alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hildiríðarsynir

Hildiríðarsynir voru Hárekur og Hrærekur, synir Hildiríðar Högnadóttur. Frá þeim segir í Egils sögu. 

Faðir þeirra var Björgólfur, ríkur maður á Torgum á Hálogalandi, og hafði hann tekið Hildiríði nauðuga úr föðurgarði. Hildiríðarsonum er lýst sem lágvöxnum en fríðum sýnum. Hálfbróðir þeirra samfeðra, miklu eldri, var Brynjólfur sem átti Helgu, dóttur Ketils hængs úr Hrafnistu. Þegar Björgólfur dó rak Brynjólfur Hildiríði og syni hennar á brott og fór hún til föður síns, en synir hennar fengu engan arfshlut eftir föður sínn. Þeir fengu heldur ekkert þegar Brynjólfur dó.

Bárður hvíti hét sonur Brynjólfs og Helgu. Hann var vinur og frændi Þórólfs Kveldúlfssonar, en Hallbera móðir Kveldúlfs var afasystir Helgu. Þeir voru í Hafursfjarðarrorustu í liði Haralds konungs og særðist Bárður þar til ólífis, en áður en hann dó gaf hann Þórólfi arf eftir sig gegn því að hann tæki að sér Sigríði konu sína og ungan son. Þórólfur féllst á þetta og giftust þau Sigríður. Hildiríðarsynir komu þá enn og heimtuðu föðurarf sinn en Þórólfur sinnti því engu. Hildiríðarsynir voru í vinskap við Harald konung og rægðu þeir Þórólf við hann. Fór svo að konungur gerði Þórólfi aðför og felldi hann. Ketill hængur Þorkelsson, dóttursonur Ketils hængs úr Hrafnistu, safnaði þá liði og felldi Hildiríðarsyni, en hélt síðan til Íslands og nam land mili Þjórsár og Markarfljóts.

Tenglar 
 

Persónur Íslendingasagna
Fjórðungssamband Vestfirðinga

Fjórðungssamband Vestfirðinga (FV) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Vestfjörðum.

Sveitarfélög

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða FV 

Íslensk félagasamtök
Samband sveitarfélaga á Suðurnesjum

Samband sveitarfélaga á Suðurnesjum (SSS) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Suðurnesjum.

Sveitarfélög

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða SSS

Íslensk sveitarfélagasamtök
Samband sveitarfélaga á Austurlandi

Samband sveitarfélaga á Austurlandi (SSA) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Austurlandi.

Sveitarfélög

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða SSA 

Íslensk sveitarfélagasamtök
Samband sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum

Samband sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum (EYÞING) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Norðausturlandi.

Sveitarfélög

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða EYÞING

Íslensk sveitarfélagasamtök
Samtök sunnlenskra sveitarfélaga

Samtök sunnlenskra sveitarfélaga (SASS) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Suðurlandi.

Sveitarfélög

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða SASS

Íslensk sveitarfélagasamtök
Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu

Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu (SSH) eru hagsmunasamtök sjö sveitarfélaga á höfuðborgarsvæði Íslands. Samtökin voru stofnuð árið 1976. Þau hafa meðal annars með höndum gerð sóknaráætlunar fyrir höfuðborgarsvæðið og eru samráðsvettvangur um ýmis sameiginleg hagsmunamál eins og almenningssamgöngur, vatnsvernd, svæðisskipulag, málefni byggðasamlaga og fleira. Samanlagt búa tæplega tveir þriðju hlutar íbúa Íslands í þessum sveitarfélögum.

Sveitarfélög

Tengt efni
 SORPA
 Borgarlína

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða SSH

Íslensk sveitarfélagasamtök
Höfuðborgarsvæði Íslands
Samtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra

Samtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra (SSNV) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra

Sveitarfélög

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða SSNV

Íslensk sveitarfélagasamtök
Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi

Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi (SSV) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Vesturlandi.

Sveitarfélög

Tilvísanir

Tenglar

 Heimasíða SSV

Íslensk sveitarfélagasamtök
Samband íslenskra sveitarfélaga

Samband íslenskra sveitarfélaga eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Íslandi.

Landshlutasamtök

 Fjórðungssamband Vestfirðinga (FV)
 Samband sveitarfélaga á Suðurnesjum (SSS)
 Samband sveitarfélaga á Austurlandi (SSA)
 Samband sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum (EYÞING)
 Samtök sunnlenskra sveitarfélaga (SASS)
 Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu (SSH)
 Samtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra (SSNV)
 Samtök sveitarfélaga á Vesturlandi (SSV)

Tenglar

 Heimasíða Sambands íslenskra sveitarfélaga

Íslensk sveitarfélagasamtök
Justin Bieber

Justin Drew Bieber (fæddur 1. mars 1994) er kanadískur popp/R&B-söngvari. Bieber var uppgötvaður af Scooter Braun  árið 2008. Braun rakst á myndband með Bieber á YouTube og varð síðar umboðsmaður hans. Braun kom honum einnig í samband við Usher Raymond sem kom Bieber á samning hjá Raymond Braun Media Group og seinna átti hann eftir að komast á samning hjá Island Records í boði L.A. Reid. 

Í nóvember 2009 gaf Justin út plötuna My World. Hann varð fyrsti tónlistarmaðurinn til að ná sjö lögum á Billboard listann á sama tíma. Heimildarmynd var gerð um hann árið 2011 og fékk hún nafnið Justin Bieber: Never Say Never. Í nóvember 2011 gaf hann svo út sína aðra stúdíóplötu sem hét Under The Mistletoe og ári seinna, 2012, gaf hann út þriðju stúdíóplötuna, Believe.

Justin hefur unnið til fjölda verðlauna, m.a. listamaður ársins á Amerísku tónlistaverðlaununum 2010 og 2012 og var tilnefndur sem besti nýi listamaðurinn og hlaut viðurkenningu fyrir bestu popp plötuna á 53. Grammy verðlaunahátíðinni. Hann á aðdáendur um allan heim og er hann með 33 milljónir fylgjendur á samskiptasíðunni Twitter. Aðdáendurnir kalla sjálfa sig Beliebers. Samkvæmt Forbes tímaritinu árið 2012 var Justin þriðja áhrifamesta stjarnan á jarðríki. Í maí 2012 hafði Bieber selt um 15 milljónir platna.

Æviágrip 
Justin Bieber fæddist þann 1. mars 1994 í London í Ontaríó á St Joseph's spítala Towson en var alinn upp í Stratford. Foreldrar hans eru þau Jeremy Jack Bieber og Patricia "Pattie" Mallette. Þegar Justin fæddist var móðir hans aðeins 17 ára gömul. Foreldrar hans giftu sig aldrei en voru þó góðir vinir og reyndu að ala soninn upp í góðu þó þau væru ekki saman. Faðir Justins gifti sig hins vegar og eignaðist tvö önnur börn.

Justin var mikið í íþróttum sem barn s.s. íshokkí, fótbolta og skák. Hann kenndi sjálfum sér að spila á hin ýmsu hljóðfæri eins og trommur og gítar. Árið 2007 þegar hann var aðeins 12 ára gamall setti móðir hans myndband af honum á Youtube að syngja lagið So Sick með Ne-Yo til að vinir og ættingjar gætu séð. Hún setti fleiri myndbönd inn sem gerðu hann þekktari.

Bieber gerði tónlistarmyndband við Fjaðrárgljúfur.

Plötur 

 My world (2009)
 My World 2.0 (2010)
 My worlds Acoustic (2010)
 Under the Mistletoe (2011)
 Believe (2012)
 Believe Acoustic (2013)
 Journals (EP) (2013)
 Purpose (2015)
 Changes (2020)
 Justice (2021)

Lagahöfundur

 2011 Heartbeat
 2010 Ghost
 2010 Hand on me
 2009 It Must Be You

Verðlaun 
 2010 Cancer Schmancer verðlaun
 2009 NME verðlaun

Kvikmyndir og Sjónvarp

Gestahlutverk

Tilvísanir 

Kanadískir söngvarar
Kanadískir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1994
Grímur Þorsteinsson

Grímur Þorsteinsson (d. um 1350) var lögmaður, hirðstjóri og riddari á 14. öld.  

Grímur var sonur Þorsteins Hafurbjarnarsonar lögmanns og konu hans Guðfinnu Magnúsdóttur. Hans er fyrst getið í heimildum þegar hann kom heim frá Noregi árið 1316 og hafði þá fengið riddaratign. Hann var fyrst lögmaður sunnan og austan 1319-1320. Þegar Snorri Narfason var settur úr embætti 1330 varð Grímur aftur lögmaður, en þá að norðan og vestan. Hann tók við lögsögninni í Stafholti í Borgarfirði, en ekki er þar með sagt að hann hafi átt heima þar. Ekki er fullvíst hvað hann var lengi lögmaður að þessu sinni og hvenær Pétur Halldórsson tók við en það hefur líklega verið 1335.

Grímur sigldi utan 1341 eða 1342 og kom aftur 1343 og hafði þá fengið hirðstjórn. Hann sigldi aftur 1345, kom aftur ári síðar, 1346, og varð þá lögmaður norðan og vestan. Því embætti hélt hann til dauðadags. Annálum ber ekki saman um dánarár hans, 1350–1352. 

Á síðustu árum sínum virðist herra Grímur hafa átt jörðina Hraun við Grindavík, og haft tengsl við Herdísarvík og  Strandarkirkju í Selvogi (sbr. Íslenskt fornbréfasafn 2 og 4).

Um fjölskyldu hans er það eitt vitað að í annálum segir árið 1347 að Ólafur kláði, sonur herra Gríms, hafi verið höggvinn.

Í handritinu Möðruvallabók er hripað neðanmáls: „Láttu rita hér við Gauks sögu Trandilssonar, mér er sagt að [Herra] Grímur eigi hana.“ Þetta er eina örugga heimildin um þessa glötuðu Íslendingasögu.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 Jón Helgason: Gauks saga Trandilssonar. Bergen 1939. — Sérprent úr Heidersskrift til Gustav Indrebø, 92–100.

Hirðstjórar á Íslandi
Lögmenn á Íslandi
Pétur Halldórsson (lögmaður)

Pétur Halldórsson var íslenskur lögmaður á 14. öld og bjó á Víðimýri í Skagafirði. Ætt hans er óþekkt.

Ekki er alveg víst hvenær Pétur varð fyrst lögmaður en það hefur líklega verið 1335. Hann var lögmaður norðan og vestan í 10 ár, til 1345, en þá tók Grímur Þorsteinsson við. Pétur varð svo aftur lögmaður eftir lát Gríms 1351 og gegndi embættinu til 1360. Kona hans var Ingibjörg Svarthöfðadóttir og sonur þeirra Ólafur Pétursson hirðstjóri.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Þorsteinn Ólafsson (lögmaður)

Þorsteinn Ólafsson (d. 1435) var íslenskur lögmaður og umboðsmaður hirðstjóra á 15. öld. Hann bjó á Stóru-Ökrum í Skagafirði. Ætt hans er óþekkt, nema vitað er að faðir hans hafði viðurnefnið "helmingur" því Þorsteinn er stundum kallaður Helmingsson í heimildum. Ýmis seinni tima ættfræðirit telja að hann hafi verið sonur Ólafs Þorsteinssonar í Fellsmúla og konu hans Ragnheiðar Hallsdóttur en Einar Bjarnason prófessor í ættfræði hafnar því. 

Sumarið 1406 var Þorsteinn staddur í Noregi og tók sér far með skipi heim til Íslands ásamt fleira fólki. Skipið hraktist til Grænlands og brotnaði þar en fólk bjargaðist. Hins vegar liðu fjögur ár þar til skip kom næst til Grænlands og þegar strandaglóparnir komust loks til Noregs 1410 var björninn ekki unninn; siglingar voru mjög strjálar um þetta leyti og sum árin engar og svo virðist sem enginn hafi komist heim fyrr en 1413. Þann 16. september 1408 giftust þau Þorsteinn og Sigríður Björnsdóttir í Hvalseyjarkirkju á Grænlandi. Sigríður var dóttir Björns ríka Brynjólfssonar á Ökrum í Skagafirði og konu hans Málmfríðar, sem var dóttir Eiríks auðga Magnússonar á Svalbarði og móðursystir Lofts Guttormssonar. Með henni í utanlandsferðinni hafði verið Sæmundur Oddsson frændi hennar og veitti hann samþykki til ráðahagsins. Skjöl tengd hjúskap þeirra eru síðustu rituðu heimildirnar um búsetu norrænna manna á Grænlandi.

Þau Þorsteinn og Sigríður settust að á Ökrum þegar þau komust loksins heim. Þorsteinn varð lögmaður sunnan og austan 1421 og gegndi embættinu til 1435. Á árunum 1420-1423 og 1427-1430 var hann einnig hirðstjóri eða umboðsmaður hirðstjóra norðan lands og vestan.

Dóttir Þorsteins og Sigríðar var Kristín, sem bjó á Stóru-Ökrum með báðum mönnum sínum, Helga Guðnasyni lögmanni og Torfa Arasyni lögmanni, og síðan lengi ekkja. Hún var jafnan kennd við ábýlisjörð sína og kölluð Akra-Kristín.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 
 Einar Bjarnason Íslenskir Ættstuðlar III. Reykjavík, 1972

Hirðstjórar á Íslandi
Lögmenn á Íslandi
Microsoft Tablet PC

Microsoft Tablet PC er heiti sem Microsoft bjó til árið 2001 yfir fartölvur með snertiskjá sem samræmdust tilteknum vélbúnaðarstaðli og notuðust við stýrikerfið Windows XP Tablet PC Edition.

Einkenni
Tablet PC er með helstu einkenni heimilistölvu en er stjórnað með snertiskjá eða snertipenna að mestu leyti í stað lyklaborðs og tölvumúsar. Auðvelt er að halda á spjaldtölvum og nota þær við aðstæður þar sem óhentugt er að nota fartölvur.

Spjaldtölvur eru til í ýmsum útgáfum, til dæmis með utanáliggjandi lyklaborði sem hægt er að festa á eða með innbyggðri mús. Aðrar eru með snertiskjá og hægt er að skrifa með skjályklaborði, snertipenna eða tengja lyklaborð til að slá texta inn.

Flestar spjaldtölvuskjáir eru um 21–36 cm að stærð svo hægt er að bera tölvuna í höndunum og skrifa á hana eins og skrifblokk.

Hugtakið spjaldtölvur má einnig nota yfir fartölvur með snertiskjá sem bjóða upp á að sleppa lyklaborðsnoktun til dæmis með því að snúa við skjá og leggja ofan á lyklaborðið.

Spjaldtölvur keyra sömu stýrikerfi og venjulegar tölvur en stundum í breyttri útgáfu. Þar má helst nefna Windows XP, Windows XP Tablet Edition, Windows 7 eða Linux. Í þeim er hægt að keyra sama hugbúnað og nota sömu jaðartæki og notuð eru fyrir tölvur. Í því liggur einn helsti munurinn á spjaldtölvum og snjalltöflum.

Fartölvur
Spjaldtölvur
Neuschwanstein

Neuschwanstein er kastali mikill í þýsku Ölpunum í sambandsríkinu Bæjaraland. Hann er einn fegursti og vinsælasti kastali Þýskalands. Hann er oft kallaður Ævintýrahöllin (Märchenschloss).

Saga Neuschwanstein 

Á staðnum þar sem Neuschwanstein stendur nú, voru áður rústir lítils virkis. Hinn ungi prins Lúðvík var að hluta alinn upp í nágrenninu, í kastalanum Hohenschwangau, sem einnig kallaðist Schwanstein (Svanasteinn). Þegar Lúðvík varð konungur Bæjaralands 1864 og varð Lúðvík II, tók hann sér fyrir hendur að rífa rústir virkisins til að reisa nýjan og veglegan kastala fyrir sig. Framkvæmdir hófust 1869 og þjónaði kastalavirkið Wartburg í Þýringalandi sem fyrirmynd. Konungur hafði mikil áhrif á teikningarnar og má segja að útlit kastalans, bæði utan sem innan, hafi meira eða minna verið hans verk. Því töfðust framkvæmdir, þar sem konungur lét oft gera breytingar á teikningunum. 1886 gat Lúðvík loks flutt inn, þrátt fyrir að kastalinn væri langt frá því að vera tilbúinn. En honum lá á, því hann var veikur og lést hann á sama ári. Þá hafði Lúðvík aðeins verið í kastalanum í fáeina mánuði. Það hefur því aldrei verið búið í kastalanum nema í nokkra mánuði. Hálfu ári seinna var kastalinn í fyrsta sinn opnaður fyrir almenning. Aðgangseyrir gestanna var notaður til að greiða byggingarskuldir sem orðnar voru mjög háar og til að klára framkvæmdir við kastalann. Í lok heimstyrjaldarinnar síðari fluttu nasistar mikið af gulli í kastalann, til að komast hjá því að bandamenn kæmust í það. Gullið var svo flutt í burtu og ráðgerðu nasistar að sprengja kastalann. En yfirmaður verksins framfylgdi ekki skipunina þegar til kom og því stendur hann enn í dag. Kastalinn er opinn almenningi og er einn vinsælasti ferðamannastaður Þýskalands. Neuschwanstein lenti í 8. sæti yfir val á nútíma heimsundrin 7. Sótt hefur verið um að setja hann á heimsminjaskrá UNESCO.

Höllin 
Neuschwanstein stendur á háum klettahrygg við rætur Alpafjalla. Stærsti hluti hans er höllin, en einnig er þar að finna virki, varðturnar, inngangshlið og varnarmúrar. Alls er samstæðan 150 metra löng. Upphaflega var ráðgert að í höllinni yrðu 200 herbergi og salir. En sökum fjárskorts og dauða Lúðvíks konungs urðu þeir miklu færri. Í höllinni eru þrjár aðalhæðir. Neðst eru vistarverur fyrir þjónustuliðið, eldhús og geymslur. Á miðhæðinni eru móttökusalir og veislusalir. Efst eru vistarverur konungs, en þar fyrir ofan (hálfgerð fjórða hæð) er krúnusalurinn (Thronsaal). Stærsti salurinn er hins vegar söngvasalurinn (Sängersaal), sem er hátíðarsalur. Hann er skreyttur með myndefni úr óperunni Lohengrin og Parsival-sögunni eftir Richard Wagner, en Lúðvík konungur dáðist að tónlist hans. Ekki fóru þó neinir tónleikar fram í salnum meðan konungur lifði. Fyrstu tónleikar þar fóru ekki fram fyrr en 1933, á 50. dánarári Richards Wagners. Vistarverur konungs eru einnig gríðarlega skreyttar, oftar en ekki með myndefni úr tónlist Wagners.

Gallerí

Heimildir 

 

Kastalar í Þýskalandi
Finnbogi Jónsson (lögmaður)

Finnbogi Jónsson Maríulausi (um 1440 – eftir 1513) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 15. og 16. öld. Hann bjó í Ási í Kelduhverfi.

Finnbogi var sonur Jóns Pálssonar Maríuskálds, prests á Grenjaðarstað, og fylgikonu hans Þórunnar Finnbogadóttur gamla Jónssonr í Ási. Líklega hefur Finnbogi fengið viðurnefnið af því að hann hefur ekki þótt jafnguðrækinn og hliðhollur Maríu mey og faðir hans. Hann varð lögmaður norðan og vestan eftir lát Hrafns Brandssonar og gegndi embættinu frá 1484 til 1508. Hann er þó kallaður lögmaður í dómi frá 1481 en þar var Hrafn lögmaður sjálfur annar málsaðilinn og hefur Finnbogi þá verið fenginn til að hlaupa í skarðið. Hann þótti lögfróður og skarpvitur en hafði misjafnt orð á sér fyrir lagakróka og ásælni.

Jón Sigmundsson fór utan árið 1508 og fékk veitingu fyrir lögmannsembættinu hjá Kristjáni 2. Hann kom þó ekki til landsins fyrr en eftir Alþingi 1509 en líklega hefur Finnbogi verið búinn að fá fregnir af því að hann hefði misst embættið því hann kom ekki til þings það sumar. Hann kom þó næsta ár og vann þá mál sem snerist um eignarhald á Grund í Eyjafirði og fleiri jörðum, sem hann taldi sig hafa erft eftir dóttur sína. Finnbogi er nefndur í Leiðarhólmssamþykkt 1513 og hefur þá verið á lífi en árið eftir er Þorsteinn sonur hans orðinn sýslumaður í Þingeyjarsýslu og ekki ólíklegt að Finnbogi sé þá látinn.

Kona Finnboga var Málmfríður Torfadóttir (f. um 1545), dóttir Torfa Arasonar hirðstjóra og Akra-Kristínar Þorsteinsdóttur, og giftust þau haustið 1467. Á meðal barna þeirra voru Jón prestur í Múla og á Grenjaðarstað og príor í Möðruvallaklaustri 1524-1546, Jón prestur í Laufási, Þorsteinn sýslumaður í Eyjafjarðarsýslu og Þingeyjarsýslu, Guðlaug móðir Orms Sturlusonar lögmanns og Sigurður sýslumaður í Skagafjarðarsýslu, faðir Ísleifs sýslumanns á Grund, sem giftur var Þórunni dóttur Jóns Arasonar.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Sýslumenn
Íslendingar á 15. öld
Íslendingar á 16. öld
Snertiskjár

Snertiskjár er tölvuskjár og inntakstæki sem getur greint nálægð og staðsetningu snertingar. Yfirleitt er notaður fingur eða stíll til að hafa samskipti við skjáinn. Snertiskjáir gera notendum kleift að hafa beint samskipti við það sem er sýnt á skjánum, í staðinn fyrir að nota tölvumús eða snertiflötu. Snertiskjáir finnast oftast í farsímum, lófatölvum, töflutölvum, GPS-tækjum og farleikjatölvum.

Til eru nokkrar tegundir snertiskjáa sem nota ólík tæki til að greina snertingar. Nú á dögum eru fjölsnertiskjáir (e. multi-touch) framleiddir sem geta greint margar snertingar í einu.

Snertskjáir
Inntakstæki
Athafnakenning

Athafnakenning eða starfsemiskenning er kenning sem byggir á félags- og menningarbundinni sýn á nám. Starfsemiskenningin sprettur upp úr kenningnum  Vygotskys og höfundar hennar eru rússneskir samstarfsmenn hans Alexei N. Leont'ev (1903 – 1979) og Sergei Rubinshtein (1889 – 1960) sem reyndu að skilja mannlega breytni sem flókið félagslegt fyrirbæri en einskorða sig ekki við kenningaskóla sem byggja á sálgreiningu og atferlisstefnu. 

Undirgreinar sálfræði
Fjallafélagið

Fjallafélagið (enska The Icelandic Mountain Company) er ferðaþjónustufyrirtæki Haraldar Arnar Ólafssonar fjallgöngumanns og pólfara. Félagið sérhæfir sig í ferðum á hærri fjöll landsins eins og Hvannadalshnjúk og Hrútfjallstinda.

Tenglar 
 Fjallafélagið

Íslensk fyrirtæki
Hæfimenn

Hæfimenn (homo habilis) var tegund manna sem var uppi um 2,4 – 1,5 milljónum ára. Hæfimenn eru fyrsta tegundin sem kallaðir eru menn. Þeir voru fyrstir til að búa sér til verkfæri. Verkfærin voru einföld en fram að þessu höfðu sunnaparnir og einnig önnur dýr einungis notað verkfæri sem þau fundu. Hæfimenn lifðu í Austur-Afríku og lifði á mun fjölbreyttari fæðu en forverar þeirra.
Brandur Jónsson (lögmaður)

Brandur Jónsson (d. 1494) var íslenskur lögmaður á 15. öld og bjó á Hofi á Höfðaströnd og seinast á Mýrum í Dýrafirði. 

Ætt Brands er óviss. Björn á Skarðsá segir að Finnbogi Jónsson lögmaður hafi verið bróðir hans og Brandur þá sonur Jóns Maríuskálds. Sé það rétt hefur Jón átt Brand ungur að árum og um 30 ára aldursmunur verið á þeim bræðrum. Brandur kemur fyrst við skjöl 1433 og hefur þá verið að minnsta kosti tvítugur. Fleiri tilgátur um faðerni hans hafa verið settar fram.  Brandur varð lögmaður norðan og vestan 1454 og hélt því embætti til 1478. Þá sagði hann af sér en Hrafn Brandsson (eldri) var kjörinn í hans stað.

Kona Brands er óþekkt en á meðal barna þeirra var Páll Brandsson, sýslumaður í Eyjafirði, sem bjó á Möðruvöllum og var giftur Ingibjörgu, dóttur Þorvarðar Loftssonar og Margrétar Vigfúsdóttur á Möðruvöllum. Þau hjónin og synir þeirra tveir dóu öll í plágunni síðari 1494 og synir Gríms Pálssonar sýslumanns, launsonar Páls, erfðu allan auð þeirra samkvæmt Jónsbókarlögum, en Þorvarður Erlendsson lögmaður, sonur Guðríðar systur Ingibjargar, gerði tilkall til erfða og var það í samræmi við réttarbót Hákonar háleggs frá 1313. Var deilt hart um þetta í meira en tvo áratugi og dæmt á ýmsa vegu en málinu lauk með sættum á Alþingi 1515.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi

Íslendingar á 15. öld
Vigfús Erlendsson

Vigfús Erlendsson (d. 1521) var íslenskur lögmaður og hirðstjóri á 16. öld og bjó á Hlíðarenda í Fljótshlíð.

Vigfús var sonur Erlendar Erlendssonar sýslumanns á Hlíðarenda og Guðríðar Þorvarðsdóttur konu hans, en hún var dóttir Þorvarðar Loftssonar og Margrétar Vigfúsdóttur á Möðruvöllum. Bróðir hans var Þorvarður Erlendsson lögmaður. Hans er fyrst getið árið 1502, þegar hann fær kvittun hjá Benedikt Hersten hirðstjóra vegna höggs sem hann hafði veitt manni nokkrum við kirkjuna á Krossi í Landeyjum. Vigfús er sagður hafa verið bráðlyndur og nokkru síðar hjó hann hönd af öðrum manni. Vegna þess atviks fékk hann friðarbréf útgefið af Hans konungi 21. janúar 1505. Hann varð svo sjálfur hirðstjóri, líklega 1507, og hafði embættið til 1509.

Þorvarður lögmaður, bróðir Vigfúsar, fór utan sumarið 1512 og dó um veturinn og tók Vigfús þá við sem lögmaður sunnan og austan. Þegar Jón Sigmundsson lögmaður norðan og vestan var bannfærður var Vigfús kosinn í hans stað og var því lögmaður um allt land 1516-1518.

Á þessum árum var Týli Pétursson hirðstjóri og var ekki vinsæll, enda var hann óeirðamaður mikill og var róstusamt á Alþingi. Vigfús mun hafa haft mikinn hug á að verða hirðstjóri á ný og sóttist eftir vitnisburðum um frammistöðu sína í hirðstjóra- og lögmannstörfum og var það auðsótt, enda var hann vinsæll þrátt fyrir bráðlyndi sitt. Meðal annars naut hann stuðnings Ögmundar Pálssonar biskupsefnis. Sumarið 1520 sigldu þeir allir á sama skipi, Vigfús, Týli og Ögmundur, sem var að sækja sér biskupsvígslu. Um miðjan ágúst voru þeir í Harvík á Englandi, þar sem Ögmundur lánaði Vigfúsi peninga samkvæmt bréfum sem enn eru til. Síðan héldu þeir til Noregs og þar dó Vigfús, en Týli hélt þó ekki hirðstjórninni og var drepinn á Íslandi fáeinum árum síðar.

Vigfús var sagður mikilhæfur maður og var meðal annars góður læknir og græddi sár sem talin voru banvæn. Kona hans var Guðrún, laundóttir Páls Jónssonar á Skarði. Á meðal barna þeirra voru Kristín, fylgikona séra Magnúsar á Grenjaðarstað, sonar Jóns Arasonar, Páll lögmaður og Anna á Stóru-Borg, sem þekkt er af samnefndri skáldsögu Jóns Trausta. Síðari kona Vigfúsar var Salgerður (eða Valgerður) Snjólfsdóttir. Hún var sonardóttir Hrafns Brandssonar eldri. Með þeim Vigfúsi var fjórmenningsfrændsemi og dæmdi Ögmundur biskup hjónabandið ógilt eftir lát Vigfúsar.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Hirðstjórar á Íslandi
Lögmenn á Íslandi