alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Belgorodfylki

Belgorodfylki (rússneska: Белгоро́дская о́бласть, Belgorodskaja oblast) er fylki (oblast) í Rússlandi. Fylkið er í suðvesturhluta Rússlands við landamærin að Úkraínu. Höfuðstaður fylkisins er Belgorod. Íbúafjöldi var ein og hálf milljón árið 2010. 

Fylki í Rússlandi
Súðin

Súðin var strandferðarskip við Íslandsstrendur um miðja 20. öld. Súðin varð fyrir loftárás þýskrar orrustuflugvélar á Skjálfandaflóa þann 16. júní 1943. Tveir menn létust í árásinni. 

Skipið var keypt fyrir Skipaútgerð ríkisins árið 1930 frá Gautaborg og kom til landsins 18. maí það ár. Súðin var smíðuð í Þýskalandi árið 1895 og hafði áður heitið Cambria og Goethe. Hún var 811 tonn og 189 fet að lengd. Eftir breytingar sem ríkið lét gera á skipinu gat það flutt 64 farþega, 24 á fyrsta farrými og 40 á öðru farrými. 

Fyrstu árin eftir stríð eignaðist útgerðin skipin Þyril (frá setuliðinu) og Herðubreið og Skjaldbreið sem keypt voru frá Englandi. 1949 var því gamla Súðin seld. Hún var gerð út sem fiskiskip á Grænlandsmiðum eitt sumar en síðan sigldu eigendur hennar henni til Seylon þar sem hún var seld 1952.

Tenglar 
 Loftárás á Súðina með sprengjum og skothríð; grein í Morgunblaðinu 1943
 Með 143 sár; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962

Seinni heimsstyrjöldin
Íslensk skip
Beinn kostnaður

Beinn kostnaður er allur sá kostnaður nefndur sem rekja má beint til framleiðslu ákveðinnar vöru (Dæmi: Laun og hráefni). Beinn kostnaður er ávallt notaður í ákveðnu hlutfalli við fjölda framleiddra eininga af vörunni.

Tengt efni 
 Breytilegur kostnaður

Hagfræði
Hjaðningar

Hjaðningar (eða Héðningar) voru Héðinn konungur og lið hans sem kemur fyrir í Snorra-Eddu. Hjaðningavíg var fyrst haft um stríð Héðins og manna hans, og átti að vara að eilífu. Nú er hjaðningavíg haft um látlausan bardaga og oft haft um þá sem ættu síst að vera að berjast. 

Þannig er kaflinn í Snorra-Eddu:
Fleslandflugvöllur

Fleslandflugvöllur (IATA: BGO, ICAO: ENBR) (norska: Bergen lufthavn, Flesland) er flugvöllurinn í Björgvin í Noregi.

Flugvellir í Noregi
Hnyð

Hnyð (fræðiheiti: Ichthyophonus hoferi, einnig nefnt iktíófónus á íslensku) er sveppur sem vex aðallega í sjávarfiskum, t.d. síld og er hann talinn eiga hlut að hruni síldarstofnins við Noregsstrendur 1991-1993. Í nóvember 2008 fannst þessi sveppur í síld sem veiddist á Breiðafirði.

Heimildir

Frétt ríkisútvarpsins um hnyð í síld við Breiðafjörð
Vefur Háskólans að Hólum

Sveppir
Fiskasjúkdómar
Jerúsalemskirsuber

Jerúsalemskirsuber (fræðiheiti: Solanum pseudocapsicum) er runni af náttskuggaætt og er víða notaður sem skrautjurt. Í Ástralíu er runni þessi þó víða flokkaður sem illgresi. „Kirsuber“ runnans eru eitruð mönnum og flestum dýrum.

Tilvísanir

Náttskuggaætt
Runnasteppa

Runnasteppa er gróðurbelti þar sem úrkoma er minni en svo að grös þrífist með góðu móti. Runnasteppan einkennist af strjálum, oft þyrnóttum runnum, þykkblöðungum og kaktusum. Þær eru víða í heiminum og þekja stór svæði, t.d. á jöðrum eyðimarka í Asíu, Afríku og Ástralíu, auk svæða í SV-Bandaríkjunum, Mexíkó og Argentínu.

Önnur gróðurbelti 
Barrskógar
Eyðimörk
Gresja
Laufskógar
Makíkjarr
Regnskógar
Sígrænir laufskógar

Tengt efni 
Lífbelti

Lífbelti
Kildinsamíska

Kildinsamíska (kildinsamíska: самь кӣлл sam' kíl) er finnsk-úgrískt og samískt tungumál sem er talað í Rússlandi í Kólaskaga sem liggur í norðvestur Rússlandi.  Kildinsamíska er aðallega töluð í borginni Lovozero, sem er höfuðborg rússneska Lapplands. Í Lovozero kallar fólkið kildinsamísku einfaldlega „samísku“ eða „samíska tungumálið“. Um þessar mundir eiga aðeins 753 manns kildinsamísku að móðurmáli, en fleiri kunna tungumálið sem annað tungumál (og móðurmálið þá rússneska).

Kildinsamíska er eitt af þremum austursamískum tungumálum sem er skrifað í kýrillíska stafrófinu. Hún hefur líka bókstafi sem eru bara notaðir í kildinsamísku, til dæmis bókstafurinn „Ҍ ҍ“

Stafróf

Málnotkun

Orðasambönd

Töluorð

Málfræði

Föll

Fornöfn 
Þessi listi er af fornöfnum í nefnifalli. Fornöfn í kildinsamísku eru mjög svípuð fornöfnum í öðrum samískum tungumálum.

Sjá einnig 
 Norðursamíska
 Samaland
 Samíska

Heimildir

Tenglar 
 Norðursamíska álitsgerðin (á ensku)
 Ljóð í kildinsamísku

Finnsk-úgrísk tungumál
Samísk tungumál
Dáraaldin

Dáraaldin er ávöxtur trjáa af ættkvíslinni Durio sem vaxa í Suðaustur-Asíu. Ávöxturinn þekkist á stærðinni, einstakri lykt og þyrnóttu hýði. Hann getur orðið allt að 30 sm að lengd og vegur eitt til þrjú kíló. Af þrjátíu tegundum trjáa í ættkvíslinni Durio gefa níu af sér æta ávexti. 

Ávextir
Durian

Durian var fellibylur sem olli miklu tjóni á Filippseyjum 30. nóvember til 3. desember árið 2006. Hann myndaðist 24. nóvember í Vestur-Kyrrahafi og eyddist 5. desember yfir Víetnam. Þar sem eldfjallið Mayon hafði gosið skömmu áður olli fellibylurinn aurskriðum. Að minnsta kosti 720 manns létust, en tala látinna er ekki vituð þar sem ekki hefur verið grafið í stærstu aurskriðurnar umhverfis eldfjallið. 98 létust í Víetnam vegna fellibylsins.

Fellibyljir
Impregilo

Impregilo er ítalskt bygginga- og verkfræðifyrirtæki með höfuðstöðvar í Sesto San Giovanni hjá Mílanó. Fyrirtækið var stofnað árið 1959 með sameiningu fyrirtækjanna Cogefar-Impresit S.p.A., Girola S.p.A. og Lodigiani S.p.A.. Það hefur vaxið með sameiningum við önnur fyrirtæki og er nú stærsta verktakafyrirtækið í sinni grein á Ítalíu. Það hefur fengist við fjölda stórra verkefna um allan heim. Dæmi um stór verkefni sem fyrirtækið hefur komið að eru Karíbastíflan í Simbabve (Impresit) 1959, Dez-stíflan í Íran 1963, Lesótóvatnaflutningaverkefnið 1998 og Nathpa Jhakri-vatnsafnsvirkjanaverkefnið á Indlandi 2003. Impregilo er aðalverktaki við byggingu Kárahnjúkavirkjunar sem lauk árið 2009. 

Ítölsk verktakafyrirtæki
Tvíkynhneigð

Tvíkynhneigð er kynhneigð sem felst í því að laðast að tveimur eða fleiri kynjum. Hugtakið á oftast við um fólk sem laðast að konum og körlum en getur einnig átt við um til dæmis karla sem laðast bæði að konum og trans fólki utan kynjatvíhyggjunnar. Algengur misskilningur varðandi tvíkynhneigð er að tvíkynhneigt fólk hrífist nákvæmlega jafn mikið af konum og körlum. Vissulega getur það verið raunin en margt tvíkynhneigt fólk hrífst oftar, og jafnvel aðallega, að annaðhvort konum eða körlum en er samt tvíkynhneigt.

Fáni tvíkynhneigðra er bleikur að ofan, fjólublár í miðjunni og blár að neðan. Bleiki liturinn merkir að laðast að því sem er ekki andstæða kynið, fjóliblái merkir margkynhneigð og blái liturinn merkir að laðast að andstæða kyninu.

Svo eru líka tákn sem merkja tvíkynhneigð, eins og þríhyrningarnir tveir og tunglin tvö.

Þríhyrningarnir tveir er tvíkynhneigða útgáfan af bleika þríhyrningnum, sem merkir samkynhneigð. Ekki er samt oft notað þríhyrninga merkið vegna uppruna táknsins. Tunglin tvö eru eitt af þekktustu táknunum sem merkja tvíkynhneigð, merkið var skapað árið 1998 af Vivian Wagner með tilganginn í huga að vera notað í staðinn fyrir þríhyrninganna.

Tengt efni 
 Gagnkynhneigð
 Samkynhneigð
 Kynhneigð
Samtökin 78

Kynhneigð
Jökulsá á Dal

Jökulsá á Dal eða Jökulsá á Brú, einnig nefnd Jökla, er lengsta á á Austurlandi. Áin er dæmigerð jökulá og á upptök sín í Brúarjökli og fellur um Jökuldal. Miklar rennslissveiflur eru í ánni eins og títt er í jökulám og jafnframt er hún mjög gruggug vegna framburðar. Jökla hefur grafið mikil gljúfur í farvegi sínum, Hafrahvammagljúfur og Dimmugljúfur. Margar þverár falla til Jöklu. Þær helstu eru Kringilsá, Sauðá, Reykjará, Hrafnkela, Gilsá, Hnefilsdalsá, Laxá og Kaldá. Jökla og Lagarfljót falla í Héraðsflóa um sameiginlegan ós á Héraðssandi. 

Jökulsá á Dal er virkjuð með Kárahnjúkavirkjun. Eftir að virkjunin tók til starfa fer megnið af jökulvatni árinnar um jarðgöng til Fljótsdals og skilar sér til sjávar um Lagarfljót. Neðan Kárahnjúkastíflu er Jökulsá því tær bergvatnsá mestan hluta árs en hún getur þó breyst í ólgandi jökulá þegar uppistöðulónið (Hálslón) er fullt og vatn fossar um yfirföll stíflunnar.

Tengt efni 
 Jökulsá á Fjöllum
 Jökulsá í Fljótsdal
 Jökulsá í Lóni

Tengill
 NAT.is - Jökulsá á Brú

Jökulár á Íslandi
Vatnajökull
Vatnsaflsvirkjun

Vatnsaflsvirkjun er rafstöð þar sem rafmagn er framleitt með virkjun vatnsafls, þ.e. með því að nota skriðþunga eða fallþunga vatns í fljóti, á eða læk. Virkjun fallvatna er algengasta aðferðin við að framleiða endurnýjanlega orku í heiminum. Áætlað er að heimsframleiðsla rafmagns í vatnsaflsvirkjunum hafi verið 715.000 MWe árið 2005 sem jafngildir 19% af raforkuframleiðslu heimsins og 63% af framleiðslu endurnýjanlegrar orku.

Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi 
Fossafélagið Títan var stofnað 1914 og leyst upp árið 1951. Íslenska ríkið keypti vatnsréttindi þess og lagði til Landsvirkjunar þegar það félag var stofnað þann 1. júlí árið 1965. Landsvirkjun var stofnuð einkum til að byggja og reka raforkuver sem gæti selt raforku til stóriðju og séð markaðnum fyrir raforku á hagkvæmu verði. 

Fyrst var ráðist í að byggja Búrfellsvirkjun í júní 1966. Fyrirtækið Alusuisse (í dag Rio Tinto Alcan) byggði og rak Álverið í Straumsvík og átti Búrfellsvirkjun að sjá því fyrir rafmagni. Á fyrstu árum fyrirtækisins voru byggðar þrjár virkjanir í Þjórsá og Tungnaá. Þegar byggingu Búrfellsvirkjunar lauk árið 1972 var byggð Sigölduvirkjun og síðar Hrauneyjafossvirkjun sem hóf rekstur 1981. Bygging virkjananna tveggja fór fram í kapphlaupi við tímann þar sem orkuskortur hafði skapast í landinu vegna veðurfars og aukinnar eftirspurnar.

Í dag eru margar vatnsaflsstöðvar á Íslandi, af þeim eru nokkrar staðsettar á suðvestur hluta landsins. Þessar virkjanir eru Hrauneyjafossvirkjun, Sigöldustöð, Vatnsfellsstöð, Sultartangastöð og Búrfellsstöð auk Sogsvirkjana.

Ítarefni
 

Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi
Virkjanir
Vatnsafl
Endurnýjanleg orka
Víðmynd

Víðmynd er tvívíð mynd (ljósmynd eða málverk) sem sýnir efni sitt með mjög breiðu eða ílöngu sjónarhorn. Víðmynd sem sýnir sjónarhorn einhvers í heilan hring (360°) er stundum kölluð hringmynd.

Tilvísanir

Ljósmyndun
Landslagsmálverk
Medellín

Medellín er önnur stærsta borg Kólumbíu. Hún stendur í Aburrádal í norðurenda Andesfjalla. Íbúarnir í borginni eru 2,4 milljónir. 

Borgir í Kólumbíu
Alhambra

Alhambra (úr arabísku: الْحَمْرَاء = Al-Ħamrā', bókst. „það rauða“; fullt nafn var الْقَلْعَةُ ٱلْحَمْرَاءُ = al-Qal'at al-Ħamrā' = „rauða virkið“) er höll og virki sem márískir furstar Granada á Suður-Spáni (Al-Andalus) reistu á 14. öld. Höllin er eitt frægasta dæmið um íslamska byggingarlist á Spáni. Innan Alhambra lét Karl 5. reisa höll sína árið 1527. 

Höllin er á heimsminjaskrá UNESCO.

Hallir á Spáni
Heimsminjar
Heittrúarstefna

Heittrúarstefna eða píetismi var trúarhreyfing innan lútherstrúar á 18. öld. Heittrúarstefnan blandaði áherslu kalvínisma og hreintrúarstefnu á trúrækni einstaklingsins við lútherska rétttrúnaðinn. Uppruni hreyfingarinnar er rakinn til kenninga þýska guðfræðingsins Philipp Jakob Spener sem var á þeirri skoðun að ofuráhersla á lútherskan rétttrúnað kæfði kristilegt líferni. 1675 gaf hann út ritið Pia desideria þar sem hann setti fram helstu hugmyndir sínar um endurreisn hinnar lifandi kirkju. 

Heittrúarstefnan náði hámarki sínu um miðja 18. öld og átti þátt í því (með áherslu sinni á reynslu einstaklingsins) að skapa grundvöll upplýsingarinnar sem hún var þó í andstöðu við. Heittrúarstefnan hafði áhrif á stofnun Schwarzenau-bræðralagsins og meþódistakirkjunnar á 18. öld.

Áhrifa heittrúarstefnunnar á Íslandi gætti einkum eftir umbætur Harboes um miðja 18. öld, en Vídalínspostilla Jóns Vídalíns biskups sem kom út 1718-20 var undir nokkrum áhrifum frá stefnunni. Tilskipun um ferminguna frá árinu 1741 er einna merkust þeirra umbóta en sú tilskipun kvað á um að ferming yrði almenn skylda og uppfræða ætti börn í trúnni svo þau gætu endurnýjað skírnarheit sitt.

Tilvísanir

Heimild 
 Kristni á Íslandi, III bindi bls. 302-305

Lútherstrú
18. öldin
Hannes Smárason

Hannes Þór Smárason (f. 25. nóvember 1967) er íslenskur ríkisborgari og fyrrverandi forstjóri FL Group. Hannes var nokkuð atkvæðamikill er hann leiddi fjárfestingastarf FL Group en sú vegferð endaði með miklu tapi. Sem slíkur var hann gjarnan settur í flokk íslenskra útrásarvíkinga, menn sem fjárfestu mikið erlendis. Hann varð vellauðugur en tapaði miklu í bankahruninu haustið 2008.

Ævi 
Hannes lauk B.Sc.-gráðu í vélaverkfræði og stjórnun við MIT háskólann í Massachusetts og lauk síðan M.B.A.-gráðu frá MIT Sloan School of Management.

Hannes sat í stjórn Flugleiða frá árinu 2004 og starfaði sem stjórnarformaður þar til í október 2005 þegar hann var ráðinn forstjóri FL Group. Undir hans stjórn urðu Flugleiðir að alþjóðlegu fjárfestingafyrirtæki. Áður gegndi hann stöðu aðstoðarforstjóra Íslenskrar erfðagreiningar og var kjörinn í aðalstjórn Kers hf. þann 27. nóvember 2002. Hann vann hjá McKinsey & Co. í Boston frá 1992 og út 1996 sem ráðgjafi. 

Sem forstjóri FL Group stóð Hannes að einni hagstæðustu fjárfestingu íslenskra viðskipta að mati viðskiptablaðs Morgunblaðsins en árið 2006 skilaði fjárfesting félagsins í easyJet lággjalda flugfélaginu 12 milljarða króna í innleystum hagnaði. Hannes lét af starfi forstjóra FL Group hinn 4. desember 2007 eftir viðamiklar breytingar á eignarhaldi félagsins í kjölfar lækkandi gengi skráðra félaga, sem fjárfestingarfélagið hafði tekið stöðu í. Sérstaklega var þar horft til fjárfestingar i AMR, eignarhaldsfélagi bandaríska flugfélagsins American Airlines, sem mjög hafði fjarað undan, en FL Group tapaði um 15 milljörðum króna á henni. Þá kom einnig fram gagnrýni í fjölmiðlum á rekstrarkostnað félagsins, en undir þann lið var meðal annars bókfærður kostnaður við starfslokasamninga og lífeyrisgreiðslur til fyrrverandi lykilstjórnenda félagsins og fyrirrennara þess, Flugleiða. Á árinu 2007 nam launakostnaður fyrirtækisins 701 milljón króna sem deildist á 40 starfsmenn. Laun Hannesar á árinu 2007 voru 139,5 milljónir króna en starfslokasamingur hans nam 90 milljónum króna. Stærstur hlutur rekstrarkostnaðarins var þó útskýrður sem sérfræðikostnaður vegna yfirtökutilrauna og annara verkefna sem ekki komust til framkvæmda.

Hannes hefur síðar sagt að hann sæi eftir ákvörðunum sem teknar voru í stjórnartíð hans, til dæmis að FL Group hafi vaxið of hratt og minnkað of hægt.

Málsókn Glitnis banka 
Þann 11. maí 2010 var málsókn Glitnis banka á hendur Jóni Ásgeiri Jóhannessyni, Þorsteini Jónssyni, Jóni Sigurðssyni, Lárusi Welding, Pálma Haraldssyni, Hannesi Smárasyni og Ingibjörgu Stefaníu Pálmadóttur þingfest fyrir rétti í New York-fylki, þar sem þau voru ákærð fyrir meint fjársvik af bankanum sem nam meira en tveimur milljörðum dala.. Það mál var síðar fellt niður þann 4. janúar 2012 með tveimur skilyrðum. Í fyrsta lagi að allir einstaklingarnir viðurkenndu lögsögu íslensks dómstóls og í öðru lagi að þeir myndu ekki mótmæla því að dómur á Íslandi yrði aðfararhæfur í New York. Hinir stefndu hyggjast sækja skaðabætur á hendi Glitni banka.

Neðanmálsgreinar 

Íslenskir verkfræðingar
Íslenskir auðmenn
Íslenskir milljarðamæringar
Íslenskir viðskiptamenn
Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Jökulsá

Margar jökulár á Íslandi bera nafnið Jökulsá og einnig bæir: 
 Jökulsá í Borgarfirði eystri, á og bær
 Jökulsá á Breiðamerkursandi
 Jökulsá á Dal (Jökla); einnig nefnd Jökulsá á Brú
 Jökulsá í Fáskrúðsfirði lítil á eða stór lækur hjá bænum Tungu
 Jökulsá á Fjöllum
 Jökulsá á Flateyjardal, lítil á og eyðibýli
 Jökulsá í Fljótsdal
 Jökulsá í Lóni
 Jökulsá á Sólheimasandi

Sjá einnig 
 Austari-Jökulsá
 Vestari-Jökulsá

Listar tengdir Íslandi
Kristmennska

Kristmennska  er ein tegund af mismæli, sem lýsir sér aðallega í því að menn gera stafavíxl á milli orða. Dæmi: maður nokkur ætlar að fá að tala við Úlfar á Ingveldarstöðum en biður þess í stað um Ingvar á Úlfaldarstöðum. Orðið er kennt við Kristmann nokkurn Þorkelsson sem vann í Íshúsinu í Eyjum. Hann var þekktur fyrir mismæli sín. 

Til eru margar sögur af honum og er þetta ein þeirra:

Eitt sinn kom skip til Eyja með vörur til Ísfélagsins. Um það leyti, sem uppskipun átti að hefjast, fór rafmagnið. Kristmann snaraðist þá í símann og hringdi í rafveituna og mælti: „Þetta er Ísmann í Kristhúsinu. Það er komið skip með ol og kolíu og ekkert hægt að gera fyrir dimmuleysi“. 

Vegna þessa var hann oft nefndur Ísmann í Kristhúsinu. Talað er um að kristmenna þegar menn brengla setningar með þessum hætti.

Tilvísanir 

Hugtök

hu:Rím#Kecskerím
Kortagerð

Kortagerð kallast sú fræði að líkja eftir Jörðinni á flötu yfirborði, sem kallast kort. Kortagerð sameinar vísindi, fagurfræði og tæknilega kunnáttu til að skapa auðlesanlegt kort svo hægt sé að nálgast þær upplýsingar sem á því eru auðveldlega. Sá sem vinnur við kortagerð kallast kortagerðarmaður.

 *
Marbendill

Marbendill (marmennill, hafmaður eða sæbúi)  er þjóðsagnatengd furðuvera sem býr við eða í sjó. 

Samkvæmt þjóðsögum er marbendillinn karlkyns útgáfa af hafmeyju. Þekktasta frásögn sem segir af marbendli mun vera þjóðsagan „Frá Marbendli“ en þar kemur fram að marbendlar sjái í gegnum tilfinningar fólks og dýra. Einnig eiga þeir að geta séð í gegnum hluti sem bera falin verðmæti. Ekki er getið um marbendla sem hafi unnið fólki mein fyrir að hafa veitt þá eða fundið.

Goðsagnaverur
Þjóðsagnaverur
Jakob Benediktsson

Sigurður Jakob Benediktsson (20. júlí 1907 - 23. janúar 1999) var forstöðumaður Orðabókar Háskólans, ritstjóri Tímarits Máls og menningar og meðritstjóri af Íslands hálfu fyrir Kulturhistorisk Leksikon. Hann gaf einnig út fjölda rita, þeirra á meðal Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns, VII, X og XI bindi. Hann skrifaði einnig mikið sjálfur og munu titlar rita hans vera á sjöunda hundrað. Jakob þýddi einnig fjölmörg verka Halldórs Laxness á dönsku og naut við það verk aðstoðar konu sinnar Grethe Benediktsson (fædd Kyhl)sem var dönsk, fornleifafræðingur að mennt.

Tenglar 
 Jakob Benediktsson; minningargreinar í Morgunblaðinu 1999

Íslenskir þýðendur
Augngrugg

Augngrugg eða flotögn kallast augnfyrirbrigði sem orsakast af botnfalli eða seti af ýmsu tagi í augnhlaupi augans, en það er vanalega gegnsætt.

Heimildir

Ytri tenglar

Klínískar leiðbeiningar um ranibizúmab

Augnlækningar
Sjón
Svefnsýki

Ekki skal rugla svefnsýki við „drómasýki“.

Svefnsýki er örsníkjudýrs-smitsjúkdómur sem fyrirfinnst í dýrum og mönnum, en hann hefur breiðst mikið út í hitabeltissvæðum Afríku. Hin afríska tsetse-fluga dreifir skjúkdómnum. Hafa ýmsar dýrategundir þróað mun sterkari ónæmiskerfisvarnir gegn sjúkdómnum heldur en menn og er sjúkdómurin jafnan bannvænn án meðhöndlunar hjá mannfólkinu.

Einkenni 
Einkenni sjúkdómssins eru hiti, útbrot, þreyta, aukin svefnþörf, svefndá, skjálfti og þyngdartap.

Heimildir

Tenglar 
 

Smitsjúkdómar
Sími (líffræði)

Síminn er lengsti taugaþráðurinn sem gengur út úr bol frumu. Síminn og aðrir taugaþræðir flytja boð um líkamann.

Orðið sími kemur frá forn íslenska orðinu sími sem þýðir þráður eða strengur

Tengill 

Taugavísindi
Taugafræði
PRINCE2

PRINCE2 eða PRojects IN a Controlled Environment er aðferðafræði fyrir verkefnastjórnun. Aðferðin byggir á aðferðafræðinni PRINCE sem upphaflega var þróuð árið 1989 af tölvumiðstöð breska ríkisins CCTA. Upphaflega var PRINCE ætlað að vera stöðluð aðferðafræði við stjórnun verkefna á sviði upplýsingatækni en fljótlega var farið að nota hana fyrir önnur verkefni líka. PRINCE2 kom síðan út árið 1996 sem almenn verkefnastjórnunaraðferð. PRINCE2 er skráð vörumerki í eigu innkaupastofnunar breska ríkisins, Office of Government Commerce (OGC). 

Verkefnastjórnun
Fræhirsla

Fræhirsla (eða fræleg) er aldin, þ.e. umbreytt eggleg með þroskuðum fræjum. Hólf í fræhirslu nefnast legrými.

Tengt efni 
 Ávöxtur

Plöntulíffærafræði
Plöntur
Blóm
Gerðaskóli

Gerðaskóli er grunnskólinn í sveitafélaginu Garði. Hann var stofnaður 1872 og er þriðji elsti starfandi grunnskóli á landinu. Séra Sigurður B. Sívertsen, prestur á útskálum var sá sem átti frumkvæðið af byggingu skólans. Í Gerðaskóla eru um 250 nemendur, um 50 kennarar og starfsfólk. Skólastjóri er Pétur Brynjarsson og aðstoðaskólastjóri er Jón Ögmundsson.
Grunnskólar á Íslandi
World Match Racing Tour

World Match Racing Tour er siglingakeppnisröð þar sem keppt er í tvíliðakeppni eftir sömu reglum og í Ameríkubikarnum. Keppnisröðin er samsett úr níu keppnum sem fara fram um allan heim á mismunandi tímum. Keppnistímabilið nær nánast yfir allt árið. Hver keppni tekur fimm daga og reynt er að keppa á stuttum leggjum nálægt ströndinni til að áhorfendur fái notið sem best. Keppnisstjórn á hverjum stað sér þátttakendum fyrir eins bátum sem eru 30-40 fet á lengd fyrir 4-6 manna áhafnir. Lokakeppnin er Monsúnbikarinn sem haldin er í Malasíu.

Keppnin var fyrst haldin árið 2000. 2008 var keppnin ISAF World Match Racing sameinuð þessari keppni um leið og WMRT hlaut sérstaka viðurkenningu Alþjóða siglingasambandsins. 

Siglingakeppnir
Tvíliðakeppni

Tvíliðakeppni er íþróttakeppni þar sem tvö lið etja kappi (heyja einvígi) í hverri umferð. Hugtakið er aðallega notað um siglingakeppnir og ýmsar útgáfur af tennis þar sem þetta keppnisform er algengt. 

Þekktasta tvíliðakeppnin í siglingum er Ameríkubikarinn sem er áskorendakeppni milli tveggja siglingafélaga.

Almenn íþróttahugtök
Charlotte Hornets

Charlotte Hornets er atvinnumannalið í körfubolta frá Charlotte, Norður-Karólínu. Liðið spilar í NBA-deildinni í Bandaríkjunum. Það var stofnað árið 1988.

Bandarísk körfuknattleiksfélög
Rekankeri

Rekankeri er ankeri sem ekki er fest í botn heldur myndar mótstöðu í vatninu og dregur þannig úr ferð bátsins. Oftast er slíku ankeri beitt til að hægja á reki eða ef hægja þarf á ferð bátsins. Rekankeri getur verið gert úr öllu því sem myndar mótstöðu í vatni, en algengt er að það sé úr dúk eða poka sem festur er við tógina á hornunum. 

Sjómennska
Siglingar
Leggja til drifs

Að leggja til drifs er aðferð við að hægja á eða stöðva seglbát og festa stefnu hans þannig að ekki þurfi að halda við stýrið. Þetta er oft notað þegar menn bíða af sér vont veður eða til að taka hlé á siglingu, t.d. þegar einn er í áhöfn. Þetta er gert með því að stýra bátnum upp í vindinn, festa framseglið upp við mastrið með því að festa bæði skautin, festa stýrið hlémegin og láta stórseglið blakta. Í þessari stöðu hreyfist báturinn lítið eða ekkert áfram og situr fastur með stefnið upp í vindinn. 

Siglingar
OpenStreetMap

OpenStreetMap (skammstafað OSM) er samvinnuverkefni með það að markmiði að búa til frjálst kort af heiminum. Verkefnið er wiki-verkefni (líkt og Wikipedia) sem hver-sem-er getur lagt fram gögn í og bætt þannig kortagrunninn, en bæði grunnurinn sjálfur og afleidd kort byggð á honum eru undir Open Database License hugverkaleyfinu.

OpenStreetMap grunnurinn er að mestu búinn til af sjálfboðaliðum sem ferðast um með GPS tæki í upptökuham og láta tækið skrá GPS ferla sem sýna hvert leiðin lá. Grunnkortagögnunum er svo breytt með hliðsjón að ferlunum. Einnig eru þó notuð annarskonar gögn við að halda við grunninum, t.d. kortagögn frá hinu opinbera enda hafi þau verið gefin út undir samhæfum leyfum. OpenStreetMap er til dæmis notað í ókeypis forritinu Marble.

Tilvísanir

Tenglar 
 Aðal OpenStreetMap vefurinn með kortasjá
 OpenStreetmap wiki-síðan með upplýsingar fyrir notendur
 OpenStreetMap.is vefurinn á íslensku

Wiki
Framsegl

Framsegl eru þríhyrnd stagsegl sem hengd eru í framstagið sem nær milli stafns eða bugspjóts og framsiglu á fjölmastra seglskipum eða masturs á einmastra skútum. Framsegl hafa tvíþætt hlutverk: þau hjálpa til við að knýja skipið áfram og eru líka notuð til að stýra loftstraumi yfir stórseglin aftan við þau. 

Stundum eru belgsegl líka flokkuð sem framsegl.

Dæmi um framsegl
 Fokka - oftast „aðal“-framseglið, næst mastrinu
 Genúasegl - þríhyrnt framsegl sem er stærra en þríhyrningurinn milli masturs, stags og stefnis.
 Klýfir - þríhyrnt framsegl á stagi frá bugspjóti að framsiglu, fyrir framan fokkuna. Stundum eru klýfar fleiri en einn og heita þá ytri- og innriklýfir.
 Jagar - lítið þríhyrnt segl á stagi sem nær frá enda bugspjóts að húni framsiglu, utan og ofan við önnur framsegl
 Stormsegl - lítið langsegl sem á að halda bátnum stöðugum í miklum vindi fremur en knýja hann áfram

Gerðir segla
Úranía

Úranía er íslenskt kvenmannsnafn.

Heimildir 
 

Íslensk kvenmannsnöfn
Evey

Evey er íslenskt kvenmannsnafn.

Heimildir 
 

Íslensk kvenmannsnöfn
Karó

Karó er íslenskt kvenmannsnafn.

Heimildir 
 

Íslensk kvenmannsnöfn
Petrós

Petrós er íslenskt kvenmannsnafn.

Heimildir 
 

Íslensk kvenmannsnöfn