alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Listi yfir biskupa Íslands



Biskupar Íslands 
Eftirfarandi hafa gegnt embættinu biskup Íslands frá því að biskupsdæmin tvö, Skálholtsbiskupsdæmi og Hólabiskupsdæmi, voru sameinuð í eitt og biskupsstóllinn fluttur til Reykjavíkur:

 1801 – 1823: Geir Vídalín
 1824 – 1845: Steingrímur Jónsson
 1846 – 1866: Helgi G. Thordersen
 1866 – 1889: Pétur Pétursson
 1889 – 1908: Hallgrímur Sveinsson
 1908 – 1916: Þórhallur Bjarnarson
 1917 – 1939: Jón Helgason
 1939 – 1953: Sigurgeir Sigurðsson
 1953 – 1959: Ásmundur Guðmundsson
 1959 – 1981: Sigurbjörn Einarsson
 1981 – 1989: Pétur Sigurgeirsson
 1989 – 1997: Ólafur Skúlason
 1998 – 2012: Karl Sigurbjörnsson
 2012 – núverandi: Agnes M. Sigurðardóttir

Tengt efni 
 Listi yfir Skálholtsbiskupa
 Listi yfir Hólabiskupa

Listar tengdir sögu Íslands
Mangan

Mangan (eftir heiti gríska héraðsins Magnesíu) er frumefni með efnatáknið Mn og sætistöluna 25 í lotukerfinu. Það kemur fyrir hreint í náttúrunni, oft með járni og í ýmsum steindum. Hreint mangan er mikilvægt í framleiðslu á málmblendum, einkum ryðfríu stáli.

Manganfosfatmeðferð er notuð gegn ryði og til að koma í veg fyrir tæringu í stáli. Mangan kemur fyrir í ýmsum litum eftir oxunartölu þess og er þannig notað sem litaduft í málningu. Permanganöt alkalí- og jarðalkalímálma eru öflugir oxarar. Mangandíoxíð er notað í bakskaut rafhlaða. 

Mangan(II) jónir eru hjálparefni fyrir mörg ensím í flóknum lífverum þar sem þær eru nauðsynlegar til að afeitra súperoxíð sindurefna. Sem snefilefni er mangan nauðsynlegt öllum þekktum lífverum. Í of miklu magni veldur það manganeitrun sem meðal annars getur valdið taugakerfi spendýra varanlegum skaða.

Almennir eiginleikar 
Mangan er gráhvítur málmur sem líkist járni. Þetta er harður og mjög stökkur málmur, illa sambræðanlegur en oxast auðveldlega. Mangan þarf sérstaka meðhöndlun til að verða seglandi.

Algengustu oxunartölur mangans eru +2, +3, +4, +6 og +7. Samt sem áður hafa oxunartölur frá -3 til +7 sést. Mn2+ keppir oft við Mg2+ í líffræðilegum kerfum. Efnasambönd sem innihalda mangan +7 eru öflugir oxunarmiðlar.

Notkun 

Mangan er ómissandi í framleiðslu á járni og stáli sökum brennisteinsbindingar-, afoxunar- og málmblendishæfileika þess. Stálframleiðsla, ásamt járnframleiðsluhluta hennar, er orsök um það bil 85% til 90% allrar eftirspurnar eftir mangani. Ásamt öðrum notum er mangan í lykilhlutverki við framleiðslu á ódýru, ryðfríu stáli og einstökum algengum álblöndum. 

Mangan(IV) oxíð (mangantvíoxíð) er notað í upprunalegu útgáfunni af þurrhlöðnum rafhlöðum og einnig sem efnahvati. Mangan er notað til að aflita gler (fjarlægir græna slikju sem járn veldur) og, í hærri efnastyrk, til að framleiða fjólublátt gler. Manganoxíð er brúnt litarefni sem hægt er að nota við framleiðslu á málningu og er einn af efnaþáttunum í náttúrulega litarefninu úmbru.

Kalínpermanganat (KMnO4-) er öflugur oxari, notaður sem sótthreinsunarefni í læknisfræði og efnafræði.

Frumefni
Hliðarmálmar
Körfuknattleikssamband Íslands

Körfuknattleikssamband Íslands (skammstafað KKÍ) var stofnað 29. janúar 1961. Í fyrstu stjórn KKÍ voru Bogi Þorsteinsson, sem var kjörinn formaður, Benedikt Jakobsson, Matthías Matthíasson, Magnús Björnsson, Kristinn V. Jóhannsson, Ásgeir Guðmundsson og Helgi V. Jónsson. Bogi var formaður KKÍ í tæp níu ár samfleytt; frá stofnfundinum fram að aðalfundi 1. nóvember 1969, þegar hann gaf ekki kost á sér til endurkjörs.

Stofnaðilar voru Körfuknattleiksráð Reykjavíkur, Íþróttabandalag Suðurnesja, Íþróttabandalag Hafnarfjarðar, Íþróttabandalag Keflavíkur, Íþróttabandalag Akureyrar og Íþróttabandalag Vestmannaeyja. Forseti stofnþingsins var Benedikt G. Waage, þáverandi forseti Íþróttasambands Íslands.

Fyrsti stjórnarfundur hins nýja sambands var haldinn 1. febrúar 1961 og var verkaskipting eftirfarandi:  Bogi Þorsteinsson var formaður, Benedikt Jakobsson varaformaður, Matthías Matthíasson gjaldkeri, Kristinn V. Jóhannsson fundarritari og Magnús Björnsson bréfritari.

Það kostaði mikla baráttu að fá að stofna KKÍ, því sum sérsamböndin sem fyrir voru, til dæmis Handknattleikssambandið, beittu sér sérstaklega gegn því. Í viðtalið við Björn Leósson, árið 1993 segir Bogi Þorsteinsson að þar hafi menn strax verið hræddir við samkeppnina.

Fjórtán einstaklingar hafa gegn stöðu formanns KKÍ, og er Hannes Sigurbjörn Jónsson núverandi formaður sambandsins.

Aðalstyrktaraðili KKÍ er Domino´s og nefnast efstu deildir karla og kvenna eftir fyrirtækinu, Domino´s deild karla og Domino´s deild kvenna

Formenn KKÍ frá upphafi

Tengt efni 
 Körfuknattleikur
 :Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn
 :Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksdómarar
 :Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 
 Leikni framar líkamsburðum eftir Skapta Hallgrímsson, útg. Körfuknattleikssamband Íslands 2001

Körfuknattleikur á Íslandi
Landhelgi

Landhelgi er er það hafsvæði undan strönd ríkis þar sem ríkið hefur fullveldisyfirráð líkt og á landi. Friðsamlegar skipaferðir eru þó leyfilegar í landhelginni án sérstaks leyfis yfirvalda þó að þau geti sett fyrirmæli um ákveðnar siglingarleiðir. Það á við jafnt um kaupskip sem og herskip þó að erlend herskip verði að tilkynna yfirvöldum strandríkisins um förina áður en það kemur inn í landhelgina. Um kjarnorkuknúin skip og önnur skip sem geta valdið hættu á umhverfisspjöllum gilda sérstakar reglur, þau mega ekki fara inn í landhelgi ríkis nema með sérstöku leyfi þess.

Þessar reglur eru settar fram í Hafréttarsáttmála S.þ. og þar er ríkjum heimilað að taka sér allt að 12 sjómílna landhelgi út frá svonefndri grunnlínu. Þegar minna en 25 sjómílur eru á milli ríkja er almenna reglan að miðlínan á milli þeirra marki skilin en sterk rök þarf til að víkja frá þeirri reglu.

Tengt efni 
Hafréttur
Innsævi
Grunnlína
Efnahagslögsaga
Landgrunn
Úthaf

Heimild
 Gunnar G. Schram, Hafréttur. (Háskólaútgáfan, 2001) ISBN 9979-54-508-9

Tenglar 
 Úr sögu landhelgisvarnanna; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1927
 550 ára landhelgisbarátta; grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1960
 Landhelgismálið í ljósi sögunnar; grein 1. í Vísi 1959
 Landhelgismálið í ljósi sögunnar; grein 2. í Vísi 1959

Hafréttur
Ryðfrítt stál

Ryðfrítt stál er stál, þ.e. málmblanda járns og kolefnis, með að minnsta kosti 11,5% króminnihald. Eins og nafnið gefur til kynna ryðgar ryðfrítt stál mjög lítið samanborið við venjulegt stál. Harry Brearley fann það upp árið 1913 í Brown-Firth-rannsóknastofunni í Sheffield á Englandi. Hann var að rannsaka leiðir til að draga úr tæringu í byssuhlaupum, þegar hann tók eftir því að prufa, sem hann hafði hent, ryðgaði ekki.

Hið mikla oxunarviðnám ryðfrís stáls í lofti við staðalhitastig fæst yfirleitt með því að hafa króminnihald þess meira en 12% (mælt í þyngd). Krómið myndar lag af króm(III)oxíði (Cr2O3) þegar það kemst í snertingu við súrefni. Þetta lag er of þunnt til að það sjáist, sem þýðir að málmurinn helst gljáandi. Það er hins vegar vatnshelt og loftþétt og verndar málminn undir laginu. Ef málmhluturinn rispast þannig að lagið rofnar myndast það tiltölulega fljótt aftur. Þetta fyrirbæri er kallað óvirknun og sést einnig í öðrum málmum, til dæmis áli. Þegar ryðfríir stálpartar eins og rær og boltar eru skrúfaðir saman, geta oxíðlögin skrapast af. Þegar oxíðið myndast aftur geta hlutirnir líkt og gróið saman og verða áhrifin þá svipuð því sem þeir hafi verið soðnir saman.

Neðanmálsgreinar 

Stál
Málmblöndur
Innsævi

Innsævi er það hafsvæði sem er innan landhelgi ríkis, þ.e. innan svonefndrar grunnlínu sem ríkið hefur markað sér. Skipgengar ár, vötn, innhöf og skipaskurðir innan ríkisins teljast einnig til innsævis og einnig allar hafnir þess við ströndina. Sumir skipaskurðir sem notaðir eru sem alþjóðlegar siglingarleiðir falla þó ekki undir innsævi. Á innsævinu hefur ríkið algjöran fullveldisrétt líkt og á landi, það getur til dæmis tekið sér fulla lögsögu yfir þeim erlendu skipum sem stödd eru á hafsvæðinu. Erlend skip mega ávallt leita hafnar í neyðartilvikum en að öðru leyti hafa skip engan sjálfkrafa rétt til að leita hafnar nema um það hafi sérstaklega verið samið milli ríkisins þar sem skipið er skráð og hafnarríkisins. Almennt er skipum þó heimilt að leita hafnar nokkuð frjálslega þar sem flest ríki hafa skrifað undir þjóðréttarsamninga þess efnis.

Tengt efni 
Hafréttur
Grunnlína
Landhelgi
Efnahagslögsaga
Landgrunn
Úthaf

Heimild
 Gunnar G. Schram, Hafréttur. (Háskólaútgáfan, 2001) ISBN 9979-54-508-9

Hafréttur
Árni Þorláksson

Árni Þorláksson, oftast nefndur Staða-Árni (1237 – 17. apríl 1298) var biskup í Skálholti frá 1269. Helsta heimildin um ævi hans og störf er Árna saga biskups.

Árni var sonur Þorláks Guðmundssonar gríss og Halldóru Ormsdóttur. Hann var hjá Brandi Jónssyni meðan hann var ábóti í Þykkvabæ. Þegar Brandur var kosinn biskup á Hólum fór Árni með honum í vígsluferðina til Noregs og komst þá í kynni við Magnús konung lagabæti og fór vel á með þeim síðan. Hann fór svo með Brandi til Hóla. Þá hafði hann aðeins hlotið djáknavígslu.

Þegar Brandur dó eftir aðeins eitt ár á biskupsstóli vígði Sigvarður Skálholtsbiskup Árna til prests og fékk honum staðarforráð á Hólum þar til Jörundur biskup tók við embættinu 1267. Jörundur sendi Árna suður í Skálholt til halds og trausts Sigvarði biskupi, sem orðinn var aldraður, og þegar Sigvarður dó 1268 var Árni kosinn biskup og vígður í Niðarósi 1269, rúmlega þrítugur að aldri. 

Hann gegndi embættinu í nærri 30 ár og andaðist í Björgvin. Árni var mikil skörungur í kirkjustjórn og gjörbreytti mörgu þar en hann var ekki fjáraflamaður að sama skapi og auðgaði ekki stólinn að jörðum á sama hátt og Jörundur biskup Hólastól.

Kristniréttur og staðamál
Árni setti nýjan kristnirétt 1275 sem við hann er kenndur og krafðist yfirráða kirkjunnar yfir kirkjustöðum (staðamál síðari). Stóðu miklar deilur um þau mál næstu árin, sem lauk með því að ákveðið var að biskup skyldi hafa yfirráð yfir þeim stöðum sem kirkjan ætti hálfa eða meira. Auðugustu kirkjustaðirnir urðu svokölluð erkibiskupslén. Má því segja að Árni hafi unnið nærri fullan sigur í þeim átökum sem Þorlákur helgi hóf gegn Jóni Loftssyni, langafa Árna.

Helsti stuðningsmaður Árna í baráttunni við höfðingjaveldið var Runólfur Sigmundsson ábóti í Þykkvabæjarklaustri en þeir höfðu báðir verið nemendur Brands Jónssonar í klaustrinu. Harðasti andstæðingur biskups var aftur á móti Hrafn Oddsson hirðstjóri en hann lést 1289. Þá tók Þorvarður Þórarinsson við en var Árna biskupi ekki jafnerfiður viðfangs og Hrafn hafði verið og fór svo að málum var skotið í dóm konungs.

Skálholtsbiskupar
Árni Helgason (d. 1320)

Árni Helgason ((?) – 21. janúar 1320) var biskup í Skálholti frá 1304. 

Foreldrar hans voru Helgi Loftsson bóndi í Skál á Síðu og Ásbjörg Þorláksdóttir kona hans, systir Árna Þorlákssonar (Staða-Árna) Skálholtsbiskups, sem tók nafna sinn til sín og menntaði hann. Árni Helgason var orðinn prestur í Skálholti fyrir 1288, því það ár fór hann til Noregs með móðurbróður sínum. Staða-Árni dó í Björgvin 1298 en vegna deilna erkibiskups og kórbræðra liðu sex ár þar til Árni Helgason var valinn arftaki hans.

Í biskupstíð Árna, árið 1309, brann kirkjan í Skálholti þegar eldingu laust niður í hana. Gekkst biskupinn þá fyrir því að safnað var fé um allt land til kirkjubyggingar. Hann sigldi svo til Noregs að kaupa kirkjuvið og gekk þetta allt vel fyrir sig svo að ný kirkja, sem kölluð hefur verið Árnakirkja, var vígð 1311. Hún brann árið 1526.

Skálholtsbiskupar
Íslendingar á 13. öld
Íslendingar á 14. öld
Árni Ólafsson

Árni Ólafsson mildi (d. um 1425?) var biskup í Skálholti á 15. öld. Árni er ýmist talinn sonur Ólafs Péturssonar hirðstjóra eða Ólafs Þorsteinssonar í Fellsmúla í Landssveit, og fleiri tilgátur hafa reyndar verið nefndar.

Vitað er að hann var í Noregi 1403 og var þá orðinn munkur, hvort sem hann hefur fyrst gengið í klaustur í Noregi eða á Íslandi. Hann gekk í þjónustu höfðingjans Hákonar Sigurðssonar á Giska 1404 og þjónaði síðar ekkju hans, Sigríði Erlendsdóttur, og fór með henni suður til Rómar. Þar var hann skipaður skriftafaðir norrænna manna. Eftir að heim til Noregs kom var hann skriftafaðir eða heimilisprestur frú Sigríðar og seinni manns hennar á Giska.

Þegar fréttist af láti Jóns Skálholtsbiskups fór Árni suður til Flórens og hitti þar Jóhannes páfa 23. (sem raunar er ekki viðurkenndur páfi) og fékk hjá honum bréf til Jóhannesar biskups í Lýbiku (Lübeck) um að vígja skyldi Árna til biskups í Skálholti. Var það gert 10. október 1413 og er Árni þá nefndur kanoki af Ágústínusarreglu. Um leið hitti hann Eirík konung af Pommern og fékk hjá honum hirðstjóravald á Íslandi. Hann kom heim 1415 á eigin skipi og var þá ótvírætt valdamesti maður landsins því auk hirðstjóraembættis og Skálholtsbiskupsstóls var hann í raun einnig Hólabiskup því Jón Tófason kom ekki til landsins fyrr en 1419. Fleiri umboð og embætti hafði hann. 

Árni virðist hafa verið glæsimenni, mikill íþróttamaður og góður sundmaður, höfðinglegur og í kunningsskap við margt helsta tignarfólk Norðurlanda á sinni tíð. Hann hafði miklar tekjur af embættum sínum en einnig mikinn tilkostnað, var manna gjöfulastur, vinsæll og gestrisinn, veitti vel háum sem lágum og var vegna örlætis síns kallaður Árni hinn mildi. Var sagt að hann hefði látið smíða mikinn silfurbolla til að skenkja gestum. Bollinn var hátt í 3 kíló að þyngd og kallaðist Gestumblíður. 

Honum hélst ekki vel á fé og gekk illa að standa í skilum við konung með afgjald af Íslandi. Hann fór til Noregs á skipi sínu 1419 og árið 1420 er hann í Danmörku og viðurkennir þar að skulda Eiríki konungi þrjú þúsund gamla enska nóbela og skuldbindur sig til að vera í Björgvin þar til skuldin sé greidd að fullu. Eftir það er í rauninni ekkert vitað um Árna og hugsanlega dó hann í hálfgerðu skuldafangelsi í Björgvin.

Tenglar 

Hirðstjórar á Íslandi

Skálholtsbiskupar
Efnahagslögsaga

Efnahagslögsaga er hafsvæði sem er utan landhelgi ríkis þar sem það hefur sérstök réttindi varðandi nýtingu auðlinda á hafsvæðinu og hafsbotninum. Þetta svæði er einnig kallað fiskveiðilögsaga og mengunarlögsaga vegna þess að strandríkið fer með stjórn fiskveiða á því, hefur einkarétt til hafrannsókna á því og fer með lögsögu vegna verndunar og varðveislu hafsins og hafsbotnsins. Þessum réttindum fylgja einnig skyldur, m.a. þær að koma í veg fyrir ofveiði og mengun innan lögsögunnar. Ríkjum er heimilt að taka sér allt að 200 sjómílna efnahagslögsögu frá grunnlínu, það er 188 mílur frá landhelgi, en ef það rekst á efnahagslögsögu annars ríkis skulu sanngirnissjónarmið ráða því hvar mörkin liggja en algengast er að miðlína milli ríkja sé látin gilda.

Í efnahagslögsögu ríkis hafa öll erlend skip rétt til frjálsra siglinga og að auki er hverju ríki frjálst að leggja neðansjávarstrengi á þessum hafsvæðum. Ólíkt landhelginni er ekki litið svo á að ríki hafi fullveldisyfirráð yfir efnahagslögsögunni heldur einungis afmarkaðan einkarétt á nýtingu auðlinda.

Efnahagslögsaga er tiltölulega nýtilkomið hugtak í hafrétti, fyrst fór að bera á því á snemma eftir Síðari heimsstyrjöld þegar ýmis ríki lýstu einhliða yfir fiskveiðilögsögu langt út fyrir landhelgi sína. Þetta olli árekstrum, dæmi um það eru hin svonefndu þorskastríð Íslands og Bretlands þar sem Bretum gramdist einhliða útfærslur Íslendinga á fiskveiðilögsögu sinni og töldu hana ekki eiga sér stoð í lögum. Með dómi Alþjóðadómstólsins árið 1982 í máli Túnis gegn Líbýu varð það endanlega ljóst að efnahagslögsaga var orðin að venju í þjóðarétti og síðar það sama ár var það endanlega staðfest með Hafréttarsamningi S.þ. sem viðurkennir rétt ríkja til 200 mílna efnahagslögsögu. Samningurinn tók þó ekki formlega gildi fyrr en 1994 þegar nógu mörg ríki höfðu fullgilt hann.

Tengt efni 
 Hafréttur
 Innsævi
 Grunnlína
 Landhelgi
 Landgrunn
 Úthaf

Heimild 
 Gunnar G. Schram, Hafréttur. (Háskólaútgáfan, 2001) ISBN 9979-54-508-9

Hafréttur
Þýði

Þýði er hugtak í tölfræði yfir mengi allra talnagagna í ákveðnum hóp. Þegar hluti af þýðinu er tekinn fyrir, kallast það úrtak. Athuga verður að mengi yfir talnagögn geta líka verið þýði og úrtak á sama tíma, eftir því hvernig litið er á það. Dæmi um það er að aldur allra jarðarbúa þýði en aldursdreifing ákveðinnar þjóðar væri úrtak af því. Hins vegar getur aldursdreifing ákveðinnar þjóðar verið þýði og úrtakið væru einstaklingar sem féllu undir ákveðin skilyrði eins og kyn, aldur, búseta eða önnur skilyrði sem sett eru.

Þýði er yfirleitt skilgreint sem safn allra þeirra viðfangsefna sem draga á ályktanir um og úrtak er hluti þeirra viðfangsefna. Ekki má rugla saman saman líkindadreifingu og þýði. Oft er talað um líkindadreifingu þýðis en það er ekki þar með sagt að þýðið sé dreifing, það er allt annar hlutur.

Tengill
Úrtak

Úrtak er hugtak í tölfræði yfir hluta af þýði sem tekinn er fyrir og fellur það undir ályktunartölfræði. Þau eru oftast tilviljanakennd en hægt er að setja ákveðin skilyrði og velja tilviljanakennt út úr þeim eða úr öllu þýðinu. Úrtök eru oft tekin fyrir til að spá fyrir um heildarmynd þýðisins út frá úrtakinu/úrtökunum eins og t.d. skoðanakannanir.

Úrtak er ekki eingöngu notað í ályktunartölfræði. Lýsandi tölfræði lýsir því úrtaki sem unnið er með, svo úrtök eiga við í allri tölfræði. Sé úrtak notað til að draga ályktanir um þýði er talað um ályktunartölfræði. Þurfi „úrtakið“ að falla undir ákveðin skilyrði er í raun verið að þrengja þýðið en ekki úrtakið þó yfir það sé oftast notað hugtakið lagskipt úrtak.

Tengill
610

Árið 610 (DCX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

 Múhameð fær köllun um að boða það sem verður Íslamstrú (sumir vilja meina að þetta hafi verið 611).

Fædd

Dáin

610
601-610
622

Árið 622 (DCXXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

 Múhameð verður að flýja ásamt öllum sínum fylgismönnum frá Mekka til Medína. Tímatal múslima miðast við þennan atburð.

Fædd

Dáin

622
621-630
632

Árið 632 (DCXXXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin
 8. júní - Múhameð, stofnandi og höfuðspámaður Íslam.

632
631-640
Hryðjuverk

Hryðjuverk er umdeilt hugtak án nokkurrar almennt viðurkenndrar skilgreiningar. Algengast er að hryðjuverk sé talið hver sú árás sem af ásetningi er beint gegn almennum borgurum til ógnunar sem framin er í þeim tilgangi að ná fram stjórnmálalegum eða öðrum hugmyndafræðilegum markmiðum. Um það er deilt hverjir fremji hryðjuverk (hvort t.d. ríki geti framið hryðjuverk) og að hverjum þau geti beinst (til dæmis hvort árás á hernaðarleg skotmörk geti verið hryðjuverk). Þarna geta komið upp árekstrar við önnur hugtök á borð við stríð og skæruhernað.

Í landslögum ríkja sem og í þjóðarétti hefur verið reynt að skilgreina hryðjuverk, til dæmis segir í íslensku hegningarlögunum í 100. grein m.a: 
Fyrir hryðjuverk skal refsa með allt að ævilöngu fangelsi hverjum sem í þeim tilgangi að valda almenningi verulegum ótta eða þvinga með ólögmætum hætti íslensk eða erlend stjórnvöld eða alþjóðastofnun til að gera eitthvað eða láta eitthvað ógert eða í því skyni að veikja eða skaða stjórnskipun eða stjórnmálalegar, efnahagslegar eða þjóðfélagslegar undirstöður ríkis eða alþjóðastofnunar fremur eitt eða fleiri af eftirtöldum brotum... 
Þetta er mjög áþekkt skilgreiningu Sameinuðu þjóðanna á hugtakinu.

Hryðjuverkahugtakið hefur breytt nokkuð um mynd á síðari árum, til dæmis með tilkomu öflugra alþjóðlegra hryðjuverkasamtaka sem njóta mikillar hylli á ýmsum svæðum heims eða innan ákveðinna þjóðfélagshópa. Ýmis samtök múslímskra hryðjuverkasamtaka, svo sem al-Kaída og Hamas, hafa valdið miklum mannskaða víða um heim og njóta stuðnings ríkisstjórna í ýmsum löndum, svo sem Sýrlandi og Íran.

Hryðjuverk
Hryðjuverkamenn
Flórída

Flórída eða eins og það er stundum kallað; The Sunshine State (enska „sólskinsfylkið“) er fjórða fjölmennasta fylki Bandaríkjanna. Höfuðborg ríkisins heitir Tallahassee en stærsta borgin er Jacksonville eða stórborgarsvæði Miami, eftir því hvernig á það er litið. Aðrar þekktar borgir eru Tampa, Orlando og Fort Lauderdale. Í fylkinu búa yfir 21 milljónir manna. Flórída er vinsæll ferðamannastaður. Í Flórída er hinn geysivinsæli skemmtigarður Disneyland.

Flórída er skagi - það þýðir að það er næstum alveg umkringt vatni. Nyrsta brún þess tengist Alabama í norðvestri og Georgíu í norðaustri.

Heirið er leitt af La Pascua Florida úr spænsku (ísl. „Blómahátíðin“) og er einum einstökum manni, landkönnuðinum Juan Ponce de León eignað heiðurinn af því.

Spænski landvinningamaðurinn Ponce de León sigldi til Flórída árið 1513 í leit að gulli og silfri. Hann fann það ekki, en hann uppgötvaði frjósamt ræktarland og mikla strandlengju - frábært fyrir siglingar. Engin furða að Bretland, Frakkland og Spánn reyndu öll að koma á byggðum í Flórída. Árið 1763 tóku Bretar Flórída á sitt vald af Spáni í skiptum fyrir landið sem nú er Havana á Kúbu. En aðeins tveimur áratugum síðar, sem hluti af friðarsáttmálanum sem batt enda á byltingarstríðið, tók Spánn aftur við völdum. Það entist ekki lengi - nýir bandarískir landnemar byrjuðu að flæða inn og árið 1821 gaf Spánn upp Flórída til Bandaríkjanna í skiptum fyrir spænska yfirráða yfir Texas. Flórída varð formlega 27. ríkið árið 1845.

Dýralíf Flórída inniheldur spendýr eins og beltisdýr, svartbirni og Flórída panther; skriðdýr eins og krókódílar, krókódílar og snákar; sjávarlíf eins og sjókökur, sjóskjaldbökur, höfrungar og hvalir; og fugla eins og rjúpur, uglur, kranar og fylkisfuglinn í Flórída, spottfuglinn.

Sýslur
Fylkinu er skipt upp í 67 sýslur.

Tilvísanir

Tenglar 

 Florida Department of Health
 The Official Page for Sunshine State Government
 Florida substance abuse treatment centers

 
Fylki í Bandaríkjunum
Massachusetts

Massachusetts er fylki á norðausturströnd Bandaríkjanna og er hluti af Nýja Englandi. Landamæri þess markast af Rhode Island og Connecticut í suðri, New York í vestri og Vermont og New Hampshire í norðri; þá liggur austurströndin að Atlantshafi. Fylkishöfuðborgin er Boston sem er einnig fjölmennasta borg fylkisins en í fylkinu búa um 7 milljónir manna (2020). Massachusetts varð sjötta viðurkennda fylki Bandaríkjanna þann 6. febrúar árið 1788.

Fylki í Bandaríkjunum
Úrvalslið 20. aldarinnar í íslenskum körfuknattleik

Körfuknattleikssamband Íslands tilkynnti lið 20. aldarinnar í karla- og kvennaflokki þann 24. febrúar 2001.  Nefnd, skipuð 50 körlum og konum, kaus bestu leikmenn í karlaflokki, ásamt því að kjósa bestu þjálfara og dómara síðustu aldar, en 25 manna nefnd sá um valið á kvennaliði aldarinnar.

Valið var tilkynnt í hálfleik í bikarúrslitaleikjum karla og kvenna sem fram fóru þennan dag.

Lið aldarinnar í karlaflokki
Byrjunarlið karlaliðsins skipuðu Pétur Guðmundsson, sem einnig var valinn leikmaður aldarinnar, Jón Sigurðsson, Valur Ingimundarson, Teitur Örlygsson og Jón Kr. Gíslason.  Varamenn voru Þorsteinn Hallgrímsson, Torfi Magnússon, Símon Ólafsson, Kolbeinn Pálsson, Einar Bollason, Guðmundur Bragason og Pálmar Sigurðsson.

Lið aldarinnar í kvennaflokki
Byrjunarlið kvennaliðsins skipuðu Anna María Sveinsdóttir, sem einnig var valin leikmaður aldarinnar, Björg Hafsteinsdóttir, Guðbjörg Norðfjörð, Linda Stefánsdóttir og Linda Jónsdóttir.  Varamenn voru Hanna Kjartansdóttir, Alda Leif Jónsdóttir, Erla Þorsteinsdóttir, Kolbrún Leifsdóttir, Hafdís Helgadóttir, Emilía Sigurðardóttir og Erla Reynisdóttir.

Þjálfarar og dómarar aldarinnar
Einnig voru valdir þjálfarar og dómarar aldarinnar.  Þjálfari aldarinnar var Einar Bollason og í öðru sæti var Friðrik Ingi Rúnarsson.  Dómari aldarinnar var Jón Otti Ólafsson og í öðru sæti var Leifur Sigfinnur Garðarsson.

Heimildir
KKÍ.is

Tengt efni
Körfuknattleikur
Körfuknattleikssamband Íslands
:Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn
:Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksdómarar
:Flokkur:Körfuknattleikur

Körfuknattleikur á Íslandi
Lilith

Lilith mesópótamískur næturdjöfull sem hafði mætur á að deyða börn og spilla sæði manna.

Í Hebresku Biblíuni 
Lilith er þýdd sem Næturgrýlan:
Jesaja 34:14 Urðarkettir og sjakalar skulu koma þar saman og skógartröll mæla sér þar mót. Næturgrýlan ein skal hvílast þar og finna sér þar hæli.

Í gyðinga goðsögn 
Lilith er einnig stundum talin fyrsta kona Adams, sagt er að hún hafi verið hrokafull og ekki vilja vera undir Adam komin og rifist við hann um jafnrétti í kynlífi. Þannig átti hún að hafa flogið til Rauðahafsins og getið um hundrað djöflabörn á dag. Innan kabbalatrúarinnar eru einnig til margar sögur um uppruna Liltiar.

Tilvísanir 

Biblían
Mesópótamía