alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Búðir

Búðir eru vestast í Staðarsveit á sunnanverðu Snæfellsnesi. Hraunhafnará fellur um Búðahraun og um Búðaósana í sjó fram. Þar hét áður Hraunhöfn. Þangað hafa kaupskip komið allt frá því er land byggðist og hófst verslun þar snemma. Verslunarsvæði Búða var allt sunnanvert Snæfellsnes og Mýrasýsla á einokunartímanum. Mikil útgerð var frá Búðum og hákarlaveiðar allt fram til 1933, en í dag er gert út á ferðamenn að sumarlagi og starfrækt þar hótel.

Búðarkirkja 
Bent frá Hraunhöfn, fékk leyfi frá Jón Biskupi Vídalín árið 1701 til að byggja kirkju að Búðum á Snæfellsnesi. Ekki fannst kirkjustæði og gömul kona sagði að taka ætti 3 örvar og merkja eina láta mann snúa sér svo svimaði og lægi við yfirliði og skjóta öllum örvunum og síðan a byggja kirkjuna þar sem merkta örinn lenti. Hún lenti í stóri hraunkvos sem var fyllt af sandi og kirkjan síðan reist.  Upprunalega torfkirkja var  borguð að mest af Bent en kaupmenn og skiparar bættu við og vígð 1703 
Árið 1816 var búðakirkja afnuminn með konungsbréfi.  Guðmundur nokkur lét lengi reyna á að fá Kirkjuna aftur en ekkert gekk. Er Guðmundur lést var umleitunum þess efnis hætt í smá tíma en síðan fór  Steinunn ekkja Guðmundar á Búðum að fá vitrun frá Bent og fór að vinna í að fá kirkjuna aftur. 
Árið 1847 var gefin út afturköllun og birt á prestastefnu 1849 um að byggja megi aftur kirkju á Búðum og skuli Búðamönnum skylda að fjármagna hana að fullu og viðhalda. En Steinunn hafði haldið vel utan um kirkju gripina, skrúða og annað.  Þá var bara messað þriðja hvern helgidag á sumri og sjötta hvern á vetri Steinun tók upprunalega Hurðarhringinn sem á stóð “1703 Bent Lauridtsen og Marínar Jensdóttur Forær“  Steinunn  lét letra á hurðarhringinn hinu meginn „kirkjan er endurreist ár 1848 án styrks þeirra andlegu feðra.“  Sá hringur er enn  í hurðinni.
Árið 1951 var kirkjan endurbætt og var rafmagn leitt í kirkjuna og aftur á árunum 1984-´86 en þá var hún flutt lítillega og byggð eftir upprunalegum teikningum frá Danmörku.

Heimildir 
 
 

vesturland
Búðahraun

Búðahraun er hraunbreiða á milli Staðarsveitar og Breiðuvíkur á sunnanverðu Snæfellsnesi. Hraunið nær austan frá Búðum og í sjó fram í Faxaflóa og nær vestur að Hraunlandarifi. Uppsprettu þess má rekja til Búðakletts (88 m), sem rís fyrir miðju hrauni.
 
Gígbarma Búðakletts má sjá að austanverðu, en sjálfur gígurinn er opinn til vest-suðvesturs hvaðan leggur sig út Búðahellir, 382 m að lengd, meðfram gígnum. Opnast hellir þessi til norðurs vestan við Búðaklett og hægt er að ganga á Búðaklett og inn í Búðahelli, ef hafðir eru meðferðis ljósgjafar til að lýsa leið. Þótt úfið sé að sjá, er Búðahraun ágætlega vel fallið til gönguferða og frá fornu fari hefur legið þar í gegn gata, Klettsgata, mjó, hlykkjótt og grýtt leið frá Búðum til Hraunlanda sem mikið var farin áður fyrr. Í dag er Hraunlönd eyðibýli í vesturjaðri hraunsins.

Gróðurfar 
Búðahraun er þekkt fyrir fjölbreytt gróðurfar og hafa þar fundist rúmlega 130 tegundir af plöntum. Þar má finna 11 af 16 tegundum íslenskra burkna, sóleyjar og blágresi sem nær allt að 1 m á hæðina. Þá má finna þar fágætari friðaðar jurtir eins og skrautpunt og fjögurra laufa smára. Austurhluti Búðahrauns, frá Búðaósum og upp að Þjóððólfshelli og til sjávar var friðað árið 1977.

Heimildir 
 
 

vesturland
Hraun á Íslandi
Eldborgarhraun

Eldborgarhraun liggur vestan við þjóðveginn á milli Kaldár og Haffjarðarár. Kaldá aðgreinir Eldborgarhraun (33 km2) og Barnaborgarhraun 9 km2). Hraunið er vel kjarri vaxið og einnig er þar nokkuð skóglendi. Skógurinn var mikið höggvin á árum áður, en er í örum vexti og er eldra (sjá neðar) hraunið víða vaxið allþéttu háu birki. Sjálf Eldborgin er formvogur eldstöð sem rís um 60 m yfir hraunið í kring og keilan um 50 m djúpur gígur, sá stærsti af fimm á um 1 km langri gossprungu. Jarðfræðingar eru ekki sammála um aldur hraunsins og telja sumir að það hafi myndast í einu gosi fyrir um 5-8 þúsund árum en aðrir að það hafi myndast í tveimur gosum og það yngra runnið á sögulegum tíma. Ætla má að taki um 3 tíma að ganga um Eldborgarhraun og upp á sjálfa Eldborgina.

Heimildir   
 
 

vesturland
Hraun á Íslandi
How I Met Your Mother (5. þáttaröð)

Fimmta þáttaröð bandarísku gamanþáttanna How I Met Your Mother fór af stað þann 21. september 2009 og lauk 24. maí 2010. Þáttaröðin samanstendur af 24 þáttum og er hver þeirra að meðaltali 22 mín. að lengd. CBS sýndi 5. þáttaröðina á mánudagskvöldum í Bandaríkjum. Serían hefur ekki enn verið sýnd hér á landi.

Söguþráður
Ted byrjar fyrsta daginn sinn sem kennari, standandi í miðri kennslustofu - þrátt fyrir að móðirin hafi verið þar, reynist þetta þó ekki vera arkitektatíminn sem hann átti að vera að kenna. Barney og Robin hafa átt í kynferðislegu samabandi um sumarið og Lily læsir þau inni í herbergi og neyðir þau til að ákvarða hvað samband þeirra er. Eftir erfiðan tíma ákveða þau að hætta saman. Robin lýsir þessu þó þannig að þau séu tveir vinir að byrja aftur saman. Barney snýr strax til eldri siða, og notar leikjabókina til að ná í konur. Í gegnum þáttaröðina sjást merki þess að Robin og Barney sjái eftir sambandinu.

Ted byrjar samband með nemanda sem heitir Cindy (Rachel Bilson) og kemur í ljós að herbergisfélagi hennar sé framtíðar-konan hans. Robin hittir Don, nýjan samstarfsmann í morgunþættinum. Þrátt fyrir að henni líki ekki við hann í fyrstu byrja þau saman eftir nokkurn tíma og flytja inn saman. Í lok seríunnar hætta þau saman þegar Don tekur starfi í Chicago, þrátt fyrir að Robin hafi hafnað starfinu til að geta verið með honum. Marshall lemur Barney í fjórða sinn, aftur á þakkargjörðinni. Ted kaupir hús, sem þarfnast mikilla viðgerða, en það kemur seinna fram að þetta er húsið sem Ted mun búa í með fjölskyldunni.

Lily og Marshall ræða hugmyndina um að eignast barn, þrátt fyrir að Lily sé óviss. Parið ákveður að láta það eiga sig þar til þau sjá síðasta tvífara hópsins. Að lokum sér Lily mann sem hún telur vera síðasta tvífarann, þó að restin af hópnum mótmæli því, sýnir það að þau eru bæði tilbúin til að eignast barn.

Aðalleikarar
 Josh Radnor sem Ted Mosby
 Jason Segel sem Marshall Eriksen
 Cobie Smulders sem Robin Scherbatsky
 Neil Patrick Harris sem Barney Stinson
 Alyson Hannigan sem Lily Aldrin
 Bob Saget sem framtíðar-Ted (aðeins rödd)

Gestaleikarar
 Lyndsy Fonseca sem framtíðardóttir 
 David Henrie sem framtíðarsonur 
 Marshall Manesh sem Ranjit 
 Joe Nieves sem Carl, eigandi MacLarens barsins 
 Charlene Amoia sem þjónustustúlkan Wendy 
 Rachel Bilson sem Cindy
 Jennifer Lopez sem Anita
 Stacy Keibler sem flottur barþjónn
 Amanda Peet sem Jenkins
 Carrie Underwood sem Tiffany
 Cristine Rose sem Virgina Mosby
 Malin Akerman sem kvikmyndar-Stella
 Chris Kattan sem Jed Mosby
 David Burtka sem Scooter

Þættir

How I Met Your Mother
How I Met Your Mother (4. þáttaröð)

Fjórða þáttaröð bandaríska gamanþáttarins How I Met Your Mother fór af stað þann 22. september 2008 og lauk 18. maí 2009. Þáttaröðin samanstóð af 24 þáttum og var hver þeirra að meðaltali 22 mín. að lengd. CBS sýndi þættina á mánudögum í Bandaríkjunum. Þeir voru sýndir á þriðjudagskvöldum á Stöð 2.

Söguþráður
Stella játast Ted. Robin tekur nýju starfi í Japan en hættir fljótlega og snýr aftur til NEw York til að fara í brúðkaup Teds. Stella yfirgefur Ted við altarið og byrjar aftur með barnsföður sínum, Tony. Barney glímir við tilfiningar sínar í garð Robin þegar fyrirtækið hans setur hann í framkvæmdarhóp nýs fyrirtækis, Goliath National Bank (GNB).

Marshall og Lily flytja inn í nýju íbúðina og velta því fyrir sér hvort að þau séu tilbúin til að eignast börn. Robin verður sambýlingur Teds þegar hún fær starf sem stjórandi morgunþáttar sem fer í loftið klukkan fjögur á morgnana. Ted kemst að því að Barney er ástfanginn af Robin þegar Ted og Robin byrja að sofa saman til að koma í veg fyrir sífelldar deilur.

Ted kemst að því að Lily hefur eyðilagt öll sambönd hans með konum sem henni líkaði ekki við og gæti hafa hjálpað til við sambandsslit hans og Robin. Robin og Ted enda á því að tala um það, og verður það til þess að vinátta þeirra verður betri. Þegar Barney sefur loksins hjá 200. konunni, eftir að hafa nuddað því framan í strák sem stríddi honum þegar hann var yngri, hugsar hann um hvað hann eigi að gera það sem eftir er lífsins, en það gerir hann enn vissari um tilfinningar sínar í garð Robin.

Þegar Ted er með gulu regnhlífina rekst hann á Stellu og Tony. Tony kemur seinna í heimsókn og vottar honum samúð sína eftir að hafa misst Stellu. Tony býður honum starf sem kennari í arkitektúr en Ted hafnar því.

Í lokaþættinum kemst Robin að því að Barney er ástfanginn af henni. Ted ákveður að hann sé hættur að vera arkitekt og ákveður að fara að kenna frekar. Lokaþátturinn endar á því að Ted er að undirbúa sig fyrir fyrsta tímann og Framtíðar-Ted segir að ein af konunum í bekknum sé móðir þeirra.

Aðalleikarar
 Josh Radnor sem Ted Mosby
 Jason Segel sem Marshall Eriksen
 Cobie Smulders sem Robin Scherbatsky
 Neil Patrick Harris sem Barney Stinson
 Alyson Hannigan sem Lily Aldrin
 Bob Saget sem framtíðar-Ted (aðeins rödd)

Gestaleikarar
 Lyndsy Fonseca sem framtíðardóttir 
 David Henrie sem framtíðarsonur 
 Marshall Manesh sem Ranjit 
 Joe Nieves sem Carl, eigandi MacLarens barsins 
 Charlene Amoia sem þjónustustúlkan Wendy 
 David Burtka sem Scooter 
 Joe Manganiello sem Brad 
 Bryan Callen sem Bilson 
 Sarah Chalke sem Stella

Þættir

Heimildir
 

How I Met Your Mother
Þistilfjörður

Þistilfjörður er fjörður á Norðausturlandi, sem gengur inn austan við Melrakkasléttu en norðan við Langanes. Inn af firðinum er samnefnd sveit, láglend og grösug með grunnum dölum og lágum hæðum á milli. Þar eru allmargir bæir og fleiri bæir voru áður í heiðalöndunum inn af firðinum. 

Fjörðurinn kenndur við landnámsmanninn Ketil þistil. Þistilfjörður er rótgróið sauðfjárræktarsvæði og á Gunnarsstöðum í Þistilfirði er eitt af stærri sauðfjárbúum landsins. Þaðan er Steingrímur J. Sigfússon fyrrverandi fjármálaráðherra.

Nokkrar ár renna um Þistilfjörð og stærstar eru Svalbarðsá, Sandá, Hölkná og Hafralónsá. Þær eru nokkuð vatnsmiklar og straumharðar. Lax- og silungsveiði er í þeim flestum. Reki er hlunnindi á mörgum jörðum í hreppnum og dúntekja einnig.

Um miðjan júlí árið 2019 keypti breski auðkýfingurinn James Ratcliffe jörðina Brúarland 2 í Þistilfirði. Henni fylgja meðal annars veiðiréttindi í Hafralónsá, sem er vinsæl á meðal veiðimanna.

Tilvísanir 

Norður-Þingeyjarsýsla
Varðberg

Varðberg, félag ungra áhugamanna um vestræna samvinnu, er íslensk félagasamtök, eins konar ungliðahreyfing Samtaka um Vestræna samvinnu og alþjóðamál. Þau voru upprunalega stofnuð árið 1961. Markmið þeirra er að efla skilning meðal ungs fólks á Íslandi á gildi lýðræðislegra stjórnarhátta og hvetja til samstarfs lýðræðisþjóðanna til verndar friðinum. Samtökin hafa aðsetur hjá upplýsingaskrifstofu Atlantshafsbandalagsins (NATÓ) á Íslandi, sem er í Reykjavík.

Saga
Stofnun Varðbergs á rætur sínar að rekja til ráðstefnu fyrir unga leiðandi stjórnmálamenn sem haldin var í Washington í Bandaríkjunum á vegum Atlantshafsbandalagsins dagana 26. maí til 1. júní 1960. Þrír ungir Íslendingar sóttu ráðstefnuna, hver á vegum síns flokks; Guðmundur H. Garðarsson, var þar fyrir hönd Sambands ungra sjálfstæðismanna, Jón Rafn Guðmundsson fyrir hönd Sambands ungra framsóknarmanna og Sigurður Guðmundsson fyrir hönd Sambands ungra jafnaðarmanna. Í kjölfar ráðstefnunnar fengu Íslendingar áheyrnarfulltrúa í framkvæmdastjórn heildarsamtaka ungra lýðræðissinnaðra stjórnmálasamtaka innan NATO. Guðmundur tók það sæti áheyrnarfulltrúa fyrstu árin og sömuleiðis varð hann fyrsti formaður Varðbergs eftir að það var stofnað.

Varðberg var formlega stofnað 18. júlí 1961 með stuðningi Samtaka um Vestræna samvinnu (SVS) sem þá var undir forystu Péturs Benediktssonar bankastjóra. Staðbundin félög voru stofnuð víða um landið og í samvinnu við SVS gaf félagið út tímaritið Viðhorf. Félagið efndi til NATO-ráðstefnu í júní árið 1962 sem var sótt af ungum stjórnmálaleiðtogum víðsvegar að og skipulagði heimsóknir til aðalstöðva NATO í París og Brussel og til Noregs, Danmerkur og Bandaríkjanna

Tilvísanir

Heimild
 „Stofnun Varðbergs - Guðmundur H. Garðarsson segir frá“. Þjóðmál. Vor 2009. 1. heft, 5. árg. s 42-47.

Tenglar
 Heimasíða Varðbergs og Samtaka um Vestræna samvinnu og alþjóðamál
 Viðtal við Guðmund H. Garðarsson, fyrsta formann Varðbergs, á NATO-vef Morgunblaðsins
 Viðtal við Jón Hákon Magnússon formann SVS á NATÓ-vef Morgunblaðsins

Íslensk félagasamtök
Íslensk stjórnmál
Vaðlaheiði

Vaðlaheiði er heiði eða fjall milli Eyjafjarðar og Fnjóskadals. Yfir heiðina lá áður Þjóðvegur 1 í fjölmörgum beygjum og sveigjum, einkum austan megin, en þar voru beygjurnar 13 talsins. Vegurinn lá hæst í um 520 m hæð og heitir Steinsskarð efst á heiðinni þar sem vegurinn liggur. Hann var lagður um 1930. Efst á heiðinni er gamall húsgrunnur og hafa sumir getið þess til að þar hafi staðið sá frægi „Vaðlaheiðarvegavinnuverkfærageymsluskúr“ en það er oft talið lengsta orð í íslensku. Endurvarps- fjarskiptastöð er á hæstu bungu norðan Steinsskarðsins (613m).

Árið 1985 var þjóðvegurinn færður út í Víkurskarð og hætt að mestu að nota gamla Vaðlaheiðarveginn. Nú eru hins vegar unnið að gerð jarðganga undir Vaðlaheiði og munu þau stytta hringveginn um 16 kílómetra.

Vaðlaheiði er víðast hvar nokkuð vel gróin og af henni er mikið útsýni um Eyjafjörð og Fnjóskadal. Árið 1784 var 35 hreindýrum sleppt á Vaðlaheiði. Þeim fjölgaði nokkuð ört en hurfu af heiðinni og úr Fnjóskadalsafrétti snemma á 19. öld, sum drápust eða voru felld en önnur eru talin hafa leitað í austurátt.

Rétt sunnan Vaðlaheiðar er hið grunna Bíldsárskarð upp af Kaupangi. Þar var fyrrum vörðuð og greiðfær alfaraleið til Fnjóskadals. Landnáma segir, að Helgi magri hafi byggt sér skála að Bíldsá annað árið sitt við Eyjafjörð. Líklega hefur Helgi lagt skipum sínum skammt norðan þessa bústaðar við svonefndan Festarklett við ósa Bíldsár.  Þarna dvaldist hann í bráðabirgðaskála áður en hann fluttist að Kristnesi.

Böðvar Guðmundsson skáld orti um Vaðlaheiði, þegar hann bjó á Akureyri:

Ó Vaðlafjallið vetrarblátt,
þú Vaðlaheiðin svása,
þú veitir skjól í austannátt
er austanvindar blása.
Þú útsýn vorri yfirleitt
til efstu hæða lyftir
og handan þín er naumast neitt
sem nokkru máli skiptir.

Tengill 
 Býst við milljarða tapi af Vaðlaheiðargöngum

Eyjafjarðarsýsla
Fjöll á Íslandi
Íslenskir fjallvegir
Suður-Þingeyjarsýsla
Brákarey

Brákarey er lítil klettaey fram af Borgarnesi og er eyjan tengd við land með brú yfir Brákarsund. 

Eyjan er sögð nefnd eftir Þorgerði brák, sem var ambátt á Borg og fóstra Egils Skallagrímssonar. Í Egils sögu segir að Skallagrímur Kveldúlfsson á Borg, faðir Egils, hafi banaði Þorgerði brák á Brákarsundi með steinkasti.

Heimildir 
 

 Vesturland
Krosshólaborg

Krosshólaborg er minnismerki um Auði djúpúðgu og er að finna í landi Hvamms í Dölum. Sagt er að hún hafi beðist fyrir þar á borginni.

Heimildir 
  

 Vesturland
Ingjaldshóll

Ingjaldshóll er eyðibýli, fyrrum þingstaður og höfuðból í Neshreppi utan Ennis. 

Ingjaldshóll er um 1 km frá Hellissandi og þar hefur staðið kirkja frá árinu 1317 og var hún fram á 19du öld þriðja stærsta kirkja landsins, á eftir dómkirkjunum í Skálholti og á Hólum, en áður var þar bænhús. Bæði var að sóknin var fjölmenn og eins mun hafa verið þar margmenni víða að af landinu á vertíðum og mun kirkjan hafa rúmað um 400 manns. sjá má merki um stærð hennar út frá hornsteinum sem þar sjást enn í kirkjugarðinum. Núverandi Ingjaldshólskirkja er elsta steinsteypta kirkja á landinu og raunar í öllum heiminum, reist árið 1903 og meðal gripa hennar er altaristafla sem danskir kaupmenn gáfu árið 1709 og lánuð var Brimilsvallakirkju 1923. Sú altaristafla sem nú er þar er eftirlíking af altaristöflu Dómkirkjunnar í Reykjavík frá 1903.

Sögur og sagnir 
Svo segir frá Ingjaldi í Bárðar sögu Snæfellsáss, að hann hafi átt í útistöðum við Hettu, tröllkonu í Ennisfjalli. Vildi Hetta þessi Ingjald feigan og gjörði honum eitt sinn gjörningsveður er hann var á sjó. Taldi tröllkonan verknaðinn fullunninn og fór að Ingjaldshóli hvar hún kvað eftirfarandi:

Út reri einn á báti
Ingjaldur í skinnfeldi,
týndi átján önglum
Ingjaldur í skinnfeldi,
og fertugu færi
Ingjaldur í skinnfeldi,
aftur kom aldrei síðan
Ingjaldur í skinnfeldi.

Ingjaldur var þarna hætt kominn, en mun hafa bjargast fyrir tilverknað Bárðar Snæfellsáss.
Sagnir hafa gengið um að sumarið 1477 hafi komið tiginn maður á skipi að Rifi og haft vetursetu á Ingjaldshóli. Hefur getum verið leitt að því að þar hafi farið Kristófer Kólumbus (1447-1506) sem þangað hafi komið til að kynna sér siglingar norrænna manna vestur um haf.

Heimildir 

 
 
 

Íslensk eyðibýli
Kirkjustaðir í Snæfellsnessýslu
Snæfellsnes
Vesturland
Stúdentafélag Háskólans í Reykjavík

Stúdentafélag HR (SFHR) er nemendafélag við Háskólann í Reykjavík.

Um félagið 
Stúdentafélagið (SFHR) er hagsmunafélag stúdenta við Háskólann í Reykjavík. Félaginu ber að standa vörð um hagsmuni félagsmanna sinna sem og að auka einingu meðal nemenda skólans. Allir nemendur Háskólans í Reykjavík eru meðlimir í SFHR og eru félagsgjöld engin.

Stjórn SFHR er skipuð þremur til fimm aðilum sem sitja eitt skólaár í senn og fara kosningar fram á vorönn. Formaður SFHR situr í háskólaráði og varaformaður í námsráði. 
 
Hver deild við skólann hefur sitt hagsmunafélag sem stendur vörð um hagsmuni félagsmanna sinna. Formaður hvers hagsmunafélags situr svo í framkvæmdarstjórn SFHR og hefur þannig áhrif á stefnu og verkefni SFHR. 
 
Aðilar að SFHR eru sjálfkrafa aðilar að Byggingarfélagi námsmanna (BN) og Bandalagi íslenskra námsmanna (BÍSN). BN sér um byggingu og viðhald námsmannaíbúða sem standa nemendum HR til boða á nemendagörðum sem staðsettir eru víðsvegar um borgina. BÍSN er námsmannahreyfing sem gætir hagsmuna nemenda sjö aðildarskóla sinna.

Háskólinn í Reykjavík
Íslensk nemendafélög
Tröllafossar

Tröllafossar eru við Fossatún í Borgarfirði, um 88 km frá Reykjavík og 20 km frá Borgarnesi. Tröllafossar eru fossa- og flúðasvæði í Grímsá, laxveiðiá í Lundarreykjadal. Í klettum við árbakkann er sögð vera afar skýr tröllkonumynd. Útsýni og sjónarhorn er á fjallstindinn Skessuhorn. Grímsá er mikil laxveiðiá með mörgum fossum og flúðum og á sumrin er algengt að sjá laxa stökkva upp fossana.

Nálægir staðir 
 Deildartunguhver 
 Hraunfossar
 Reykholt í Borgarfirði
 Hvanneyri

Heimildir 
  

 Vesturland
Fossar á Íslandi
Krosslaug

Krosslaug eða Reykjalaug er í Lundarreykjadal í Borgarfirði, um 7 km innan við ármót Tunguár og Grímsár, skammt neðan Brautartungu. Laugin er 43°C, friðlýst og girt er í kring um hana. Veggir laugarinnar voru hlaðnir upp árið 1980 undir umsjón þjóðminjavarðar.

Sögur og sagnir 
Sagan segir að vestanmenn hafi látið skíra sig í Krosslaug, er þeir riðu frá Alþingi eftir að kristni var lögtekin á Íslandi árið 1000. Þeir höfðu neitað að láta skíra síg í köldu vatni á Þingvöllum og kusu frekar heita vatnið í Krosslaug, að því er segir í Kristni sögu.

Heimildir  
 

Borgarfjarðarsýsla
Heitar laugar á Íslandi
Vesturland
Akraós

Akraós er mikið sjávarlón fyrir innan Akranes og Hítarnes og í það fellur Hítará í sjó fram. Í ósnum eru eyjar og hólmar og úti fyrir honum eru Hvalseyjar er voru í byggð hér áður fyrr, þó engin séu þar vatnsból. Mun það hafa verið reki, dún- og fuglatekja sem taldist þar til hlunninda sem tiheyrðu hinu forna höfuðbóli og kirkjustað, Ökrum.

Heimildir 
 

 Vesturland
Ósar á Íslandi
Akrar (Mýrum)

Akrar eru fornt höfuðból og kirkjustaður. Núverandi kirkja á Ökrum var reist aldamótaárið 1900 og endurbyggð í sinni upprunalegu mynd á árunum 1983-88. Kirkjan var upprunarlega helguð Maríu guðsmóður í kaþólskum sið. Í kirkjunni er margt merkra muna og m.a tvær klukkur frá 1673 og 1734 er munu komnar þangað úr Hjörseyrarkirkju. Akrar heyrðu til Hítarnesþinga en þegar þau voru lögð niður 1880 var sóknin lögð til Staðarhrauns.

Heimildir 
 

 Vesturland
Álftanes á Mýrum

Álftanes á Mýrum er gamall kirkjustaður og stórbýli sem stendur niður við ströndina á samnefndu nesi. Fyrstur ábúenda á Álftanesi var Skalla-Grímur Kveldúlfsson á Borg á Mýrum, en hann gaf hana síðar tengdaföður sínum til ábúðar, eftir sem segir í Eglu. Sjór hefur rofið land og minnkað nokkuð jarðnæði frá því sem áður var. Núverandi kirkja þar var reist 1904 og hún endurbyggð 1988.

Heimildir   
 

 Vesturland
Álftártunga

Álftártunga er bær og forn kirkjustaður á Mýrum í Borgarfirði. Þar var kirkja komin um 1200 og er hennar getið í Sturlungu. 

Kirkjan var endurbyggð árið 1795 úr viðum Reykjavíkurkirkju sem þá hafði nýlega verið rifin. Núverandi kirkja var reist árið 1873 og þess minnst á jólum 1993 að 120 ár væru liðin frá byggingu hennar. Kirkjan, sem er lítil, tekur um 30 manns í sæti, var illa farin 1970 og stóð til að afhelga hana. Heimamenn mótmæltu, tóku á sig viðhald og gerðu upp kirkjuna að nokkru leyti og hefur helgihald haldist þar síðan.

Heimildir 
 

Borgarfjörður
Mýrasýsla
Kirkjustaðir í Mýrasýslu
Vesturland
Árhver

Árhver eða Vellir (hét áður Vellendishver), sprettur upp úr skeri í Reykjadalsá, um i m að hæð sem staðsett er til móts við félagsheimilið Logaland. Mun auðveldara er þó að komast að hvernum með því að vaða yfir ána frá árbakkanum sunnan megin. Þvermál Árhvers er um 1 m og vatn bullar í honum af töluverðum krafti, hiti þess er um 100°C og rennsli hans um 10-15 sekúndulítrar. 1890 voru gos í Árhver 1,5 m í loft upp, en eftir jarðskjálfta 1896 færðust þau í aukana og naðu allt að 10 m hæð. Tveimur árum síðar voru þau aftur komin í fyrri hæð og í dag gýs Árhver ekki af sjálfsdáðum, þó svo hægt sé að fá hann til að gjósa allt að tveim metrum ef borin er í hann sápa.

Heimildir 
 

 Vesturland
Garðar Gíslason

Garðar Gíslason (14. júní 1876 – 11. febrúar 1959) var íslenskur stórkaupmaður. Garðar er fæddur á Þverá. Hann stofnaði verslun sína Garðar Gíslason hf. árið 1901. Garðar var einn athafnamesti kaupsýslumaður Íslands í mörg ár. Hann var lengi umboðsmaður bresks tryggingarfélags á Íslandi, The British Dominions General lnsurance Co. Garðar var fyrsti formaður Verzlunarráðs Íslands þegar það var upprunalega stofnað árið 1917 (í dag Viðskiptaráð Íslands). Hann sat einnig í fyrstu stjórn Eimskipafélags Íslands. Fyrri kona Garðars var Þóra Vigfúsdóttur og voru börn þeirra Þóra Briem, Bergur, Kristján og Margrét. Hann var tengdafaðir Halldórs H. Jónssonar.

Tenglar 
 „Athafnamenn og frjálst framtak - Garðar Gíslason stórkaupmaður“, grein í Frjálsri verslun frá 1959.
 „Garðar Gíslason sextugur“, frétt í Morgunblaðinu 14. júní 1936.
 „Garðar Gíslason stórkaupmaður - Minningarorð“ í Morgunblaðinu 17. febrúar 1959.
 Nokkrir Eldjárnsniðja – Skagfirðingabók, 1. tölublað (01.01.2002), Bls. 205-224 

Íslenskir viðskiptamenn
Íslenskir auðmenn
Guðmundur Kjartansson (jarðfræðingur)

Guðmundur Kjartansson (18. maí 1909 – 7. apríl 1972) var íslenskur jarðfræðingur fæddur að Hruna í Hrunamannahreppi. Foreldrar hans voru Kjartan Helgason prófastur í Hruna og kona hans Sigríður Jóhannesdóttir. Hann lauk stúdentsprófi frá MR 1929 og hóf síðan nám í forsplallsvísindum við HÍ en innritaðist síðan í Hafnarháskóla árið eftir og hóf nám í náttúrufræðum með jarðfræði sem aðalfag. Hann lauk síðan magisterprófi í jarðfræði 1939. Guðmundur Kjartansson var annar í röð Íslendinga til að ljúka háskólaprófi í  jarðfræði. Hinn fyrsti var dr. Helgi Pjeturss. Að námi loknu starfaði Guðmundur fyrst sem kennari við Flensborg en 1955 var hann ráðinn til starfa sem jarðfræðingur á Náttúrugripasafn Íslands, seinna Náttúrufræðistofnun Íslands, og þar vann hann til æviloka.

Guðmundur er í hópi fremstu jarðfræðinga landsins. Hann skrifaði fjölmargar greinar um fræði sín, mest í Náttúrufræðingnum en einnig bækur auk þess vann hann mikið að jarðfræðikortagerð. Hann rannsakaði jarðfræði Suðurlands og lagði þar mikla áherslu á ísaldarminjar, einnig rannsakaði hann Heklu og Hekluhraun og fylgdist með gosinu mikla 1947-1948. Hann skrifaði grundvallarritgerðir um flokkun íslenskra fallvatna og lagði grunn að skilningi manna á móbergi og móbergsmyndunum með stapakenningunni svonefndu.

Eiginkona Guðmundar var Kristrún Steindórsdóttir. Þau eignuðust tvö börn Solveigu (1942) og Kjartan (1958).

Heimild 
 Þorleifur Einarsson 1973: „Guðmundur Kjartansson. Minningarorð“. Náttúrufræðingurinn 42, 145-200.

Íslenskir jarðfræðingar
Íslenskir náttúrufræðingar
Íslenskir vísindamenn