alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þorláksskrín

Þorláksskrín var smíðað nálægt árinu 1200 utan um líkamsleifar Þorláks helga. Það stóð yfir háaltari í dómkirkjunni í Skálholti og var verðmætasti gripur á Íslandi. Það var borið í helgigöngum á messudögum hans.

Fyrir verðleika Þorláks gerðust frammi fyrir skríninu alls konar jarteinir: „Þar fá blindir sýn, daufir heyra, krypplingar réttast, líkþráir hreinsast, haltir ganga, vitstolnir og djöfulóðir fá fulla bót, herteknir frjálsast, hvar á löndum er kalla á hans nafn. Mállausir fá mál, og alls konar innansóttir og sjúkleikar batna þar, og það er ekkert til meins mönnum eða fénaði, á sjó eða landi, að Guð gefur eigi heilsu og hjálp fyrir árnaðarorð síns blessaða vinar, Þorláks biskups, þegar á hann er heitið.“

Páll Jónsson biskup fékk til að gera þetta skrín fyrir helgan dóm Þorláks „gullsmið þann, er Þorsteinn hét og þá var hagastur maður að málmi á öllu Íslandi... lagðist þar til ógrynni fjár í gulli og gimsteinum og í brenndu silfri. Hann lagði þar og eigi minna fé til skrínis og smíðarkaups með tillögum annarra manna en fjögur hundruð hundraða. Það smíði var mjög vandað, að það bar eigi minna af öðrum skrínum, þeim er á Íslandi voru, um fegurð en um vöxt, og var það betur en þriggja álna...“ Á siðskiptatímanum lét Gissur Einarsson setja það afsíðis í Skálholtskirkju. Jón Helgason biskup bætti því við, að Gissur hefði látið „taka skrautið af skríni Þorláks og síðan eyða því. Þó voru til einhverjar leifar af því í Skálholti eftir það, og lét Brynjólfur biskup búa til nýtt skrín úr því, er geymdi skininn lærlegg úr manni. Þetta bein tók Jón biskup Vídalín 1715 og lét grafa niður í kirkjugarði.“ Síðast er vitað af skríninu, að það var selt á uppboði í Skálholti 1802.

Tilvísanir

Heimildir 
 Kristján Eldjárn í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1973: Þorláksskrín í Skálholti - Samtíningur um glataðan forngrip, bls. 19-42.

Kaþólska kirkjan
Norræna stofnunin í Finnlandi

Norræna stofnunin í Finnlandi (Nifin) var menningarstofnun rekin af Norrænu ráðherranefndinni. Markmið stofnunarinnar var að miðla þekkingu um tungumál og menningu Norðurlandanna í Finnlandi og þekkingu um finnsku og menningu Finnlands annars staðar á Norðurlöndum. Enn fremur var Norræna stofnunin í Finnlandi í samvinnu við systurstofnanir sínar og hús á Norðurlöndunum um að efla menningartengsl milli Norðurlandanna og nágrannaríkja þeirra. 

Í Nifin var að finna Norrænt bókasafn með u.þ.b. 16.000 titlum. Auk fagurbókmennta og fræðibóka var þar einnig að finna tímarit, geisladiska, myndbönd og margmiðlunarefni.  

Nifin bauð reglulega upp á menningarviðburði af ýmsu tagi, m.a. rithöfundakvöld, lista- og kvikmyndasýningar og fyrirlestra um norræn málefni oft í samstarfi með öðrum stofnunum og menningarmiðstöðum. Ennfremur skipulagði Nifin ráðstefnur og bauð upp á tungumálanámskeið í norrænum málum, gaf út efni um Norðurlöndin og norræn tungumál. 

Nifin starfaði náið með skólum og menntastofnunum í Finnlandi. 

Nifin var sett á stofn árið 1997 og var til húsa í byggingu Norræna fjárfestingabankans við Kaisaniemenkatu 9 í miðbæ Helsinki. Nifin heitir síðan 2012 Norræna menningargáttin.

Tengt efni

 Norræna húsið

 Norðurlandahúsið í Færeyjum

Tenglar

 Norræna menningargáttin 

 Norræna ráðherranefndin

Norðurlönd
Norrænt samstarf
Norræna ráðherranefndin
Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar

Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar eru verðlaun sem Samband ungra sjálfstæðismanna hafa veitt árlega frá árinu 2007.

Verðlaunin eru nefnd í höfuðið á Kjartani Gunnarssyni, fyrrverandi framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bankaráðsmanns Landsbankans. 

Nokkuð var gagnrýnt að samtökin InDefence skyldu taka við verðlaununum árið 2010 í ljósi þess að samtökin höfðu mjög látið að sér kveðja í umræðunni um Icesave reikningana og þótti mörgum kaldhæðnislegt að samtökin tækju við verðlaunum sem kennd voru við mann svo nátengdan Icesave reikningunum. 

Stjórn SUS ákvað að nefna verðlaunin eftir Kjartani til að heiðra það starf sem hann hefur skilað til þess að auka frelsi á Íslandi og bera út hugmyndir frjálshyggjunnar.

Verðlaunahafar
 2021: Haraldur Þorleifsson og Íslensk erfðagreining
2020: Birgir Jónsson og Brugghús Steðja
2019: Björgvin Guðmundsson og Björkin fæðingarstofa.
 2018: Ásdís Halla Bragadóttir og Hvalur hf.
2017: Óli Björn Kárason og Arnar Sigurðsson
2016: Sigríður Á. Andersen og Almenna bókafélagið
 2015: Vilhjálmur Árnason og Viðskiptaráð Íslands
 2014: Pawel Bartoszek og Rann­sókn­ar­setur um ný­sköp­un og hag­vöxt. 
 2013: Gunnlaugur Jónsson og Samtökin 78.
 2012: Hannes Hólmsteinn Gissurarson og AMX.
 2011: Ragnar Árnason og Advice.
 2010: InDefence og Brynjar Níelsson. 
 2009: Davíð Scheving Thorsteinsson og Hugmyndaráðuneytið.
 2008: Margrét Pála Ólafsdóttir og Viðskiptaráð Íslands.
 2007: Félagið Andríki og Andri Snær Magnason.

Tilvísanir

Íslensk verðlaun
Sjálfstæðisflokkurinn
Kraftaverk

Kraftaverk er óvæntur atburður, sem þakkaður er guðdómlegri hjálp. Stundum er álitið, að kraftaverkamaður, dýrlingur eða trúarleiðtogi eigi þátt í, að þessi hjálp sé veitt. Á íslensku voru kraftaverk fyrr á öldum oftast kölluð jarteinir eða jarteiknir.

Tengt efni 
 Jarteinabækur Þorláks helga

Trúarbrögð
Magnús Hinriksson

Magnús Hinriksson (d. 1161) var danskur aðalsmaður og líklega konungur Svíþjóðar 1160-1161. Það er þó óvíst því samkvæmt einhverjum heimildum dó Eiríkur helgi, forveri hans, ekki fyrr en 1162 og afar fáar heimildir eru um konungstíð Magnúsar.

Magnúsar er fyrst getið 1148. Hann var sonur Hinriks halta, sem var sonur Sveins, eins margra sona Sveins Ástríðarsonar Danakonungs. Kona Hinriks og móðir Magnúsar var Ingiríður Rögnvaldsdóttir, dóttir Rögnvaldar konungs stutthöfða. Hún giftist síðar Haraldi gilla Noregskonungi, síðan Óttari birtingi og að lokum Árna Ívarssyni á Stoðreimi. Sonur þeirra Haraldar og hálfbróðir Magnúsar var Ingi krypplingur, Noregskonungur.

Magnús giftist stjúpsystur sinni, Brígiðu, sem var óskilgetin dóttir Haraldar gilla. Ekki er vitað til þess að þau hafi átt barn saman. Árið 1160 tók Magnús sér konungsvald í Svíþjóð eftir að hafa ráðið Eirík konung helga af dögum. Konungstíð hans var þó ekki löng því 1161 féll hann í bardaga við Karl Sörkvisson, sem varð síðan konungur. Brígiða ekkja hans giftist aðalsmanninum Birgi Brosa og átti með honum fjölda barna, þar á meðal Ingigerði, konu Sörkvis yngri Karlssonar.

Heimildir 
 

Svíakonungar
Saga Svíþjóðar
Karl Sörkvisson

Karl Sörkvisson (1130 – 12. apríl 1167) var konungur Svíþjóðar allrar frá 1161 til dauðadags. Hann var sonur Sörkvis eldri Svíakonungs, sem var drepinn árið 1155 eða 1156, og Úlfhildar Hákonardóttur. Sennilega hefur hann orðið konungur eða jarl Austur-Gautlands þegar við lát föður síns en vitað er að Eiríkur helgi réði Vestur-Gautlandi 1158.

Danski aðalsmaðurinn Magnús Hinriksson réð Eiríki helga bana árið 1160 og tók sér konungsnafn, en árið 1161 féll hann í bardaga við Karl Sörkvisson. Eftir það nefndi Karl sig konung Svía og Gauta. Lítið er vitað um ríkisstjórnartíð hans. Rússneskar heimildir segja að Svíar hafi farið í misheppnaða krossferð til Rússlands árið 1164 en um hana er ekkert vitað. Á ríkisstjórnartíma hans fengu Svíar sinn fyrsta erkibiskup, Stefán.

Árið 1163 hafði Karl gengið að eiga Kristínu, dóttur skánska höfðingjans Stígs Hvide, en móðir hennar var Margrét, systir Valdimars mikla. Sonur þeirra var Sörkvir.

Vorið 1167 sneri Knútur Eiríksson, sonur Eiríks helga, heim úr útlegð, barðist við Karl á Visingö, eyju í Vättern, felldi hann og varð síðan konungur, enda var Sörkvir yngri þá aðeins þriggja ára. Karl er grafinn í klaustrinu í Alvastra, sem foreldrar hans höfðu stofnað. Innsigli hans er elsta sænska konungsinnsiglið sem varðveist hefur.

Karl var fyrsti Svíakonungurinn með því nafni og ætti því að kallast Karl 1. Hann er hins vegar stundum nefndur Karl 7. en það er seinni tíma uppfinning og miðast við niðurtalningu frá Karli 9., sem tók sér konungsheiti út frá Gothorvm sveonvmqve historia (Saga Gota og Svía), sem Johannes Magnus skrifaði á 16. öld og er uppspuni.

Heimildir 
 
 

Svíakonungar
Saga Svíþjóðar
Lyferfðamengjafræði

Lyferfðamengjafræði miðar að því að beita verkfærum og nálgunum erfðamengjafræðinnar til að rannsaka eiginleika lyfja, leita að lífvirkum efnum og kanna viðbrögð sjúklinga við lyfjum og meðferð.

Fræðigreinin hefur haslað sér völl á undanförnum áratug. Sérstakt tímarit Pharmacogenomics var einmitt stofnað árið 2000.

Tengt efni 
 lyfjafræði 
 erfðamengjafræði

Lykill að erfðamengjafræði 
 Skrifað af nemendum og kennurum í Erfðamengjafræði (LÍF524G og LÍF120F) við Líf og umhverfisvísindadeild HÍ, haustið 2010.

Heimildir 

Erfðafræði
Sörkvir yngri Karlsson

Sörkvir yngri Karlsson (1164 – 17. júlí 1210) var konungur Svíþjóðar frá 1196 þar til honum var steypt af stóli 1208.

Hann var af Sörkvisætt, sonur Karls Sörkvissonar, sem var konungur Svíþjóðar 1161-1167, og konu hans, Kristínar Stígsdóttur. Hann var aðeins þriggja ára þegar Knútur Eiríksson lét drepa föður hans og settist sjálfur í hásætið. Móðir hans fór þá með hann til ættingja sinna í Danmörku og þar ólst hann upp. 

Þegar Knútur konungur dó 1196 var sömu sögu að segja, synir hans fjórir voru of ungir til að verða konungar og því sneri Sörkvir heim til Svíþjóðar og var kjörinn konungur með stuðningi jarlsins Birgis Brosa. Sörkvir hafði gifst danskri aðalsjómfrú sem hét Benedikta Ebbadóttir eða Bengta Hvide fyrir eða um 1190 og átti með henni að minnsta kosti þrjú börn. Hún var dáin fyrir árið 1200, því þá giftist Sörkvir Ingigerði dóttur Birgis Brosa. 

Erfðadeilurnar milli Sörkvisættar og Eiríksættar náðu hámarki á valdatíma Sörkvis yngri. Birgir Brosa, sem hafði verið mjög áhrifamikill, dó 1202 og Sörkvir gerði ársgamlan son sinn, Jóhann, að jarli í hans stað. Það líkaði sonum Knúts Eiríkssonar, sem höfðu alist upp við hirð Sörkvis, illa. Þeir fóru að gera kröfu til ríkis og voru gerðir eða fóru í útlegð til Noregs. Þeir sneru aftur með herlið árið 1205 og nutu stuðnings Birkibeina. Sörkvir vann þó sigur á þeim og felldi þrjá þeirra en sá fjórði, Eiríkur, komst undan.

Eiríkur sneri svo aftur í ársbyrjun 1208 með norskan liðsauka og tókst að vinna sigur á her Sörkvis, sem stýrt var af Ebba Súnasyni, fyrrverandi tengdaföður hans, í orrustunni við Lena 31. janúar. Eiríkur hrakti Sörkvi í útlegð til Danmerkur og tók sér sjálfur konungsnafn.

Sörkvir hafði verið í góðu sambandi við páfastól og stuðlaði að auknum áhrifum páfa í Svíþjóð en Eiríksættin vildi auka sjálfstæði sænsku kirkjunnar. Sörkvir naut því stuðnings Innósentíusar 3. páfa, sem reyndi að beita áhrifum sínum til að koma honum aftur á konungsstól, en Svíar sinntu því engu, enda var Sörkvir oft álitinn danskur konungur. Árið 1210 gerði hann innrás í Svíþjóð með stuðningi Dana og freistaði þess að ná krúnunni að nýju en féll í orrustunni við Gestilren 17. júlí.

Fólki jarl, sonur Birgis Brosa, féll í orrustunni við hlið Sörkvis. Sonur hans, Súni, er sagður hafa rænt Helenu, dóttur Sörkvis af fyrra hjónabandi, eftir orrustuna og gifst henni. Dóttir þeirra var Katrín, kona Eiríks konungs smámælta og halta.

Heimildir 
 
 

Svíakonungar
Saga Svíþjóðar
Jóhann Sörkvisson

Jóhann Sörkvisson (1201 – 10. mars 1222) eða Jón Sörkvisson var konungur Svíþjóðar frá 1216 til dauðadags. 

Jóhann var sonur Sörkvis yngri Svíakonungs og Ingigerðar, dóttur Birgis Brosa jarls. Hann var sjö ára þegar faðir hans var rekinn frá völdum og Eiríkur Knútsson tók við. Eiríkur dó svo óvænt úr hitasótt árið 1216. Ríkissa drottning var þunguð og ól son nokkru eftir lát manns síns og var honum gefið nafnið Eiríkur. Sænski aðallinn vildi þó ekki fá kornabarn á konungsstól og valdamiklir ættingjar Jóhanns í móðurætt studdu kosningu hans. Páfi, sem nokkrum árum fyrr hafði stutt Sörkvi yngri gegn Eiríki Knútssyni, lagðist nú á sveif með Eiríki hinum unga en úr varð að Jóhann var kosinn. Hann var þó ekki fullveðja sjálfur og var ekki krýndur fyrr en 1219. Honum er svo lýst að hann hafi verið bernskur og afar mildur og góðviljaður.

Jóhann fór í misheppnaða kristniboðsferð til Eistlands 1220. Eftir að hann var sjálfur farinn heim féllu frændi hans, Karl daufi jarl, og Karl Magnússon biskup í orrustu við Eista. Raunar kom í ljós að bæði Danir og Þjóðverjar höfðu verið á ferð í Eistlandi og voru búnir að kristna flesta heiðingjana.

Jóhann dó ógiftur og barnlaus 1222. Hann var síðasti konungurinn af Sörkvisætt og Eiríkur hinn smámælti og halti, sem var nú orðinn sex ára gamall, tók við krúnunni.

Heimildir 
 
 

Svíakonungar
Saga Svíþjóðar
Álfheiður Kjartansdóttir

Álfheiður Kjartansdóttir (8. október 1925 – 28. nóvember 1997) var íslenskur þýðandi og blaðamaður. Hún þýddi fjölda barnabóka, Kvikmyndahandbókina og bækur eftir jafn ólíka höfunda og Per Anders Fogelström (Sumarið með Móniku) , Hammond Innes, Mary Stewart og Marilyn French, en einnig kafla í bókinni Perestrojka: ný hugsun, ný von eftir Míkhaíl Sergejevítsj Gorbatsjov. 

Álfheiður var dóttir Kjartans Ólafssonar frá Hafnarfirði, lögregluþjóns og lengi bæjarfulltrúa þar, og konu hans Sigrúnar Guðmundsdóttur. Eldra barn þeirra var Magnús, ritstjóri og ráðherra.  Álfheiður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1945 og innritaðist í norrænu þá um haustið. Hún lauk prófi í forspjallsvísindum um vorið en hélt þá til náms til Kaupmannahafnar. Þar giftist hún 2. apríl 1947 fyrri manni sínum, Guðna Guðjónssyni grasafræðingi. Hann lést í desember 1948. Álfheiður giftist síðan aftur 27. nóvember 1954 seinni manni sínum Jóhannesi Jóhannessyni listmálara og gullsmið. Árið 1977 hóf Álfheiður nám í málvísindum og lauk BA gráðu í þeim frá Háskóla Islands 1983. 

Þegar í menntaskóla þýddi Álfheiður sína fyrstu bók, en þýðingar gerði hún síðar að ævistarfi, fyrst með verslunarstörfum, blaðamennsku og barnauppeldi, en síðar varð það hennar aðalstarf. Álfheiður var félagi í Rithöfundasambandi íslands. 

Íslenskir þýðendur

Íslenskar konur
Íslenskir málfræðingar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Fljótshlíð

Fljótshlíð er sveit í  Rangárvallasýslu. Fyrir vestan hana er hinn forni Hvolhreppur, að sunnan  Vestur- og Austur-Landeyjar og að suðaustan  Vestur-Eyjafjallasveit. Fljótshlíðarhreppur náði yfir Fljótshlíð en hefur verið lagður niður sem sérstakt sveitarfélag. Löngum voru tvö prestaköll í Fljótshlíð. Annað var nefnt Fljótshlíðarþing, helstu kirkjur í Teigi, í Eyvindarmúla og á  Hlíðarenda. Hitt prestakallið var kennt við  Breiðabólstað, og undir það féllu að fornu annexíurnar Lambey, Ey, Þorvarðsstaðir og Vellir, auk bænhúss í Vatnsdal. Frá 1880 lögðust Fljótshlíðarþing undir Breiðabólstað.

Fjölmargar jarðir í Fljótshlíð eru nú að öllu leyti eða hluta í eigu efnamanna af höfuðborgarsvæðinu sem sumir eru búsettir þar allt árið en aðrir eru þar eingöngu um helgar eða í leyfum. Á fæstum þessara jarða er rekinn hefðbundinn búskapur þótt sumir séu þar með hesta. Nú eru hátt á annað hundrað sumarbústaðir í Fljótshlíð.

Bæjatal á 20. öld, frá austri til vesturs 

 Fljótsdalur
 Fljót
 Barkarstaðir
 Háimúli
 Árkvörn
 Eyvindarmúli
 Múlakot
 Hlíðarendakot
 Nikulásarhús
 Hlíðarendi
 Hallskot
 Rauðuskriður
 Þverá
 Deild
 Valstrýta
 Heylækur
 Teigur
 Butra
 Smáratún
 Miðkot
 Bollakot
 Hellishólar
 Grjótá
 Arngeirsstaðir
 Tungukot
 Kirkjulækur
 Kirkjulækjarkot
 Lambalækur
 Hlíðarból
 Kvoslækur
 Ormskot
 Litli-Kollabær
 Stöðlakot
 Kollabær
 Tumastaðir
 Tunga
 Vatnsdalur
 Höfði
 Torfastaðir
 Kotmúli
 Fagrahlíð
 Sámsstaðir
 Árnagerði
 Ásvöllur
 Breiðabólstaður
 Bjargarkot
 Lambey
 Staðarbakki
 Aurasel
 Flókastaðir
 Núpur

Tilvísanir

Ítarefni 

 Oddgeir Guðjónsson: „Fljótshlíð“, Sunnlenskar byggðir IV, Búnaðarsamband Suðurlands 1982.

Rangárvallasýsla
Fasta

Fasta eða föstuhald felst í því að neita sér um suman eða allan mat í lengri eða skemmri tíma. Hún getur verið gerð til heilsubótar, en í trúarbrögðum er hún yfirleitt gerð í yfirbótarskyni.

Kristni 

Föstuhald er ekki með einu móti í kristnum sið, á seinni árum einna mest í  orþódox kirkjum, meðan ýmsar kirkjudeildir gera engar kröfur um föstuhald. Meðal annars er að þessu vikið í Matteusarguðspjalli 9.15, Markúsarguðspjalli 2.20 og Lúkasarguðspjalli 5.35.

Bahá'í 
Bahá'íar fasta frá sólarupprás til sólseturs í 19 daga í mánuðinum ʻAlaʼ ( 1 eða 2 mars – 19 eða 20 mars). Bahá'íar sem eru mjög norðarlega eða sunnarlega, þar á meðal Íslendingar, meiga fasta frá sex að morgni til sex á kvöldin.

Skylt efni 

 Föstuboð Þorláks biskups
 Ramadan

Heilsa
Trúarbrögð
Matur
Föstuboð Þorláks helga

Föstuboð Þorláks helga var tilskipun eða  boð Þorláks helga frá 1180 um föstuhald í Skálholtsbiskupsdæmi. Frá þeim segir í sögu hans: “Um daga Þorláks biskups var í lög leitt að halda heilagt Ambrosíusdag og Sessilíudag og Agnesardag og að fasta náttföstur fyrir postulamessur og Nikulásmessu. Hann bauð ríkt að halda frjádaga föstu, svo að engan skyldi tvímælt eta rúmhelgan, nema þann einn, er í páskaviku er. Hann hélt svo ríkt sjálfur frjádaga, að hann át alla þurrt, ef hann var heill, en hann var svo linur og hægur í því, þá er hann var sjúkur, að hann át  hvítan mat á imbrudögum og frjádaga, ef hann var þess beðinn...” Föstuboð Þorláks tóku til þeirra, sem voru á aldrinum 16-70 ára og voru heilir heilsu, og nokkru linara var boðið, ef fátækt fólk átti ekki viðeigandi föstumat. Þessi boð eru prentuð í Íslenzku fornbréfasafni.

Tilvísanir, skýringar 

Kaþólska kirkjan
Lögfræði
Matur
12 mR

Tólf metra kjölbátur (12mR eða tólfa) er flokkur kappsiglingaskúta sem eru hannaðar samkvæmt alþjóðlegu metrareglunni. „Tólf metra“ á ekki við um lengd bátsins, en tólf metra kjölbátar eru oftast 20-23 metrar að lengd. Fyrsta tólfan var smíðuð árið 1907 og þessi gerð var ólympíubátur á ólympíuleikunum 1908, 1912 og 1920 en fáir bátar tóku jafnan þátt. Sumir af þessum bátum voru slúppur með gaffalseglum. Frá 1958 til 1987 var þessi gerð notuð til að keppa í Ameríkubikarnum. Allir þeir bátar voru með bermúdaseglum.

Tenglar
 The International Twelve Metre Association (ITMA)

Kjölbátar
Hansa 2.3

International Access 2.3 er lítill 2,3 metra langur kjölbátur fyrir einn siglingamann með eitt bermúdasegl og flatt stefni hannaður af ástralska skútuhönnuðinum Chris Mitchell á 10. áratug 20. aldar. Upphaflega hugmyndin var sú að hanna eins manns seglbát sem líka væri auðvelt að róa. Bátnum er ætlað að vera öruggur byrjendabátur sem hentar líka fötluðum siglingamönnum. Siglingamaðurinn situr ofaní bátnum þannig að hann snýr fram og stýrir með stýripinna aftan á kjölkistunni sem er tengdur við stýrið með böndum. Bóman situr hátt á mastrinu svo hún rekist ekki í höfuð siglingamannsins í vendingum. Fellikjölurinn er 20 kíló og báturinn er borðhár og -breiður til að veita hámarksöryggi. Hægt er að fá Access 2.3 með rafmótorstýringu fyrir stýri og stórskaut fyrir siglingamenn með takmarkaða hreyfigetu.

Tenglar
 International Access Class Association 

Kjölbátar
Íþróttir fatlaðra
Hansa 303

Access 303 er lítill 3,03 metra langur og 1,35 metra breiður kjölbátur fyrir einn til tvo siglingamenn með eitt bermúdasegl og sjálfvendandi fokku hannaður af ástralska skútuhönnuðinum Chris Mitchell fyrir fyrirtæki sitt Access Dinghies Systems. Bátnum er ætlað að vera öruggur kjölbátur sem hentar líka fötluðum siglingamönnum. Líkt og í Access 2.3 sitja siglingamennirnir ofaní bátnum hlið við hlið þannig að þeir snúa fram og stýra með stýripinna aftan á kjölkistunni sem er tengdur við stýrið með böndum. Bóman situr hátt á mastrinu svo hún rekist ekki í höfuð siglingamanna í vendingum. Fellikjölurinn er 30 kíló og báturinn er borðhár og -breiður til að veita hámarksöryggi. Hægt er að fá Access 303 með rafmótorstýringu fyrir stýri og stórskaut fyrir siglingamenn með takmarkaða hreyfigetu.

Einn bátur af þessari gerð var tekinn í notkun af siglingafélaginu Nökkva árið 2011.

Tenglar
 International Access Class Association 

Kjölbátar
Íþróttir fatlaðra
Hansa Liberty

Access Liberty er 3,6 metra langur einmenningskjölbátur með eitt bermúdasegl, sjálfvendandi rúllufokku og tvö stýrisblöð hannaður af ástralska skútuhönnuðinum Chris Mitchell fyrir fyrirtæki hans Access Dinghies Systems. Bátnum er ætlað að vera öruggur en hraðskreiður keppnisbátur sem hentar líka fötluðum siglingamönnum. Líkt og í öðrum Access-bátum situr siglingamaðurinn í sæti ofan í bátnum þannig að hann snýr fram og stýrir með stýripinna aftan á kjölkistunni sem er tengdur við stýrið með böndum. Bóman liggur skáhallt upp frá mastrinu svo hún rekist ekki í höfuð siglingamannsins í vendingum. Fellikjölurinn er 72 kíló og báturinn er borðhár og -breiður með tvö stýrisblöð til að veita hámarksöryggi þótt hann halli mikið. Hægt er að fá Access Liberty með rafmótorstýringu fyrir stýri og stórskaut fyrir siglingamenn með takmarkaða hreyfigetu.

Tenglar
 International Access Class Association 

Kjölbátar
Íþróttir fatlaðra
Kormákur Ögmundarson

Kormákur Ögmundarson var íslenskt skáld um miðja 10. öld, sonur Ögmundar Kormákssonar á Mel í Miðfirði og Döllu Önundardóttur. Um hann er Kormáks saga, sem talin er ein af eldri Íslendingasögum, en einnig er hans getið í Grettis sögu, Egils sögu og Landnámabók. Honum er svo lýst í Kormáks sögu:„Hann var svartr á hár ok sveipr í hárinu, hörundljóss ok nökkut líkr móður sinni, mikill ok sterkr, áhlaupamaðr í skapi.“

Kormáks saga fjallar aðallega um ástir Kormáks og Steingerðar Þorkelsdóttur og virðist vera að miklu leyti skrifuð í kringum ástarvísur sem hann orti til hennar. Brúðkaup þeirra hafði verið ákveðið en vegna álaga sem fjölkunnug kona að nafni Þórveig hafði lagt á Kormák varð ekkert af því. Steingerður giftist svo Hólmgöngu-Bersa og skoraði Kormákur hann á hólm en felldi hann þó ekki. Seinna sagði Steingerður skilið við Bersa og giftist þá manni sem hét Þorvaldur tinteinn. Kormákur fór til Noregs og í herför til Írlands með Haraldi konungi gráfeldi, kom aftur heim en fór utan öðru sinni, var með Sigurði jarli Hákonarsyni og orti þá Sigurðardrápu, sem varðveitt er í Snorra-Eddu. Hann féll að lokum á Skotlandi.

Fundum þeirra Steingerðar bar oft saman og ástin milli þeirra slokknaði ekki en aldrei náðu þau þó saman vegna álaga Þórveigar. Margar af ástavísunum sem Kormákur orti til Steingerðar þykja sérlega fallegar. Þekktust þeirra er ef til vill þessi vísa:

Brámáni skein brúna 
brims und ljósum himni 
Hristar hörvi glæstrar 
haukfránn á mig lauka. 
En sá geisli sýslir 
síðan gullhrings Fríðar 
hvarma tungls og hringa 
Hlínar óþurft mína. 

Íslensk skáld
Persónur Íslendingasagna
Knútur langi

Knútur langi Hólmgeirsson (d. 1234) var konungur Svíþjóðar frá 1229 til dauðadags. Ekki er fullvíst um ætt hans en margt bendir til að hann hafi verið bróður- eða systursonur Knúts konungs Eiríkssonar.

Þegar Jóhann Sörkvisson, síðasti konungur af Sörkvisætt, dó árið 1222 varð Eiríkur hinn smámælti og halti, sonur Knúts Eiríkssonar, konungur en hann var þó aðeins sex ára gamall og var landinu því stýrt af ríkisráði. Einn meðlimur þess var Knútur langi. Hann gerði svo uppreisn gegn konungi og vann sigur á fylgismönnum Eiríks í orrustunni við Olustra í Södermanland árið 1229. Eftir það tók Knútur sér konungnafn og kallaðist Knútur 2. Fáum sögum fer af konungstíð hans en hann dó 1234 og þá tók Eiríkur aftur við krúnunni.

Kona Knúts var líklega af Fólkungaætt og kann að hafa verið dóttir Fólka Birgissonar jarls. Þau áttu tvo syni, Hólmgeir og Filippus, sem báðir féllu í átökum Fólkunga við Birgi jarl.

Heimildir 
 
 

Svíakonungar
Saga Svíþjóðar