alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Björgunarsveitin Ægir

Björgunarsveitin Ægir er björgunarsveit í Garði sem var stofnuð árið 1935. Framan af var sjóbjörgun aðalstarfsemi sveitarinnar vegna tíðra sjóslysa við Garðskaga og ströndina innan af honum. Síðan sveitin var stofnuð hefur sveitin bjargað fjölmörgum skipverjum af innlendum og erlendum skipum. Aldrei hafa orðið mannskaðar við þær aðgerðir.

Virkir félagar í dag eru um 20 sem skipast í mismunandi flokka svo sem sjóflokk, landflokk, bílaflokk og fleira, jafnframt leggur sveitin til menn í áhöfn stærsta björgunarskips Slysavarnafélagsins Landsbjargar, sem staðsett er í Sandgerði, Hannes Þ. Hafstein.

Helstu viðfangsefni sveitarinnar í dag eru leit og björgun við strendur Íslands, leit og björgun á landi, þátttakendur í skipulagi Almannavarna Ríkisins. Einnig tekur sveitin að sér ýmis verkefni vegna fjáraflana.

Ein helsta fjáröflun Björgunarsveitarinnar Ægis er útleiga á geymslum fyrir tjaldvagna, fellihýsi og húsbíla, en sveitin hefur yfir að ráða góðu rými fyrir þá starfsemi.

Tengill
 Heimasíða Björgunarsveitarinnar Ægis 

Íslenskar björgunarsveitir
Sveitarfélagið Garður
Tómasarguðspjall

Tómasarguðspjall er kennt við Tómas postula, og er meðal apókrýfra rita Biblíunnar, eða nánar tiltekið Nýja testamentisins.

Einn merkasti handritafundur 20. aldar átti sér stað nærri bænum Nag Hammadi í Suður-Egyptalandi árið 1945. Á meðal papýrusrita sem þar litu dagsins ljós, var Tómasarguðspjall, en það er talið hafa verið hulið sjónum manna allt frá því á fjórðu öld. Í Tómasarguðspjalli er að finna orð Jesú sjálfs og þeirra sem þegar á fyrstu öld tóku að túlka þau í heimspekilega átt. Ritið er því talið geyma upprunalegustu hefðir, ýmis ummæli og dæmisögur sem eignaðar eru Jesú og eiga sér aðeins hliðstæður í elstu heimildum að baki guðspjalla Nýja testamentisins.

Upphaf Tómasarguðspjalls er á þessa leið:

Þetta eru hin leyndu ummæli sem hin lifandi Jesúm mælti og Dídymos Júdas Tómas færði í letur. [1] Og hann [Jesú] sagði: Hver sá sem réttilega túlkar þessi ummæli mun ekki á vit heljar fara. [2] Jesú sagði: Þeir sem leita ættu ekki að stoppa fyrr en þeir hafa fundið. Þegar þeir finna, mun þeim sundla. Er þeim sundlar, munu þeir undrast og ríkja yfir öllu. Eftir að hafa drottnað munu þeir hvílast.

Árið 2001 kom Tómasarguðspjall út í íslenskri þýðingu Jóns Ma. Ásgeirssonar, sem einnig ritar inngang og skýringar. Það er 50. Lærdómsrit Bókmenntafélagsins. 

Árið 2007 kom Tómasarguðspjall út í annað sinn í bók Jóns Ma. Ásgeirssonar og Þórðar Inga Guðjónssonar: Frá Sýrlandi til Íslands. Arfur Tómasar postula. Þar er texti Tómasarguðspjalls endurskoðaður og skýringar styttar, en einnig eru í ritinu Tómasarkver, í þýðingu Jóns, og Tómas saga postula, hin forna íslenska þýðing, í útgáfu Þórðar. Í bókinni er ítarleg umfjöllun um ritin.

Heimildir 
 Tómas postuli: Tómasarguðspjall. Jón Ma. Ásgeirsson (þýð.) (Reykjavík: Hið íslenzka bókmenntafélag, 2001).
 Jón Ma. Ásgeirsson og Þórður Ingi Guðjónsson: Frá Sýrlandi til Íslands. Arfur Tómasar postula. Háskólaútgáfan, Reykjavík 2007, 390 s.

Tenglar

 Gospel of Thomas Collection at The Gnosis Archive Tómasarguðspjallið á ensku
 Tomasevangeliet , Tómasarguðspjallið á norsku
 Tomas-evangeliet i sin helhet Tómasarguðspjallið á  sænsku

 
Trúarrit
Boun Oum

Prins Boun Oum (fæddur 12. desember  1912, dó 17. mars 1980) var sonur Ratsadanay síðasta konungs í Champasak.  Boun Oum var erfðaprins í Champasak þegar konungdæmið þar var lagt niður 1946 þegar allt Laos varð að einu konungdæmi.

Pólitískt var Boun Oum alltaf hægrisinnaður og eindreginn stuðningsmaður þess að Frakkland stjórnaði Laos. Hann hafði 15 000 manna herlið sem barðist við Japani og Lao Issara á árunum 1945 til 1947. Hann var forsætisráðherra í konunglegu ríkisstjórninni 1948 – 1950 og aftur 1960 – 1962.

Eftir það snéri hann sér frá beinum afskiptum af stjórnmálum en fór að stunda ýmiskonar viðskipt með bækistöðvar í Pakse og Champasak. Hann hélt þó áfram að stjórna bakvið tjöldin þar til að Pathet Lao tók völdin í landinu 1975. Hann flúði þá til Frakklands og kom aldrei aftur til Laos.

Heimildir 
 Stuart-Fox, Martin (1997) A History of Laos. Cambridge: University Press.

Oum, Boun
Phetsarath

Prins Phetsarath Rattanavongsa var forsætisráðherra Laos frá 1942 til 1945 og fyrsti og eini varakonungur í konungsríkinu Laos. 

Phetsarath var einn af leiðtogum Lao Issara-hreyfingarinnar sem barðist gegn yfirráðum Frakklands yfir Laos.

Phetsarath fæddist 19 janúar 1890 í Luang Prabang, sonur Bounkhong varakonungs í Luang Prabang. Tveir yngri hálfbræður hans voru Souvanna Phouma og Souphanouvong.  Phetsarath fór erlendis til náms, fyrst til Saigon og síðan til Parísar. 

Eftir að Frakkar höfðu náð undir sig Laos á nýtt 1946 flúði Phetsarath til Taílands og sneri ekki aftur fyrr en 1957. Eftir heimkomuna hafði hann engin bein afskipti af stjórnmálum. Phetsarath lést 14 október 1959.

Heimildir 
 Stuart-Fox, Martin (1997) A History of Laos. Cambridge: Cambridge University Press.

Forsætisráðherrar Laos
Tímarit Máls og menningar

Tímarits Máls og menningar er bókmenntatímarit sem stofnað var í mars 1938 af Kristni E. Andréssyni, sem var einnig ritstjóri þess fyrstu 30 árin. 

Tímaritið var fyrst gefið út árið 1938 af bókaútgáfunni Heimskringlu, sem síðar varð Mál og menning. Upphaflega birti TMM fréttir af starfsemi Máls og menningar, auk ýmissa greina. Árið 1940 var ársritið Rauðir pennar, sem áður hafði fylgt frítt með TMM, sameinað TMM, og eftir það beindi tímaritið sjónum sínum að bókmenntum og bókmenntagagnrýni. 

Tímarit máls og menningar kemur út í fjórum tölublöðum ár hvert. Núverandi ritstjórar þess eru Sigþrúður Gunnarsdóttir og Elín Edda Pálsdóttir en þær tóku við starfinu í lok árs 2018.

Ritstjórar TMM: 

Kristinn E. Andrésson (1940 – 1970)
Jakob Benediktsson (1946 – 1975)
Sigfús Daðason (1960 – 1976)
Þorleifur Hauksson (1977 – 1982)
Silja Aðalsteinsdóttir (1982 – 1987)
Vésteinn Ólason (1983 – 1985)
Guðmundur Andri Thorsson (1987 – 1989)
Árni Sigurjónsson (1990 – 1993)
Friðrik Rafnsson (1993 – 2000)
Ingibjörg Haraldsdóttir (1993 – 2000)
Brynhildur Þórarinsdóttir (2001 – 2003)
Silja Aðalsteinsdóttir (2004 – 2008)
Guðmundur Andri Thorsson (2009 - 2017)
Silja Aðalsteinsdóttir (2017-2018)
Sigþrúður Gunnarsdóttir og Elín Edda Pálsdóttir (2018-

Tenglar / Heimildir 
 Tímarit Máls og menningar 
 Saga Tímarits Máls og menningar 

Íslensk tímarit
Vellankatla

Vellankatla er ferksvatnslind í Þingvallavatni.  Þar streymir vatn upp úr helli neðan vatnsborðs við vatnsbakkann í Vatnsviki. 

Þingvallavatn
Vatnsvik

Vatnsvik er vík sem gengur inn úr norðaustanverðu Þingvallavatni.  Vatnsvik afmarkast af Nautatanga til vesturs og Davíðsgjá til austurs.

Vatnsvik er stundum ranglega kallað Vatnsvík. 

Víkur á Íslandi
Þingvallavatn
JPV

JPV er bókaforlag, stofnað árið 2001 af Jóhanni Páli Valdimarssyni. 

Þann 1. október 2007 sameinaðist JPV bókaforlögunum Máli og menningu, Vöku-Helgafelli og Iðunni undir nafninu Forlagið. Bækur eru enn gefnar út undir merkjum forlaganna fjögurra, svo og undir merki Forlagsins.

Heimild 

Íslensk tímarit
Íslensk bókaforlög
Vaka-Helgafell

Vaka-Helgafell er bókaforlag sem var stofnað 30. september 1985 þegar Bókaforlagið Vaka (stofnað 1981) keypti bókaforlagið Helgafell (stofnað 1942). Ólafur Ragnarsson, stofnandi og aðaleigandi Vöku, stýrði forlaginu alla tíð.

30. júní árið 2000 sameinaðist Vaka-Helgafell aðalsamkeppnisaðila sínum til margra ára Máli og menningu og stofnaði bókaforlagið Eddu - miðlun og útgáfu. Nýja forlagið hélt áfram að gefa út bækur með nöfnum bókaforlaganna tveggja. Árið 2003 keypti svo Edda bókaforlagið Iðunni. Eftir sameiningu útgáfuhluta Eddu og JPV gengu forlögin inn í nýtt forlag, Forlagið, sem var stofnað 1. október 2007.

Þrátt fyrir sameininguna koma bækur enn út undir nafni Vöku-Helgafells og á meðal þeirra höfunda sem þar gefa út bækur sínar er söluhæsti rithöfundur þjóðarinnar, Arnaldur Indriðason, en allar bækur hans hafa komið út undir nafni forlagsins. Einnig er Vaka-Helgafell útgefandi verka Halldórs Laxness en fyrirrennarinn, Helgafell, gaf út bækur hans allt frá stofnun 1942. Annars gefur Vaka-Helgafell nú einkum út handbækur af ýmsu tagi, svo og barnabækur.

Heimildir 
 
 

Íslensk bókaforlög
Forlagið

Forlagið er stærsta bókaforlag á Íslandi. Það gefur út um 150 titla á ári undir merkjum JPV, Máls og menningar, Vöku-Helgafells, Iðunnar, og Ókeibóka.

Það varð til árið 2007 þegar Mál og menning keypti útgáfuhluta Eddu og sameinaði hann við JPV. Félagið sameinaðist svo Vegamótum árið 2008. Mál og menning á helmingshlut í Forlaginu og fer með stjórnarformennsku.

Árið 2017 var Forlagið með nærri 50% markaðshlutdeild í almennri bókaútgáfu á Íslandi, fjórum sinnum meira en næststærsti útgefandinn, Bjartur-Veröld.

Árlegur hagnaður er um 50 milljónir.

Árið 2020 keypti sænska hljóðbókarstreymisveitan Storytel 70% hlut í fyrirtækinu.

Heimildir

Tenglar 
 Vefur Forlagsins

Íslensk bókaforlög
Reynistaðarætt

Reynistaðarætt er íslensk ætt kennd við Reynistað í Skagafirði. Hana mynda niðjar Halldórs Vídalíns Bjarnasonar (1736 – 1801) klausturhaldara þar og Ragnheiðar Einarsdóttur (1742 – 1814) konu hans (gift 1759), og Málmfríðar Sighvatsdóttur (f. 1735, dáin fyrir 1801) barnsmóður hans.

Halldór Vídalín Bjarnason var sonur Bjarna Halldórssonar (1703 – 1773) sýslumanns á Þingeyrum og Hólmfríðar Pálsdóttur Vídalín (1697 – 1736) konu hans, yngstur af fimm systkinum. Páll Vídalín lögmaður var móðurafi Halldórs, og telst því Reynistaðarætt vera kvísl af Vídalínsætt. Halldór gekk í skóla og var sagður „ritari góður“ en „eigi skarpur“ í árbókum Jóns Espólíns. Ragnheiður var skörungur og stóð fyrir búi þeirra hjóna.

Börn Halldórs, Málfríðar og Ragnheiðar
Halldór og Ragnheiður áttu níu börn, þar af dóu tvö á fyrsta ári og tveir synir urðu ungir úti. Auk þess átti Halldór áður soninn Odd með Málfríði.

 Oddur Halldórsson Vídalín (1759 – 1804)
 Hólmfríður Halldórsdóttir Vídalín (1760 – 1819)
 Björg Halldórsdóttir (1763 – 1826)
 Bjarni Halldórsson (1765 – 1780)
 Einar Halldórsson (1770 – 1780)
 Páll Halldórsson (1770)
 Benedikt Vídalín Halldórsson (1774 – 1821)
 Anna Halldórsdóttir (1777 – 1808)
 Sigríður Halldórsdóttir (1778 – 1843)
 Elín Halldórsdóttir (1783)

Reynistaðarbræður og ættarbölvunin

Sumarið 1780 kom pest í fé á Norðurlandi og var allt skorið í Skagafirði. Um haustið sendi Halldór á Reynistað syni sína Einar og Bjarna, ásamt vinnumanninum Jóni Austmann og öðrum, sem Sigurður hét, suður yfir Kjöl til að kaupa fé. Þeir urðu allir úti í stórhríð á heimleiðinni(í nóvember 1780), og þótti Björgu systur þeirra bræðra Bjarni bróðir sinn birtast sér í draumi og segja henni að þeir væru allir dauðir. Auk þess þótti henni hann segja sér að frá þessum degi mætti ekki gefa neinum dreng í ættinni nafnið Bjarni, og enginn karl mætti framar klæðast grænu né ríða bleikum hesti, en væri feigur ella. Um vorið fundust lík fylgdarmannanna tveggja í tjaldi við Beinhól, en bein bræðranna fundust ekki fyrr en árið 1845 í gjótu þar skammt frá. Fólk varð felmtri slegið vegna þessara atburða og lögðust mannaferðir um Kjöl af áratugina á eftir. Bölvunin var talin fylgja ættinni, og ýmsir voveiflegir atburðir taldir tengjast henni, og fram á þennan dag forðast sumir afkomendur Halldórs og Ragnheiðar að nefna syni sína Bjarna og karlar að klæðast grænu eða ríða bleikum hesti.

Vídalínsætt
Reynistaðarætt
Íslenskar ættir
Ættfræði
Fjeldstedætt

Fjeldstedætt er íslensk ætt kennd við Fellsströnd í Dalasýslu. Hana mynda niðjar Vigfúsar Sigurðssonar Fjeldsted (1754-1804) og Karitasar Magnúsdóttur (1771-1855) konu hans.

Vigfús Sigurðsson Fjeldsted var bóndi og gullsmiður í Galtardalstungu í Staðarfellssókn í Dalasýslu. Eftirnafnið tók hann upp þegar hann var við gullsmíðanám í Danmörku. Foreldrar hans voru Sigurður Vigfússon (fæddur 1727) og Solveig Sigurðardóttir (1732-1791). Steinunn Guðmundsdóttir (1728-1798) var fyrri kona hans, en þeim varð ekki barna auðið.

Karitas Magnúsdóttir var dóttir Magnúsar Ketilssonar (1732-1803) sýslumanns í Búðardal á Skarðsströnd og Ragnhildar Eggertsdóttur (1740-1793) konu hans. Ragnhildur var af Skarðsætt og telst Fjeldstedætt því kvísl af henni. Eftir að Karitas varð ekkja giftist hún Páli Benediktssyni (1786-1843) og átti með honum fjögur börn sem öll dóu á fyrsta ári.

Börn Vigfúsar og Karitasar
Vigfús og Karitas áttu tvo syni sem komust upp og eina dóttur sem dó í vöggu:

 Ragnheiður Vigfúsdóttir (1800)

 Andrés Vigfússon Fjeldsted (1801-1862)

 Eggert Vigfússon Fjeldsted (fæddur 1804)

Börn Karitasar og Páls
 Ingveldur Pálsdóttir (1813)
 Þorsteinn Pálsson (1815)
 Geir Pálsson (1820)
 Ingibjörg Pálsdóttir (1820)

Skarðsætt (Dalasýsla)
Fjeldstedætt
Íslenskar ættir
Ættfræði
Norðmannsætt

Norðmannsætt er íslensk ætt, rakin frá séra Jóni Jónssyni Norðmann (1820 – 1877) og Katrínu Jónsdóttur (1828 – 1889) konu hans.

Jón Jónsson Norðmann var sonur Jóns Guðmundssonar frá Ásgerðarstöðum í Hörgárdal (1801 – 1866) og Margrétar Jónsdóttur frá Ytri-Bægisá á Þelamörk (1796 – 1872). Hann fæddist á Felli í Sléttuhlíð, nam guðfræði og var prestur á Miðgörðum í Grímsey frá 1846 til 1849 og á Barði í Fljótum í Skagafirði til dauðadags.

Katrín Jónsdóttir var fædd í Brekku í Seyluhreppi í Skagafirði. Hún var dóttir séra Jóns Eiríkssonar (1798 – 1859) frá Djúpadal, prests í Brekku og á Undirfelli, og Bjargar Benediktsdóttur (1804 – 1866) frá Víðimýri. Katrín giftist Jóni Norðmann 17. júní 1851.

Jón tók ættarnafnið upp þegar hann var við nám í Bessastaðaskóla. Þar voru fjórir skólapiltar sem báru nafnið Jón og voru Jónssynir, og voru hver úr sínum landsfjórðungi. Þeir voru aðgreindir með viðurnefnunum Norðmann, Austmann og Vestmann, en Sunnlendingurinn var kallaður Jón Jónsson.

Börn Jóns og Katrínar
Jón og Katrín áttu sex börn og komust þrjú upp:

 Guðmundur Stefán Jónsson (1856)
 Jón Steindór Jónsson Norðmann (1858 – 1908)
 Freyja Jónsdóttir (1859 – 1942)
 Eugenía Jónsdóttir Norðmann (1861 – 1937)
 Jósep Gottfreð Blöndal (1865)
 Margrét Katrín Jónsdóttir (1871 – 1872)

Norðmannsætt
Skagafjörður
Íslenskar ættir
Ættfræði
Ættfræði

Ættfræði (einnig kölluð ættvísi eða ættspeki og stundum „mannfræði“) er sú fræðigrein sem fjallar um skyldleika fólks, forfeður og afkomendur. Fræðigreinin er mjög forn og hefur meðal annars skipt máli vegna erfðaréttar, hefndarskyldu, göfgi og annars sem fólki þykir/þótti skipta máli. Nú til dags skiptir hún mjög miklu máli vegna rannsókna á erfðasjúkdómum. Ættfræði hefur stundum verið nefnd móðir sagnfræðinnar. 

Í upphafsorðum Íslendingabókar, elsta sagnarits á íslensku, segir Ari fróði Þorgilsson að í frumdrögum bókarinnar hafi hann ritað „áttartölu ok konunga ævi“, og í lok bókarinnar er yfirlit þar sem Ari rekur ættir íslenskra biskupa, og einnig sína eigin ætt í þrítugasta og sjötta ættlið frá Yngva Tyrkjakonungi.

Niðjatöl eru yfirlit yfir afkomendur fólks. Áatöl eru yfirlit yfir forfeður og formæður. Ættartré er myndræn uppsetning á ætt, þar sem fjölskyldur eru raktar yfir misjafnlega margar kynslóðir.

Tilvísanir
Vídalínsætt

Vídalínsætt er íslensk ætt kennd við Víðidalstungu í Vestur-Húnavatnssýslu. Til hennar teljast niðjar Arngríms Jónssonar „lærða“ (1568–1648) og eiginkvenna hans tveggja, Sólveigar „kvennablóma“ Gunnarsdóttur (f. um 1570, d. 1627) og Sigríðar Bjarnadóttur (f. 1601).

 Arngrímur Jónsson er frægur fyrir rit sitt um Ísland, Crymogæa. Hann fæddist á Auðunarstöðum í Víðidal, sonur Jóns Jónssonar (f. um 1530) bónda þar og Ingibjargar Loftsdóttur (1538-1607), næstyngstur af fimm systkinum. Hann var prestur á Hólum í Hjaltadal og Miklabæ í Blönduhlíð frá 1590-1591, og á Melstað í Miðfirði frá 1591 til 1618, Mælifelli í Lýtingsstaðahreppi frá því um 1618 til 1628 og þá aftur á Melstað í Miðfirði til dauðadags. Hann var rektor á Hólum til 1595, aðstoðarmaður Guðbrands biskups Þorlákssonar frá 1595 og prófastur í Húnavatnsprófastsdæmi frá 1597.
 
 Sólveig „kvennablómi“ Gunnarsdóttir var dóttir Gunnars Gíslasonar (1528-1605) klausturhaldara og bónda á Víðivöllum í Blönduhlíð og Guðrúnar Magnúsdóttur (f. 1530) konu hans, yngst eða næstyngst af 7 systkinum. Hún giftist Arngrími árið 1598 og átti með honum þrjú börn.

 Sigríður „yngri“ Bjarnadóttir var dóttir Bjarna Gamalíelssonar (f. um 1550, d. 1635), rektors á Hólum, heimilisprests Guðbrands biskups og prests á Grenjaðarstað í Aðaldal og Þuríðar Guðmundsdóttur (f. um 1565), næstyngst af 16 eða 17 systkinum. Hún giftist Arngrími að Sólveigu látinni og átti með honum sex börn.

Börn Arngríms, Sólveigar og Sigríðar
 Helga Arngrímsdóttir (1599 - 1646)

 Gunnar Arngrímsson  (f. um 1600, d. 1642)

 Jón Arngrímsson (f. um 1610, d. 1658)

 Þorkell Arngrímsson Vídalín (1629-1677)

 Ingibjörg Arngrímsdóttir (f. um 1630, d. fyrir 1703)

 Solveig Arngrímsdóttir (f. um 1630)

 Þorlákur Arngrímsson (1631-1673)

 Bjarni Arngrímsson (1638-1690)

 Guðbrandur Arngrímsson Vídalín (1639-1719)

 Hildur Arngrímsdóttir (1643-1725)

Íslenskar ættir
Ættfræði
Vídalínsætt
Rödd byltingarinnar

Rödd byltingarinnar var blað sem Baráttusamtökin fyrir stofnun kommúnistaflokks gáfu út í byrjun níunda áratugar 20. aldar. Ritstjóri þess var Þorvaldur Þorvaldsson.

Íslensk grasrótarstjórnmál
Íslensk tímarit
Galdra-Geiri

Þorgeir Stefánsson eða „Galdra-Geiri“ (1716 – 1802) var norðlenskur bóndi og galdramaður sem þekktastur er fyrir að hafa vakið upp drauginn Þorgeirsbola, sem við hann var kenndur, ásamt bróður sínum Kvæða-Stefáni og móðurbróður þeirra, Andrési Þorgeirssyni nálægt miðri 18. öld, eftir því sem þjóðsögur herma. Hann bjó lengi á Végeirsstöðum í Fnjóskadal en seinna á Leifshúsum á Svalbarðsströnd.

Íslenskir galdramenn
Hlíðarhús

Hlíðarhús voru smábýli í Reykjavík og stóðu nálægt Vesturgötu samtímans, sem áður dró nafn sitt af þeim og hét Hlíðarhúsastígur.

Enn (2020) stendur gamalt hús, sem er merkt: Hlíðarhús við austurenda Nýlendugötu austan við Ægisgötu.

Sighvatur Bjarnason, fyrsti bankastjóri Íslandsbanka og bæjarfulltrúi í Reykjavík ólst upp í Hlíðarhúsum.

Tengill 
 Úr sögu Hlíðarhúsa; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1948

Íslenskir bæir
Reykjavík
Landakotstún

Landakotstún er opið svæði í Vesturbæ Reykjavíkur. Á vestanverðu túninu eru aðalbækistöðvar kaþólikka á Íslandi, Landakotskirkja með safnaðarheimili og íbúðum presta. Við túnið standa einnig Landakotsskóli og Landakotsspítali, sem kirkjan stofnaði en er nú hluti af Landspítala. Sjálft túnið er grasi vaxið, með trjám og kjarri, og þar eru göngustígar og róluvöllur. Loks er bílastæði í norðausturhorni túnsins. Umhverfis það standa hús við Hávallagötu í suðri, Hólavallagötu í austri og Túngötu í norðri, en sú síðastnefnda er kennd við túnið.

Áður fyrr stóð kotið Landakot á Landakotstúni, og dregur það nafn sitt af því. Umhverfis túnið voru túngarðar, sem Garðastræti heitir eftir, en þá náði túnið þangað austur.

Vesturbær Reykjavíkur
Almenningsgarðar á Íslandi
Safnaðarheimili

Safnaðarheimili er hús sem söfnuður rekur fyrir starfsemi sína. Þau standa yfirleitt í grennd við kirkjurnar sem viðkomandi söfnuðir tilheyra. Í safnaðarheimilum er yfirleitt aðstaða fyrir félagslíf safnaðarins, svo sem fundi eða basara.

Byggingar
Geirsgata

Geirsgata er tengibraut í miðbæ Reykjavíkur. Hún liggur meðfram höfninni sunnanverðri og tengir Mýrargötu í vestri við Kalkofnsveg í austri. Hámarkshraði er 50 km/klst og hún er tvístefnugata. Kolaportið er við Geirsgötu. 

Götur í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Kalkofnsvegur

Kalkofnsvegur er gata í Reykjavík. Hann tengir Geirsgötu í vestri við Sæbraut í austri. Hámarkshraði er 50 km/klst og akstur er heimill í báðar áttir. Vegurinn heitir eftir kalkbrennsluofni sem þar var forðum daga, en í slíkum ofnum var kalk brennt til sementsgerðar. Seðlabanki Íslands stendur við Kalkofnsveg.

Kalkofninn á Kalkofnsvegi 

Fram með Arnarhólstúni sjávarmegin lá stígur, og var þar trébrú yfir lækinn; þessi stígur lá að allmiklu timburhúsi, þar sem Björn múrari Guðmundsson verzlaði með timbur. Þar var kalkofn, og átti að brenna þar kalkstein, sem fannst í Esjunni og var þetta gert nokkra stund, en fórst fyrir, bæði vegna þess, að flutningur frá námunni varð of dýr og erfiður, og svo vegna þess, að vatn úr læknum  var haft í kalkið, en það vatn var óhreint, bæði úr Tjörninni og svo blandað sjávarseltu, og óhæfilegt til kalkgerðar. Kalkið var þannig ónýtt eða miklu verra en þurft hefði.

Ástæða þess að ekki voru byggð hér steinhús heldur eingöngu hlaðnir torfbæir var skortur á kalki sem steinlími en kalk  var mjög dýrt í innflutningi. Kalksteinn fannst í Esjunni um 1863. Einnig fannst kalklag í Helgustaðafjalli. Sumarið 1873 voru gerðar tilraunir með að brjóta kalk upp við Mógilsá og brenna í kalkbrennsluofni hjá Rauðará. Sumarið 1876 var byrjað að byggja kalkbrennsluofn á lóð úr Arnarhólslandi við lækjarósinn (Þar sem lækurinn í Lækjargötu rann til sjávar) og var stígur frá honum niður að sjó svo auðvelt væri að koma kalksteini þangað.  Kalkofninn var fullgerður árið 1877. Hann var turnlaga. Kalksteinn var brotinn í Esjunni og var hann sprengdur með púðri. Kalksteinninn var fluttur með hestum frá námunni niður að sjó og þaðan á bátum til Reykjavíkur. Vinnslan árið 1877 mun hafa verið um 630 tunnur og kostaði hver tunna 6 krónur. Kalkvinnslan stóð ekki nema nokkur ár. Steinhús í Lækjargötu 10 er límt saman með kalki úr Esjunni. Árin 1916-17 var gerð önnur tilraun með kalknám í Esju og var þá notað dýnamít og hrundi námugangur í einni sprengingju þar og var þá kalknámi hætt.

Hreyfilshúsið 
Frá að minnsta kosti 1952 var bifreiðastöðin Hreyfill til húsa í litlu einlyftu húsi við Kalkofnsveg, en stöðin var stofnuð 1943. Þeir fluttu síðan að Hlemmi og voru þar til 1971. Húsið á Kalkofnsvegi stóð til 1971 þegar það varð að víkja fyrir breikkun Lækjargötu.

Heimild 
 Kalknám í Esjunni og kalkbrennsla í Reykjavík, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (23.10.1949), Blaðsíða 461

Tilvísanir 

Götur í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Sæbraut

Sæbraut er ein umferðarþyngsta stofnbraut Reykjavíkur. Hún liggur meðfram sjónum frá Kalkofnsvegi í vestri, austur meðfram standlengjunni, sveigir framhjá Laugarnesi og Sundahöfn suður til Miklubrautar, en þar skiptir hún um nafn og heitir Reykjanesbraut þaðan í suður. Gatan var lögð í kring um 1990. Milli hafnarinnar og Lauganess er Sæbraut er að miklu leyti lagður á landfyllingu.

Götur í Reykjavík
Skólavörðustígur

Skólavörðustígur er gata í Reykjavík sem liggur frá Skólavörðuholti í suðaustri að mótum Laugavegar og Bankastrætis í norðvestri. Hann er kenndur við Skólavörðuna, sem Skólavörðuholt heitir líka eftir, sem stúdentar við Lærða skólann hlóðu nokkurn veginn þar sem nú er Hallgrímskirkja. Við götuna er fjöldi fyrirtækja og íbúða. Hún er tvístefnugata milli Eiríksgötu og Bergstaðastrætis en einstefna niður/norðvestur milli Bergstaðastrætis og Laugavegar/Bankastrætis. Hámarkshraðinn er 30 km/klst. Hallgrímskirkjuturn er eitt eftirtektarverðasta kennileiti Skólavörðustígs, en hann gnæfir í suðaustri.

Hús við Skólavörðustíg 
 Bergshús (stóð áður við Skólavörðustíg 10). 
 Breiðfirðingabúð (stóð áður við Skólavörðustíg 6b).

Tengt efni 
 Mokkakaffi

Götur í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Kristnihald undir Jökli

Kristnihald undir Jökli er skáldsaga eftir Halldór Laxness sem kom út árið 1968. Hún segir frá Umba, umboðsmanni biskups, og sendiför hans vestur á Snæfellsnes til að kanna stöðu mála hjá Jóni Prímusi sem er hættur að sinna embættisverkum sínum, auk þess sem hjúskaparstaða hans er frekar óljós. 

Bjarni Bjarnason, rithöfundur, hefur sett fram þá kenningu að bók Bram Stoker, Drakúla, hafi haft mikil áhrif á Kristinhald undir Jökli.

Kvikmyndin Kristnihald undir Jökli, í leikstjörn Guðnýjar Halldórsdóttur var frumsýnd 1989.

Tenglar 
Kennsluefni og nemendavefur um Kristnihald undir Jökli frá 2001  Kennsluvefir Hörpu Hreinsdóttur 2010

Neðanálsgreinar 

Skáldsögur eftir Halldór Laxness