alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sitkalús

Sitkalús (fræðiheiti: Elatobium abietinum)
 er skordýrategund sem sníkir á greni og var henni fyrst lýst af Walker 1849.  Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Sitkalús er upprunnin í Evrasíu og hafa tegundir grenis þaðan myndað ýmsar varnir gegn henni. Amerískar tegundir verða fremur fyrir skaða af henni, en þá aðallega útlitslega. Það er mjög sjaldgæft að hún drepi trén.

Hún er fæða smáfugla eins og glókolls, og skordýra eins og maríubjalla.

Á Íslandi 
Til Íslands kom sitkalús 1959, í Reykjavík og var það að öllum líkindum með innfluttum jólatrjám, en það haust var sitkalúsarfaraldur í norðurhluta Evrópu. Hún er nú um allt land.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Skordýr á Íslandi
Grenisprotalús

Grenisprotalús, (fræðiheiti; Cinara pilicornis) er lúsartegund í ættkvíslinni Cinara og finnst á rauðgreni (Picea abies) og Sitkagreni (Picea sitchensis). Þetta er tiltölulega stór plöntulúsartegund með breiðum, fölbrúnum búk. Hún virðist hafa lítil áhrif á trén. Þetta er evrópsk tegund, en hefur einnig verið tilkynnt í greniskógum í Nýja Sjálandi, ásamt sitkalús (Elatobium abietinum).

Á Íslandi 
Hún er algeng um allt land, en veldur litlum skaða.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Skordýr á Íslandi
Birkiblaðlús

Betulaphis quadrituberculata
 er skordýrategund sem var fyrst lýst af Johann Heinrich Kaltenbach 1843. Tegundin fjölgar sér í Svíþjóð. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Hún leggst á birki, en veldur litlum skaða.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Meindýr
Skordýr á Íslandi
Birkisprotalús

Birkisprotalús (fræðiheiti: Euceraphis punctipennis) er skordýrategund sem var fyrst lýst af Johan Wilhelm Zetterstedt 1828. Samkvæmt Catalogue of Life er Euceraphis punctipennis í ættkvíslinni Euceraphis og ættinni Aphididae, en samkvæmt Dyntaxa tilheyrir ættkvíslin Euceraphis ættinni Drepanosiphidae. Tegundin fjölgar sér í Svíþjóð. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life. Hún lifir á birki, en veldur litlum sem engum skaða.

Tilvísanir 

Skordýr
Aphididae
Skordýr á Íslandi
Meindýr
Tígulvefari

Tígulvefari (fræðiheiti; Epinotia solandriana) er fiðrildi í ættinni Tortricidae. Hann finnst í Evrópu, Kína (Jilin, Heilongjiang, Shaanxi, Gansu, Qinghai), Kóreu, Japan og Rússlandi. Lirfurnar nærast á birki, Corylus avellana, og víði og geta valdið verulegum skaða hérlendis í birkiskógum.

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Lepidoptera of Belgium
 Epinotia solandriana at UKmoths

Tortricidae
Skordýr á Íslandi
Meindýr
MYBPC3

MYBPC3 er erfðavísir sem tjáir ákveðið prótein í hjartavöðva. Ef stökkbreyting er í þessu geni getur það valdið ofvexti í hjartavöðvanum, sú stökkbreyting er nokkuð tíð á Íslandi.

Heimildir
193

193 (CXCIII í rómverskum tölum) var almennt ár sem hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var það þekkt sem ræðismannsár Sosíusar og Ericíusar, eða sem árið 946 ab urbe condita.

Atburðir 
 1. janúar - Ár keisaranna fimm: Rómverska öldungaráðið kaus Pertinax sem eftirmann Commodusar gegn vilja hans. 
 28. mars - Pretóríuvörðurinn myrti Pertinax. Keisaradæmið var þá boðið upp og Didius Julianus bauð hæst, 300 milljón sestertíur fyrir hásætið. Landstjórarnir Clodius Albinus (í Britanníu) og Pescennius Niger (í Sýríu) gerðu báðir tilkall til keisaratignarinnar.
 14. apríl - Septimius Severus var hylltur af mönnum sínum sem keisari Rómar.
 1. júní - Septimius Severus hélt inn í Róm og lét taka Julianus af lífi.

Fædd

Dáin 

193
191-200
Chuck McCann

Charles Jonathan Thomas "Chuck" McCann (2. september 1934 – 8. apríl 2018) var bandarískur leikari.

Tenglar
 

Bandarískir leikarar
Bergur Jónmundsson

Bergur Jónmundsson (f. 4. janúar 1990) er fyrrum íslenskur knattspyrnumaður sem lék fyrir Völsung á Húsavík í Íslensku 2. deildinni. Bergur spilaði 179 leiki fyrir Völsung og Magna á sínum ferli og skoraði 8 mörk.

Tilvísanir

Íslenskir knattspyrnumenn
Finnska borgarastyrjöldin

Finnska borgarastyrjöldin (Suomen sisällissota á finnsku; Finska inbördeskriget á sænsku og Гражданская война в Финляндии á rússnesku) var stríð um yfirráð í Finnlandi þegar landið breyttist úr rússnesku stórfurstadæmi í sjálfstætt ríki. Stríðið braust út í kjölfar fyrri heimsstyrjaldarinnar í Evrópu og rússnesku byltingarinnar. Borgarastríðið var á milli rauðliða, sem lutu stjórn finnska sósíaldemókrataflokksins, og hvítliða, sem samanstóðu af íhaldsöflum finnska þingsins. Her rauðliða, sem aðallega var skipaður iðnaðar- og landbúnaðarverkamönnum, náði stjórn á borgum og iðnkjörnum Suður-Finnlands. Her hvítliða, sem skipaður var bændum og mið- og hástéttarmönnum, náði stjórn í strjálbýlli hlutum Mið- og Norður-Finnlands.

Á árunum í aðdraganda borgarastyrjaldarinnar hafði finnskt samfélag umbreyst af fólksfjölgun, iðnvæðingu, þéttbýlismyndun og þróun stéttarhreyfinga. Stjórnkerfi landsins var í miðri lýðræðis- og nútímavæðingu og því viðkvæmt. Efnahags- og samfélagsaðstæður Finna höfðu batnað hægt og bítandi og því hafði þjóðernis- og menningarvitund þeirra aukist. 

Í fyrri heimsstyrjöldinni hrundi rússneska keisaradæmið og því hékk staða Finnlands í lausu lofti. Úr varð valdabarátta og vígbúnaðarkapphlaup milli vinstrisinnaðra verkamannahreyfinga og hægrisinnaðra íhaldsafla. Rauðliðarnir hrundu af stað misheppnuðu áhlaupi í febrúar árið 1918 með herstuðningi frá hinum nýstofnuðu Sovétríkjum. Hvítliðarnir hrundu af stað gagnáhlaupi í mars og hlutu liðsauka frá þýska keisaraveldinu í apríl. Helstu orrusturnar voru háðar við Tampere og Vyborg, þar sem hvítliðar unnu sigur, og við Helsinki og Lahti, þar sem þýskir hermenn báru sigur úr býtum. Hvítliðar og þýskir bandamenn þeirra unnu stríðið að endingu. Miklu ofbeldi gegn pólitískum andófsmennum var beitt á báðum hliðum. Um 12.500 stríðsfangar úr röðum rauðliða létust úr vannæringu og sjúkdómum í fangabúðum hvítliða. Alls létust um 39.000 manns, þar af 36.000 Finnar, í átökunum. 

Eftir átökin urðu Finnar hluti af áhrifasvæði Þjóðverja í stað Rússa og gerðu áætlanir um að stofna finnskt konungsríki með ættingja Vilhjálms 2. Þýskalandskeisara á konungsstól. Þegar Þýskaland tapaði fyrri heimsstyrjöldinni og keisarinn sagði af sér síðla árs 1918 var hætt við þetta og í staðinn stofnað finnskt lýðveldi. Borgarastyrjöldin skildi eftir sig djúp sár í þjóðarsál Finnlands sem tók marga áratugi að græða. Í kjölfar borgarastyrjaldarinnar varð Carl Gustaf Emil Mannerheim, einn helsti herforingi Finna, þjóðhetja og gegndi embætti ríkisstjóra þar til fyrsti forseti finnska lýðveldisins var kosinn.

Tengill
 

Stríð á 20. öld
Saga Finnlands
1918
Fyrri heimsstyrjöldin
Borgarastríð
Coccinella

Coccinella er þekktasta ættkvíslin af Maríubjöllum. Hlífðarvængir flestra tegundanna eru rauðir eða appelsínugulir, með svörtum blettum eða rákum. Ættkvíslin er um mestallt norðurhvel, en flestar tegundirnar eru í Evrasíu.

Nafnið kemur úr latínu coccineus, sem vísar í skarlatsrauðan lit.

Fullorðin dýr og lirfur eru stórtækar blaðlúsaætur, og sumar tegundirnar (t.d. C. septempunctata) eru notaðar sem lífræn meindýravörn.

Tilvísanir

Ytri tenglar 
 Photos of C. septempunctata consuming an aphid

Maríubjöllur
Coccinellinae

The Coccinellinae er undirætt af maríubjöllum.

Tilvísanir

Skordýr
Bjöllur
Járnsmiður

Járnsmiður (fræðiheiti; Nebria gyllenhali) er svört bjöllutegund sem er algeng um nær allt Ísland. Hann finnst einnig í Kanada, Lettlandi, Rússlandi, og Bandaríkjunum.

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Járnsmiður Náttúrufræðistofnun Íslands

Skordýr
Bjöllur
Járnsmiðir
Hammerfest

Hammerfest (norður-samíska: Hámmárfeasta) er bær í samnefndu sveitarfélagi í Finnmörku í Noregi íbúar eru tæplega 11448 (2020). Hammerfest er á eyjunni Kvaløya og á 70° breiddargráðu. Miðnætursólin sést þar frá 15 maí til 31. júlí og skammdegi er þar frá 23. nóvember til 19. janúar.

Bærinn var eyðilagður; sprengdur og brenndur af þýsku herliði í síðari heimsstyrjöld.

Heimild

 

Bæir í Finnmörku
Lilleström

Lillestrøm  er bær í  sveitarfélaginu Skedsmo í Akurshús-fylki í Noregi, 18 kílómetra norðaustur af miðbæ Óslóar og 13 kílómetra frá borgarmörkunum. Íbúar eru um 13.000.  Lillestrøm Sportsklubb er knattspyrnufélag bæjarins.

Heimild

 

Bæir í Akurshús-fylki
Sarpsborg

Sarpsborg  er borg í samnefndu sveitarfélagi og Austfold-fylki Noregs. Borgin er samvaxin borginni Fredrikstad. Samtals hafa borgirnar um 111.000 íbúa en Sarpsborg hefur ein um sigum 55.000 íbúa (2016). Höfuðgata borgarinnar er St. Marie gate og er markaðstorgið Øvre Torg.

Heimild

 

Borgir í Austfold
Leirvík (Noregur)

Leirvik er bær og höfuðstaður sveitarfélagsins Storð í Hörðalandi í Noregi. Íbúar eru um 14.000 (2017). Bærinn eru á eyjunni Storð og liggur brú yfir á meginlandið. Ferjusiglingar eru á nálægar eyjar; Halsnøya, Fjelbergøya og Borgundøya

Heimild

 

Bæir í Hörðalandi
Scymninae

Scymninae er undirætt af bjöllum í ættinni Coccinellidae. Það eru að minnsta kosti 170 tegundir í Scymninae.

Ættkvíslir
 Brachiacantha Chevrolat in Dejean, 1837 
 Clitostethus
 Cryptognatha Mulsant, 1850
 Cryptogonus Mulsant, 1850
 Cryptolaemus Mulsant, 1853
 Decadiomus Chapin, 1933
 Didion Casey, 1899
 Diomus Mulsant, 1850
 Helesius Casey, 1899
 Hyperaspidius Crotch, 1873
 Hyperaspis Chevrolat in Dejean, 1837
 Nephaspis Casey, 1899
 Nephus Mulsant, 1846
 Pentilia Mulsant, 1850
 Sasajiscymnus Vandenberg, 2004
 Scymnobius Casey, 1899
 Scymnodes Blackburn, 1889
 Scymnus Kugelann, 1794
 Selvadius Casey, 1899 
 Stethorus Weise, 1885 
 Thalassa Mulsant, 1850
 Zagloba Casey, 1899 
 Zilus Mulsant, 1850

Tilvísanir

 "The Coccinellidae (Coleoptera) of America North of Mexico", Robert D. Gordon. 1985. Journal of the New York Entomological Society, Vol. 93, No. 1.
 Gordon, Robert D. (1985). "The Coccinellidae (Coleoptera) of America North of Mexico". Journal of the New York Entomological Society, vol. 93, no. 1, 1-912.
 Kuznetsov, Victor N. (1997). "Lady Beetles of the Russian Far East". Center for Systematic Entomology, Memoir No. 1, xii + 248.
 Lawrence, J. F., and A. F. Newton Jr. / Pakaluk, James, and Stanislaw Adam Slipinski, eds. (1995). "Families and subfamilies of Coleoptera (with selected genera, notes, references and data on family-group names)". Biology, Phylogeny, and Classification of Coleoptera: Papers Celebrating the 80th Birthday of Roy A. Crowson, vol. 2, 779-1006.
 Vandenberg, Natalia J. / Arnett, Ross H. Jr., M. C. Thomas, P. E. Skelley, and J. H. Frank, eds. (2002). "Family 93; Coccinellidae Latreille 1807". American Beetles, vol. 2; Polyphaga: Scarabaeoidea through Curculionoidea, 371-389.

Viðbótarlesning
 NCBI Taxonomy Browser, Scymninae
 Arnett, R. H. Jr., M. C. Thomas, P. E. Skelley and J. H. Frank. (eds.). (21 June 2002). American Beetles, Volume II: Polyphaga: Scarabaeoidea through Curculionoidea. CRC Press LLC, Boca Raton, Florida .
 
 Richard E. White. (1983). Peterson Field Guides: Beetles. Houghton Mifflin Company.

Bjöllur
Maríubjöllur
Scymnus (ættkvísl)

Scymnus er ættkvísl af bjöllum í ættinni Coccinellidae. Hún er einkennisættkvísl í undirættinni Scymninae.

Tegundir
Samkvæmt Natural History Museum, eru tegundir í Scymnus eftirfarandi:

Subgenus Scymnus
Scymnus femoralis (Gyllenhal, 1827)
Scymnus frontalis (Fabricius, 1787)
Scymnus interruptus (Goeze, 1777)
Scymnus jakowlewi Weise, 1892
Scymnus nigrinus Kugelann, 1794
Scymnus rubromaculatus (Goeze, 1777)
Scymnus schmidti Fürsch, 1958

Subgenus Pullus
Scymnus auritus Thunberg, 1795
Scymnus suturalis Thunberg, 1795

Subgenus Neopullus
Scymnus haemorrhoidalis Herbst, 1797
Scymnus limbatus  Stephens, 1832

Aðrar heimildir telja yfir 200 tegundir.

Tilvísanir

bjöllur
Coccidulinae

Coccidulinae er undirætt í Coccinellidae í ættinni Coccinellidae.

Tilvísanir

Bjöllur
Bryngranar

Bryngranar (fræðiheiti: Corydoras) eru ættkvísl ferskvatnsgrana af ætt Callichthyidae og undirætt Corydoradinae. Heitið Corydoras kemur úr grísku; kory (hjálmur) og doras (húð). Tegundir sem hafa verið flokkaðar eru um 160 talsins og eru litaafbrigði sem og útlit fjölbreytt. Stærð er frá 2.5 til 12 sentimetra.

Útbreiðslusvæði bryngrana er í Suður-Ameríku, austur af Andesfjöllum til Atlantshafs; frá Trínidad og Tóbagó til Norður-Argentínu. Þeir lifa í torfum í lækjum, meðfram stærri ám, í mýrum og tjörnum. Meginfæða eru smá skordýr, skordýralirfur, grot og plöntur sem þeir finna á botninum. Undirtegundir bryngrana eru vinsælar hjá gæludýrafiskaeigendum og hreinsa þeir upp leifar af botni búrsins.

Heimild

 

Granar
Skrautfiskar
Kondóráætlunin

Kondóráætlunin (spænska: Operación Cóndor, líka þekkt sem Plan Cóndor, portúgalska: Operação Condor) var skipulögð herferð kúgunar, ofsókna og morða á pólitískum andstæðingum ríkisstjórna í Suður-Ameríku á 8. og 9. áratug 20. aldar. Áætluninni var stýrt af leyniþjónustum ríkjanna með stuðningi Bandaríkjanna. Aðgerðir fólust einkum í því að ræna, pynta og myrða pólitíska andstæðinga sem aðallega voru almennir borgarar. Frumkvæði að áætluninni kom frá Bandaríkjunum árið 1968 en aðgerðir hófust 1975. Virkustu þátttakendurnir í áætluninni voru hægrisinnaðar alræðisstjórnir Suðurkeilunnar.

Tilgangur áætlunarinnar var að útrýma kommúnistum og stuðningsmönnum Sovétríkjanna, og jafnframt að bæla niður alla stjórnarandstöðu gegn ríkisstjórnunum sem tóku þátt, meðal annars andstöðu við efnahagsumbætur í anda nýfrjálshyggju sem sumar af þessum ríkisstjórnum vildu koma á. Meðal fórnarlamba voru vinstrimenn, mótmælendur, verkalýðsleiðtogar og leiðtogar bændasamtaka, prestar og nunnur, námsmenn og kennarar, menntamenn og grunaðir skæruliðar. 

Áætlunin var háleynileg og því erfitt að meta nákvæmlega hversu mörg morð megi rekja til hennar. Sumir áætla að 60.000 morð megi rekja til áætlunarinnar, og hugsanlega fleiri. Lykilríki Kondóráætlunarinnar voru Argentína, Chile, Úrúgvæ, Paragvæ, Bólivía og Brasilía. Flestir meðlimir herforingjastjórnanna sem ríktu yfir þessum löndum hafa verið ákærðir fyrir glæpi gegn mannkyni og þjóðarmorð. Fjöldi látinna og horfinna í löndunum er að minnsta kosti talinn vera milli 7.000 og 30.000 í Argentínu, 3.000 og 10.000 í Chile, 116 og 546 í Bólivíu, 434 og 1.000 í Brasilíu, 200 og 400 í Paragvæ og 123 og 215 í Úrúgvæ. 

Skjöl frá utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna sýna fram á að Leyniþjónusta Bandaríkjanna hafði leiðandi hlutverk í áætluninni. Bandaríkjastjórn sá ríkjunum fyrir tæknilegri aðstoð og hergögnum í gegnum leyniþjónustuna í forsetatíð Lyndon B. Johnson, Richard Nixon, Gerald Ford, Jimmy Carter og Ronald Reagan. Síðar tóku Ekvador og Perú þátt í áætluninni. 

Að undirlagi CIA hóf Argentína stuðning við herforingjastjórnir Mið-Ameríkuríkjanna Hondúras, Níkaragva, El Salvador og Gvatemala, við að láta pólitíska andstæðinga hverfa. Aðgerðir Argentínu í Mið-Ameríku stóðu frá 1977 til 1986.

Eftir að áætluninni lauk um 1990 hófu þátttakendur aðgerðir til að koma í veg fyrir rannsóknir og vitnaleiðslur gegn þeim. Árið 1992 uppgötvaðist Ógnarskjalasafnið á lögreglustöð í Paragvæ með 60.000 skjölum og 593.000 síðum á örfilmum. Skjölin sögðu frá 50.000 morðum, 30.000 „mannshvörfum“ og 400.000 handtökum í tengslum við áætlunina. Sum ríkin hafa notað skjöl úr safninu til að höfða mál á hendur þátttakendum.

Tengt efni
 Skítuga stríðið

Kalda stríðið
 
Andkommúnismi
Pólitískar ofsóknir
Leppstríð
Sporðgranaætt

Sporðgranaætt (fræðiheiti: Loricariidae) er stærsta ætt grana (Siluriformes). Ættkvíslir eru 92 og hafa yfir 680 tegundir hafa verið taldar. Lengd þeirra er frá um 2 sentimetrum til metra. 

Sporðgranar eiga sér útbreiðslusvæði í ferskvatni í Mið-Ameríku (Kosta Ríka og Panama) og hitabeltissvæða Suður-Ameríku. Tegundir hafa fundist í allt að 3000 metra hæð. 

Megineinkenni þeirra eru harðar plötur sem þekja búk þeirra, sogmunnur og par fálmara. Útlit getur verið fjölbreytt og litir fjölskrúðugir. Flestar tegundirnar eru virkari á nóttunni og dvelja undir til að mynda steinum eða trjárótum yfir hábjartan dag. Sumar tegundir geta lifað utan vatns í margar klukkustundir. 

Aðalfæða sporðgrana eru þörungar, hryggleysingjar og rotnandi efni. Sumar tegundir bera egg á sér meðan aðrar verpa í fast undirlag, t.d. leðju.

Sporðgranar eru vinsælir gæludýrafiskar. Oft eru þeir seldir sem pleco en ein vinsælasta tegundin er Hypostomus plecostomus sem getur orðið allt að hálfur metri að lengd. Meðal vinsælla ættkvísla eru: Ancistrus, Hypostomus, Hypancistrus og Pterygoplichthys.

Heimild

 

Granar
Skrautfiskar
Spilavíti

Spilavíti er bygging eða stofnun þar sem stundað er fjárhættuspil. Spilavíti eru oftast í nágrenni hótela, veitingastaða, verslunarmiðstaða, skemmtiferðaskipa og annarra staða þar sem ferðamenn leita eftir afþreyingu. Það er umdeilt hvort þær tekjur sem spilavíti skapa vegi á móti félagslegum og efnahagslegum áhrifum þeirra.

Lagt hefur verið til að leyfa spilavíti á Íslandi. Nokkrir þingmenn hafa lagt fram frumvarp þar að lútandi.

Tengill 
Umfjöllun RÚV í þættinum Kveikur 20. mars 2018

Tilvísanir 

Fjárhættuspil
Skrautfiskar

Skrautfiskar eru vinsælt áhugamál. Þá heldur fólk fiskum í sérsmíðuðum fiskabúrum eða í garðtjörnum. 

Fiskar hafa verið ræktaðir sem fæða í tjörnum í þúsundir ára. Einhverjum þessara fiska sem þóttu skrautlegir vildi fólk varðveita vegna fegurðargildis. Í Kína og Japan hafa kynbætur á vatnakarpa leitt til skrautafbrigðanna koi og gullfisks, en þeir voru fyrst ræktaðir til matar. Auðugir Rómverjar og munkar á miðöldum í Evrópu héldu körpum í tjörnum. Á miðri 19. öld varð Frakkinn Pierre Carbonnier frumkvöðull í ræktun hitabeltisfiska. Setti hann upp almenningsfiskabúr í París. 

Fiskum er haldið í ferskvatni, ísöltu-vatni eða saltvatni. Vinsælast er að halda fiskum í ferskvatni. Dýrara og flóknara er að halda út saltvatnsfiskum. Þeir geta verið afar litskrúðugir. Einnig er hægt að halda kóröllum, krabbadýrum og ýmsum lindýrum í saltvatni.

Að ýmsu er að huga þegar annast á skrautfiska. Fjölda tegunda á lítra, síunar- og dælutæki, fæðuval, val á munum í búrið og hvort tegundir fara saman. Úrgangsefni geta safnast (niðurbrot niturs) upp ef ekki er hugað að vatnsskiptum og síun. Stærri búr þola meira hnjask á efnasamsetningu en lítil. Á Íslandi er kranavatnið ekki klórbætt eins og víða erlendis og því er hægt að nota það. 25°C meðalhiti í búrum hitabeltisfiska þykir mátulegt en hiti frá 18-27 C° er innan æskilegra marka.

Dæmi um ferskvatnsskrautfiska eru:
Síklíður
Gotfiskar (t.d. gúppí og mollí)
Tetra
Betta
Vatnakarpar (t.d gullfiskar og koi)
Bryngranar (stundum kallaðar ryksugur á alþýðumáli)
Sporðgranar

Heimild

Tengill
Fiskabúr
Listi yfir ferskvatnsbúrfiska
Listi yfir vísindaheiti á gæludýrafiskum (enska Wikipedia)

Skrautfiskar
Chilocorinae

Chilocorinae er undirætt af ættinni Coccinellidae. 
Þær lisa á mismunandi skjaldlúsum. Þær eru með gljándi hlífðarvængi sem hafa yfirleitt enga bletti eða mynstur. Þær eru yfirleitt hjálmlaga.

Tilvísanir

Skordýr
Bjöllur
Sticholotidinae

Sticholotidinae er undirætt af bjöllum í ættinni Coccinellidae (maríubjöllur).

Tilvísanir

Skordýr
Maríubjöllur
Aedes albopictus

Aedes albopictus (eða Stegomyia albopicta) eða asísk tígris-moskítófluga er moskítófluga sem upprunnin er í hitabelti og heittempruðu belti í Suðaustur-Asíu. Þessi gerð moskítóflugna hefur hins vegar á nokkrum áratugum breiðst út í mörgum löndum og er talið að hún berist með varningi og ferðafólki. Tígris-moskítóflugan einkennist af því að fætur flugunnar eru með svörtum og hvítum rákum og bolurinn  með litlum svörtum og hvítum rákum.
Þessi moskítófluga hefur orðið áberandi meindýr á mörgum stöðum því útbreiðsla tengist fólksfjölda (fremur en mýrlendi) og þessa moskítóflugur fljúga og nærast allan daginn og líka í dögun og þegar rökkvar. Flugan er kölluð tígris-moskítófluga út af því að rákirnar minna á tígrísdýr. Aedes albopictus er hýsill og smitberi fyrir marga hættulega veirusjúkdóma svon sem Dengue og Zika.

Tilvísanir

Skordýr
Santo Amaro

Santo Amaro er hverfinu í borginni Recife, í stöðu Pernambuco, Brasilíu.

Íbúafjöldi er 27.939 íbúar, með karlkyns þátttöku 12.680 (45,38) íbúa og kvenkyns íbúa 15.259 (54,62) íbúa.

Heimild 

Borgir í Brasilíu
Pardofelis

Pardofelis er ættkvísl í kattardýraætt. Þessi ættkvísl er nú talin vera með eina tegund í suðaustur Asíu: hlébarðaköttur. Tvær aðrar tegundfir sem áður voru taldar til ættkvíslarinnar, eru nú taldar til Catopuma.

Orðið pardofelis er samsett úr latnesku orðunum pardus (pardusdýr), og felis (köttur) sem tilvísun í bletti einu tegundinnar (eða einkennistegund), hlébarðakattarins.

Tilvísanir

Kattardýr
Rándýr
Charles Watson-Wentworth, markgreifi af Rockingham

Charles Watson-Wentworth, annar markgreifinn af Rockingham, (13. maí 1730 – 1. júlí 1782) kallaður hinn háttvirti Charles Watson-Wentworth til ársins 1733, Higham vísigreifi frá 1733 til 1746 og greifinn af Malton frá 1746 til 1750, var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga sem var tvisvar forsætisráðherra Bretlands. Hann gegndi aðeins tveimur mikilvægum embættum á ferli sínum, embættum forsætisráðherra og leiðtoga lávarðadeildar breska þingsins, en hann naut þó mikilla áhrifa á seinni ráðherratíð sinni.

Æviágrip
Rockingham var afkomandi fyrsta greifans af Strafford og ólst upp á fjölskyldusetrinu Wenworth Woodhouse nærri Rotherham í Suður-Yorkshire. Hann hlaut nám í Westminster-skóla og St John's-háskóla í Cambridge. Árið 1746 hélt hann til Carlisle til að ganga til liðs við hertogann af Cumberland í stríðinu gegn Karli Játvarði Stúart. Fjórum árum síðar var hann gerður greifi af Malton á Írlandi og bar þann titil þar til hann erfði markgreifatign föður síns.

Stjórnmálaferill
Rockingham tók sæti á lávarðadeild breska þingsins næsta ár og varð riddari í reglu Sokkabandsorðunnar árið 1761. Árið 1762 útnefndi Georg 3. konungur læriföður og vin Rockinghams, Bute lávarð, forsætisráðherra. Bute gegndi embættinu í rúmt ár en sagði síðan af sér vegna aukinnar andstöðu. Við honum tók George Grenville, sem tókst ekki heldur að vinna stjórn sinni nægan stuðning. Þegar Grenville sagði af sér árið 1765 tók Rockingham við.

Rockingham útnefndi bandamenn sína, Henry Seymour Conway og Grafton lávarð, í ríkisstjórnina. Jafnframt gerðist írski stjórnmálamaðurinn og heimspekingurinn Edmund Burke einkaritari Rockinghams og var náinn vinur hans og samstarfsmaður alla tíð. Á fyrri ráðherratíð sinni nam Rockingham úr gildi Stamp-lögin árið 1765 og lækkaði með þeim skatta í bresku nýlendunum. Innanríkisvandamál ollu því að Rockingham neyddist til þess að segja af sér árið 1766 og William Pitt eldri tók við sem forsætisráðherra.

Sjálfstæði Bandaríkjanna
Rockingham var í stjórnarandstöðu næstu sextán árin. Hann studdi stjórnarskrárbundin réttindi breskra nýlendubúa og studdi jafnframt viðurkenningu á sjálfstæði Bandaríkjanna. Árið 1782 varð hann forsætisráðherra í annað sinn og viðurkenndi sem slíkur sjálfstæði Bandaríkjamanna. Þannig batt hann enda á þátttöku Breta í bandaríska frelsisstríðinu. Ráðherratíð Rockinghams entist ekki lengi því hann lést 14 vikum síðar.

Í Bandaríkjunum eru sýslur í New Hampshire, Norður-Karólínu og Virginíu nefndar eftir Rockingham.

Heimild 
 

Forsætisráðherrar Bretlands
Breskir markgreifar
Freestyle Script

Freestyle Script er leturgerð það hönnuð með Martin Wait í 1981. Feitletraður útgápa af Freestyle Script var hönnuð í 1986. Útgefendur eru Adobe, ITC og Letraset. Freestyle Script hefur 4 útgáfur: Regular, Bold, SH Reg Alt, og SB Reg Alt.

Neðanmálsgreinar 

leturgerð