alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gluggi

Þessi grein fjallar um op á byggingum. Til að lesa um glugga í tölvum má fara á greinina um tölvuglugga.

Gluggi er op á vegg eða þak byggingar, sem stundum er lokað en að auki stundum opið og hleypir inn ljósi í vistarverunar. Á gluggum geta verið opnanleg fög sem notuð eru til að hleypa inn fersku lofti eða til að losa um fnyk og ódaun svo greiða leið hans út í andrúmsloftið. Gluggarúður úr gerðar úr gleri eða plexigleri.

Gluggategundir 
 blindgluggi er falskur skrautgluggi á kirkjuveggjum í gotneskri byggingarlist.
 glygg er gamalt íslenskt orð sem þýðir gluggi.
 hverfigluggi er lausagluggi, festur á teina um miðjan rammann þannig að hann opnast jafnmikið út að neðan og inn að ofan.
 ljóri er þakgluggi. 
 rennigluggi er gluggi sem opnast og lokast með því að rúðunni er rennt til hliðar (eða upp og niður). 
 renniloksgluggi er gluggi með renniloki sem er lok sem rennt er fyrir (ekki fellt yfir). 
 skansgluggi er gluggi sem myndar bogalaga útskot frá sjálfum veggnum; skansgluggi er oft alsettur mörgum smágluggum. 
 skjágluggi er gluggi með gagnsærri himnu í stað glerrúðu. 
 sprógur er gamalt íslenskt orð yfir vindauga eða glugga.
 stafngluggi er gluggi á húsgafli, stafni.
 súðargluggi er gluggi á þaksúð. 
 völtugluggi er e.k. hverfigluggi, opnanlegur gluggi sem leikur á tönnum neðst (og opnast inn að ofan). 
 þakgluggi er (lítill) gluggi á þaki húss.

Gluggaumgjörð 
 gluggakista er lárétt (tré)sylla innan við og undir gluggarúðu. Einnig nefnt gluggasylla, gluggatrog eða sólbekkur. 
 gluggafaldur er oft skrautlaga listar meðfram gluggum að innan (stundum einnig að utan). 
 glugghús er gluggagrind, þ.e. bilið frá glugganum út á ytri brún veggjar eða inn á sólbekkjarbrún innan húss; gluggaloft.
 gluggapóstur er lóðréttur stafur (rimill) milli gluggarúðna. 
 krosspóstur er póstur í glugga sem myndir kross. 
 skjábulungur er umgerð (úr tré) utan um skjáinn, skjágrind.
 skjár er gegnsæ himna í glugga, notuð í stað rúðu (oft haft um allan gluggann)
 sólborð er gluggakarmur. 
 sprausa er gamalt orð yfir gluggarúðuramma.
 sprossi er gluggapóstur. 
 sproti er mjór póstur í glugga, hafður til að skipta honum í fleiri og smærri rúður.
 tíglagrind er grind í glugga sem myndar tígla og fyllir út í gluggarammann. 
 vatnsbretti er skáhöll stein- eða trébrík undir glugga að utanverðu sem veitir vatni frá honum. Hallinn kallast gluggabotn á steinhúsum ef hann nær ekki fram úr vegg.

Glertegundir 
 blýgreypt gler eða blýgreyptir gluggar eru gluggar, jaðraðir með blýlengjum sem eru bræddar og festa þannig glerin saman. 
 glýjað gler er gler sem minnir á hélaða rúðu. 
 skæni er líknarbelgur, himna sem notuð var hér áður fyrr fyrir gler í gluggum (aðallega í íslenskum torfbæjum). 
 vírgler er gler með innlögðum vírþráðum til styrktar.
 þolgler er öryggisgler. 
 þráðgler er öryggisgler með þráðum í.

Sjá einnig 
 Gluggabjór

Tenglar 
 Skjágluggar (Fjaðrafok) ; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1949

Byggingar
Þórey Sigþórsdóttir

Þórey Sigþórsdóttir (f. 25. nóvember 1965) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar

Íslenskar konur
Þórdís Arnljótsdóttir

Þórdís Arnljótsdóttir (f. 13. júní 1963) er íslensk leikkona og fréttamaður á Ríkissjónvarpinu.

Íslenskir leikarar

Íslenskar konur
Íslenskir fréttamenn
Þóranna Krístín Jónsdóttir

Þóranna Krístín Jónsdóttir (f. 15. janúar 1976) er íslensk leikkona.

Íslenskir leikarar
Þóra Friðriksdóttir

Þóra Friðriksdóttir (f. 26. apríl 1933 - 12. maí 2019) var íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar

Fólk dáið árið 2019
Íslenskar konur
Vilborg Halldórsdóttir

Vilborg Halldórsdóttir (f. 18. júní 1957) er íslensk leikkona. Hún hefur einnig unnið við skriftir og hefur m.a. þýtt ítalskt leikrit. Hún samdi textann við þekkt lag eiginmanns síns og söngvara Helga Björnssonar, Húsið og ég (mér finnst rigningin góð). Á sumrin vinnur hún sem leiðsögumaður, bæði í hesta- og rútuferðum. 

Vilborg ólst upp í Kópavogi hjá foreldrum sínum Jóhönnu Guðmundsdóttur og Halldóri Magnússyni. Hún á tvær systur. Vilborg lærði í Kvennaskólanum í Reykjavík þegar hann var enn gagnfræðaskóli og fór síðan í Menntaskólann í Reykjavík. Vilborg er einnig útskrifuð úr Leiklistarskóla Íslands. Á seinni árum fór hún í Háskóla Íslands og lærði ítölsku og heimspeki. 

Vilborg býr nú í Þingholtunum með eiginmanni sínum Helga Björnssyni. Vilborg og Helgi eiga saman þrjú börn.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tengill 
 

Íslenskir leikarar

Íslenskar konur
Vigdís Hrefna Pálsdóttir

Vigdís Hrefna Pálsdóttir (f. 5. október 1977) er íslensk leikkona.
Vigdís á 4 börn: Úlfhildi, Uglu, Örn og lítið barn.

Íslenskir leikarar
Vigdís Gunnarsdóttir

Vigdís Gunnarsdóttir (f. 5. október 1965) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Valgerður Dan

Valgerður Dan (f. 1. desember 1944) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Valdís Arnardóttir

Valdís Arnardóttir (f. 17. mars 1974) er íslensk leikkona.

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Vala Þórsdóttir

Vala Þórsdóttir (f. 22. júlí 1968) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Íslenskar konur
1003

Árið 1003 (MIII í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Márar leggja borgina Leon á norðurhluta Spánar í eyði.

Fædd 
 Játvarður góði, síðasti englisaxneskur konungur Englands (lést 1066).

Dáin 
 Silvester II páfi (d. 12. maí)
 Jóhannes XVII páfi (d. 6. nóvember)

1003
1001-1010
Mía litla

Mía litla (s. Lilla My  f. Pikku Myy) er persóna í Múmínálfunum eftir finnlanssænska rithöfundin og teiknarann Tove Jansson.

Hún býr í Múmínhúsinu með Múmínfjölskyldunni og kom fyrst fram í bókinni Minningar Múmínpabba (Muminpappans bravader / Muminpappans memoarer) árið 1950. Hún á 11 systkini, eina stóra systur, Mimlu, sem á að passa hana og hefur eilíflega áhyggjur af henni. Auk þess 10 lítil systkini sem eru álíka ólátabelgir og hún sjálf. Mía litla er stjórnsöm, forvitin og oft frek. Hún er oft á tíðum mjög stríðin og hefur sérstaklega gaman af því að stríða Snabba sem í einfeldni sinni liggur oft vel við höggi. Hún er þó umfram allt góður vinur þegar vinir hennar þurfa á því að halda. Tove sagði að Mía litla væri að mikluleiti byggð á henni sjálfri sem barni og er hún sú persóna sagnanna sem nýtur einna mestra vinsælda. Miklar vinsældir Míu litlu má glögt sjá á því að í Svíþjóð hafa 7.600 stúlkur verið nefndar My (sænska nafn Míu) eftir henni.

Persónuleiki 
Mía litla er mjög hrjúf og ákveðin persóna. Henni tekst nær alltaf að sannfæra fólk og fá það á sitt band í samtölum, sem oftar en ekki endar með ósköpum en ekki alltaf því stundum eru harkalegustu aðferðirnar þær áhrifaríkustu. Hún er orðfá í rökræðum og samtölum, spilar frekar inn á tilfinningar bæði sinna og viðmælenda, en beita rökfræði eða skynsemi. Hvatvísi er eiginlega mottó hennar.

Í bókunum um Múmínálfana 
Mía litla er í eftirfarandi bókum um Múmínálfana.

Minningar Múmínpabba — Mía litla fæddist á Jónsmessunótt þegar Múmínpabbi var ennþá ungur og er minnst sem minnstu og yngstu dóttur Mimlu. Í rauninni var hún svo lítil að hún varla sást. Hún spilar ekki stóra rullu í þessarri bók en sínir þó eitt og eitt prakkarastrik.

Örlaganóttin — Í þessarri bók hefur Mía litla stækkað það mikið að vera orðin virkur þátttakandi í söguþræði bókarinnar þótt hún sé ennþá það lítil að Snúður ber hana í vasa sér.

Vetrarundur í Múmíndal — Mía litla er eina persónan utan Múmínsnáðanns sem vaknar af vetrardvalanum og nær að upplifa veturinn. Ólíkt honum elskar hún þennan ískalda heim og alla þá möguleika sem hann gefur til að lifa og leika sér. Þótt það verði henni næstum að aldurstilla þegar hún horfist djörf í augu Ísdrottningarinnar sem fristir hana en Múmínsnáðanum og Tikka tú tekst að afþíða hana og bjarga henni.

Ósýnilega barnið og aðrar sögur — er í rauninninni smásagnasafn og kemur Mía litla fyrir í þrem þeirra.

Eyja Múmínpabba — Mía litla fer með Múmínfjölskildunni út í eyjuna með vitanum og spilar stóra rullu í sögunni. Eins og oft áður er hún eina persónan sem tekur þessu nýja lífi fagnandi og finnur alltaf eitthvað nýtt og spennandi í þessarri veröld sem vitin og eyjan er þótt öllum öðrum fjölskildumeðlimum reynist eyjadvölin erfið, utan Múmínpabba.

Heimildir 
 
 

Múmínálfarnir
Andrew W. Mellon

Andrew William Mellon (24. mars 1855 — 27. ágúst 1937) var bandarískur iðnjöfur, bankamaður, mannvinur og listaunnandi. Hann var fjármálaráðherra Bandaríkjanna frá 4. mars 1921 til 12. febrúar 1932, sá eini sem gegndi embætti í forsetatíð þriggja forseta (Warren G. Harding, Calvin Coolidge og Herbert Hoover). Carnegie-Mellon háskólinn í Pittsburgh í Pennsylvaníu er nefndur eftir honum og Andrew Carnegie.

Mellon, Andrew W.
Fjármálaráðherrar Bandaríkjanna
Mellon, Andrew W.
Repúblikanar
Sendiherrar Bandaríkjanna í Bretlandi
Andrew Carnegie

Andrew Carnegie (25. nóvember 1835 – 11. ágúst 1919) var bandarískur iðnjöfur og mannvinur af skoskum ættum. Hann stofnaði Carnegie-stálfyrirtækið sem seinna varð U.S. Steel.

Carnegie er þekktur fyrir að hafa byggt upp eina öflugustu og áhrifamestu viðskiptasamsteypu í sögu Bandaríkjanna og fyrir að hafa síðar á ævinni gefið megnið af eigum sínum til ýmissa góðgerðarmála svo sem stofnunar bókasafna, skóla og háskóla í Bandaríkjunum og Skotlandi og víða annars staðar. Árið 1919 voru um það bil 3500 bókasöfn í Bandaríkjunum og hafði Carnegie gefið eða styrkt um það bil helming þeirra. Carnegie-Mellon háskólinn í Pittsburgh í Pennsylvaníu er nefndur eftir honum og Andrew W. Mellon, sem og Carnegie-vatnið í Princeton, New Jersey, en hann fjármagnaði gerð þess fyrir Princeton-háskóla. Frægasta styrktarverkefni Carnegies er ef til vill tónleikasalurinn Carnegie Hall á Manhattan í New York borg.

Carnegie, Andrew
Bandarískir milljarðamæringar
Carnegie, Andrew
Karlakór Reykjavíkur - Lög Sigvalda Kaldalóns

Karlakór Reykjavíkur er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. 
Á henni syngur Karlakór Reykjavíkur fjórtán lög eftir Sigvalda Kaldalóns . Stjórnandi. Páll P. Pálsson. Einsöngvarar. Guðrún Á. Símonar, Sigurður Björnsson, Jón Sigurbjörnsson og Friðbjörn G. Jónsson. Hljóðritun fór fram í Háteigskirkju í Reykjavík í   Desember 1970 og Janúar 1971 undir stjórn Péturs Steingrímssonar.

Lagalisti

Ísland ögrum skorið - Ljóð - Eggert Ólafsson 
Heimir - Ljóð: Grímur Thomsen. Útsetning: Páll P. Pálsson. Einsöngur: Sigurður Björnsson
Sjá hvað ég er nú beinaber - Ljóð: Bólu-Hjálmar
Suðurnesjamenn - Ljóð: Ólína Andrésdóttir. Útsetning: Páll P. Pálsson. Einsöngur: Jón Sigurbjörnsson
Við Kaldalón - Ljóð: Lárus Þórðarson. Útsetning: Páll P. Pálsson
Svanasöngur á heiði - Ljóð: Steingrimur Thorsteinsson. Útsetning: Páll P. Pálsson. Einsöngur: Guðrún Á. Símonar
Frændi, þegar fiðlan þegir - Ljóð: Halldór Laxness. Útsetning: Páll P. Pálsson. Einsöngur: Friðbjörn G. Jónsson
Stormar - Ljóð: Steinn Sigurðsson. Útsetning: Páll P. Pálsson
Við sundið - Ljóð: Sigurður Sigurðsson. Útsetning: Páll P. Pálsson. Einsöngur: Sigurður Björnsson
Erla, góða Erla - Ljóð: Stefán frá Hvitadal. Útsetning:  Páll  P. Pálsson
Á Sprengisandi - Ljóð: Grímur Thomsen. Útsetning: Einar Ralf. Einsöngur: Jón  Sigurbjörnsson
Leitin - Ljóð: Halla Eyjólfsdóttir. Útsetning: Páll P. Pálsson
Ave María - Ljóð:Indriði Einarsson. Útsetning: Páll P. Pálsson. Einsöngur: Guðrún Á. Simonar
Bærist varla blað á grein - Ljóð: Ragnar Ásgeirsson. Einsöngur: Friðbjörn G. Jónsson

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
	

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1971
.be

.be er þjóðarlén Belgíu.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

be

sv:Toppdomän#B
.ro

.ro er þjóðarlén Rúmeníu.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

ro

sv:Toppdomän#R
.hr

.hr er þjóðarlén Króatíu.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

hr

sv:Toppdomän#H
.fi

.fi er þjóðarlén Finnlands.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

fi
.fr

.fr er þjóðarlén Frakklands.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

fr

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#F
.ee

.ee er þjóðarlén Eistlands.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

ee
.gr

.gr er þjóðarlén Grikklands.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

gr

sv:Toppdomän#G
.gm

.gm er þjóðarlén Gambíu.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

gm

sv:Toppdomän#G
.in

.in er þjóðarlén Indlands.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

in

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#I
Sigrún Björk Jakobsdóttir

Sigrún Björk Jakobsdóttir (f. 23. maí 1966 í Keflavík) er fyrrverandi bæjarstjóri á Akureyri og var oddviti Sjálfstæðisflokksins í bæjarstjórn Akureyrar 2007-2010. Hún var bæjarstjóri á Akureyri, fyrst kvenna, í tvö og hálft ár, frá 9. janúar 2007 til 9. júní 2009.

Sigrún Björk er stúdent frá Menntaskólanum við Sund og útskrifaðist úr IHTTI hótelstjórnunarskólanum í Sviss árið 1990. Einnig hefur hún lokið námi í nútímafræðum við Háskólann á Akureyri og stjórnunarnámi á vegum Símenntunar HA. Sigrún hefur starfað sem hótelstjóri á Hótel Austurlandi, í sölu- og markaðsdeild Hótel Íslands, verið hótelstjóri á Hótel Norðurlandi, deildarstjóri hjá Úrvali-Útsýn, verkefnastjóri hjá Menntasmiðjunni á Akureyri og verkefnastjóri hjá Price Waterhouse Coopers.

Sigrún Björk var bæjarfulltrúi á Akureyri 2002-2010 og var forseti bæjarstjórnar Akureyrar 2006-2007 og aftur 2009-2010 auk þess að vera formaður bæjarráðs. Hún sagði af sér 31. maí 2010 eftir afhroð Sjálfstæðisflokksins í bæjarstjórnarkosningunum 2010, þar sem flokkurinn missti þrjá af fjórum bæjarfulltrúum sínum.

Sigrún Björk var hótelstjóri Icelandair Hótel, í Þingvallastræti, á Akureyri 2011-2018 og hefur verið framkvæmdastjóri Sinnum heimaþjónustu í Reykjavík frá 2018.

Bæjarstjórar Akureyrar
Íslenskar konur
Stúdentar úr Menntaskólanum við Sund
.eg

.eg er þjóðarlén Egyptalands.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

eg
.lr

.lr er þjóðarlén Líberíu.

Tenglar
 Whois upplýsingar hjá IANA

lr

sv:Toppdomän#L
.hu

.hu er þjóðarlén Ungverjalands.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

hu

sv:Toppdomän#H
.lv

.lv er þjóðarlén Lettlands.

Tenglar
 Whois upplýsingar hjá IANA

lv

sv:Toppdomän#L
.ng

.ng er þjóðarlén Nígeríu.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

ng

sv:Toppdomän#N
.au

.au er þjóðarlén Ástralíu.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA

au

sv:Toppdomän#A
Auckland Grammar School

Drengjaskólinn Auckland Grammar School í Auckland á Nýja Sjálandi var stofnaður 1868. Hann er meðal stærstu grunnskóla landsins og eingöngu ætlaður piltum á aldrinum 9 - 13 ára. Skólinn sem er byggður í spænskum stíl er vinsæll meðal nemenda á Nýja Sjálandi og komast færri að en vilja. Einnig sækja erlendir nemendur skólann og eru á þessu ári (2007) um 60 talsins. Skólagjöld miðast við frjáls framlög einstaklinga og voru árið 2006 frá NZD$740 - til NZD$4,472 fyrir infædda en eru bundin við NZD$20,000 fyrir gesti.

Per Angusta ad Augusta (Through rough ravines to hallowed heights) eru einkunarorð skólans og mætti þýða: „Þrautirnar eru til að sigrast á þeim.“

Skólar á Nýja Sjálandi
Samba

Samba er brasilískur dans og tónlistarstefna sem upprunin er í héraðinu Bahia en rætur hennar eru í menningu og helgihaldi þræla frá Vestur-Afríku í Brasilíu (Rio de Janeiro) og Afríku. Samba er táknmynd fyrir Brasilíu og brasilíska kjötkvejuhátíð. Sú gerð af samba sem spiluð er og dönsuð í Río de Janeiro er að stofni til úr  Samba de Roda (danshringur) frá Bahia sem komst á heimsminjarskrá UNESCO árið 2005.

Hljóðbrot

Tónlistarstefnur
Brasilísk menning
Súpa

Súpa er spónamatur sem er gjarnan gerður úr kjöti, grænmeti eða ýmsum ávöxtum.

Matvæli
Spónamatur
Kaka

Kaka er sætt brauðmeti sem er oftast bakað í ofni en stundum steikt á pönnu eða djúpsteikt í feiti. Kökur eru yfirleitt borðaðar með kaffi og öðrum drykkjum eða hafðar sem eftirréttur. Íburðarmiklar, skreyttar kökur eru oft kallaðar tertur en mörkin þar á milli eru óljós.

Kökutegundir 
Flestar kökur eru gerðar úr hveiti eða öðru mjöli, sætuefni (til dæmis sykri), bindiefni (svo sem eggi, fitu (til dæmis smjöri, smjörlíki eða olíu), stundum vökva (svo sem mjólk, vatni eða ávaxtasafa), svo og bragðefnum og lyftiefnum. Í sumum kökum eru einnig ávextir, ávaxtamauk, hnetur, súkkulaðibitar og fleira.

Kökur eru stundum þaktar kremi, glassúr, súkkulaði eða þeyttum rjóma. Stundum eru nokkrar þunnar kökur lagðar saman með kremi eða rjóma á milli og kallast kakan þá lagkaka eða lagterta. Kökur eru líka oft skreyttar með sælgæti, kökuskrauti, súkkulaðispónum, ávöxtum, berjum og fleiru. Stundum eru þær líka þaktar marsípani eða sykurmassa.

Mjög margar kökur eru bakaðar í kringlóttum formum en einnig eru til ferköntuð form, aflöng form (jólakökuform), stór, grunn form (ofnskúffur og rúllutertuform) og form með ýmiss konar lögun. Múffur, bollakökur og fleiri áþekkar kökur eru bakaðar í litlum formum. Smákökur eru litlar, þunnar kökur sem oftast eru bakaðar á málmplötu. Sumar kökur eru ekki bakaðar í formi eða á plötu, heldur djúpsteiktar í olíu eða annarri feiti, til dæmis kleinur, eða steiktar á pönnu (pönnukökur, lummur).

Saga 
Kökur í einhverri mynd voru bakaðar þegar í fornöld. Forngrikkir steiktu kökur í olíu og bökuðu ostakökur. Rómverjar blönduðu smjöri, eggjum og hunangi saman við brauðdeig og bökuðu. Framan af var munurinn á brauði og kökum óljós og er það raunar enn að sumu leyti; til dæmis er álitamál hvort á að kalla sætt gerbrauð, bananabrauð og annað slíkt brauð eða kökur.

Talið er að svampkökur, þar sem egg eru þeytt til að fá lyftingu í deigið, hafi komið fram á síðmiðöldum, hugsanlega á Spáni. Fyrir tíma lyftiefna og hrærivéla þurfti að nota mikið af eggjum og þeyta mjög vel og lengi ef kökurnar áttu að vera léttar en einnig var mikið um kryddaðar ávaxtakökur sem geymdust vel. Kökubakstur var þó alltaf vandasöm list þegar bakað var við opinn eld eða í frumstæðum ofnum þar sem hitinn var ójafn og kom aðeins úr einni átt; þá þurfti að snúa kökunum oft og fylgjast vel með svo þær brynnu ekki og stórar kökur voru mjög lengi að bakast. Kökubakstur breyttist mikið þegar lyftiduft kom til sögunnar á síðari hluta 19. aldar og á svipuðum tíma urðu eldavélar með bakaraofnum almenningseign.

Kökur til hátíðabrigða 
Kökur eru oft bakaðar til að fagna ákveðnum tímamótum, til dæmis afmæli, skírn, fermingu eða brúðkaupi. Þá er oft um íburðarmiklar tertur að ræða, einkum þó brúðkaupstertur, sem oftar en ekki eru á mörgum hæðum og glæsilega skreyttar.

Heimildir 
 Alan Davidson: The Oxford Companion to Food. Oxford University Press, 1999.
 Andrew F. Smith (ritstj.): The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America. Oxford University Press, 2004.
Nýrýni

Nýrýni (e. New Criticism) er stefna í bókmenntarýni sem ruddi sér til rúms í Bretlandi og Bandaríkjunum á þriðja og fjórða áratug tuttugustu aldar. Þeir höfundar sem nú eru kenndir við nýrýni voru sundurleitir í skoðunum en helsta sameiginlega einkenni þeirra er höfuðáhersla á nákvæma greiningu á sjálfum texta þess bókmenntaverks sem um er fjallað. Þeir höfnuðu rannsóknaraðferðum sem byggðust á að skoða æviferil skáldsins eða hugmyndafræðilegan og samfélagslegan bakgrunn þess. Þannig beindist nýrýnin gegn klassískri textafræði, pósítivisma og áhrifum sálfræði og félagsfræði á bókmenntarannsóknir.

Forvígismenn nýrýni náðu mestum árangri í greiningu á lýrík enda voru þeir margir ljóðskáld sjálfir. Með því að beita „nákvæmum lestri“ (e. close reading) á texta hugðust þeir finna mynstur innan hans, til dæmis með því að skoða myndhverfingar og tákn en einnig þversagnir og margræði.

Árið 1919 birti bresk-bandaríska ljóðskáldið T. S. Eliot greinina „Hefðin og hæfileiki einstaklingsins“ sem var áhrifamikill undanfari nýrýninnar. Eins og fylgjendur nýrýni seinna lagði Eliot höfuðáherslu á fagurfræðilegt inntak texta en skeytti minna um hugmyndafræðilegt inntak hans. Kenningar hans gengu þó ekki jafnlangt og nýrýnin í að úthýsa höfundinum úr bókmenntagreiningunni.

Nýrýni hlaut nafn af grein eftir John Crowe Ransom, „The New Criticism“, sem birtist 1941. Af öðrum forvígismönnum hennar má nefna William Empson, Robert Penn Warren og Cleanth Brooks. Blómaskeið nýrýni er um miðja 20. öldina en hún fór ekki að hafa veruleg áhrif á Norðurlöndum fyrr en á sjötta og sjöunda áratugnum. Bók Njarðar P. Njarðvík, Eðlisþættir skáldsögunnar, sem kom út 1975, er að nokkru leyti í anda nýrýni.

Tilvísanir

Heimildir
 Garðar Baldvinsson (ritstjóri) (1991). Spor í bókmenntafræði 20. aldar: Frá Shklovskíj til Foucault. Bókmenntafræðistofnun Háskóla Íslands.
 Jakob Benediktsson (1983). Hugtök og heiti í bókmenntafræði''. Bókmenntafræðistofnun Háskóla Íslands.

Bókmenntafræði
Bókmenntarýni
Fagurfræði
Varg Vikernes

Louis Cachet, betur þekktur sem Varg Vikernes (f. Kristian Vikernes þann 11. febrúar 1973 í Bergen í Noregi), einnig þekktur af viðurnefninu "Grishnackh greifi" eða "Greifinn", er norskur tónlistarmaður. Vikernes varð þekktur í Noregi á 9. áratug 20. aldar fyrir að standa fyrir því að fjölmargar kirkjur voru brenndar. Vikernes stóð að baki svartmálmbandsins Burzum, hann varð seinna áberandi talsmaður fyrir heiðinni óðalshyggju. Árið 1993 var Vikernes sakfelldur fyrir morðið á Øystein „Euronymous“ Aarseth, ásamt því að hafa tekið þátt í því að brenna fjölmargar kirkjur í Noregi. Hann hefur nú lokið afplánun.

Vikernes, Varg
Listasafn ASÍ

Listasafn ASÍ er listasafn Alþýðusambands Íslands. Safnið var stofnað utanum listaverkagjöf Ragnars í Smára 1. júlí 1961, en hann gaf sambandinu um 120 verk eftir íslenska listamenn. 

Sýningarsalir safnsins eru í Ásmundarsal á Freyjugötu 41 á Skólavörðuholti í Reykjavík. Húsið var áður heimili og vinnustaður myndhöggvaranna og hjónanna Ásmundar Sveinssonar og Gunnfríðar Jónsdóttur.

Heimild 
 Listasafn ASÍ
Listasöfn í Reykjavík
Kira

Kira getur átt við:

 Kira (nafn)
 Kira (eftirnafn) (吉良), fjölskyldunafn í Japan
 Kira (kjóll), þjóðbúningakjóll kvenna í Bhutan
 Kira, Aichi, bær í Japan
 Kira Roessler
 Kira Yoshinaka 
 Dulnefni Light Yagami (síðar Misa Amane, Kyosuke Higuchi, Teru Mikami og Kiyomi Takada) í manga sögunum, kvikmyndunum og anime þáttunum Death Note

ko:키라
ro:Kira
ru:Кира
sv:Kira
zh:奇拿
Unnur Ösp Stefánsdóttir

Unnur Ösp Stefánsdóttir (fædd 6. apríl 1976) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar 
 

Íslenskir leikarar

Íslenskar konur
Tristan Elizabeth Gribbin

Tristan Elizabeth Gribbin (f. 15. ágúst 1967) er íslensk leikkona.

Íslenskir leikarar
Tinna Hrafnsdóttir

Tinna Hrafnsdóttir (f. 25. ágúst 1975) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Íslenskar konur
Tinna Gunnlaugsdóttir

Tinna Þórdís Gunnlaugsdóttir (f. 18. júní 1954) er íslensk leikkona. Hún stundaði fjögurra nám við Leiklistarskóla SÁL og lauk því við Leiklistarskóla Íslands 1978. Hún var Þjóðleikhússtjóri á árunum 2005-2014. Hún er gift Agli Ólafssyni leikara og tónlistarmanni. Börn þeirra eru Ólafur Egill Egilsson, leikari og handritshöfundur, (f.12.10.1977) Gunnlaugur Egilsson, balettdansari (f 26.03.1979) og Ellen Erla Egilsdóttir (f. 18.10.1988)

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Heimild
Samtíðarmenn J-Ö, Vaka-Helgafell, 2003, Pétur Ástvaldsson ritstjóri.

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Íslenskar konur

Íslenskir leikhússtjórar
Sunna Borg

Sunna Borg (f. 20. desember 1946) er íslensk leikkona.

Íslenskir leikarar
Íslenskar konur
Stella Guðný Kristjánsdóttir

Stella Guðný Kristjánsdóttir (f. 22. maí 1974) er íslensk leikkona.

Íslenskir leikarar
Íslenskar konur
Steinunn Ólafsdóttir

Steinunn Ólafsdóttir (f. 25. janúar 1962) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Íslenskar konur
Hætt að leika 2004
Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir

Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir (f. 2. júlí 1969) er íslensk leikkona. Hún var með spjallþátt á laugardagskvöldum á undan Spaugstofunni á sínum tíma. Steinunn hefur leikið í ýmsum þáttum og kvikmyndum. Hún lék meðal annars í þáttunum Fangar. Steinunn var gift Stefáni Karli Stefánssyni, leikara og átti með honum 4 börn.

Steinunn er dóttir Bríetar Héðinsdóttur, leikkonu og leikstjóra, og Þorsteins Þorsteinssonar, kennara og þýðanda.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Íslenskar leikkonur
Stefanía Thors

Stefanía Thors (f. 2. mars 1971) er íslensk leikkona.

Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Tenglar
 

Íslenskir leikarar
Íslenskar konur