia umbellata er plöntutegund sem var lýst af Sereno Watson. Hún vex í Kaliforníu og Oregon.

Tilvísanir

Tenglar
Jepson Manual Treatment
Photo gallery

Grýtuætt
Claytonia washingtoniana

Claytonia washingtoniana er plöntutegund sem var lýst af Wilhelm Nikolaus Suksdorf. Hún vex í  Bresku Kólumbíu, Kaliforníu, Oregon og Washington.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Diskgrýta

Diskgrýta eða vorgrýta (fræðiheiti; Claytonia perfoliata) er plöntutegund sem var lýst af James Donn og Carl Ludwig von Willdenow. Hún er frá Suður-, Mið-, og Norður-Ameríku.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Virginíugrýta

Virginíugrýta (fræðiheiti; Claytonia virginica) er plöntutegund sem var lýst af Charles Christopher Parry og S. Wats.. Hún vex víða í Norður-Ameríku.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Claytonia heterophylla

Claytonia heterophylla er plöntutegund sem var lýst af J.R. Swanson.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia andina

Montia andina er plöntutegund sem var lýst af Per Axel Rydberg.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia angustifolia

Montia angustifolia er plöntutegund sem var lýst af Peter B. Heenan.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Slæða

Slæða eða skýluklútur er höfuðbúnaður sem hylur að mestu leyti eða algjörlega höfuð eða háls. Slæða er vanalega borin af konum og þá yfir hárið en andlitið er ekki hulið. Slæða er úr þríhyrningslaga efni eða ferningslaga efni sem efni sem er brotið í þríhyrning.

Heimild

 Headscarf á ensku wikipedia
Hattar og höfuðföt
Montia australasica

Montia australasica er plöntutegund sem var lýst af Ferdinand Albin Pax & K. Hoffm..

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia biapiculata

Montia biapiculata er plöntutegund sem var lýst af A. Lourteig.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia bostockii

Montia bostockii er plöntutegund sem var lýst af Stanley Larson Welsh.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia calcicola

Montia calcicola er plöntutegund sem var lýst af Paul Carpenter Standley & Steyerm.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia campylostigma

Montia campylostigma er plöntutegund sem var lýst af Peter B. Heenan.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia chamissoi

Montia chamissoi er plöntutegund sem var lýst af Edward Lee Greene.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia dichotoma

Montia dichotoma er plöntutegund sem var lýst af T.J. Howell.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia diffusa

Montia diffusa er plöntutegund sem var lýst af Edward Lee Greene.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia drucei

Montia drucei er plöntutegund sem var lýst af Peter B. Heenan.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia erythrophylla

Montia erythrophylla er plöntutegund sem var lýst af Peter B. Heenan.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia howellii

Montia andina er plöntutegund sem var lýst af S. Wats..

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia linearis

Montia linearis er plöntutegund sem var lýst af Edward Lee Greene. Hún er frá vesturhluta Norður-Ameríku

Tilvísanir

Tenglar
Jepson Manual Treatment - Montia linearis
Montia linearis - Photo gallery

Grýtuætt
Montia minor

Montia minor er plöntutegund sem var lýst af Carl Christian Gmelin.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia parvifolia

Montia parvifolia er plöntutegund sem var lýst af Edward Lee Greene. Hún er ættuð frá vesturhluta Norður-Ameríku.

Tilvísanir

Tenglar
Jepson Manual Treatment - Montia parvifolia'
Montia parvifolia - Photo gallery

Grýtuætt
Montia racemosa

Montia racemosa er plöntutegund sem var lýst af Peter B. Heenan.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia sessiliflora

Montia sessiliflora er plöntutegund sem var lýst af Peter B. Heenan.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Montia vassilievii

Montia vassilievii er plöntutegund sem var lýst af Mcneill.

Tilvísanir 

Grýtuætt
Nykurrósaætt

Nykurrósaætt (fræðiheiti: Nymphaeaceae) er ætt jurta sem vaxa í kyrrstæðu eða hægstreymandi ferskvatni. Ræturnar eru í botni og blöð og blóm fljóta á yfirborði. Þær finnast á öllum heimsálfunum fyrir utan Suðurskautslandið. Þetta eru um 60 tegundir í þremur til fimm ættkvíslum. Erfðarannsóknir benda til að þær séu forsögulegastar allra blómstrandi plantna.

Ættkvíslin Nelumbo, líkist mjög nykurrósaætt, en er ekki skyld henni, heldur er í eigin ætt: Nelumbonaceae í ættbálknum Proteales.

Tilvísanir

Tenglar
 Den virtuella floran - Näckrosväxter

Nykurrósaætt
Lótus

Lótus er af ættkvísl blóma innan lótusættar. Lótusar eru vatnaplöntur með stórum flotblöðum og skrautlegum, stökum blómum. Loftaugu eru á flotblöðum lótusins og vatn tollir ekki á yfirborði þeirra vegna þess að það er vaxkennt. Flotblöðin sitja á löngum stilkum og blómin sitja á flotblöðunum. Lótusar voru vinsælt myndefni myndlistarmanna á tímum impressjónista og rómantísku stefnunnar. Lótusar hafa löngum verið ræktaðir vegna fegurðar og til matar.

Heimildir 

Lótusætt
Tjarnalótus

Tjarnalótus (fræðiheiti: Nelumbo lutea) er tegund blóma í lótusætt. Tjarnalótusr eru vatnaplöntur með stórum flotblöðum og skrautlegum, stökum blómum.

Heimildir 

Lótusætt
Jakob Jóhannesson Smári

Jakob Jóhannesson Smári (fæddur 9. október 1889, lést 10. ágúst 1972) var íslenskt skáld, málfræðingur og kennari.

Jakob Smári var sonur Jóhannesar L. L. Jóhannssonar (1859-1929) prests á Kvennabrekku í Dölum og Steinunnar Jakobsdóttur, elstur 16 barna séra Jóhannesar. Fimm ára var hann tekinn í fóstur og studdi fósturmóðirin, Kristín Jónsdóttir, hann til náms, fyrst hjá Birni Bjarnarsyni sýslumanni á Sauðafelli, sem kveikti áhuga Smára á bókmenntum.

Kennari og skáld 
Jakob Smári lauk stúdentsprófi árið 1908 og meistaraprófi í norrænum fræðum í Kaupmannahöfn árið 1914, og starfaði síðan við kennslu og blaðamennsku næstu sex árin. Árin 1920-1936 starfaði hann sem yfirkennari við Menntaskólann í Reykjavík, en varð þá að láta af kennslu vegna heilsubrests. Eftir það stundaði hann mest ritstörf og þýðingar, ritaði m.a. bækur um íslenska málfræði.

Smári er líklega best þekktur í dag sem skáld. Hann skrifaði ljóðasöfnin Kaldavermsl (1920), Handan storms og strauma (1936), Undir sól að sjá (1939) og Við djúpar lindir (1957). Sem skáld er Smári talinn hluti af nýrómantík. Ljóð hans eru fáguð og einkennast af sögulegum skilningi og samúð. Við nokkur ljóð hefur verið samin tónlist, og þau flutt af íslenskum listamönnum, t.d. Magnúsi Jónssyni og Sigurði Ólafssyni (1916-1993).

Í tilefni af 100 ára afmæli hans 1989, birti Gils Guðmundsson grein um hann í Andvara (1990).

Fjölskyldan 
Smári var giftur Helgu Þorkelsdóttur. Þau áttu tvö börn.

Heimildir

Fólk fætt árið 1889
Fólk dáið árið 1972
Íslensk skáld
Júlíus Sólnes

Edvarð Júlíus Sólnes (f. 22. mars 1937) er íslenskur verkfræðingur og stjórnmálamaður. Hann sat á Alþingi fyrir Borgaraflokkinn frá 1987 til 1991 og var fyrsti umhverfisráðherra Íslands frá 1990 til 1991 í þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar.

Júlíus fæddist í Reykjavík og er sonur bankastjórans og alþingismannsins Jóns G. Sólnes og eiginkonu hans, Ingiríðar Pálsdóttir. Júlíus kvæntist Sigríði Maríu Óskarsdóttur árið 1959 og á með henni þrjú börn. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1955 og fyrrihlutaprófi í byggingaverkfræði frá Háskóla Íslands árið 1958. Hann lauk síðan prófi í byggingaverkfræði frá Tækniháskólanum í Kaupmannahöfn árið 1961 og lic. techn. í æðri burðarþolsfræði og sveiflufræði árið 1966. Hann lagði stund á sérnám í jarðskjálftafræðum við háskóla í Tókíó á árunum 1963–1964.

Júlíus var kjörinn á Alþingi fyrir Borgaraflokkinn í alþingiskosningunum árið 1987. Hann varð formaður flokksins árið 1989 eftir að Albert Guðmundsson, stofnandi flokksins, var útnefndur sendiherra til Frakklands. Undir forystu Júlíusar ákvað flokkurinn að ganga til liðs við ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar í samstarfi við Framsóknarflokkinn, Alþýðuflokkinn og Alþýðubandalagið sama ár. Í stjórninni var Júlíus fyrst ráðherra Hagstofu Íslands frá 1989–1990 en tók síðan við hinu nýstofnaða umhverfisráðuneyti Íslands og varð fyrsti umhverfisráðherra landsins frá 1990 til 1991.

Nokkur óánægja ríkti með stjórnarsamstarfið innan Borgaraflokksins og því fór svo að tveir þingmenn hans, þeir Ingi Björn Albertsson og Hreggviður Jónsson, klufu sig úr flokknum árið 1989 og stofnuðu eigin þingflokk, Frjálslynda hægrimenn. Þessar innanflokksdeilur stuðluðu að því að Borgaraflokkurinn bauð ekki fram í kosningum árið 1991 og var lagður niður fáum árum síðar.

Tilvísanir

Fyrrum Alþingismenn
Íslenskir verkfræðingar
Prófessorar við Háskóla Íslands
Umhverfisráðherrar Íslands
Þingmenn Borgaraflokksins
Hinrik sæfari

Infante Dom Henrique de Avis, hertogi af Viseu (4. mars 1394 – 13. nóvember 1460), betur þekktur undir nafninu Hinrik sæfari (portúgalska: Infante Dom Henrique, o Navegador), var portúgalskur prins sem lék lykilhlutverk í landafundum Portúgala  á upphafsárum landafundatímabilsins á fimmtándu öld.

Æviágrip
Hinrik fæddist árið 1394 í Porto og var sonur Jóhanns 1. Portúgalskonungs og Filippu drottningar. Hann tók ungur þátt í krossferð Portúgala gegn márum í Marokkó og var sleginn til riddara á vígvellinum eftir að hafa sannað hugrekki sitt í orrustunni um Ceuta árið 1415.

Hinrik hafði mikinn áhuga á sjóferðum og á því að finna siglingaleið frá Evrópu til Indlands, sem hann taldi réttilega að væri að finna sunnan við Afríku. Sem landstjóri Algarve, syðsta héraðs Portúgals, lét Hinrik stofna siglingafræðistofnun og skóla. Skólar Hinriks voru reistir á Vincenthöfða, þar sem Íberíumenn í heiðni höfðu talið að guðirnir söfnuðust saman á kvöldin til að fylgjast með sólinni setjast.

Hinrik lét jafnframt reisa skipasmíðastöð og sendi nýþjálfaða sjómenn úr skólum sínum út á Atlantshaf til að leita nýrra landa og kanna strendur Afríku. Framtak Hinriks bar árangur árið 1418 þegar menn hans fundu Madeiraeyjar og námu þar land fyrir Portúgal. Lengst af áttu leiðangrar Hinriks erfitt framdráttar vegna hjátrúar Portúgala og ótta við að leggja í langferðir suður eftir ströndum Afríku. Ferðir hans komust á nokkuð skrið eftir að hann sendi landkönnuðinn Gil Eanes árið 1433 til að sigla suður fyrir Bojadorhöfða í Marokkó. Í fyrstu tilraun sinni mistókst Eanes að komast suður fyrir höfðann, en þess í stað hraktist skip hans í vesturátt, þar sem hann kom til Kanaríeyja. Í seinni tilraun sinni tókst Eanes að sigla suður fyrir Bojadorhöfða og kom með plöntur frá Afríku til Hinriks sem vitnisburð um för sína. Með för Eanes þótti sannað að óhætt væri að sigla sunnar en áður hafði verið gert eftir ströndum Afríku með þeirri siglingatækni sem þá var fyrir hendi.

Á næstu árum sigldu Portúgalar lengra en áður og komu meðal annars til Senegal og Grænhöfðaeyja. Hinrik lést árið 1460, rúmum fjörutíu árum eftir fund Madeiraeyja. Störf hans höfðu þá hrundið af stað landafundatímabili Portúgala og áttu eftir að leggja grunnin að hinu mikla verslunarveldi Portúgala sem reis á 15. og 16. öld. Árið 1488 tókst landkönnuðinum Bartolomeu Dias að sigla að suðurodda Afríku og árið 1497 tókst Vasco da Gama að finna siglingaleið til Indlands suður um Afríku líkt og Hinrik hafði séð fyrir sér.

Viðurnefni Hinriks
Hinrik var ekki kallaður „sæfari“ á meðan hann lifði og þetta viðurnefni festist ekki við hann fyrr en þremur öldum eftir dauða hans. Það voru tveir þýskir sagnfræðingar sem gáfu honum þetta nafn á 19. öld: Þeir Heinrich Schaefer og Gustave de Veer. Síðar náði viðurnefnið útbreiðslu þegar tveir breskir höfundar notuðu það í titlum á ævisögum sínum um prinsinn: Henry Major árið 1868 og Raymond Beazley árið 1895. Enn í dag er óalgengt að Hinrik sé kallaður „sæfari“ á portúgölsku og hann er jafnan þekktur undir nafninu „Infante D. Henrique“.

Tilvísanir

Portúgalskir hertogar
Portúgalskir landkönnuðir