alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nóbelsverðlaunin í hagfræði

Hagfræðiverðlaun seðlabanka Svíþjóðar til minningar Alfreds Nobels eru verðlaun sem seðlabanki Svíþjóðar stofnaði til 1968 og voru fyrst veitt 1969 af konunglegu sænsku vísindaakademíunni til að heiðra þá, sem þótt hafa lagt mikið til og skarað fram úr á sviði hagfræði. Þau eru óformlega nefnd nóbelsverðlaunin í hagfræði og eru veitt samtímis hinum eiginlegu nóbelsverðlaunum.

Listi yfir verðlaunahafa
 1969 - Ragnar Anton Kittil Frisch, Jan Tinbergen
 1970 - Paul Samuelson
 1971 - Simon Kuznets
 1972 - John Hicks, Kenneth Arrow
 1973 - Wassily Leontief
 1974 - Gunnar Myrdal, Friedrich Hayek
 1975 - Leonid Kantorovich, Tjalling Koopmans
 1976 - Milton Friedman
 1977 - Bertil Ohlin, James Meade
 1978 - Herbert Simon
 1979 - Theodore Schultz, Arthur Lewis
 1980 - Lawrence Klein
 1981 - James Tobin
 1982 - George Stigler
 1983 - Gerard Debreu
 1984 - Richard Stone
 1985 - Franco Modigliani
 1986 - James Buchanan yngri
 1987 - Robert Solow
 1988 - Maurice Allais
 1989 - Trygve Haavelmo
 1990 - Harry Markowitz, Merton Miller, William Sharpe
 1991 - Ronald Coase
 1992 - Gary Becker
 1993 - Robert Fogel, Douglass North
 1994 - Reinhard Selten, John Forbes Nash, John Harsanyi
 1995 - Robert Lucas Jr
 1996 - James Mirrlees, William Vickrey
 1997 - Robert Merton, Myron Scholes
 1998 - Amartya Sen
 1999 - Robert Mundell
 2000 - James Heckman, Daniel McFadden
 2001 - George A. Akerlof, Michael Spence, Joseph E. Stiglitz
 2002 - Daniel Kahneman, Vernon L. Smith
 2003 - Robert F. Engle, Clive W. J. Granger
 2004 - Finn E. Kydland, Edward C. Prescott
 2005 - Robert J. Aumann, Thomas Schelling
 2006 - Edmund Phelps
 2007 - Leonid Hurwicz, Eric Maskin og Roger Myerson
 2008 - Paul Krugman
 2009 - Elinor Ostrom, Oliver E. Williamson
 2010 - Peter A. Diamond, Dale T. Mortensen og Christopher A. Pissarides
 2011 - Thomas J. Sargent og Christopher A. Sims
 2012 - Alvin Roth og Lloyd Shapley
 2013 - Eugene Fama, Robert J. Shiller og Lars Peter Hansen
 2014 - Jean Tirole
 2015 - Oliver Hart
 2016 - Bengt Holmström
 2017 - Richard Thaler
 2018 - William Nordhaus og Paul Romer
 2019 - Abhijit Banerjee, Esther Duflo og Michael Kremer
 2020 - Paul Milgrom og Robert Wilson
 2021 - David Card, Joshua Angrist og Guido Imbens
 2022 - Ben Bernanke, Douglas Diamond og Philip Dybvig

Tenglar 
 Verðlaunahafar 

Nóbelsverðlaun
Listar um hagfræði
Hagfræði
Yann Martel

Yann Martel (fæddur 25. júní 1963) er kanadískur rithöfundur. Faðir Yanns Martels starfaði sem kennari og síðar sem diplómati á meðan Yann ólst upp. Störf föður hans höfðu í för með sér að fjölskyldan var stöðugt að flytja heimshorna á milli og þau bjuggu meðal annars í Alaska, Frakklandi, Mexíkó, Kosta Ríka og í kanadísku héruðunum Ontario og Bresku Kólumbíu.

Á fullorðinsárum sínum hélt hann Yann áfram að ferðast um heiminn, og dvaldi meðal annars í Íran, Tyrklandi og Indlandi. Að loknu heimspekinámi við Trent háskólann í Peterborough í Ontario, ákvað hann að leggja fyrir sig ritstörf. Dvöl hans í hinum ýmsu menningarheimum hefur haft áhrif á skrif hans, eins og glögglega má sjá í Sögunni af Pí sem aflaði honum hinna virtu Booker-bókmenntaverðlauna árið 2002. Þegar hann undirbjó sig fyrir að skrifa Söguna um Pí, varði Yann Martel sex mánuðum við að heimsækja moskur, musteri, kirkjur og dýragarða í Indlandi. Að því loknu varði hann heilu ári við lestur trúarlegra texta og sagna af skipbrotsmönnum. Eftir þessar rannsóknir tók það hann tvö ár í viðbót að skrifa bókina.

Aðspurður segist Yann Martel nú búa í Montréal í Québec-héraði í Kanada, vegna þess að þar lenti flugvélin. Hann kann illa við að vera bundinn einhverju og á því litlar eignir og þegar hann skorti fé áður fyrr tók hann hver þau störf sem veittu honum færi á að ferðast og skrifa.

Bækur eftir höfundinn
 Life of Pi - (2001)
 Á íslensku: Sagan af Pí (Bjartur, 2003) - (Þýð. Jón Hallur Stefánsson)
 Self - (1996)
 Facts Behind the Helsinki Roccamatios (smásagnasafn) - (1993)

Bókmenntaverðlaun
 Vann Booker-bókmenntaverðlaunin árið 2002.
 Vann Hugh MacLennan-bókmenntaverðlaunin árið 2001.
 Tilnefndur til Governor General-bókmenntaverðlaunanna árið 2001.
 Tilnefndur til kanadísku Chapters/Books verðlaunanna fyrir fyrstu skáldsögu höfundar.
 Vann Journey-verðlaunin.

Martel, Yann
Gdańsk

Gdańsk (Þýska: Danzig, Latína: Gedanum) er 6. stærsta borg Póllands og höfuðborg Pommern sýslu.

 Flatarmál: 262 km²
 Mannfjöldi: 460 524

Fólk 
 Świętopełk (1191-1266)
 Jan Dantyszek (1485-1548)
 Abraham van den Blocke (1572-1628)
 Izaak van den Blocke (1572-1626)
 Jeremiasz Falck (1610-1667) 
 Jerzy Strakowski (1614-1675)
 Jan Heweliusz (1611-1687)
 Gabriel Daniel Fahrenheit (1686-1736) 
 Daniel Gralath (1708-1767)
 Daniel Chodowiecki (1726-1801)
 Adam Kazimierz Czartoryski, (1734-1823)
 Jan Uphagen (1731-1802)
 Krzysztof Celestyn Mrongovius (1764-1855)
 Arthur Schopenhauer (1788-1860)
 Lech Bądkowski (1920-1984)
 Günter Grass (1927-2015)
 Lech Wałęsa (1943)
 Krzysztof Kolberger (1950)
 Jan de Weryha-Wysoczański (1950)
 Jerzy Owsiak (1953)
 Donald Tusk (1957)
 Paweł Huelle (1957)
 Zbigniew Wąsiel (1966)
 Dariusz Michalczewski (1968)

Tenglar 
 www.gdansk.pl 

Borgir í Póllandi
Hansasambandið
Landfræði

Landfræði eða landafræði er fræðigrein sem fæst við samspil náttúru og mannlífs á jörðinni. Sjónarhorn landfræðingsins getur verið gervöll jörðin, tiltekin svæði eða einstakir staðir. Fagið er mjög fjölbreytt og tekur bæði til félags- og náttúruvísinda.

Náttúrulandfræði fæst við ytri ásýnd landsins, svo sem landmótun, jarðveg, gróður og veðurfar.

Mannvistarlandfræði fæst við líf fólks á jörðinni frá mörgum sjónarhornum. Hún tekur til menningar, efnahagslífs og annarra samfélagslegra þátta.

Náttúru- og mannvistarlandfræði eiga sér snertiflöt í umhverfismálum, þar sem nýting náttúruauðlinda og áhrif mannlegra athafna á náttúruna eru í brennidepli. Á þessu ört vaxandi sviði hefur landfræðin ýmislegt til málanna að leggja.

Kortlagning og greining lands og landupplýsinga hefur alltaf skipað veglegan sess í greininni og eru tölvuvædd landupplýsingakerfi, byggð á sérstökum aðferðum landfræðinga, orðin mikilvæg á mörgum sviðum þjóðfélagsins.

Greinin á sér afar langa sögu og hið alþjóðlega fræðiheiti hennar, geógrafía, sem komið er úr grísku (γεωγραφία). Það þýðir einfaldlega "skrif um jörðina".

Tengt efni 
 Landmælingar
 Landslag
 Staðfræði
Keflavík

Keflavík er um 19.000 manna bær (2019) austan megin á Miðnesi á Reykjanesskaga og heyrir undir sveitarfélagið Reykjanesbæ. Keflavík er helst þekkt fyrir herstöðina á Miðnesheiði, eina alþjóðaflugvöllinn á Íslandi, Keflavíkurflugvöll og blómlegt tónlistarlíf á seinni hluta 20. aldar.

Bærinn dregur nafn sitt af samnefndri vík, sem liggur á milli Hólmsbergs að norðan og Vatnsness að sunnan og gengur til vesturs inn úr Stakksfirði.  Víkin er opin á móti austri og þótti aldrei gott skipalægi. Hún var samt grundvöllur þeirrar verslunar sem þar þróaðist frá 17. öld og varð grundvöllur bæjarins.

Saga 
Samkvæmt Landnámu var Steinunn gamla, landnámskona, fyrsti eigandi lands á Suðurnesjum, þar með talið Keflavík. Keflavíkur er fyrst getið í rituðum heimildum um 1270. Keflavíkurjörðin heyrði undir Rosmhvalaneshrepp frá fornu fari. Fram eftir 15. öld stunduðu Englendingar veiðar í kringum Suðurnes og hafa sjálfsagt komið á land í Keflavík. Árið 1579 gaf Danakonungur út fyrsta verslunarleyfið til Hansakaupmanna að þeir mættu versla í Keflavík. Frá og með 1602 hefst einokunarverslun Dana.

Elstu heimildir um byggð í Keflavík eru frá 1627. Fyrsti bóndinn sem nafngreindur er í Keflavík var Grímur Bergsson, fyrrverandi sýslumaður í Kjósarsýslu og lögréttumaður á Suðurnesjum sem samkvæmt Setbergsannál dó við störf sín árið 1649. Þar settist Hallgrímur Pétursson  að árið 1637 ásamt konu sinni Guðríði Símonardóttur þar sem þau bjuggu til ársins 1641 þegar þau fluttu á Hvalnes. Miðað er við að byggð hafi fyrst farið að þéttast í kjölfar þess að Holger Jacobaeus var skipaður kaupmaður í Keflavík árið 1766 á vegum Almennna verslunarfélagsins sem fór með einokun á verslun á Íslandi.

Með vexti kauptúnsins á seinni hluta 19. aldar reyndist landrými of lítið fyrir byggðina. 1891 var löggilt stækkun á verslunarlóðinni til suðurs, í landi Njarðvíkurhrepps, sem stofnaður hafði verið tveimur árum áður. Keflavík var þannig í tveimur hreppum samtímis og hélst svo til ársins 1908.

Hinn 15. júní 1908 var Rosmhvalaneshreppi skipt upp. Varð nyrðri hlutinn að Gerðahreppi en Keflavíkurjörðin í suðri var sameinuð Njarðvíkurhreppi undir heitinu Keflavíkurhreppur. Njarðvíkurhreppur klauf sig aftur frá hreppnum 1. janúar 1942. Í kjölfar seinni heimstyrjaldarinnar fjölgaði hratt í Keflavík enda var mikið um uppgrip og vinnu að fá í kring um Keflavíkurstöðina og Keflavíkurflugvöll.

Keflavík fékk kaupstaðarréttindi 22. mars 1949. Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Keflavík Njarðvíkurkaupstað og Hafnahreppi undir nafninu Reykjanesbær.

Tilvísanir

Tenglar 

 Keflavík á fyrri öldum, Skúli Magnússon
 Drög að sögu Keflavíkur, Skúli Magnússon (framhald í nokkrum tölublöðum)
 Tvær aldir í Keflavík, grein eftir Dr. Fríðu Sigurðsson í Tímanum 1972
 
  Fyrstu ár Keflavíkur, Faxi, 5. tölublað (01.05.1947), Blaðsíða 1
 Áhrif og umsvif í Keflavík : Úr sögu Duus-veldisins , bls 5 Faxi, 2. tbl. 2007

Keflavík
Reykjanesbær
Þéttbýlisstaðir Íslands
Aðsetur sýslumanna á Íslandi
Fornleifafræði

Fornleifafræði er fræðigrein, sem fjallar um manninn út frá margvíslegum hliðum, t.a.m. út frá beinum (dýra- og manna), gripum (þ.m.t. byggingum), landslagi, ljosmyndum, kortum og öðrum skjölum. Helstu aðferðir fornleifafræðinga er fornleifaskráning og fornleifauppgröftur. Fornleifafræðingar fást við rannsóknir á ólíkum tímum, t.d. forsögulegum, miðöldum, og á minjum nútímasamfélaga.

Saga fornleifafræði á Íslandi

Fram til 1850 
Á meginlandi Evrópu fór áhugi á fornminjum vaxandi samhliða hugmyndum um ríkisvald á 16. og 17. öld. Nýstofnuð ríki þurftu að geta sýnt fram á að ríkisbúar sínir ættu sameiginlega fortíð og upprunasögu; vegna þess beindist áhugi fólks að slíkum gripum og minjastöðum. Álíka var að gerast á Íslandi þar sem fornfræðingar heimsóttu merkilega sögustaði sem nefndir voru í íslendingasögum.

Fyrsta heildarskráning fornleifa á Íslandi var á vegum dönsku fornleifanefndarinnar á árunum milli 1817 og 1823. Konungur Danmerkur sendi skipunarbréf árið 1807 um að skrá fornleifar í Danmörku og áttu skrásetjarar að vera sóknarprestur sem mundu skrifa ritgerð um fornleifar í sinni sókn. Prestar áttu að líta sérstatklega til staðbunda minja um fornsögur og elstu leifar stjórnvalds, t.d. dómhringi og þingstaði.

Tengt efni 
 Fornleifar
 Neðansjávarfornleifafræði
 Greinar um fornleifauppgröft á Íslandi

Frekara lesefni 
 Adolf Friðriksson. (1994). Sagas and Popular Antiquarianism in Icelandic Archaeology. Aldershot: Avebury.
 Birna Lárusdóttir (ritstj.). (2013). Mannvist: Sýnisbók íslenskra fornleifa. Reykjavík: Opna.
 Steinunn Kristjánsdóttir. (2010). Sagan af klaustrinu á Skriðu. Reykjavík: Þjóðminjasafn Íslands.
 Orri Vésteinsson, Gavin Lucas, Kristborg Þórsdóttir og Ragnheiður Gló Gylfadóttir (ritstj.). (2011). Upp á yfirborðið: Nýjar rannsóknir í íslenskri fornleifafræði. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands.

Heimildaskrá 
 Thomas, J. (2004). Archaeology and Modernity. New York: Routledge.

Tenglar
Eðlisfræðilögmál

Eðlisfræðilögmál er stærðfræðilegt samhengi á milli mælanlegrar stærðar og þeirra þátta sem hluturinn, sem á að mæla, er háður. Þetta er grundvallarhugtak í eðlisfræðinni.

Eðlisfræðilögmál eru yfirleitt sannreynd med tilraunum. Tilraunir hafa alltaf einhverja óvissu í sér og því er hægt ad segja að eðlisfræðilögmál séu nálganir á því sem mælt er vegna þess að líkanið, sem er byggt út frá tilraununum, lýsir mæliniðurstöðum innan einhverja skekkjumarka. 

Fræg eðlisfræðilögmál eru t.d. lögmál Newtons og jöfnur Maxwells.

Eðlisfræði
Eskifjörður

Eskifjörður er bær á norðurströnd samnefnds fjarðar sem liggur út frá Reyðarfirði norðanverðum. Íbúar Eskifjarðar voru 1040 þann 1. janúar 2019 og hefur íbúatalan haldist nokkuð stöðug síðustu árin.

Eskifjörður var verslunarstaður fyrr á öldum og var einn hinna sex staða á Íslandi, sem fengu kaupstaðarréttindi árið 1786 við afnám einokunarverslunarinnar, en missti þau aftur síðar. Árið 1798 reisti danska verslunarfyrirtækið Örum og Wulff verslunarhús í Útkaupstað, sem svo er kallaður, og hóf þar verslun. Það var þó ekki fyrr en Norðmenn hófu síldveiðar við Ísland á síðari hluta 19. aldar sem íbúum tók að fjölga verulega og árið 1902 voru íbúarnir orðnir 228.

Aðalatvinnuvegur íbúa Eskifjarðar er sjávarútvegur og fiskvinnsla en verslun og þjónusta eru einnig mikilvægar atvinnugreinar. Á Eskifirði er Sjóminjasafn Austurlands í gömlu húsi sem Örum og Wulff byggðu um 1816 og þar má sjá minjar um sjósókn á Austfjörðum og byggðasögu og atvinnulíf á Eskifirði. Aðsetur sýslumannsembættis Suður-Múlasýslu var flutt til Eskifjarðar 1853 og þar er miðstöð löggæslu á Austurlandi. 

Byggðin var gerð að sérstökum hreppi, Eskifjarðarhreppi, árið 1907 en hafði fram að því tilheyrt Reyðarfjarðarhreppi. Hreppurinn fékk kaupstaðarréttindi á ný 22. apríl 1974. Hinn 1. janúar 1988 sameinaðist Helgustaðahreppur Eskifirði. Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Eskifjarðarkaupstaður Reyðarfjarðarhreppi á ný og Neskaupstað að auki undir nafninu Fjarðabyggð.

Á Eskifirði er Steinasafn Sigurborgar og Sörens.

Heimildir 
 

Á árunum 1971 til 1986 kom úr fimm binda ritverk Einars Braga skálds, sem kallast Eskja.

Tenglar 
 www.eskifjordur.is - Upplýsingasíða um sögu Eskifjarðar
 www.eskifjordur.com  - Upplýsingasíða um allt í kringum Eskifjörð
 www.facebook.com/eskifjordur - Eskifjörður á Facebook.

Aðsetur sýslumanna á Íslandi
Eskifjörður
Firðir á Íslandi
Íslensk sjávarþorp
Búðardalur

Búðardalur getur einnig átt við Búðardal á Skarðsströnd.
Búðardalur er þorp í Dölum, við botn Hvammsfjarðar. Þorpið er nú hluti af sveitarfélaginu Dalabyggð og er stjórnsýslumiðstöð þess. Íbúar Búðardals voru 256 árið 2022.

Í Laxdælasögu er Búðardalur nefndur og sagt frá því að Höskuldur Dala-Kollsson lenti skipi sínu fyrir innan Laxárós þegar hann kom úr Noregsferð og hafði ambáttina Melkorku með sér: „Höskuldur lenti í Laxárósi, lætur þar bera farm af skipi sínu en setja upp skipið fyrir innan Laxá og gerir þar hróf að og sér þar tóftina sem hann lét gera hrófið. Þar tjaldaði hann búðir og er það kallaður Búðardalur. Síðan lét Höskuldur flytja heim viðinn og var það hægt því að eigi var löng leið.“

Verslun hófst í Búðardal árið 1899 er Bogi Sigurðsson, kaupmaður, byggði þar fyrsta húsið, sem var bæði íbúðar- og verslunarhús. Þetta hús var síðar flutt á Selfoss og stendur þar enn. Um aldamótin hóf Kaupfélag Hvammsfjarðar verslunarrekstur í Búðardal og var þar nær allsráðandi uns það varð gjaldþrota 1989. 

Búðardalur er þjónustukjarni fyrir Dalina og þar er meðal annars mjólkurstöð MS, verslanir, bílaverkstæði, pósthús, apótek, banki og önnur þjónusta fyrir heimamenn og ferðamenn. Þar er Auðarskóli, sameinaður leik- og grunnskóli fyrir Dalabyggð, og dvalarheimilið Silfurtún. Sýslumaðurinn á Vesturlandi hefur aðsetur í Stykkishólmi en afgreiðsla er í Búðardal. Í Búðardal er heilsugæslustöð og læknar. Engin kirkja er í þorpinu en sóknarkirkjan er Hjarðarholtskirkja. Hins vegar er prestssetrið í Búðardal.

Vínlandssetrið  er við höfnina í Búðardal. Það er safn um Vínlandsferðir Íslendinga. Eiríksstaðir, bóndabær Eiríks rauða, er ekki langt frá Búðardal. Þar bjó Eiríkur áður en hann fór til Grænlands. Skammt utan við þorpið eru Höskuldsstaðir, þar sem Höskuldur Dala-Kollsson bjó og einnig Hjarðarholt, þar sem Ólafur pái bjó. Hallgerður langbrók og Ólafur pái voru börn Höskuldar á Höskuldsstöðum. Á Eiríksstöðum er tilgátubær sem er opinn ferðamönnum. Ein merkasta landnámskonan, Auður djúpúðga Ketilsdóttir, nam land við Hvammsfjörð. Hún byggði bæ sinn í Hvammi og er jarðsett þar í fjörunni. Síðar meir reis í Hvammi mikil ætt, Sturlungar, sem kennd er við Sturla Þórðarson í Hvammi. Enn er búið í Hvammi og er þar búskapur og Hvammskirkja sem byggð var 1883-1884.

Tenglar 
 Heimasíða Dalabyggðar
 Heimasíða Auðarskóla
Eiríksstaðir
Vínlandssetrið

Dalasýsla
Íslensk sjávarþorp
José Saramago

José Saramago (16. nóvember 1922 – 18. júní 2010) var portúgalskur rithöfundur, fæddur í Azinhaga. José Saramago var búsettur á Kanaríeyjum. Hann vann sem vélvirki, blaðamaður, ritstjóri og þýðandi áður en hann ávann sér nafn með sögunni Memorial do Convento, sem í enskri þýðingu var nefnd: Baltasar og Blimunda.

Helstu verk 
 1947 - Terra do Pecado - Jörð syndaranna
 1966 - Os Poemas Possíveis - Möguleg ljóð
 1970 - Provavelmente Alegria
 1971 - Deste Mundo e do Outro - Þessi heimur og hinn
 1973 - A Bagagem do Viajante - Farangur ferðalaganna
 1974 - As Opiniões que o DL teve
 1975 - O Ano de 1993 - Árið 1993
 1976 - Os Apontamentos
 1977 - Manual de Pintura e Caligrafia - Handbók um málverk og skrautritun
 1978 - Objecto Quase - Hálfhlutir
 1981 - Viagem a Portugal - Ferð til Portúgals
 1982 - Memorial do Convento - Minningar frá klaustrinu (einnig: Baltasar og Blimunda)
 1984 - Ano da Morte de Ricardo Reis - Árið sem Ricardo Reis lést 
 1986 - Jangada de Pedra - Steinflekinn
 1989 - História do Cerco de Lisboa - Sagan af umsátrinu um Lissabon
 1991 - Evangelho Segundo Jesus Cristo - Guðspjall Jesús Krists
 1995 - Ensaio sobre a Cegueira Blindness - Ritgerð um blindu (Blinda)
 1997 - Todos os Nomes - Öll nöfnin
 1999 - Conto da Ilha Desconhecida - Saga af óþekktu eyjunni 
 2001 - Caverna - Hellir
 2003 - Homem Duplicado - Tvífarinn
 2004 - Ensaio sobre a Lucidez - Ritgerð um skýrleika
 2005 - Don Giovanni ou o Dissoluto Absolvido
 2005 - As Intermitências da Morte

Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Saramago, José
Günter Grass

Günter Grass (fæddur í Danzig 16. október 1927 - dáinn 13. apríl 2015) var þýskur rithöfundur, myndlistarmaður og uppgjafahermaður. Hlaut nóbelsverðlaun í bókmenntum 1999. Var meðlimur í Hitlersæskunni og síðar Waffen-SS og barðist með 10 SS-skriðdrekasveit (Frundsberg) í seinni heimsstyrjöld þar til hann var tekinn til fanga af bandamönnum.

Helstu verk 
 Danziger Trilogie
 Die Blechtrommel (1959) (Blikktromman)
 Katz und Maus (1961) (Köttur og mús)
 Hundejahre (1963) 
 Örtlich betäubt (1969) 
 Aus dem Tagebuch einer Schnecke (1972) 
 Der Butt (1979) 
 Das Treffen in Telgte (1979) 
 Kopfgeburten oder Die Deutschen sterben aus (1980) 
 Die Rättin (1986) 
 Zunge zeigen. Ein Tagebuch in Zeichnungen (1988) 
 Unkenrufe (1992) 
 Ein weites Feld (1995) 
 Mein Jahrhundert (1999) 
 Im Krebsgang (2002) (Krabbagangur)

Þýskir rithöfundar
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Toni Morrison

Toni Morrison (18. febrúar 1931 – 5. ágúst 2019) var bandarískur rithöfundur og handhafi Bókmenntaverðlauna Nóbels. Verk hennar snúast að mestu um samfélag blökkumanna í Bandaríkjunum.

Bók hennar Ástkær vann Pulitzer verðlaunin árið 1988 og Söngur Salómons vann til National Books Critic Avards.

Helstu verk
The Bluest Eye (1970) 
Sula (1973) 
Song of Solomon (1977) (gefin út á íslensku undir nafninu Söngur Salómons)
Tar Baby (1981) Beloved (1987) (gefin út á íslensku undir nafninu Ástkær)Jazz (1992) Playing in the Dark (1993) Paradise (1999) Love'' (2003)

Morrison, Toni
Morrison, Toni
Joseph Brodsky

Joseph Brodsky (eða Jósef Brodsky) (24. maí 1940 - 28. janúar 1996) fæddur Josíf Aleksandrovítsj Brodskíj eða Ио́сиф Алекса́ндрович Бро́дский, var rússneskt skáld, leikrita- og ritgerðarhöfundur. Joseph Brodsky fæddist í Leningrad (nú Sankti Pétursborg) í Rússlandi en fluttist til Bandaríkjanna eftir að hafa verið gerður útlægur úr Sovétríkjunum. Hann öðlaðist bandarískan ríkisborgararétt 1977. Hann fékk aldrei að hitta foreldra sína aftur, og tileinkaði þeim ritgerðarsafnið Less Than One.

Joseph Brodsky fékk Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1987. Hann er grafinn í Feneyjum.

Tenglar 
 Gæddi rússneskan skáldskap nýju lífi; grein í Morgunblaðinu 1996
 Réttarhöldin yfir Iosif Brodsky; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1964
 Réttarhöldin yfir Iosif Brodsky; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1964
 Ósýnileg hetja og hetjulegur prins; grein í DV 1996
 Að orðin hafi merkingu; grein í Morgunblaðinu 1978

Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Rússnesk skáld
Kjörorð

Kjörorð er setning sem hópur hefur valið sér til að sameinast um. Dæmi um þetta er kjörorð skyttnanna í bókinni Skytturnar þrjár eftir Alexandre Dumas: „Allir fyrir einn, einn fyrir alla!“.

 
Hugtök
Tony Blair (hljómsveit)

Tony Blair var íslensk pönkhljómsveit.

Meðlimir
 Páll Hilmarsson (söngur)
 Hilmar Hilmarsson (gítar)
 Haraldur Ingi Þorleifsson (bassi)
 Guðmundur Björnsson (trommur)

Íslenskar hljómsveitir
Ahmed Yassin

Sjeik Ahmed Yassin (1937 — 22. mars, 2004) var leiðtogi Hamas samtakanna þangað til hann var drepinn af ísraelska hernum. Talsmenn Ísraelsstjórnar sögðu að aftakan væri refsing fyrir allan þann fjölda sjálfsmorðsárása á ísraelska borgara, sem Hamas hefur staðið fyrir. Stuðningsmenn Ahmeds Jassins, auk fjölmargra annarra, fordæmdu aftökuna.

Ahmed Yassin stofnaði Hamas ásamt Abdel Aziz al-Rantissi árið 1987. Upphaflega voru samtökin kölluð Palestínuvængur Bræðralags Múslima. Ísraelsríki, Bandaríkin, Evrópusambandið og fleiri lönd hafa skilgreint samtökin sem hryðjuverkasamtök. Auk þess að vera sjóndapur svo jaðraði við blindu var hann lamaður fyrir neðan mitti og bundinn við hjólastól vegna íþróttaóhapps sem henti hann á hans yngri árum.

Hamas
Jón Gústafsson

Jón Einarsson Gústafsson (f. 29. júlí  1963) var vinsæll þáttastjórnandi á níunda áratugnum, þar sem hann kom að stjórn margra sjónvarps- og útvarpsþátta sem einkum voru ætlaðir ungu fólki. Má þar nefna: Rokkarnir geta ekki þagnað, Unglingarnir í frumskóginum og spurningakeppnina Gettu betur þegar hún var fyrst haldin árið 1986. Síðar stýrði hann spurningaþættinum SPK fyrir yngri keppendur.

Hann hafði lært kvikmyndagerð við Manchester Polytechnic, og leikstjórn fyrir kvikmyndir og leikhús við CalArts, þar sem leiðbeinandi hans var Alexander Mackendrick, leikstjóri við Ealing Studios. Hann leikstýrði kanadísku heimildarmyndinni Reiði guðanna (2006), þar sem Gerard Butler, Wendy Ord, Sarah Polley, Paul Stephens og Sturla Gunnarsson fóru með hlutverk. Það var önnur mynd hans fyrir CBC Newsworld, fréttastöð kanadíska ríkissjónvarpsins, en fyrsta myndin sem hann gerði fyrir þau var The Importance of Being Icelandic. Annað sem hann fékkst við meðan hann bjó í Kanada var meðal annars kvikmyndin Kanadiana (2002) og tónlistarmyndband við lagið Brighter Hell fyrir kanadísku rokksveitina The Watchmen. Hann framleiddi verðlaunastuttmyndina In a Heartbeat (2010), sem leikstýrð var af Karolinu Lewicka, á vegum framleiðslufyrirtækis hans, Artio Films. Jón var leikstjóri og framleiðandi kvikmyndarinnar Skuggahverfið (2020) ásamt Karolinu Lewicka.

Kvikmyndir 
 The Importance of Being Icelandic  (1998)
 Kanadiana (2002)
 Reiði guðanna (2006)
 Skuggahverfið (2020)

Tilvísanir

Tenglar 
 
 Glatkistan

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1963
Sveinn H. Guðmarsson

Sveinn H. Guðmarsson (fæddur 1974) er íslenskur fjölmiðlamaður og núverandi upplýsingafulltrúi utanríkisráðuneytisins. Hann er með BA-próf í guðfræði frá Háskóla Íslands og MSc í alþjóðastjórnmálum frá Edinborgarháskóla.

Sveinn var dómari í Gettu betur árið 2003, en var áður í sigurliði Menntaskólans í Reykjavík í sömu keppni árin 1993 og 1994. Hann var inspector scholae (formaður nemendafélags) MR veturinn 1993-1994. Þá leiddi hann lista Vöku í kosningum til Stúdentaráðs 1995.

Hann hefur starfað sem dagskrárgerðarmaður á Rás 2 og í Sjónvarpinu, við blaðamennsku á Fréttablaðinu, sem fréttamaður á Stöð 2, ritstjóri Iceland Review og flugtímarisins Atlantica. Hann starfaði sem fréttaritari RÚV í Lundúnum til ársins 2009 og árið 2010 starfaði Sveinn sem upplýsingafulltrúi Unicef í Jemen. Hann var fréttamaður á RÚV þar til hann hóf störf sem upplýsingafulltrúi hjá Landhelgisgæslunni í lok árs 2016. Árið 2018 var hann ráðinn upplýsingafulltrúi utanríkisráðuneytisins. 

Á Rás 2 var Sveinn meðal annars umsjónarmaður hinnar árvissu Spurningakeppni fjölmiðlanna. Þá hefur hann sinnt dómargæslu og samið spurningar fyrir sjónvarpsþáttinn Útsvar á RÚV. 

Sveinn býr á Seltjarnarnesi þar sem hann er uppalinn.

Íslenskt fjölmiðlafólk
Sigurvegarar í Gettu betur

Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík