alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Røyken

Røyken er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Það liggur á Hurum-tanganum og nágrannasveitarfélög þess eru Hurum í suðri og Lier og Asker í norðri. Flatarmál sveitarfélagsins er 113 km² og íbúafjöldi 30. júní 2014 var 20.826. Flestir íbúanna búa í bæjunum Slemmestad, Spikkestad, Røyken og Hyggen.

Tengill 
 Opinber vefsíða sveitarfélagsins

Sveitarfélög Buskerud
Kristófer af Bæjaralandi

Kristófer af Bæjaralandi (26. febrúar 1416 – 6. janúar 1448) var kjörinn konungur Kalmarsambandsins eftir að Eiríkur af Pommern var settur af 1440 og samþykktur af þingum Svíþjóðar 1441 og Noregs 1442. Hann var sonur Jóhanns af Pfalz-Neumarkt og Katrínar, systur Eiríks. Hann var valinn sem ríkisstjóri af danska aðlinum 1439 og gerður að konungi árið eftir. Aðallinn í ríkisráðinu vildi konung sem væri þeim leiðitamur.

Þegar Kristófer tók við völdum virtist framtíðin ekki björt fyrir Kalmarsambandið, því bæði Noregur og Svíþjóð höfðu sagt sig úr því og árið 1441 gerðu jóskir bændur uppreisn. Bændahernum varð vel ágengt í fyrstu en síðar tókst Kristófer að vinna sigur á þeim og foringjar bændanna voru líflátnir. Kristófers hefur einna helst verið minnst fyrir hörkuna sem hann beitti bændurna eftir að hann barði uppreisnina niður. Seinna sama ár tókst Hans Laxmand erkibiskupi að komast að samkomulagi við Svía um að Kristófer yrði tekinn til konungs í Svíþjóð en Karl Knútsson Bonde fékk þó Gotland og Eyland að léni. Kristófer var hylltur sem konungur Svíþjóðar 13. nóvember. Árið eftir tókst Hans Laxmand einnig að semja um að Kristófer skyldi erfa norsku krúnuna. Hann var krýndur konungur Danmerkur 1. janúar 1443.

Kristófer veitti Kaupmannahöfn kaupstaðarréttindi 1443 og staðfesti hana sem höfuðborg. Um leið var verslun við útlendinga bönnuð í ríkjum Danakonungs og Eyrarsundstollurinn settur á að nýju. Þetta líkaði Hansasambandinu vitaskuld illa og hótuðu Hansaborgirnar að ganga í bandalag við Eirík af Pommern gegn Kristófer. Kristófer neyddist því til að veita Hansakaupmönnum að nýju réttindi til að versla milliliðalaust í ríkjum sínum. 

Líklega var það líka vegna þrýstings frá Hansasambandinu sem Kristófer giftist í september 1445 Dórótheu af Brandenburg, dóttur Jóhanns markgreifa þar. Þau eignuðust engin börn og þegar Kristófer lést þremur árum síðar lauk setu afkomenda Valdimars atterdags á konungsstóli. Dóróthea drottning var aðeins 17-18 ára þegar hún varð ekkja. Hún giftist Kristjáni 1. 1449 og varð ættmóðir Aldinborgarættar.

Heimild 
 

Danakonungar
Noregskonungar
Svíakonungar
Frímúrarareglan

Frímúrarareglan er alþjóðlegt bræðrafélag sem að eigin sögn byggist á sameiginlegum siðferðisgildum meðlima og trú á æðri máttarvöld. Ekki er vitað um uppruna Frímúrarareglunnar en því hefur verið haldið fram að hún hafi verið stofnuð allt frá tímum byggingar Musteris Salómons konungs og fram á 17. öld. Áætlað er að í dag séu um fimm milljónir félaga, þar af tvær milljónir í Bandaríkjunum og um hálf milljón í Englandi, Skotlandi og Írlandi. Leynd hvílir yfir þeim siðum sem viðhafðir eru á fundum frímúrara og hefur það kallað á margar samsæriskenningar, tortryggni og jafnvel ofsóknir í gegnum tíðina. Sem fyrr segir rekur Frímúrarareglan sögu sína a.m.k. aftur til miðalda en ekki er þekkt hvernig hún varð til þó að margar tilgátur hafi verið settar fram um það.

Samsæriskenningar
Frímúrarareglan hefur lengi verið alræmd fyrir leyndarhyggju sína, táknfræði og sambönd marga hátt settra reglubræðra sem ná inn í hagkerfi, lagakerfi, stjórnsýslu, listaheim, fjölmiðla og iðnað vestrænna ríkja. Þetta hefur leitt til þess að Frímúrarareglan hefur orðið vinsælt viðfangsefni margra samsæriskenninga í gegnum aldirnar, eitthvað sem reglunni hefur aldrei tekist að losna við þrátt fyrir margar tilraunir til að bæta ímynd sína út á við. Enn sem komið er hefur engum tekist að sanna ásakanir um samsæri eða illvirki frímúrara.

Helsta hráefni samsæriskenningana í kringum Frímúrararegluna kemur frá táknfræði reglunar, sem notast töluvert við þekkt gnóstísk dulspekitákn, en eitt slíkt er hið „Alsjáandi auga“ eða „Auga forsjónarinnar“. Ein vinsælasta samsæriskenningin í samtímanum eru áætluð tengsl Frímúrarareglunar við aðra mun alræmdari, leynilega dulspekireglu sem kallast Illuminati, en sú regla notaðist við svipaða táknfræði. Bæði Illuminati reglan og Frímúrarareglan voru gerðar útlægar í Bæjarlandi af Karli Theódór kjörfursta árið 1784 vegna tortryggni hans á leynimakki reglana.

Kaþólski fræðimaðurinn Léon de Poncins (1897) talar bæði um Frímúrararegluna og Illuminati í ritinu Launstríðið (1936), sem gefur aðra sýn á mannkynssöguna sem vettvang dulspekilegs stríðs leynilegra afla sem vilja öðlast vald yfir hugarheimi almennings.

Tengt efni 
Frímúrarareglan á Íslandi

Hlekkir 

 Heimasíða Frímúrarareglunnar á Íslandi
 Alþjóðleg frímúrararegla karla og kvenna Le Droit Humain - Íslandssambandið

Heimildir 

Alþjóðleg bræðrafélög

la:Ordo Massonicus
Niðurlönd

Niðurlönd (hollenska: de Nederlanden eða de Lage Landen, franska: les Pays-Bas) er heiti sem notað var áður á þau ríki sem liggja á láglendinu umhverfis árósa ánna Rínar, Scheld og Meuse þar sem þær renna út í Norðursjó. Svæðið samsvarar að mestu leyti Hollandi, Belgíu og Lúxemborg, en algengara er að nota hugtakið Benelúxlöndin um þau saman.

Sögulega hefur hugtakið Niðurlönd verið notað um ýmis ríki á þessu svæði, svo sem Spænsku Niðurlönd (1581-1713) og Konungsríkið Niðurlönd (1815-1830). Í ensku er hugtakið the Netherlands og í þýsku die Niederlande notað sem heiti á Hollandi, þar sem hið eiginlega Holland er í raun aðeins tvær sýslur í Hollandi. Í hollensku er hins vegar notuð eintöluformið Nederland yfir Holland en fleirtöluformið de Nederlanden yfir hin sögulegu Niðurlönd. Í frönsku er heitið les Pays-Bas notað yfir bæði Holland og Niðurlöndin.

Tengt efni 
 Benelúxlöndin

Benelúxlöndin
Tryggvi Þórhallsson

Tryggvi Þórhallsson (9. febrúar 1889 – 31. júlí 1935) var forsætisráðherra Íslands árin 1927 til 1932. Hann var sonur Þórhalls Bjarnarsonar biskups og Valgerðar Jónsdóttur. Hann lærði guðfræði, tók vígslu 1913 og var prestur á Hesti í Borgarfirði til 1916, en þá fluttist hann til Reykjavíkur og var settur dósent í guðfræði við Háskóla Íslands en árið 1917 varð hann ritstjóri Tímans og gegndi því starfi í 10 ár. Hann var kjörinn þingmaður Strandamanna fyrir Framsóknarflokkinn 1923.

Hann var gerður að foringja flokksins og myndaði ríkisstjórn Tryggva Þórhallssonar sem sat frá 1927-1932. Í þeirri stjórn var hann atvinnumálaráðherra auk þess að fara með forsætisráðherraembættið. Hann var þekktastur fyrir að hafa rofið þing árið 1931, rétt áður en til stóð að leggja fram vantrauststillögu á ríkisstjórn hans. Í kosningunum sem fylgdu fékk Framsóknarflokkurinn meirihluta þingsæta með aðeins 35% kjörfylgi, en eitt af hitamálunum sem leiddu til vantrauststillögunnar og þingrofsins voru fyrirhugaðar umbætur í kosningakerfinu, þar sem til stóð að fjölga þingmönnum Reykvíkinga á kostnað landsbyggðarinnar.

Stjórn Tryggva sat því áfram en fór frá vorið 1932. Árið 1933 sagði Tryggvi sig úr Framsóknarflokknum ásamt fleirum og stofnaði Bændaflokkinn, sem fékk þrjá þingmenn í kosningunum 1934 en sjálfur féll Tryggvi í Strandasýslu fyrir Hermanni Jónassyni. Hann dró sig þá að mestu í hlé frá stjórnmálum, enda orðinn heilsuveill og lést ári síðar. 

Tryggvi var bankastjóri Búnaðarbankans frá 1932 til æviloka.

Tryggvi bjó mestan hluta ævi sinnar í húsinu Laufási við Laufásveg, sem faðir hans lét reisa árið 1896. Eiginkona hans hét Anna Guðrún Klemensdóttir (1890-1987), dóttir Klemensar Jónssonar landritara og Þorbjargar Stefánsdóttur Bjarnarson húsmóður. Börn Tryggva og Önnu Guðrúnar voru: Klemens Tryggvason (1914-1997) hagstofustjóri, Valgerður Tryggvadóttir (1916-1995) skrifstofustjóri hjá Ríkisútvarpinu, Þórhallur Tryggvason (1918-2008) bankastjóri Búnaðarbankans, Agnar Tryggvason (1919-2012) framkvæmdastjóri, Þorbjörg Tryggvadóttir (1922-2007) framkvæmdastjóri, Björn Tryggvason (1924-2004) aðstoðarbankastjóri Seðlabankans og Anna Guðrún Tryggvadóttir (1927-2020) kennari.

Eitt og annað 
 Skopblaðið, Spegilinn, kallaði Tryggva Þórhallson Stóra núllið þegar hann var forsætisráðherra en Jónas Jónsson frá Hriflu þótti ráða mestu í þeirri ríkisstjórn.

Tenglar 
 Æviágrip á heimasíðu Alþingis
 Tryggvi Þórhallsson, bankastjóri; andlátsfregn í Morgunblaðinu 1935
 Tryggvi Þórhallsson, aldarminning; Grein í Morgunblaðinu 9. febrúar 1989
 Séra Tryggvi Þórhallsson; Minningartorð eftir séra Þorstein Briem prófast, Kirkjuritið október 1935, bls. 343–347.
 Tryggvi Þórhallsson; þorkell Jóhannesson, Andvari janúar 1939, bls. 3–27.

Forsætisráðherrar Íslands
Fjármálaráðherrar Íslands
Atvinnumálaráðherrar Íslands
Formenn Framsóknarflokksins
Íslenskir ritstjórar
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu

Íslenskir guðfræðingar
Þingmenn Framsóknarflokksins
Íslenskir bankastjórar
Svíakonungar

Svíþjóð hefur verið konungsríki svo langt aftur sem sögur herma. Í Heimskringlu, Íslendingasögunum, Bjólfskviðu og fleir fornum ritum eru allmargir Svíakonungar tilnefndir sem alls er óvíst um hvort þeir hafi í raun verið til og eru þeir nefndir sögukonungarnir í sænskri sagnfræði. Tímasetning konunga í eftirfarandi lista er óviss allt fram að Sörkvi eldra.

Ríkishafar

Tengt efni 
 Konungar Íslands
 Danakonungar
 Noregskonungar

Ítarefni 
 Konungar Svíþjóðar og kjörorð þeirra
 Svenska kungar

 
Svíar
Svíþjóð
Torontó

Torontó er höfuðstaður Ontariofylkis í Kanada. Borgin stendur á norðvesturbakka Ontaríó-vatns. Toronto er fjölmennasta borg Kanada með tæplega 2,6 milljónir íbúa (5,6 milljónir ef nágrannabyggðir eru taldar með) (2011) og er miðstöð menningar og efnahagslífs í landinu. Staðurinn þar sem borgin stendur var fundarstaður indíána og Frakkar reistu þar virki árið 1750. Borgin óx hratt á 19. öld þegar hún varð viðkomustaður innflytjenda til Kanada.

Borgir í Ontaríó
Ójafna Chebyshevs

Ójafna Chebyshevs er ójafna í líkindafræði sem segir að í líkindadreifingum eða úrtökum eru næstum öll gildi nálægt meðaltalinu. Til dæmis eru aldrei fleiri en 1/4 gildanna í meiri en 2 staðalfrávika fjarlægð frá meðaltalinu, og aldrei meira en 1/9 gildanna í meira en 3 staðalfrávika fjarlægð.

Ójafnan er nefnd eftir Pafnuty Chebyshev, sem sannaði hana fyrstur manna. 

Ójafna Chebyshevs er mikið notuð í ályktunartölfræði, þá sér í lagi í tengslum við normaldreifingar. Þar gildir að 95% staka eru innan tveggja staðalfrávika frá meðaltalinu.

Ójafnan 
Látum  vera líkindarúm og  vera slembibreytu. Þá gildir:

Þar sem að E(X) táknar væntigildið á X, og Var(X) táknar dreifni þess.

Einföld sönnun 
Ein af einföldustu sönnunum á ójöfnu Chebyshevs notast við ójöfnu Markovs:
Ef  gildir að 

Sönnum að ójafna Chebyshevs gildi fyrir slembibreytuna X. Setjum fyrst . Þá er Y slembibreyta. Þá gildir að væntigildið á Y er .

Þá er sönnunin einföld:

sem samkvæmt ójöfnu Markovs gefur:

Sem er ójafna Chebyshevs ef skipt er út E(Y) fyrir Var(X) og  fyrir .

Tengt efni
 Ójafna Markovs

Líkindafræði
Bolzanosetningin

Bolzanosetningin er setning kennd við tékkneska stærðfræðinginn Bernard Bolzano.

Hún segir að ef að fall f er samfellt á lokuðu bili [a, b], og að f(a) og f(b) hafa gagnstæð formerki, þá sé til tala c á opna bilinu ]a,b[ þannig að f(c) = 0. Orða má setninguna lauslega þannig að ef samfellda fallið skipti um formerki á bilinu, þá skeri það x-ásinn einhvers staðar á bilinu.

Sönnun 
Hér er notaður sá eiginleiki mengja, sem eru takmörkuð að ofan, að þau hafa efra mark. Gefið sé fall f sem uppfyllir skilyrði setningarinnar, við viljum sýna að það skeri x-ás að minnsta kosti á einum stað. Fallið gæti vitaskuld skorið x-ás á fleiri en einum stað, en við takmörkum leit okkar við þann skurðpunkt á x-ás sem næstur er endapunktinum b. Við getum gert ráð fyrir að  og , því ef svo er ekki gætum við litið á -f í stað f. Skilgreinum mengi allra staka úr skilgreiningarmengi f þannig að fallgildin eru neikvæð eða núll:
 
Tökum eftir að þetta mengi er ekki tómt, þar sem  og því . Auk þess er það takmarkað að ofan þar sem  fyrir öll x úr A. Skilgreinum því næst efri mörk A sem c. Sýnum að c hljóti að vera núllstöð fallsins f. Ef  þá er til  þannig að  ef . Það hefur í för með sér að  er yfirtala mengisins A, en það er í mótsögn við að c sé efra mark, þ.e. minnsta yfirtala mengisins A. Ef , þá er til  þannig að  ef . Sér í lagi er  og því , en það er í mótsögn við að  fyrir öll x úr A. Eini möguleikin er því að . Enn fremur er ljóst að c er úr opna bilinu (a,b) vegna þess að  og .

Stærðfræðisetningar
Bolzano-Weierstrass setningin

Bolzano-Weierstraß setningin er setning kennd við tékkneska stærðfræðinginn Bernard Bolzano, og þýska samstarfsmann hans Karl Weierstraß.

Setningin

Á rauntalnalínunni 
Sérhvert óendanleg, takmarkað hlutmengi í rauntalnamenginu  hefur þéttipunkt í . Einnig væri hægt að segja: Sérhver takmörkuð rauntalnaruna hefur samleitna hlutrunu.

Almennt 
Sérhvert óendanlegt, algjörlega takmarkað hlutmengi í firðrúmi M hefur þéttipunkt í M.

Tengt efni
 Cauchyruna
 Heine-Borel setningin
 Þjöppuð mengi
 Fullkomið mengi

Stærðfræði
Mengjafræði
Konungur Svíþjóðar

Konungur Svíþjóðar er þjóðhöfðingi Svíþjóðar, þar sem er þingbundin konungsstjórn. Sænska konungsveldið er eitt af þeim elstu í heimi en listar yfir konunga Svíþjóðar hefjast venjulega á Eiríki sigursæla (d. 995).

Tengt efni 
 Svíakonungar
Modum

Modum er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Flatarmál þess er 517 km² og íbúafjöldinn var 12.585 1. janúar 2006. Nágrannasveitarfélög þess eru Krødsherad, Ringerike, Hole, Lier, Øvre Eiker og Sigdal.

Helstu atvinnuvegir héraðsins eru þjónusta, s.s. við ferðamenn, og landbúnaður. Við bæinn Åmot var kobaltverksmiðja Blaafarveværket sem var stærsti atvinnustaðurinn í héraðinu á sínum tíma. Í sveitarfélaginu er einnig Vikersundbakken, sem er skíðastökkspallur.

Þekkt fólk frá Modum 
 Ole Einar Bjørndalen, skíðaskotfimimaður
 Jonas Lie (1833 - 1908), rithöfundur

Tengill 
 Opinber vefsíða sveitarfélagsins

Sveitarfélög Buskerud
Hole

Hole (úr norrænu: hóll) er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Flatarmál þess er 195 km² og íbúafjöldinn var 5.307 1. janúar 2006. Nágrannasveitarfélög Hole eru Hringaríki, Bærum, Lier og Modum. Hole stendur við stöðuvatnið Tyrifjorden.

Saga 
Fram til áramótanna 1963/1964 var Hole sjálfstætt sveitarfélag en þá um áramótin féll það inn í Ringerike sveitarfélagið. Árið 1977 varð Hole svo aftur sjálfstætt sveitarfélag og hefur verið svo síðan.

Skjaldarmerki 
Skjaldarmerki Hole sýnir fjórar krúnur konunga frá því á miðöldum. Ekki er vitað með vissu hvernig þessir fjórir tengjast svæðinu, en þeir eru:
 Hálfdan svarti (ca. 820 - ca. 860), konungur yfir austur-Noregi
 Sigurður sýr (- 1018), konungur Ringerike
 Ólafur helgi (995 - 1030), konungur Noregs á árunum 1015 til 1030
 Haraldur harðráði (1015 - 1066), konungur Noregs á árunum 1015 til 1066

Þekkt fólk frá Hole 
 Jørgen Moe (1813 - 1882), annar af Asbjørnsen og Moe

Tengill 
 Opinber vefsíða sveitarfélagsins

Sveitarfélög Buskerud
Gautland

Gautland (sænska Götaland) er syðstur þriggja landshluta Svíþjóðar (hinir tveir eru Svíaríki og Norðurland). Gautland skiptist í héruðin Skán, Halland, Blekinge, Smálönd, Eyland, Gotland, Vestur-Gautland, Austur-Gautland, Dalsland og Bohuslän.

Eftir því sem fornsögur greina heitir Gautland eftir Gaut konung langafa Ólafs trételgju.

Landafræði Svíþjóðar
Gautland
Tertíertímabilið

Tertíertímabilið eða bara tertíer (=„þriðja tímabilið“) er jarðsögulegt tímabil sem kemur á milli krítartímabilsins og kvartertímabilsins. Tímabilið nær nokkurn veginn frá dauða risaeðlanna fyrir 65 milljónum ára að upphafi síðustu ísaldar fyrir um 2,6 milljónum ára. Ísland verður til á tertíertímabilinu fyrir um 20 milljónum ára.

Tertíertímabilið skiptist í:
 Paleósen (65 - 58 milljónir ára)
 Eósen (58 - 36 milljónir ára)
 Ólígósen (36 - 24 milljónir ára)
 Míósen (24 - 5,2 milljónir ára)
 Plíósen (5,2 - 2,6 milljónir ára)

Nýlífsöld
Hróarskeldusáttmálinn

Hróarskeldusáttmálinn var friðarsamningur milli Danmerkur og Svíþjóðar gerður í Hróarskeldu 26. febrúar 1658 eftir afgerandi ósigur Dana í Svíastríðunum. Með sáttmálanum fengu Svíar endanleg yfirráð yfir Bohuslän (sem áður hafði tilheyrt Noregi), Hallandi, Skáni og Blekinge, auk Þrændalaga og Borgundarhólms. Með samningnum fengu Svíar loks yfirráð yfir suðurhluta Gautlands sem þeir hafa enn í dag og náttúruleg landamæri í suðri.

17. júlí sama ár réðist Karl Gústaf X aftur inn í Danmörku með það að augnmiði að leggja hana alla undir sig. Hann settist um Kaupmannahöfn en íbúar borgarinnar vörðust hetjulega og náðu að halda umsátrið nógu lengi út til að hollenski flotinn næði að koma þeim til bjargar og sigra sænska flotann í orrustunni um Eyrarsund 8. nóvember. 1659 var afgangurinn af Danmörku smám saman leystur undan yfirráðum Svía með aðstoð Hollendinga og 1660 var undirritaður Kaupmannahafnarsáttmálinn sem gaf Dönum aftur Þrændalög (sem gert höfðu uppreisn gegn Svíum) og Borgundarhólm.

Svíastríðin
Friðarsáttmálar
Saga Norðurlanda
Saga Danmerkur
Saga Noregs
Saga Finnlands
Saga Svíþjóðar
1658
Ottawa

Ottawa er sjötta stærsta borg og höfuðborg Kanada og er í Ontario-ríki. Í Ottawa situr löggjafarþing landsins og þar búa líka yfirlandstjóri Kanada, sem er fulltrúi Elísabetar Bretadrottningar, formlegs þjóðarleiðtoga Kanada, og forsætisráðherrann. Í Ottawa búa um 960.000 manns og rúmlega 1200.000 á stórborgarsvæðinu (2015). Ottawa stendur við Ottawa-fljót og á landamæri að borginni Gatineau, Quebec. Listasafnið National Gallery of Canada og háskólarnir The University of Ottawa og Carleton University eru þar. Aðalskrifstofa Kanadíska ríkissjónvarpsins, CBC, er í Ottawa.

Söguágrip
Frakkinn Étienne Brûlé var fyrsti Evrópubúinn til að fara um svæðið árið 1610. Árið 1826 var þéttbýlisstaður búinn að myndast og var kallaður Bytown en það breyttist árið 1855 í Ottawa sem kemur úr algonkinsku tungumáli. Borgin var valin sem höfuðstaður Kanada árið 1857 vegna legu hennar miðsvæðis milli stærri borga og svo var klettabelti þar sem talið var geta verið mikilvægt í varnartilgangi. Þinghúsið og tengdar byggingar voru byggðar stuttu síðar á hæð og var það stærsta byggingarframkvæmd síns tíma í álfunni. Árið 1885 var götulýsing með rafmagni í borginni sú fyrsta í borg í landinu. Fimmtungur borgarinnar brann árið 1900. Borgin stækkaði mjög milli 1960 og 1980 og undir aldamót var hún helsta borg hátækniðnaðar Kanada.

Heimild

Höfuðborgir
Borgir í Ontaríó
Hreiðruð bil

Hreiðruð bil á rauntalnalínunni er runa af bilum sem eru hreiðruð innan í hvoru öðru.

Ef að  eru lokuð bil, og , þá er gildir skv. setningunni um hreiðruð bil, sem Bernard Bolzano sannaði fyrstur, að 

Þetta er sértilfelli af reglu um hreiðruð mengi, þar sem að bil eru mengi.

Stærðfræði
Cantor-Lebesgue fallið

Cantor-Lebesgue fallið, eða eintæktarfall Lebesgue, er fall í stærðfræði sem sýnir að til sé eintækt vaxandi fall á Cantor menginu. Það er nefnt eftir Georg Cantor og Henri Lebesgue, en sá síðarnefndi skilgreindi það.

 fyrir , þar sem að Δ táknar Cantor mengið.

Stærðfræði
Orust

Orust er eyja í Skagerrak við strönd Bohuslän í Svíþjóð og er þriðja stærsta eyja Svíþjóðar, á eftir Gotlandi og Eylandi. Eyjan myndar ásamt nærliggjandi eyjum sveitarfélagið Orust Kommun. Sunnan við eyjuna er eyjan Tjörn.

Eyjar við Svíþjóð
Bohuslän

de:Orust
en:Orust
nl:Orust
nn:Orust
Kosningar á Íslandi

Á Íslandi eru almennar kosningar haldnar til að velja forseta lýðveldisins, Alþingi og sveitastjórnir. Venjan er að hafa kosningar á 4 ára fresti.

Tengt efni 
Alþingiskosningar
Forsetakosningar á Íslandi
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi
Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi
Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík
   Kosningasaga

Íslensk stjórnmál
Stórfurstadæmið Litháen

Stórfurstadæmið Litháen (litháíska: Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, hvítrússneska: Вялі́кае Кня́ства Літо́ўскае (ВКЛ), úkraínska: Велике Князівство Литовське (ВКЛ), pólska: Wielkie Księstwo Litewskie) var ríki við Eystrasaltið frá 12. öld fram á 18. öld. Litháar stofnuðu furstadæmið á fyrri hluta 12. aldar til að bregðast við ágangi Sverðbræðra og náði það brátt yfir það land sem í dag heitir Litháen auk stórs hluta þess sem nú er Hvíta-Rússland. Árið 1386 gekk stórfurstadæmið í konungssamband við Pólland (Pólsk-litháíska bandalagið), einkum vegna uppgangs Stórfurstadæmisins Moskvu. Tæpum tveimur öldum síðar, árið 1569, varð stórfurstadæmið sjálfstæður hluti af Pólsk-litháíska samveldinu þar til hið síðarnefnda liðaðist sundur árið 1795.

Stórfurstadæmi
Saga Litháen
Saga Hvíta-Rússlands
Saga Póllands
Fyrrum Evrópuríki
Kvasir

Kvasir er einnig heiti skólablaðs Verzlunarskóla Íslands.
Kvasir var í norrænni goðafræði maður skapaður úr hráka ása og vana. Sáttagerð þeirra var að spýta í ker, en þar sem þeir vildu ekki láta hrákann týnast gerðu þeir úr honum mann, Kvasi, sem var svo vitur að hann vissi svör við öllu. Tveir dvergar, Fjalar og Galar, buðu honum heim, drápu hann og létu blóðið renna í tvö ker, Són og Boðn og einn ketil, Óðreri. Þeir blönduðu svo hunangi við blóðið og brugguðu af mjöð sem gaf hverjum sem hann drakk skáldskapargáfu.

Suttungur jötunn komst yfir mjöðinn og Óðinn drakk hann síðan allan eftir að hafa ginnt Gunnlöðu, dóttur Suttungs, til að leyfa sér að smakka. Þegar Óðinn hafði drukkið mjöðinn flaug hann á brott í arnarham og jötuninn á eftir, en þegar hann kom að veggjum Ásgarðs létu æsir út ker sem hann spýtti miðinum í og er það skáldskapargáfan sem menn hljóta, en sumt gekk aftur úr honum, sem er kallað skáldfíflahlutur, og hefur það hver sem vill.

Æsir
Vanir
TF-SIF (þyrla)

„TF-SIF“ getur einnig átt við flugvélina TF-SIF.

 
TF-SIF var þyrla í eigu Landhelgisgæslu Íslands en hún kom til landsins árið 1985. Þyrlan var nefnd eftir gyðjunni Sif úr norrænu goðafræðinni og var þriðja loftfar Landhelgisgæslunnar til að bera nafnið.

TF-SIF var af gerðinni Aerospatiale Dauphin II SA-365 N og rúmaði alls fimm áhafnarmeðlimi og átta farþega. Hreyflar þyrlunnar voru tveir, báðir af gerðinni Turbomeca Arriel 1C og voru 700 hestöfl hvor um sig.

Þyrlan nauðlenti á sjó sumarið 2007 og var eftir það metin ónýt.

Hremmingar 
Þyrlan lenti í ýmsum hremmingum á þeim 22 árum sem hún var í notkun.

2001 
Árið 2001 var þyrlan í eftirlitsflugi og var stödd á Snæfellsnesi þegar hún lenti í láréttum vindstróki með þeim afleiðingum
að spaðarnir skárust í stél og jafnvægisstýri.

2007 
16. júlí 2007 neyddist flugstjóri þyrlunnar til þess að nauðlenda henni á sjó við Straumsvík. Þyrlan missti skyndilega afl á öðrum hreyfli í æfingaflugi. Öllum áhafnarmeðlimum var bjargað stuttu eftir að þyrlan lenti. Þyrlan var metin ónýt eftir slysið.

Afrek SIF og áhafnar hennar 
1987 - Barðinn GK 475. Áhöfn þyrlunnar TF-SIF bjargar 9 manna áhöfn við erfiðustu aðstæður björgunnar.

Heimildir 
 
 

Landhelgisgæsla Íslands
Þyrlur
Stefan Banach

Stefan Banach (30. mars 1892 í Kraków, þá Austurríki-Ungverjaland, nú Pólland — 31. ágúst 1945 í Lwów, Sóvétríkjunum, nú Úkraína), var pólskur stærðfræðingur. Hann var einn af höfuðpaurum Lwów skólans í stærðfræði fyrir heimstyrjaldirnar. Hann kenndi sjálfum sér stærðfræði að mestu, en snilli hans var uppgötvuð af Julisuz Mien fyrir slysni, og síðar Hugo Steinhaus, sem er sagður hafa komið að honum á spjalli við annan nema á bekk í skrúðgarði.

Þegar að seinni heimsstyrjöldin hófst var Banach forseti Pólska stærðfræðafélagsins og prófessor í háskólanum í Lwów. Þar sem að hann skrifaðist á við vísindaakademíuna í Úkraínsku sóvétríkjunum, og var þar félagi, og jafnframt í góðri samvinnu við sóvéska stærðfræðinga, þá fékk hann að halda stöðu sinni eftir að sóvéska hernámið hófst. Hann lifði af hernám Þjóðverja sem stóð frá júlí 1941 til febrúars 1944, en hann vann sér þá til matar með því að gefa blóðsugum að borða af blóði sínu í flekkusóttsrannsóknarstofnun Rudolfs Weigl. Heilsu hans hrakaði á þessum tíma, og hann fékk lungnakrabbamein. Eftir stríðið var Lwów innlimað inn í Sóvétríkin, og Banach lést áður en að hann komst aftur til fæðingarborgar sinnar, Kraków. Hann er jarðaður í Lyczakowski kirkjugarðinum.

Tengt efni 
 Banach rúm
 Banach algebra
 Banach-Steinhaus setningin
 Banach–Tarski þversögnin
 Hahn-Banach setningin
 Kyrrapunktssetning Banachs

Heimildir 

 Théorie des opérations linéaires Frönsk þýðing frá árinu 1932
 MacTutor stærðfræðisögusafnið Grein um Stefan Banach
 

Banach, Stefan