alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Neðstikaupstaður

Neðstikaupstaður er minjasvæði á Ísafirði og fyrrum verslunarsvæði þar sem standa verslunarhús frá tímum Einokunarverslunarinnar. Elsta húsin er Krambúðin sem byggð var 1757. Í fyrstu höfðu kaupmenn ekki vetursetu í kaupstaðnum en árið  1764 tók Almenna verslunarfélagið við Íslandsversluninni og hafði þá vetursetumenn á öllum Vestfjarðahöfnum og kenndi saltfiskverslun en saltfiskur var eftirsótt söluvara í Evrópu og veðurlag og aðgangur að fengsælum fiskimiðum gerði Vestfirði heppilega fyrir slíka vinnslu. 

Árið 1765 var byggt heilsárs íbúðarhús fyrir verslunarstjóra (faktor) og er það Faktorshúsið. Um aldamótin 1900 mun á annan tug húsa hafa staðið í Neðstakaupstað. Núna standa eftir fjögur hús en þau eru  Krambúðin og Faktorshúsið og tvo pakkhús (vöruskemmur) sem eru  Tjöruhúsið, byggt 1781, og Turnhúsið, byggt 1784.

Hinn 18. ágúst 1786 kunngerði Danakonungur að einokun yrði afnumin á Íslandi frá og með 1. janúar 1788. Tilskipun um sama efni var gefin út 13. júní 1787 og voru þá sett lög um verslun á Íslandi er gilda skyldu frá 1. janúar 1788. Stofnaðir voru sex kaupstaðir og var Ísafjörður einn þeirra. Hinn 24. apríl 1787 mældi Jón Arnórsson sýslumaður út lóð hins nýja kaupstaðar á Skutulsfjarðareyri. Náði hún yfir alla eyrina frá Suðurtanga að Prestabugt en takmarkaðist að ofan við línu er hugsaðist dregin 96 álnum fyrir neðan neðsta fjárhús Eyrarklerks. Haustið 1816 fékk Grundarfjörður  kaupstaðarréttindi í Vesturamti í stað Ísafjarðar og var Ísafjörður  úthöfn frá Grundarfirði til ársins 1836 en fékk þá löggildingu sem verslunarstaður.

Eftir verslunareinokunina rak félag danskra kaupmanna frá Altona verslunina frá 1787-1793. Þá tóku við kaupmennsku Jens Lassen Busch og Henrik Christian Paus og var verslun þeirra rekin  til 1824. Matthías Wilhelm Sass  keypti þá verslunina og rak hann og afkomendur hans verslun í Neðstakaupstað til ársins  1883. Á vegum verslunar Sass var fyrsta hafskipabryggja byggð á Íslandi árið 1868. Árið 1883 var verslun Sass seld Ásgeiri G. Ásgeirssyni og varð Neðstikaupstaður miðstöð Ásgeirsverslunarinnar sem þá hafði mikið umleikis. Ásgeirsverslun var rekin  til ársins 1918 en þá tóku við  Hinar sameinuðu íslensku  verslanir tóku við verslunarrekstri. Árið 1926 urðu Hinar sameinuðu íslensku verslanir gjaldþrota og lauk þar með verslun í Neðstakaupstað.

Heimildir 
 Gísli Sigurðsson, Húsin í Neðstakaupstað, Lesbók Morgunblaðsins, 28. október 2000, Blaðsíða 10
 Byggðasafn Vestfjarða, Neðstikaupstaður
 Sýning um upphaf skipulags á Ísafirði

Ísafjörður
Apep

Apep (fornegypska: ˁ3pp) eða Apófis (forngríska: Ἄπωφις) var illur guð í fornegypskum trúarbrögðum og kom fyrir sem risavaxinn snákur eða dreki. Hann stóð fyrir óreiðu og var þannig andstæða Maat sem stóð fyrir reglu og sannleika. Hann var helsti óvinur sólguðsins Ra sem þarf að sigra hann í Dúat (undirheimum) áður en hann getur risið aftur á austurhimninum. Þar naut Ra aðstoðar ýmissa annarra goðmagna, meðal annars Sets. Set varð síðar illur guð og tók yfir hlutverk Apeps. Apep tengdist náttúruöflum eins og stormum og jarðskjálftum og sólmyrkvar voru skýrðir með því að þá hefði Apep tekist að gleypa Ra. 

Fornegypskir guðir
Guðaníundin

Guðaníundin eða enneatið (úr forngrísku: ἐννεάς, „níund“) voru níu fornegypskir guðir sem voru dýrkaðir í Helíópólis. Höfuðguðinn var Atúm, börn hans voru loftguðinn Sjú og regngyðjan Tefnút, börn þeirra voru himingyðjan Nút og jarðarguðinn Geb, og börn þeirra voru Ósíris, Ísis, Set og Nefþys. Þessi guðaníund er kölluð „stóra níundin“ til aðgreiningar frá öðrum guðaníundum sem stundum skiptu út einhverjum af guðunum fyrir aðra, eins og Anúbis, Hórus, Þot og Maat, og sem stundum komu faraó fyrir sem einum af guðunum níu. 

Fornegypskir guðir
Helíópólis

Helíópólis (forngríska Ἡλιούπολις, „borg sólarinnar“ eða „borg Helíosar“; fornegypska ỉwnw; arabíska عين شمس‎ ʿĒn Šams, „auga sólarinnar“) var ein af elstu borgum Egyptalands hins forna og höfuðstaður þrettánda umdæmis Neðra Egyptalands. Hún er staðsett þar sem nú eru norðausturmörk Kaíró. Borgin var miðstöð fornegypskra trúarbragða og staður þar sem sólguðinn Ra var dýrkaður sem höfuðguð ásamt öðrum guðum úr guðaníundinni. Í sögunni um Jósef í Fyrstu Mósebók Gamla testamentisins er borgin nefnd Ón, dregið af fornegypsku nafni hennar iunu. 

Borgin var að mestu rifin þegar Kaíró miðalda byggðist upp og nú er eina minnismerkið sem eftir er Al-Masalla-einsteinungurinn sem upphaflega stóð við hof Ra-Atúms. 

Egyptaland hið forna
Búkarakanatið

Búkarakanatið (persneska خانات بخارا‎; úsbekska Buxoro Xonligi) var stórt ríki í Mið-Asíu sem stóð frá fyrri hluta 16. aldar þar til seint á 18. öld. Höfuðborg þess var Búkara þar sem nú er Úsbekistan. Sajbanídar, sem röktu ættir sínar til Sibans, barnabarns Djengis Kans, stofnuðu kanatið þegar Múhameð Sajban sameinaði ýmsa úsbekska ættbálka undir sinni stjórn og náði borgunum Samarkand, Herat og Búkara úr höndum Babúrs. Sajbanídar ríktu yfir kanatinu til 1598 þegar Janídar frá Astrakankanatinu tóku við og ríkti til 1740 þegar Nadir Shah lagði það undir sig. Eftir það ríktu fulltrúar Afsjarída í Íran yfir kanatinu þar til einn þeirra, Múrad Shah stofnaði Emíratið Búkara árið 1785. 

Fyrrum Asíuríki
Saga Úsbekistan
Saga Tadsjikistan
Saga Túrkmenistan
Kanöt
Bornúveldið

Bornúveldið var ríki í Mið-Afríku sem varð til þegar Sefawa-ættin var hrakin frá Kanemveldinu um 1380 og stofnaði nýtt ríki þar sem nú er norðvesturhluti Nígeríu. Þar reisti Ali Dunamami víggirta höfuðborg, Ngazargamu, um 1455. Smám saman jókst veldi Bornú sem lagði höfuðborg Kanemveldisins, Nijmi, undir sig. Seint á 18. öld tók þessu ríki að hnigna vegna árása fúlana úr vestri og síðar Vadaiveldisins úr austri. Að lokum lagði breska Konunglega Nígerfélagið Bornú undir sig 1893 og það varð hluti af því sem síðar varð Nígería.

Fyrrum Afríkuríki
Saga Nígeríu
Saga Kamerún
Saga Tsjad
Konungsríkið Kongó

Konungsríkið Kongó (kikongo Kongo dya Ntotila eða Wene wa Kongo, portúgalska Reino do Congo) var ríki í Vestur-Afríku þar sem nú eru Angóla, Kabinda, Vestur-Kongó og vesturhluti Austur-Kongó. Á hátindi sínum náði það frá Atlantshafi í vestri að Kvangófljóti í austri og frá Kongófljóti í norðri að Kvansafljóti í suðri. Konungar báru titilinn manikongo. Samkvæmt arfsögnum var ríkið stofnað af Lukeni lua Nimi sem gerði M'banza-Kongo að höfuðborg sinni um 1380. Portúgalir komust í kynni við Kongó árið 1483. Eftir það fóru kongóskir aðalsmenn til Portúgals til að mennta sig og tóku upp kaþólska trú. Kongó hagnaðist á þrælaverslun við Evrópumenn en þrælamarkaðir höfðu þá lengi verið til í ríkinu. Í byrjun 17. aldar kom til átaka við Portúgali og afríska bandamenn þeirra sem leiddi til stríðs sem Kongómenn unnu árið 1622. Eftir röð átaka tókst Portúgölum loks að sigra Kongó árið 1665 í orrustunni við Mbwila. Konungurinn, Anton 1. af Kongó, var hálshöggvinn. Í kjölfarið hófst borgarastyrjöld þar sem óvíst var hverjum bæri að taka við völdum. Borgarastyrjöldin stóð í 40 ár. Pétur 4. af Kongó sameinaði loks ríkið undir sinni stjórn árið 1709. Þegar Portúgalir bönnuðu þrælaverslun vegna þrýstings frá Bretum árið 1839 hófst mikið umrót í Kongó. Eftir nokkur átök sór Pétur 5. af Kongó Portúgal hollustueið árið 1857. Portúgalir reistu virki í M'banza-Kongo og komu þar fyrir setuliði. Þeir höfðu þó ekki bolmagn til að stjórna landinu. Á Berlínarráðstefnunni 1884-1885 kom Kongó í hlut Portúgala. Konungur Kongó ríkti þó enn sem lénsmaður Portúgalskonungs þar til uppreisn gegn nýlenduherrunum hófst og var barin niður árið 1914. Eftir það var konungstitillinn í Kongó lagður niður. 

Fyrrum Afríkuríki
Saga Angóla
Saga Vestur-Kongó
Saga Austur-Kongó
Lýðræði með raðvali og sjóðvali

Lýðræði með raðvali og sjóðvali eftir Björn S. Stefánsson kom fyrst út á norsku (Demokrati med radvalg og fondsvalg) sem rannsóknarskýrsla frá stjórnmálafræðistofnun Oslóarháskóla. Það var árið 2003. Íslensku gerðina gaf Háskólaútgáfan út sama ár.  Síðan hefur Lýðræðissetrið gefið ritið út sem skjárit  .

Efni 
Raðval við atkvæðagreiðslu og kosningu er úrlausn á ævagömlu viðfangsefni rökfræði um það, hvernig má haga kosningu um fleiri en tvo.
Bókin svarar draumsýn Colemans (stjórnmálafræði, hagfræði) um þjált fyrirkomulag við að ráða málum til lykta í líkingu við peningakerfi.
Bókin tekur út viðtak Arrows um hópákvarðanir (hagfræði).
Kynnt eru tök með sjóðvali við gerð fjárlaga og framkvæmdaáætlana, mótun skipulags lands og þéttbýlis og nýtingu auðlinda (hagfræði, stjórnsýslufræði, umhverfisfræði, auðlindahagfræði).
Hagnýting raðvals og sjóðvals er athuguð undir því sjónarhorni félagsfræði, hvernig samfélag verður til við sameiginleg tök á málum, og, skylt því, með það meginstef mannfræði í huga, hvað viðheldur mannfélagi og endurnýjar það.

Heimildir 

Kosningakerfi
Kosningar
Lýðræði
Hæstikaupstaður

Hæstikaupstaður var verslunarlóð á miðri Skutulsfjarðareyri. Járnbrautarteinar lágu milli Neðstakaupstaðar og Hæstakaupstaðar. Í Hæstakaupstað er Faktorshúsið.

Tenglar 
 http://faktor.blog.is/blog/faktor/entry/1020992/ Hæstikaupstaður
Vikivaki (skáldsaga)

Vikivaki er skáldsaga eftir Gunnar Gunnarsson sem fjallar um samband rit höfundar við sögupersónur sínar. Sagan segir frá um rithöfundinum Jaka Sonarsyni á Foksstöðum sem er afskekkt sveitarsetur á Íslandi.  Á nýársnótt rísa tólf framliðnir menn og nokkur húsdýr upp úr gröfum sínum og vitja höfundarins sem er næstu árin að skrá niður sögu gestanna og hvað gerðist í þessari heimsókn.

Heimild 
 Jón Karl Helgason,Dómsdagsmynd Gunnars Gunnarssonar, Andvari, 1. tölublað (01.01.2010), Blaðsíða 59
Íslenskar skáldsögur
Skáldsögur eftir Gunnar Gunnarsson
Smjörlíki

Smjörlíki er álegg svipað smjöri sem smurt er á brauði eða notað í bakstri eða annars konar matargerð. Upphaflega smjörlíkið var búið til úr nautakjötsfitu og léttmjólk en það var Frakkinn Hippolyte Mège-Mouriès efnafræðingur sem gerði það fyrst árið 1869. Uppfinningurinn var afleiðing áskorunar Napóleons 3., sem var að leita að smjörstaðgengli fyrir hermenn og lægri stéttirnar.

Í dag er smjörlíki framleitt úr unninni jurtaolíu og vatni, og stundum er mjólk bætt líka við. Smjörlíki, eins og hefðbundið smjör, er í raun og veru fleyti af örlitlum vatnsdropum dreifðum jafnt í fitu, sem er í kristalformi. Lágmarksfituinnihald smjörlíkis er 80%.

Tengt efni 
 Matarolía

Álegg
Christer Sjögren

Christer Sjögren (f. 6. apríl 1950 í Hagfors í Svíþjóð) er sænskur söngvari.

Útgefið efni 
 Andliga sånger (1989)
 Andliga sånger 2 (1993)
 När ljusen ska tändas därhemma (1994)
 Varför är solen så röd (1996)
 Ett julkort från förr (2000)
 För kärlekens skull (2003)
 Love Me Tender (2004)
 King Creole (2006)
 Älskade andliga sånger (2007)
 Jubileum - 40 år med Christer Sjögren  (2008)
 Mitt sköna sextiotal (2008)
 Schlagerminnen (2009)
 En stjärna lyser i natt (2010)
 Kramgoa låtar 2011 (2011)
 Lotta & Christer (Christer Sjögren & Lotta Engberg) (2012)

Tilvísanir 

Sjögren, Christer
Ögmundur Kristinsson

Ögmundur Kristinsson (f. 19. júní 1989) er íslenskur knattspyrnumaður og leikur í marki. Hann hóf knattspyrnuferil sinn hjá Fram en er nú atvinnumaður hjá Olympiacos í Grikklandi.

Ögmundur lék með Fram upp alla yngri flokka. Hann varð aðalmarkvörður liðsins eftir að Hannes Þór Halldórsson gekk til liðs við KR. Hann var fyrirliði Framliðsins þegar það varð bikarmeistari árið 2013. Hann var einnig  valinn Íþróttamaður Fram árið 2011, fyrstur knattspyrnumanna.

Á árinu 2014 lék Ögmundur sinn fyrsta A-landsleik og í júlí sama ár gekk hann til liðs við Randers í Danmörku. Þar sem hann skrifaði undir eins árs samning

12.maí 2015 skrifaði Ögmundur undir þriggja ára samning við Hammarby í Svíþjóð en gekk til liðs við hollenska liðið Excelsior í ágústmánuði 2017. Ári síðar hélt hann til Grikklands og hefur spilað með Athlitiki Enosi Larissa F.C. 2018-2020 en er nú hjá stórliðinu Olympiacos.

Íslenskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1989
Chagoseyjar

Chagoseyjar er eyjaklasi í Indlandshafi. Heildarflatarmál eyjanna er 60 km². Eyjarnar eru breskt yfirráðasvæði. Eyjarnar eru Salómonseyjar, Peros Banhos kóralhringeyjan, Bræðurnir þrír, Arney, Háskaeyjar, Egmonteyjar og Diego Garcia. Diego Garcia er stærsta eyjan en hún er í kringum 44 ferkílómetrar. Á þeirri eyju hafa Bandaríkjamenn sett upp herstöð. Í Persaflóastríðinu 1991, árás bandamanna á Talibana í Afghanistan 2001 og í innrásinni í Írak 2003 lá hún mjög vel við fyrir flugvélar bandamanna á leið frá Bandaríkjunum. Fangabúðir eru á eyjunni. 

Portúgalskir landkönnuðir komu til Diego Garcia á 16. öld. Eyjan var undir yfirráðum Máritíus á tímabilinu 1814-1965.
Íbúar eyjunnar Diego Garcia voru um 2000 en þeir voru allir fluttir á brott með valdi á árunum 1967-73 þegar samningar voru gerðir milli Breta og Bandaríkjamanna að gera eyjuna að herstöð. Chagossar en svo nefnast eyjarskeggjar voru fluttir til Máritíus þar sem þeir búa ennþá í örbirgð um 2000 km frá heimkynnum sínum. Árið 2000 kvað breskur dómstóll upp þann úrskurð að skipun um brottflutning fólksins hefði verið ólögleg og þar með ógild en einnig að hernaðarmannvirkin á eyjunni væru nauðsynleg og að búseta þar yrði eingöngu í tengslum við herstöðina. Chagossar stefndu breskum yfirvöldum og kröfðust skaðabóta og að eyjarskeggjar fengju að snúa aftur. Dómur féll árið 2003 og í honum er fallist á að meðferðin á eyjarskeggjum hafi verið skammarleg en ekki viðurkenndur bótaréttur.

Heimildir 
 „Flutt nauðug frá Paradís“, Morgunblaðið, 166. tölublað (21.06.2009), Blaðsíða 16
 John Pilger, Stealing a nation, 2004 (heimildarmynd)

Eyjar
Nýlendustefna
Hraðbanki

Hraðbanki er tölvustýrð sjálfsafgreiðsluvél sem gerir viðskiptavinum banka kleift að athuga stöðu bankareikninganna sinna, taka peninga út og stundum leggja þá inn. Í sumum hraðbönkum er líka hægt að fylla á farsíma og sinna öðrum aðgerðum eins og að millifæra milli reikninga. Notendur hraðbankans getur notað debetkortið sitt eða kreditkort ásamt PIN-númeri til að fá aðgang að reikningunum sínum. Hraðbankinn les segulrönd eða flís kortsins og notar þær upplýsingar til að staðfesta deili korthafans. Eftir að færslan er framkvæmd hefur notandinn þann möguleiki á að prenta út kvittun yfir færslunni og öðrum nýlegum færslum. Yfirleitt er takmörkun á hversu marga peninga má taka út af hraðbanka í einni færslu, og stundum er líka dagleg eða vikuleg takmörkun.

Hraðbanka er oft að finna fyrir utan eða nálægt bönkum auk þess á samgöngu- og verslunarmiðstöðvum. Það eru um það bil 1,5 milljónir hraðbankar í heimi. Hraðbankar eru í samkeppni við aðra greiðslumáta, t.d. heimabanka, debetkort og kreditkort. 

Heimsins fyrsti hraðbanki var tekinn í notkun þann 21. júní 1967 í útibúi bankans Barclays í London. 

Þjófnaður á peningum eða auðkennisþjófnaður getur komið fyrir notendur hraðbanka, t.d. geta glæpamenn sett upp myndavélar við hraðbanka sem tekur upp notandana slá inn PIN-númer sín eða annar kortalesari er festur við hraðbankann þannig að glæpamenn geti lesið gögnin á segulröndinni.

Tengt efni 
 Kassi (verslun)
 Posi

Bankatækni
Sjálfsafgreiðsluvélar
Segulrönd

Segulrönd er tölvutækt band úr segulmögnuðu efni sem inniheldur gögn. Segulrandir eru helst notaðar á kortum, þ.e. greiðslukortum, auðkenniskortum eða aðgangskortum. Þegar kortinu er rennt við lestrartæki eru gögn afkóðuð. Á greiðslukortum inniheldur segulröndin meðal annars upplýsingar um ákveðinn fjögurra stafa kóða. Þessi kóði verður að passa við þann sem korthafinn slær inn í posann við greiðslu. Ef kóðarnir passa saman þá er færslan staðfest.

Á Íslandi er verið að taka upp staðfestingu með PIN-númerum í staðinn fyrir að renna kortinu og skrifa undir. Talið er að staðfesting með PIN-númeri er öruggari greiðsluleið sem kemur í veg fyrir fjársvik.

Tengt efni 
 Kreditkortsnúmer
 Snertilaust snjallkort
 Snjallkort

Bankatækni
Snjallkort

Snjallkort er kort með innbyggðum samrásum. Snjallkort eru oftast úr plasti, í flestum tilfellum pólývínýlklóriði, en geta líka verið úr öðrum efnum (eins og málmi). Snjallkort eru notuð til auðkenningar, greiðslu og gagnageymslu. Sum snjallkort með móttöku- og senditæki sem býður upp á þraðlausum gagnaflutningi. Slík kort heita snertilaus snjallkort. 

Í dag er búið eða farið að skipta yfir í að nota snjallkort sem greiðslukort í mörgum löndum, í staðinn fyrir segulrandarkort. Þessi snjallkortavæðing er enn í gangi á Íslandi. Með snjallkorti er greiðslan staðfest með að slá inn PIN-númer sem verður að passa við það sem er geymt í kortinu.

Tengt efni 
 Aðgangskort
 Debetkort
 Kreditkort
 Segulrönd
 SIM-kort

Bankatækni
PIN-númer

PIN-númer eða pinni er númer sem er notað til að staðfesta deili notandans við notkun einhvers kerfis eða þjónustu. PIN-númer eru helst notuð með debet- og kreditkortum til að staðfesta greiðslur. Þau eru líka notuð í farsímum, heimabönkum og öðrum kerfum sem krefjast öruggs aðgangs. Skammstöfunin „PIN“ er úr ensku og stendur fyrir Personal Identification Number („persónulegt auðkennisnúmer“).

Yfirleitt er PIN-númer fjögurra stafa langt en sjaldnar sex stafa langt. Við greiðslu slær korthafinn PIN-númer inn í posann, sem ber það saman við númerið sem er geymt á segulrönd kortsins.

Bankatækni
Olofström

Olofström er þéttbýli í sveitarfélaginu Olofström i Svíþjóð. Þar búa 7 327 manns (2010).

Neðanmálsgreinar

Tenglar 

Þéttbýlisstaðir í Olofström
Sölvesborg

Sölvesborg er þéttbýli í sveitarfélaginu Sölvesborg i Svíþjóð. Þar búa 8 401 manns (2010).

Neðanmálsgreinar

Tenglar 

Þéttbýlisstaðir í Sölvesborg
SIM-kort

SIM-kort er samrás notuð í farsímum og öðrum fartækjum sem geymir upplýsingar um áskrift notandans og farsímafyrirtækið. Með farsímum sem eru byggðir á GSM-staðlinum er ekki hægt að hringja eða senda skilaboð án viðeigandi SIM-korts. Í kortinu er geymt sérstakt númer sem heitir IMSI; þetta númer auðkennir notandann. Skammstöfunin „SIM“ er úr ensku og stendur fyrir subscriber identity module („áskrifandaauðkenniseining“).

SIM-kortið getur verið sett í hitt og annað tæki. SIM-kort eru svipuð snjallkortum að nokkru leyti. Fyrstu SIM-kortin voru jafnstór kreditkortum (85,60 mm × 53,98 mm × 0,76 mm). Með tilkomu smærri fartækja hefur stærð SIM-kortsins líka verið minnkuð, en til eru nokkrar staðlaðar stærðir.

Geymt í SIM-korti er raðnúmer þess, sem heitir ICCID, IMSI-númerið, öryggisauðkenningar- og kóðunarupplýsingar, tímabundnar upplýsingar um farsímafyrirtækið, listi yfir þjónustur sem notandinn hefur aðgang að og tvö lykilorð: PIN-númer til öryggis, og PUK-kóði sem er notaður til að aflæsa kortið ef PIN-númerið gleymist. Með gömlum símum var hægt að vista tengiliði í SIM-kortinu en með flestum snjallsímum er þetta ekki lengur hægt vegna takmarkaða geymslupláss kortsins.

Tengt efni 
 IMEI
 MEID
 Snjallkort
 Tjóðrun

Farsímastaðlar
Janry

Janry (2. október 1957), er listamannsnafn Belgans Jean-Richard Geurts. Hann er afkastamikill teiknari myndasagna og kunnastur fyrir vinnu sína við sagnaflokkinn um Sval og Val, sem og bókanna um ævintýri Litla-Svals.

Ferill 

 Janry fæddist í borginni Likasi í Lýðveldinu Kongó, sem þá laut stjórn Belga. Tíu ára að aldri fluttist hann til Brussel, þar sem snemma fór að bera á teikniáhuga hans. Í myndlistarskóla kynntist hann Philippe Vandevelde, sem síðar varð samverkamaður hans í fjölda verkefna. Félagarnir kölluðu sig Tome & Janry, sem var hnyttin vísun í teiknimyndatvíeykið Tom & Jerry.

Snemma á níunda áratugnum var þeim falin gerð sagnanna um Sval og Val, Janry sem teiknari en þeir báðir sem höfundar. Bækurnar urðu fjórtán í allt. Ein þeirra, Furðulegar uppljóstranir, var safn af litlum sögum sem meðal annars fjölluðu um bernskuár Svals. Það gat af sér sjálfstæðan bókaflokk um ævintýri Litla-Svals. Þrátt fyrir nafnið og lyftuvarðarbúning aðalsöguhetjunnar lúta þær sögur eigin lögmálum og í raun engin bein tengsl milli barnunga og fullorðna Svals. Sextán bækur hafa komið út um Litla-Sval á árunum 1990 til 2012.

Samhliða því að teikna sögurnar um Sval og Litla-Sval hefur Janry samið myndasögurnar Hittumst á himnum (franska: Passe-moi l'ciel) ásamt teiknaranum Stuf, Stéphane De Becker. Það eru litlar skrítlur með Lykla-Pétri í aðalhlutverki, en einnig koma við sögu Guð og Satan.

Árið 2013 hóf Janry að teikna nýjan myndasöguflokk Le Aventures de Poussin 1er ásamt höfundinum Eric-Emmanuel Schmitt. Hann fjallar um kjúkling á hænsnabúi sem glímir við tilvistarlegar spurningar.

Janry
Janry
Svalur og Valur
Slite

Slite er þéttbýli í sveitarfélaginu Gotland i Svíþjóð. Þar búa 1.483 manns (2010).

Neðanmálsgreinar

Tenglar 

Þéttbýlisstaðir í Gotland
Roma (Svíþjóð)

Roma er þéttbýli í sveitarfélaginu Gotland i Svíþjóð. Þar búa 261 manns (2010).

Neðanmálsgreinar

Tenglar 

Þéttbýlisstaðir í Gotland
Þráðlaus samskipti

Þráðlaus samskipti eiga við skammdrægan eða langdrægan flutning gagna á milli tveggja stöðva sem eru ekki tengdar með rafleiðara. Algengasta þraðlausa samskiptatæknin byggir á útvarpi. Með útvarpsbylgjum er hægt að senda gögn álengdar eða í nokkur hundruð eða þúsundir kílómetra. Mörg tæki styðjast við þráðlaus samskipti, meðal annars talstöðvar, farsímar, lófatölvur og þráðlaus staðarnet. Önnur dæmi um þráðlausa samskiptatækni eru GPS-tæki, sjónvarp og þráðlausir heimasímar.

Við þráðlaus samskipti eru loftnet notuð til að senda út og taka á móti sendingum. Þessar sendingar eru kóðaðar af senditæki og afkóðaðar af viðtæki. Þráðlaus samskipti geta annaðhvort verið hliðræn eða stafræn.

Flokkur 
 Jarðsjónvarp
 Útsending

Samskipti
Heimasími

Heimasími er sími sem sendir út merki um símþráð úr málmi (yfirleitt kopari). Þetta er í andstæðu við farsíma, sem sendir út merkin þráðlaust. Frá og með 2003 voru 1,263 milljarðar símþráða í heimi, samkvæmt könnun CIA. Flestir þeirra eru í Kína, en þar eru 350 milljónir símþræðir í notkun. Í öðru sæti eru Bandaríkin, með 268 milljónir símþræði. Á Bretlandi eru 23,7 milljónir virkir heimasímar.

Í þróuðum löndum víkja heimasímar fyrir farsímum að hluta til vegna bættrar farsímatækni. Í mörgum þróuðum löndum eru koparnet, sem eru að verða úreld. Líklegt er að þeim verður skipt út fyrir nýju ljósleiðaraneti fyrir aðgang að Internetinu.

Tengt efni 
 ADSL
 Skiptiborð

Heimild 
 

Símar
Samskipti
GSM

GSM (skammstöfun: Global System for Mobile Communications, upphaflega Groupe Spécial Mobile) er alþjóðlegur staðall sem Evrópusamtök um stöðlun fjarskipta (ETSI) hafa þróað. GSM er útbreiddasti staðall fyrir farsíma í heimi en yfir 90% farsímakerfa í 219 löndum eru byggð á GSM. Staðallinn er önnur kynslóð (2G) farsímatækni sem ætlaður var til að leysa hliðræna 1G-kerfið af hólmi. Hann er hannaður fyrir símtöl en gagnaflutningum var seinna bætt við (kerfin GPRS og EDGE).

Í kjölfar GSM-staðalsins komu þriðju kynslóðar (3G) UMTS-tæknin og fjórðu kynslóðar (4G) LTE. Þessi kerfi eru ekki hlutar af GSM-staðlinum.

Farsímatækni
Qualcomm

Qualcomm er bandarískur hálfleiðaraframleiðandi sem hannar og selur vörur fyrir þráðlaus samskipti. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í San Diego í Kaliforníu. Þau Irwin M. Jacobs, Andrew Viterbi, Adelia Coffman, Andrew Cohen, Klein Gilhousen og Franklin Antonio stofnuðu fyrirtækið árið 1985.

Qualcomm lék aðalhlutverki í þróun farsímastaðlanna CDMA, WCDMA og LTE. Meðal vara fyrirtækisins er tölvupóstforritið Eudora.

Bandarísk fyrirtæki
Svenska hockeyligan

Svenska hockeyligan (1975-2013: Elitserien) er efsta deildin í Svíþjóð. Deildin var stofnuð árið 1975 og fyrir þann tíma var hún kölluð Division I. Árið 1987 var liðum í deildinni fjölgað úr 10 í 12.

Sænskir meistarar
1976 - Brynäs IF
1977 - Brynäs IF
1978 - Skellefteå AIK
1979 - Modo AIK
1980 - Brynäs IF
1981 - Färjestads BK
1982 - AIK
1983 - Djurgårdens IF
1984 - AIK
1985 - Södertälje SK
1986 - Färjestads BK
1987 - IF Björklöven
1988 - Färjestads BK
1989 - Djurgårdens IF
1990 - Djurgårdens IF
1991 - Djurgårdens IF
1992 - Malmö IF
1993 - Brynäs IF
1994 - Malmö IF
1995 - HV71
1996 - Luleå HF
1997 - Färjestads BK
1998 - Färjestads BK
1999 - Brynäs IF
2000 - Djurgårdens IF
2001 - Djurgårdens IF
2002 - Färjestads BK
2003 - Västra Frölunda HC
2004 - HV71
2005 - Frölunda HC
2006 - Färjestads BK
2007 - Modo Hockey
2008 - HV71
2009 - Färjestads BK
2010 - HV71
2011 - Färjestads BK
2012 - Brynäs IF
2013 - Skellefteå AIK
2014 - Skellefteå AIK
2015 - Växjö Lakers HC
2016 - Frölunda HC
2017 - HV71
2018 - Växjö Lakers HC
2019 - Frölunda HC

Tengil

Íshokkí
Íþróttir í Svíþjóð