alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hryðjuverkin 29. mars 2010 í Moskvu

Hryðjuverkin 29. mars 2010 voru hryðjuverkaárásir í neðanjarðarlestakerfi Moskvu, framkvæmdar af tveimur hryðjuverkakonum þann 29. mars 2010. Tvær sprengjur sprungu í lestarvögnum, sú fyrri kl. 7.56 á Lubyanka lestarstöðinni og sú síðari kl. 8.38 á Park Kultury lestarstöðinni. Einnig var reynt að sprengja þriðju sprengjuna um 40 mínútum síðar en tilraunin tókst ekki.

Talið er að 37 manns séu látnir vegna spregjanna. Enginn þeirra var Íslendingur.

Heimildir

Tilvísanir 

Hryðjuverk
2010
Hjarðarholt (Dalasýslu)

Hjarðarholt er bær, kirkjustaður og áður prestssetur í Laxárdal í Dalasýslu, gamalt höfuðból sem kemur töluvert við sögu í Íslendingasögum og Sturlungu.

Samkvæmt Laxdælu reisti Ólafur pái Höskuldsson sér bæ á svæði sem þótti reimt því það hafði áður verið í eigu illvirkjans Víga-Hrapps og var sagt að hann gengi aftur, svo að landið lagðist í auðn eftir lát hans. Ólafur lét það ekki á sig fá, byggði bæ sinn og kallaði hann Hjarðarholt. Þar ólust þeir Kjartan Ólafsson og Bolli Þorleiksson upp.

Á elleftu öld bjó Halldór sonur Snorra goða Þorgrímssonar í Hjarðarholti en árið 1117 bjó þar Guðmundur Brandsson prestur, náfrændi Þorgils Oddasonar. Árið 1197 settist svo Sighvatur Sturluson að í Hjarðarholti.

Hjarðarholt var síðan prestssetur allt fram á 20. öld en þá var prestbústaðurinn fluttur til Búðardals. Á meðal presta í Hjarðarholti má nefna Gleraugna-Pétur Einarsson, bróður Marteins biskups, sem kemur töluvert við sögu siðaskiptanna, og séra Gunnar Pálsson skáld, sem sat staðinn á síðari hluta 18. aldar.

Árið 1899 fann Daniel Bruun stuðlabergslegstein sem notaður var sem þröskuldur í dyrum Hjarðarholtskirkju og kom honum á Þjóðminjasafnið. Hann er talinn elstur íslenskra rúnalegsteina sem varðveist hafa, frá fyrri hluta 14. áldar. Á honum stendur: her : ligr : hallr : arason. Hallur þessi er ekki þekktur úr öðrum heimildum.

Núverandi kirkja í Hjarðarholti var vígð árið 1904 og er teiknuð af Rögnvaldi Ólafssyni arkitekt.

Tilvísun

Heimildir 
 
 

Dalasýsla
Íslenskir bæir
Kirkjustaðir í Dalasýslu
Alin

Alin eða öln er forn mælieining. Alin (ft. álnir) er mismunandi eftir löndum og tímabilum innan hvers lands.
Upphafleg lengdareining á Íslandi var lögalin, sem var 19 danskir þumlungar eða um 48 sentimetrar að lengd. Í byrjun sextándu aldar var tekin upp Hamborgaralin, sem var 22 þumlungar eða um 57,8 sentimetrar að lengd, en árið 1776 var dönsk alin löggilt hér á landi með konunglegri tilskipun. Var hún 24 þumlungar eða 62,8 sentimetrar að lengd.

Alin hefur þannig verið mismunandi og sömuleiðis þær einingar sem byggja á alin. Í hverri  alin eru tvö fet og hvert fet er tvö kvartil. Um 1200 var stikumálið leitt í lög. Stika var jöfn tveimur fornum lögálnum eða um 98 sm.

Tilvísanir

Heimildir
 Frumvarp til laga um vog, mál og faggildingu (1992)

Tenglar 
 
 
 Tugamál og tugavog, Ísafold, 54. tölublað (05.08.1899), Bls. 213
 Um hina fornu íslensku alin; grein í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1910
 Álnir og kvarðar. – Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, Megintexti (01.01.1968), p. 45-78 

lengdareiningar
Hákon Grjótgarðsson

Hákon Grjótgarðsson Hlaðajarl var jarl í Noregi á 9. öld. Hann var einnig kallaður Hákon ríki. 

Faðir hans var Grjótgarður Herlaugsson jarl á Hálogalandi og í Naumudal. Hann seildist eftir yfirráðum til suðurs og hefur líklega ráðið yfir allri strandlengjunni frá Lófót suður til Þrándheimsfjarðar. 

Þegar Haraldur hárfagri kom til að leggja undir sig Þrændalög hélt Hákon til móts við hann, gerði við hann bandalag og barðist með honum. Ása dóttir hans varð ein af mörgum konum Haraldar konungs. Tveir synir Hákonar, Grjótgarður og Herlaugur, féllu í orrustunni við Sólskel um 875. Að launum fyrir liðveisluna fékk Hákon Þrændalög að léni og einnig Firðafylki og Sogn. Hann settist að á Hlöðum við Þrándheim og voru arftakar hans nefndir Hlaðajarlar.

Hákon féll í orrustu við Atla jarl hinn mjóva í Stafanesvogi en Atli lést skömmu síðar af sárum sínum. Arftaki Hákonar var Sigurður sonur hans.

Heimildir 
 
 

Hlaðajarlar
Saga Noregs
Skúli Guðmundsson

Skúli Guðmundsson (25. mars 1924 Reykjavík – 22. janúar 2002 Reykjavík) var íslenskur frjálsíþróttamaður sem keppti fyrir Knattspyrnufélag Reykjavíkur og Københavns Idræts Forening í 

Danmörku. Hann setti íslandsmet í Kaupmannahöfn í Hástökki 30. júlí 1950 sem stóð í tíu ár (1,97 metra). Hann keppti fyrir Íslands hönd á Evrópumeistaramótsmet 1946 i Ósló og lenti þar í 7. sæti - stökk 1,90 metra.
Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1943 og gegndi embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, ári áður.

Tilvísanir

Tenglar 

 Skúli Guðmundsson - Upplýsingar úr afrekaskrá Frjálsíþróttasambands Íslands 
 Grein - SKÚLI GUÐMUNDSSON - mbl.is

Íslenskir frjálsíþróttamenn
Íslenskir hástökkvarar
Skjaðak

Skjaðak er haft um sérstaka skemmd í öli við gerjun, en líklega einnig um sveppagróður á korni. Skjaðak er líklega írskt tökuorð í íslensku. 

Gamlar jarteiknabækur bera með sér að ölgerðin misheppnaðist stundum á Íslandi, það kom „skjaðak" í ölið, einhver óholl eða eitruð gerð. Var þá heitið á helga menn og urðu þeir jafnan vel við. Ísleifur biskup blessaði mungát það er skjaðak var í og var þaðan í frá vel drekkandi. Eins hjálpaði Þorlákur helgi vel, lífs og liðinn.

Bjór
Sofi Oksanen

Sofi Oksanen (f. 7. janúar 1977) er finnskur rithöfundur. Fyrsta bók hennar Stalinin lehmät (Kýr Stalíns) kom út árið 2003 og önnur bók hennar Baby Jane kom út árið 2005. Þriðja skáldsaga hennar Puhdistus (Hreinsun) kom út árið 2008 og hlaut Oksanen Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 2010 fyrir verkið.

Tilvísanir 

Oksanen, Sofi

Fólk fætt árið 1977
Handhafar Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs
Járnseglun

Járnseglun er einn flokkur af seguleiginleikum efna. Járnseglandi efni geta myndað sterka segla.

Járnseglandi efnunum má skipta í marga undirflokka en í þekktasta undirflokknum eru ýmsar málmblöndur og svo þrjú frumefni, sem eru segulmögnuð við stofuhita en það eru málmarnir járn, nikkel og kóbalt. Mörg efni geta orðið segulmögnuð við ennþá lægri hita.

Heimildir
 
 

Efnafræði
Nýjasta tækni og vísindi

Nýjasta tækni og vísindi er íslenskur sjónvarpsþáttur sem var upphaflega sýndur á árunum 1967-2004 og hóf svo aftur göngu sína árið 2020 á RÚV.

Þátturinn var í umsjón Örnólfs Thorlaciusar á árunum 1967-1974 en þá kom Sigurður H. Richter dýrafræðingur til liðs við þáttinn og sáu þeir um hann í sameiningu á árunum 1974-1980. Sigurður tók síðan alfarið við stjórn þáttarins þegar Örnólfur var skipaður rektor Menntaskólans við Hamrahlíð árið 1980 og var Sigurður umsjónarmaður þáttarins á árunum 1980-2004.

Nýjasta tækni og vísindi var elsti þátturinn á dagskrá Sjónvarpsins að undanskildum fréttum og Stundinni okkar þegar hann tók langt hlé árið 2004. Hann hóf aftur göngu sína þann 14. september 2020 eftir 16 ára hlé í umsjón Eddu Elísabetar Magnúsdóttur, Sigmars Guðmundssonar og Sævars Helga Bragasonar með innslögum frá Guðmundi Jóhannssyni.

Tilvísanir 

Íslenskir sjónvarpsþættir
Jóhann Gunnar Sigurðsson

Jóhann Gunnar Sigurðsson (2. febrúar 1882 – 20. maí 1906) var íslenskt skáld sem orti í nýrómantískum anda. Hann lést aðeins 24 ára gamall. 
Hann stundaði nám við Lærða skólann og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags skólans, árið 1903.

Tilvísanir

Tenglar 
 Þjáningabræður, sem létuzt á hádegi mannsævinnar; grein í Alþýðublaðinu 1965

Íslensk skáld
Raunveruleikasjónvarp

Raunveruleikasjónvarp er dagskrárgerð í sjónvarpi sem felst í því að sýna dramatísk eða gamansöm atriði sem virðast óundirbúin og ekki leikin. Venjulega eru leikarar í raunveruleikasjónvarpi ómenntaðir (en oft sjónvarpsvanir þó) eða óþekktir. Handrit er notað en leikararnir eru kannski óvitandi um það hvert þeirra hlutverk er nákvæmlega og hver útkoman verður. Oft er einhvers konar sjónvarpsleikur, keppni, þraut eða áheyrnarprufa hluti af dagskránni. Tækni eins og fluga á vegg-myndataka, falin myndavél og raunveruleikaáhrif er notuð til að skapa tilfinningu fyrir því að hlutirnir sem sjást séu ekki leiknir. 

Raunveruleikasjónvarp af einhverju tagi hefur verið til frá upphafi sjónvarpsþáttagerðar. Hugtakið varð fyrst áberandi í umræðu um fjölmiðla seint á 10. áratugnum þegar sprenging varð í framleiðslu sjónvarpsþáttaraða af þessu tagi. Harðar deilur í kringum suma af þessum þáttum, eins og Big Brother, hafa gert raunveruleikasjónvarp að umtalaðasta sjónvarpsefni síðustu ára.

Tengt efni
 Raunveruleikaáhrif
 Sjónvarpsveruleiki

Raunveruleikasjónvarpsþættir
Sjónvarpsþættir
Sjónvarpsveruleiki

Sjónvarpsveruleiki á við um marga ólíka hluti í veruleikanum sem eiga það sameiginlegt að þeir væru ekki til eða væru allt öðruvísi en þeir eru ef ekki væri fyrir sjónvarpið. Hugtakið er notað til að lýsa bæði breytingum sem orðið hafa t.d. á íþróttum til að gera þær sjónvarpsvænni, alls kyns viðburðum (t.d. mótmælum) sem eru skipulagðir sérstaklega með sjónvarpið í huga og því hvernig ólíkar fylkingar eða sjónarmið magna upp andstöðu fyrir framan sjónvarpsvélarnar. Í hugtakinu felst gagnrýni á þá bjartsýnu hugmynd sem naut fylgis á 8. áratugnum að sjónvarpið gæti endurspeglað veruleikann á hlutlægan hátt með nýrri hreyfanlegri upptökutækni. Hugtakið sjónvarpsveruleiki vísar til þess að um leið og myndavélin er komin á staðinn tekur veruleikinn mið af henni. Í hugtakinu getur líka falist sá dómur að eitthvað sé óekta og ómarktækt af því það er hannað með fjölmiðla í huga. 

Sjónvarpsveruleiki er dæmi um áhrif fjölmiðla.

Tengt efni
 Raunveruleikasjónvarp
 Raunveruleikaáhrif

Sjónvarp
Áhrif fjölmiðla
Viking Club, Leeds

The Viking Club var klúbbur textafræðinga og sagnfræðinga við Háskólann í Leeds, sem sérhæfðu sig í norrænum og germönskum fræðum. Klúbburinn var stofnaður skömmu eftir 1920, af Eric Valentine Gordon og J. R. R. Tolkien þegar þeir voru prófessorar í Leeds (1920–1925). Á „fundum“ hittust stúdentar og kennarar til að lesa Íslendingasögur á frummálinu og drekka bjór á óformlegan hátt. Klúbbfélagar tóku gjarnan lagið og ortu söngtexta á fornensku, gotnesku,  forníslensku og öðrum fornum germönskum tungumálum. T.d. var lagið „Twinkle, twinkle little star“ sungið undir fornenskum texta eftir Tolkien. Úrval af þessum kveðskap birtist 1936 í bókinni Songs for the Philologists, sem er afar fágæt, því að megnið af upplaginu eyðilagðist í eldi (aðeins 14 eintök eru til).

Heimild 
 

Fræðafélög
Bretlandseyjar
Raunveruleikaáhrif

Raunveruleikaáhrif eru í kvikmyndagerð þau áhrif á áhorfandann að honum finnst hann vera að horfa á eitthvað raunverulegt en ekki leikið og skáldað. Raunveruleikaáhrif eru búin til með því að brjóta markvisst ýmsar formreglur kvikmyndagerðar. Dæmi um þetta er t.d. að gera upptökutækin sýnileg með því að láta kvikmyndatökuvélina hristast með hreyfingum leikaranna og gera áhorfendur þannig meðvitaða um kvikmyndatökumanninn, sýna hljóðnema í mynd og láta leikara tala beint í myndavélina, notast við venjulegt fólk og óundirbúið tal í stað menntaðra leikara og handrits. Dæmi um kvikmynd sem notast mikið við raunveruleikaáhrif til að skapa spennu er The Blair Witch Project.

Ýmsar skyldar aðferðir þekkjast úr bókmenntum þar sem sagan er t.d. sett upp sem dagbók eins og í skáldsögunni Drakúla. Roland Barthes tengdi raunsæi í bókmenntum við notkun ekfrasis eða lýsingu á verki og kallaði það raunveruleikaáhrif.

Tengt efni
 Raunveruleikasjónvarp
 Framandgerving 

Kvikmyndagerð
Tindastóll (fjall)

Tindastóll er 989 metra hátt fjall innst við vestanverðan Skagafjörð, norðan við Sauðárkrók. Það er eitt þekktasta fjall héraðsins og af því er frábært útsýni í heiðskíru veðri. Nafn fjallsins er oft stytt og það kallað Stóllinn, en áður mun það hafa heitið Eilífsfjall og er sagt hafa verið kennt við landnámsmanninn Eilíf örn.

Tindastóll er langt og mikið fjall, um 20 kílómetrar á lengd. Undir fjallinu austanverðu meðfram sjónum er sveitin Reykjaströnd en vestan við fjallið er Laxárdalur. Sunnan og suðvestan við Tindastól eru Gönguskörð en nyrst gengur fjallið í sjó fram og er mjög torfært að komast þá leið milli Reykjastrandar og Laxárdals.

Uppi á fjallinu er tjörn og samkvæmt alþekktri þjóðsögu fljóta óskasteinar á tjörninni á hverri Jónsmessunótt. Þangað er oft gengið um Jónsmessu og á öðrum tímum og eru margar vinsælar gönguleiðir á svæðinu. Skíðaland Sauðárkróksbúa er í vestanverðum Stólnum.

Fjöll á Íslandi
Skagafjörður
Molduxi

Molduxi er fjall fyrir ofan Sauðárkrók og Borgarsveit í Skagafirði. Fjallið er 706 m á hæð og er auðvelt uppgöngu. Þaðan er víðsýnt yfir Skagafjörð og liggur vinsæl gönguleið upp á fjallið frá Sauðárkróki.

Fjöll á Íslandi
Skagafjörður
Eyjafjarðará

Eyjafjarðará er dragá í Eyjafirði. Hún á upptök syðst í Eyjafjarðardal, þar sem koma saman lækir og ár úr fjöllunum í kring, og rennur norður eftir dalnum og í sjó í botni Eyjafjarðar eða Pollinum, við Akureyrarflugvöll. Hún er 60-70 km löng frá upptökum til ósa. Talið er að botn Eyjafjarðar hafi áður náð allt inn að Melgerðismelum, um 22 kílómetrum innar en núverandi ós árinnar er.

Í ánni er mjög góð sjóbleikjuveiði en þar veiðist einnig urriði og eitthvað af laxi. Ósasvæði Eyjafjarðarár nær nokkuð langt upp með ánni, að Melgerðismelum, og þar er auðugur og margbreytilegur gróður og dýralíf. Þar voru áður engjalönd sem mikið voru nýtt til heyskapar og beitar en nú er hluti af landinu friðaður  og þar er mikið um víði. 25-30 tegundir fugla verpa á þessu svæði.

Heimildir 
 
 

Eyjafjarðarsýsla
Dragár á Íslandi
Markarfljót

Markarfljót er jökulá á Suðurlandi. Aðalupptök árinnar eru í Mýrdalsjökli en einnig falla í hana þverár úr Eyjafjallajökli og víðar að. Á vatnasvæði árinnar, sem er um 1200 ferkílómetrar, eru allnokkrar megineldstöðvar. Sandarnir sem Markarfljót rennur um til sjávar og sérstaklega ósar þess eru nefndir Markarfljótsaurar (sbr. aurar).

Áin er um 100 kílómetrar á lengd. Efst rennur hún um Laufaleitir milli malar- og leirhjalla en síðan ofan í allhrikalegt og þröngt gljúfur, Fljótsgil. Þar sem það er þrengst heitir Torfahlaup og eru þjóðsögur um að maður hafi stokkið þar yfir. Þar fyrir neðan falla ýmsar þverár í hana, Hvítmaga frá Tindfjallajökli, Kaldaklofskvísl frá Torfajökli og Innri-Emstruá (Nyrðri-Emstruá) frá Mýrdalsjökli. Síðan fellur fljótið bratt ofan í hrikalegt gljúfur, Markarfljótsgljúfur, sem er nærri 200 metra djúpt og er talið hafa orðið til að mestu í gífurlegu hlaupi fyrir um 2000 árum. Neðst fellur Fremri-Emstruá (Syðri-Emstruá) í fljótið í gili en hún kemur úr Mýrdalsjökli.

Þegar kemur á móts við Þórsmörk fellur áin út á eyrar og byrjar að dreifa úr sér, enda er hún þar orðin að stórfljóti. Áður fyrr flæmdist hún mjög víða um á láglendinu, raunar um mestallan hluta Rangárþings sunnanverðs, braut land og eyddi. Raunar er mestallt láglendið þarna orðið til úr framburði Markarfljóts, bæði Landeyjarnar og sléttlendið undir vestanverðum Eyjafjöllum. Eftir lok ísaldar var mikill fjörður þar sem nú eru Landeyjar en hann fylltist smám saman af framburði fljótsins og hlaupum úr jöklunum. Talið er að við landnám hafi meginfarvegir fljótsins verið sjö en síðustu aldirnar voru þeir fjórir, núverandi farvegur, Álar, Affall og Þverá.

Fyrsti varnargarðurinn var byggður við Seljaland um 1910 en flestir núverandi varnargarða voru gerðir á árabilinu 1930-1950 og hefur með þeim tekist að halda fljótinu í skefjum og verja land og mannvirki fyrir ágangi. Óvíst er þó að garðarnir myndu standast stórt jökulhlaup.

Fljótið var mikill farartálmi fyrr á öldum en fyrsta brúin yfir það var byggð árið 1934 nálægt Litla-Dímon, allnokkru ofar en núverandi brú. Einnig er brú á fljótinu á Emstrum.

Tilvísanir

Heimildir 

 
 

Jökulár á Íslandi
Rangárvallasýsla
Sigríður Þorgeirsdóttir

Sigríður Þorgeirsdóttir (fædd 1958) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands. Hún varð árið 1997 fyrst kvenna til að verða fastráðinn kennari í heimspeki við skólann.

Menntun 
Sigríður lauk B.A.-prófi frá Boston-háskóla árið 1981. Hún stundaði framhaldsnám við sama skóla og við Freie háskólann í Berlín. Þaðan lauk hún M.A.-prófi árið 1988. Mastersritgerð hennar nefndist „Der Begriff 'décadence' in der Philosophie Nietzsches“. Sigríður lauk doktorsprófi frá Humboldt-háskólanum í Berlín árið 1993. Bók sem byggðist á doktorsritgerð hennar kom út árið 1996 og nefndist Vis Creativa : Kunst und Wahrheit in der Philosophie Nietzches. Sigríður er formaður akademískrar stjórnar EDDU öndvegisseturs og formaður stjórnar GET (Gender Equality Training) sem er alþjóðlegur jafnréttisskóli við HÍ og samstarfsverkefni HÍ og utanríkissráðuneytisins.

Helstu ritverk 
 Birth, Death, and Femininity: Philosophies of Embodiment (ásamt R.M. Schott (ritstj.), V. Songe-Möller, S. Heinämaa) (Bloomington: Indiana University Press, 2010).
 The Body Unbound: Philosophical Perspectives on Religion, Embodiment, and Politics (ritstj. ásamt Marius Timman Mjaaland og Ola Sigurdson) (Cambridge: Cambridge Scholars Press, 2010).
 Kvenna megin: ritgerðir um femíníska heimspeki (Reykjavík: Hið íslenzka bókmenntafélag, 2001).
 Simone de Beauvoir: heimspekingur, rithöfundur, femínisti (ritstj. ásamt Irmu Erlingsdóttur) (Reykjavík: Rannsóknastofa í kvennafræðum, Háskólaútgáfan, 1999).
 Fjölskyldan og réttlætið: ráðstefnurit (ritstj. ásamt Jóni Á. Kalmanssyni og Magnúsi D. Baldurssyni) (Reykjavík: Háskóli Íslands, Siðfræðistofnun, 1997).
 Vis Creativa: Kunst und Wahrheit in der Philosophie Nietzches (Würzburg: Königshausen & Neumann, 1996).

Tengill 
Vefsíða Sigríðar Þorgeirsdóttur

Femínískir heimspekingar
Fyrirbærafræðingar
Lífheimspekingar
Íslenskir heimspekingar
Sérfræðingar í kenningum Nietzsches
Siðfræðingar
Heimspekingar 21. aldar

Íslenskar konur
Prófessorar við Háskóla Íslands
Salvör Nordal

Salvör Nordal (fædd 1962) er íslenskur heimspekingur og umboðsmaður barna. Foreldrar hennar eru hjónin Jóhannes Nordal, fv. seðlabankastjóri og Dóra Guðjónsdóttir Nordal píanóleikari.

Menntun 
Salvör lauk B.A.-prófi í heimspeki frá Háskóla Íslands árið 1989. Hún lauk M.Phil-prófi í félagslegu réttlæti (e. Social Justice) og doktorsprófi í heimspeki við Calgary-háskólann í Kanada en doktorsritgerðin hennar nefnist Privacy as a Social Concept.  Salvör hefur starfað sem lektor við Háskóla Íslands og forstöðumaður Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands en er núverandi umboðsmaður barna. Í júlí 2021 hlaut hún framgöngu í stöðu prófessors við sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Íslands.

Helstu ritverk 
 Velferð barna: Gildismat og ábyrgð samfélags (ritstj. ásamt Sigrúnu Júlíusdóttur og Vilhjálmi Árnasyni) (Reykjavík: Siðfræðistofnun Háskóla Íslands, Háskólaútgáfan, 2010).
„Siðferði og starfshættir í tengslum við fall íslensku bankanna 2008“ (ásamt Vilhjálmi Árnasyni og Kristínu Ástgeirsdóttur). Í (ritstj. Páll Hreinsson, Sigríður Benediktsdóttir og Tryggvi Gunnarsson)  Aðdragandi og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdir atburðir (Reykjavík: Rannsóknarnefnd Alþingis, 2010), bls. 7-243.
 Persónuvernd í upplýsingasamfélagi (ritstj.) (Reykjavík: Siðfræðistofnun Háskóla Íslands, Háskólaútgáfan, 2007).
 Hugsað með Mill (ritstj. ásamt Róberti H. Haraldssyni og Vilhjálmi Árnasyni) (Reykjavík: Háskólaútgáfan, 2007).
 Hugsað með Páli (ritstj. ásamt Róberti H. Haraldssyni og Vilhjálmi Árnasyni) (Reykjavík: Háskólaútgáfan, 2005).
 Ástarspekt: greinar um heimspeki e. Stefán Snævarr (ritstj.) (Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag, 2004).
 Blood and data: ethical, legal and social aspects of human genetic databases (ritstj. ásamt Garðari Árnasyni og Vilhjálmi Árnasyni) (Reykjavík: Háskólaútgáfan, 2004).
 Siðferðileg álitamál (Reykjavík: ReykjavíkurAkademían, Siðfræðistofnun, 2000).

Tenglar 
Vefsíða Salvarar Nordal
Siðfræðistofnun

Tilvísanir

Íslenskir heimspekingar
Umboðsmenn barna
Siðfræðingar

Íslenskar konur
Kjörnir fulltrúar á Stjórnlagaþing á Íslandi 2011
Hákettir

Háf-kettir eða há-kettir eru undirflokkur brjóskfiska sem hefur roð en ekki skráp.
Þeir hafa vísi að tálknaloki, en það eru brjóskfiskar ekki með bara beinfiskar.

Brjóskfiskar
Sveinn Hákonarson

Sveinn Hákonarson Hlaðajarl (d. um 1016) réði ríkjum í Noregi ásamt Eiríki hálfbróður sínum frá því um 1000 til 1014 og með Hákoni syni Eiríks 1014-1015, í umboði Sveins tjúguskeggs Danakonungs. 

Sveinn var sonur Hákonar Sigurðssonar Hlaðajarls og konu hans, Þóru Skagadóttur Skoftasonar. Hann átti alsystkinin Heming og Bergljótu. Hálfbróðirinn Eiríkur var elstur og var frillusonur. Hann þótti þó að mörgu leyti fremri bróður sínum og í orrustunni í Hjörungavogi, þar sem þeir voru báðir, ætlaði Sveinn að flýja undan Vagni Ákasyni en bróðir hans kom þá og hrakti Vagn frá og náði að handsama hann.

Þeir bræður flýðu báðir til Svíþjóðar undan Ólafi Tryggvasyni eftir að faðir þeirra var drepinn en Sveinn var ekki með í Svoldarorrustu, þar sem Ólafur féll. Eftir það skiptu þeir Noregi á milli sín - Svíinn Ólafur skotkonungur fékk einnig nokkur héröð - en töldust þó báðir lénsmenn Sveins tjúguskegg og báru ekki konungsnafnbót.

Eiríkur jarl hélt til Englands í herför árið 1014 og lét Hákoni syni sínum eftir veldi sitt. Hákon og Sveinn stýrðu ríkinu saman til hausts 1015, en þá kom Ólafur helgi til landsins og gerði kröfu til konungsstólsins. Hann vann sigur á Sveini í orrustu en Sveini tókst að flýja til Svíþjóðar. Þar ætlaði hann að koma sér upp her og vinna Noreg að nýju en dó áður en af því yrði.

Kona Sveins var Hólmfríður, sem var annaðhvort systir eða dóttir Ólafs skotkonungs af Svíþjóð. Dóttir þeirra var Sigríður, sem giftist Ásláki syni Erlings Skjálgssonar, og líklega einnig Gunnhildur, sem giftist Sveini Ástríðarsyni Danakonungi.

Heimild 
 

Hlaðajarlar
Noregskonungar
Hákon Eiríksson

Hákon Eiríksson Hlaðajarl (996 – 1029) réði yfir Noregi með Sveini föðurbróður sínum 1014-1015. Þeir höfðu öll völd í landinu en töldust þó ekki konungar.

Hákon var sonur Eiríks Hákonarsonar Hlaðajarls og Gyðu konu hans, dóttur Sveins tjúguskeggs. Sveinn taldist yfirkonungur Noregs frá því að Ólafur Tryggvason féll árið 1000 en Hlaðajarlarnir Eiríkur og Sveinn stýrðu landinu í umboði hans. Þegar Eiríkur fór í herför til Englands árið 1014 lét hann Hákoni eftir sinn hluta ríkisins og naut hann stuðnings höfðingjans Einars þambarskelfis. Ekki varð veldi hans þó langætt því haustið 1015 kom Ólafur helgi til Noregs og gerði tilkall til konungsembættisins. Hann vann sigur á Sveini í orrustu og handtók Hákon en gaf honum grið og leyfði honum að fara til föður síns gegn því að hann kæmi ekki aftur.

Eftir að Knútur ríki hafði hrakið Ólaf úr landi 1028 gerði hann Hákon að jarli yfir Noregi en ekki entist það heldur lengi því hann drukknaði í Norðursjó ári síðar.

Kona hans var Gunnhildur af Póllandi og áttu þau dótturina Bóthildi.

Heimild 
 

Hlaðajarlar
Noregskonungar
957

957 (CMLVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd 
 Eiríkur Hákonarson Hlaðajarl og síðar jarl af Norðymbralandi (d. 1023 eða 1024).

Dáin  

957
951-960
996

996 (CMXCVI í rómverskum tölum)

Atburðir 

 3. maí - Gregoríus V (Bruno von Kärnthen) kjörinn páfi. Hann var 24 ára frændi Ottós keisara og fyrsti þýski páfinn.
 23. maí - Ottó 3. kjörinn keisari hins heilaga rómverska keisaradæmis. 
 24. október - Róbert 2. varð konungur Frakklands.
 20. nóvember - Ríkharður 2. hinn góði varð hertogi af Normandí.

Fædd 
 Hákon Eiríksson Hlaðajarl (d.1029).

Dáin  
 Mars - Jóhannes XV páfi.
 24. október - Húgó Capet, Frakkakonungur (f. 938).
 20. nóvember - Ríkharður 1. af Normandí.

996
991-1000
1028

Árið 1028 (MXXVIII í rómverskum tölum)

Atburðir 

 14. apríl - Hinrik 3. varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
 Ólafur helgi hrakinn úr landi í Noregi og flúði til Rússlands.
 Knútur ríki hylltur á Eyrarþingi sem konungur Noregs.
 Róbert 1. varð hertogi af Normandí.

Fædd

Dáin  
 5. maí - Alfons 5., konungur af Leon og Galisíu.
 Ríkharður 2. hinn góði af Normandí.

1028
1021-1030
1029

Árið 1029 (MXXIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  
 Hákon Eiríksson Hlaðajarl (f. 996).

1029
1021-1030