alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Helgi Hálfdanarson (sálmaskáld)

Helgi Hálfdanarson, sálmaskáld, alþingismaður og lektor,  fæddist í Eyjafirði 19. ágúst 1826 og lést í Reykjavík 2. janúar 1894. Foreldrar hans voru Hálfdan Einarsson (fæddur 1801, dáinn 1865) síðast prófastur á Eyri í Skutulsfirði og fyrri kona hans Álfheiður Jónsdóttir (fædd 1794, dáin 1833) prests í Möðrufelli. Helgi var kvæntur Þórhildi Tómasdóttur. Hann varð stúdent frá Lærða skólanum í Reykjavík 1848 og innritaðist í Háskólan í Kaupmannahöfn sama ár. Tók annað læridómspróf 1849, próf í kirkjufeðrafræði árið 1852 og guðfræðipróf árið 1854. Hann vann við kennslustörf í Reykjavík 1854–1855. Helgi var vígður prestur í Kjalarnesþingum 1855 og sat að Hofi. Hann fékk síðar Garða á Álftanesi 1858. Árið 1867 var hann svo skipaður kennari við Prestaskólann. Helgi var svo skipaður forstöðumaður hans (lektor) árið 1885 og gegndi því embætti til æviloka. Hann var einnig formaður sálmabókanefndar frá 1878 til 1886 og þýddi sjálfur fjölda sálma meðal annars eftir Martein Lúther. Helgi var einnig alþingismaður Vestmannaeyja 1869 til 1876.

Heimild 
 Guðlaugur Gíslason, Eyjar gegnum aldirnar. Frásagnir af mannlífi og atburðum í Vestmannaeyjum frá gamalli tíð og nýrri. Reykjavík, 1982.

Íslenskir þýðendur
Háhraðalest

Háhraðalest er lest sem ferðast á töluvert meiri hraða heldur en hefðbundin lest. Ekki er til neinn einn staðall sem segir til hvenær lest flokkast undir það að vera háhraðalest. Samkvæmt stöðlum Evrópusambandsins er lest flokkuð sem háhraðalest þegar hún ferðast á 200 km/klst eða hraðar en lestir í Bandaríkjunum flokkast sem háhraðalestir þegar þær ferðast á 145 km/klst eða hraðar. Háhraðalestir í sinni núverandi mynd eru upprunnar í Japan og ganga lestirnar þar í landi undir nafninu Shinkansen. Fyrsta Shinkansen lestin hóf starfsemi sýna árið 1964 og tengdi saman japönsku stórborgirnar Tókýó og Osaka. Hún ferðaðist á allt að 210 km/klst og var hraðinn seinna meir aukinn upp í 220 km/klst. Í dag eru lestirnar notaðar í löndum víðsvegar um heim og sem dæmi um lönd sem hafa háhraðalestir eru Taívan, Belgía, Frakkland og Bandaríkin.

Leiðir sem eru ákjósanlegar fyrir háhraðalestir 
Ekki er litið á háhraðalestir sem samgöngumáta sem leysir af bíla eða flugsamgöngur. Heldur er frekar litið á þær sem viðbót við hina tvo samgöngumátana. Þau svæði sem best henta til þess að leggja háhraðalest eru svæði á milli tveggja borga. Dæmi um slíkar lestir er lestin sem tengir saman japönsku stórborgirnar Tókýó og Osaka eða Eurostar sem tengir saman Lundúnir og París. Það má segja að bestu svæðin til þess að leggja lest séu vegalengdir sem eru of langar til þess að ferðast með bíl (eða eru ófærar með bíl), en of stuttar til þess að ferðast með flugvél. Aðrar leiðir þar sem háhraðalestir eru hentugar eru leiðir á stóra ferðamannastaði eins og frá París til Frönsku Alpana, skemmtigarða, ferðamannastaða við Miðjarðarhaf eða við strönd Atlantshafsins. Til eru lestir eins og norska lestin Flytoget sem tengir Gardermoen flugvöll við Osló, höfuðborg Noregs. Aðrar leiðir sem taldar eru ákjósanlegar eru leiðir notaðar til vöruflutninga. Eins og háhraðalest yfir Síberíu frá Sankti Pétursborg til Peking eða lest sem færi frá Ítalíu í gegnum Alpana til Þýskalands. Eins og með háhraðalestir fyrir borgara, þá myndi háhraðalest fyrir vöruflutninga ekki leysa af vöruflutninga með skipum, bílum eða flugvélum heldur aðeins vera valmöguleiki þar sem lestir væru hentugari heldur en hinir þrír möguleikarnir. Sem dæmi má taka að háhraðalest frá Sankti Pétursborg til Peking gæti flutt vörur frá Austurlöndum til Evrópu á aðeins þremur dögum á meðan það tæki vörur með skipi mánuði að komast á sama áfangastað (flugvél gæti aftur á móti flutt vörur sömu vegalengd á mun styttri tíma en lest).

Tenglar 

 Myndband tekið úr Þýskri ICE lest á leið frá Nürnberg til München

Farartæki
Almenningssamgöngur
Robert Catesby

Robert Catesby (1573 – 18. nóvember 1605) var leiðtogi samsærismannanna í Púðursamsærinu í Englandi árið 1605 þegar þeir hugðust koma fyrir mörgum tunnum af byssupúðri í kjallara Westminster-hallar og sprengja þannig upp Breska þinghúsið við þingsetningu.

Robert Catesby var úr strangtrúaðri kaþólskri fjölskyldu og faðir hans hafði oft setið í fangelsi vegna trúar sinnar. Catesby tók þátt í misheppnaðri tilraun Robert Devereux, jarlsins af Essex, til að steypa Elísabetu 1. af stóli árið 1601. Fyrir það var hann látinn sæta eignaupptöku og sektum. 

Þegar Púðursamsærið mistókst eftir að verðir komu að einum samsærismanna, Guy Fawkes, í kjallara Westminster, flúðu hinir samsærismennirnir til Midlands. Þar lést Catesby, í Holbeach House í Staffordskíri, í skotbardaga við lögreglumenn sem hugðust handtaka hann.

Enskir samsærismenn
Kaþólskir mótmælendur
Tækniháskóli München

Tækniháskólinn í München (Technische Universität München, TUM, TU München) er eini tækniháskólinnn í Bæjaralandi. Hann er einn af stærstu tækniháskólunum í Þýskalandi og telst til virtustu háskóla Þýskalands. TUM var stofnaður 1868 fyrir tilskipan Lúðvíks II. þáverandi konungs Bæjaralands.

Nám 
Aðalbygging TUM er í miðborg München, en þó nokkrar deildir skólans eru staðsettar í Garching (í útjaðri borgarinnar) og Freising (einnig í útjaðri borgarinnar).

München
 Arkitekt (Architektur)
 Byggingarverkfræði- og mælifræðideild (Bauingenieur- und Vermessungswesen)
 Rafmagnsverkfræði- og upplýsingafræðideild (Elektrotechnik und Informationstechnik)
 Viðskipta- og hagfræðideild (Wirtschaftswissenschaften)
 Læknisfræði (Medizin)
 Íþróttafræði (Sportwissenschaft)

Garching
 Efnafræðideild (Chemie)
 Tölvunarfræðideild (Informatik)
 Stærðfræðideild (Mathematik)
 Vélaverkfræðideild (Maschinenwesen)
 Eðlisfræðideild (Physik)

Freising (Weihenstephan)
 Næringarfræði-, Landnýtingar- og Umhverfisdeild (Ernährung, Landnutzung und Umwelt)

Samanburður við aðra háskóla 

Innan Þýskalands

Árið 2007 var Tækniháskólinn í München talinn virtasti háskóli Þýskalands samkvæmt hinni árlegu FOCUS könnun .

Á heimsvísu

Samkvæmt Shanghai Jiao Tong Annual League-Ranking er Tækniháskólinn í München:

Skólagjöld 

Frá og með sumarönninni 2007 hafa skólagjöld við Tækniháskólann í München verið 592 evrur á önn.

Tilvísanir 

Munchen
Thomas Hardy

Thomas Hardy (2. júní 1840 – 11. janúar 1928) var enskur rithöfundur og ljóðskáld. Helstu skáldsögur hans gerast í Wessex-héraði, sem er að hálfu uppdiktað, og fjalla um persónur sem berjast við ástríður sínar og aðstæður. Hardy tók að skrifa ljóð á fimmtugsaldri, eftir að skáldsögur hans voru úthrópaðar af viktóríanskri samtíð hans.

Helstu verk Thomas Hardy á íslensku 
 Heimkoma heimalningsins (1969) - (ens. The Return of the Native - 1878) 
 Tess af D’Urberville-ættinni (1942) - (ens. Tess of the d'Urbervilles - 1891)

Tenglar 
 Thomas Hardy og Tess; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955

Hardy, Thomas
Lostprophets

Lostrophets er velsk rokkhljómsveit stofnuð 1997. Hún gaf út 5 breiðskífur. Hljómsveitin var lögð niður árið 2013 eftir að söngvarinn varð uppvís að barnaníði.

Meðlimir 
 Ian Watkins
 Jamie Oliver
 Stuart Richardson
 Lee Gaze
 Mike Lewis
 Ilan Rubin

Útgefið efni

Breiðskífur 
Thefakesoundofprogress (2001)
Start Something (2004)
Liberation Transmission (2006)
Betrayed (2010)
Weapons (2012)

Smáskífur 
Af Thefakesoundofprogress
 „Shinobi vs. Dragon Ninja“
 „The Fake Sound of Progress“

 Af Start Something
 „Burn Burn“
 „Last Train Home“
 „Wake Up (Make a Move)“
 „Last Summer“
 „Goodbye Tonight“
 „I Don't Know“

 Af Liberation Transmission
 „Rooftops (A Liberation Broadcast)“
 „A Town Called Hypocrisy“
 „Can't Catch Tomorrow (Good Shoes Won't Save You This Time)“
 „4:AM Forever“

Velskar hljómsveitir
Vegur

Vegur er leið sem liggur á milli tveggja staða og tengir þá saman. Vegir eru venjulega malbikaðir en til eru frumstæðari vegir eins og malarvegir eða slóðar sem aðeins eru færir jeppum. Vegir eru mikilvægir hluti af efnahags og samgöngukerfi landa. Sem dæmi um það má taka að í Evrópusambandinu eru 44% af öllum vörum flutt með vöruflutningabílum á vegum og 85% af borgurum, nota vegakerfið með bílum, strætó eða rútum  . Vegakerfi eru mikilvægur hluti af samgöngukerfi borga og þurfa þau að vera vel skipulögð m.a. til þess að anna umferð á háannatímum.

Tenglar 
 Vegleysur og fyrstu vegir; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
 Skaftfellingar í vegavinnu fyrir 80 árum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982
 Grjót- og sandnám og gatnagerð í Reykjavík; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945

Vegir
Gróðurkort

Gróðurkort er landakort sem sýna hvar land er gróið, hvers konar gróður er um að ræða og hversu þéttur hann er. Það sýnir einnig mismunandi landgerðir ógróins lands, s.s. mela, sanda, grjót, hraun o.s.frv.. 

Gróðurkort sýna einnig hvar gróður- og jarðvegseyðing á sér stað eða gæti verið yfirvofandi. Slík kort eru ómissandi við gróðurverndar- og landgræðsluáætlanir. Í byggð sýna kortin ræktað og ræktunarhæft land og á þau eru færð landamerki jarða og annarra eignarlanda. 

Bergfræði
Hallgrímur Benediktsson

Hallgrímur Benediktsson (20. júlí 1885 á Vestdalseyri við Seyðisfjörð – 26. febrúar 1954) var þjóðkunnur athafnamaður á sinni tíð, sat í bæjarstjórn Reykjavíkur, sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn og var frægur glímukappi. Frægasti sigur hans var þegar hann hafði betur í glímu við Jóhannes Jósefsson í konungsglímunni á Þingvöllum 1907. Þá var Hallgrímur í íslenska flokknum sem sýndi glímu á Ólympíuleikunum í Lundúnum 1908.

Hallgrímur fæddist á Vestdalseyri við Seyðisfjörð, sonur Benedikts Jónssonar smiðs og bónda á Refsstað og Rjúpnafelli í Vopnafirði. Benedikt var sonur hins kunna glímumanns séra Jóns Þorsteinssonar í Reykjahlíð, ættföður Reykjahlíðarættar. Móðir Hallgríms var seinni kona Benedikts, Guðrún Björnsdóttir, bónda á Stuðlum í Norðfirði.  Eiginkona Hallgríms var Áslaug Zoega, dóttir Geirs Zoega, rektors Menntaskólans ií Reykjavík.

Þau voru foreldrar  Geirs Hallgrímssonar, sem varð forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins og seðlabankastjóri. Önnur börn þeirra voru Björn Hallgrímsson forstjóri og Ingileif Bryndís Hallgrímsdóttir, sem stjórnuðu eftir hans dag mörgum þeim fyrirtækjum, sem Hallgrímur kom á fót.

Hallgrímur var í góðri stöðu hjá Edinborgarverslun þegar hann ákvað árið 1911 að segja henni lausri og stofnsetja eigin heildverslun, H.Ben & co. Verslunin tryggði sér umboð fyrir olíuvörur frá hinu bandaríska Vacuum Oil Company. Það reyndist gullnáma enda var vélvæðing sjávarútvegsins að hefjast af fullum krafti og því gríðarleg spurn eftir hvers kyns olíum. Þegar fyrri heimsstyrjöldin rauf hefðbundnar verslunarleiðir til Danmerkur þurftu kauplýslumenn að hafa hraðar hendur og koma á samskiptum vestur um haf. Hallgrímur var fljótur að bregðast við og gerðu bandarísku verslunarsamskiptin hann að auðmanni á skjótum tíma.

Árið 1926 náði H.Ben & co samningum við hollenska stórfyrirtækið Shell um stofnun fyrirtækisins Skeljungs um bensíninnflutning og sölu. Í tengslum við það reisti fyrirtækið mikla höfn og höfuðstöðvar í Skerjafirði. Var H.Ben & co um áratuga sekið stærsti innlendi hluthafinn í Skeljungi. Árið 1940 bættist bílainnflutningur við langan verkefnalista þar sem stofnað var dótturfélagið Ræsir sem flutti inn fjölda bandarískra tegunda en síðar meir einnig 
Mercedes-Benz.

Meðal fyrirtækja Hallgríms var Súkkulaðigerðin Síríus, sem síðar varð hluti fyrirtækisins Nói Síríus, sem var stjórnað af afkomendum hans til ársins 2021,
en þá selt norska fyrirtækinu Orkla.

Tilvísanir

Tenglar 
 Æviágrip á vef Alþingis
 Laglega Hallgrímur kappanum brá; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1992

Íslenskir stjórnmálamenn
Íslenskir athafnamenn
Íslenskir glímukappar

Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Reykjahlíðarætt
George Grosz

George Grosz (26. júlí 1893 – 6. júlí 1959) var þýskur listmálari. Hann var einn af meðlimum dadaista í Berlín og er þekktur fyrir málverk sín af hinu siðlausa borgarlífi í Berlín á milli stríða, aðallega á þriðja áratug 20. aldar.

Tenglar 
 Málað og teiknað af reiði og heift; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1992

Grosz, George
Jorge Luis Borges

Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo ( audio) (24. ágúst 1899 – 14. júní 1986) var argentínskur rithöfundur, skáld, þýðandi og bókasafnsvörður. Borges er þekktastur fyrir smásögur sínar og ljóð. Hann hafði mikinn áhuga enskum bókmenntum, þýskum og arabískum og einnig á íslenskum fornbókmenntum. Á efri árum kom hann nokkrum sinnum til Íslands. Hann lærði íslensku upp á eigin spýtur og þýddi Gylfaginningu Snorra Sturlusonar á spænsku í samstarfi við konu sína, Maríu Kodama. Á legsteini hans stendur: Hann tekur sverðið Gram og leggur í meðal þeirra bert. (úr Völsunga sögu). Jorge Luis Borges er grafinn í Genf.

Tenglar 
 Öld í líki andartaks; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999
 Um Borges á Íslandi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971
 Leit Borges að fullkomnun; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000
 Borges í klefa númer 273; grein í Morgunblaðinu 1986
 Argentína - dauðadæmt land; grein í Morgunblaðinu 1974
 Ungur í anda; grein í Morgunblaðinu 1982
 Argentínskt skáld sem vitnar í Egil; grein í Morgunblaðinu 1976
Verk Borges á netinu
 Tvö ljóð eftir Jorge Luis Borges; birtust í Lesbók Morgunblaðsins 1963
 Þrjú ljóð eftir Jorge Luis Borges; birtust í Lesbók Morgunblaðsins 1977
 Átta ljóð eftir Jorge Luis Borges; birtust í Lesbók Morgunblaðsins 1987
 Fleygurinn; smásaga eftir Borges; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1971
 Biðin; smásaga eftir Borges; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1972
 Árið 991; smásaga eftir Borges; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1981

Borges, Jorge Luis
Sprengistjarna

Sprengistjarna er sólstjarna sem springur. Sólstjarna verður að sprengistjörnu þegar hún hefur eytt öllu eldsneyti og tekur því að falla saman undan eigin þunga með þeim afleiðingum að ytri lögin þeytast út í geiminn af miklu afli, en eftir situr þéttur nifteindakjarni. Eru meðal mestu hamfara sem þekkjast í alheimi, en orkan sem losnar úr læðingi er það mikil að stjarnan verður jafn björt eða bjartari en vetrarbraut. Þyngri frumefni reikistjarnanna, t.d. járn á jörðu, myndaðist í sprengistjörnu.

Sprengistjörnur eru fágætar og síðast sást til sprengistjörnu í Magellanskýinu árið 1987.

Tenglar 
 Ítarlegar upplýsingar um sprengistjörnur á Stjörnufræðivefnum
 Ítarlegar upplýsingar um Krabbaþokuna á Stjörnufræðivefnum
 ESO frétt: Stjörnusprenging í þrívídd

Þróun sólstjarna
Dick Cheney

Richard Bruce „Dick“ Cheney (fæddur 30. janúar 1941) var 46. varaforseti Bandaríkjanna frá 2001 til 2009. Áður en hann tók við embætti varaforseta hafði hann gegnt ýmsum störfum bæði í einkageiranum og hjá hinu opinbera. Cheney gengdi stjórnunarstöðum í Bandaríska orkufyrirtækinu Halliburton og var m.a. stjórnarformaður fyrirtækisins um tíma. Hann var kjörinn árið 1978 sem þingmaður á Bandaríkjaþingi fyrir Wyoming fylki. Hann var varnarmálaráðherra undir George H.W. Bush og Starfsmannastjóri Hvíta hússins undir Gerald Ford. Cheney tók við varaforsetaembættinu þann 20. janúar 2001 af Al Gore en seinna kjörtímabili hans lauk 20. janúar 2009.

Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn
Repúblikanar
Starfsmannastjórar Hvíta hússins
Varaforsetar Bandaríkjanna
Varnarmálaráðherrar Bandaríkjanna
.la

.la er þjóðarlén Laos.

Tenglar
 Whois upplýsingar hjá IANA

la

sv:Toppdomän#L
Skjaldarmerki Laos

Skjaldarmerki Laos sýnir þjóðarmusterið Pha That Luang efst fyrir miðju. Þar fyrir neðan til vinstri er stífla sem tákn fyrir virkjunina í Nam Ngun, þar fyrir neðan malbikaður vegur og stíliseraður hrísgrjónaakur. Neðst er hluta af tannhjóli sem tákn iðnaðarins. Til vinstri er áletrað: Friður, sjálfstæði, lýðræði og til hægri: Samstaða, framfarir og neðst fyrir miðju: Alþýðulýðveldið Laos. Allt merkið er umlukt þroskuðum hrísgrjónaöxum.

Skjaldarmerkinu var breytt 1991. Tákn kommúnismans, rauða stjarnan og hamar og sigð voru tekin burt og í þess stað kom þjóðarmusterið Pha That Luang. 

Laos
Skjaldarmerki
Fáni Laos

Fáni Laos var gerður að þjóðfána 2 desember, 1975. Sami fáni var notaður af hinni skammlífu stjórn hins sjálfstæða Laos 1945 og af Pathet Lao.

Í fánanum eru þrjár lágréttar rendur, bláa miðröndin er tvöföld breidd rauðu randanna fyrir ofan og neðan. Í miðju er hvítur hringlaga flötur sem er 0.8 sinnum hæð bláu randarinnar. Hlutföll fánans er 2:3.

Rauði liturinn táknar blóðið sem sjálfstæðisbaráttan kostaði og sá blái auð þjóðarinnar. Hvíti skjöldurinn táknar tunglið yfir fljótinu Mekong en einnig samstöðu landsins undir stjórn kommúnista. 

Frá 1952 þangað til að konungsstjórnin féll 1975 var fáni ríkisins rauður með þríhöfða hvítum fíl (guðinn Erawan) í miðju. Fyrir ofan fílinn er níu laga sólhlíf, en hann stendur á fimm þrepa palli. Hvítur fíll er algengt tákn konunga í Suðaustur-Asíu , höfuðin þrjú eru tákn hinna þriggja fornu konungsríkja í Laos, Vientiane, Luang Prabang, og Xiengkhoung. Níu laga sólhlíf er einnig konunglegt tákn sem kemur frá fjallinu Sumeru í heimsmynd búddhista. Pallurinn táknaði þau lög sem ríkið hvíldi á.

Laos
Laos
Nesklúbburinn

Nesklúbburinn (NK) er golfklúbbur með rúmlega 600 meðlimi á Seltjarnarnesi. Klúbburinn var stofnaður árið 1964 og hefur völlur klúbbsins verið staðsettur á Suðurnesi allt frá upphafi. Vellinum sjálfum var síðast breytt árið 1994, þegar 3 nýjar holur voru teknar í notkun. Sigursælustu kylfingar NK frá upphafi eru Jón Haukur Guðlaugsson, Ólafur Björn Loftsson og Loftur Ólafsson, en feðgarnir  Loftur og Ólafur eru einu Íslandsmeistarar Nesklúbbsins. Báðir unnu þeir titilinn í Grafarholti og báðir á svipaðan hátt, með því að vinna upp forskot andstæðingsins á síðustu holum mótsins. Loftur vann sinn titil 1972 en Ólafur 2009.

Klúbbmeistarar NK

Klúbbmeistarar Í holukeppni 
{| class="wikitable" border="1"
|-
! Ár
! Nafn
|-
| 2010
| Steinn Baugur Gunnarsson
|-
| 2009
| Guðmundur Örn Árnason
|-
| 2008
| Ólafur Björn Loftsson
|-
| 2007
| Ólafur Björn Loftsson
|-
| 2006
| Rúnar Geir Gunnarsson
|-

Ungmennasamband Kjalarnesþings
Íþróttafélög af Seltjarnarnesi
Íslenskir golfklúbbar
Landnemi

Landnemi er sá sem stofnar til búsetu á nýjum stað eða landnáms. Einnig er talað um að þegar ný dýrategund eða gróður festir rætur þar sem tegundin hefur ekki verið fyrir, er talað um landnema.

Sjá einnig 
 Landnámsmaður, samheiti sem notað er sérstaklega um landnám Íslands, Færeyja og Grænlands á víkingaöld

Landnám
Raufarhólshellir

Raufarhólshellir er hraunhellir í Leitahrauni í Ölfusi og er í landareign Vindheima. Inngangur í Raufarhólshelli er um op sem myndast hefur við það að hluti af hraunþakinu hefur fallið niður.

Kvikmyndin Noah var að hluta til tekin upp í Raufarhólshelli.

Lesefni
Björn Hróarsson: Hellahandbókin. Leiðsögn um 77 Íslenska hraunhella. Reykjavík 2008, bls. 109-114

Tenglar 
 Raufarhólshellir; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955

Tilvísanir

Hellar á Íslandi
Árnessýsla
Kitimat

Kitimat er lítið þorp í norðvestur hluta Bresku Kólumbíu í Kanada. Kitimat blómstraði á sjötta áratug 20. aldar þegar þar var reist stífla og álver.

Tenglar 
 Merkileg borg; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955

Landafræði Kanada
Ragnar loðbrók

Ragnar Loðbrók er hálfgoðsöguleg hetja úr íslenskum fornsögum. Frá honum er aðallega sagt í Ragnars sögu loðbrókar og Þætti af Ragnars sonum. Hann var sonur Sigurðar hrings danakonungs og svíakonungs. Þegar hann varð fullveðja fékk hann skip og áhöfn frá föður sínum og fór í víking.

Frægasta sagan af Ragnari fjallar um það hvernig hann vann fyrri konu sína, jarlsdótturina Þóru borgarhjört. Þóra hafði eignast fagran lyngorm sem hún geymdi í öskju þar sem hann lá á gulli. Ormurinn stækkaði stöðugt og gullið með. Að lokum varð hann svo stór að hann þurfti að borða uxa í hvert mál. Þá bauð jarlinn hverjum þeim sem myndi drepa orminn dóttur sína og gullið með. Ragnar heyrði af þessu og útbjó loðklæði. Þessi klæði vörðu hann fyrir eitri ormsins þannig að Ragnar gat drepið hann. Með Þóru átti Ragnar synina Agnar og Eirík.

Seinni kona Ragnars var Áslaug Kráka, dóttir Sigurðar Fáfnisbana. Þeirra synir voru Ívar beinlausi, Sigurður ormur í auga, Björn járnsíða og Hvítserkur. 

Ragnar er einnig sagður faðir Rögnvalds, Hálfdáns og Ubba. 

Í frönskum annálum er sagt frá víkingahöfðingja að nafni Reginherus sem ræðst inn í París árið 845. Löngum hafa verið uppi getgátur um að Reginherus og Ragnar hafi verið sami maður en fyrir því eru engar beinar heimildir. 

Ragnar var drepinn af Ella konungi sem varpaði honum í ormagryfju. Synir Ragnars gerðu innrás á England til að hefna föður síns og drápu Ella með því að rista honum blóðörn. 

Íslendingabók segir að Ívar beinlausi, sonur hans, hafi drepið Játmund hinn helga Englakonung.

Heimildir
 Ragnars  saga  Loðbrókar á vefnum snerpa.is
 Ulrike Strerath-Bolz, Rezension von Rory McTurk, Studies in "Ragnars saga loðbrókar" and Its Major Scandinavian Analogues, Alvíssmál 2 (1993): 118–19.

Víkingaöld
Hetjur norrænna fornaldarsagna
Húsráð

Húsráð eru ráð sem eru misvel til þess fallin að teljast til ráða. Sum húsráð eru þó þannig að þau eru reynsla kynslóðanna sem hafa fylgt ættum eða þjóðum mann fram af manni. Stundum er erfitt að gera upp á milli bábilju og raunverulegra ráða, því sum húsráð eru það furðuleg að þau teljast frekar til fyndni en annars. En stundum fer allt saman, ráð, fyndni og virkni. Allt fer það þó auðvitað eftir hverju ráði fyrir sig og raunverulegum afleiðingum þess.

Nokkur húsráð 
 Í Lækningabók handa alþýðu á Íslandi eptir J. Jónassen, sem út kom 1884, stendur: Mjög mörg húsráð eru til  við blóðnösum, og gagna þau opt; þannig er eitt að láta kaldan vatnsdúk á milli fótanna á karlmanni. 
 Heimkoma, öðru nafni áma, var tíður kvilli fyrrum. Ánamaðkabakstur þótti gott ráð við henni. Hann var svo gerður, að tínd var hrúga af ánamöðkum, látin í smokk af sauðsvörtu eða gráu vaðmáli og þetta svo bundið við bólguna og látið sitja þrjár nætur. Þá átti að taka smokkinn og brenna hann með möðkunum að húsabaki. - Þetta húsráð er mjög gamalt, og er því vafalaust að nafnið ánamaðkur er afbökun, hann heitir að réttu lagi ámumaðkur, vegna þess að hann var notaður til þess að lækna ámuna.
 Það að hella hvítvíni yfir þar sem rauðvín hefur farið í teppi telst til húsráða. Er þetta gert svo ekki myndist blettur. 
 Á tímum Hippókratesar var það húsráð að mylja pílvíðarbörk  og blanda við heitt vatn til að draga úr gigtarverk og hita. Þetta húsráð varð síðan grunnurinn að aspiríni. 
 Steinolía þótti áður fyrr ágætis meðal við brunasárum og frostbólgu á höndum og fótum. 
 Ef saltblettir hverfa ekki af leðurskóm má nudda blettina með sterku kaffi eða blanda saman hálfri teskeið af ediki og einum bolla af vatni og nudda blettina með þeim vökva. Látið þorna.
 Gamansamt húsráð við blóðnösum: Láttu nefið slota vel ofan fyrir búkinn, uns hjartað stöðvast. 
 Það er gott ráð að þvo gömul olíumálverk úr heitri mjólk, sem þurrkað er af, þegar í stað. 
 Munið að blómkál helst hvítt í suðu ef dálítið af hveiti er sett í vatnið. 
 Munið að mjólk brennur ekki við, ef maður sýður fyrst vatn í pottinum, áður en hún er soðin.
 Það er gott húsráð til að ná salti af skóm að þvo þá upp úr svörtu kaffi. Þá hverfur saltið með öllu.

Tilvísanir

Tenglar 
 Gömul húsráð; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955

Íslensk menning
Medina

Medina er borg í Hejaz héraði í vestur hluta Sádi-Arabía. Medina er önnur heilagasta borg Íslams og geymir gröf Múhameðs spámanns. Upprunalega var Medina þekkt sem Yathrib en seinna var nafni borgarinnar breytt í Medina. Árið 2006 bjuggu 1,3 milljónir manna í Medina.

Íslam
Borgir í Sádi-Arabíu
Lífhvolf

Lífhvolf jarðarinnar er það svæði eða sá hluti af jörðinni og gufuhvolfi hennar sem líf þrífst á.

Lífhvolf skiptist í :
 Berghvolf (ysta fasta lag jarðskorpu)
 Vatnshvolf (höf, vötn, ár)
 Gufuhvolf (Lofthjúpur Jarðar)

Lífhvolfið samanstendur af hluta berghvolfs, það er að segja þeim hluta jarðskorpunnar sem líf finnst í, stórum hluta vatnshvolfs, þeim hluta hafa og vatna á jörðinni sem geyma líf og í þriðja lagi í neðstu lögum gufuhvolfsins, þar sem fuglar svífa um.

Jörðin

he:אקולוגיה#הביוספרה
Sólon Guðmundsson

Sólon Guðmundsson (Sólon í Slúnkaríki) (6. ágúst 1860 – 14. október 1931) var  verkamaður og furðuskáld á Ísafirði sem Þórbergur Þórðarson skrifaði um í Íslenskum aðli. Sólon var einsetukarl og furðulegur í háttum og bær hans, Slúnkaríki, var mjög undarlegur útlits, en við hann var hann jafnan kenndur. Slúnkaríkið stóð neðan til í fjallshlíðinni fyrir ofan Krókinn á Ísafirði. Listasalur Ísfirðinga heitir eftir bæ Sólons, og nefnist Slúnkaríki, og er í Aðalstræti 22.

Tenglar 
 Sterkir heimi storka, stíga einir sporin; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999

Íslensk skáld