alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Harold F. Cherniss

Harold Fredrik Cherniss (1904 – 18. júní 1987) var bandarískur fornfræðingur og heimspekingur og sérfræðingur um forngríska heimspeki. Hann samdi nokkrar bækur um sín fræði en ritstýrði og þýddi auk þess verk Plútarkosar.

Æviágrip 
Cherniss fæddist í St. Joseph í Missouri. Hann lauk doktorsgráðu frá University of California, Berkeley árið 1930. Að námi sínu loknu kenndi hann forngrísku við Cornell University og síðar við Johns Hopkins University og University of California.

Í seinni heimsstyrjöldinni vann Cherniss í greiningardeild bandaríska hersins. Eftir stríðið varð hann fastráðinn fræðimaður við Institute for Advanced Study í Princeton í New Jersey. Þar starfaði hann frá 1948 til æviloka.

Helstu rit

Bækur 
 The Platonism of Gregory of Nyssa (Berkeley: University of California Press, 1930).
 Aristotle's Criticism of Presocratic Philosophy (Baltimore: Johns Hopkins Press, 1935).
 Aristotle's Criticism of Plato and the Academy (Baltimore: Johns Hopkins Press, 1944).
 The Riddle of the Early Academy (Berkeley: University of California Press, 1945).
 Selected Papers (Leiden: Brill, 1977).

Greinar 
 „The Philosophical Economy of the Theory of Ideas“, American Journal of Philology 57 (1936): 445–456.
 „Plato as Mathematician“, Review of Metaphysics, 4 (1951): 395-425.
 „The Characteristics and Effects of Presocratic Philosophy“, Journal of the History of Ideas 12 (1951): 319-345.

Þýðingar 
 Plutarch's Moralia, Vol. 12. (ásamt W. C. Helmbold) (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1957).
 Plutarch's Moralia, Vol. 13 Part 2. (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1976).

Tengill 
 „Harold F. Cherniss“. Minningargrein í New York Times

Cherniss, Harold F
Cherniss, Harold F
Listi yfir íslenskar stuttmyndir

Listi yfir íslenskar stuttmyndir

Tenglar 
 Stuttmyndadagar í Reykjavík 1992-2002 

Kvikmyndir
Hríðskotabyssa

Hríðskotabyssa er al- eða hálfsjálfvirkt handskotvopn, sem skýtur skammbyssuskotum, oftast 9 mm. Hríðskotabyssa er mun léttari og meðfærilegri en vélbyssa, en mun skammdrægari. Er einnig léttari og skammdrægari en hríðskotariffill. Dæmi um þekktar hríðskotabyssur eru MP40 (þýsk), Uzi (ísraelsk) og MP5 (þýsk).

Skotvopn
Hríðskotariffill

Hríðskotariffill eða árásarriffill er al- eða hálfsjálfvirkt handskotvopn, sem skýtur 5,5 mm til 8 mm riffilskotum. Er léttari og meðfærilegri en vélbyssa, en ekki eins langdrægur, en er þyngri og langdrægari en hríðskotabyssa. Þekktir hríðskotarifflar eru M16 (bandarískur) og AK-47 (rússneskur).

Fyrsti hríðskotariffillinn sem gerður var, hét Cei-Rigotti, hannaður af Ítalanum Amerigo Cei-Rigotti sem var hermaður í Ítalska hernum, árið 1890. Hríðskotariffillinn var fullgerður um árið 1900 og hægt var að stilla hann á sjálfvirkni og hálfsjálfvirkni

Skotvopn
Sjálfvirkir rifflar
Rafmagns- og tölvuverkfræði

Rafmagns- og tölvuverkfræði er námsbraut sem er kennd í háskólum víða um heim. Eins og nafnið gefur til kynna samanstendur hún af bæði rafmagnsverkfræði og tölvuverkfræði. Meðal þess sem er kennt í grunnnámi til í rafmagns- og tölvuverkfræði er nokkurt magn af stærðfræði, grunnur í eðlisfræði og tölvunarfræði, tölvutækni, rafrásafræði, rafeindatækni,  hliðræn og  stafræn merkjafræði, fjarskiptaverkfræði og rafsegulfræði.

Í framhaldsnámi er síðan oftast meiri sérhæfing. Þótt náminu sé ekki alls staðar skipt í grunnám og framhaldsnám er námið oftast mjög svipað í uppbyggingu.

Rafmagnsverkfræði
Tölvuverkfræði
Zik Zak

Zik Zak kvikmyndir (e. Zik Zak filmworks) er íslenskt kvikmyndaframleiðslufyrirtæki 

Fyrirtækið hlaut fyrst athygli fyrir framleiðslu á myndinni Fíaskó 1999. Síðan þá hefur fyrirtækið framleitt stuttmyndina Síðasti bærinn í dalnum sem keppti um Óskarsverðlaun 2005.

Fyrirtækið hefur keypt kvikmyndaréttinn að skáldsögum Stefáns Mána Skipið og Svartur á leik.

Kvikmyndir 
 The Good Heart (2008)
 Direktøren for det hele (2006)
 The Last Winter (2006)
 Voksne mennesker (2005)
 Gargandi snilld (2005)
 Gerð kvikmyndarinnar 'Nói albínói' viðtal við Dag Kára Pétursson leikstjóra og handritshöfund (2004)
 Síðasti bærinn í dalnum (2004)
 Niceland (Population. 1.000.002) (2004)
 Silný kafe (2004)
 Jargo (2004)
 Nói albínói (2003)
 Gemsar (2002)
 Villiljós (2001)
 Fíaskó (2000)

Heimildir

Tengill 
 Zik Zak Filmworks
 Zik Zak á IMDB

Íslensk kvikmyndafyrirtæki
Listi yfir íslenskar sjónvarpsmyndir

Listi yfir íslenskar sjónvarpsmyndir og sjónvarpsleikrit:

Heimildir 
IKSG

Kvikmyndir
Búfjárrækt

Búfjárrækt eða búfjárhald kallast það að rækta og ala búfé. Það er eitt af meginmarkmiðum bænda og landbúnaðar. Velferð dýra og búfjárrækt haldast hönd í hönd og er lítill tilgangur með búfjárrækt ef velferð dýranna er ekki fullnægt.

Búfjárrækt eða búfræði er kennd í ýmsum stofnunum; háskólum og framhaldsskólum. Helstu fög sem tilheyra eru næringarfræði (fóðurfræði), erfðafræði, saga og líffæra- og lífeðlisfræði.

Saga 

Búfjárrækt hefur fylgt landbúnaði frá því að tamningar á nautgripum og hrossum fóru fram í Mesópótamíu. Þannig komu nautgripur og hestar til þjónustu bændanna og nýttust til jarðræktar og matframleiðslu.

Siðferðiskennd 
Margar kenningar eru á lofti um búfjárrækt, hvort maðurinn eigi að grípa inn í náttúruna og nýta sér afurðir dýra til eigin hagnaðar. Dýraverndarsinnar berjast fyrir frelsun „villtra“ dýra í dýragörðum á meðan bændur líta á villtar hjarðir og sjá hagnað eða slæmt ástand dýranna í hjörðinni. Þannig eru einnig geldingar, halastífingar og verksmiðjubúskapur eitt af hitamálum er varða búfjárræktina.

Búfénaður
Eðlisverkfræði

Eðlisverkfræði er undirgrein verkfræðinnar, þar sem lögð er áhersla á góða þekkingu í flestum greinum eðlisfræðinnar og hvernig beita megi þeim við lausn verkfræðilegra vandamála. Eðlisverkfræði er oft aðeins kennd í grunnnámi, t.d. B.Sc. í verkfræði.

Verkfræði
Deiliskífa

Deiliskífa er geisladiskur eða vínylplata sem er með tveimur (stundum fleiri) hljómsveitum. Deiliskífa er þó ekki sama og safnplata þar sem oftast eru eitt lag frá hverri hljómsveit. Deiliskífa hefur venjulega mörg lög frá sama flytjanda.

Tónlist
Skipulagsstofnun

Skipulagsstofnun er opinber stofnun íslenska ríkisins sem hefur það hlutverk að hafa eftirlit með framkvæmd skipulagslaga, veita ráðgjöf og fylgjast með stöðu skipulagsmála hjá sveitarfélögunum. Stofnunin veitir umsagnir um ágreiningsmál á sviði skipulags- og byggingarmála, og metur umhverfisáhrif fyrirætlaðara mannvirkja. Stofnun hefur það einnig á sinni könnu að fylgjast með og veita upplýsingar um ferlimál fatlaðra.

Umhverfisráðherra fer með yfirstjórn skipulags- og byggingarmála. Skipulagsstjóri ríkisins er forstjóri Skipulagsstofnunar, hann er skipaður af umhverfisráðherra til 5 ára í senn. Skipulagsstjóri er Stefán Thors. Skipulagsstofnun skiptist í þrjú svið: skipulags- og byggingarsvið, umhverfissvið og þjónustusvið. Hjá stofnuninni starfa 18 manns.

Í stefnu stofnunarinnar segir m.a. að „Skipulagsstofnun [vilji] stuðla að umhverfisvernd og vinna markvisst að markmiðum sjálfbærrar þróunar varðandi ákvarðanir um landnotkun, mannvirkjagerð og byggðaþróun.“

Í ágúst 2001 synjaði Skipulagsstofnun leyfi til byggingar á Kárahnjúkavirkjun vegna umhverfisskaða. Þáverandi umhverfisráðherra, Siv Friðleifsdóttir, ákvað að hundsa úrskurðinn.

Tenglar 
 Heimasíða Skipulagsstofnunar
 Kortagrunnar
 Heimasíða Umhverfisráðuneytis
 LISTI YFIR ÞÁ SEM RÉTTINDI HAFA TIL AÐ SINNA SKIPULAGSGERÐ
 Auglýsingar um breytingu á aðalskipulagi - 	B deild Stjórnartíðinda

Lög 
 Vegalög 1994 nr. 45 6. maí Rg. 325/1995. 
 Skipulags- og byggingarlög 1997 nr. 73 28. maí
 Lög um mat á umhverfisáhrifum 2000 nr. 106 25. maí
 Lög um umhverfismat áætlana 2006 nr. 105 14. júní

Reglur 
 Reglugerð um girðingar með vegum 325/1995

Skipulagsmál
Opinberar stofnanir
Íslenskar ríkisstofnanir
Madonna

Madonna Louise Veronica Ciccone (fædd í Bay City í Michigan 16. ágúst 1958), þekktust undir nafninu Madonna, er bandarísk popp-söngkona, lagahöfundur, dansari og leikkona.
Hún er oft sögð drottning popptónlistarinnar.

Útgefið efni

Breiðskífur 
 1983: Madonna 
 1984: Like a Virgin
 1986: True Blue
 1987: Who’s That Girl
 1987: You Can Dance
 1989: Like a Prayer
 1990: I’m Breathless
 1990: The Immaculate Collection
 1992: Erotica
 1994: Bedtime Stories
 1995: Something to Remember
 1996: Evita
 1998: Ray of Light
 2000: Music
 2001: GHV2
 2003: American Life
 2003: Remixed & Revisited
 2005: Confessions on a Dance Floor
 2006: I'm Going To Tell You A Secret
 2007: The Confessions Tour
 2008: Hard Candy
 2009: Celebration
 2010: Sticky & Sweet Tour
 2012: MDNA
 2015: Rebel Heart
 2019: Madame X

Tenglar 
 Opinber vefsíða Madonnu

Bandarískir söngvarar
Evrópukeppni B-þjóða í badminton

Helvetia Cup eða Evrópukeppni B þjóða í badminton er blönduð landsliðskeppni Evrópuþjóða, haldin annað hvert ár. Fyrsta mótið var haldið í Zurich, Sviss 1962. Spilaðir eru einliðaleikur kvenna, einliðaleikur karla, tvíliðaleikur kvenna, tvíliðaleikur karla og tvenndarleikur, einn af hverjum.

Ísland hefur unnið mótið tvisvar, 1999 í Norður-Írlandi og 2007 í Laugardalshöll.

Í íslenska liðinu 2007 voru:
Ragna Ingólfsdóttir
Katrín Atladóttir
Tinna Helgadóttir
Halldóra Jóhannsdóttir
Magnús Ingi Helgason
Helgi Jóhannesson
Atli Jóhannesson
Njörður Ludgvigsson

Þjálfarar:
Anna Lilja Sigurðardóttir
Kenneth Larsen

Neðanmálsgrein 

Badmintonmót og -keppnir
Seljaskóli

Seljaskóli er grunnskóli í Reykjavík. Skólinn er staðsettur að Kleifarseli 28, 109 Reykjavík.

Skólinn
Seljaskóli tók til starfa haustið 1979 og er starfsvið hans efri hluti Seljahverfis í Breiðholti. Seljaskóli er heildstæður einsetinn skóli og eru nemendur um 700 talsins.
Við skólann starfa alls 69 manns og þar af 53 kennarar. Námsráðgjafi í fullu starfi og hjúkrunarfræðingur í  hálfu starfi sinna nemendum í skólanum. Íþróttir eru kenndar í Íþróttahúsi Seljaskóla en sundkennsla fer fram í sundlaug Ölduselsskóla.
Skólinn tapaði í Skrekk 2010.

Skólastjórn
Skólastjóri er Magnús Þór Jónsson.

Tengt efni 
 Listi yfir íslenska grunnskóla

Heimildir
  
 

Íslenskir grunnskólar
Breiðholt
Tölvumús

Tölvumús eða mús er miðunartæki í tölvu sem er hannað til að nema tvívíðar hreyfingar hennar á yfirborðinu fyrir neðan. Músin samanstendur af litlu hulstri, sem er haldið af annarri hendi notandans, og einum eða fleiri tökkum. Stundum hafa þær einnig aðrar viðbætur, svo sem „skrunhjól“, sem gerir notandanum kleift að framkvæma kerfis-tengdar aðgerðir, eða auka tökkum eða öðrum eiginleikum sem gefa notandanum meiri stjórn á aðgerðum. Hreyfing músarinnar útfærist að jafnaði í hreyfingu músarbendils á skjá notandans.

Nafnið 
Nafnið „mús“, sem var mótað hjá Stanford Research Institute, er leitt af útliti forvera nútímamúsarinnar (þar sem snúran var tengd inn í aftari hluta hulstrins og minnti á skott) og tengingu hennar við útlitsbróður sinn, nagdýrið mús.

Upphafið 
Fyrsta músin sem fylgdi með tölvu til einkanota var með Xerox Star.

Inntakstæki
Mús (aðgreining)

Mús getur átt við eftirfarandi:
 Nagdýrið mús
 Tölvumús

af:Muis (dubbelsinnig)
de:Maus
nl:Muis
ISC

ISC er ISO kóði fyrir gömlu krónuna sem datt út við myntbreytingu árið 1980. En þá voru tvö núll tekin af Íslensku krónunni. Nýja krónan er með ISO kóðann ISK.

Myntfræði
Vísitala um þróun lífsgæða

Vísitala um þróun lífsgæða (enska: Human Development Index, skammstafað: HDI) er vísitala sem mælir lífslíkur, læsi, menntun og lífsgæði. Þessi mælikvarði gefur lauslega til kynna hvort land teljist til þróaðra landa eða þróunarlanda. Mælikvarðinn var hannaður af pakistanska hagfræðingnum Mahbub ul Haq árið 1990 og hefur verið notaður í árlegum skýrslum Þróunaráætlunar Sameinuðu þjóðanna frá árinu 1993. Á hverju ári er reynt að meta öll aðildarríki Sameinuðu þjóðanna samkvæmt þessari aðferð.

Vægi vísitölunnar byggist á þremur þáttum.
 Meðal lífslíkur frá fæðingu
 Hlutfall læsis á meðal fullorðinna og hlutfall sem stundar nám við skóla á öllum stigum.
 Lífsgæði mæld með vergri landsframleiðslu með kaupmáttarjöfnuði í bandarískum dölum.

Einnig er til vísitala fátæktar.

Tengt efni 
 Listi yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða

Tenglar 
 Vefsíða árlegrar skýrslu Þróunaráætlunnar Sameinuðu þjóðanna
 Reiknivél á heimasíðu Þróunaráætlunnar Sameinuðu þjóðanna sem útskýrir hvernig HDI er reiknað út 
 
 

Vísitölur
Fátækt
Sameinuðu þjóðirnar
Auckland

Auckland (maóríska:Tāmaki) er stærsta borg Nýja-Sjálands með um 1,5 milljón íbúa (2017). Borgin er á norðurströnd Norðureyjunnar og liggur á eiði.

Auckland var höfuðborg landsins frá 1841-1865 þegar Wellington var gerð að höfuðborg. Einn mesti íbúafjöldi frá Pólýnesíu/Kyrrahafi er í Auckland.

Borgir á Nýja-Sjálandi
Maórar

Maórar (Māori, borið fram ) eru frumbyggjar Nýja-Sjálands. Þeir fluttu þangað í bylgjum frá austanverðri Pólýnesíu á kanóum á milli 1250 og 1300. Frumbyggjarnir voru einangraðir í margar aldir og þróuðu þar af leiðandi sína eigin menningu, með eigið tungumál, goðafræði, einkennandi handverkshefðir og sviðslistir. Snemma eftir landnám skiptu Maórar sér í ættflokka samkvæmt pólýnesískri hefð. Þeir tóku með sér og ræktuðu margar plöntutegundir. Seinna meir þróaðist áberandi stríðsmannamenning.

Koma Evrópubúa til Nýja-Sjálands frá 17. öld umbylti þjóðfélagi Maóra. Margir Maórar tóku upp vestræna menningu og lífsmynstur. Samskipti milli Maóra og Evrópubúa voru í upphafi vinsamleg og Maórar undirrituðu Waitangi-samninginn árið 1840 sem færði bresku krúnunni yfirráð yfir eyjunum. Deilur um landeignarrétt komu upp á sjöunda áratug 19. aldar. Samfélagsbreytingar, deilur sem stóðu yfir í áratugi og sjúkdómar sem Evrópubúar komu með tóku sinn toll af Maórum og þeim fækkaði til muna. Þeir misstu mikinn hluta lands síns og þjóðfélagi þeirra hnignaði. Maórum fór þó aftur að fjölga í byrjun 20. aldar. Leitast hefur verið við að láta rödd Maóra heyrast í nýsjálensku samfélagi og ná fram samfélagslegu réttlæti. Upp úr 1960 hófst endurreisn maórískrar menningar sem hefur haldið áfram til þessa dags.

Samkvæmt manntalinu 2013 eru Maórar um það bil 600.000 á Nýja-Sjálandi sem svarar til 15% af íbúafjölda landsins. Maórar eru annað stærsta þjóðarbrot Nýja-Sjálands á eftir Evrópubúum (Pākehā). Auk þess búa um það bil 120.000 Maórar í Ástralíu. Um það bil fimmtungur Maóra talar enn maórísku (Te Reo Māori) en það svarar til 3% af íbúafjölda Nýja-Sjálands. Margir Nýsjálendingar nota maórísk orð og orðatiltæki þegar þeir tala ensku, svo sem kia ora. Maórar taka virkan þátt í öllum sviðum nýsjálensks samfélags og eiga meðal annars fulltrúa í fjölmiðlum, stjórnmálum og íþróttum.

Hlutfallslega margir Maórar eiga við efnahagsleg og félagsleg vandamál að stríða. Lífslíkur þeirra og meðaltekjur eru töluvert lægri en hjá öðrum hópum á Nýja-Sjálandi. Maórar þjást af hærri tíðni afbrota, heilsuvandamála og undirmálsárangurs í menntakerfinu en aðrir hópar. Félagslegum umbótum hefur verið komið á til að reyna að minnka bilið milli Maóra og annarra Nýsjálendinga. Einnig er verið að vinna í bótum fyrir söguleg rangindi.

Tengt efni 
 Kapa haka, sviðslistir Maóra og haka, stríðsdans þeirra
 Iwi, stærsta félagsleg eining í maórísku þjóðfélagi
 Maóríska, tungumál Maóra
 Marae, samkomustaðir Maóra
 Tā moko, maórísk húðflúr

Nýja-Sjáland
Frumbyggjar
Pólýnesíubúar
Fólk í Eyjaálfu
Nýjasjálendingar
Berbar

Berbar, amazigh eða imazighen eru nokkur þjóðarbrot sem búa í norðvesturhluta Afríku og tala ýmis berbamál. Nafnið „berbar“ er hugsanlega samstofna orðinu „barbarar“ og komið úr grísku gegnum arabísku. Stærstu hópar Berba búa í Norður-Afríkulöndunum Al-Maghrib sem eru Marokkó, Alsír, Túnis og Lýbía. Sumar Berbaþjóðir eins og Túaregar lifðu fyrrum fyrst og fremst sem hirðingjar en flestir Berbar hafa þó lifað af hefðbundnum landbúnaði öldum saman. Berbar eru um 70 - 80 milljónir talsins.

Menning og trú 
Menning Berba er mjög fjölbreytt og breytileg frá einu svæði til annars vegna þess hversu dreift þeir búa í öllum löndum Norður-Afríku. Matargerð berba er talin ein sú fjölbreyttasta í heiminum. Það er vegna þess að Berbar hafa átt samskipti við hin ýmsustu menningarsvæði öldum saman. Frægustu réttir Berba eru kúskús, pastilla og tajine. Berbar eru aðallega súnní-múslimar en einnig kristnir, ibadi og lítill hópur Berba eru gyðingar sem flestir búa í Ísrael.

Berbar fengu sína eigin sjónvarpsstöð snemma árið 2010 þar sem er sýnt menningarefni úr sögu Berba, meðal annars dans, tónlist og sögur.

Frægir berbar 
 Zidane, alþjóðlegur fótboltamaður af ættum Berba í Alsír.
 Hannibal, sem fór með fílana yfir Alpana.
 Tacfarinas (berbíska: Takfarin, Takfarinas), sem barðist við Rómverja í Aures-fjöllum.
 Aksil eða Kusala, eins og Arabar kölluðu hann, var leiðtogi Berba sem leiddi viðnám gegn innrás Araba í Norður-Afríku á 7. öld.
 Ibn Battuta (1304-1377), marokkóskur landkönnuður.
 Yusuf Aït Tachfin, (1061 - 1106), konungur Almoravída.
 Ibrahim Afellay, Barca knattspyrnumaður frá Marokkó, upprunalega frá borginni Al-Houssaima.

Tenglar 
 Meira um Berba; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1925

Afrískir þjóðflokkar
Jarðsaga

Jarðsaga er saga þeirra atburða sem hafa mótað jarðfræði jarðarinnar í gegnum tíðina. Jarðsaga byggir á niðurstöðum jarðlagafræði, bergfræði og jarðsmíðafræði. 

Jarðsagan nær yfir allt tímabilið frá myndun jarðar og til vorra daga.  Aldur jarðarinn er u.þ.b. einn þriðji af aldri alheimsins. Gríðarmiklar breytingar hafa orðið á jörðinni á þeim tíma. Upphaf og þróun lífsins er ein þeirra.  

Jörðin varð til fyrir 4.56 milljörðum ára þegar sólkerfið varð til.

Tengt efni 
 Jarðsöguleg tímabil
 Söguleg jarðfræði

Jarðfræði

ko:지구의 진화
Limassol

Limassol (gríska: Λεμεσός, tyrkneska: Limasol) er önnur stærsta borgin á Kýpur með yfir 180.000 íbúa. Borgin er við Akrotiriflóa á suðuströnd eyjarinnar.

Borgir á Kýpur
Brekkukotsannáll

Brekkukotsannáll er skáldsaga eftir Halldór Laxness sem kom fyrst út árið 1957. Samnefnd sjónvarpsmynd var gerð eftir sögunni og var frumsýnd í Ríkissjónvarpinu árið 1973.

Fyrirmyndin að Brekkukoti 
Fyrirmynd Halldórs Laxness að Brekkukoti var bær sem nefndist Melkot, en þar bjuggu hjónin Guðrún Klængsdóttir og Magnús Einarsson. Guðrún þessi var ömmusystir Halldórs, og ólu þau hjónin upp Sigríði, móður skáldsins. Guðjón Helgason, faðir Halldórs, var vinnumaður í Melkoti, og þar kynntust þau. 

Melkot var einbýlishús frá Melhúsum. Bærinn Melhús stóð þar sem nú er norðurendi gamla kirkjugarðsins við Suðurgötu. Þar var dálítil bæjarþyrping á 19. öld og hét einn bærinn í Melshúsum Hringjarabærinn. Hann kemur við sögu í Brekkukotsannál. Melkot stóð nokkurn veginn beint ofan þar sem nú er ráðherrabústaðurinn við Tjarnargötu. 

Hringjarabærinn stendur enn á horni Kirkjugarðsstígs og Garðastrætis, tvílyft timburhús, nú Garðastræti 49. Hringjarabærinn í Brekkukotsannál hét Melshús. Þar bjó Bjarni gamli hringjari í Dómkirkjunni.

Tilvísanir

Tenglar 
 Mannlíf í Melkoti; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1992
 Oh höj, Halldóra mín; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1992

Skáldsögur eftir Halldór Laxness
Loftbyssa

Loftbyssa er handskotvopn, sem notar samþjappað loft til að skjóta byssukúlum, yfirleitt 4,5 eða 5,5 mm. Oft er notast við handafl til þjappa loftinu þannig að skjóta má einu skoti í senn, en sumar loftbyssur nota kolsýruhylki og má þá skjóta hálfsjálfvirkt mörgun skotum í röð. 

Loftriffill eru öflugasta gerð af loftbyssu, en með honum er unnt að skjóta byssukúlu yfir hljóðhraða (um 340 m/s). Loftbyssur voru þekktar á 16. öld og notaðar í hernaði allt fram á seinni hluta 18. aldar og voru að flestu leyti betri vopn en framhlaðingar þess tíma. Riffillinn varð smám saman fullkomnari og kom í stað framhlaðninga og loftbyssa á miðri 19. öld sem aðal fótgönguliðsvopnið. Algengustu loftbyssur nú til dags eru tiltölulega kraftlitlar og eru einkum notuð til að æfa skotfimi. Sérstakar loftbyssur eru notaðar í litbolta. Helstu kostir loftbyssa umfram önnur skotvopn eru að þær eru mun hættuminni (geta þó valdið varanlegu tjóni á augum og heyrn), hljóðlátari og nota mun ódýrari og meðfærilegri skotfæri.

Skotvopn
364

Árið 364 (CCCLXIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

364
361-370
410

Árið 410 (CDX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

410
401-410
395

Árið 395 (CCCXCV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 
17. janúar - Theodosius I, Rómarkeisari.

395
391-400
330

Árið 330 (CCCXXX í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Konstantínus mikli gerði Nova Roma (sem hét áður Byzantion) að höfuðborg Rómaveldis. Nafni borgarinnar var síðar breytt í Konstantínópel.

Fædd

Dáin 
 Jamblikkos, platonskur heimspekingur

330
321-330
180

Árið 180 (CLXXX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 
 17. mars - Markús Árelíus, rómverskur keisari
 Aulus Gellius, rómverskur rithöfundur
 Apuleius, rómverskur heimspekingur (f. um 123/125).

180
171-180
1338

Árið 1338 (MCCCXXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Annálar greina frá því að Ketill nokkur kurt hafi vegið mann einn, er Jón hét og síðan komist i kirkju á Strönd í Selvogi, „og gerði þar óspektir, og var fyrir því tekinn úr kirkjunni, og hálshöggvinn“.
 Guðmundur ábóti á Þingeyrum lét af ábótastarfi, sem hann hafði gegnt í um 30 ár, og gerðist munkur á Munkaþverá.
 Kaupskip, smíðað úr leifum tveggja skipa sem farist höfðu við Eyrarbakka, siglir þaðan til Noregs.
 Skip frá Þrándheimi fórst við Voga og allir fórust nema fimm sem björguðust á báti.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 Albrekt af Mecklenburg tók við konungdómi í Svíþjóð.

Fædd
 21. janúar - Karl 5. Frakkakonungur (d. 1380).
 3. febrúar - Jóhanna af Bourbon, Frakklandsdrottning (d. 1378).
 29. nóvember - Lionel af Antwerpen, hertogi af Clarence (d. 1368).

1338
1331-1340
1339

Árið 1339 (MCCCXXXIX í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Suðurlandsskjálfti: Féllu um fimmtíu bæir og nokkrir létust þegar skriður féllu á bæi. Á Tindriðastöðum í Kjós fórust 9 manns í skriðufalli.
 Jón Indriðason varð biskup í Skálholti.

Fædd

Dáin
 Jón Halldórsson, Skálholtsbiskup.

Erlendis 

 Go-Murakami verður Japanskeisari.
 Múslimar taka Kasmír.
 Flórens varð fyrsta evrópska borgin þar sem allar götur voru hellulagðar.
 Byrjað að reisa Kremlarhöll í Moskvu.

Fædd
 Eiríkur Magnússon Svíakonungur (d. 1359).
 Alexander V páfi (d. 1410).

Dáin
 17. febrúar - Ottó hertogi af Austurríki (f. 1301).

1339
1331-1340
1358

Árið 1358 (MCCCLVIII í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Jón skalli Eiríksson skipaður biskup á Hólum.
 Árni Þórðarson, Andrés Gíslason, Jón Guttormsson skráveifa og Þorsteinn Eyjólfsson komu til landsins með hirðstjórnarvöld sem þeir skiptu á milli sín.
 Sigurður Guðmundsson varð lögmaður.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 Játvarður 3. Englandskonungur gerði innrás í Frakkland en tókst ekki að hertaka París eins og hann hafði ætlað sér.
 Jacquerie-bændauppreisnin í Frakklandi.
 Hansakaupmenn gerðu borgina Lübeck að aðalstöðvum sínum.
 Páfi bannfærði Magnús Eiríksson smek Noregskonung vegna ógreiddrar skuldar hans við páfastól.

Fædd
 24. ágúst - Jóhann 1. Kastilíukonungur (d. 1390).

Dáin
 20. júlí - Albert 2., hertogi af Austurríki.
 22. ágúst - Ísabella af Frakklandi, drottning Játvarðar 2. Englandskonungs (f. 1295).
 Ísabella Bruce drottning Noregs, seinni kona Eiríks Magnússonar prestahatara.

1358
1351-1360
1359

Árið 1359 (MCCCLIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón skalli Eiríksson kom til Íslands, fyrsti biskupinn sem skipaður hafði verið beint af páfa. Skipið sem hann var á, Benediktsbáturinn, brotnaði í spón við landsteinana en allir björguðust.
 Bæir í Mýrdal (Mýdal) eyddust vegna öskufalls, segir í annálum. Raunar á það gos að hafa verið í Trölladyngju en það stenst ekki. Líklega er hér um að ræða Kötlugos og þá það sama og sett hefur verið á árið 1357, en ártalið er raunar óvíst. 
 Gyrðir Ívarsson Skálholtsbiskup bannfærði Eystein Ásgrímsson munk, höfund Lilju. Þeir sættust þó fljótlega.
 Ormur Snorrason varð lögmaður sunnan og austan.
 Kirkjan á Gásum brotnaði í óveðri.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 Murad 1. varð soldánn Tyrkjaveldis.
 Berlín gekk í Hansasambandið.

Fædd
 Owain Glyndŵr, síðasti velski prinsinn af Wales (d. 1416) (fæðingarár þó ekki fullvíst).

Dáin
 21. júní - Eiríkur Magnússon Svíakonungur (f. 1339).
 27. september - Jóhann mildi, greifi af Holtsetalandi (f. um 1297).
 25. október – Beatrice af Kastilíu, drottning Portúgals (f. 1293).
 13. nóvember – Ívan 2. af Rússlandi, stórhertogi af Moskvu (f. 1326).

1359
1351-1360