alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Saga Bretlands

Saga Bretlands byrjaði þegar konungsríkin England (sem innihélt Wales) og Skotland sameinuðust þann 1. maí 1707 undir Treaty of Union-milliríkjasamningurinn, sem var skrifaður niður þann 22. júlí 1706 og var staðfestur af enska þinginu og skoska þinginu með Sambandslögunum. Þessi sameining myndaði konungsríkið Stóra-Bretland sem höfðu sama einvald og ríkisstjórn í Westminster. Áður voru England og Skotland aðskilin ríki en höfðu verið í konungssambandi síðan 1603. Konungsríkið Írland varð hluti sambandsins árið 1800 með öðrum Sambandslögum sem mynduðu konungsríkið Stóra-Bretland og Írland.

Árið 1763 var Bretland sigursælt í Sjö ára stríðinu sem greiddi götu yfirráða Breska heimsveldsins, sem varð öflugasta veldi í heimi í eina öld og var stærsta heimsveldi í sögunni. Frá og með 1921 voru um það bil 458 milljónir manna undir stjórn breska heimsveldsins sem var á þeim tíma um það bil fjórðungur af heimsmannfjöldanum. Vegna þess er bresk menning mjög útbreidd um allan heim.

Árið 1922 varð Írland sjálfstætt ríki með enska-írska milliríkjasamningnum og var þá Írska fríríkið, sjálfsstjórnarsvæði undan Bretlandi. Næsta dag gekk Norður-Írland úr samningnum og varð hluti Bretlands aftur. Fyrir vikið breytti konungsríkið nafni sínu í United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland („Konungsríkið Stóra-Bretland og Norður-Írland“) sem er oft skammstafað sem United Kingdom, UK eða Britain á ensku. Eftir seinni heimsstyrjöldina urðu flest ríki í Breska heimsveldinu sjálfstæð lönd. Mörg þessara landa urðu meðlimir í Breska samveldinu sem er samtök sjálfstæðra ríkja. Sum þessara landa eru þegar með breska einvaldinn sem þjóðhöfðingja. Í dag er Bretland þegar stórveldi og er mikilvægur meðlimur í SÞ og NATÓ. Bretland ákvað að segja sig úr Evrópusambandinu árið 2016.

Tengt efni 
 Breska heimsveldið
 Breska samveldið
 Saga Englands
 Saga Skotlands
 Saga Wales
 Saga Írlands

Saga Bretlands
Sambandslögin 1707

Sambandslögin 1707 (enska: Acts of Union 1707) voru lög samþykkt af enska þinginu og skoska þinginu árið 1707 til að sameina konungsríkin England og Skotland. Sambandslögin settu í lög það sem hafði verið samþykkt í Treaty of Union-milliríkjasamningnum þann 22. júlí 1706. Áður voru England og Skotland aðskilin lönd í konungssambandi. Með þessum lögum var konungsríkið Stóra-Bretland myndað.

Löndin tvö voru með sama einvaldinn síðan Union of the Crowns árið 1603, þegar Jakob 6. Skotakonungur erfði ensku krúnuna eftir frænku sína Elísabet 1. Reynt hafði verið að sameina ríkin tvö árin 1606, 1667 og 1689 en það var ekki þar til byrjunar 18. aldarinnar að bæði þing voru sammála sambandi.

Lögin gengi í gildi þann 1. maí 1707. Á þessa dagsetningu sameinuðust skoska þingið og enska þingið til að mynda breska þingið, staðsett í Westminsterhöllinni í London. Hún var áður höfuðstöðvar enska þingsins. Þannig eru lögin þekkt sem Þingasambandið (e. Union of the Parliaments).

Heimildir

Tengt efni 
 Breska þingið
 Sambandslögin 1800

Tenglar 
 Frumtexti Sambandslaganna 1707

Sambandslög
Saga Bretlands
Saga Englands
Saga Skotlands
1707
Kjörnir alþingismenn 1967

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 1967.

Reykjavíkurkjördæmi

 Árið 1968 varð Gylfi Þ. Gíslason formaður Alþýðuflokksins
 Árið 1968 varð Einar Ágústsson varaformaður Framsóknarflokksins
 Árið 1970 kom Geir Hallgrímsson inn fyrir Bjarna Benediktsson
 Árið 1970 varð Jóhann Hafstein formaður Sjálfstæðisflokksins
 Árið 1969 gekk Hannibal Valdimarsson til liðs við SFV
 Árið 1971 varð Geir Hallgrímsson varaformaður Sjálfstæðisflokkins

Reykjaneskjördæmi

 Árið 1969 kom Axel Jónsson inn fyrir Pétur Benediktsson

Suðurlandskjördæmi

 Árið 1971 gekk Karl Guðjónsson úr Alþýðubandalaginu

Austurlandskjördæmi

Norðurlandskjördæmi eystra

 Árið 1971 gekk Björn Jónsson til liðs við SFV

Norðurlandskjördæmi vestra

 Árið 1968 varð Ólafur Jóhannesson formaður Framsóknarflokksins
 Árið 1969 kom Jón Kjartansson inn fyrir Skúla Guðmundsson

Vestfjarðakjördæmi

Árið 1970 kom Ásberg Sigurðsson inn fyrir Sigurð Bjarnason

Vesturlandskjördæmi

Landskjörnir

Samantekt

Ráðherrar

Forsetar Alþingis

Formenn þingflokka

Alþingiskosningar
Lárus Gottrup

Lárus Gottrup (1649 – 1. mars 1721) eða Lauritz Christensen Gottrup var Dani sem flutti til Íslands á 17. öld, settist þar að, komst til metorða og varð síðast lögmaður.

Gottrup kom fyrst til landsins með dönskum kaupmönnum og starfaði við verslun. Síðar varð hann fulltrúi fógeta, hafði Þingeyraklaustursumboð frá 1685 og varð að lokum lögmaður norðan og vestan árið 1695 að tillögu Müllers amtmanns. Var það í fyrsta skipti í mjög langan tíma sem Íslendingar réðu alls engu um val á lögmanni. Upp frá því skipaði konungur lögmenn, svo og varalögmenn, en það embætti hafði ekki verið til áður.

Gottrup gegndi lögmannsembættinu til 1714.  Árið 1701 fór hann utan með bænaskrár Íslendinga til konungs og tillögur um ýmis málefni og skipaði konungur tvær nefndir til að skoða það sem þar var fjallað um. Árangurinn af því mun meðal annars hafa verið að þeir Árni Magnússon og Páll Vídalín voru sendir til Íslands til að rannsaka ástand og hagi landsins í hvívetna, gera tillögur um úrbætur og semja jarðabók. Ein af tillögum Gottrups var líka að Íslendingar skyldu hafa að staðaldri erindreka sinn í Kaupmannahöfn til að framfylgja nauðsynjamálum landsins. Minna varð þó úr umbótum en til stóð, meðal annars vegna flokkadrátta og misklíðar milli íslenskra höfðingja.

Lárus Gottrup bjó lengi stórbúi á Þingeyrum í Húnaþingi, byggði þar upp og reisti meðal annars stórt timburhús, upphitað að hluta og lét leggja vatn að húsinu. Einnig reisti hann stóra timburkirkju á Þingeyrum og gaf henni meðal annars hollenskan prédikunarstól í barokkstíl, skírnarfont og fleiri góða gripi. Hann reisti nýbýlið  Gottrup í landi Ásbjarnarness, sem þá heyrðu undir Þingeyrar og kenndi það við sjálfan sig.

Lárus  Gottrup flutt vefstól til landsins og tvo eða þrjá rokka á árunum 1711–1712. Árið 1702 hafði hann komið sér upp  þófaramyllu og litunarverkfærum og hafði  ráðið litara að nafni Hans Andersen frá Danmörku.  Gottrup lét gera kálgarða  að Þingeyrum og hafði kálgarðsstúlku (höstepige) frá Kaupmannahöfn.

Kona Lárusar hét Catharina Christiansdatter Peeters (1666-1731) en var hérlendis kölluð Katarína Kristjánsdóttir. Þau áttu þrjár dætur og soninn Jóhann Gottrup, sýslumann og klausturhaldara á Þingeyrum.

Þjóðminjasafnið varðveitir íburðarmikið málverk af Lárusi Gottrup og fjölskyldu hans en það var málað fyrir Þingeyrarklausturkirkju snemma á 18. öld og var fyrst í timburkirkjunni sem Gottrup lét reisa 1695 en síðar í steinkirkju sem var reist 1877 en var keypt til Þjóðminjasafnsins um 1900.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 Gunnar Hannesson og Þóra Kristjánsdóttir, Málverkið af Lauritz Gottrup lögmanni og fjölskyldu hans, Saga 47. árg. 1.tbl. 2009

Lögmenn á Íslandi
Jóhann Gottrup

Jóhann Gottrup (1691 - 1755) eða Johan Christoffer Gottrup Lauritzson var íslensk-danskur sýslumaður og klausturhaldari á 18. öld.

Jóhann var sonur Lárusar Gottrups lögmanns á Þingeyrum og Katarínu konu hans en var fæddur og uppalinn á Íslandi. Hann lauk stúdentsprófi og stundaði guðfræðinám í Kaupmannahöfn um tíma. Hann varð lögsagnari föður síns í Húnavatnssýslu 1714 og tók alfarið við sýslunni eftir lát hans 1721. Sama ár setti Niels Fuhrmann amtmaður hann jafnframt sýslumann Snæfellinga og umboðsmaður Stapajarða í stað Odds Sigurðssonar lögmanns, sem hafði haldið lénin án þess að hafa til þess umboð frá konungi. Auk þess annaðist Jóhann Þingeyraklaustursumboð fyrir hönd móður sinnar og var því með valdamestu mönnum landsins.

Þetta markaði upphaf langærra og afar harðra deilna milli þeirra Jóhanns og Odds en þeir voru raunar engir vinir fyrir, báðir ofstopa- og yfirgangsmenn. Oddur fór til Kaupmannahafnar til að reyna að rétta hlut sinn en Jóhann lét greipar sópa um eignir hans á meðan, tók sumt undir sig en eyðilagði annað. Þegar Oddur sneri aftur gekk á með stöðugum erjum og átökum á milli þeirra og manna þeirra því báðir höfðu um sig ribbaldaflokka og má segja að skálmöld hafi ríkt á Snæfellsnesi.

Fuhrmann amtmaður vék Oddi úr embætti 1724 og hann var vanvirtur á ýmsan hátt, bæði af Jóhanni og öðrum. Hann sigldi nokkrum sinnum til Kaupmannahafnar og reyndi að rétta hlut sinn og á endanum fékk hann uppreisn æru með konungsbréfi 1730 og var Jóhanni gert að skila honum aftur jörðum og fjórtán fiskibátum. Jóhann hafði erft mikið fé eftir foreldra sína og haft miklar tekjur en jafnan borist mikið á og eytt fé sínu. Um svipað leyti lenti hann í langvinnum og flóknum málaferlum við Bjarna Halldórsson sýslumann sem urðu honum á endanum ofviða. Fékk Bjarni Húnavatnssýslu 1728 og Þingeyraklaustursumboð 1738 og varð Jóhann þá að fara frá Þingeyrum. Málaferlum þeirra Bjarna var þó engan veginn lokið.

Jóhann var ógiftur og barnlaus en fylgikona hans og svallfélagi var Sigríður Salómonsdóttir og er sagt að hann hafi endað ævina örsnauður sem fiskibarsmíðakarl hjá henni í Grunnasundsnesi.

Heimild 

18. öldin
Sýslumenn
Otte Stigsen Hvide

Otte Stigsen Hvide (d. eftir 1567) eða Otti Stígsson var danskur sjóliðsforingi sem var hirðstjóri á Íslandi 1542-1547 og aftur árið 1551.

Otte Stigsen var af Hvide-ættinni sem var gömul dönsk aðalsætt. Hans er fyrst getið 1509 og er hann þá yfirmaður í leiðangri til Finnlands. Hann leiddi bændauppreisn á Skáni til stuðnings Kristjáni 2. árið 1525 og var einnig stuðningsmaður hans í Greifastríðinu en síðar sættist hann við Kristján 3. og varð helsti sjóliðsforingi hans og barðist meðal annars gegn sjóræningjum á Norðursjó. 

Árið 1542 varð hann hirðstjóri á Íslandi og var falið af konungi að framfylgja banni við vetursetu útlendinga hér, sem var þó í rauninni aðeins ítrekun á Píningsdómi, sem hafði verið slælega framfylgt á árunum á undan svo að Hamborgarkaupmenn og aðrir þýskir höndlarar voru farnir að setjast að á landinu, einkum í Hafnarfirði, og höfðu reist þar kirkju. Otti gerði upptæka alla báta og aðrar eignir Þjóðverja á Suðurnesjum og gengu um það dómar á alþingi 1544 og 1545. Hann lét af hirðstjóraembætti 1447 og hélt til Danmerkur en Laurentius Mule tók við. Hann var þó ekki sami skörungur og Otti og flúði undan Jóni Arasyni þegar hann kom í Viðey sumarið 1550.

Vorið 1551 sendi Kristján 3. Otta með tvö herskip til Íslands til að berja niður uppreisn Jóns, sem frést hafði af til Kaupmannahafnar haustið áður, en þá var búið að höggva Jón og syni hans og Dönunum var ekki veitt nein mótspyrna. Otti hafði hér hirðstjóravald það ár en hvarf síðan aftur til Danmerkur. Svíar tóku hann til fanga í sjóorrustu við Borgundarhólm 1563. Hann var þá líklega hátt á áttræðisaldri og er talið að hann hafi dáið í sænsku fangelsi en hann var þó enn á lífi 1567. Hann var ókvæntur.

Heimildir 
 
 

Hirðstjórar á Íslandi
Kjörnir alþingismenn 1963

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 1963.

Reykjavíkurkjördæmi

 Árið 1965 kom Sveinn Guðmundsson inn fyrir Gunnar Thoroddsen
 Árið 1965 varð Jóhann Hafstein varaformaður Sjálfstæðisflokksins

Reykjaneskjördæmi

 Árið 1965 kom Axel Jónsson inn fyrir Ólaf Thors

Suðurlandskjördæmi

Austurlandskjördæmi

Norðurlandskjördæmi eystra

Norðurlandskjördæmi vestra

 Árið 1966 kom Óskar E. Levý inn fyrir Einar Ingimundarson

Vestfjarðakjördæmi

Vesturlandskjördæmi

Landskjörnir

 Árið 1965 kom Friðjón Skarphéðinsson inn fyrir Guðmund Í. Guðmundsson
 Árið 1967 kom Ragnar Jónsson inn fyrir Davíð Ólafsson

Samantekt

Ráðherrar

Forsetar Alþingis

Formenn þingflokka

Alþingiskosningar
Enska þingið

Enska þingið var þing konungsríkisins England. Enska þingið á uppruna í engilsaxnesku samtökum Witenagemot. Árið 1066 kom Vilhjálmur sigurvegari með lénsskipulagið og hann leitaði ráða hjá lénsmönnum og klerkum áður en hann setti lög. Árið 1215 var Magna Carta sett í lög af Jóhanni landlausa sem kvað á um að konungurinn mætti ekki setja á skatt án leyfis konunglegs ráðs síns. Þetta konunglega ráð varð hægt og bítandi að þingi.

Smám saman byrjaði enska þingið að draga úr völdum enska einvaldsins og þetta olli að öllum líkindum ensku borgarastyrjöldinni og aftöku Karls 1. árið 1649. Við endurreisn einvaldsins undir Karli 2. var þinginu gefin stjórn og þá komst á þingbundin konungsstjórn á Englandi og seinna Bretlandi. Sambandslögin 1707 sameinuðu enska og skoska þingið í Þing Stóra-Bretlands. Þegar írska þingið var afnumið árið 1801 sameinuðust meðlimir þess þings breska þinginu. Þess vegna er breska þingið eitt elsta löggjafarvald í heimi. Vegna breska heimsveldsins er breska þingið orðið fyrirmynd fyrir mörg þing um allan heim. Þessi fyrirmynd er þekkt sem Westminster-kerfið úr því að breska þingið er staðsett í Westminsterborg í London.

Tengt efni 
 Þing Stóra-Bretlands
 Breska þingið
 Írska þingið
 Skoska stéttaþingið

Enska þingið
Skoska stéttaþingið

Um skoska þingið stofnað árið 1999, sjá Skoska þingið.

Skoska stéttaþingið (enska: Estates of Parliament) var þing konungsríkisins Skotlands. Fyrsta skjalfesta skoska þingið var stofnað á 13. öldinni og fyrsti skjalfesti fundur stéttaþingsins (talinn vera colloquium í latneskum heimildum, eins og enska þingið) var haldinn í Kirkliston (lítlum bæ sem liggur við Edinborg) árið 1235, undir stjórn Alexanders 2. af Skotlandi. 

Þingið var líka þekkt sem Estates of Scotland, Three Estates (skoska: Thrie Estaitis) eða auld Scots Parliament (gamla skoska þingið) og fundaði þar til Sambandslögin sameinaði skoska stéttaþingið við enska þingið, sem myndaði Þing Stóra-Bretland árið 1707.

Tengt efni 
 Breska þingið
 Enska þingið
 Írska þingið
 Þing Stóra-Bretlands

Skoska þingið
Hans Adolf Krebs

Sir Hans Adolf Krebs (fæddur 25. ágúst 1900, dáinn 22. nóvember 1981) var breskur lífefnafræðingur, fæddur og menntaður í Þýskalandi. Hann er þekktastur fyrir að hafa sýnt fram á tilvist tveggja mikilvægra lífefnafræðilegra hvarfarása, þvagefnishrings og sítrónsýruhrings. Fyrir þann síðarnefnda, sem raunar er oft nefndur Krebs-hringur til heiðurs honum, hlaut hann nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði árið 1953.

Æviágrip 
Hans Krebs fæddist í borginni Hildesheim í Neðra-Saxlandi. Faðir hans, Georg Krebs, var háls- nef- og eyrnalæknir og fylgdi Hans fordæmi hans og hóf læknanám í Göttingen árið 1918. Líkt og alsiða var í Þýskalandi á þessum tíma, þá stundaði hann námið við nokkra háskóla og lauk doktorsprófi frá Háskólanum í Hamborg árið 1925. Að því loknu þáði hann rannsóknastöðu hjá Otto Warburg í Kaiser Wilhelm stofnuninni í Berlín, en hann hafði þá þróað aðferðir til að rannsaka efnaskiptahvörf með mælingum á myndun ýmissa gasa í vefjasýnum. Krebs betrumbætti aðferðir Warburgs og sýndi árið 1932 fram á myndun þvagefnis úr amínósýrum í lifur, en það ferli kallast í dag þvagefnishringurinnD. Millar, I. Millar, J. Millar og M. Millar (1996) The Cambridge Dictionary of Scientists Cambridge University Press . Ári síðar flúði hann Þýskaland nasismans og fluttist til Englands og starfaði þar til æviloka, fyrst skamma hríð hjá Sir Frederick Gowland Hopkins í Cambridge, en lengst af í Sheffield þar sem hann var ráðinn lektor árið 1935 og skipaður prófessor árið 1945, og frá 1954 í Oxford. Í Sheffield vann hann að því að leiða út sítrónsýruhringinn, eina af meginstoðum orkuefnaskipta í flestum gerðum frumna. Fyrir var vitað að orkuefni á borð við prótín, fitu og sykrur eru ummynduð og brotin niður í glúkósa sem svo er frekar brotinn niður í pýrúvat í sykurrofsferlinu, en þessi ferli gefa tiltölulega litla orku. Rannsóknir Krebs voru mikilvægt skref í þá átt að sýna hvernig pýrúvatið er brotið enn frekar niður þar til eftir stendur koldíoxíð og vatn, og orkan sem fólgin var í efnatengjum næringarefnanna er yfirfærð til orkugjaldmiðils frumunnar, ATP.

Heimildir

Tenglar 
 Æviágrip Hans Krebs á vefsíðu Nóbelnefndarinnar 

Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði
Breskir lífefnafræðingar
Fólk fætt árið 1900
Fólk dáið árið 1981
Lily Allen

Lily Rose Beatrice Allen (fædd 2. maí 1985), þekktust sem Lily Allen, er bresk söng- og leikkona, spjallþáttastjórnandi og lagahöfundur.

Tenglar 
 Heimasíða

Allen, Lily
Allen, Lily
Skoska þingið

Um skoska þingið sem var til fyrir myndun Bretlands, sjá skoska stéttaþingið.

Skoska þingið (gelíska: Pàrlamaid na h-Alba; skoska: Scottish Pairlament) er þing Skotlands sem fengið hefur völd sín frá breska þinginu Það hefur aðsetur í Holyrood í höfuðborginni Edinborg. Þingið er þekkt í daglegu tali sem Holyrood (sbr. Westminster) og er lýðræðisleg stofnun þar sem 129 þingmenn sitja. Þingmenn eru kosnir á fjögurra á fresti. 

Fyrsta þing Skotlands var skoska stéttaþingið sem var löggjafarþing konungsríkisins Skotlands. Þetta þing var til allt frá 13. öld og þar til konungsríkið Skotland sameinaðist konungsríkinu Englandi með Sambandslögunum 1707 og til varð konungsríkið Stóra-Bretland. Þá var skoska stéttaþingið sameinað enska þinginu og úr varð Þing Stóra-Bretlands, sem situr í Westminsterborg í London.

Í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1997, ákváðu Skotar að hið núverandi skoska þing skyldi stofnað og var það gert með Skotlandslögunum 1998. Þessi lög kveða á um þau mál sem heyra undir stjórn Skotlands og þau mál sem eru áfram undir stjórn breska þingsins. Nánar tiltekið, öll mál sem ekki er sérstaklega tilgreint að séu á könnu breska þingsins heyra undir stjórn Skotlands. Breska þingið hefur þó áfram vald til að breyta málum sem skoska þingið hefur lögsögu yfir, ef svo ber undir. Fyrsti fundur skoska þingsins var haldinn þann 12. maí 1999.

Tengt efni 
 Breska þingið
 Skoska stéttaþingið

Skoska þingið
Breska þingið

Þing hins sameinaða konungsríkis Stóra-Bretlands og Norður-Írlands (e. Parliament of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland), í daglegu tali breska þingið er löggjafarþing Bretlands og Bresku yfirráðasvæða. Það samanstendur af þremur einingum: tvær þingdeildum: efri deildinni, lávarðadeildinni (e. House of Lords), neðri deildinni (e. House of Commons) og konungnum Karli 3., sem er þinghöfðingi. Í daglegu ensku tali er breska þingið líka þekkt einfaldlega sem Westminster eftir Westminsterhöll þar sem þingið hittist sem er þekkt kennileiti í London.

Breska þingið var stofnað árið 1707 með Sambandslögunum sem sameinuðu enska þingið og skoska stéttaþingið. Reyndar var þetta þing áframhald enska þingsins með skoskum þing- og aðalsmönnum. Þingið stækkaði við myndun Þings Stóra-Bretlands og útrýmingu írska þingsins með Sambandslögunum 1800. Þá urðu þeir 100 þingmenn írska þingsins og þeir 32 herrar þess meðlimir í Þingi Stóra-Bretlands og Írlands.

Breska þingið hefur verið notað sem fyrirmynd fyrir mörg önnur þing um allan heim, fyrst og fremst ríkjum sem tilheyra eða tilheyrðu Breska samveldinu. Þing sem eru byggð á þessari fyrirmynd eru talin nota Westminster-kerfið.

Tengt efni 
 Westminsterborg
 Westminsterhöll
 Westminster-kerfið
 Skoska þingið
 Velska þingið

Fyrri þing 
 Enska þingið
 Skoska stéttaþingið

Tenglar
Getið þið útskýrt fyrir mér hvernig landsþingin fjögur í Bretlandi virka? - Evrópuvefurinn.

Breska þingið
Þing eftir löndum
Sýnineysla

Sýnineysla eða flíkunarneysla kallast það þegar fólk eyðir miklum peningum í vörur eða þjónustu til þess að sýna fram á auð sinn og stöðu í samfélaginu. Norsk-bandaríski félags- og hagfræðingurinn Thorstein Veblen var fyrstur til þess að nota hugtakið í bók sinni Theory of the Leisure Class.

Tenglar 

 Theory of the Leisure Class á Project Gutenberg

Félagsfræði
Bariloche

Bariloche (San Carlos de Barilche) er borg í Argentínu í Andesfjöllum. Borgin er mikilvæg fyrir skíðaíþróttir og ferðaþjónustu í Argentínu. Bariloche er stærsta borg við Nahuel Huapivatn, fór að byggjast 1902.

Borgir í Argentínu
Fjögurra riddara tafl

Fjögurra riddara tafl er skákbyrjun, sem á við stöðu sem upp kemur eftir þrjá leiki, þegar öllum fjórum riddurum hefur verið leikið að miðborði, t.d. eftir 1.e4 e5, 2.Rf3 Rc6 3.Rc3 Rf6.

Skákbyrjanir
Tveggja riddara tafl

Tveggja riddara tafl kallast skákbyrjun eða vörn, sem er svar við ítalska leiknum, og hefst á leikjunum: 1.e4 e5, 2.Rf3 Rc6, 3.Bc4 Rf6.

Skákbyrjanir
Philidor-vörn

Philidor-vörn er skákbyrjun, sem kemur upp eftir: 1.e4 e5, 2.Rf3 d6.

Skákbyrjanir
Kjörnir alþingismenn 1959 (seinni)

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 1959.

Reykjavíkurkjördæmi

 Árið 1961 varð Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins
 Árið 1961 varð Gunnar Thoroddsen varaformaður Sjálfstæðisflokksins

Reykjaneskjördæmi

Suðurlandskjördæmi

Austurlandskjördæmi

Norðurlandskjördæmi eystra

 Árið 1961 kom Ingvar Gíslason inn fyrir Garðar Halldórsson

Norðurlandskjördæmi vestra

Vestfjarðakjördæmi

Vesturlandskjördæmi

Landskjörnir

Samantekt

Ráðherrar

Forsetar Alþingis

Formenn þingflokka

Alþingiskosningar
Framvindustika

Framvindustika er stika í myndræna viðmótinu sem gefur til kynna framvindu einhvers verkefnis; t.d. að sækja skrá af netinu eða að flytja gögn á milli staða.

Heimildir 

Widget
Fabius Quintilianus (ræðukeppni)

Fabius Quintilianus er rökræðukeppni sem haldin er árlega innan nemenda Fjölbrautaskólans í Garðabæ.
Keppnin var fyrst haldin af Málfundafélaginu Rökréttu árið 1986 og hefur vakið mikla lukku allar tíðir síðan. Keppnin fer fram í hinum margþekkta Morfís-stíl þar sem ræðumenn eru sex í tveimur liðum og flytja tvær ræður hver. Keppnin er með útsláttarfyrirkomulagi, en þrír dómarar dæma úrslit keppna. Sigri er náð með góðum rökum, flutningi, svörum við rökfærslu andstæðinganna og hughrifum dómaranna þriggja. Sá ræðumaður sem hlýtur flest stig fyrir ræður sínar í úrslitaviðureign keppninnar hlotnast titillinn Quintilianus Rökréttu. 

Margir af framsæknustu áhrifamenn landsins byrjuðu ferilinn í Fabius Quintilianus. Þar má nefna Sverri Baldur Torfasson tónlistarmann, Þorkel Einarsson knapa og Víglund Jarl Þórsson landsliðsmann i handbolta.

Ræðukeppnin er nefnd eftir Marcusi Fabiusi Quintilianus sem var rómverskur mælskufræðingur.

Tenglar 
 „Frí í tíma: Allir á ræðukeppnina Fabius Quintilianus“ á Vísi.is.
 Fyrri umferð Fabiusar árið 2009
Nahuel Huapivatn

Nahuel Huapivatn (spænska: Lago Nahuel Huapi) er stöðuvatn á mörkum Neuquén-skattlands og Río Negro-skattlands í Suðvestur-Argentínu. Bariloche er stærsta borgin við vatnið, fór að byggjast 1902. Nahuel Hupaivatn er 530 ferkílómetrar að stærð og dýpst 438 m. Úr vatninu rennur Río Limay.

Stöðuvötn í Argentínu
Ferskvatn

Ferskvatn er vatn sem kemur til á náttúrulegan hátt, hefur lítinn saltstyrk og er yfirleitt nýtanlegt til töku og vinnslu sem neysluvatn. Á sjöunda áratug 20. aldar var talað um það að reyna vinna ferskvatn úr hafinu með kjarnorku.

Tilvísanir 

Form vatns
Aljekínsvörn

Aljekínsvörn er skákbyrjun, sem hefst á leiknum 1.e4 Rf6. Algengt framhald er 2.e5 Rd5, 3.d4 d6 4.c4 Rb6.

Skákbyrjanir
Indversk vörn

Indversk vörn kallast kerfi skákbyrjana, sem hefjast á leiknum 1.d4 Rf6. Algengast framhald hvíts er 2.c4. Til eru fjöldamörg afbrigði af indverskri vörn, en helstar eru: 
 Bógó-indversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rf3 Bb4+)
 Drottningarindversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rf3 b6)
 Grünfeldsvörn (1. d4 Rf6 2. c4 g6 3...d5)
 Kóngsindversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 g6 3...Bg7)
 Nimzóindversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rc3 Bb4)

Skákbyrjanir
Lögmál Biot-Savarts

Lögmál Biot-Savarts er lögmál í eðlisfræði, sem lýsir segulsviði, sem myndast vegna rafstraums. Er kennt við eðlisfræðigana Jean-Babtiste Biot (1772-1862) og Félix Savart (1791-1841), sem einnig starfaði sem læknir.

Skilgreining 
Ef rafstraumsþéttleiki j er þekktur fæst segulsviðsstyrkur B með:

þar sem
V táknar rúmmál
  er segulsvörunarstuðull
 er einingarvigur fjarlægðar frá þeim stað, sem segulsvið er reiknað til bútsins dV sem straumurinn j dV fer um.

Ef um jafnstraum I er að ræða fæst:

þar sem
 er einingarvigur fjarlægðar frá þeim stað, sem segulsvið er reiknað til vírbútsins dl sem straumurinn I fer um.

Lögmál Amperes lýsir rafstraumi í rafleiðara, sem ferilheildi segulsviðs umhverfis leiðarann.

Rafsegulfræði