alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rathlaup

Rathlaup er íþrótt upprunnin í Svíþjóð sem gengur út á að finna staði á víðavangi með landakorti og áttavita. Þátttakendur fá rathlaupskort og eiga að ferðast á milli stöðva, sem eru merktar með rathlaupsflöggum, þar sem þeir staðfesta komu sína með því að stimpla merki á spjald með gataklemmu eða með rafrænum hætti. Oftast er hlaupið þannig að sá sem er fyrstur að ferðast milli allra stöðvanna í réttri röð sigrar. 

Til eru ýmis afbrigði af rathlaupi eins og skíðarathlaup, langrathlaup (rogaining), fjallahjólaratleikur, maraþonrathlaup, sprettrathlaup o.s.frv.

Keppt er í rathlaupi á Heimsleikunum. Alþjóðlega rathlaupasambandið var stofnað árið 1961 og hefur yfirumsjón með íþróttinni.

Tenglar

 Alþjóðlega rathlaupasambandið
 Rathlaupafélagið Hekla 

Rathlaup
Kapphlaup
Heimsleikarnir

Heimsleikarnir eru íþróttamót þar sem keppt er í íþróttum sem ekki eru ólympíugreinar. Heimsleikarnir eru haldnir af Alþjóðaheimsleikasambandinu með stuðningi Alþjóðaólympíunefndarinnar. Á Heimsleikunum er keppt í 25-35 greinum, meðal annars fyrrverandi ólympíugreinum. Fjöldi greina er takmarkaður af þeirri aðstöðu sem er fyrir hendi þar sem leikarnir eru haldnir þar sem bannað er að byggja nýja íþróttaaðstöðu fyrir leikana. Heimsleikarnir voru fyrst haldnir árið 1981. Næstu heimsleikar verða haldnir 2017 í Wrocław í Póllandi.

Boðsgreinar eru leyfðar en verðlaun fyrir þær eru ekki talin með í opinberri verðlaunatalningu.

Íþróttagreinar
Greinar úr sömu íþrótt eru í sama lit:

     Fimleikar
     Hjólaíþróttir
     Ólympíugrein
     Sem boðsgrein

Heimildir 

Alþjóðleg íþróttamót
Blok P

Blok P var stærsta íbúðablokkin í Nuuk og sú stærsta á Grænlandi. Í blokkinni voru um 320 íbúðir og talið var að um 1% íbúafjölda alls Grænlands hefði búið í henni. Húsið var rifið þann 19. október 2012.

Saga 
Blokkin var byggð á árunum 1956–1966 og var afleiðing stefnu danska þingsins frá árinu 1953 um að nútímavæða og þétta grænlenskar innviðir. Markmið uppbyggingarinnar var það að hvetja fólk til að flytja úr strandþorpum sem voru talin „óarðbær, óheilbrigð og ónútímaleg“.

Þegar blokkin var byggð var hún stærsta bygging í öllu konungsríkinu Danmörku. Stærð og skipulag íbúðanna hentaði ekki lífstíl Inuíta, en þröngar dyr gerðu það að verkum að þeim reyndist erfitt eða jafnvel ómögulegt að komast inn í og út úr húsinu í þykkum vetrarfatnaði og evrópsku fataskáparnir voru of litlir fyrir geymslu veiðifæra. Þar af leiðandi voru þau geymd á svölunum, sem lokaði fyrir neyðarútganga og skapaði öryggishættu. Á fyrstu áranum voru mikil vandræði með storknað blóð sem stíflaði ræsin, því fiskimenn notuðu baðkörin sín til að skera upp veiðina sína. 

Húsið var einungis fimm hæða en var 64 íbúð að lengd, eða um 200 metrar, og klauf það Nuuk í austurvesturátt. Íbúum Nuuk þótti ekki vænt um blokkina, en hún var sýnd ferðamönnum og lýst sem „svo niðurdrepandi að hún er næstum því sjálf ferðamannastaður“.

Nýlegar áætlanir 
Ekki er til endanlegt skipulag á svæðinu þar sem Blok P stóð, en frá og með árinu 2013 hefur sveitarfélagið unnið að verkefninu „Nuuk Playground“ til að svara þörfum samfélagsins.

Heimastjórn Grænlands ráðgerði árið 2010, í samvinnu við borgarráð Nuuk, áætlun sína um að rífa og hreinsa húsið. Núverandi íbúum í húsinu hefur verið boðið húsnæði í Qinngorput. Sem stendur er verið að taka húsið í sundur í fjórum eða fimm áföngum, en þessi vinna hófst árið 2011 og áætlað er að henni ljúki árið 2015.

Fáninn 
Norðurhlið blokkarinnar var skreytt með stærsta grænlenska fána sögunnar. Fáninn var saumaður úr gömlum flíkum af grænlenskum listamanni, með aðstoð skólabarna.

Heimildir 

Nuuk
Regla Rolles

Regla Rolles í örsmæðareikningi segir að sérhvert diffranlegt rauntalnafall sem ekki er  eintækt hljóti að hafa útgildispunkt á milli þeirra x-gilda sem fallið varpar í sama fallgildi. Þ.e. að til sé punktur þar sem afleiða fallsins er 0.

Regla Rolles er í raun hjálparregla til að sanna meðalgildisreglu diffurreiknings.

Saga
Fyrsta þekkta dæmið um þekkingu á reglu Rolles er frá Indverska stærðfræðingnum Bhāskara II (1114–1185). Michel Rolle kom hins vegar með fyrstu formlegu sönnunina á reglunni árið 1691 og notaði þá diffrun til að sanna regluna. Nafnið "regla Rolles" (e. Rolle's theorem) var fyrst notað af Þjóðverjanum Moritz Wilhelm Drobisch árið 1834 og Ítalanum Giusto Bellavitis árið 1846.

Formleg framsetning reglunnar
Gerum ráð fyrir að fall f sé samfellt á lokaða bilinu [a;b]⊆ og diffranlegt á opna bilinu ]a;b[ og að f(a)=f(b). Þá er til c∈]a;b[ þannig að f'(c)=0.

Sönnun
Skiptum sönnun þessarar reglu í tvö hluta.

I) Gerum fyrst ráð fyrir að fallið f sé fastafall, f(x)=k. Þá er f'(c)=0 sama hvernig c∈]a;b[ er valið.

II) Gerum síðan ráð fyrir að f sé ekki fastafall. Því að f er samfellt á lokuðu og takmörkuðu bili [a;b] tekur f bæði stærsta og minnsta gildi á bilinu (því að ef fall f er samfellt á lokuðu og takmörkuðu bili I þá tekur f bæði stærsta og minnsta gildi á I). Þessi gildi geta ekki bæði verið í endapunktum bilsins því að þá væri f(a)=f(b) þannig að þá væri fallið fastafall því að stærsta og minnsta gildi þess væri sama talan. Fallið hefur því annaðhvort stærsta eða minnsta gildi í c∈]a;b[ sem þýðir að f(c) er útgildi svo að f'(c)=0 (því að ef fall er diffranlegt á bili I og hefur útgildi í x0∈I þá er f'(x0)=0).

Heimildir
Birgir Guðjónsson, Gylfi Guðnason og Yngvi Pétursson. Stærðfræði handa 5. bekk náttúrufræðibrautar. Menntaskólinn í Reykjavík. 2014.

Vignir Már Lýðsson. „Getið þið útskýrt reglu Rolles og meðalgildissetninguna?“. Vísindavefurinn 5.8.2008. http://visindavefur.is/?id=47964. (Skoðað 14.2.2015).

Fallafræði
Diffurreglur
Örsmæðareikningur
Skurðpunktur (evklíðsk rúmfræði)

Skurðpunktur í rúmfræði er punktur, lína eða ferill sem tvö eða fleiri stærðfræðileg viðföng (til dæmis línur, ferlar, plön og yfirborð) skarast. Einfaldasta dæmið í evklíðskri rúmfræði er skurðpunktur tveggja ólíkra lína, það er er annaðhvort einn punktur eða er ekki til ef línurnar eru samsíða.

Ákvörðun skurðpunkta flatra fyrirbæra er einföld með því að nota línulega algebru, nánar tiltekið línuleg jöfnuhneppi. Almennt leiðir ákvörðun skurðpunkta að ólínulegum jöfnum, það er jöfnum sem ekki eru af fyrsta stigi, sem hægt er að leysa og fá út töluleg svör. Þegar finna á skurðpunkt á milli línu og keilusniða (hrings, sporbaugs, fleygbogi, ...) eða annars stigs ferils (kúlu, sívalnings, gleiðflatar, ...) leiðir lausn jöfnuhneppisins að annars stigs jöfnu sem auðveldlega er hægt að leysa. Ákvörðun skurðpunkta á milli annars stigs ferla leiðir að fjórða stigs jöfnu sem er hægt að leysa með algebru.

Rúmfræði
Evklíðsk rúmfræði
Skotárásin í Kaupmannahöfn árið 2015

Þann 14. febrúar 2015 var skotárás í Kaupmannahöfn í Danmörku við menningarhúsið Krudttønden í hverfinu Austurbrú. Þar var verið að halda umræðu um List, guðlast og tjáningarfrelsi. Sænski skopmyndateiknarinn Lars Vilks var á staðnum, en talið er að áætlað hafi verið að drepa hann vegna mynda sem han teiknaði af Múhameð árið 2007. Honum var komið af staðnum ómeiddum af dönsku lögreglunni. Danski þingmaðurinn Jette Plesner Dali hjá Danska fólksflokknum og sendiherra Frakklands í Danmörku François Zimeray voru líka við atburðinn. Einn var drepinn í árásinni en þrír særðust.

Nokkrum tímum síðar var einn skotinn í höfuðið og lést við samkomuhús gyðinga. Tveir lögreglumenn meiddust í árásinni. Um morguninn 15. febrúar skutu lögreglumenn grunaðan árásamann við lestarstöðina í Norðurbrú en talið er að hann hafi framið báðar árásirnar.

Heimildir 

Hryðjuverk
Kaupmannahöfn
911

911 getur líka átt við neyðarnúmerið 9-1-1 þar sem norðurameríska númerakerfið er notað. Í Bandaríkjunum eru hryðjuverkin 11. september 2001 oft kölluð 9/11.
911 (CMXI í rómverskum tölum) var 11. ár 10. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.

Atburðir 
 Apríl - Anastasíus 3. tók við af Sergíusi 3. sem páfi.
 11. júlí - Karl einfaldi gerði samning við víkingaforingjann Hrólf um að hann fengi leyfi til að setjast að í Nevstrasíu þar sem Normandí varð síðar til.

Ódagsettir atburðir
 Kutamaberbar gerðu uppreisn gegn kalífadæmi Fatímída. 
 Fatímídar hófu að vinna Sikiley af erkióvinum sínum, Aglabídum.

Fædd
 Minamoto no Shitagō, japanskt skáld (d. 983).

Dáin
 4. apríl - Liu Yin stríðsherra á tímum Tangveldisins (f. 874).
 14. apríl - Sergíus 3. páfi (f. um 860).
 september - Loðvík barn, leiðtogi Austur-Franka.

911
911-920
Wallace Carothers

Wallace Hume Carothers (27. apríl 1896 – 29. apríl 1937) var bandarískur efnafræðingur sem leiddi rannsóknarstofu fyrirtækisins DuPont í lífrænni efnafræði frá 1928. Hann hefur fengið heiðurinn fyrir að hafa fundið upp nælon árið 1935. Hann þjáðist af þunglyndi frá æsku og framdi sjálfsmorð með blásýru á hótelherbergi í Philadelphia í apríl 1937.

Bandarískir efnafræðingar
Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Þorsteinn Gunnar Bjarnason

Þorsteinn Gunnar Bjarnason er íslenskur leikari og kvikmyndagerðamaður. Þorsteinn útskrifaðist sem kvikmyndagerðarmaður frá Kvikmyndaskóla Íslands árið 2005 með áherslu á leikstjórn og handritaskrif. Hann fór svo til London árið 2006 og hóf mastersnám í leiklistarskólanum Central School of Speech & Drama og útskrifaðist árið 2008. 

Þorsteinn gerði sína fyrstu kvikmynd, Jóhannes, árið 2009 og hefur síðan unnið við allskyns kvikmynda og sjónvarpsverkefni. Einnig hefur hann unnið sem kennari í leiklist og kvikmyndagerð frá árinu 2009. Sem dæmi við Kvikmyndaskóla Íslands, Borgarleikhúsið og Stúdíó List.

Tenglar 
 Þorsteinn Gunnar Bjarnason á Internet Movie Database

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Íslenskir leikarar
Uncharted 4: A Thief's End

Uncharted 4: A Thief's End er hasarleikur fyrir PlayStation 4 og er hannaður af Naughty Dog. Leikurinn kom út 10. maí 2016 og fjallar um Nathan Drake sem hefur hætt fjársjóðsleitar lífi sínu en neyðist til að fara í enn eina ferðina þegar bróðir hans Sam kemur skyndilega aftur.

Söguþráður 
Fjársjóðsleitandinn Nathan Drake er sestur í helgann stein ástamt eiginkonunni sinni Elenu Fisher. Þau lifa venjulegu lífi; Nate vinnur við að bjarga skipsflökum og Elena sem greinarhöfundur hjá tímariti.  

Skyndilega kemur eldri bróðir hans Sam aftur en Nate taldi að hann hefði dáið í fangelsi í Panama fyrir 15 árum síðan. Sam lifði af og slapp úr fangelsi þökk sé eiturlyfjabaróninum Hector Alcazar. Alcazar vill fá týndann sjóræningjafjársjóð sem Sam sagði honum frá og gefur honum þrjá mánuði til að finna hann annars verður Sam drepinn. Nate neyðist til að hjálpa bróður sínum og  hefur hann samband við félaga sinn Victor 'Sully' Sullivan til að aðstoða þá og leiðir ævintýrið þá til Madagaskar. 

En ríkur ævintýramaður að nafni Rafe Adler er á eftir sama fjársjóði og hefur hann ráðið suður-afríska málaliðaforingjann Nadine Ross og menn hennar til að hjálpa sér. Þá hefst kapphlaup um hvor nær fjársjóðnum fyrst.

Persónur og leikarar 
 Nolan North sem Nathan Drake
 Troy Baker sem Sam Drake
 Richard McGonacle sem Victor 'Sully' Sullivan
 Emily Rose sem Elena Fisher
 Warren Kole sem Rafe Adler
 Laura Bailey sem Nadine Ross
 Robin Atkin Downes sem Hector Alcazar
 Britain Dalton sem ungur Nathan Drake
 Chase Austin sem ungur Sam Drake
 Brandon Scott sem Jameson
 Hemky Madera sem Vargas
 Merle Dandrige sem Evelyn
 Alejandro Edda sem Gustavo
 Kaitlyn Dever sem Cassie

Skotleikir
Tsjeljabínsk-steinninn

Tsjeljabínsk-steinninn var loftsteinn sem splundraðist  sunnan yfir  borginni Tsjeljabínsk í Rússlandi þann 15. febrúar 2013 en þá kom  17 til 20 metra breitt smástirni inn í lofthjúpinn yfir Úralfjöllum  og varð að einstaklega skærum vígahnetti. Steinninn sprakk í rúmlega 23 km hæð yfir jörðu um 40 km sunnan við borgina en íbúar þar voru um ein milljón. Við sprenginguna varð til öflug höggbylgja sem skall á borginni og var sprengingin næstum 30 sinnum öflugri en Hiroshima-kjarnorkusprengjan.

Heimild 
 Chelyabinsk loftsteinninn (Stjörnufræðivefurinn

Loftsteinar
Fló

Flær (fræðiheiti: Siphonaptera) eru lítil  (1,5-3,3 mm löng) vænglaus skordýr með munnlimi sem geta rofið húð spendýra og fugla. Flær eru sníkjudýr sem lifa á jafnheitu blóði þessara dýra. Þær hafa langa fætur sem þær geta stokkið með og eru með mestu stökkvurum dýraríkisins miðað við stærð. Skrokkurinn þolir mikinn þrýsting. 

Flóabit valda hýslinum venjulega miklum óþægindum með kláða. Flær geta líka borið ýmsa sjúkdóma milli hýsla, þar á meðal kýlapest sem oft hefur valdið skæðum faraldri meðal manna.

Tilvísanir

Flær
Sníkjudýr
Sundaland

Sundaland er líflandfræðilegt svæði í Suðaustur-Asíu sem nær yfir Sundagrunn, það er Malakkaskaga, Borneó, Súmötru, Jövu og eyjarnar þar í kring. Sundaland gæti líka hafa tengst Filippseyjum. Sundagrunn er sá hluti meginlandsfleka Asíu sem var íslaus á síðustu ísöld. Sundaland sökk í sæ fyrir 15-10.000 árum. Til eru tvær tilgátur um landnám Ástrónesa í Suðaustur-Asíu: annars vegar að þeir hafi flust þangað frá Tævan sem er talin vagga ástrónesískra tungumála fyrir um 10.000 árum, og hins vegar að þeir hafi flust til Sundalands þegar fyrir 50.000 árum og dreifst um heimshlutann við flóðið. 

Suðaustan við Sundaland skilur Wallace-línan milli Indómalajasvæðisins og Ástralasíu en hún byggist á útbreiðslu spendýra. Eyjarnar austan við Wallace-línuna eru flokkaðar í vistsvæðið Wallacíu innan Ástralasíu.

Tilvísanir

Landafræði Suðaustur-Asíu
Söguleg jarðfræði
Landgrunn
Sundagrunn

Sundagrunn er framlenging á meginlandsgrunni Asíu til suðausturs. Helstu lönd á grunninu eru Malakkaskagi, Súmatra, Borneó, Java, Madúra, Balí og minni eyjar. Það nær yfir um 1,85 milljón ferkílómetra. Dýpi á þessu svæði fer sjaldan yfir 50 metra og stórir hlutar þess eru með minna en 20 metra dýpi. Djúpir álar skilja Sundagrunn frá Filippseyjum, Súlavesí og Litlu-Sundaeyjum í austri. Sundaland er líflandfræðilegt svæði sem nær yfir Sundagrunn. 

Landafræði Suðaustur-Asíu
Landgrunn
Al Thani-málið

Al Thani-málið var umfangsmikið efnahagsbrotamál sem rekið var fyrir íslenskum dómstólum í kjölfar bankahrunsins 2008. Fjórir fyrrum stjórnendur og hluthafar  Kaupþings banka voru ákærðir að hafa með sýndarviðskiptum haldið uppi hlutabréfaverði Kaupþings og skapað þannig falska eftirspurn eftir hlutabréfum í bankanum. Svikin fóru þannig fram að Katarskur höfðingi, sjeikinn Múhameð Al Thani, var fenginn til að kaupa 5% hlut í Kaupþingi, en kaupin fjármagnaði Kaupþing sjálft með eigin pening og skapaði þar með eigin eftirspurn.

Málið var á meðal umfangsmestu sakamála sem rekin hafa verið á Íslandi og dómarnir þeir þyngstu sem fallið hafa um efnahagsbrot.

Múhameð Al Thani 

Múhameð Al Thani (f. 1988) er af Katörskum höfðingjaættum og ber virðingartitilinn sjeik. Hann var einungis tvítugur þegar hann keypti 5,01% hlut í Kaupþingi fyrir 25,7 milljarða króna. Kaupin fóru fram 22. september 2008. Það var Ólafur Ólafsson, einn aðaleiganda Kaupþings, sem kom á sambandi Al Thanis og bankans.

Rannsókn 
Eftir að bankinn féll og skilanefnd var sett yfir hann 8. október 2008 vaknaði grunur um að viðskiptin hefðu verið annars eðlis en gefið hafði verið í skyn í yfirlýsingum bankans og stjórnenda hans. Al Thani hafði ekki lagt bankanum til nýtt fé með kaupunum heldur voru þau alfarið fjármögnuð með lánum frá bankanum sjálfum sem veitt voru í gegnum aflandsfélög.

Með embætti sérstakur saksóknari í málefnum efnahagshrunsins fór Ólaf Þór Hauksson.

Rannsakað var hvort ráðamenn Kaupþings hefðu gerst sekir um:

 Umboðssvik – Bankinn veitti lán til aflandsfélaga sem veitt voru án trygginga og án samþykkis lánanefnda bankans.
 Markaðsmisnotkun –  Með því að hafa staðið að viðskiptafléttunni og með því að hafa gefið opinberlega rangar og villandi yfirlýsingar um eðli viðskiptanna var reynt að hafa áhrif á eftirspurn eftir hlutabréfum bankans á verðbréfamarkaði.

Rannsóknarnefnd Alþingis, sem sett hafði verið til að skoða aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna, birti niðurstöður sínar í 8. kafla í skýrslu nefndarinnar þar sem skoðuð voru útlán bankanna. Skýrslan kom út 2010.

Dómur 
Hæstiréttur kvað upp dóm í málinu í febrúar 2015 þar sem allir ákærðu voru sakfelldir.

 Hreiðar Már Sigurðsson, forstjóri Kaupþings, fékk 5½ árs fangelsisdóm. Hann var sakfelldur fyrir umboðssvik.
 Sigurður Einarsson, stjórnarformaður Kaupþing, fékk 4 ára fangelsisdóm. Hann var sakfelldur fyrir markaðsmisnotkun, en sýknaður af umboðssvikum.
 Ólafur Ólafsson, einn aðaleiganda Kaupþings, fékk 4½ árs fangelsisdóm. Hann var sakfelldur fyrir markaðsmisnotkun, en sýknaður af umboðssvikum.
 Magnús Guðmundsson, forstjóri Kaupþings í Lúxemborg, fékk 4½ árs fangelsisdóm. Hann var sakfelldur fyrir umboðssvik.

Tilvísanir 

Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Íslensk sakamál
Geirríður (landnámskona)

Geirríður hét landnámskona sem nam land á Íslandi og bjó við Eyrarfjall í Borgardal. Frá Geirríði er sagt í Eyrbyggja sögu, er henni lýst sem ákaflega gestrisinni:  „þótti hún it mesta göfugkvendi,“. Maður hennar hét Björn Bölverksson og áttu þau saman soninn Þórólf. Þórólfur var síðar nefndur bægifótur, vegna þess að hann haltraði og eignaðist hann dótturina Geirríði sem nefnd var Geirríður Bægifótsdóttir.

Tilvitnanir

Tenglar 
 Landnáma
 ÁLFTAFJÖRÐUR 

Landnámskonur
Ljót

Ljót var landnámskona sem nam land á Íslandi ásamt syni sínum Hrolleifi mikla Arnhallssyni í  Skagafirði.

Tenglar 
 Landnáma

Landnámskonur
Skriða

Margar staðir á Íslandi bera nafnið Skriða bæði bæir, landslagsform og landspildur: 
 Skriða, almennt nafnorð, kvenkyn, veik beyging
 Skriða í Arnarneshreppi nú Hörgárbyggð
 Skriða í Svarfaðardal

Listar tengdir Íslandi
Saint Martin

Saint Martin er eyja í norðausturhluta Karíbahafseyja, rúmlega 300 kílómetrum austan við Púertó Ríkó. Eyjan, sem er 87 ferkílómetrar að stærð, skiptist í hlutföllunum 61/39 á milli Frakklands (sem ræður yfir 53 ferkílómetrum) og Hollands (sem ræður yfir 34 ferkílómetrum).. Bæði landsvæðin bera nafn eyjarinnar á viðkomandi tungumálum: Saint-Martin og Sint Maarten. Íbúar þessara tveggja landsvæði eru nokkurn veginn jafnmargir. Þessi skipting eyjarinnar er frá 1648.

1. janúar 2009 bjuggu 77.741 íbúar á eyjunni, þar af 40.917 á hollenska hluta hennar og 36.824 á franska hlutanum.

Sameiginlega eru svæðin þekkt sem "St-Martin / St Maarten". Stundum er SXM, kóði alþjóðasambands flugfélaga fyrir alþjóðaflugvöllinn Princess Juliana (aðal flugvöll eyjunnar), notaður til að vísa til eyjunnar.

Landafræði

Saint Martin er 87 ferkílómetrar að stærð, þar af eru 53 ferkílómetrar undir stjórn Frakklands og 34 ferkílómetrar undir stjórn Hollands. Þetta er einu landamæri þessara landa á jörðinni.

Helstu borgir eru Philipsburg (á hollenska hlutanum) og Marigot (á franska hlutanum). Hollenski hluti eyjunnar er þéttbýlli. Fjölmennasta svæði eyjunnar er Lower Prince's Quarter, á hollenska hlutanum.

Stærsta fjall eyjunnar er Pic Paradis, 424 metra hátt fjall í miðju fjallgarðs á franska hluta eyjunnar. Báðir hlutar eyjunnar eru þó brattir með álíka háum fjöllum. Engar ár eru á eyjunni. Gönguleiðir liggja til skóglendisins sem er víða á tindum og hlíðum eyjunnar.

Eyjan er sunnan við Angvilla og Angvillasund skilur hana frá yfirráðasvæði Breta. Saint Martin er norðvestan við Saint Barthélemy og Saint-Barthélemy sundið skilur á milli þeirrar síðarnefndu og franska hluta Saint Martin.

Heimildir

Tilvísanir 

Franskar nýlendur
Hollenskar nýlendur
Frönsk yfirráðasvæði
Eyjar í Karíbahafi
Gröf í Svarfaðardal

Gröf er bær í Svarfaðardal austan Svarfaðardalsár um 7 km frá Dalvík og skammt sunnan við kirkjustaðinn á Völlum. Margt er óljóst um fyrstu byggð í Gröf. Býlisins er getið í Guðmundar sögu Arasonar. Þar er sagt frá Helgu sem bjó í Gröf. Hún slóst í för með Guðmundi góða sem þá var prestur á Völlum, en hann og hópur fólks með honum hugðist ganga yfir Heljardalsheiði og til Skagafjarðar. Þetta var í janúar 1194. Þau hrepptu vonskuveður, lentu í villum og hrakningum svo margir urðu úti. Helga í Gröf og sonur hennar voru meðal þeirra sem létust. Engum sögum fer síðan af Gröf í margar aldir og hún er ekki nefnd á nafn í Jarðabókinni frá 1712. Það er ekki fyrr en í lok 18. aldar að nafn bæjarins sést á ný. Þá er talað um Grafargerði sem síðar var kallað Gröf.  Svo er að sjá sem hluti af landi Brautarhóls hafi verið lagt undir Gröf. Vallakirkja var þá eigandi jarðarinnar.   

Eigendur jarðarinnar eru Helgi Þröstur Valdimarsson (d. 2018) og Guðrún Agnarsdóttir. Móðir Helga var Hugrún skáldkona (Filippía Kristjánsdóttir) fædd í Skriðu og uppalin á Brautarhóli. Hún orti meðal annars kvæðið Svarfaðardalur sem er héraðssöngur Svarfdælinga.

tilvísanir 

Svarfaðardalur
Dalvíkurbyggð
Íslenskir bæir
Abdusamet Yigit

Abdusamet Yigit (reyndar Abdussamet Yigit), fæddur árið 1978, er kúrdískur rithöfundur sem býr í Noregi. Hann var fæddur í þorpinu Xirabê Sosina í héraðinu Nisebin í Norður-Kúrdistan. Hann lærði sögu og heimspeki og er höfundur nokkurra bóka um kúrdísk sagnakvæði. Hann skrifar á kúrdísku kurmanji-mállýskunni. Bækur hans, eins og Feqiye Teyran og Shah Maran, með lýsingum á kúrdískri menningu, sögu, trúarbrögðum, hefð og goðafræði, eru lykill að kúrdískri menningu nútímans.

Skáldsögur og Sögur
Feqiyê Teyran 1 (2009) skáldsaga, 2009, ISBN 978-91-87662-55-3
Feqiyê Teyran 2, 2014, ISBN 978-39816686-9-9
Feqiyê Teyran 3, 2015, ISBN 978-39816686-9-7
Feqiyê Teyran 4, 2015, ISBN 978-39816686-9-6
Destana Kawayê hesinger ("Saga Járnsmiður Kawa", Folk epics) (2009) ISBN 978-91-87662-59-1
Shah Maran (Sahmaran) (2011)
Herîrî Eli (Eli Heriri) (2011)
Çîroken Keçelok 1. (2012)
Çîrokên Keçelok annað, (2015), ISBN 978-39816686-9-8
Çîrokên Keçelok þriðja, (2015), ISBN 978-39816686-9-0
destana dewrêşê Ewdî (2012)
Qiyakser ('Hvakhshathra' eða 'Cyaxares'), (2013) ISBN 978-3-942735-35-3, Verlag Forlag
Malaye Jaziri, sögu, júlí-2013, Verlag Forlag
Í sögu Kurdistan, heimspeki og málvísindi (málvísindum) í gamla kúrdíska samfélag, heimspeki, 2013, ISBN 978-3-940997-38-4
Gamla Zarathustra, sögu, 2013, ISBN 978-3-940997-09-8
Þróun mannlegrar greindar, árið 2013, heimspeki, ISBN 978-3-942735-33-9
Kúrdíska byltingu í 21, sem heitir "rojava" sögu, 2013 ISBN 978-3-940997-27-2
Lífið gengur videre í sólinni Mitra, 2014, sögu, ISBN 978-3-942735-20-9
Söguleg bardaga í Kobane, Sagnfræðistofnun október 2014 ISBN 978-3-9816686-7-4
Sagan af hugsjónir, heimspeki, heimspeki, 2014, ISBN 978-3-9816686-9-8
Heimspekisaga Yazdânism, heimspeki, 2014, ISBN 978-3-9816686-9-8
Kenningin meðvitund estetisme, Heimspeki, 2015,
Destana heme Zere ("The Story af Heme Zere," Folk epics), 2015, ISBN 978-39816686-9-1
Evina dilên biçûk (Small Valentine Love), 2015, ISBN 978-39816686-9-5

Kúrdískir rithöfundar
Guy Standing

Guy Standing (fæddur 9. febrúar 1948) er breskur hagfræðingur við Lundúnaháskóla. Hann starfaði fyrir Alþjóða vinnumálastofnunina ILO. Hann stofnaði samtök sem berjast fyrir grunnframfærslu eða borgaralaunum og hefur ritað fjölmargar bækur. Þekktasta bók hans er The Precariat: The New Dangerous Class sem kom út árið 2011

Tenglar
Guy Standing
Le précariat: "une classe en devenir", interview for French webzine Basta!, October 2012

Breskir hagfræðingar
Segulnorður

Segulnorður er sá staður á norðurhveli jarðar þar sem segulsvið jarðarinnar vísar beint niður. Þessi staður er nálægt Norðurskautinu og jarðsegulnorðri. Vegna hreyfinga í ytri kjarna jarðar færist segulnorður til. Árið 2001 taldi Landmælingastofnun Kanada það vera hjá Ellesmere-eyju í Norður-Kanada við  og árið 2005 var það talið vera við .  Árið 2009 var það enn innan tilkalls Kanada við  og færðist í átt til Rússlands um 34 til 37km á ári. Árið 2012 er segulnorður talið vera við .

Hornið milli rétts norðurs og segulnorðurs á tilteknum stað nefnist misvísun. Misvísunin er því meiri sem nær dregur Norðurskautinu.

Fyrr á öldum töldu menn að segulnálar vísuðu til segulmagnaðrar eyju eða fjalls í hánorðri, eða jafnvel til Pólstjörnunnar. Fyrstur til að setja fram þá hugmynd að jörðin væri stór segull var enski náttúrufræðingurinn William Gilbert í bókinni De Magnete sem kom út árið 1600.

Jarðsegulfræði
Landafræði Norður-Íshafsins
Siglingafræði
Bergröð

Bergröð er berg sem myndast hefur úr sams konar móðurkviku og aðstæður í möttli jarðar. Á íslandi eru bergraðir helst myndaðar af storkubergi sem hefur myndað þær sem eru þóleiítbergröð, alkalíbergröð og millibergröð.

Tilvísanir 	

Jarðfræði