alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kaká

Ricardo Izecson dos Santos Leite, oftast þekkur sem Kaká, er fæddur 22. apríl árið 1982 í Brasilíuborg í Brasilíu. Hann var kosinn heimsins besti knattspyrnumaður árið 2007. 

Kaká vann meðal annars Meistaradeild Evrópu og Serie A með AC Milan, og HM-gull með Brasilíu. Árið 2007 valdi FIFA hann  heimsins besta knattspyrnumann.

Kaká hefur verið opinskár um það að hann er mjög trúaður. Kaká hefur sagt, að ef hann hefði ekki orðið knattspyrnumaður, hefði hann viljað vera prestur. Kaká er meðlimur í Reborn in Christ Evangelical Church í Brasilíu.

Verðlaunahafar Gullknattarins
Brasilískir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1982
Múlakvísl

Múlakvísl er jökulá á Suðurlandi með upptök í Mýrdalsjökli.

Áin er brúuð við Selfjall, um 10 km austur frá Vík í Mýrdal.

Betur er fylgst með vatnsmagni í ánni en flestum öðrum ám sökum þess hve góða vísbendingu það þykir gefa um eldgos í Kötlu.

Brú yfir ánna var opnuð í september 1935.
Jökulhlaup hafa eyðilagt brýr yfir ána árin 1955 og 2011.

Jökulár á Íslandi
Darlington F.C.

Darlington FC,oft kallaðir The Quakers eða Darlo, er enskt Knattspyrnufélag með aðsetur í Darlington, Félagið var stofanað árið árið 1883, enn var stofnað á ný árið 2012 eftir gjaldþrot. Gary John Martin lék um tíma með félaginu.

Met
 Stærsti deildarsigur: 9-2 á móti Lincoln City den 7. januar 1928.
 Stærsta tap: 0-10 á móti Doncaster Rovers þann 25. janúar 1964.
 Flestir leikir: 442 leikir, Ron Greener.
 Flest deildarmörk: 90 mörk, Alan Walsh.
 Flest deildarmörk á einu tímabili: 39 mål, David Brown.
 Yngsti leikmaður: 16 ára og 254 daga, Dale Anderson.

Þekktir Leikmenn 
  Gary John Martin
  Gary Pallister
  Dan Burn
  David Preece
  Kyle Lafferty
  Gary Caldwell

Tengill 
 https://darlingtonfc.co.uk/

Ensk knattspyrnufélög
Gary John Martin

Gary John Martin (fæddur 10. október árið 1990) er enskur knattspyrnumaður sem leikur með sem sóknarmaður. Auk Englands og Íslands hefur hann spilað í Noregi, Danmörku og Ungverjalandi.

Titlar
ÍA
1. deild karla:: 2011

KR
Úrvalsdeild karla  : 2013
Bikarkeppni karla : 2012

Tilvísanir

Enskir knattspyrnumenn
Bombus lapponicus

Bombus lapponicus er tegund af humlum, útbreidd í N-Evrópu.

Lýsing 
Hún er svört með tvær gular rendur á bringu. Fyrstu liðirnir á bakinu eru svartir, en megnið af bakinu er ryðrautt til gulleitt, aðallega hjá kvenflugunum. 

Drottningarnar eru 15 - 18 mm (vænghaf 27–32 mm), þernurnar eru 9 - 14 mm (vænghaf 17–26 mm) og drónarnir eru 11 - 14 mm langir (vænghaf 23–27 mm).

Hún líkist mjög B. monticola, og voru þær lengi taldar sama tegundin. Munurinn er ekki síst með ferómóna druntanna, en lyktin af B. monticola er ekki greinanleg af mönnum, en B lapponica er með greinilegan ilm.

Tilvísanir

Hunangsflugur
Bombus monticola

Bombus monticola er tegund af humlum, útbreidd í fjallendi í Mið- og N-Evrópu.

Lýsing 
Hún er svört með ryðrauðan til gulleitan afturenda. Tungan er stutt.

Drottningarnar eru um 16 mm (vænghaf um 32 mm), þernurnar eru um 12 mm og drónarnir eru um 14 mm langir.

Hún líkist mjög B. lapponicus, og voru þær lengi taldar sama tegundin. Munurinn er ekki síst með ferómóna druntanna, en lyktin af B. monticola er ekki greinanleg af mönnum, en B lapponica er með greinilegan ilm.

Tilvísanir

Hunangsflugur
Barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna

Sáttmáli Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins er alþjóðlegur sáttmáli sem tryggir börnum innan lögsögu aðildarríkjanna tiltekin mannréttindi sem kveðið er á um í texta samningsins. Samningurinn var samþykktur af allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna þann 20. nóvember árið 1989.

Ísland undirritaði sáttmálann þann 26. janúar árið 1990 og fullgilti hann þann 28. október 1992. Sáttmálinn var síðan lögfestur af Alþingi árið 2013 með lögum 19/2013 um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins.

Barnaréttarnefnd Sameinuðu þjóðanna, sem hefur höfuðstöðvar í Genf, hefur eftirlit með framkvæmd samningsins. Aðildarríkjum ber að veita nefndinni reglulegar skýrslur um framkvæmd sáttmálans sem nefndin fer síðan yfir og aflar frekari upplýsinga um frammistöðu viðkomandi ríkis. Upplýsinga er meðal annars aflað frá óháðum félaga- og mannréttindasamtökum. Umboðsmaður barna sendir Barnaréttarnefndinni skýrslu fyrir hönd Íslands.

Tilvísanir

Tenglar
 Barnasáttmálinn í fullri lengd á íslensku
 Heimasíða Barnasáttmálans á íslensku
 Lög um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins á heimasíðu Alþingis.

Sáttmálar Sameinuðu þjóðanna
Lillie Bridge Grounds

Lillie Bridge eða Lillie Bridge Grounds var fjölnota íþróttaleikvangur í Lundúnum sem reistur var árið 1866. Það var vettvangur fyrir hvers kyns mannamót, svo sem markaði loftbelgjaflug og íþróttakappleiki, s.s. krikketleiki, hnefaleikakeppnir og frjálsíþróttamót. London Athletic Club, elsta starfandi frjálsíþróttafélag í heimi, keppti á vellinum frá 1869-76, þegar það flutti starfsemi sína á Stamford Bridge. Keppni á vellinum lauk árið 1888 í kjölfar óeirða áhorfenda sem undu því illa þegar hætt var við frjálsíþróttakeppni sem þúsundir manna höfðu greitt aðgangseyri að og veðjað á úrslit.

Lillie Bridge kom við sögu ensku bikarkeppninnar í knattspyrnu árið 1873 þegar annar úrslitaleikurinn í sögu keppninnar fór þar fram. Áhugamannaliðið Wanderers hafði unnið keppnina árið áður og bauðst liðinu að verja titilinn á heimavelli. Þar sem Wanderers höfðu ekki á eigin velli að skipa kusu þeir að keppa á Lillie Bridge. Þetta var í eina skiptið sem ríkjandi meisturum bauðst að verja bikarinn í úrslitaleik.

Fyrstu hnefaleikakeppnirnar með nútímareglum fóru fram á Lillie Bridge undir lok sjöunda áratugs nítjándu aldar.

Heimildir 
 

Ensk íþróttamannvirki
Enska úrvalsdeildin 2015-16

Premier League 2015-16 var 24. tímabil Premier League og 117. tímabil Ensku úrvalsdeildarinnar í fótbolta. Tímabilið byrjaði þann 8. ágúst 2015 og lauk þann 15. maí árið 2016. enn leikur Manchester United og Bournemouth var færður til 17. maí 2016, sem var þá seinasti leikdagurinn.

Chelsea voru ríkjandi meistarar frá tímabilinu á undan. AFC Bournemouth, Watford og Norwich City voru nýliðar deildarinnar.
Eftir að Leicester City rétt slapp við fall árið á undan, tókst liðinu í fyrsta sinn í 132 ára sögu félagsins að sigra ensku úrvalsdeildina og varð sjötta félagið til að sigra Premier League.

Leikvangar og félög
''Merki: Listinn hér að neðan er eftir stafrófsröð.

Tölfræði

Markahæstu Leikmenn

Þrennur

Merking
4 Leikmaður skoraði 4 mörk5 Leikmaður skoraði 5 mörk

Enska úrvalsdeildin
Nuno Espírito Santo

Nuno Espírito Santo (fæddur 25. janúar árið 1974) er portúgalskur knattspyrnuþjálfari og fyrrverandi knattspyrnumaður.

Frá 2017-2021 var hann knattspyrnustjóri hjá enska Premier League liðinu Wolverhampton Wanderers F.C..
Sumarið 2021 tók hann við Tottenham Hotspur en entist bara í 4 mánuði og var sagt upp.

Heimildir 
 Nuno Espírito Santo, transfermarkt.com
https://www.soccerbase.com/managers/manager.sd?manager_id=2955

Viðhengi 

Portúgalskir knattspyrnustjórar
Portúgalskir knattspyrnumenn
Grimsby Town F.C.

Grimsby Town F.C. enskt Knattspyrnufélag með aðsetur í Grimsby, Félagið var stofnað árið árið 1878.

Tengill 
 https://www.grimsby-townfc.co.uk/ 

Ensk knattspyrnufélög
Jón Gunnar Árnason

Jón Gunnar Árnason (15. maí 1931 - 21. apríl 1989) var íslenskur myndhöggvari og vélsmiður. Jón Gunnar er höfundur fjölda þekktra höggmynda á höfuðborgarsvæðinu en þekktasta verk hans er Sólfar við Sæbraut í Reykjavík.

Jón Gunnar fæddist í Reykjavík og foreldrar hans voru Helga Jónsdóttir og Árni Steinþórsson, bílstjóri og síðar verkstjóri hjá Olíufélaginu hf. Jón Gunnar lauk námi í vélsmíði frá Iðnskólanum í Reykjavík árið 1952 og sótti námskeið í Myndlista- og handíðaskólann og Myndlistaskólann í Reykjavík á árunum 1944-1950. Hann var við nám í Hornsey College of Art í London frá 1965-1967. Jón Gunnar starfaði lengi sem vélsmiður en hóf að starfa sem myndlistamaður á sjötta áratugnum.

Jón Gunnar var einn af stofnendum Myndhöggvarafélagsins í Reykjavík, SÚM-hópsins og Nýlistasafnsins í Reykjavík.

Þekktasta verk Jóns Gunnars er listaverkið Sólfar sem stendur við Sæbraut í Reykjavík. Verkið er frá árinu 1986 og bar sigur úr býtum í samkeppni um útlistaverk sem Íbúasamtök Vesturbæjar í Reykjavík stóðu fyrir í tilefni af 200 ára afmælis Reykjavíkurborgar. Verkið var vígt árið 1990. Á meðal annarra þekktra verka Jóns Gunnars eru Sólarauga (1982) staðsett í Mjódd í Reykjavík, Loft (1981) á lóð Utanríkisráðuneytisins við Rauðarárstíg og Taflmenn (1981) sem voru lengi við útitaflið við Lækjargötu í Reykjavík.

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1931
Fólk dáið árið 1989
Íslenskir myndhöggvarar
Íslenskir myndlistarmenn
Jonas Neubauer

Jonas Neubauer (19. apríl 1981 – 5. janúar 2021) var Bandarískur Tetris spilari og sjöfaldur heimsmeistari í NES Tetris.

Æviágrip 
Jonas Neubauer kynntist Tetris þegar hann fór að spila leikinn í Macintosh tölvu frænda síns þegar hann var 6 eða 7 ára gamall. Hann byrjaði að spila NES útgáfu leiksins 9 ára gamall. Í nóvember 2006 birti Neubauer fyrstu upptökuna svo vitað sé til af svokölluðu „maxout“, því þegar stigamælir leiksins fyllist (999.999 stig), og svo í september 2008 birti hann fyrstu upptökuna af „maxout“ þar sem byrjað var á nítjánda erfiðleikastigi, því hæsta sem hægt er að hefja leik á.

Árið 2010 keppti Neubauer í fyrsta heimsmeistaramótinu í NES Tetris (Classic Tetris World Championship) þar sem hann stóð uppi sem sigurvegari eftir sigur á Harry Hong í úrslitunum. Hann sigraði mótið næstu þrjú árin áður en hann lenti í öðru sæti árið 2014 eftir tap gegn Harry Hong. Næstu þrjú árin, 2015-2017, hélt hann heimsmeistaratitlinum óslitið en var svo sigraður árið 2018 af hinum 16 ára Joseph Saelee.

Í júní 2018 bætti hann heimsmetið fyrir flestu stig í einum leik af NES Tetris þegar hann náði 1.245.200 stigum (nota þarf utanaðkomandi hugbúnað svo leikurinn geti sýnt meira en 999.999 stig).

5. janúar 2021 var Jonas Neubauer bráðkvaddur á heimili sínu aðeins 39 ára að aldri.

Tilvísanir
Alþjóðaviðskiptamiðstöðin

Alþjóðaviðskiptamiðstöðin (enska: International Trade Centre, skammstafað ITC) er alþjóðastofnun sem starfar í umboði Sameinuðu þjóðanna og Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar í gegnum Ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um viðskipti og þróun (UNCTAD). Stofnuninni var komið á fót innan GATT árið 1964 (hét þá International Trade Information Centre) til að auðvelda útflutning frá þróunarlöndum. Stofnunin stendur að fjölda verkefna sem ganga út á að bæta upplýsingagjöf og auðvelda alþjóðaviðskipti.

Höfuðstöðvar Alþjóðaviðskiptamiðstöðvarinnar eru í Genf í Sviss.

Aðildarstofnanir Sameinuðu þjóðanna
Alþjóðaviðskipti
Fjöldamorðin í Rock Springs

Fjöldamorðin í Rock Springs áttu sér stað 2. september 1885 í þorpinu Rock Springs í Sweetwater héraði í Wyoming í Bandaríkjunum. Hópur hvítra innflytjenda  réðst á kínverska innflytjendur og myrtu að minnsta kosti 28 kínverska kolanámumenn og særðu 15 og brenndu 78 heimili kínverskra innflytjenda.
Upptök fjöldamorðanna má rekja til þess að kolanámufélag járnbrautarfélagsins The Union Pacific Coal Department réð kínverska verkamenn fyrir lægra kaup en hvítir verkamenn vildu starfa fyrir og réð kínverska verkamenn sem verkfallsbrjóta þegar verkamenn fóru í verkfall til að krefjast hærra kaups.

Í Leiftri, fréttablaði Vestur-Íslendinga, er atburðinum svona lýst í september 1885:
„WYOMING TERRITORY. Hinn 2. p. m. gjörðu hvítir menn Kínverjum  áhlaup í þorpi því er Rock Springs heitir, myrtu þeir þar og brenndu nálægt 20 Kínv. og eyðilögðu með eldi öll hús þeirra. Orsökin var hin sama og ætíð hefir átt sjer stað hjer i landi, nefnil. sú; að Kínv. bjóðast til að vinna fyrir lítið, svo hvítir menn eru reknir burt í hópum, í þorpi þessu voru upphaflega 600 Kínv., sem allir bjuggu í þorpi sjer, en nú er þar ekkert nema svartar rústir og enginn Kínv. í bænum.“

Tilvísanir

Fjöldamorð í Bandaríkjunum
Óeirðir í Bandaríkjunum
Kalmanshellir

Kalmanshellir í Hallmundarhrauni er lengsti hellir Íslands eða 4035 metrar. Hann er staðsettur um 5 km norðaustur af Þrístapa. Niðurföll eða op á hellinum eru um 50 og þau er að finna á einskonar hellu eða sléttgrýti sem annars er umkringt úfnu hrauni og er hellirinn því auðfundinn.

Efsti hluti hellisins er í 636 m h.y.s. en sá lægsti í 590 og hæðarmismunur hæsta og lægsta punkts því aðeins 46 m.

Árið 2011 var hellirinn friðaður og er almenningi bannað að skoða hellinn (að stærstum hluta) án sérstaks leyfis frá Umhverfisstofnun.

Hellirinn er nefndur í höfuðið á Gunnlaugi Kalmani Stefánssyni (1935 - 2011), bónda á Kalmanstungu. Er Stefánshellir ennfremur nefndur eftir föður hans.

Tengt efni
Surtshellir

Tengill
Kalmanshellir - Umhverfisstofnun
Hellar á Íslandi
Friðlýst svæði á Íslandi
Borgarbyggð
Kóreuflói

Kóreuflói (kóreska: 서 조선 만 eða 서한만), er flói sem myndar norðausturhluta Gulahafs, milli suðausturstrandar Liaoning héraðs Kína og vesturstrandar Norður-Kóreu héraðanna Norður-Pyongan, Suður Pyongan og Suður Hwanghae. Kóreuflói er aðskilinn frá Bóhaíhafi með Liaodong-skaga.

Í Kóreuflóa renna þrjú helstu fljót Norður-Kóreu: Yalu fljót (sem rís á Paektu-fjalli og myndar stóran hluta landamæra Kína og Norður-Kóreu), Chongchon og Taedong - auk fjölda minni ána í Kína.

Flóinn er tiltölulega grunnur og nær sjaldan meira en 50 metra dýpi. Munur á flóði og fjöru er óvenju hár eða 6 til 12 metra. Margir breiðir sandgrynningar teygja sig meðfram ströndinni og í flóanum er fjöldi fjölda grýttra eyja, þar á meðal Ch’o, Sŏk og Sinmi eyjar í Norður-Kóreu og Ch’ang-shan og Ta-ch’ang-shan eyjar í Kína. Helstu hafnir við Kóreuflóa eru í norður-kóresku borgunum Namp’o og Sinŭiju og kínversku borgunum Lü-shun og Tan-tung.

Heimildir 
 
 
Austur-Kínahaf
Landafræði Kína
Landafræði Norður-Kóreu
PFC Ludogorets Razgrad

PFC Ludogorets Razgrad er búlgarskt knattspyrnufélag með aðsetur í Razgrad. Félagið hefur unnið deildina alls tíu sinnum og oft tekið þátt í evrópukeppnum. Árið 2019 slóu þeir Val út í Evrópukeppni félagsliða  samtals 5-1 í tveimur leikjum.

Titlar 
Búlgarska Úrvalsdeildin: 11
2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020-21, 2021-22
Búlgarska Bikarkeppnin: 2
2011–12, 2013–14

Tenglar  

 https://www.ludogorets.com/bg/

Búlgörsk knattspyrnufélög
Gamba Osaka

Gamba Osaka er japanskt knattspyrnufélag frá Suita sem er úthverfi Osaka. Liðið var stofnað árið 1980. Nafnið Gamba, kemur úr ítölsku og þýðir bein. Gælunafn félagsins er Nerazzurri (Þeir svörtu og bláu).

Titlar 
J-League: 
Japanskir Meistarar (2): 2005, 2014
Keisara Bikarinn: 
 1990, 2008, 2014
Yamazaki Nabisco Bikarinn:
 2007, 2014
Asíumeistarar: 
 2008

Þekktir leikmenn 

Yasuhito Endo
Junichi Inamoto
Yasuyuki Konno
Tsuneyasu Miyamoto
Masashi Oguro
Akira Kaji
Michihiro Yasuda
Hideo Hashimoto
Jungo Fujimoto
Shinobu Ikeda

Tengill 
 https://www.gamba-osaka.net/

Heimildir 

Japönsk knattspyrnufélög
Bombus pratorum

Bombus pratorum er tegund af humlum, útbreidd í Evrasíu, nema ekki á sléttum S-Rússlands og Úkraínu. Hún gerir sér bú ofanjarðar, og fer snemma af stað á vorin.

Lýsing 
Hún er svört með gula rönd á frambol og aðra framarlega á afturbol og gulleitan afturenda. Tungan er stutt.

Drottningarnar eru um 15–17 mm (vænghaf um 28–32 mm), þernurnar eru um 9–14 mm (vænghaf 18–26 mm) og drónarnir eru um 11–13 mm langir (vænghaf 23–26 mm).

Myndir

Tilvísanir

Hunangsflugur
Huangshan-fjallgarðurinn

Huangshan-fjallgarðurinn („Gulufjöll“) (kínverska: 黄山) eru í suðurhluta Anhui-héraðs í Alþýðulýðveldinu Kína. Fjallgarðurinn nær yfir 154 ferkílómetra svæði og eru 72 tindar hans sumir meira en 1.000 metra háair. Í skýjuðu veðri eru tindarnir umluktir leyndardómsfullri skýjaþoku en þegar sólin skín birtist fjallgarðurinn í allri sinni dýrð. Árið 1990 voru Gulafjöll sett á Heimsminjaskrá UNESCO

Fjöllin mynduðust á miðlífsöld fyrir um 100 milljónum ára þegar fornt haf hvarf vegna hækkunar lands. Síðar, á Kvartertímabilinu, mótaðist landslagið af áhrifum jökla.

Fjallgarðurinn í Huangshan hefur marga tinda. Þrír þekktustu tindarnir heita Lianhua Feng („Lotus Tindur“) sem er 1.864 metrar hár, Guang Ming Ding („Bjarti tindur“) 1.860 metrar, og og Tiandu Feng („Tindur Himinskauts“) sem er 1.829 metrar.

Huangshan-fjallgarðurinn varð fyrirmynd hinum fljótandi Hallelújafjöllum í kvikmyndinni Avatar sem gerð var árið 2009. Í vísindaskáldskapnum voru Hallelújafjöll í Pandoru, lífvænlegs tungls gasplánetu í Alpha Century stjörnukerfinu.

Myndir

Heimildir 

 
Fjöll í Kína
Bombus cingulatus

Bombus cingulatus er tegund af humlum, útbreidd í Evrasíu.

Lýsing 
Hún er rauðbrún á baki og fyrstu liðum afturbols, restin af búknum er svartur nema alveg aftast er hún hvít. Tungan er stutt. Hún líkist mjög ryðhumlu.

Tilvísanir

Hunangsflugur
Alejandro Rejon Huchin

Wilberth Alejandro Rejón Huchin (Mérida, Yucatán, 18. maí 1997) er mexíkóskt skáld, menningarstjóri og blaðamaður. Stofnandi alþjóðlegrar ljóðahátíðar í Tecoh, Yucatán, Mexíkó. Sumir af textum hans hafa verið þýddir á arabísku, ítölsku, rúmensku, grísku, frönsku, katalönsku og bengalsku.

Tilvísanir

Mexíkóskir rithöfundar
Daði Ólafsson

Daði Ólafsson (fæddur 5. janúar 1994) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Fylki í úrvalsdeild karla. Daði er fæddur og uppalinn í Árbænum. Daði var með flestar stoðsendingar í efstu deild karla á Íslandi tímabilið 2019-2020. Daði var valinn í úrvalslið Reykjavíkur á sínum yngri árum þar sem hann stóð sig með sóma.

Daði er að upplagi miðjumaður en spilar nú sem vinstri bakvörður. 

Daði á einn leik sem þjálfari Elliða í meistaraflokki fjórðu deilar á Íslandi. 

Gælunafn Daða á vellinum er "læðan".
Fólk fætt árið 1994
Íslenskir knattspyrnumenn
Olíuleirsteinn

Olíuleirsteinn og olíusandur (e. Oil shale) eru fínkornað setberg sem inniheldur lífrænt efni í formi kerógens. Kerógen er vaxkennt og vetniskolefnaríkt efni sem er talið vera forveri jarðolíu. Hafi olíuleirsteinn eða olíusandur þessi lífrænum efnasamböndum í nægu magni er hægt er að framleiða fljótandi kolvetni, það er jarðefnaeldsneyti.
 
Stundum er hægt er að brenna olíuleirstein eða olíusand beint. Einnig er hægt að framleiða óhefðbundna olíu úr brotum úr olíuleirsteini eða olíusandi með hitasundrun (e. pyrolysis), vetnun (e. hydrogenation) eða hitauppstreymi, þannig að olían seyti úr honum. Við hitasundrun er bergið eða sandurinn hitaður yfir 300 °C án súrefnis.
 
Ef mikið olíumagn er að finna í olíuleirstein (stundum nefnt leirflöguberg, bikflögusteinn, olíuflögusteinn, jarðbik eða tjörusandsteinn) getur verið hagkvæmt nýta hann. Það fer þó eftir  hráolíuverði.

Tenglar 

 Wikipedia um hráolíu
 Wikipedia um olíusand
 Ensk vefsíða Wikipedia um 
 Enskur vefur Britannica um Olíuleirstein (Oil shale)

Heimildir
Jacob Grimm

Jacob Ludwig Karl Grimm (4. janúar 1785 - 20. september 1863) var þýskur málvísindamaður sem ásamt yngri bróður sínum safnaði þýskum þjóðsögum, svo sem Mjallhvíti og dvergunum sjö. Er honum umfram yngri bróðurinn eignaðar grimmsreglurnar um breytingar frá Indó-Evrópsku til frum-germönsku.

Árið 1822, kom út eftir hann Deutsche Grammatik þar sem hann fer yfir breytingar sem verða til frumgermansks málstigs og vegna þess er germanska hljóðfærslan stundum nefnd eftir honum. Bar hann þar þýsk orð saman við latnesk og forn-grísk orð á meðan Rasmus Christian Rask notaðist meira við indversk mál. Jacob samdi ásamt yngri bróður sínum Wilhelm Grimm, Deutsches Wörterbuch, stærstu þýsku orðabókina. 

Árið 1835, lauk hann við Deutsche Mythologie, samansafn af þýskum þjóðsögum. 

Ennfremur ásamt bróður sínum reit hann Fiabe del focolare.

Tengt efni
Grimmsbræður

Grimmsbræður
Þýskir málfræðingar
Kosningar í Bandaríkjunum 2019

Kosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 5. nóvember árið 2019.
 Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2019 (sérstakar)
 Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 2019

 
2019
2019
Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2019

Sérstakar fulltrúadeildarkosningar fóru fram í þremur kjördæmi í Bandaríkjunum árið 2019.

12. kjördæmi Pennsylvaníu 
Tom Marino sitjandi þingmaður (R) sagði af sér þann 23. janúar. Sérstakar kosningar fóru fram þann 21. maí.

Frambjóðendur 
 Sigurvegari: Fred Keller (R), fylkisfulltrúadeildarþingmaður
 Marc Friedenberg (D)

3. kjördæmi Norður-Karólínu 
Walter B. Jones Jr. sitjandi þingmaður (R) dó þann 10. febrúar. Sérstakar kosningar fóru fram þann 10. september.

Frambjóðendur 
 Sigurvegari: Greg Murphy (R), fylkisfulltrúadeildarþingmaður
 Allen Thomas (D), fyrrverandi borgarstjóri Greenville

9. kjördæmi Norður-Karólínu 
Sætið varð laust eftir að kosninganiðurstöðurnar 2018 voru óstaðfestar vegna kosningasvindlsásakana. Sérstakar kosningar fóru fram þann 10. september.

Frambjóðendur 
 Sigurvegari: Dan Bishop (R), fylkisöldungadeildarþingmaður
 Dan McCready (D), tilnefndur fulltrúadeildarframbjóðandi 2018

Kosningar í Bandaríkjunum 2019
2019
Vollastónít

Vollastónít (e. Wollastonite) er keðjusílíkat með efnafræðiformúluna CaSi2O3. Það er kalsíum sílíkat steinefni (CaSiO3) sem getur innihaldið lítið magn af járni, magnesíum og mangani í stað kalsíum. Það er venjulega hvítt.

Vollastónít myndast þegar óhreinn kalksteinn eða dólómít verður fyrir mjög háum hita og þrýstingi, sem stundum gerist í nærveru kísilberandi vökva eins og í skörum eða í snertingu við myndbreytt berg. Tengd steinefni eru: granat, vesuvianite, díopsít, tremolít, epidót, plagíóklas feldspat, pýroxen og kalsít
 
Vollastónít fellur undir kristalla- og steindafræði og er kennt við enska efna- og steinefnafræðinginn William Hyde Wollaston (1766–1828). 
 
Sumir af þeim eiginleikum sem gera Vollastónít svo gagnlega eru há birta og hvítur litur, lítill raka- og olíuupptaka og lítið rokgjarnt innihald. Vollastónít er aðallega notað í leirvörur, núningsafurðir (hemla og kúplingar), málmsmíði, málningarefni og plast.

Heimildir 

 

 Enskur vefur Britannica um Vollastónít.

 Stefán Arnórsson: Victor Moritz Goldschmidt og jarðefnafræðin, Náttúrufræðingurinn, 3-4 tbl. bls. 237-247, 1999.
Sílíköt
Claudio Ranieri

Claudio Ranieri (fæddur 20. október árið 1951) er ítalskur knattspyrnustjóri og fyrrverandi leikmaður. Hann stýrði síðast Watford FC.

Hann spilaði fyrir nokkur ítölsk félög frá 1973 til ársins 1986​. Síðan árið 1987 hefur hann stýrt hinum ýmsu liðum, m.a. Valencia CF (1997–99, 2004–05), Atlético Madrid (1999-2000), Chelsea (2000-2004), Juventus (2007-2009), A.S. Roma (2009-2011), Leicester (2015-2017) og Fulham (2018-2019). Hann var síðast knattspyrnustjóri hjá ítalska liðinu U.C. Sampdoria.

Heimild 
 Claudio Ranieri, transfermarkt.com

Ítalskir knattspyrnustjórar
Ítalskir knattspyrnumenn
Damon Albarn

Damon Albarn (fæddur 23. mars 1968) er ensk-íslenskur tónlistarmaður, best þekktur sem söngvari britpopbandsins Blur. 

Hann er einnig meðlimur annarra hljómsveita: Sýndarhljómsveitarinnar Gorillaz sem dregur m.a. áhrif frá hipp hoppi og heimstónlist, The Good, the Bad & the Queen og sveitarinnar Rocket Juice & the Moon. Sólóskífa Albarns Everyday Robots kom út 2014. Albarn kom til Íslands um miðjan 10. áratug 20. aldar og heillaðist af landinu. Hann á hús í Grafarvogi og  lýsti yfir áhuga á íslenskum ríkisborgararétti  og fékk hann í janúar 2021.

Sólóskífur
Everyday Robots (2014)
The Nearer the Fountain, More Pure the Stream Flows (2021)

Tilvísanir

Breskir tónlistarmenn
Íslenskir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1968
Manuel Pellegrini

Manuel Luis Pellegrini Ripamonti (fæddur 16. september árið 1953 í Santiago í Síle) er síleskur knattspyrnustjóri og fyrrverandi leikmaður.

Hann lék fyrir síleska félagið Universidad de Chile á árunum 1973 til 1986​ og gerðist þjálfari hjá félaginu árið 1988. Síðan þá hefur hann verið knattspyrnustjóri hjá nokkrum liðum, meðal annars hjá Real Madrid á árunum (2009-10) og enska Premier League liðinu Manchester City (2013-16). Hann er núna knattspyrnustjóri hjá spænska félaginu Real Betis.

Heimildir 
 Manuel Pellegrini, transfermarkt.com

Síleskir knattspyrnumenn
Síleskir knattspyrnustjórar