alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
E

E eða e (borið fram e) er 6. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 5. í því latneska. 

Latneskt stafróf
É

É eða é (borið fram je) er 7. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.

Íslenska
F

Fyrir hitamælikvarðann, sjá Fahrenheit.

F eða f (borið fram eff) er 8. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 6. í því latneska.

Latneskt stafróf
G

G eða g (borið fram gé) er 9. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 7. í því latneska.

Latneskt stafróf
H

Getur einnig á við vetni sem hefur efnatáknið H
H eða h (borið fram há) er 10. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 8. í því latneska.

Latneskt stafróf
I

I eða i (borið fram i) er 11. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 9. í því latneska.

Latneskt stafróf
Í

Í eða í (borið fram í) er 12. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.

Færeyska
J

J eða j (borið fram joð) er 13. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 10. í því latneska

Latneskt stafróf
K

Fyrir hitamælikvarðann, sjá kelvin.

K eða k (borið fram ká) er 14. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 11. í því latneska.

Latneskt stafróf
L

L eða l (borið fram ell) er 15. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 12. í því latneska.

Latneskt stafróf
M

M eða m (borið fram emm) er 16. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 13. í því latneska .

Latneskt stafróf
N

N eða n (borið fram enn) er 17. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 14. í því latneska. Í alþjóðlega hljóðstafrófinu táknar hann tannbergsmælt nefhljóðið.

Latneskt stafróf
O

O eða o (borið fram o) er 18. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 15. í því latneska.

Latneskt stafróf
Ó

Ó eða ó (borið fram ó) er 19. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.

Færeyska
P

P eða p (borið fram pé) er 20. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 16. í því latneska.

Latneskt stafróf
R

R eða r (borið fram err) er 21. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 18. í því latneska.

Latneskt stafróf
S

S eða s (borið fram ess) er 22. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 19. í því latneska.

Latneskt stafróf
T

T eða t (borið fram té) er 23. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 20. í því latneska og getur átt við:

Efnafræði
 T (einnig 3H eða vetni-3) getur átt við þrívetni eða ofurþungt vetni

Latneskt stafróf
U

U eða u (borið fram u) er 24. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 21. í því latneska

Latneskt stafróf
Ú

Ú eða ú (borið fram ú) er 25. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.

Færeyska
V

V eða v (borið fram vaff) er 26. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 22. í því latneska. Ekkert íslenskt orð endar á bókstafnum v nema kvenmannsnafnið Siv.

Latneskt stafróf
X

X eða x (borið fram ex) er 27. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 24. í því latneska. Ekkert íslenskt orð byrjar á bókstafnum x.

Latneskt stafróf
Y

Y eða y (borið fram ufsilon y eða ypsílon y) er 28. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 25. í því latneska.

Latneskt stafróf
Færeyska
Ý

Ý eða ý (borið fram ufsilon ý) er 29. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.
Ö

Ö eða ö (borið fram ö) er 32. bókstafurinn í íslenska stafrófinu. Ö sést einnig í finnsku, sænsku, þýsku, og ýmist í færeysku.

Sjá einnig 
 Ø

Afbrigði latneska stafrófsins

he:אומלאוט#אותיות האומלאוט בגרמנית
id:Umlaut#Öö
Þ

Þ eða þ (skrifað þorn, borið fram bæði sem „þoddn“ eða „þorn“) er þrítugasti bókstafurinn í íslenska stafrófinu eins og það er nú haft, en var áður 34. stafurinn (á meðan c, q, z og w voru höfð með). Þ kemur aðeins fyrir í upphafi orðs (þúfa, þjófur) eða sem fyrsti stafur í síðari lið samsettra orða (farþegi), og endar því ekkert orð á bókstafnum þ. Þ er óraddað og tannmælt önghljóð í nútímamáli, og var líkt í fornmáli- en þorn var stundum ritað í staðin fyrir ð (t.d. verþa). Þ hefur verið notað samfellt í íslensku frá upphafi.

Saga þorns 
Táknið Þ var notað í norrænu rúnaletri og var nefnt þurs, í engilsaxnesku rúnaletri hét samsvarandi stafur þorn. Ekki er ólíklegt að latneski bókstafurinn þ hafi verið tekinn upp í íslensku og norsku fyrir ensk áhrif og bendir hið íslenska nafn stafsins til þess. Elstu heimildir um notkun þ í íslensku eru í handritum frá miðri 12. öld. Norðmenn hættu að nota bókstafinn þ um 1400 en yngstu dæmi um notkun þ í enskum handritum eru frá miðri 15. öld. Fyrsti málfræðingurinn bjó til fjögur tákn fyrir þau sérhljóð sem þá voru ekki til í latínu en í Fyrstu málfræðiritgerðinni stendur:

Tíðni 
Stafurinn þorn kemur fram í um 1,59% skipta

Heimildir

Ytri tenglar 
 
 
 Svona eru þorn smíðuð  af Ísment
 On the status of the Latin letter þorn and of its sorting order, Michael Everson og Baldur Sigurðsson
1251

Árið 1251 (MCCLI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Sturla Þórðarson varð lögsögumaður.
 Þorvarður og Oddur Þórarinsson gerðir sekir á Alþingi.
 Sætt gerð á milli Þorvarðar og Odds Þórarissona og Sæmundar og Guðmundar Ormssona.
Fædd

Dáin
 Haraldur og Filippus Sæmundarsynir frá Odda drukknuðu á leið frá Noregi.

Erlendis 
 Apríl - Krossferð fjárhirðanna í Frakklandi vegna atburða í Sjöundu krossferðinni í Egyptalandi.
 Alexander Nevskíj gerði fyrstu friðarsamningana milli Kænugarðs og Noregs.
 Hákon ungi, ríkiserfingi Noregs, giftist Ríkissu Birgisdóttur, systur Valdimars Svíakonungs.
 Alexander 3. Skotakonungur giftist Margréti af Englandi, dóttur Hinriks 3.

Fædd

Dáin

1251
1251-1260
1252

Árið 1252 (MCCLII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Hákon gamli Noregskonungur sendi Gissur Þorvaldsson og Þorgils skarða til Íslands til að ná þar völdum í stað Þórðar kakala.
 Ólafur Þórðarson hvítaskáld varð lögsögumaður öðru sinni.
 13. apríl - Ögmundur Helgason í Kirkjubæ lét taka Sæmund Ormsson Svínfelling og Guðmund bróður hans af lífi.

Fædd

Dáin
 13. apríl - Sæmundur Ormsson, höfðingi Svínfellinga (f. um 1227).
 13. apríl - Guðmundur Ormsson Svínfellingur (f. um 1235).
 Árni Hjaltason ábóti í Munkaþverárklaustri.

Erlendis 
 Stokkhólmur fyrst nefndur í tveimur bréfum frá Birgi jarli í Svíþjóð.
 Fyrsta evrópska gullmyntin, flórínur, slegin í Flórens á Ítalíu.
 15. maí - Innósentíus 4. páfi gefur út páfabréf sem heimilar rannsóknarréttinum að nota pyntingar.
 25. desember - Kristófer 1. krýndur Danakonungur í dómkirkjunni í Lundi.

Fædd

Dáin
 29. júní - Abel Valdimarsson Danakonungur (f. 1218).
 26. nóvember - Blanka af Kastilíu, kona Loðvíks 8. Frakkakonungs og ríkisstjóri eftir lát hans (f. 1188).
 Katrín Súnadóttir Svíadrottning, kona Eiríks hins smámælta og halta Svíakonungs (f. um 1215).

1252
1251-1260
1253

Árið 1253 (MCCLIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Júlí - Alþingi gerir samþykkt um að þar sem guðs lög og landslög greinir á skuli guðs lög ráða.
 Júlí - Teitur Einarsson varð lögsögumaður.
 22. október - Flugumýrarbrenna: Óvinir Gissurar Þorvaldssonar reyndu að brenna hann inni í brúðkaupi Halls, sonar hans og Ingibjargar, dóttur Sturlu Þórðarsonar.
 Eyjólfur Brandsson fékk forræði Munkaþverárklausturs og var vígður árið eftir. Hann reyndi að bera sáttaorð á milli Gissurar Þorvaldssonar og brennumanna.

Fædd

Dáin
 22. október: Gróa Álfsdóttir, kona Gissurar Þorvaldssonar, og Hallur, Ísleifur og Ketilbjörn Gissurarsynir.
 Þórarinn Sveinsson, ábóti í Þingeyraklaustri.

Erlendis 
 Mindaugas stórhertogi af Litháen lét krýna sig konung landsins og er hann eini konungur Litháen nokkru sinni.
 Hinrik 3. Englandskonungur staðfesti við enska aðalsmenn og kirkjuleiðtoga að Magna Carta væri í fullu gildi.
 Mongólaveldið réðist á Bagdad og Kaíró.
 Matthew Paris skrifaði Historia Anglorum, sagnfræðirit um enska sögu.

Fædd
 Húgó 2., konungur Kýpur (d. 1267).

Dáin
 8. júlí - Teóbald 4. af Champagne (f. 1201).
 23. september - Venseslás 1., konungur Bæheims.
 Hinrik 1., konungur Kýpur (f. 1217).

1253
1251-1260
1254

Árið 1254 (MCCLIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Hákon gamli stefndi Gissuri Þorvaldssyni til Noregs þar sem honum þótti Gissuri lítið miða í því að koma landinu undir konungsvaldið.
 Oddur Þórarinsson handtók Heinrek biskup.
 Eyjólfur Brandsson var vígður ábóti í Munkaþverárklaustri.
 Vermundur Halldórsson var vígður ábóti í Þingeyraklaustri.

Fædd

Dáin
 Hrani Koðránsson, annar foringi brennumanna í Flugumýrarbrennu.

Erlendis 
 10. október - Játvarður Planagenet giftist Elinóru af Kastilíu. Faðir hans hafði gert giftingu þeirra að skilyrði fyrir því að semja frið í stríði sínu við bróður hennar, Alfons 10. af Kastilíu.
 12. desember - Alexander IV varð páfi.
 Loðvík 9. Frakkakonungur batt enda á Sjöundu krossferðina og sneri févana aftur til Frakklands.
 Jakob Erlandsen, biskup í Hróarskeldu, varð erkibiskup í Lundi.
 Loðvík 9. gerði alla gyðinga brottræka frá Frakklandi.
 Kaupmannahöfn fékk kaupstaðarréttindi.

Fædd
 13. maí - María af Brabant, Frakklandsdrottning, seinni kona Filippusar 3. (d. 1321).
 15. september - Marco Polo, ítalskur landkönnuður og kaupmaður (d. 1324).

Dáin
 21. maí - Konráður 4., konungur Þýskalands (f. 1228).
 17. júní - Ingibjörg Eiríksdóttir af Svíþjóð, kona Birgis jarls.
 7. desember - Innósentíus IV páfi.

1254
1251-1260
Söngsveitin Fílharmónía

Söngsveitin Fílharmónía er blandaður kór sem var stofnaður árið 1959 til að flytja stór kórverk með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Kórinn kom fyrst fram, ásamt hljómsveitinni og Þjóðleikhúskórnum, í uppsetningu á Carmina Burana eftir Carl Orff í Þjóðleikhússins 23. mars 1960.

Tenglar
 Heimasíða Fílharmóníu 

Íslenskir kórar
Þjóðþing Danmerkur

Þjóðþing Danmerkur (d. Folketinget) er löggjafarsamkunda Danmerkur. Frá 1953 hefur þingið setið í einni deild, en fram að þeim tíma var því skipt í þjóðþingið annars vegar og landsþingið hins vegar. Fjöldi þingmanna er 179, þar af tveir frá Færeyjum og tveir frá Grænlandi, kjörnir til fjögurra ára í senn. Þjóðþingið kemur saman í Kristjánsborgarhöll í Kaupmannahöfn.

Tenglar 

 Vefur Folketinget á dönsku

Dönsk stjórnmál
Þing eftir löndum
Carl Orff

Carl Orff (10. júlí 1895 – 29. mars 1982) var þýskt tónskáld sem er þekktastur fyrir tónverkið Carmina Burana frá 1937.

Þýsk tónskáld
Hið íslenska fornleifafélag

Hið íslenzka fornleifafélag var stofnað í Reykjavík 8. október 1879. 

Í lögum félagsins sem prentuð voru á sama ári segir meðal annars í fyrstu grein: „Ætlunarverk félagsins er að auka kunnáttu þjóðar vorrar með því að fræða almenning um fornleifar og sögulega þýðingu þeirra. Félagið heldur því til forngripasafnsins öllum þeim munum, er geta haft þýðing fyrir sögu vora og lífernisháttu á hinum liðna tíma, þannig að menn með safni þessu geti, að því leyti sem frekast má vera, rakið lífsferil þjóðar vorrar um hinar liðnu aldir. Að þessu styrkir og félagið með því að gefa út tímarit með fornfræðilegum ritgjörðum og skýrslum um aðgjörðir þess.“

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags kom fyrst út árið 1881 og er enn gefin út árlega. 

Árbókin og Fornleifafélagið eru nátengd Þjóðminjasafni Íslands. Starfsfólk safnsins skrifar mikið í árbókina, og þar er ársskýrsla safnsins birt.

Tengt efni 
 Hið þingeyska fornleifafélag – stofnað 2004. 
 Fornleifafélag Barðstrendinga og Dalamanna – stofnað 2008. 

Íslensk fræðafélög
Fornleifafræði
Sagnfræði
Arnbjörg (landnámskona)

Arnbjörg var landnámskona. Hún bjó á Arnbjargarlæk í Borgarfirði.

Um hana segir í Landnámabók: 

Landnámsmenn á Íslandi
Arndís auðga Steinólfsdóttir

Arndís hin auðga Steinólfsdóttir var landnámskona. 

Um hana segir í Landnámabók: 

Landnámskonur
Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Refir

Refir eru lítil og meðalstór rándýr af hundaætt (Canidae). Til eru um 27 tegundir refa. Refir lifa í flestum heimsálfum en algengastir þeirra eru rauðrefir (Vulpes vulpes). Refir eru þekktir úr þjóðsögum margra þjóða um allan heim. 

Nöfn á refum eru ólík nöfnum flestra annarra hunddýra. Karldýrið er oftast nefnd steggur eða högni en einnig kemur fyrir að það séu nefnt refur. Kvendýrið er nefnt læða eða bleyða en einnig kemur fyrir að það sé nefnt tófa. Afkvæmi refa kallast yrðlingar en í refarækt er þó oft talað um hvolpa.

Almenn einkenni 

Flestir refir lifa í tvö til þrjú ár en geta lifað í allt að tíu ár og jafnvel lengur í dýragörðum. Flestar tegundir refa eru á stærð við holdugan heimiliskött og því töluvert minni en aðrar tegundir innan hundaættar, svo sem úlfar, sjakalar, og hundar.

Refir hafa venjulega hvasst trýni og þykkloðna rófu sem kölluð er tæfill. Flest önnur einkenni eru breytileg eftir heimkynnum refa. Eyðimerkurrefir hafa til að mynda stór eyru og snöggan feld en heimskautarefir hafa lítil eyru og þykkan og hlýjan feld. 

Refir eru yfirleitt ekki hópdýr, ólíkt flestum öðrum tegundum innan hundaættar. Þeir eru jafnan einfarar og tækifærissinnar þegar kemur að æti. Þeir veiða oftast lifandi bráð en éta einnig hræ, ávexti og ber.

Refir eru frekar mannfælnir en hitt og verða seint taldir góð gæludýr. Það er helst að temja megi silfurrefi eins og í Rússlandi þar sem þeir hafa verið ræktaðir í um hálfa öld. Þrátt fyrir mannfælni villtra refa sjást þeir býsna oft nálægt mannabústöðum.

Flokkun 
Til refa teljast eftirfarandi ættkvíslir:
 Vulpes
Ættartré refa

 Otocyon
 Otocyon megalotis
 Urocyon
 Grárefur, Urocyon cinereoargenteus
 Eyjarefur, Urocyon littoralis

Tengt efni 
 Refaveiðar

Tenglar 
 
 
 
 
 
 
 
 Refaveiðar; grein í Morgunblaðinu 1971

Heimildir 

Refir
Rándýr
1255

Árið 1255 (MCCLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 14. janúar - Bardagi í Geldingaholti í Skagafirði. Oddur Þórarinsson féll eftir frækilega vörn.
 19. júlí - Bardagi á Þveráreyrum í Eyjafirði milli Eyjólfs ofsa Þorsteinssonar og þeirra Þorgils skarða Böðvarssonar og Þorvarðar Þórarinssonar.
 Hákon konungur sendir hirðmann sinn, Ívar Englason, til Íslands til að reyna að fá landsmenn til að játa sér skatt.

Fædd

Dáin
 14. janúar - Oddur Þórarinsson (f. 1230)
 19. júlí: Eyjólfur ofsi Þorsteinsson.
 Aron Hjörleifsson dó í Noregi.

Erlendis 
 Albigensakrossferðinni lauk þegar síðasta vígi Katara féll í Suður-Frakklandi.
 Lissabon varð gerð að höfuðborg Portúgals.
 Hafnarborgin Königsberg í Prússlandi við Eystrasalt stofnuð af Otakar 2. konungi Bæheims.

Fædd
 Duccio di Buoninsegna, ítalskur listmálari (d. 1319).
 Albrekt 1., keisari (d. 1308).

Dáin

1255
1251-1260
1256

Árið 1256 (MCCLVI í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Heinrekur Kársson Hólabiskup fór úr landi og sneri ekki aftur. Hann lést í Noregi 1260.
 Ívar Englason fékk flesta Norðlendinga til að játa konungi skatt en ekkert varð þó úr skattgreiðslum.
 Sturla Þórðarson settist að í Svignaskarði og hefur ef til vill reist þar virki.
 Runólfur var vígður ábóti í Viðeyjarklaustri.

Fædd

Dáin
 11. október - Þórður kakali lést í Noregi (f. 1210).
 Ásgrímur Bergþórsson, höfðingi á Vestfjörðum og frændi Sturlunga.

Erlendis 
 4. maí - Alexander IV páfi gaf út páfabréf og stofnaði Ágústínusarregluna formlega.
 15. desember - Húlagú Kan hertók og lagði í rúst fjallavirki Hassassína, Alamút.
 Moskan í Medína skemmdist í eldi.

Fædd
 Róbert greifi af Clermont, ættfaðir Bourbon-ættarinnar.

Dáin
 28. janúar - Vilhjálmur 2., greifi af Hollandi og konungur Þýskalands.

1256
1251-1260
1257

Árið 1257 (MCCLVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Þorgils skarði Böðvarsson sættist við Hrafn Oddsson og Sturlu Þórðarson.

Fædd

Dáin
 Þorleifur Þórðarson í Görðum, goðorðsmaður (f. um 1185).

Erlendis 
 Robert de Sorbon stofnaði Collège de Sorbonne við Parísarháskóla.
 Kristín dóttir Hákonar gamla Noregskonungs var gefin saman við Filippus bróður Alfons 10. Kastilíukonungs og send með mikilli viðhöfn suður til Spánar. Hún dó þar nokkrum árum síðar.
 Hákon konungur sendi menn til Grænlands í því skyni að fá Grænlendinga til að ganga sér á hönd.
 Hið konungslausa tímabil hefst í Þýskalandi. 
 Borgin Kraká í Póllandi endurskipulögð eftir að Tatarar höfðu lagt hana í rústir.
 Hinrik 3. Englandskonungur lét slá 20 pensa mynt úr hreinu gulli.

Fædd
 Agnes af Brandenborg, Danadrottning (d. 1304).

Dáin
 5. maí - Hákon ungi (f. 1232), sonur Hákonar gamla Noregskonungs.
 Valdimar Abelsson, hertogi af Slésvík. 

1257
1251-1260
1258

Árið 1258 (MCCLVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 22. janúar - Þorvarður Þórarinsson lét drepa Þorgils skarða á Hrafnagili í Eyjafjarðarsveit.
 Hákon gamli Noregskonungur gerði Gissur Þorvaldsson að jarli. Gissur kom til Íslands um sumarið og kom sér upp hirð.
 Ólafur Hjörleifsson var vígður ábóti í Helgafellsklaustri.

Fædd

Dáin
 22. janúar - Þorgils skarði Böðvarsson (f. 1226).
 Teitur Einarsson lögsögumaður.

Erlendis 
 Miklar vetrarhörkur og hafís um veturinn, tengt við eitt af mestu eldgosum Hóleósentímabilsins sem átti sér stað í Mexíkó eða Ekvador. 
 10. febrúar - Orrustan um Bagdad: Mongólar Húlagú Kan leggja Bagdad í rúst.
 Hákon gamli Noregskonungur gifti Kristínu dóttur sína Filippusi bróður Alfons 10. Kastilíukonungs.

Fædd

Dáin

1258
1251-1260
Ráðuneyti Björns Þórðarsonar

Ráðuneyti Björns Þórðarsonar jafnan nefnd Utanþingsstjórnin (stundum kölluð Coca Cola-stjórnin af andstæðingum sínum) var íslensk ríkisstjórn sem sat frá 16. desember 1942 til 21. október 1944. Við skipun stjórnarinnar var brotið blað í íslenskri stjórnmálasögu, þar sem enginn ráðherranna sem skipaðir voru átti sæti á Alþingi. Stjórnin var því eina utanþingsstjórnin í sögu Íslands. Viðurnefnið fékk stjórnin sökum þess að tveir ráðherrar stjórnarinnar, Björn og Vilhjálmur,  voru hlutafar í Vífilfelli, sem fékk einkaleyfi til innflutnings á gosdrykknum Kóka kóla. Þá var Vilhjálmur Þór meðal forsvarsmanna Sambands íslenskra samvinnufélaga er fékk umboð til olíusölu sem varð grunnur starfsemi Olíufélagsins hf.

Ráðherrar 
 Björn Þórðarson, forsætisráðherra, heilbrigðisráðherra og kirkjumálaráðherra og (frá 19.04.1943) félagsmálaráðherra og (frá 21.09.1944) dómsmálaráðherra og menntamálaráðherra.
 Vilhjálmur Þór, utanríkisráðherra og atvinnumálaráðherra
 Björn Ólafsson, fjármálaráðherra
 Einar Arnórsson, (til 21.09.1944) dómsmálaráðherra og menntamálaráðherra
 Jóhann Sæmundsson, (frá 22.12.1942 til 19.04.1943) félagsmálaráðherra

Tilvísanir

Íslensk ráðuneyti (Stjórnarráð Íslands)
1259

Árið 1259 (MCCLIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Ketill Þorláksson varð lögsögumaður.
 Gissur Þorvaldsson jarl keypti Reynistað í Skagafirð og settist þar að.
 Sturla Þórðarson gerðist lendur maður Gissurar.
 Ingibjörg Sturludóttir giftist Þórði Þorvarðarsyni í Saurbæ í Eyjafirði.
 Þorvarður Þórarinsson var dæmdur sekur á Alþingi.

Fædd

Dáin
 Ólafur hvítaskáld, skáld og lögsögumaður.
 Teitur Þorvaldsson lögsögumaður.

Erlendis 
 29. maí - Eiríkur klipping varð konungur Danmerkur við andlát Kristófers 1. en móðir hans, Margrét drottning, stýrði þó ríkinu framan af.
 Parísarsáttmálinn var gerður milli Frakka og Englendinga þar sem þeir síðarnefndu létu af öllu tilkalli sínu til héraða á meginlandinu.
 Þýsku borgirnar Lýbika, Wismar og Rostock gerðu með sér bandalag til að verjast sjóræningjum á Eystrasalti og lögðu þannig grunninn að Hansasambandinu.

Fædd
 25. mars - Androníkos 2. Palaíológos, keisari Býsans (d. 1332).
 Pietro Cavallini, ítalskur listamaður (d. 1330).
 (sennilega) - Jóhann 2. af Jerúsalem, konungur Kýpur (d. 1285).

Dáin 
 7. febrúar - Tómas 2. af Savoja.
 29. maí - Kristófer 1., Danakonungur (f. 1219).

1259
1251-1260
1260

Árið 1260 (MCCLX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin
 Heinrekur Kársson Hólabiskup dó í Noregi.
 13. september - Skarðs-Snorri Narfason, bóndi og prestur á Skarði á Skarðsströnd (f. um 1175).

Erlendis 
 5. maí - Kúblaí Kan tók við völdum í Mongólaveldinu.
 3. september - Mamlúkar sigruðu Mongóla í orrustunni við Ain Djalut í Palestínu.
 24. október - Dómkirkjan í Chartres var vígð að viðstöddum Loðvík 9. Frakkakonungi.
 Hákon gamli gerði Noreg að erfðaríki.
 Valdimar Birgisson Svíakonungur giftist Soffíu dóttur Eiríks plógpenings Danakonungs.

Fædd
 28. febrúar - Margrét af Skotlandi, Noregsdrottning, kona Eiríks prestahatara (d. 1283).

Dáin
 Maí/júní - María af Brabant, keisaraynja, kona Ottós 4.
 Matthildur 2. af Boulogne, Portúgalsdrottning, kona Alfons 3.

1260
1251-1260
1261

Árið 1261 (MCCLXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Hallvarður gullskór kynnti málstað Noregskonungs fyrir Íslendingum.

Fædd

Dáin 
 Loftur biskupssonur Pálsson, síðast kanúki í klaustri.

Erlendis 
 25. júlí - Sveitir frá Níkeu náðu Konstantínópel á sitt vald og endurreistu Býsansríkið.
 28. júlí - Eiríkur klipping Danakonungur og móðir hans, Margrét Sambiria, töpuðu í bardaga við Eirík hertoga af Slésvík og bandamenn hans og voru handtekin og höfð í haldi í Hamborg um skeið.
 15. ágúst - Mikael 8. Palaeologus var krýndur Býsanskeisari í Konstantínópel. Ætt hans stýrði ríkinu allt til endaloka 1453.
 4. september - Úrbanus IV (Giacomo Pantaléon) varð páfi.
 Hákon gamli lét nema Ingibjörgu Eiríksdóttur á brott úr klaustri í Danmörku og gifti hana Magnúsi lagabæti syni sínum.
 Grænland gekk Hákoni gamla á hönd.
 Mechthilde af Holtsetalandi, áður drottning Danmerkur, giftist Birgi jarli, ríkisstjóra Svíþjóðar.

Fædd
 11. febrúar - Ottó 3., hertogi af Bæjaralandi (d. 1312).
 28. febrúar - Margrét af Skotlandi, drottning Noregs, fyrri kona Eiríks prestahatara (d. 1283).
 9. október - Dinis, konungur Portúgals (d. 1325).

Dáin
 25. maí - Alexander IV páfi.
 9. nóvember - Sanchia af Provence, drottning Þýskalands.

1261
1261-1270
1262

Árið 1262 (MCCLXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Norðlendingar og Sunnlendingar vestan Þjórsár gengu Noregskonungi á hönd með samþykki Gamla sáttmála á Alþingi og er venjulega miðað við þetta ártal. Þó liðu tvö ár þar til fulltrúar allra landshluta höfðu samþykkt sáttmálann.
 Höfðingjarnir Hrafn Oddsson og Gissur Þorvaldsson sættust á Alþingi.
 Katla gaus. Mikið öskufall og jökulhlaup á Sólheimasandi.

Fædd

Dáin
 24. ágúst - Skóga-Skeggi Njálsson, bóndi í Skógum undir Eyjafjöllum.

Erlendis 
 28. maí - Ísabella af Aragóníu giftist Filippusi, krónprinsi Frakklands, í Clermont.
 Mindaugas konungur Litháen afneitaði að sögn kristni og gerðist heiðinn að nýju.

Fædd
 2. júlí - Arthúr 2., hertogi af Bretagne (d. 1312).
 Hugh le Despenser eldri, jarl af Winchester (d. 1326).
 Ladislás 4. Ungverjalandskonungur (d. 1290).

Dáin
 Matthildur 2. af Boulogne, Portúgalsdrottning, kona Alfons 3. (f. 1302).

1262
1261-1270
1263

Árið 1263 (MCCLXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Brandur Jónsson ábóti vígður til biskups á Hólum.
 Vestfirðingar, Borgfirðingar og Sunnlendingar austan Þjórsár samþykktu Gamla sáttmála á vorþingi á Þverárþingi.
 Þorleifur hreimur Ketilsson tók við sem lögsögumaður af föður sínum, Katli Þorlákssyni.
 Hrafn Oddsson hrakti Sturlu Þórðarson sagnaritara úr landi.
 Sólmyrkvi á Íslandi.
 Kötlugos og hlaup í Jökulsá á Sólheimasandi.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 2. október - Alexander 3. Skotakonungur sigraði flota Hákonar gamla í orrustunni við Largs.
 17. desember - Magnús lagabætir tók við konungdómi í Noregi eftir lát Hákonar gamla.
 Borgarastyrjöld hófst í Englandi milli Játvarðar 1. og aðalsmanna undir forystu mágs hans, Simon de Montfort.
 Genúumenn náðu borginni Chania á Krít af Feneyingum.

Fædd
 Jólanda af Dreux, Skotadrottning (kona Alexanders 3.) og síðar hertogaynja af Bretagne (d. 1330).

Dáin
 12. september - Mindaugas, konungur Litháen.
 14. nóvember - Alexander Nevskíj, stórhertogi af Hólmgarði.
 16. desember - Hákon gamli, Noregskonungur, dó í Orkneyjum (f. 1204).

1263
1261-1270
1264

Árið 1264 (MCCLXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 27. september - Þórður Andrésson, goðorðsmaður á Völlum á Rangárvöllum, var veginn af mönnum Gissurar Þorvaldssonar jarls. Þórður var eftir dauða sinn nefndur síðasti Oddaverjinn.
 Gamli sáttmáli staðfestur af Austfirðingum. Þar með höfðu allir Íslendingar gengið Hákoni gamla Noregskonungi á hönd.
 Runólfur Sigmundsson var vígður ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

Fædd

Dáin
 26. maí - Brandur Jónsson Hólabiskup.
 27. september - Þórður Andrésson, Oddaverji.
 Böðvar Þórðarson í Bæ í Bæjarsveit.

Erlendis 
 9. október - Alfons 10. Kastilíukonungur náði borginni Jerez de la Frontera á Spáni af Márum.
 Kúblaí Kan flutti höfuðborg ríkis síns frá Karakorum í Mongólíu til Kanbaliq, nú Peking, í Kína.

Fædd
 Klemens V páfi (d. 1314).

Dáin
 2. desember - Úrban IV páfi.

1264
1261-1270
Hrollaugur Rögnvaldsson

Hrollaugur Rögnvaldsson var landnámsmaður í Suðursveit. Hann var hálfbróðir Göngu-Hrólfs, sem gerðist hertogi í Normandí.

Um Hrollaug segir í Landnámabók:

Landnámsmenn á Íslandi