alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ole Gunnar Solskjær

Ole Gunnar Solskjær (fæddur í 26. febrúar 1973 í Noregi) er fyrrum knattspyrnumaður og knattspyrnuþjálfari. Hann er fyrrum leikmaður hjá Manchester United.

Molde
Áður en hann kom til Englands spilaði hann með 3. deildar liðinu Norwegian Clausenengen F.K. Árið 1994 fór hann til Molde F.K. sem lék í efstu deild Noregs. Ole skoraði 31 mark í 42 leikjum fyrir Molde.

Manchester United
Tveimur árum seinna var Alex Ferguson, þjálfari Manchester United í leit að framherja og ætlaði sér að kaupa í Alan Shearer þáverandi framherja Blackburn, sem hafnaði boðinu og gekk til liðs við Newcastle United. Í staðinn ákvað Sir Alex að kaupa Ole Gunnar.

Á fyrsta tímabili Solskjær vann United ensku úrvalsdeildina og skoraði Ole 18 mörk.

Árið 2001 var Ruud van Nistelrooy keyptur og fékk þá Ole ekki eins mikið að spila. Árið 2002-03 seldi Ferguson Andy Cole og Dwight York og keypti þess í stað Diego Forlan. Ferguson breytti þá leikplaninu og spila Van Nistelrooy einum í sókninni. Sama ár varð hnjask í herbúðum Manchester United þegar David Beckham meiddist en þá var Ole færður út á kant.

Leiktíðina 2003-04 meiddist Solskjær illa á hné og gat ekki spilað nánast alla leiktíðina og en þá komu inn Alan Smith, David Bellion, og Louis Saha ásamt Wayne Rooney sem var nýlega keyptur til liðsins.

Árið 2007 lagði hann skóna á hilluna eftir að hafa átt við erfið hnémeiðsli að stríða í nokkur ár. Eftirminnilegasta atvik á ferlinum hans eru líklega þegar hann skoraði 4 mörk á móti Nottingham Forrest, leikurinn endaði 8-1. Einnig var markið í úrslitum meistaradeildarinnar árið 1999 þegar hann skoraði sigurmarkið í uppbótartíma gegn Bayern Munich og endaði sá leikur 2-1.

Þjálfaraferill
Solskjær tók við þjálfun norska félagsins Molde F.K. í nóvember 2010 og gerði þá að meisturum á fyrsta ári sem þjálfari liðsins.

Fyrir jólin 2018 tók Solskjær við Manchester United sem bráðabirgðastjóri út tímabilið eftir að José Mourinho var rekinn. Í mars 2019 gerði Ole 3 ára samning við félagið .

Solskjær var rekinn í nóvember 2021 eftir slök úrslit, aðeins 1 sigur í síðustu 7 leikjum og slæm töp gegn Liverpool og Watford.

Tilvísanir 

Leikmenn Manchester United
Kirkjugoðaveldi

Kirkjugoðaveldi er tímabil í sögu Íslands sem nær frá stofnun tíundar 1097, sem jók mjög auðæfi og völd biskupsstólanna og kirkna sem heyrðu undir gömlu höfðingjaættirnar, til 1179 þegar Þorlákur helgi Þórhallsson hóf að krefjast sjálfsforræðis fyrir kirkjurnar. Fram að staðamálum fyrri gátu þeir höfðingjar sem áttu kirkjur á jörðum sínum hagnast á tíundinni en með staðamálum áttu þeir á hættu að missa þessa tekjulind. Þorlákur náði þó ekki nema forræði yfir nokkrum kirkjustöðum meðan hann lifði. Við það að eiga ekki lengur óskoruð yfirráð yfir kirkjum urðu yfirráð helstu höfðingjaætta yfir biskupsstólunum enn mikilvægari en áður og átök um þá hluti af átökum Sturlungaaldar.

Saga Íslands
Hveravellir

Hveravellir er jarðhitasvæði í um það bil 650 metra hæð á hálendi Íslands og jafnframt algengur áningarstaður þegar ferðast er um Kjöl. Elstu lýsingar af staðnum eru frá 1752 þegar Eggert Ólafsson og Bjarni Pálsson rituðu um hann í ferðabók sinni. Þeir lýsa hverum og sérstaka athygli þeirra vakti hver sem Eggert kallaði Öskurhól vegna druna og blísturshljóða sem úr honum komu. Mikil og litfögur hverahrúður eru á Hveravöllum.

Um 12 tíma reið er frá Mælifelli í Skagafirði á Hveravelli og álíka langt neðan úr byggð á Suðurlandi.  Á Hveravöllum bjó Fjalla-Eyvindur og Halla kona hans þegar þau voru í útlegð. Sjást þar ýmsar minjar eftir búsetu þeirra, svo sem rúst af Eyvindarkofa og í hver einum sjást mannvirki sem virðast hafa verið notuð til suðu matvæla.

Sæluhús var byggt á Hveravöllum árið 1922 á fornum sæluhúsrústum. Það er úr torfi og grjóti og var endurhlaðið 1994.
Ferðafélag Íslands reisti sæluhús á Hveravöllum árið 1938 og er það eitt af fáum sæluhúsum á landinu sem hituð eru með hveravatni. Nýtt hús var reist árið 1980 og nýtast bæði húsin ferðamönnum.

Veðurstofa Íslands hóf að reka mannaða veðurathugunarstöð á Hveravöllum árið 1965 og bjó þar fólk allt fram á 21. öld þegar mannaða stöðin var lögð niður og tekin upp sjálfvirkni í staðinn.

Háhitasvæðið 
Hveravellir eru eitt af háhitasvæðum landsins en þau eru um 30 talsins. Aðalhverasvæðið er við norðurjaðar Kjalhrauns. Hverirnir eru allfjölbreyttir að gerð, goshverir, gufuhverir, leirhverir, suðuhverir, vatnshverir, laugar og volgrur. Margir þeirra bera nöfn svo sem Öskurhóll, Bláhver, Rauðihver, Eyvindarhver o.fl.  Goshverirnir sem eru virkir í dag gjósa einungis óreglulegum smágosum. Útfellingar eru áberandi, hverahrúður og kísilbungur, og segja má að þær einkenni svæðið. Á Breiðamel norður af völlunum eru gufuhverir þar sem menn hafa útbúið bakstursholur og seytt rúgbrauð og þar norður af eru ummyndunarskellur, hveraleir, laugar og volgrur. Um þremur kílómetrum norðar, við lækinn Þegjanda, er nyrsti suðuhverinn, Einbúi, en síðan verður vart við volgrur áfram til norðurs um Beljandatungur og allt að Kúlukvísl.  Höggun bendir til tengsla háhitasvæðisins við Kjalhraunsdyngjuna. 

Aðrir Hveravellir eru í Reykjahverfi (Norðurlandi eystra). Þar er garðyrkjustöð og hefur verið síðan 1933.

Tilvísanir

Heimildir 
 Hveravellir.is
 Myndir af hverum á Hveravöllum 
 Umhverfisstofnun:Hveravellir
Kjölur
Veðurathugunarstöðvar á Íslandi
Íslensk náttúruvætti
Hverasvæði á Íslandi
Kálfshamarsvík

Kálfshamarsvík er lítil vík norðarlega á vestanverðum Skaga. Þar var áður lítið þorp og nokkur útgerð en víkin er nú í eyði. 

Fyrsta húsið í Kálfshamarsvík var reist rétt eftir aldamótin 1900. Á fyrstu áratugum 20. aldar og fram undir 1940 var mikil útgerð í Kálfshamarsvík og um 1930 var 151 maður heimilsfastur þar. Í þorpinu var samkomuhús og skóli og einhverjar smáverslanir. Fiskleysi og þjóðfélagsbreytingar á stríðsárunum urðu til þess að fólki fækkaði og síðustu íbúarnir fluttu burt veturinn 1947-1948. Fluttist útgerðin og fólkið aðallega til Skagastrandar.

Á Kálfshamarsnesi er viti sem upphaflega var reistur 1913 en endurbyggður 1939. Stuðlaberg setur svip sinn á umhverfið í Kálfshamarsvík.

Rétt norðan við Kálfshamarsvík er eyðibýlið Saurar, sem var mikið í fréttum snemma árs 1964 vegna draugagangs sem þar átti að vera en síðar þótti allt benda til þess að Sauraundrin ættu sér aðrar orsakir.

Tenglar 
 
 

Austur-Húnavatnssýsla
Íslenskar eyðibyggðir
Víkur á Íslandi
Staðamálin

Staðamálin voru átök biskupa og höfðingja á Íslandi um forræði yfir kirkjum sem höfðingjar höfðu látið reisa á jörðum sínum og farið með sem sína eign, meðal annars þegið hluta af tíund sem var þeim nokkur tekjulind. 

Staðamál fóru fram í tveimur hrinum, fyrst þegar Þorlákur helgi Þórhallsson varð Skálholtsbiskup 1178 og hóf árið eftir að krefjast forræðis yfir kirkjustöðum í samræmi við umbætur Eysteins Erlendssonar erkibiskups í Niðarósi. Staðamálum fyrri lyktaði með því að Þorlákur náði forræði nokkurra kirkjujarða en varð annars lítið ágengt annað en gera höfðingjum ljóst að yfirráð þeirra teldust ekki lögleg fyrir kirkjunni. 

Staðamál síðari hófust þegar Árni Þorláksson („Staða-Árni“) Skálholtsbiskup setti nýja kirkjuskipan, Kristnirétt Árna, árið 1275. Þeim lauk með sérstakri sáttagerð milli Árna biskups og íslenskra höfðingja í Ögvaldsnesi í Noregi 1297 að undirlagi Jörundar Þorsteinssonar og Eiríks Magnússonar konungs. Í henni var kveðið á um að þeir staðir sem leikmenn ættu hálft eða meira í skyldu þeir halda áfram en aðrir staðir falla undir biskup. Með þessu móti fékk kirkjan sjálfstætt vald í málefnum kirkna og presta og kirkjuréttar- og siðferðismálum. Í kjölfarið óx vald kirkjunnar á kostnað veraldlegra höfðingja og með tímanum urðu æ fleiri kirkjustaðir eign biskupsstólanna.

Kirkjan á Íslandi
Saga Íslands
Lærdómsöld

Lærdómsöld er tímabil í sögu Íslands sem er einkum vísað til í tengslum við menningarsögu. Hún nær frá siðaskiptum til upplýsingaraldar, eða frá 1550 til 1770. Nafnið vísar til þess að fornmenntastefnan ruddi sér til rúms með endurnýjuðum áhuga á gömlum íslenskum bókmenntum. Prentverk var rekið á vegum biskupsstólanna en lok tímabilsins miðast við stofnun Hrappseyjarprents. 

Saga Íslands
Parmenídes

Þessi grein fjallar um heimspekinginn frá Eleu. Um samræðu Platons, sjá Parmenídes.
Parmenídes frá Eleu (forngríska: , f. um 515 f.Kr., d. eftir 450 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur. Hann var frá borginni Eleu á Suður-Ítalíu. Fylgjendur Parmenídesar voru Zenon frá Eleu og Melissos frá Samos.

Parmenídes færði rök fyrir því að heimurinn sem menn skynja sé blekking. Raunveruleikinn er samkvæmt Parmenídesi heimur Verunnar, óforgengileg, óbreytanleg heild. Flestir grískir heimspekingar eftir daga Parmenídesar reyndu með einhverjum hætti að bregðast við eða koma til móts við rök Parmenídesar og afleiðingar þeirra, þ.á m. Empedókles, Anaxagóras og Demókrítos.

Um náttúruna 
Parmenídes var einn af mikilvægustu heimspekingunum meðal forvera Sókratesar. Eina verk hans var kvæði ort undir sexliðahætti sem nefndist Um náttúruna. Kvæðið skiptist í þrjá hluta:
 Formáli, sem var inngangur að öllu kvæðinu,
 Vegur sannleikans
 Vegur sýndarinnar

Um það bil 150 línur eru varðveittar, þar af eru 107 línur úr Vegi sannleikans, sem virðist virðist vera varðveittur nánast í heilu lagi. Talið er að Vegur sýndarinnar hafi verið jafnlangur Vegi sannleikans. Í kvæðinu fær skáldið opinberun frá gyðju (sem er venjulega talin vera Persefóna) um eðli raunveruleikans.

Frekara lesefni

Útgáfur 
 Gallop David (ritstj.), Parmenides of Elea: Fragments. A Text and Translation with an Introduction (University of Toronto Press, 1991).

Fræðileg umfjöllun 
 Austin, Scott, Parmenides: Being, Bounds and Logic (Yale University Press, 1986).
 Barnes, Jonathan, The Presocratic Philosophers (Routledge and Kegan Paul, 1978).
 Burnet John, Early Greek Philosophy (Kessinger Publishing, 2003).
 Cornford, F.M., Before and After Socrates (Cambridge University Press, 1932).
 Coxon, A.H., The Fragments of Parmenides (Van Gorcum, 1986).
 Curd, Patricia, The Legacy of Parmenides (Princeton University Press, 1998).
 Guthrie W.K.C., A History of Greek Philosophy – The Presocratic tradition from Parmenides to Democritus (Cambridge University Press, 1979).
 Kirk G.S., Raven J.E. og Schofield M., The Presocratic Philosophers (Cambridge University Press, 1983).
 Popper, Karl R., The World of Parmenides (Routledge, 1998).

Tenglar 
 
 Parmenides' Way of Truth

Forverar Sókratesar
Sældarhyggja

Sældarhyggja er sú tilgáta að aðeins ánægja sé góð út af fyrir sig eða hafi sjálfstætt gildi. Ólík afbrigði nautnahyggju skilgreina ánægju með ólíkum hætti. Hún getur til dæmis verið bæði andleg og líkamleg.

Tvö afbrigði nautnahyggju eru sálfræðileg ánægjuhámörkun annars vegar og siðfræðileg nautnahyggja hins vegar. Hin síðari byggir stundum á hinni fyrri.

Meðal þeirra heimspekinga sem taldir eru hafa aðhyllst nautnahyggju í einni eða annarri mynd eru Aristippos, Evdoxos, Epikúros og Jeremy Bentham. Evdoxos virðist hafa haldið fram sálfræðilegri nautnahyggju og ef til vill einnig siðfræðilegri nautnahyggju, Aristippos hélt fram róttækri siðfræðilegri nautnahyggju og ef til vill einnig sálfræðilegri nautnahyggju, en Epikúros hélt einungis fram siðfræðilegri nautnahyggju.

Heimildir 
Mautner, T. (2000). The Penguin dictionary of philosophy. London: Penguin Books.

Siðfræði
Hin helgu vé

Hin helgu vé (á ensku: The Sacred Mound) fjallar um sjö ára gamlan dreng, sem heitir Gestur. Hann er sendur í sveit og verður ástfanginn af tuttugu ára heimasætu. Myndin er leikstýrð af Hrafni Gunlaugssyni en hún er einnig mikið byggð á æskuminningum hans. Hún var send til forvals Óskarsins árið 1994.

Íslenskar kvikmyndir
Austur-Pakistan

Austur-Pakistan var áður hérað í Pakistan milli 1955 og 1971. Það var áður héraðið Austur-Bengal sem varð til við skiptingu breska Indlands árið 1947. Austur-Pakistan náði yfir það svæði sem nú er sjálfstæða ríkið Bangladess.

Saga Bangladess
Saga Pakistan
Saga Indlands
Kvikmyndastjóri

Leikstjóri hefur sjórn á öllum helstu skapandi hliðum við gerð sjónvarpsþátta og kvikmynda. Hann talar við leikarana um það hvernig hann vilji að hann/hún leiki hlutverkið. Starfssvið leikstjórans gæti líka verið handrit, klipping, leikaraval, tökustaðsval. Þó að leikstjórinn ætti að hafa fulla stjórn á sköpun listrænlegra hluta kvikmyndarinnar er hann stundum bundinn við samning við framleiðanda eða kvikmyndaverið.

Heimildir 
http://us.imdb.com/Glossary/D#director 
http://steinninn.is/ymislegt/kredit.htm

Kvikmyndir
Höfðaborg

Höfðaborg (enska: Cape Town; afríkanska: Kaapstad /ˈkɑːpstɑt/; xhosa: iKapa) er þriðja stærsta borgin í Suður-Afríku með tæplega fjórar milljónir íbúa (stórborgarsvæðið). Hún stendur norðan við Góðrarvonarhöfða og dregur nafn sitt af honum.

Borgir í Suður-Afríku
Frymisgrind

Frymisgrind eða frumugrind er styrktargrind í heilkjörnungum sem hjálpar frumunni að halda lögun sinni og staðsetja himnubundin prótein í frumuhimnunni. Frymisgrindin er gerð úr holum strengjum, örpíplum.

Frumulíffæri
Greifastríðið

Greifastríðið var borgarastyrjöld í Danmörku sem stóð frá 1534 til 1536. Stríðið stóð milli stuðningsmanna Kristjáns 2. sem hafði verið settur af árið 1523 og Kristjáns 3. sonar Friðriks 1. sem danski aðallinn hafði komið til valda eftir það og lést 1533. Greifastríðið dregur nafn sitt af Kristófer greifa af Aldinborg sem studdi Kristján 2. til valda ásamt nokkrum hluta danska aðalsins frá Sjálandi og Skáni auk borganna Kaupmannahafnar, Málmeyjar og þýsku borganna Lýbiku og Mecklenburg. Her þessara aðila undir stjórn dansks fríbýttara, Klements skipstjóra, hélt til Jótlands gegn danska háaðlinum sem réði í danska ríkisráðinu. Flestir voru bændur og borgarar. Margir herragarðar voru látnir brenna til kaldra kola í Norður- og Vestur-Jótlandi.

Kristjáni 3. tókst að ná friðarsamningum við Lýbiku og gat þannig losað nokkurn herstyrk til að halda gegn uppreisnarmönnum. Undir stjórn Johans Rantzau elti konungsherinn her Klements til Álaborgar þar sem hann bjóst til varnar. 18. desember réðist her Rantzaus á bæinn og náði honum á sitt vald. Klement var handtekinn og tekinn af lífi 1536. Í janúar 1535 réðist Gústaf Vasa 1. inn í Skán til stuðnings Kristjáni 3. og herjaði þar á stuðningsmenn hans. 11. júní 1535 var afgangurinn af her Kristófers greifa sigraður í orrustunni við Øksnebjerg. 

Kaupmannahöfn og Málmey héldu þó áfram mótstöðu til 1536 þegar þær gáfust upp eftir margra mánaða umsátur.
Borgarastríð
Saga Danmerkur
Stríð á 16. öld
Mánárbakki

Mánárbakki er nyrsti bær á Tjörnesi og hefur þar verið mönnuð veðurathugunarstöð frá árinu 1963 þegar stöðin var flutt þangað frá bænum Máná, næsta bæ en þar tók hún til starfa árið 1956. Sama fjölskylda hefur haft veðurathugunina með höndum frá upphafi. 5 sjómílur frá landi eru tvær eyjar, Mánáreyjar, og kallast þær Háey og Lágey. Í þeim er mikið fuglalíf og er Lágey grösug og var lengi nýtt úr landi. Háey er minni að flatarmáli en hærri, gerð úr gjalli og móbergi. Lágey er hins vegar úr grágrýti.

Tjörneshreppur
Íslenskir bæir
Veðurathugunarstöðvar á Íslandi
Frostaveturinn mikli 1917-18

Sjá einnig Frostaveturinn mikli 1880-81. 

Veturinn 1917-18 er á Íslandi kallaður Frostaveturinn mikli, en þá gerði miklar frosthörkur hér á landi. Í janúar 1918 fór frost víða á landinu niður fyrir -30°C. Hafís var víða landfastur og rak talsvert suður fyrir land og lokaði siglingaleiðum fram í febrúar.

Frosthörkurnar gerðu illt verra en frumorsakir þrenginganna lágu í heimstyrjöldinni, verðhækkunum og skorti á nauðsynjavörum. Vorið 1917 hafði verð á nauðsynjavörum þá þegar hækkað um 100%, kol og salt var af skornum skammti, atvinnuleysi var mikið og fjöldi þeirra sem þáðu matargjafir stórjókst.

Frostharkan í janúar
Í byrjun janúar árið 1918 fór frostið allt niður í -38 gráður á celsíus og stóð linnulaust allan mánuðinn. Hafís lagði að ströndum allt frá Vestfjörðum, eftir öllu Norðurlandi og stærstum hluta Austfjarða. Húnaflóinn fylltist af hafís og allir firðir sem að honum liggja.

Fimmta janúar
5. janúar 1918 kólnaði mjög í veðri og fór að snjóa á Norðurlandi. Klukkan sjö um morguninn var aðeins einnar gráðu frost í Reykjavík í alskýjuðu veðri og norðvestanátt, en komið niður í -7 gráður klukkan 17 síðdegis. Í Grímsey var hins vegar strax klukkan átta um morguninn komið -19 gráðu frost í snjókomu og fór brátt í -20 °C.

Níunda janúar
Að kvöldi þess 9. var komið grimmdarfrost. Á Raufarhöfn var frostið -22 gráður og daginn eftir var sagt að við Reykjahlíð við Mývatn væri stórhríð og -27 gráðu frost. Í Reykjavík var frostið í kringum -16 gráður og næsta dag komið niður í -20 og norðan stormur.

Tuttugasta og fyrsta janúar
Mánudaginn 21. var -24,5 °C. í Reykjavík klukkan 7 að morgni í logni og heiðskíru veðri. Á Möðrudal á Fjöllum mældist -38 gráðu frost og er það mesta frost sem mælst hefur á Íslandi frá upphafi reglulegra mælinga. Í Stykkishólmi fór frostið í -29,7 gráður, Ísafirði -28, Akureyri -32,5, Grímsey -30,8 og á Seyðisfirði -26,0.

Tuttugasta og fjórða janúar
Snjókoma var víða um land þann 24. þegar lægð gekk yfir landið og víða hvasst. Um morguninn var loks orðið frostlaust í Reykjavík í fyrsta sinn síðan 4. janúar.

Tenglar 
 Frostaveturinn mikli; smágrein í Lesbók Morgunblaðsins 1947

Heimildir 

Harðindi á Íslandi á 20. öld
Veðurharðindi á Íslandi
1917
1918
Vilhjálmur Stefánsson

Vilhjálmur Stefánsson (3. nóvember 1879 - 26. ágúst 1962) var landkönnuður og mannfræðingur af íslenskum ættum. Hann fæddist í Gimli í Manitobafylki í Kanada og var við nám í N-Dakóta og Iowa og lauk námi í mannfræði frá Harvard-háskóla og kenndi þar einnig um tíma.

Áhugi Vilhjálms á Norðurheimskautssvæðinu var mjög mikill og var hann einna fyrstur til að rannsaka menningu og líf Inúíta að nokkru ráði. Fyrir þær sakir var hann einn best þekkti landkönnuður síns tíma. Eftir hann liggja margar bækur og rit og eru skrif hans enn í dag uppspretta fróðleiks um líf á norðurslóðum.

Hann ferðaðist í mörg ár um norðursvæði Kanada og stóð meðal annars fyrir leiðangri á skipinu Karluk norður gegnum Beringssund inn í hinn frosnu hafsvæði norðurpólsins. Sú ferð endaði illa og var tilefni nokkurrar gagnrýni á Vilhjálm.

Heimildir 
 Gísli Pálsson: Writing on Ice: The Ethnographic Notebooks of V. Stefansson, University Press of New England, Hanover, New Hampshire, USA 2001, ISBN 1-58465119-9.
 Gísli Pálsson: Travelling Passions: The Hidden Life of Vilhjalmur Stefansson, translated by Keneva Kunz. University of Manitoba Press, Winnipeg, Manitoba, Canada 2005, ISBN 0-887551793.

Tenglar 

 Stofnun Vilhjálms Stefánssonar
 Vilhjálmur ósigrandi; grein í Lögbergi 1915

Íslenskir landkönnuðir
Könnun Norður-Heimskautsins
Vestur-Íslendingar
Fólk fætt árið 1879
Fólk dáið árið 1962
Karluk

Karluk var 39 m langt seglskip sem sökk í N-Íshafinu þann 11. janúar 1914. Skipið er helst af öllu þekkt fyrir sinn síðasta leiðangur sem lá gegnum Beringssund inn á N-Íshafið þar sem það fraus fast og rak með ísnum í 4 mánuði áður en það brotnaði upp og sökk. Þeir 25 menn sem voru í leiðangrinum héldu eftir ísnum fótgangandi og á hundasleðum og komu loks að Wrangel eyju. Hluti hópsins hélt áfram til Síberíu yfir 1100km leið undir stjórn Robert Bartletts og gerðu á endanum út björgunarleiðangur frá Alaska. Í september 1914, þrettán mánuðum eftir að skipið hafði frosið fast, var mönnunum bjargað, en þá höfðu a.m.k. 11 manns látist úr vosbúð, næringaskorti ofl.

Vilhjálmur Stefánsson landkönnuður stjórnaði leiðangrinum sem skipið var í en tilgangur hans var að kanna Norðurheimskautssvæðið. Þegar skipið festist í ísnum yfirgaf Vilhjálmur það og hélt til austurs að Inuítabyggðum í N-Kanada þar sem hann var við rannsóknir næstu fimm árin. Sem upphaflegur stjórnandi leiðangursins var hann harðlega gagnrýndur í mörg ár á eftir fyrir að hafa yfirgefið skipið á raunastundu.

Tengill 
Leiðangur Karluk á vef Þjóðminjasafns Kanada 

Skip
Könnun Norður-Heimskautsins

en:Karluk (ship)
Hraun (Skagafirði)

Hraun er bær á Skagatá á Skaga, nyrstur bæja þar. Bærinn stendur við svokallaða Hraunsvík og upp af honum, í Skagaheiði, er Hraunsvatn og önnur vötn, öll góð veiðivötn. Landið er grýtt og hrjóstrugt og ræktarland fremur lítið en jörðinni fylgja ágæt hlunnindi, bæði veiði, æðarvarp og reki.

Á Hrauni hefur verið mönnuð veðurathugunarstöð frá árinu 1942. Þar er einnig viti, Skagatáarviti. Næsti bær við Hraun, Skagafjarðarmegin, hét Þangskáli og fór í eyði árið 1978.

Í júní 2008 kom hvítabjörn sem nefndur hefur verið Hraunsbirnan á land á Hrauni og settist að í æðarvarpinu en var felld þar.

Tengt efni 
 Hvítabirnir á Íslandi

Íslenskir bæir
Sveitarfélagið Skagafjörður
Veðurathugunarstöðvar á Íslandi
Bambuseae

Bambuseae er fjölbreyttasta undirætt af bambus í grasaætt. Hún inniheldur viðarkenndar tegundir frá hitabeltinu, þar á meðal nokkra risabambusa. Þeirra systurundirætt eru smávöxnu og jurtkenndu bambusarnir í undirættinni Olyreae, meðan viðarkenndu bambusarnir (Arundinarieae) úr tempraða beltinu eru fjarskyldari. Bambuseae skiftast í tvo hópa, nokkuð eftir uppruna; Neotropics (yfirættkvíslirnar Arthrostylidiinae, Chusqueinae, og Guaduinae) og frá Paleotropics (yfirættkvíslirnar Bambusinae, Hickeliinae, Melocanninae, og Racemobambosinae).

Ættkvíslirnar 68 skiftast á milli 7 yfirætta:

 yfirættkvísl Melocanninae: 
Cephalostachyum, Davidsea, Dendrochloa, Melocanna, Neohouzeaua, Ochlandra, Pseudostachyum, Schizostachyum, Stapletonia, Teinostachyum

 yfirættkvísl Hickeliinae:
Cathariostachys, Decaryochloa, Hickelia, Hitchcockella, Nastus, Perrierbambus, Sirochloa, Valiha

 yfirættkvísl Bambusinae: 
Bambusa, Bonia, Cyrtochloa, Dendrocalamus, Dinochloa, Fimbribambusa, Gigantochloa, Greslania, Holttumochloa, Kinabaluchloa, Maclurochloa, Melocalamus, Mullerochloa, Nianhochloa, Neololeba, Neomicrocalamus, Oreobambos, Oxytenanthera, Parabambusa, Phuphanochloa, Pinga, Pseudobambusa, Pseudoxytenanthera, Soejatmia, Sphaerobambos, Temburongia, Temochloa, Thrysostachys, Vietanamosasa

 yfirættkvísl Racemobambosinae: 
Racemobambos

 yfirættkvísl Chusqueinae: 
Chusquea

 yfirættkvísl Guaduinae: 
Apoclada, Eremocaulon, Guadua, Olmeca, Otatea

 yfirættkvísl Arthrostylidiinae: 
Actinocladum, Alvimia, Arthrostylidium, Athroostachys, Atractantha, Aulonemia, Cambajuva, Didymogonyx, Elytrostachys, Filgueirasia, Glaziophyton, Merostachys, Myriocladus, Rhipidocladum

Tilvísanir

 
Bambus
Spákonufell

Spákonufell er fjall fyrir ofan Skagaströnd. Það er  639 metrar. Katlafjall er norðanmegin við það en sunnanmegin rennur áin Hrafná um Hrafnárdal. Fjallið setur svip sinn á Skagaströnd.

Fjöll á Íslandi
Austur-Húnavatnssýsla
Björn Þórðarson

Björn Þórðarson (fæddur 6. febrúar 1879 dáinn 25. október 1963) var forsætisráðherra Íslands í utanþingsstjórninni svo nefndu. Hann og ráðuneyti hans var skipað af Sveini Björnssyni, þá ríkisstjóra Íslands, 16. desember 1942. Björn lagði stund á laganám við Kaupmannahafnarháskóla á sama tíma og Einar Arnórsson og Sveinn Björnsson.

Björn var að sögn „hógvær vinstri maður, trúr guði sínum, konungi og þjóð“. Björn bauð sig fram fyrir Framsóknarflokkinn í Borgarfjarðarsýslu 1927 en féll fyrir Pétri Ottesen. Björn var lögskilnaðarmaður, þ.e. hann vildi slíta konungssambandinu við Danmörku með samningum.

Heimild 
 Forsætisráðherrar Íslands. Ólafur Teitur Guðnason Ritstýrði. Bókaútgáfan Hólar. Akureyri 2004.

Forsætisráðherrar Íslands
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni
Afl

Sjá aðgreiningarsíðuna fyrir yfirlit yfir aðrar merkingar á „Afl“.
Afl eða afköst eru í eðlisfræði mælikvarði á aflfræðilega eða varamfræðilega vinnu á tímaeiningu. SI-mælieining er vatt, táknuð með W. Eldri mælieining, hestafl (ha) er oft notuð til að gefa afl bílvéla, en 1 ha = 746 W, þ.a. 100 ha eru um 75 kW.

Aflhlutfall er oft mælt með einingarlausu stærðinni desíbel, t.d. í hljóðfræði, ljósfræði, rafeindatækni og stjörnufræði.

Eðlisfræði