alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Síðari iðnbyltingin

Síðari iðnbyltingin eða tæknibyltingin er tímaskeið í Iðnbyltingunni sem nær frá seinni hluta 19. aldar til fyrri heimstyrjaldarinnar. Þetta tímabil er talið hefjast með tækninýjungum í stálframleiðslu, uppgötvun Bessemers, sem gerðu það mögulegt að framleiða stál á mun ódýrari hátt en áður sem svo hafði mikil áhrif á fjöldaframleiðslu og færibandavinnu.

Á tímabilinu frá 1870 til 1914 urðu tækniframfarir byggðar á vísindalegri þekkingu, meðal annars í efnafræði. Stóriðja varð útbreidd í sumum tilvikum vegna þess að það var hagkvæmt að hafa stórar einingar, til dæmis geyma og katla. Á þessu tímabili eru lögð veitukerfi eins og rafkerfi, gaskerfi, holræsakerfi og símakerfi, útvarps- og fjarskiptakerfi, og voru þessi kerfi oft svo stór að það var ekki á færi frjáls markaðar að sjá um uppbyggingu þeirra heldur varð það hlutverk sveitarfélaga. Þetta tímabil einkenndist af útþenslu bæjarfélaga.

Tákn þessa tímabils er raforkan en fyrir rafvæðingu voru verksmiðjur iðnríkja knúnar vatns- og gufuorku og það hafði áhrif á staðsetningu iðjuvera. Í gamla kerﬁnu voru orkugjafar miðlægir og orkunni var dreift frá miðstöð til vélbúnaðar á dreif um verksmiðjurnar. Í verksmiðju með rafkerfi gat hver vél haft sinn eigin rafmótor og það gaf kost á ýmis konar endurskipulagningu og hagræðingu.

Söguleg tímabil
Iðnbyltingar
Saga Evrópu
Tæknisaga
Tyrkísk mál

Tyrkisk mál eru megingrein altaísku málaættarinnar. Af sumum þó talin mynda sjálfstæða ætt og ekki falla undir neina altaíska ætt. Þau eru að minnsta kosti 35 talsins og eru töluð af fólki frá Suðaustur-Evrópu og Miðjarðarhafslöndum til Síberíu og Vestur-Kína. Um það bil 170 milljón manns hafa tyrkísk tungumál að móðurmáli. Það tyrkíska tungumál sem flestir tala er tyrkneska, sem töluð er aðallega í Anatólíu og á Balkanskaga. Um 40 % þeirra sem tala tyrkísk tungumál tala tyrknesku.

Tyrkísk tungumál hafa nokkra sameiginlega eiginleika, eins og sérhljóðasamræmi, samloðun og ekkert málfræðilegt kyn. Talendur svokallaðra ogúsmála eiga ekki erfitt með að skilja hver annan en í þessum hópi eru tyrkneska, aserbaídsjíska, túrkmenska, kasjkaí, gagás og krímtataríska.

Tyrknesk tungumál
Túrkmenska

Tirkískt mál talað af um 3 milljónum í Túrkmenistan, þar sem það hefur opinbera stöðu, hlutum Kasakstan og Úsbekistan, einnig nokkuð í Íran, Afganistan, Pakistan og Írak.

Mállýskumunur er verulegur.

Málið var í öndverðu ritað með arabísku letri og á sér bókmentalega rithefð frá 14. öld. Latínuletur tekið upp 1927 en krátað niður með kirilísku letri frá 1940. Latínuletur endurupptekið 1991.
Heimssýningin í París 1878

Heimssýningin í París  1878 (franska: Exposition Universelle) var þriðja heimssýningin sem haldin var í París, Frakklandi. Hún stóð frá 1. maí til 10. nóvember 1878. Sýningin var fjármögnuð af frönsku ríkisstjórninni og var ætlað að sýna fram á endurheimtan styrk Frakklands eftir Fransk-prússneska stríðið 1870. Aðalsýningarsvæðið náði yfir 220.000m² á Champ de Mars. Yfir 13 milljón aðgöngumiðar seldust svo sýningin kom fjárhagslega vel út.

Meðal nýrra uppfinninga sem sýndar voru var sími Alexanders Grahams Bell og grafófónn Edisons. Gatan og torgið við óperuhúsið Garnier-höll voru lýst upp með rafknúnum kolbogalömpum.

Á sýningunni var líka sýnt „negraþorp“, eins konar mannagarður sem naut mikilla vinsælda.

Fjöldi ráðstefna var haldinn í tengslum við sýninguna í Trocadéro-höll sem var reist fyrir hana. Þessar ráðstefnur leiddu til gerðar Parísarsamþykktarinnar 1883 sem var fyrsti alþjóðasamningurinn um hugverkarétt og Bernarsáttmálans um höfundarétt 1886.

Heimssýningar
Saga Parísar
1878
Rúnar Helgi Vignisson

Rúnar Helgi Vignisson (f. 1959) er íslenskur rithöfundur og þýðandi og dósent í ritlist við Háskóla Íslands. Hann hefur skrifað skáldsögur, smásögur, sagnasveiga, sannsögur og fjölda greina. Rúnar Helgi hlaut Íslensku þýðingaverðlaunin 2006 fyrir Barndóm eftir J. M. Coetzee og verðlaun Menntaráðs Reykjavíkurborgar árið 2007 fyrir bestu þýddu barnabókina, Sólvæng. Meðal annarra útgefinna verka hans má nefna skáldsögurnar Nautnastuld (1990), sem var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna, Ástfóstur (1997), Feigðarflan (2005) og smásagnasafnið Ást í meinum sem hreppti Menningarverðlaun DV 2012. Þá hefur Rúnar Helgi verið tilnefndur til Menningarverðlauna DV fyrir þýðingu sína Friðþægingu eftir Ian McEwan og til Íslensku þýðingaverðlaunanna fyrir Sem ég lá fyrir dauðanum eftir William Faulkner. Þýðingarnar Silfurvængur og Göngin fengu heiðursútnefningu IBBY-samtakanna. Rúnar Helgi var útnefndur bæjarlistamaður í Garðabæ árið 2006. Árið 2008 var hann ráðinn til Háskóla Íslands til að hafa umsjón með ritlistarnámi við skólann.

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir þýðendur
Xue Long

Xue Long (kínverska: 雪龙, „Snjódreki“) er ísbrjótur og rannsóknarskip í eigu Kínverska alþýðulýðveldisins með heimahöfn í Sjanghæ. Skipið var smíðað árið 1993 í Kershon í Úkraínu. Það er 167 metra langt og 22,6 metra breitt og er knúið einni átta strokka 17.700 hestafla díselvél. Skipið er með 34 manna áhöfn og getur tekið 128 farþega. Það er búið þyrlupalli og þyrlu og er með sjálfvirkan kafbát.

Skipinu er aðallega ætlað að styðja við rannsóknir Kínverja og tilkall til landsvæðis á Suðurskautslandinu. Það hefur farið í fimm leiðangra um Norður-Íshafið gegnum Beringssund árin 1999, 2003, 2008, 2010 og 2012. Í ferðinni 2010 setti skipið met í nyrstu siglingu kínversks skips þegar það skráði stöðuna  88,22°N 177,20°V. Þegar skipið sigldi til baka frá Íslandi sumarið 2012 stóð til að sigla því á Norðurpólinn en því tókst ekki að sigla gegnum ísinn og fór því austur fyrir, líklega án þess að ná fyrra meti.

Tenglar
 Xue Long (frá vefnum Antarctic Philately)
 M/V Xuelong  (ensk umfjöllun um skipið á vef Heimskautarannsóknarstofnuninnar í Kína)

Kínverskir ísbrjótar
Rannsóknir á Norðurslóðum
Kínversk rannsóknarskip
Stórkjafta

Stórkjafta eða öfugkjafta (fræðiheiti: Lepidorhombus whiffiagonis) er flatfiskur sem finnst í Norður-Atlantshafi og Miðjarðarhafinu á 100-700 metra dýpi. Stórkjafta getur orðið allt að 60 cm löng.

Útlit 
Sú  hlið stórkjöftu  sem snýr upp er rauðgrá eða gulmóbrún en hliðin sem snýr niður er hvít. Bæði haus og kjaftur eru stór og er nafn fisksins stórkjafta er komið af því.

Lifnaðarhættir 
Hún velur sér helst leir- eða sandbotn og lifir á smáfiskum, smokkfiskum og krabbadýrum.

Heimildir 

 Stórkjafta,Ægir, 2. tölublað (01.02.2002)

Hverfuætt
Mesut Özil

Mesut Özil (fæddur 15. október 1988) er þýskur knattspyrnumaður af tyrkneskum uppruna sem leikur með tyrkneska félaginu Fenerbahçe S.K.. Hann spilar sóknarmiðju, en einnig er hægt að setja hann á vænginn.

Özil hefur leikið með nokkrum öðrum félögum á ferlinum, þar á meðal  Real Madrid, Werder Bremen, Schalke 04 og Rot-Weiss Essen frá Þýskalandi  OG Arsenal .

Hann var áður hluti af Þýska landsliðinu sem hann lék alls 92 leiki fyrir og skoraði 23 mörk og lagði sitt af mörkum með 40 stoðsendingum. Hann hlaut einnig verðlaunin fyrir „þýska leikmann ársins“ alls 5 sinnum.

Á HM 2010 í Suður-Afríku sló hann virkilega í gegn. Özil skoraði sitt fyrsta mark á HM gegn Gana.

Titlar 
DFB-Pokal
 2009 með Werder Bremen

La Liga
 2011-12 með Real Madrid

Copa del Rey
 2010-11 með Real Madrid

Supercopa de España
 2012 með Real MadridEnski bikarinn'''
 2014 með Arsenal

Heimild
http://www.arsenal.com/first-team/players/mesut-ozil  11 Mesut Özil

Ozil, Mesut
Sandhverfa

Sandhverfa (fræðiheiti: Scophthalmus maximus) er flatfiskur af Hverfuætt sem á heimkynni sín í ísöltum sjávarhöfum Norður-Atlantshafsins og eins í Miðjarðarhafi. 

Sandhverfan hefur fundist við Ísland og er ein af fjórum tegundum af hverfuætt sem þar hafa fundist.

Heimildir 
 

Hverfuætt
867

Árið 867 (DCCCLXVII í rómverskum tölum) var 67. ár 9. aldar og hófst á miðvikudegi samkvæmt júlíska dagatalinu.

Atburðir 

 21. mars - Norðymbrar biðu ósigur í orrustu gegn heiðingjahernum. Konungar þeirra, Ella af Norðymbralandi og Osbert af Norðymbralandi féllu.
 Norðymbrar greiddu heiðingjahernum lausnargjald svo víkingar skildu eftir leppkonung í Jórvík, réðust á Mersíu og lögðu Nottingham undir sig.
 September - Basil 1. varð einn keisari Austrómverska ríkisins. 
 September - Patríarkinn Fótíos 1. var rekinn úr embætti og Ignatíos varð aftur patríarki.
 14. desember - Hadríanus 2. varð páfi.

Fædd 
 5. maí - Uda Japanskeisari (d. 931).
 2. nóvember - Mingzong keisari síðara Tangveldisins (d. 933).

Ódagsett
 Gyeon Hwon konungur í Kóreu (d. 936).
 Zhaozong keisari Tangveldisins (d. 904).

Dáin 
 21. mars - Ella af Norðymbralandi. 
 23. september - Mikael 3. keisari Austrómverska ríkisins (f. 839).
 13. nóvember - Nikulás 1. páfi.
 16. desember - Eberhard af Fríúlí, frankverskur hertogi.

Ódagsett
 Kassía, sálmaskáld í Austrómverska ríkinu.

867
861-870
Snæfell

Snæfell:
 Snæfell (Eyjabakkajökull)

 Snæfell (1446 metrar) í Snæfellsjökli 
 Snæfell (1383 metrar) í Vatnajökli nærri Jökulsárlóni
Schenger heilkenni

Schenger heilkenni er mjög fátíður erfðasjúkdómur. Aðeins um 20 tilfelli eru þekkt í heiminum. Magnea Guðmundsdóttir eignaðist fjögur börn þar af þrjú með þennan sjúkdóm. Hún ritaði ævisögu sína árið 2008 með Sigmundi Erni Rúnarssyni og var sú bók mest selda ævisagan það ár jafnframt því að vera valin ævisaga ársins.

Einstaklingar með sjúkdómin lifa alla jafna mjög skamma stund en sumir ná 20 – 25 ára aldri. Sjúkdómurinn er einhverskonar vöðvarýrnunar sjúkdómur sem leggst fyrst á hjarta og augu og deyja sjúklingarnir venjulega því hjartað gefur sig. Einstaklingar með sjúkdóminn eru oftast blindir eða með mjög takmarkaða sjón.

Fyrir utan þessi tilfelli á Íslandi eru flest hinna í Finnlandi eða Hollandi.

Tengill 
 Enginn guð gerir svona lagað

Erfðasjúkdómar
Pólýfónkórinn, án undirleiks

Pólýfónkórinn er hljómplata með söng Pólýfónkórsins gefin út af RCA Victrola árið 1973. Um er að ræða fyrstu hljómplötu kórsins, en hún var tekin upp í Stokkhólmi í júní 1973 þegar kórinn fór í söngferð til Danmerkur og Svíþjóðar. Söngstjóri var Ingólfur Guðbrandsson. Allur flutningur er án undirleiks (a cappella) og platan er tekin upp í steríó. Hljóðmeistari var Sylve Sjöberg en upptökustjóri var Frank Hedman. Upptaka var í gerð í Studio 2 hjá Sveriges Radio. 
 
Á fyrri hlið plötunnar eru stutt erlend verk frá 15., 16. og 17. öld en á hinni hliðinni eru nútímaverk eftir íslensk tónskáld.

Lagalisti
Hlið 1:
 Exultate Deo – Höfundur: Alessandro Scarlatti
 Jubilate Deo - Höfundur: Orlando di Lasso - 
 Auf dich traue ich - Höfundur: Heinrich Schütz
 Ave Maria - Höfundur: Josquin des Prés - 
 Stabat Mater - Höfundur: Giovanni Palestrina

Hlið 2:
 Lausnarinn, kóngur kriste - Höfundur: Fjölnir Stefánsson - 
 Svo vítt um heim sem sólin fór - Höfundur: Fjölnir Stefánsson
 Requiem – Kyrie – Dies Irae – Höfundur: Páll P. Pálsson
 Lofsöngur engla - Höfundur: Þorkell Sigurbjörnsson

Um útgáfu plötunnar 
Fjallað um útgáfu plötunnar í Tímanum 1973; „Hljómplata með söng Pólýfónkórsins er komin út hjá hinu heimskunna fyrirtæki RCA. Platan kemur samtímis á markað í Svíþjóð, Danmörku, Noregi, Finnlandi, Íslandi og Þýzkalandi, og mun að líkindum einnig koma út í Ameríku og fara á heimsmarkað. 

Platan var hljóðrituð í stúdíói hjá sænska sjónvarpinu á einum degi í júní í sumar, en þá var kórinn á söngferð í Svíþjóð. Fékk hann frábæra dóma fyrir flutning á verkum þeim, sem tekin voru á plötuna og síðan birtu tónlistargagnrýnendur dönsku blaðanna mjög lofsamlega dóma um söng kórsins í Danmörku.

Á plötunni eru bæði íslenzk og erlend verk. Íslenzku höfundarnir eru Páll P. Pálsson, Fjölnir Stefánsson og Þorkell Sigurbjörnsson, en þeir erlendu Scarlatti, Lasso, Josquin des Prés, Schutz og Palestrina. Er platan allgott sýnishorn af viðfangsefnum Pólýfónkórsins á 16 ára starfsferli hans og verður væntanlega kærkomin jólagjöf unnendum góðrar tónlistar.

Ingólfur Guðbrandsson, stjórnandi kórsins sagði blaðinu, að 4000 eintök hefðu verið pressuð af plötunni og kæmi helmingurinn á markað hérlendis. Textar munu fylgja, bæði á frummálinu og íslenzku.“

Tilvísanir

Íslensk tónlist
Hljómplötur gefnar út árið 1973
Enska knattspyrnudeildin

Enska knattspyrnudeildin (enska: Football League) er knattspyrnudeild félagsliða í Englandi og Wales. Hún var stofnuð árið 1888 og er því elsta knattspyrnudeild heims. Deildin var efsta deild enskrar knattspyrnu frá stofnun til ársins 1992 þegar 22 efstu liðin klufu sig úr henni og stofnuðu Ensku úrvalsdeildina. Ástæða þess var meðal annars aukinn kostnaður í kjölfar hertra reglna um öryggi leikvanga og aðgerða til að stöðva ofbeldi á knattspyrnuleikjum.

Frá 1995 hefur deildin skipst í þrennt: meistaradeild, fyrstu deild og aðra deild. Efstu liðin í meistaradeildinni skipta um sæti við neðstu liðin í úrvalsdeildinni og neðstu liðin í annarri deild skipta um sæti við efstu liðin í Enska knattspyrnuráðinu. 

Frumkvæðið að stofnun deildarinnar kom frá formanni Aston Villa, William McGregor, þremur árum eftir að Enska knattspyrnusambandið heimilaði atvinnumennsku í knattspyrnu. Hugsanlega byggðist hugmynd hans á nýrri deild í amerískum háskólafótbolta sem enskir fjölmiðlar greindu frá árið áður.

Enskar knattspyrnudeildir
Lumière-bræður

Lumière-bræður voru Auguste Marie Louis Nicolas (19. október 1862 – 10. apríl 1954) og Louis Jean (5. október 1864 – 6. júní 1948) Lumière. Þeir voru fyrstu kvikmyndagerðarmenn sögunnar. 

Þeir fæddust báðir í Besançon í Franche-Comté í Frakklandi en fjölskyldan flutti árið 1870 til Lyon. Faðir þeirra, Antoine Lumière (1840–1911), rak ljósmyndastofu og þeir unnu báðir fyrir hann, Louis sem efnafræðingur og Auguste sem framkvæmdastjóri. Louis hóf að beita þurrplötuaðferð við ljósmyndir sem var mikilvægt skref í átt að kvikmyndatöku. 

Þegar faðir þeirra fór á eftirlaun 1892 hófu bræðurnir að gera tilraunir með kvikmyndatöku. Þeir fengu einkaleyfi á fjölda uppfinninga sem tengdust gerð fyrstu kvikmyndatökuvélarinnar, svo sem filmugötum, og síðan kvikmyndavélinni sjálfri 13. febrúar 1895. Fyrsta upptakan var gerð með vélinni 19. mars sama ár og sýnir verkamenn ganga út úr verksmiðju Lumière-bræðra: Sortie des Usines Lumière à Lyon. Þeir sýndu nokkrar örstuttar kvikmyndir þetta ár á Salon Indien du Grand Café í París og fóru árið eftir í heimsreisu með vélina. Þeir gerðu þó lítið með þessa uppfinningu sína, neituðu til að mynda að selja Georges Méliès vélina 1895 og réðu honum frá því að fara út í kvikmyndagerð. Næstu ár þróuðu þeir nýja aðferð við litljósmyndun, Autochrome Lumière, sem kom á markað 1907. 

Á millistríðsárunum varð Louis fylgjandi fasismans og báðir bræður studdu Vichy-stjórnina og Philippe Pétain og studdu myndun Frönsku sjálfboðaliðasveitarinnar sem barðist með þýska hernum í Sovétríkjunum. 

Fyrirtæki þeirra framleiddi ljósmyndavörur fram á 7. áratug 20. aldar þegar það sameinaðist breska fyrirtækinu Ilford Photo undir merkjum þess síðarnefnda.

Franskir kvikmyndagerðarmenn
Franskir uppfinningamenn
Saga kvikmyndagerðar
Bogamaðurinn ehf.

Bogamaðurinn ehf var fyrirtæki í eigu Guðlaugs þórs Þórðarsonar sem var stofnað til að hafa umboð fyrir tryggingamiðlun svissneska tryggingafélagsins Swiss Life. Bogmaðurinn var stofnaður þann 11. júní 2003. Guðlaugur Þór seldi síðan Landsbankanum fyrirtækið.  Greiðslan var tæpar 33 milljónir og var greidd mánuði eftir að Guðlaugur komst á þing fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Guðlaugur sagði síðar: „Þetta er væntanlega einn versti díll sem nokkur maður hefur gert,“ og sagðist hafa selt umboðið nánast á kostnaðarverði sé tekið mið af kostnaði vegna láns sem hann tók til kaupanna á umboðinu. 

Fyrirtækið Bogamaðurinn kom mikið við sögu í brottrekstri Gunnars Þ. Andersen úr starfi forstjóra hjá Fjármálaeftirlitinu fyrir að hafa komið upplýsingum um Bogamanninn nafnlaust til DV.

Tilvísanir
Georges Méliès

Marie-Georges-Jean Méliès (8. desember 1861 – 21. janúar 1938) var franskur töframaður og kvikmyndagerðarmaður sem var frumkvöðull í notkun tæknibrellna á árdögum kvikmyndanna, svo sem tvítöku, tímatöku, myndblöndun og handmálun á filmur. Tvær af frægustu kvikmyndum hans eru Ferðin til tunglsins (1902) og Le Voyage à travers l'impossible (1904). Hann gerði yfir 500 kvikmyndir fyrir fyrirtæki sitt Star Film til 1914 en varð á endanum gjaldþrota og missti kvikmyndaverið til Pathé. Franski herinn bræddi yfir 400 filmur með myndum hans í Fyrri heimsstyrjöld og þegar Pathé tók yfir kvikmyndaver Meliès árið 1923 eyðilagði hann sjálfur allar negatívur sem hann geymdi í kvikmyndaverinu auk leikmynda og búninga. Meðal annars vegna þessa hafa einungis um 200 kvikmyndir varðveist eftir hann. Á 3. áratugnum dró hann fram lífið sem sælgætis- og leikfangasölumaður á Montparnasse-lestarstöðinni í París. Seint á 3. áratugnum óx áhugi kvikmyndagerðarmanna á myndum hans og hann var heiðraður á margvíslegan hátt, meðal annars með orðu franska heiðursvarðarins, og fékk síðan inni á elliheimili Frönsku kvikmyndasamtakanna í Orly 1932. Þar vann hann með mörgum yngri kvikmyndagerðarmönnum til æviloka. Hann lést úr krabbameini eftir langvinn veikindi 1938.

Ævi hans varð innblástur fyrir myndskreyttu bókina The Invention of Hugo Cabret eftir Brian Selznick sem Martin Scorsese gerði kvikmyndina Hugo eftir árið 2011. 

Franskir kvikmyndagerðarmenn
Vichy-stjórnin

Vichy-stjórnin var ríkisstjórn Frakklands eftir ósigurinn gegn Þjóðverjum í orrustunni um Frakkland í júlí 1940 þar til Bandamenn leystu Frakkland undan hernámi Þjóðverja í ágúst 1944. 

Eftir ósigurinn skipaði forseti Frakklands, Albert Lebrun, Philippe Pétain forsætisráðherra. Stjórnin kom saman í bænum Vichy í Auvergne. Eftir undirritun friðarsamninga við Þýskaland fékk Pétain aukin völd og heimild til að afnema lagareglur og endurskrifa stjórnarskrána. Pétain kom á alræði í verki þótt hann legði ekki niður stofnanir Þriðja lýðveldisins: lýðræði var afnumið og lýðræðislega kjörnir fulltrúar látnir víkja fyrir skipuðum fulltrúum stjórnarinnar, borgaraleg réttindi voru afnumin og refsingar teknar upp fyrir gagnrýni á stjórnina. Engu að síður studdi meirihluti fransks samfélags nýju stjórnina til að byrja með. Hún var álitin nauðsynleg til að Öxulveldin, Þýskaland og Ítalía, skiptu Frakklandi ekki á milli sín. Þessi stuðningur fór minnkandi eftir því sem á leið og andspyrna óx að sama skapi. 

Friðarsamningarnir við Þjóðverja fólu í sér að Vichy-stjórnin hélt stjórn alls Frakklands að nafninu til. Þjóðverjar réðu í reynd yfir öllu Norður- og Vestur-Frakklandi (Zone occupée) en Vichy-stjórnin yfir Mið- og Suður-Frakklandi (Zone libre) að undanskilinni mjórri ræmu við landamæri Ítalíu og Sviss sem Ítalir höfðu hernumið í upphafi styrjaldarinnar. Af nýlendum Frakka réði stjórnin yfir norðurhluta Alsír og Frönsku Vestur-Afríku en missti fljótlega yfirráð yfir nýlendum í Mið-Afríku og Asíu. Sumar nýlendur kusu heldur að taka afstöðu með útlagastjórninni í London en Vichy-stjórninni. Tvær milljónir franskra hermanna voru áfram í haldi Þjóðverja og notaðir sem vinnuafl í Þýskalandi. Franskir hermenn sem störfuðu áfram í Zone libre voru undir stjórn þýska hersins. Stjórninni bar auk þess að greiða fyrir uppihald þýskra hermanna í Zone occupée. Vichy-stjórnin vann náið með þýsku hernámsstjórninni enda réði þýski herinn í raun líka yfir Zone libre. Meðal þess sem stjórnin gerði var að handtaka gyðinga og pólitíska flóttamenn og koma þeim í hendur Þjóðverja sem fluttu þá í fangabúðir. Í samstarfi við þýska herinn stóð Vichy-stjórnin fyrir stofnun vopnaðra hópa, Milices, til að berjast gegn andspyrnumönnum.

Í London myndaði hópur franskra landflótta herforingja, undir stjórn Charles de Gaulle, útlagastjórn Vichy-stjórninni til höfuðs. Eftir innrás Bandamanna í Frakkland myndaði De Gaulle bráðabirgðastjórn Franska lýðveldisins. Eftir ósigur Þjóðverja voru þeir ráðamenn Vichy-stjórnarinnar sem ekki tókst að flýja handteknir af bráðabirgðastjórninni og kærðir fyrir landráð. Pétain var dæmdur til dauða en dómnum var breytt í lífstíðarfangelsi. Þúsundir fylgismanna stjórnarinnar voru teknar af lífi án dóms og laga af frönskum andspyrnumönnum.

Seinni heimsstyrjöldin
Ríkisstjórnir Frakklands
Saga Frakklands
Sjóminjasafn Austurlands

Sjóminjasafn Austurlands er safn á Eskifirði í gömlu verslunarhúsi sem verslunarfélagið Örum & Wulff byggði um 1816.

Carl D. Tulinius sem var starfsmaður hjá félaginu, keypti verslunina um 1860 og rak hana til dauðadags árið 1905. Þá tóku afkomendur hans við og kölluðu fyrirtækið C.D. Tulinius efterfölgere og starfaði það til ársins 1912. Á þeim tíma var byggt nýtt verslunarhús og við það hlaut eldra húsið nafnið Gamla-Búð og hefur það haldist alla tíð síðan. Gamla-Búð hefur þjónað margvíslegum hlutverkum í bæjarfélaginu, eftir að verslunin var flutt, fyrst sem pakkhús og síðar fiskgeymsla, veiðarfærageymsla og fleira.

Byrjað var á endurbyggingu hússins árið 1968 og var það þá flutt ofar í lóðina til þess að rýma fyrir vegaframkvæmdum og árið 1983 var verkinu lokið. Þá var búið að ákveða stofnun Sjóminjasafns á Eskifirði og var því komið fyrir í húsinu.

Tenglar 
 www.eskifjordur.com/sofn/sjominjasafn-austurlands - Nánari upplýsingar um sjóminjasafnið
 www.facebook.com/sjominjasafn - Facebook síða um sjóminjasafnið
Söfn á Íslandi
Eskifjörður
Steinasafn Sigurborgar og Sörens

Steinasafn Sigurborgar og Sörens er safn á Eskifirði. Steinasöfnunin hófst árið 1976. Söfnun hefur aðallega farið fram á Austurlandi, í Múlasýslum, en einnig í Þingeyjarsýslu og lítillega annars staðar á Íslandi.

Steinunum hafa safnað hjónin Sigurborg Einarsdóttir og Sören Sörensen heitins í frístundum sínum en auk þess hafa vinir og kunningjar gefið einstaka stein í safnið. Vinnslu og uppsetningu steinanna hafa hjónin annast. Skápa sem safnið er geymt í hefur Sveinn Auðbergsson smiður smíðað.

Safnið hefur að geyma ýmsar steinategundir svo sem: basalt, líparít, blágrýti, hraunsteina, gibs, baggalúta, perlustein, gabbró, granít, hrafntinnu, viðarsteina = tré- skelja og bobbasteina. Einnig jaspis, opal, bergkristall, kalsít, kalsedon, glerkalla, ametýst og seolíta svo sem geislasteina, skólisít, stílbít analism, kabasít, heulandít, thomsonit, apophallít og flúorít. Auk þess finnast fleiri steinategundir og erlendir steinar í safninu.

Tenglar 
 www.facebook.com/steinasafn Steinasafnið á Facebook
 www.eskifjordur.com/sofn/steinasafn Upplýsingar um Steinasafnið

Eskifjörður
Söfn á Íslandi
Pólýfónkórinn og kammersveit – Jólaóratóría

Pólýfónkórinn og kammersveit – Jólaóratóría er tvöfaldur geisladiskur gefinn út af 
Pólýfónkórnum árið 2012. Um er að ræða upptökur af flutningi Pólýfónkórsins og kammersveitar á Jólaóratóríu Johann Sebastian Bach frá 1972 (brot) og 1978. Einsöngvarar eru Elísabet Erlingsdóttir, sópran. Sigríður Ella Magnúsdóttir, alt, Jón Þorsteinsson, tenór, Michael Rippon, bassi, Rut L. Magnússon, alt og Halldór Vilhelmsson, bassi. Einleikarar eru Rut Ingólfsdóttir á fiðlu, Pétur Þorvaldsson á knéfiðlu, Bernhard Wilkinson á flautu,  Kristján Þ. Stephensen á óbó, Daði Kolbeinsson á enskt horn og Lárus Sveinsson á trompet. Konsertmeistari er Rut Ingólfsdóttir og stjórnandi er Ingólfur Guðbrandsson. Upptaka: Ríkisútvarpið. Tæknimenn voru Sigþór Marínósson og Magnús Hjálmarsson. Tónmeistarar voru Guðmundur Gilsson (1978) og Máni Sigurjónsson (1972). Bjarni Rúnar Bjarnason sá um lokavinnslu fyrir stafræna útgáfu á geisladiskum. Fylgirit með geisladiskum hannaði Jón Trausti Bjarnason og Ívar Brynjólfsson tók ljósmynd á forsíðu.

Lagalisti
Diskur 1 og 2 - hljóðritun af tónleikum í Háskólabíói í desember 1978 og brot úr tónleikum í desember 1972:

Jólaóratóría - Höfundur: Johann Sebastian Bach

Tóndæmi
Brot úr upphafskafla Jólaóratóríunnar: 

Sálmur nr. 5 úr fyrsta hluta: 

Sálmur nr. 17 úr öðrum hluta: 

Úr fimmta hluta, Ehre sei dir, Gott:

Um útgáfuna
Á diski 2 er eru resitatív og aríur frá 1972, sem Rut Magnússon og Halldór Vilhelmsson syngja með Pólýfónkórn­um. Þessi viðbót er helguð minningu þeirra Rutar og Halldórs.

Tilvísanir

Íslensk tónlist
Hljómplötur gefnar út árið 2012