alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skopparakringla

Skopparakringla er barnaleikfang sem er kringla á standi sem hoppar um leið og hún snýst. Eldri nöfn yfir skopparakringlur eru topar, topra, rennitopar, trítill, skotra og skopra.

Heimild 
*Skopparakringla 

leikföng
Sokkatré

Sokkatré er fótlaga fjalir sem notaðar voru til að þæfa sokka og mæla stærð sokka.

Heimildir 
 Þófasokkar Hlín, 1. Tölublað (01.01.1938), Blaðsíða 86
 Sokkatré

Tenglar 
 Sock Stretchers
 Sock stretchers, stocking airers, and sock blockers
All time low

All Time Low er bandarísk popp-pönk hljómsveit frá Towson, úthverfi í Baltimoreborg í Maryland-fylki. Hljómsveitin var stofnuð árið 2003. Hún er skipuð aðalsöngvaranum og gítarleikara Alex Gaskarth, aðalgítarleikaranum Jack Barakat, bassaleikaranum Zack Merrick og trommaranum Rian Dawson. Nafn hljómsveitarinnar er tekið úr laginu 'Head On Collision' með hljómsveitinni New Found Glory. Hljómsveitin er á sífelldum tónleikaferðalögum og hefur m.a. spilað á tónlistarhátíðum líkt og Warped Tour, Reading, Leeds og Soundwave 

Hljómsveitin gaf út sína fyrstu stuttskífu, All Time Low Demo árið 2003 og hina seinni: The Three Words to Remember in Dealing with the End EP árið 2004. Síðan hefur hljómsveitin gefið út sjö breiðskífur: The Party Scene (2005), So Wrong It's Right (2007), Nothing Personal (2009), Dirty Work (2011), Don't Panic (2012), Future Hearts (2015) og Last Young Renegades (2017). 

All Time Low gaf út fyrstu tónleikaplötuna sína að nafni Straight to DVD árið 2010 og gaf út seinni tónleikaplötuna sína, Straight to DVD II: Past, Present and Future Hearts í september 2016.

Saga

2003-06: Stofnun sveitarinnar og The Party Scene 
Hljómsveitin var stofnuð árið 2003, og var hún í fyrstu bara menntaskólaband sem gerði ábreiður af lögum annara popp pönk hljómsveita líkt og t.d. Blink-182 og Green Day. Hljómsveitina skipuðu þá Alex Gaskarth (söngur), TJ Ihle (gítar), Jack Barakat (gítar), Chris Cortilello (bassi) og Rian Dawson (trommur). TJ Ihle og Chris Cortilello sögðu sig úr sveitinni ekki löngu eftir að hún var stofnuð og lá hún í dvala þar til að Zack Merrick slóst í hópinn á bassa. Alex Gaskarth byrjaði þá líka að spila á gítar ásamt því að vera aðalsöngvari hljómsveitarinnar. Hljómsveitin gaf út fjögurra laga stuttskífuna All Time Low Demo í nóvember árið 2003 og fékk svo plötusamning hjá Emerald Moon plötuútgáfunni árið 2004. Í október sama ár kom út seinni stuttskífa hljómsveitarinnar að nafni Three Words to Remember in Dealing with the End. Sveitin gaf svo út The Party Scene, fyrstu breiðskífuna sína, árið 2005. 

Bandarískar pönkhljómsveitir
Valla-Ljótur

Valla-Ljótur Ljótólfsson frá Völlum í Svarfaðardal var goðorðsmaður og einn helsti forustumaður Svarfdælinga um aldamótin 1000. Hann var sonur Ljótólfs goða á Hofi, sem var fyrsti landnámsmaður í Svarfaðardal. Valla-Ljóts saga segir frá deilum og mannvígum í Svarfaðardal í kring um kristnitökuna þar sem Ljótur kemur mikið við sögu. Þar fór Ljótur með sigur af hólmi og reyndist hinn farsælasti höfðingi. Kona hans er ekki nefnd í Valla-Ljóts sögu en skv. Landnámu hét hún Þuríður Þorleifsdóttir. Í sögunni er Ljóti svo lýst: „Hann var óhlutdeilinn umsýslumaðr, engi stúrumaðr, mikill maðr. Þat var til marks hversu honum líkaði: Hann átti tvennan búnað, blán kyrtil stuttan ok öxi snaghyrnda, ok var vafit járni skaptit. Þá var hann svá búinn er vígahugr var á honum. En þá honum líkaði vel, hafði hann þá brúnan kyrtil ok bryntröll rekit í hendi.“

Persónur Íslendingasagna
Svarfaðardalur
Dalvíkurbyggð
Spænsku Niðurlönd

Spænsku Niðurlönd voru lönd Spánarkonungs í Niðurlöndum. Þessi lönd voru innan hins Heilaga rómverska ríkis en í konungssambandi við Spán. Þau náðu yfir það land sem nú er Belgía, auk Lúxemborgar og hluta af því sem í dag eru Norður-Frakkland og Þýskaland. 

Habsborgarar höfðu erft Búrgúndísku Niðurlönd við lát Maríu af Búrgund árið 1482. Kjarni þeirra voru héruðin sautján sem gengu til spænsku Habsborgara við afsögn Karls 5. árið 1556. Hluti þessara héraða lýsti yfir sjálfstæði 1581 sem markar upphaf Áttatíu ára stríðsins og klofnings héraðanna sautján í Hollenska lýðveldið og Spænsku Niðurlönd. Eftir Spænska erfðastríðið gengu Spænsku Niðurlönd til Austurríkis og hétu eftir það Austurrísku Niðurlönd. 

Saga Belgíu

Fyrrum Evrópuríki
Hollenska lýðveldið

Hollenska lýðveldið (hollenska: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden „Lýðveldi sjö sameinaðra Niðurlanda“) var lýðveldi í Evrópu sem varð til við klofning sautján héraða frá Niðurlöndum árið 22. júlí 1581, en þá sóru stéttaþing héraðanna sem voru í Utrecht-bandalaginu Afneitunareiðinn og höfnuðu þar með konungdómi Filippusar 2. Spánarkonungs. Við það hófst Áttatíu ára stríðið sem átti eftir að marka landamæri milli ríkjanna tveggja. Hollenska lýðveldið leið undir lok eftir röð uppreisna í kjölfar Frönsku byltingarinnar 1783 til 1795. Við tók hið skammlífa Batavíulýðveldi og síðan Hollenska konungdæmið 1805.

Saga Hollands

Fyrrum Evrópuríki
Vändåtberget

Vändåtberget er þjóðgarður í Örnsköldsviks kommuna í Svíþjóð.

Vändåtberget er 345 ha að stærð. Hann var stofnaður 1989.

Tilvísanir

Tenglar 

Þjóðgarðar
Fáni Tékklands

Fáni Tékklands samanstendur af þremur reitum. Efst er hvítt, neðst er rautt, en frá vinstri sker sig blár þríhyrningur inn í hina litina. Slíkt er einsdæmi hjá fánum í Evrópu. Rauði og hvíti liturinn eru komnir úr skjaldarmerki Bæheims, en blái liturinn er upprunni í Slóvakíu. Fáninn var tekinn í notkun 30. mars 1920 og gilti fyrir Tékkóslóvakíu. Þegar Þjóðverjar innlimuðu Bæheim 1939 var notast við annan fána, en sá gamli var tekinn í notkun á ný eftir Síðari heimsstyrjöldina 1945. Þegar Tékkóslóvakía klofnaði í sundur 1993 var ákveðið að halda fánanum óbreyttum í Tékklandi. Litirnir eru auk þess gjarnan notaðir í fánum slavneskra landa (til dæmis Rússlandi).

Tékkland
Tékkland
Stólkambur

Stólkambur er ein tegund af ullarkambi og eru áhald til að kemba ull en undirkamburinn er festur á eins konar opinn kassa efst á lóðréttri fjöl með fótum. í hana gekk svo lárétt fjöl og myndaði botninn og gat þá annar endinn legið  á rúmi  þar sem sá sem kembdi sat. Hann hélt þá á lausa kambinum og var léttara að kemba með stólkamdi en tveimur venjulegum kömbum.

Tengill 
 Stólkambur 312386 (Sarpur)
 Stólkambur 312386(Sarpur)
 Stólkambur 312386 (Sarpur)
 Stólkambur 204307 (Sarpur)

Ull
CyanogenMod

CyanogenMod er opið stýrikerfi fyrir snjallsíma og spjaldtölvur, sem er ekki lengur stutt, sem byggir á Android stýrikerfi. Android er samt enn stutt og arftaki CyanogenMod, LineageOS sem tók við keflinu. Það er frjáls og opinn hugbúnaður og útgáfur þess fylgja opinberum útgáfum af Android en innihalda viðbætur og kóða frá þriðja aðila. Útgáfa CyanogenMod 14.1 er sú síðasta (byggð á Android Nougat 7.1.x) en LineageOS tók við kóðanum og viðheldur upp í útgáfu hið minnsta LineageOS 15.1 (sem byggir Android Oreo 8.1.0) sem kom út í febrúar 2018.

Tenglar 
 http://www.cyanogenmod.org/ 
 Android Source Code Project
 Steve Kondik on the CyanogenMod Project

Snjallsímar
Stýrikerfi
Linux
Roberto Ferruzzi

Roberto Ferruzzi (f. 16. desember 1853 í Šibenik, d. 16. febrúar 1934 í Feneyjum) var ítalskur sjálfmenntaður listmálari.

Hann er þekktastur fyrir málverkið Madonnina (litla madonnan) sem vann verðlaun á öðrum Feneyjatvíæringnum árið 1897.

Tilvísanir

Ítarefni 
 Grein (á ítölsku) um málverkið Madonnina

Ferruzzi, Roberto
Launhelgar Míþrasar

Launhelgar Míþrasar voru launhelgar sem stundaðar voru í Rómaveldi frá 1. til 4. aldar e.Kr. Launhelgarnar notuðust við nafn persneska guðsins Míþra (sem varð Míþras í grísku) þótt í raun væri um að ræða sérstök trúarbrögð, ólík persneskum sóróisma. Launhelgarnar voru sérstaklega útbreiddar í rómverska hernum. Hundruð Míþrasarhofa (Mithraeum) hafa fundist allt frá Sýrlandi til Bretlands. 

Míþras Rómverja er oft sýndur með sólguðinum Sol Invictus. Algeng helgimynd af Míþrasi sýnir hann í anatólískum fatnaði með frýgverska húfu, drepa heilagt naut. Á myndinni eru gjarnan líka sýnd sólguðinn og tunglgyðja Luna og kyndilberarnir Cautes og Cautopates (sem stundum bera krókstafi fjárhirða í stað kyndla). 

Míþrasardýrkun fór fram sem launhelgar og þátttakendur voru látnir sverja þagnareið við innvígslu. Vegna þessa eru heimildir um dýrkunina mjög af skornum skammti. Sumir fræðimenn hafa haldið því fram að fæðing Míþrasar og þar með upphaf nýs árs meðal dýrkenda hans hafi verið fæðingardagur Sol Invictus við vetrarsólhvörf, 25. desember, en aðrir telja engar haldbærar sannanir fyrir þeirri dagsetningu. 

Rómversk trúarbrögð
Slesía

Slesía (pólska Śląsk [ɕlɔ̃sk]; þýska Schlesien [ʃleːziːɛn]; slésísk þýska Schläsing; tékkneska Slezsko; slésíska Ślůnsk [ɕlonsk]; latína Silesia) er sögufrægt iðnaðarhérað í Mið-Evrópu, sem nú er að mestu leyti innan landamæra Póllands (héruðin Neðri Slesía, Opole og Slesía). Áin Odra rennur eftir héraðinu miðju. Stærsta borg þess er Wrocław en stærsta þéttbýlissvæðið stórborgarsvæði Slésíu umhverfis Katowice. Íbúar eru um átta milljónir.

Slésía hefur tilheyrt ýmsum ríkjum í gegnum tíðina. Hún var hluti af Stór-Mæri á 9. öld og gerð að hertogadæmi undir stjórn erfingja stórhertoga Póllands árið 1138. Á 14. öld varð fyrrum hertogadæmið (sem þá var klofið í mörg hertogadæmi) hluti af löndum bæheimsku krúnunnar sem aftur urðu hluti af ríki Habsborgara árið 1526. 

Árið 1742 lögðu Prússar héraðið undir sig og það varð síðar hluti af Þýskalandi.

Héraðið Slesía 
(þýska: Provinz Schlesien, pólska: Prowincja Śląska) var hérað í Prússlandi frá 1815 til 1919. Slesía var hluti af prússneska ríkinu síðan 1740 og var stofnað sem hérað árið 1815 og varð síðan hluti af Þýska keisaraveldinu árið 1871. Árið 1919 var Slesíu skipt í héruðin Efri-Slesíu og Neðri-Slesíu sem hluti af Fríríkinu Prússlandi innan Weimar Þýskalands.

Undir þýskum yfirráðum efldist námavinnsla og málmiðnaður og héraðið iðnvæddist hratt eftir miðja 19. öld. Eftir fyrri heimsstyrjöld varð austurhluti héraðsins hluti Póllands eftir þjóðaratkvæðagreiðslu og eftir síðari heimsstyrjöld var nær allt héraðið innan landamæra Póllands en litlir hlutar þess urðu þó eftir í Þýskalandi (Efri-Lúsatía) og Tékklandi (Tékkneska Slesía).

Heimildir 
 

Héruð í Póllandi
Héruð í Þýskalandi
Héruð í Tékklandi.
Duran Duran

Duran Duran er ensk rokkhljómsveit sem var stofnuð árið 1978 í Birmingham í England. Árla á 9. áratugnum keppti hljómsveitin við Wham! um hylli hlustenda um heim allan og átti smelli eins og Girls on Film og View to a kill. Hljómsveitin kom til Íslands árið 2005 .

Meðlimir 
 Simon Le Bon/Söngur
 John Taylor/Bassi
 Nick Rhodes/Hljóðgervlar
 Roger Taylor/Trommur

Tilvísanir

Enskar hljómsveitir
Lausitz

Lausitz (þýska: Lausitz, hásorbíska: Łužica, lágsorbíska: Łužyca, pólska: Łużyce, tékkneska: Lužice) er sögulegt hérað í Mið-Evrópu sem í dag er hluti af þýsku fylkjunum Saxlandi og Brandenborg og pólsku héruðunum Lubusz og Neðri-Slesíu. Það nær frá ánum Bóbr og Kwisa í austri að árdal Saxelfar í vestri. Héraðið skiptist í Efri-Lausitz (suðurhlutinn) og Neðri-Lausitz (norðurhlutinn). Stærsta borgin er Cottbus. Í Lausitz býr sorbískumælandi minnihluti en sorbar hafa búið á þessu svæði frá 6. öld. 

Vestur-Slavar settust að í héraðinu snemma á miðöldum. Á 10. öld var Neðri-Lausitz gerð að markgreifadæminu Lausitz og Efri-Lausitz nokkru síðar að markgreifadæminu Meissen. Konungsríkið Pólland gerði skömmu síðar tilkall til svæðisins en á 14. öld varð það hluti af löndum bæheimsku krúnunnar. Í Þrjátíu ára stríðinu varð stærstur hluti Lausitz hluti af kjörfurstadæminu Saxlandi. Eftir Napóleonsstyrjaldirnar varð Neðri-Lausitz hluti af Prússlandi. Eftir Síðari heimsstyrjöld var Lausitz skipt milli Þýskalands og Póllands eftir Oder-Neisse-línunni. 

Héruð í Þýskalandi
Héruð í Póllandi
Lönd bæheimsku krúnunnar

Lönd bæheimsku krúnunnar voru lén í Mið-Evrópu sem heyrðu undir konunga Bæheims á miðöldum og árnýöld. Til þessara landa mátti í megindráttum telja konungsríkið Bæheim, markgreifadæmið Mæri og slésísku hertogadæmin, auk tengdra svæða. Bæheimska konungsættin (Přemyslid-ætt) bjó þessi lén til árið 1198. Þau urðu hluti af veldi hinna austurrísku Habsborgara árið 1526 og síðar Austurrísk-ungverska keisaradæminu en þá voru hertogadæmin í Slésíu orðin hluti Prússlands og markgreifadæmin í Lausitz orðin hluti Saxlands. Þegar keisaradæminu var skipt eftir fyrri heimsstyrjöld urðu Bæheimur, Mæri og Austurríska Slésía hluti Tékkóslóvakíu. Nú eru þau hluti Tékklands og Austurríska Slésía er nú kölluð Tékkneska Slésía.

Saga Tékklands
Saga Þýskalands
Fyrrum Evrópuríki
Nyiragongo

Nyiragongo er virk eldkeila í Virungafjöllum í Austur-Kongó um 20 km norðan við bæinn Goma og Kivuvatn. Eldfjallið stendur í 3470 metra hæð. Megingígurinn er um 2 km í þvermál og inniheldur hrauntjörn. Eldfjallið hefur gosið minnst 35 sinnum síðan árið 1882. Árið 2002 létust 147 létust vegna gaseitrunar. Árið 2021 hóf fjallið að gjósa. Hundruð þúsunda íbúa flúðu heimili sín í Goma, á fjórða tug létust og hús urðu undir hraunflæmi.

Tilvísanir

Eldfjöll í Afríku
Landafræði Austur-Kongó
Fjöll í Austur-Kongó
Eyjólfur Jónsson (ljósmyndari)

Eyjólfur Jónsson (31. október 1869 – 29. júní 1944) var klæðskeri, kaupmaður, bankastjóri og ljósmyndari á Seyðisfirði. Hann er þekktastur fyrir ljósmyndir sem sýna líf fólks á Seyðisfirði og í nærsveitum á uppgangstímanum um aldamótin 1900. Lítill hluti ljósmyndasafns hans er varðveittur í Ljósmyndasafni Reykjavíkur en hluti þess brann og miklu var auk þess fargað.

Æviágrip 
Eyjólfur fæddist á bænum Kóngsparti í Sandvík í Norðfjarðarhreppi. Eldri bróðir hans var Stefán Th. Jónsson, kaupmaður og útgerðarmaður á Seyðisfirði. Eyjólfur nam klæðskeraiðn í Stafangri í Noregi og síðan ljósmyndun í Kaupmannahöfn. Hann stofnaði ljósmyndastofu á Seyðisfirði 1893 og rak þar klæðskeraverkstæði að auki. Hann var kosinn í bæjarstjórn 1897 og sat þar til 1937. Þegar Íslandsbanki var stofnaður 1904 varð hann útibússtjóri á Seyðisfirði. Hann var skipaður sænskur vararæðismaður fyrir Austurland árið 1921.

Tilvísanir

Tengill 

 "Fotografi" onlyimage.com

Íslenskir ljósmyndarar
Saktmóðigur

Saktmóðigur er íslensk hljómsveit sem kennir sig við pönk og er ein elsta starfandi hljómsveit landsins. Hún var stofnuð 1991 og hefur starfandi óslitið síðan. Fyrsta útgáfa hljómsveitarinnar var kasettann Legill sem kom út haustið 1992. Í kjölfarið komu tvær 10 tommu vínyl EP plötur, Fegurðin, blómin og guðdómurinn árið 1993 og Byggir heimsveldi úr sníkjum árið 1996. Hljómsveitin hefur auk þess gefið út þrjá geisladiska í fullri lengd, Ég á mér líf (1995), Plata (1998) og Guð hann myndi gráta (2011). Í dómi um Guð hann myndi gráta sagði:Suddapönk-hljómsveitin Saktmóðígur er eins og kleprar í rasshárum alls þess sem er hipp og kúl á Íslandi – að eilífu dæmd til að vera utangarðs og lafandi svitastokkin á jaðrinum. Pönkið er enn blóðhrátt og skröltir áfram eins og skrokkur í sláturhúsi. Karl Pétur söngvari er villimannslega æstur og spýtir frá sér ofbeldis- og klámfengnum sora, við bæði glatt strokkpönk og lúshægt mulningspönk.Þriggja laga 7 tommu vínylplatan Demetra er dáin kom út árið 2013 og hafði að geyma lagið Kobbi V sem hjómsveitin gerði myndband við. Árið 2013 sendi sveitin svo frá sér afmælisbraginn Eistnaflugsdans í tilefni af tíundu Eistnaflugshátíðinni.

Útgefin verk 
Legill - kasetta - 1992

Fegurðin, blómin og guðdómurinn - 10” vínylplata - 1993

Ég á mér líf - geisladiskur - 1995

Byggir heimsveldi úr snýkjum - 10” vínylplata - 1996

Plata - geisladiskur - 1998

Guð hann myndi gráta - geisladiskur - 2011

Demetra er dáinn - 7” vínylplata - 2013

Lífið er lygi - 12” vínylplata - 2018

Tenglar 
 Heimasíða Saktmóðigur
 Saktmodigur á Facebook
Saktmóðigur á Spotify
Saktmóðigur á Bandcamp

Íslenskar hljómsveitir

Tilvísanir
Grýlukerti

Grýlukerti nefnist ís sem hefur orðið til þegar vatn drýpur niður og frýs og myndar ílangt form ekki ósvipað kertum í laginu.

Orðsifjar 
Talið er mögulegt að kalksteinsstrókar sem myndast í hellum og hanga þar niður hafi verið uppruni orðsins og orðið Grýla í nafninu vísi til þess að jólavætturinn Grýla var sögð búa í helli.

Tengill

 

Veðurfræði
Vetur
Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar

Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar er heiti á þriðju ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar sem sat frá 10. september 1989 til  30. apríl 1991. Stjórnin var samsteypustjórn Alþýðuflokks, Alþýðubandalagsins og Framsóknarflokksins.

Ráðherrar 
 Steingrímur Hermannsson, forsætisráðherra og ráðherra Hagstofu Íslands
 Jón Baldvin Hannibalsson, utanríkisráðherra
 Jón Sigurðsson, iðnaðar- og viðskiptaráðherra
 Jóhanna Sigurðardóttir, félagsmálaráðherra
 Guðmundur Bjarnason, heilbrigðisráðherra
 Halldór Ásgrímsson, sjávarútvegsráðherra
 Ólafur Ragnar Grímsson, fjármálaráðherra
 Svavar Gestsson, menntamálaráðherra
 Steingrímur J. Sigfússon, samgöngu- og landbúnaðarráðherra
 Júlíus Sólnes, umhvefisráðherra (ráðherra Hagstofu Íslands til 23. febrúar 1990)
 Óli Þ. Guðbjartsson, dóms- og kirkjumálaráðherra

Íslensk ráðuneyti (Stjórnarráð Íslands)
1989
1991
Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar

Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar er heiti á fyrstu ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar sem sat frá 26. maí 1983 til 8. júlí 1987. Ráðuneytið var samsteypustjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks.

Ráðherrar 
 Steingrímur Hermannsson, forsætisráðherra
 Geir Hallgrímsson, utanríkisráðherra til 24. janúar 1986
 Albert Guðmundsson, fjármálaráðherra til 16. október 1985, iðnaðarráðherra frá 16. október 1985 til 24. mars 1987
 Alexander Stefánsson, félagsmálaráðherra
 Halldór Ásgrímsson, sjávarútvegsráðherra, samstarfsráðherra Norðulandanna frá 16. október 1985
 Jón Helgason, landbúnaðarráðherra og dóms- og kirkjumálaráðherra
 Matthías Bjarnason, samgönguráðherra, heilbrigðisráðherra til 16. október 1985, viðskiptaráðherra frá 16. október 1985
 Matthías Á. Mathiesen, viðskiptaráðherra, ráðherra Hagstofu Íslands og samstarfsráðherra Norðurlandanna til 16. október 1985, utanríkisráðherra frá 24. janúar 1986. 
 Ragnhildur Helgadóttir, menntamálaráðherra til 16. október 1985, heilbrigðisráðherra frá 16. október 1985
 Sverrir Hermannsson, iðnaðarráðherra til 16. október 1985, menntamálaráðherra frá 16. október 1985
 Þorsteinn Pálsson, fjármálaráðherra og ráðherra Hagstofu Íslands frá 16. október 1985, iðnaðarráðherra frá 24. mars 1987

Íslensk ráðuneyti (Stjórnarráð Íslands)
1983
1987
Penicillium

Penicillium er ættkvísl asksveppa sem er mjög mikilvæg í náttúrulegu umhverfi, fæðu- og lyfjaframleiðslu.

Meðlimir ættkvíslarinnar framleiða penisillín, sameind sem er notuð í framleiðslu sýklalyfja, sem drepa eða stoppa vöxt ákveðinna gerla í líkamanum. Ættbálkurinn inniheldur 300 tegundir.

Heimildir

Tenglar 

Asksveppir
Gráðostur

Gráðostur eða gráðaostur er almennt heiti yfir osta úr kúamjólk, kindamjólk eða geitamjólk þar sem myglunni Penicillium hefur verið bætt við. Loka afurðin er doppótt eða með æðum með blárri, blá-grárri eða blá-grænni myglu og hefur sérstæða lykt, ýmist frá henni eða margvíslegum sérstaklega ræktuðum bakteríum. Í suma gráðosta er gróum bætt við áður en ystingurinn myndast á meðan í öðrum er gróum bætt við ystinginn eftir að hann myndast. Hægt er að borða gráðosta eina og sér, smurða, brotna eða bráðnaða í eða yfir mat.

Í evrópusambandinu eru margir gráðostar eins og Roquefort, Danablu, Gorgonzola og Stilton með upprunavottorð, sem þýðir að þeir mega eingöngu bera nafnið ef þeir hafa verið framleiddir í ákveðnu svæði í ákveðnu landi. Á sama hátt, hafa sum lönd verndanir eins og í Frakklandi og Ítalíu. Gráðostar með ekkert verndað upprunavottorð eru einfandlega kallaðir „gráðostar“.

Gráðostar hafa oft sterkt og saltað bragð. Lyktin orsakast af myglunni og þeim bakteríum sem vaxa í ostinum: til dæmis er bakterían Brevibacterium linens ábyrg fyrir lyktinni á mörgum gráðostum.

Heimildir

Tilvísanir 

Ostur
Soldán

Soldán (arabíska سلطان‎ Sulṭān) er aðalstitill í íslömskum löndum sem jafngildir konungstitli þótt hann geti í sumum tilvikum heyrt undir kalífa. Ríki soldáns er kallað soldánsdæmi (arabíska: سلطنة‎ ṣalṭanah). Nær öll soldánsdæmi heims hafa verið lögð niður. Nokkrir hefðbundnir konungar í Suðaustur-Asíu, Norður-Afríku og Mið-Austurlöndum bera enn soldánstitil en aðeins tvö sjálfstæð soldánsdæmi eru enn til: Óman og Brúnei. Auk þess bera sjö af níu fylkisstjórum Malasíu soldánstitil sem felur í sér raunveruleg völd. Í Indónesíu var samþykkt árið 2012 að fylkisstjórastaða Yogyakarta-héraðs skyldi erfast innan fjölskyldu soldánsins vegna mikils stuðnings almennings.

Tengt efni
 Emír
 Kan
 Malik
 Sja
 Raja

Aðalstitlar
Robert R. Gilruth

Robert Rowe Gilruth (8. október 1913 – 17. ágúst 2000) var bandarískur frumkvöðull á sviði flugs og geimferða. Hann er þekktastur fyrir að stýra mönnuðum geimferðum hjá NASA, Geimferðastofnun Bandaríkjanna, frá upphafi stofnunarinnar til ársins 1972. Hann hafði umsjón með 25 mönnuðum geimferðum, þeirra á meðal Apollo ferðunum til tunglsins.

Tilvísanir

Tenglar 
 Æfingar tunglfaranna á Íslandi 1965 og 1967
 Ítarlegar upplýsingar um Apollo verkefnið á Stjörnufræðivefnum
Ógnarskjalasafnið

Ógnarskjalasafnið er skjalasafn með upplýsingum um hundruð þúsunda pólitískra fanga sem lögregla og her í Argentínu, Bólivíu, Brasilíu, Chile, Paragvæ og Úrúgvæ höfðu ýmist myrt, látið hverfa eða fangelsað í Kondóráætluninni. Skjalasafnið fannst 22. desember 1992 á lögreglustöð í Asúnsjón í Paragvæ. Mannréttindalögfræðingurinn Martín Almada rakst á skjölin fyrir tilviljun þegar hann var að leita að upplýsingum um fyrrum fanga. 

Skjölin lýstu 50.000 morðum, 30.000 mannshvörfum og 400.000 fangelsunum í Suður-Ameríku á 8. og 9. áratug 20. aldar. Þau sýndu líka að ríkisstjórnir annarra landa, eins og Kólumbíu, Perú og Venesúela, höfðu átt í samstarfi við alræðisstjórnirnar með því að veita þeim upplýsingar og heimildir til að starfa innan landamæra sinna. 

Krafa Spánverja um að Augusto Pinochet yrði framseldur frá Bretlandi eftir handtöku hans þar var að meira og minna leyti byggð á gögnum úr Ógnarskjalasafninu. Árið 2009 var skjalasafnið sett á lista UNESCO yfir Minni heimsins.

Tenglar
 Centro de documentación y archivo para la defensa de los derechos humanos - Corte Suprema de Justicia de Paraguay, Asunción 

Kondóráætlunin
Minni heimsins
1992
Pico do Fogo

Pico do Fogo er virk eldkeila á eyjunni Fogo sem er hluti Grænhöfðaeyja. Pico do Fogo er jafnframt hæsta fjall eyjanna, 2.829 metrar á hæð. Megineldstöðin gaus síðast árið 1675. Síðustu eldgos í fjallinu áttu sér stað 1951, 1995 og 2014. Það síðasta stendur enn yfir.

Eldfjöll á Grænhöfðaeyjum
Sunndalur

Sunndalur var býli í Bjarnarfirði sem gengur inn af Húnaflóa. Inn úr Bjarnarfirði ganga tveir smádalir, Sunndalur og Goðdalur og samnefnd býli í hvorum þeirra. Bærinn Sunndalur er við minni samnefnds dals. Eftir þeim renna samnefndar ár sem sameinast og mynda Bjarnarfjarðará og er í þeim nokkur bleikjuveiði. 

Sunndalur liggur vestar en Goðdalur og töluvert hærra frá sjó en hann. Liggja að dalnum lágar brúnir og er hann aflíðandi inn til heiðarinnar. Bærinn Sunndalur stendur austan undir Sunndalsbungu vestan árinnar. Sunndalur þótti allmikil heyskaparjörð en vetrarríki mikið. 

Sunndalur fór í eyði 1973. Hann var auglýstur til sölu í Morgunblaðinu 1971 og aftur 1979 og er þar lýst að jörðin sé 200 hektarar en ræktað land 10 ha. Bærinn er nú nýttur sem sumardvalarstaður.

Kaldrananeshreppur
Íslensk eyðibýli
Ráðuneyti Benedikts Gröndals

Ráðuneyti Benedikts Gröndal er heiti á einu ríkisstjórn Benedikts Gröndal. Ráðuneytið var minnihlutastjórn Alþýðuflokksins sem mynduð var eftir að annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar féll og sat frá 15. október 1979 til 8. febrúar 1980. Þingkosningar fóru fram 2.-3. desember 1979 en stjórnin sat áfram uns tókst að mynda ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens.

Ráðherrar 
 

Íslensk ráðuneyti (Stjórnarráð Íslands)