alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
463

Árið 463 (CDLXIII í rómverskum tölum)

Atburðir 
 Childerik 1., konungur salísku Franka, og Aegidíus, rómverskur hershöfðingi, mynda bandalag gegn Vestgotum (Vísigotum). Aegidíus stjórnaði svæði í norðvestanverðri Gallíu sem að nafninu til tilheyrði Vestrómverska keisaradæminu. Aegidíus neitaði hins vegar að viðurkenna völd keisarans Libíusar Severusar sem var í raun strengjabrúða germanska hershöfðingjans Ricimers, hins raunverulega stjórnanda ríkisins. Aegidíus stjórnaði sinu yfirráðasvæði, sem kallað hefur verið konungdæmið Soissons, í eigin nafni.

 Orrusta við Orléans. Aegidíus stýrir sameinuðum herafla Franka og Rómverja í Gallíu, gegn Vestgotum. Vestgotar höfðu þá farið með herafla frá yfirráðasvæði sínu í suður-Gallíu norður á bóginn. Aegidíus sigrar her Vestgota og stöðvar innrás þeirra.

 Svefar, germanskur þjóðflokkur sem sest hafði að í norðvestur-Hispaníu, berjast innbyrðis í borgarastyrjöld. Stríðandi fylkingar Svefa eru sameinaðar undir stjórn konungsins Reimismunds árið eftir, 464.

 Gundíok, konungur Búrgunda og mágur Ricimers, er útnefndur yfirmaður herafla vestrómverja í Gallíu (magister militum) af Libíusi Severusi keisara. Vestrómverska ríkið hefur á þessum tíma misst mestöll völd sín í Gallíu.

Fædd

Dáin 
 Frumar - svefískur konungur (áætluð dagsetning).
 Richimund - svefískur konungur (áætluð dagsetning).

463
461-470
Greiðsludráttur

Greiðsludráttur er þegar greiðsla er innt af hendi eftir gjalddaga eða aldrei innt af hendi án þess að það sé móttakanda um að kenna. Eftir atvikum gæti greiðsludráttur réttlætt skaðabætur til handa móttakanda og/eða jafnvel riftun viðkomandi samningsins.

Kröfuréttur
Lögfræði
Réttarágalli

Réttarágalli er hugtak innan kröfuréttar og felur í sér að kröfuhafinn fær ekki þá réttarstöðu sem til var ætlast samkvæmt samningi, svo sem viðeigandi eignarrétt á keyptri fasteign. Slíkt getur ýmist gert þegar seljandinn á ekki öll þau réttindi sem hann er að færa yfir til kaupanda (svo sem á ekki eina íbúð í blokk sem hann er að selja) eða má ekki flytja þau réttindi yfir til kaupanda vegna skilyrða sem seljandinn er bundinn af (líkt og vegna skilyrðis í erfðaskrá). Loks gæti slíkt gerst ef seljandinn lofar að fella brott skilyrði, svo sem veð, sem lýst hafði verið á fasteignina, en gerir það svo ekki.

Kröfuréttur
Skuldajöfnuður

Skuldajöfnuður er  þegar kröfuhafi einnar kröfu lækka kröfur sem hann skuldar hinum með samsvarandi eftirgjöf af sinni kröfu gagnvart sama aðila. Ef A skuldar B hundrað krónur og B skuldar A tvö hundruð krónur gæti B lýst yfir skuldajöfnuði og, ef skilyrði skuldajafnaðar eru uppfyllt, myndi fyrri skuldin vera álitin fullgreidd á meðan myndi hin síðarnefnda lækkar niður í hundrað krónur. Ekki er gerð krafa um að gagnaðilinn samþykki skuldajöfnuðinn nema um slíkt hafi verið samið.

Kröfuréttur
Lögfræði
Skuldaraskipti

Skuldaraskipti í kröfurétti eiga sér stað þegar skuldara kröfu er skipt út fyrir annan.

Meginreglan er sú, ólíkt kröfuhafaskiptum, að skuldaraskipti eru háð samþykki kröfuhafa og má rekja ástæðuna til þess að þau gætu haft afdrifarík áhrif á möguleika kröfuhafa til að fá fulla greiðslu. Á þessu eru lögmæltar undantekningar, svo sem tilfærsla yfir til erfingja við skipti á dánarbúi, og tilfærsla yfir til eftirlifandi maka rétthafa ábúðarréttar við andlát rétthafans. Einnig eru til ólögfestar undantekningar eins og tilfærsla skyldna seljanda gagnvart leigjandi fasteignar yfir til kaupanda fasteignarinnar.

Kröfuréttur
Lögfræði
Skuldari

Skuldari er einstaklingur og/eða lögaðili sem hefur skuldbundið sig til að inna af hendi greiðslu til annars aðila. Mögulegt er að sundurgreina hugtakið niður í aðalskuldara og peningaskuldara sem má gróflega skilgreina þannig að peningaskuldari er aðili sem á að inna af hendi peningagreiðslu en aðalskuldari sá sem á að inna af hendi annars konar greiðslu, svo sem í formi fasteignar, hluts eða þjónustu.

Kröfuréttur
Lögfræði
Tómlæti

Tómlæti er matskennt ástand um hvort aðila hafi verið nógu annt um rétt sinn að hann sótti fullnustu eða staðfestingar hans tímanlega. Á sviði lögfræðinnar leiðir vanræksla að þessu leyti að jafnaði til þess að réttur þess er sýndi tómlætið fellur niður. Ýmis hugtök eru notuð til að lýsa tómlæti og má þar á meðal nefna „án ástæðulauss dráttar“ og „eins fljótt og unnt er“.

Lögfræði
Vanefnd

Vanefnd lýsir sér þannig að einhver (skuldari) efnir ekki skuldbindingu með umsömdum hætti sem viðkomandi skuldari er skuldbundinn til að efna. Aðili sem á kröfu (kröfuhafi) um efndir getur í slíkum tilvikum átt rétt á beitingu vanefndaúrræða til að knýja skuldara til að efna skuldbindingu sína, greiða sér skaðabætur eða með öðrum viðunandi hætti.

Kröfuréttur
Lögfræði
Vangildisbætur

Vangildisbætur er nálgun við útreikning skaðabóta sem eiga að setja kröfuhafa í sömu stöðu fjárhagslega eins og hann hefði aldrei gert viðkomandi samning. Meðal kostnaðarliða sem kröfuhafinn gæti fengið bættan með þessum hætti er kostnaður við samningsgerð, kostnað vegna samningsslitanna sjálfra, innkaupsverð sérhæfs búnaðar sem hann hefði ella ekki keypt, gjöld sem ekki fást endurgreidd, og missir hagnaðar vegna annarra samninga sem hann náði ekki að efna eða gera af þeim sökum. 

Kröfuréttur
Lögfræði
Vanheimild

Vanheimild er réttarágalli er felst í því að kröfuhafinn fær ekki umsamda réttarstöðu í samningi sínum við viðsemjanda sökum ósamrýmanlegra réttinda þriðja aðila.

Fullkomin vanheimild og vanheimild að hluta 
Fullkomin vanheimild á sér stað þegar skuldarinn á ekki þá eign sem hann seldi en þá eignast kröfuhafi engan rétt og samningurinn gæti þá fallið niður. Vanheimild að hluta á sér stað þegar skuldarinn á beinan eignarrétt að viðkomandi eign en þriðji aðili á einhver óbein eignarréttindi að henni, svo sem á grundvelli áhvílandi veðs eða fjárnáms.

Upphafleg og eftirfarandi vanheimild 
Upphafleg og eftirfarandi vanheimild er flokkun vanheimildar eftir því hvort hún var til staðar við stofnun samnings (upphafleg) eða hvort til hennar stofnaðist síðar (eftirfarandi). 

Kröfuréttur
Lögfræði
Viðskiptabréf

Viðskiptabréf er framseljanleg, óskilyrt, og skrifleg skuldbindandi yfirlýsing sem gefur nafngreindum eða ónafngreindum handhafa hennar rétt til þess að fá greiðslu úr hendi útgefandi bréfsins (skuldara) í samræmi við efni hennar. Engin almenn skilgreining er til á hugtakinu í landslögum en ályktað er að skuldabréf, víxlar, tékkar (ávísanir), hlutabréf, farmskírteini, og hlutdeildarskírteini teljist örugglega vera viðskiptabréf. Álitið er að annars konar yfirlýsingar teljist einnig viðskiptabréf ef þær uppfylla kröfur sem gerðar eru til slíkra bréfa. Áður fyrr flokkuðust líftryggingarskírteini sem viðskiptabréf en gera það ekki lengur.

Kröfuréttur
Lögfræði
Aðalmeðferð

Aðalmeðferð er sá liður í rekstri dómsmáls þar sem rætt er efnislega um þær dómkröfur sem lagðar hafa verið fram í því máli. Sá liður skiptist venjulega í forflutning, skýrslutökur, vettvangsgöngu, munnlegan málflutning, og svo dómtöku.

Réttarfar
Lögfræði
Aðilasamlag

Aðilasamlag er í lögfræði hagræði er gerir tveimur eða fleiri stefnendum hverjum fyrir sig kleift að hafa uppi sjálfstæða dómkröfu gagnvart sama gagnaðilanum í einu dómsmáli, eða fyrir stefnandi að stefna tveimur eða fleirum í sama dómsmáli og gera sjálfstæða dómkröfu gagnvart hverjum þeirra. Eftir atvikum er eingöngu um heimild að ræða en svo eru til staðar aðstæður þar sem aðilasamlag er skylt. Gerðar eru þó kröfur um að dómkröfurnar í hverju máli séu raktar til sama atviks, sömu aðstöðu eða sama löggernings.

Réttarfar
Lögfræði
Aðildarhæfi

Aðildarhæfi í lögfræði er almennt hæfi einstaklings eða lögaðila til að vera aðili dómsmáls. Hin almenna regla er að eingöngu þau sem geta átt réttindi og borið skyldur að landslögum geti átt þann möguleika. Ef aðildarhæfi skortir telja dómstólar sig ekki bæra til að dæma um dómkröfu sem þessi aðili tengist og vísa slíkri kröfu frá.

Tengt efni 
 Aðildarskortur

Réttarfar
Lögfræði
Aðildarskortur

Aðildarskortur í lögfræði á við þegar málsaðili hefur hvorki hagsmuni né skyldu til að fá leyst úr um dómkröfu sem höfð hefur verið uppi í máli. Dæmi um slíkt er þegar aðili ótengdur kröfuhafa höfðar mál gegn skuldara og krefst þess að skuldarinn greiði kröfuhafanum. Ef stefndi heldur fram aðildarskorti og dómari fellst á það, sýknar hinn síðarnefndi stefnda af þeirri kröfu.

Tengt efni 
 Aðildarhæfi

Réttarfar
Lögfræði
Áfrýjandi

Áfrýjandi er aðili dómsmáls sem hefur áfrýjað dómi til annars dómstigs. Ef gagnsök liggur fyrir er aðilinn sem áfrýjaði fyrst kallaður aðaláfrýjandi og vísað til annarra áfrýjenda sem gagnáfrýjenda.

Réttarfar
Lögfræði
Dómvenja

Dómvenja er venja sem dómstólar hafa skapað með dómaframkvæmd sinni. Meginforsendur þess að dómstólar fylgi slíkum venjum er til að tryggja fyrirsjáanleika við afgreiðslu mála. Eftir atvikum gætu þær verið lagðar af með einstökum lagabreytingum eða orðið úreltar sökum breytinga á aðstæðum.

Réttarfar
Lögfræði
Fyrirsvarsmaður

Fyrirsvarsmaður í lögfræði er einstaklingur sem er fulltrúi málsaðila í dómsmáli. Hlutverk fyrirsvarsmanns er að gæta hagsmuna þess málsaðila að öllu eða einhverju leyti, ef málsaðilinn getur ekki gætt þeirra sjálfur í eigin persónu í dómsal. Dæmi um fyrirsvarsmenn er þegar foreldri rekur dómsmál fyrir sitt eigið barn eða þegar stjórnarformaður mætir fyrir hönd félags.

Réttarfar
Lögfræði
Lögvarðir hagsmunir

Lögvarðir hagsmunir er skilyrði sem dómkrafa þarf að uppfylla, bæði hvað varðar þann aðila sem setur hana fram sem og þann sem á að verjast henni. Gróflega séð felast þeir í því að bæði sóknaraðili og varnaraðili þurfa að hafa nægilega beina og sérstaka hagsmuni af því að leyst sé úr kröfunni, eins og hún er lögð fram, fyrir dómstólum.

Meginreglan er að hinir lögvörðu hagsmunir þurfi að vera til staðar við höfðun málsins og á meðan rekstri þess stendur, en ef þá skortir vísar dómari þeirri dómkröfu frá dómi.

Réttarfar
Lögfræði
Málflytjandi

Málflytjandi er aðili sem flytur mál fyrir dómi og þarf hann að jafnaði að njóta málflutningshæfis. Hins vegar getur málsaðili sjálfur, búi hann yfir nægri þekkingu að mati dómara, átt rétt á að flytja mál sitt sjálfur (lat. pro se).

Réttarfar
Lögfræði
Málsforræðisreglan

Málsforræðisreglan er meginregla í einkamálaréttarfari felur í sér að málsaðilar geta ráðstafað sakarefni sínu og hagað málsmeðferð sinni að vild, að gættum undantekningum. Meðal þeirra atriða sem málsaðilar geta stjórnað er hvort mál sé höfðað, hvaða dómkröfur þau setja fram fyrir sitt leyti, hverjum sé stefnt af sinni hálfu, og hvort viðkomandi falli frá sinni dómkröfu. Einhverjar undantekningar eru á meginreglunni með heimild þriðju aðila til að stefna sér inn í málið með því að sækjast eftir meðalgönguaðild.

Réttarfar
Lögfræði
Málsóknarfélag

Málsóknarfélag er félag sem stofnað er utan um dómsmál sem félagsmenn þess vilja reka um hagsmuni sína í einu lagi. Í íslenskum lögum er gerð krafa um að lágmarki þrír aðilar standi að stofnun slíks félags og að sakarefni þess dómsmáls liggi fyrir við stofnunina, en hins vegar geta félagar þess gengið inn í það og út úr því fram að aðalmeðferð dómsmálsins.

Réttarfar
Lögfræði
Meðalganga

Meðalganga í lögfræði er þegar þriðji aðili stefnir sjálfum sér inn í dómsmál með meðalgöngustefnu. Beiting þessa úrræðis er nokkuð sjaldgæf í íslensku réttarfari.

Aðalmeðalganga og aukameðalganga 
Meðalganga skiptist í aðalmeðalgöngu og aukameðalgöngu. Aðalmeðalganga felst í því að aðilinn sem vill stefna sér inn í málið vill skipta út einum stefnanda málsins fyrir sig eða vill bæta sér við sem stefnanda við hlið hinna. Aukameðalganga felst í því að þriðji aðilinn gerir dómkröfu um tiltekin málsúrslit gagnvart öðrum stefnda í sama máli, enda myndi niðurstaðan gagnvart hinum hafa lagaleg áhrif á réttindi sín og/eða skyldur.

Réttarfar
Lögfræði
Réttargæsluaðild

Réttargæsluaðild er tegund aðildar að dómsmáli þar sem viðkomandi aðila hefur verið stefnt inn í dómsmál til að gæta hagsmuna sinna án þess að eiginlegri dómkröfu sé beint að honum. Þessi leið er að jafnaði gagnleg til þess að slíta fyrningarfrest gagnvart réttargæslustefnda.

Réttarfar
Lögfræði
Sakarefni

Sakarefni er það málefni eða efnisatriði sem ætlunin er að fá leyst úr í dómsmáli. Stefnandi í dómsmáli ræður svo hvaða dómkröfur eru gerðar út frá því sakarefni. Í réttarkerfum er algeng regla (lat. res judicata) um að ekki sé heimilt að höfða nýtt dómsmál um sama sakarefni og dómstólar hafa þegar tekið efnislega afstöðu til. Af þessari reglu leiðir reglan litis pendens (latína) sem kemur í veg fyrir að höfðað sé meira en eitt mál á sama tíma um sömu kröfuna.

Réttarfar
Lögfræði
Samaðild

Samaðild felst í því að fleiri en einn eiga aðild að dómsmáli á grundvelli óskiptra réttinda eða óskiptrar skyldu. Hvort hún sé talin vera skylda eða eingöngu heimild fer eftir þeim skyldum og réttindum sem undir eru hverju sinni.

Réttarfar
Lögfræði
Bergdís Ellertsdóttir

Bergdís Ellertsdóttir (f. 1962) er núverandi sendiherra Íslands í Bandaríkjunum. Hún var fastafulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum frá 2018 til 2019. Hún hóf störf hjá utanríkisráðuneyti Íslands árið 1991 og hefur síðan þá unnið á fjölda vettvanga, meðal annars hjá NATÓ, EFTA og Evrópusambandinu. Hún hefur einnig gegnt stöðu sendiherra Íslands í Belgíu, Hollandi, Lúxemborg, Sviss og San Marínó. Frá 1. júlí 2019 hefur hún verið sendiherra í Bandaríkjunum.

Æviágrip
Bergdís fæddist árið 1962 og gekk í Háskólann í Freiburg í Þýskalandi. Hún nam þar þýsku (1982–1983) og síðan stjórnmálafræði, ensku og sagnfræði (1983–1985). Hún nam síðan stjórnmálafræði og ensku við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan árið 1987. Hún lauk námi við Háskólann í Essex árið 1989 og útskrifaðist með meistaragráðu í Evrópufræðum. 

Árið 1991 hóf Bergdís störf hjá utanríkisráðuneytinu og varð ritari við verslunardeildina. Hún hóf síðan störf við sendiráð Íslands í Bonn í Þýskalandi og varð varaformaður sendinefndarinnar. Frá 2000 til 2003 var hún aðstoðarframkvæmdastjóri stjórnmáladeildar sem sá um öryggismál, málefni Atlantshafsbandalagsins og Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu og tvíhliða samskipti við Bandaríkin, Kanada og Rússland. Árið 2003 varð hún aðstoðarframkvæmdastjóri verslunardeildar utanríkisráðuneytisins og síðan framkvæmdastjóri alþjóðaöryggis- og þróunarmála árið 2007.

Árið 2007 var Bergdís jafnframt útnefnd aðstoðaraðalritari EFTA í Brussel og gegndi því embætti til ársins 2012. Hún var helsti samningamaður Íslendinga í fríverslunarviðræðum við Kína í september 2012. Í september árið 2014 var hún útnefnd formaður sendinefndar Íslands til Evrópusambandsins og sendiherra Íslands í Belgíu, Hollandi, Lúxemborg og San Marínó.

Í ágúst árið 2018 var Bergdís útnefnd fastafulltrúi Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum. Næsta október var tilkynnt að hún yrði nýr sendiherra Íslands í Bandaríkjunum frá 1. ágúst 2019.

Tilvísanir

Fastafulltrúar Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum
Sendiherrar Íslands í Bandaríkjunum
Peter Freuchen

Lorenz Peter Elfred Freuchen (20 febrúar 1886 – 2 september 1957) var danskur landkönnuður, rithöfundur, fréttamaður og mannfræðingur. Hann er helst þekktur fyrir hlut sinn í heimskautaleiðangri Knud Rasmussen (Thule leiðangurinn).

Æviferill
Petar fæddist í Nykøbing Falster, Danmörku, sonur Anne Petrine Frederikke (Rasmussen; 1862–1945) og Lorentz Benzon Freuchen (1859–1927). 
Peter Freuchen var skírður í kirkju bæjarins. Hann stundaði læknisfræði við Kaupnammahafnarháskóla um tíma, en fannst námið ekki eiga við sig.

Hann fór í sína fyrstu Grænlandsferð á árin 1906-08 sem næstyngsti meðlimur "Danmark-ekspeditionen" til norðaustur Grænlands. Þar var hann aðstoðarmaður Alfred Wegener.

Hann giftist þrisvar. Fyrsta kona (gift 1911) hans var Navarana Mequpaluk, en hún lést úr inflúensu 1921. Þau áttu saman tvö börn: Mequsaq Avataq Igimaqssusuktoranguapaluk (1916 - um. 1962) og Pipaluk Jette Tukuminguaq Kasaluk Palika Hager (1918–1999)).
Önnur kona hans var Magdalene Vang Lauridsen (1881–1960), dóttir Johannes Peter Lauridsen (1847-1920), dansks viðskiptamanns og forstjóra Danmarks Nationalbank. Þau giftust 1924 og skildu 1944 og varð ekki barna auðið.
Þriðja kona hans (gift 1945) var Dagmar Cohn (1907–1991).

Frá 1926 til 1940, átti Peter Freuchen eyjuna Enehoje í Nakskov Fjord. Á þessum tíma ritaði hann margar bækur og greinar. Eyjan hefur verið óbyggð síðan 2000 og er hluti af Nakskov-friðunarsvæðinu.. 

Hann var einnig leiðbeinandi og handritshöfundur í myndum um heimskautasvæðin.

Í seinni heimsstyrjöldinni var hann virkur í dönsku andspyrnuhreyfingunni og var á endanum handtekinn og dæmdur til dauða af nasistum. Honum tókst þó að flýja til Svíþjóðar og þaðan til Bandaríkjanna. Svo mjög var honum í nöp við kynþáttafordóma að hann þóttist vera af gyðingaættum ef einhver í félagsskapnum var talinn andsemitískur.

Útgefin rit á íslensku

Auk þess eru enn fjöldi bóka eftir Peter óþýddar.

Tilvísanir

Tenglar
Peter Freuchen on litteraturpriser.dk 
Peter Freuchen  
 Photograph of Peter Freuchen and Dagmar Freuchen (Irving Penn)
 Petri Liukkonen, Peter Freuchen, Authors' Calendar

Danskir mannfræðingar
Danskir landkönnuðir
Danskir rithöfundar
Pipaluk Freuchen

Pipaluk Freuchen (fullt nafn: Pipaluk Jette Tukuminguaq Kasaluk Palika Häger Freuchen), fæddist 1918 í Uummannaq, Grænlandi, lést 1999, var dansk-sænskur rithöfundur, sem meðal annars er þekkt fyrir barnabókina Ivik. Hún var þýdd á íslensku 1955 og einnig á fjölda annarra tungumála.

Pipaluk var dóttir danska heimskautakönnuðarins og ævintýramannsins Peter Freuchen og Navarana Mequpaluk, grænlenskrar konu af inúítaættum. Móðir hennar dó frá þeim ungum og ólst Pipaluk og bróðir hennar upp hjá föður þeirra í Grænlandi. Um líf þeirra saman ritaði Peter Freuchen í Arctic Adventure: My Life in the Frozen North (1935).

1944-1953 var Pipaluk gift Bengt Häger (Bengt Nils Richard Häger), og eignaðist með honum dótturina Navarana.

Ritverk
 Pipaluk Freuchen, Ivik, den faderløse , Geber Förlag, Stockholm, Sweden, 1945 Á íslensku heitir bókin Ívik bjarndýrsbani. gefin út af Prentsmiðja Odds Björnssonar 1955 (ensk útgáfa er Eskimo boy, 1953)
 Pipaluk Freuchen, Inaluk , Almqvist & Wiksell / Geber Förlag, Stockholm, Sweden, 1955
 Pipaluk Freuchen, Bogen om Peter Freuchen , Fremad Förlag, København, Denmark, 1958

Tilvísanir

Danskir rithöfundar
Sænskir rithöfundar
Rafael Benítez

Rafael, Rafa, Benítez er spænskur knattspyrnustjóri. Hann hefur stýrt ýmsum liðum aðallega í ensku úrvalsdeildinni og La Liga. Hann er fyrrum leikmaður.

Benítez varð hluti af þjálfarateymi Real Madrid 26 ára eftir að hafa þurft að binda enda á feril sinn sem knattspyrnumaður vegna meiðsla. Hann þjálfaði ýmis spænsk lið eftir það og vann La Liga með Valencia CF 2001-2002. Eftir það fór hann til Liverpool FC en hann vann Meistaradeild Evrópu árið 2005 og FA-bikarinn 2006 með félaginu. Hann hefur unnið Europa League með Chelsea FC og bikarkeppnir á Ítalíu með Inter Milan. 

Spænskir knattspyrnustjórar
Fólk fætt árið 1960
479

Árið 479 (CDLXXIX í rómverskum tölum)

Atburðir 
 Júlíus Nepos leggur á ráðin um að ná völdum á Ítalíu af germanska hershöfðingjanum Ódóvakar. Júlíus Nepos er þá viðurkenndur sem Vestrómverskur keisari af austrómverska keisaranum Zenon en Nepos hefur aðeins völd í Dalmatíu á Balkanskaga og býst til innrásar í Ítalíu þaðan. Af árásinni verður þó aldrei þar sem Júlíus Nepos er myrtur af eigin hermönnum árið eftir, 480.
 Þjóðrekur mikli, konungur Austgota hefur fjögurra ára hernað gegn Austrómverjum. Austgotar valda usla í skattlöndunum Móesíu og Þrakíu og ógna Konstantínópel. Árið 483 semja stríðandi aðilar um frið.
 Marcíanus, sonur vestrómverska keisarans Anþemíusar, gerir tilraun til uppreisnar gegn austrómverska keisaranum Zenon. Hershöfðinginn Illus kemur keisaranum til bjargar með því að hjálpa honum að flýja undan uppreisnarmönnum. Marcíanus, ásamt tveimur bræðrum sínum, er í kjölfarið handtekinn.
 Ambrósíus Árelíanus verður konungur Breta og leiðir þá í átökum gegn innrásarherjum Engilsaxa.
 Liu Song veldið í Kína líður undir lok og suður-Qi veldið tekur við.

Fædd

Dáin 
 Shun Di - síðasti keisari Liu Song veldisins.

479
471-480
Balatonvatn

Balatonvatn er stöðuvatn í Vestur-Ungverjalandi. Það er um 600 ferkílómetrar (sjöfalt Þingvallavatn). Vatnið er vinsæll áfangastaður ferðamanna. Á 19. öld varð strönd vatnsins meira sótt af millistétt og hástéttarfólk byggði villur við vatnið. Eftir seinni heimsstyrjöld varð enn frekar uppbygging við vatnið og gististöðum fjölgaði mikið.

Stöðuvötn í Ungverjalandi
Listi yfir íslenska grínþætti

Eftirfarandi er listi yfir íslenska grínþætti í sjónvarpi. Listin er ekki tæmandi.

Listar
Íslenskir grínþættir
Íslenskir gamanþættir í sjónvarpi
478

Árið 478 (CDLXXIII í rómverskum tölum)

Atburðir 
 Austrómverski keisarinn Zenon reynir að etja austgotnesku keppinautunum Þjóðreki og Þeódórik Strabo gegn hvorum öðrum. Þjóðrekur var konungur Austgota en Þeódórik Strabo var hershöfðingi sem hafði verið yfirmaður herafla Austrómverja en lýstur óvinur ríkisins árið áður af Zenon. Austgotarnir semja um frið sín á milli og snúast gegn Zenon. Á endanum semur Zenon svo um frið við Þeódórik Strabo á meðan Þjóðrekur verður óvinur Austrómverja og hefur hernað gegn þeim árið eftir, 479.

 Verína, tengdamóðir Zenons keisara, reynir að fá hershöfðingjann Illus myrtan. Illus hafði staðið með Zenon gegn bróður Verínu (og fyrrum keisaranum) Basiliskosi. Illus sleppur frá samsærinu og bjargar svo keisaranum frá samsæri árið eftir, 479, sem Verína kom einnig að.

 Kínverska Norður Wei veldið viðurkennir keisaradæmið í Japan.

Fædd 
 Narses - austrómverskur hershöfðingi (d. 573)

Dáin 
 Lupus af Troyes - biskup í Troyes

478
471-480
Spaugstofan (1987)

Spaugstofan öðru nafni Spaug til einhvers var fjögurra þátta gamanþáttasería sýnd á RÚV á mánudagskvöldum árið 1987, þáttaröðin var samt tekin upp árið 1986. Um var að ræða fjóra prufuþætti sem einkenndust af stuttum atriðum. Þarna var Pálmi Gestsson ekki komin í hópinn en Laddi var í hans stað. Björn Emilsson stjórnaði upptöku. Hugmyndin kom til vegna þess að sami hópur sá um áramótaskaupin 1985 og 1986. Ekki voru framleiddir fleiri þættir en Spaugstofan kom aftur saman á RÚV undir merkinu 89 á stöðinni árið 1989 en með Pálma Gestssyni í stað Ladda.
Sketsaþættir
Íslenskir grínþættir
1987
Spaugstofan
Íslenskir gamanþættir í sjónvarpi
Loddudrangur

Loddudrangur við Salthöfða á Fagurhólsmýri er klettadrangur sem er jafnframt síðasti þekkti varpstaður hafarna í Öræfum. Nafnið er dregið af Loddu, erni, en lengi vel var arnarhreiður í drangnum.

Hafernir 
Hafarnarhjón verptu á Loddudrangi, að minnsta kosti öðru hverju, fram yfir miðja 19.öld. En einhvern tímann á árunum 1857-1864 var annar fuglinn skotinn sökum þess, að talið var að örninn tæki lömb. Var áður reynt að steypa undan erninum á hverju vori í nokkur ár, en þar sem til þess þurfti marga menn var það nokkrum erfiðleikum bundið. Því var ákveðið að skjóta annan örninn, þótt mörgum mönnum sem þarna áttu hlut að máli, þætti leitt að grípa til þessa ráðs. Fuglinn sem eftir lifði, hvarf skömmu síðar og eftir það bar lítið á örnum í Öræfum.

Klifur 
Í Loddudrang er klifurleið sem kölluð er "Arnarhreiðrið".

Öræfasveit
477

Árið 477 (CDLXXII í rómverskum tölum)

Atburðir 
 Genserik, konungur Vandala, deyr og elsti sonur hans, Hunerik, tekur við konungstigninni.
 Ælle (Ella), fyrsti konungur Suður-Saxa, stígur á land á Englandi, samkvæmt Annáli Engilsaxa. Þrátt fyrir mótspyrnu Breta sem fyrir voru á Englandi tekst Söxum að hertaka land og skapa sér fótfestu á eynni.
 Armatus, austrómverskur hershöfðingi, er drepinn að fyrirskipan keisarans Zenons vegna stuðnings hans við uppreisn Basiliskosar árið 475.
 Houfei Di, keisari Liu Song veldisins í Kína, er myrtur og bróðir hans Shun Di er skipaður keisari í hans stað, 10 ára gamall. Shun Di er sjálfur myrtur tveimur árum síðar og Liu Song veldið líður undir lok.
 Shaolin klaustrið er stofnað á hinu helga Song fjalli í núverandi Henan héraði í Kína.

Fædd

Dáin 
 Genserik - konungur Vandala.
 Armatus - austrómverskur hershöfðingi.
 Houfei Di - keisari Liu Song veldisins í Kína.

477
471-480
Finnbogi og Felix

Finnbogi og Felix (enska: Phineas & Ferb) eru bandarískir teiknimyndaþættir framleiddir af Disney. Á Íslandi voru þættirnir sýndir á RÚV.
Teiknimyndaþættir
Sjónvarpsþættir
Bandarískir sjónvarpsþættir
Barnaþættir