alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gianluigi Buffon

Gianluigi „Gigi“ Buffon er ítalskur markvörður sem spilar fyrir Serie A-liðið Parma. Buffon er eini markmaðurinn sem hefur unnið til verðlaunanna knattspyrnumaður ársins á Ítalíu. Buffon hætti árið 2018 hjá Juventus eftir 17 ár hjá félaginu.  Eftir eitt tímabil með Paris Saint-Germain sneri hann aftur til Juventus 2019 og svo til Parma 2021, 20 árum eftir að hann hóf ferilinn þar

Hann er talinn meðal bestu markmanna allra tíma og hefur unnið til 21 bikara á ferli sínum: 8 Serie A titla, 1 Serie B titils, 4 Coppa Italia bikartitla, 6 Supercoppa Italiana bikartitla, 1 UEFA bikar og eins heimsmeistaratitils. Hann er landsleikjahæstur Ítala með 176 leiki og hefur 5 sinnum spilað á HM og 4 sinnum á EM. Buffon er leikjahæstur í Serie A. Alls hefur hann spilað um 1150 keppnisleiki og er 4. leikjahæsti leikmaður allra tíma.

Heimild

Tilvísanir
Ítalskir knattspyrnumenn
Tommy Wiseau

Tommy Wiseau  er evrópsk–amerískur leikari, rithöfundur, leikstjóri og kvikmyndagerðarmaður. Hann framleiddi, leikstýrði og lék í 2003 költkvikmyndinni The Room, sem hefur verið lýst af mörgum gagnrýnendum sem einni af verstu kvikmyndum allra tíma. Wiseau leikstýrði einnig 2004 heimildarmyndinni Homeless in America og 2015 gamanþáttunum The Neighbors.

Mörg atriði um einkalíf Wiseau (þar á meðal þjóðerni hans, aldur og bakgrunnur) eru óstaðfest og hafa leitt af sér miklar vangaveltur aðdáenda, þar sem sem mönnum ber ekki alltaf saman. Bók frá 2013, The Disaster Artist: My Life Inside The Room, the Greatest Bad Movie Made, eftir Greg Sestero, sem og kvikmyndaraðlögun frá 2017, atriði á bak við tjöldin við gerð myndarinnar The Room og líf Wiseau.

Æviágrip

Yngri ár 
Wiseau heldur upplýsingum um sín yngri ár leyndum. Í ýmsum viðtölum hefur hann haldið því fram að hafa búið í Frakklandi „fyrir löngu síðan“. Hann hefur einnig sagst hafa alist upp í New Orleans og sagst eiga „heila fjölskyldu“ í Chalmette, Louisiana.

Í viðtölum eftir útgáfu The Room árið 2003 gaf Wiseau til kynna að hann hefði fæðst árið 1968 eða 1969, en leikarinn Greg Sestero heldur því fram í ævisögunni frá 2013, The Disaster Artist, að kærasta bróður hans hafi komist yfir afrit innflytjendapappíra Wiseau til Bandaríkjanna og komist af því að hann hefði fæðst „miklu fyrr“ en hann hefði gefið til kynna í austantjaldslandi á sjötta áratugnum.

Tilvísanir 

Bandarískir kvikmyndaleikstjórar
Bandarískir leikarar
David Navara

David Navara (f. 27. mars 1985) er tékkneskur stórmeistari, og fremsti skákmaður Tékklands nú um stundir. Átta sinnum hefur hann unnið tékklandsmótið (2004, 2005, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015 og 2017). Önnur helstu afrek er að vinna evrópska hraðskákmótið (European Blitz Chess Championship) 2014. Hæst hefur hann komist í 13. sæti á heimslistanum.

Tékkneskir skákmenn
Robert Mueller

Robert Swan Mueller III (f. 7. ágúst 1944) er bandarískur málafærslumaður sem var sjötti formaður bandarísku alríkislögreglunnar frá 2001 til 2013. Mueller er skráður Repúblikani og var settur í embættið af George W. Bush Bandaríkjaforseta. Barack Obama Bandaríkjaforseti framlengdi tíu ára embættistímabil hans um tvö ár og Mueller gegndi embættinu því lengur en nokkur formaður alríkislögreglunnar síðan J. Edgar Hoover var og hét. Frá 2017 til 2019 var Mueller  formaður rannsóknarnefndar um rússnesk afskipti af bandarísku forsetakosningunum árið 2016.

Mueller er útskrifaður úr Princeton-háskóla og gegndi herþjónustu í bandaríska sjóhernum í Víetnamstríðinu. Þar hlaut hann Bronsstjörnuorðuna fyrir hugprýði og Purple Heart-orðuna sem sæmd er hermönnum sem hafa særst í átökum. Hann útskrifaðist úr lagaháskólanum í Virginíu árið 1973 og vann hjá lögfræðistöfu í San Francisco í þrjú ár þar til hann var útnefndur aðstoðarmálafærslumaður í sömu borg. Áður en hann var útnefndur formaður alríkislögreglunnar var Mueller ríkismálafærslumaður og aðalmálafærslumaður fyrir glæpadeild auk þess sem hann var varadómsmálaráðherra.

Í maí árið 2017 var Mueller útnefndur af Rod Rosenstein varadómsmálaráðherra sem sérstakur saksóknari til að sjá um rannsókn á afskiptum Rússa af bandarísku forsetakosningunum árið 2016. Rannsóknin sneri einnig að tengslum rússnesku ríkisstjórnarinnar og á kosningaherferð Donalds Trump og möguleikanum á því að Trump hafi sem Bandaríkjaforseti gerst sekur um að hindra framgang réttvísinnar með því að reka James Comey, formann bandarísku alríkislögreglunnar.

Frá því að rannsókn Muellers var hleypt af stokkunum hafa a.m.k. 33 manns verið ákærðir, þar af fjórir samstarfsmenn Trumps. Meðal annars var lögmaður Trumps til margra ára, Michael Cohen, dæmdur í þriggja ára fangelsi þann 12. desember 2018 fyrir að múta tveimur konum í nafni Trumps til að segja ekki frá kynferðislegu sambandi þeirra við Trump á meðan á kosningabaráttunni stóð. Rannsóknin leiddi jafnframt til þess að Michael Flynn, þjóðaröryggisráðgjafi Trumps, var dæmdur sekur fyrir að ljúga að lögreglunni í yfirheyrslu; Paul Manafort, kosningastjóri Trumps, var dæmdur sekur fyrir banka- og skattsvik ásamt fleiri glæpum og Roger Stone, kosningaráðgjafi Trumps, var dæmdur í fangelsi fyrir að hindra framgang réttvísinnar með því að hóta vitnum í málinu.

Rannsókn Muellers lauk í mars árið 2019. Í niðurstöðum rannsóknarinnar sagðist Mueller ekki hafa fundið sannanir fyrir því að kosningaherferð Trumps hefði átt samráð með afskiptum Rússa í kosningunum en tók þó ekki beina afstöðu með eða á móti því að Trump hefði hindrað framgang réttvísinnar. Í vitnisburði sínum fyrir Bandaríkjaþingi í júlí 2019 hafnaði Mueller því að skýrsla hans hefði hreinsað Trump af ásökunum um síðari glæpinn.

Tilvísanir

Bandarískir lögfræðingar
Formenn bandarísku alríkislögreglunnar
Repúblikanar
Víetnamstríðið í dægurmenningu

Víetnamstríðið var fyrsta stríðið sem var sjónvarpað nánast í beinni útsendingu þannig að almenningur á Vesturlöndum gátu fylgst með. Stríðið vakti mikinn óhug meðal Bandaríkjamanna. Bandaríkjamenn urðu með tímanum mjög andvígir stríðinu og andrúmsloftið í landinu einkenndist af því. Stríðið hafði þess vegna mikil áhrif á listir og dægurmenningu samtímans og hefur oft verið viðfangsefni í skáldsögum, bíómyndum, tónlist og einnig í tölvuleikjum.

The Green Berets er frægt dæmi um bíómynd þar sem Víetnamstríðið er aðalviðfangsefnið. Myndin kom út þann 19.júní árið 1986 og segir frá ofurstanum Mike Kirby, leikinn af John Wayne. Myndin er lauslega byggð á bók sem snýst um tvö herfylki færustu hermanna Bandaríkjanna, Green Berets. Hermennirnir halda til Suður-Víetnam þar sem þeir eiga að byggja og halda úti búðum sem óvinirnir reyna í sífellu að leggja undir sig en hinn hópurinn þarf að ræna Norður-Víetnömskum herforingja. Myndi fékk arfaslaka dóma og margir gagnrýnendur voru á því máli að hún væri einstaklega leiðinleg og vildu meina að það væri í senn hlægilegt og grátlegt hvernig myndin sýndi hernaðinn í Víetnam. Þrátt fyrir þessa slæmu dóma sló myndin í gegn í miðasölunni og Wayne hélt því fram að neikvæð gagnrýni myndarinnar hafi að hluta til stuðlað að því að fólk vildi enn frekar sjá myndina

  Platoon er önnur mynd sem var afar vinsæl og fjallar um Víetnamstríðið. Platoon er talin sýna stríðið á raunsærri hátt enda er hún byggð á reynlusögu leikstjórans Oliver Stone og hans upplifun af Víetnamstríðinu. Platoon var fyrsta Hollywood myndin sem fyrrverandi hermaður bæði leikstýrði og skrifaði handrit að. Aðalpersóna myndarinnar heitir Chris Taylor en hann er ungur strákur sem gefur allt upp á bátinn og fer til að berjast fyrir hönd Bandaríkjamanna í Víetnam. Hann er smeykur í fyrstu en byrjar svo að aðlagast og bera virðingu fyrir öðrum hermönnum. Platoon var einstaklega vel tekið af gagnrýnendum og fékk mikla aðsókn. The Platoon var tilnefnd til fjölda óskarsverðlauna og hlaut fern, þ.á.m. fyrir bestu leikstjórn.

Heimildir 
IMDb. (e.d.). Platoon. Sótt af https://www.imdb.com/title/tt0091763/ 

IMDb. (e.d.). The Green Berets. Sótt af https://www.imdb.com/title/tt0063035/

Gummioskar. (2014, 5. nóvember). Hvað er Víetnamstríðið? Sótt af https://vietnammh.wordpress.com/

Vísindavefurinn. (2000, 18. september). Hvenær hófst Víetnamstríðið og hvenær lauk því? Sótt af https://www.visindavefur.is/svar.php?id=919
Víetnamstríðið
Chris Kyle

Chris Kyle (8. apríl 1974 – 2. febrúar 2013) var bandarískur sérsveitamaður. Hann fór í fjórar herferðir til Íraks á meðan á Íraksstríðinu stóð. Kyle var ein besta leyniskytta sem uppi hefur verið. Hann var giftur Tayu Kyle og átti með henni tvö börn.

Æviágrip 
Chris Kyle fæddist og ólst upp í Odessa í Texas. Hann lærði við Tarleton State University í Stephenville í Texas, þar sem hann lærði búvísindi í tvö ár áður en hann hóf vinnu á búgarði.

Herþjónusta 
Chris var í bandaríska hernum í 10 ár, frá árinu 1999 til 2009. Á þessum tíma fór hann í fjórar ferðir til Írak. Hann var annálaður fyrir skotfimi sína, jafnt af samherjum sínum og andstæðingum. Íraskir uppreisnamenn kölluðu hann „djöfulinn í Ramadi“ og settu 20.000 dollara honum til höfuðs.

Chris fékk fjölda heiðursmerkja, þar á meðal eina silfur- og fjórar bronsstjörnur. Sjálfur sagðist hann hafa drepið 255 manns, en bandaríska varnarmálaráðuneytið hefur þó aðeins staðfest 160 þeirra.

Eftir herþjónustu 
Chris hætti í hernum árið 2009 og flutti til Midlothian í Texas með eiginkonu sinni og tveimur börnum.

Bók/Mynd 
2. janúar 2012 gaf hann út sjálfsævisögu sína, American Sniper: The Autobiography of the Most Lethal Sniper in U.S. Military History. Bókin seldist í yfir 1,2 milljón eintökum, þar af 700.000 árið 2015. Hún náði efsta sætinu á flestum metsölulistum, þar á meðal The New York Times, Publisher Weekly, USA Today og náði öðru sæti á Amazon.
Árið 2014 var kvikmyndin American Sniper frumsýnd, sem er lauslega byggð á bók Chris. Leikstjóri myndarinnar og framleiðandi var Clint Eastwood og Bradley Cooper lék Chris Kyle.
American Sniper var tilnefnd til sex Óskarverðlauna, þar á meðal fyrir bestu myndina. Hún hlaut Óskarinn fyrir hljóðvinnslu.

Morð 
Chris Kyle  var skotinn til bana þann 2. febrúar 2013 ásamt félaga sýnum Chad Littlefield, á skotsvæði fyrri utan Forth Worth í Texas. Eddie Ray Routh, sem var fyrrum hermaður með langa sögu af geðsjúkdómum að baki var síðar sakfelldur fyrir morðin.
7000 manns mættu í minningarathöfn hans sem haldin var í Cowboy Stadium í Arlington í Texas. Chris Kyle er jarðaður í ríkiskirkjugarðinum í Texas.

Heimildir 
 
 IMDb. (e.d.). American Sniper. Sótt 3. maí 2018 af https://www.imdb.com/title/tt2179136/?ref_=nv_sr_1
 Biography. (6. júlí 2016). Chris Kyle Biography. Sótt 3. maí 2018 af https://www.biography.com/people/chris-kyle

Bandarískir hermenn
Konstantín 1. Grikklandskonungur

Konstantín 1. Grikklandskonungur (Κωνσταντίνος Α΄ της Ελλάδας; 2. ágúst 1868 – 11. janúar 1923) var þriðji konungur nútímaríkisins Grikklands og annar Grikkjakonungurinn af Lukkuborgarætt. Hann var konungur frá 1913 til 1917 og aftur frá 1920 til 1922 með titlinum „konungur Hellena“.

Konstantín var erfingi Georgs 1. Grikklandskonungs og hlaut hermenntun þegar hann var mjög ungur, bæði í heimalandi sínu og í Þýskalandi. Konstantín átti því eftir að gegna herþjónustu og ýmsum stjórnarembættum í gríska hernum. Árið 1897 var hann foringi gríska hersins í stríði við Tyrkland og var kennt um ósigur Grikkja í stríðinu af almenningi. Konstantín varð mjög óvinsæll og neyddist til að láta af flestum embættum sínum eftir Goudi-valdaránið árið 1909 og yfirgaf Grikkland um hríð. Þessi útlegð hans entist ekki lengi og Konstantín sneri brátt aftur til landsins og tók allar gamlar skyldur sínar að sér á ný árið 1911 að beiðni Elefþeriosar Venizelosar forsætisráðherra. Eftir að hafa endurskipulegt herinn stýrði Konstantín her Grikklands árin 1912 og 1913 í Balkanstríðunum tveimur þar sem Grikkland lagði undir sig Þessalóníku, grísku Makedóníu og hluta af Epírus. Með þessum hernaðarsigrum tvöfaldaðist fjöldi þegna Grikkjakonungs. Í lok stríðsins var faðir Konstantíns, Georg konungur, myrtur þann 18. mars í Þessalóníku. Konstantín tók þar með við krúnunni.

Í fyrri heimsstyrjöldinni varð ágreiningur milli Konstantíns og Venizelosar um það hvort Grikkland ætti að taka þátt í stríðinu og með hvorri fylkingunni. Venizelos aðhylltist bandamenn en Konstantín, sem var Þýskalandsvinur, studdi Miðveldin. Venizelos fékk að endingu sínu framgengt og Grikkir börðust með bandamönnum í stríðinu. Þessi ágreiningur leiddi til hinnar svokölluðu „þjóðarsundrungar“ (εθνικός Διχασμός) Grikklands sem átti eftir að skilja eftir sig djúp sár í þjóðarímynd landsins. Árið 1915 reyndi konungurinn að neyða Venizelos til að segja af sér en að endingu var það Konstantín sem þurfti að láta af embætti árið 1917 eftir að bandamenn hótuðu að varpa sprengjum á Aþenu. Konstantín sagði því af sér og eftirlét krúnuna syni sínum, Alexander, og settist sjálfur að í Sviss. Alexander lést hins vegar fyrir aldur fram árið 1920. Sama ár tapaði Venizelos í þingkosningum og kosið var í þjóðaratkvæðagreiðslu að leyfa Konstantín að snúa aftur og gerast konungur á ný. Á seinni valdatíð Konstantíns bað Grikkland afhroð í öðru stríði við Tyrkland og því sagði konungurinn af sér í annað og síðasta sinn árið 1922 og fór í útlegð til Ítalíu, þar sem hann lést fáeinum mánuðum síðar. Við honum tók annar sonur hans, Georg 2. Grikklandskonungur, en hann sagði sjálfur af sér eftir stutta valdatíð.

Heimild 
 

Grikklandskonungar
Lukkuborgarætt
Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni
Frederick Douglass

Frederick Douglass (fæddur undir nafninu Frederick Augustus Washington Bailey; u.þ.b. í febrúar 1818 – 20. febrúar 1895) var bandarískur aðgerðasinni, mannréttindafrömuður, ræðumaður, rithöfundur og stjórnmálamaður sem barðist fyrir afnámi þrælahalds í Bandaríkjunum. Douglass fæddist sjálfur í þrældóm í fylkinu Maryland en flúði frá húsbændum sínum árið 1838 og gerðist leiðtogi afnámssinna í Massachusetts og New York, þar sem hann varð þekktur fyrir ræðuhæfni sína og fyrir ritverk sín sem töluðu gegn þrælahaldi. Á ævi sinni bentu andstæðingar þrælahalds á Douglass sem lifandi afsönnun á þeirri skoðun þrælaeigenda að svarta þræla skorti vitsmuni til þess að gerast sjálfstæðir bandarískir ríkisborgarar. Íbúar norðurríkjanna trúðu því vart að svo sannfærandi ræðumaður hefði eitt sinn verið þræll.

Douglass samdi nokkrar sjálfsævisögur. Hann lýsti reynslu sinni af því að lifa í þrældómi í sjálfsævisögunni Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, sem kom út árið 1845, varð metsölubók og jók verulega stuðning við afnám þrælahalds. Næsta bók hans, My Bondage and My Freedom, kom út 1855 og vakti einnig mikla athygli. Eftir Þrælastríðið hélt Douglass áfram að tala gegn þrælahaldi og samdi síðustu sjálfsævisögu sína, Life and Times of Frederick Douglass. Bókin kom út árið 1881 og aftur með viðaukum árið 1892, þremur árum fyrir dauða Douglass, og fjallaði um atburði í og eftir Þrælastríðið. Douglass studdi einnig kosningarétt kvenna og gengdi nokkrum opinberum embættum. Douglass var fyrsti bandaríski blökkumaðurinn sem var varaforsetaefni í bandarískum kosningum árið 1871 þegar Victoria Woodhull útnefndi hann varaforseta sinn í forsetaframboði sínu fyrir Jafnréttisflokkinn árið 1872.

Douglass studdi jafnrétti allra samfélagshópa, bæði fyrir svarta, konur, frumbyggja og innflytjendur. Hann var einnig stuðningsmaður frjálslyndra gilda stjórnarskrár Bandaríkjanna og studdi samtal og bandalög milli ólíkra kynþátta og hugsjónahópa. Þegar róttækir afnámssinnar gagnrýndu Douglass fyrir að vilja hefja samtal við þrælaeigendur svaraði hann: „Ég myndi sameinast hverjum sem er til þess að gera það sem er rétt en engum til að gera það sem er rangt.“

Tilvísanir

Andstæðingar þrælahalds í Bandaríkjunum
Bandarískir þrælar
Repúblikanar
Robert Lewandowski

Robert Lewandowski (fæddur 21. ágúst, 1988) er pólskur knattspyrnumaður sem spilar með FC Barcelona og pólska karlalandsliðinu í knattspyrnu. Hann hefur skorað yfir 300 mörk í Bundesliga og er sá  næstmarkahæsti í deildinni frá upphafi. Í öllum keppnum er Lewandowski með um 620 mörk. Hann er í 9. eða 16. sæti yfir markahæstu menn allra tíma eftir því hvaða viðmið eru notuð.

Lewandowski hóf atvinnuferil sinn árið 2006 með Znicz Pruszków þar sem hann var markahæstur í 2. og 3. deildunum. Árið 2008 fór hann til efstudeildarliðsins Lech Poznań og vann með þeim deildina (Ekstraklasa) tímabilið 2009–10.

Borussia Dortmund
Árið 2010 hélt hann til Þýskalands og spilaði með Borussia Dortmund frá 2010-2014. Hann vann tvo Bundesliga-titla með félaginu og varð markahæstur eitt tímabil.

Bayern
Frá 2014 hefur hann verið með Bayern München. Þar hefur hann blómstrað og unnið 6 deildartitla, marga bikartitla og Meistaradeild Evrópu. Haustið 2015 skoraði Lewandowski 5 mörk á 9 mínútum í leik gegn VfL Wolfsburg þar sem hann kom inn á sem varamaður. Á tímabilinu 2016-2017 skoraði hann 30 mörk; var markahæstur í deildinni og var valinn leikmaður tímabilsins í Bundesliga. Tímabilið 2019-2020 varð hann markahæstur í Bundesliga og var það í fjórða skipti sem hann hlaut þann heiður. Lewandowski hlaut UEFA verðlaun sem leikmaður tímabilsins 2019-2020. Þá skoraði hann 55 mörk í 47 leikjum. Hann þótti líklegur til að hneppa Ballon d'Or en þeim var aflýst vegna COVID-19. 
Hann hlaut einnig verðlaun FIFA sem leikmaður ársins 2020. 
Í lokaleik tímabilsins 2020-2021 skoraði hann á síðustu mínútunni í 5-2 sigri á Augsburg. Hann sló þar með tæpt 50 ára met Gerd Müllers og náði 41 marki skoruðu á einu tímabili í Bundesliga. Í byrjun næsta tímabils náði hann 300. marki sínu fyrir Bayern og það 300. í Bundesliga. Hann sló svo aftur met Mullers þegar hann skoraði 43 mörk í deildinni á einu ári. 

Í maí 2022 tilkynnti Lewandowski að tími sinn hjá Bayern væri búinn. Hann var orðaður við Barcelona, PSG og Chelsea.

FC Barcelona 
Í júlí 2022 gerði Lewandowski 4 ára samning við FC Barcelona fyrir 50 milljón evrur.

Hann skoraði þrennu í fyrsta meistaradeildarleik sínum fyrir félagið.

Landslið
Lewandowski hefur spilað með landsliði Póllands frá 2008. Hann hefur verið valinn pólskur leikmaður ársins níu sinnum.

Tenglar
90minut.pl
transfermarkt.pl
national-football-teams.com

Heimild

Tilvísanir

Pólskir knattspyrnumenn
10. öldin f.Kr.

10. öldin fyrir Krists burð eða 10. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1000 f.Kr. til enda ársins 901 f.Kr.

Ár 10. aldar f.Kr. 

10. öldin f.Kr.
11. öldin f.Kr.

11. öldin fyrir Krists burð eða 11. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1100 f.Kr. til enda ársins 1001 f.Kr.

Ár 11. aldar f.Kr. 

11. öldin f.Kr.
12. öldin f.Kr.

12. öldin fyrir Krists burð eða 12. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1200 f.Kr. til enda ársins 1101 f.Kr.

Ár 12. aldar f.Kr. 

12. öldin f.Kr.
13. öldin f.Kr.

13. öldin fyrir Krists burð eða 13. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1300 f.Kr. til enda ársins 1201 f.Kr.

Ár 13. aldar f.Kr. 

13. öldin f.Kr.
14. öldin f.Kr.

14. öldin fyrir Krists burð eða 14. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1400 f.Kr. til enda ársins 1301 f.Kr.

Ár 14. aldar f.Kr. 

14. öldin f.Kr.
15. öldin f.Kr.

15. öldin fyrir Krists burð eða 15. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1500 f.Kr. til enda ársins 1401 f.Kr.

Ár 15. aldar f.Kr. 

15. öldin f.Kr.
17. öldin f.Kr.

17. öldin fyrir Krists burð eða 17. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1700 f.Kr. til enda ársins 1601 f.Kr.

Ár 17. aldar f.Kr. 

17. öldin f.Kr.
18. öldin f.Kr.

18. öldin fyrir Krists burð eða 18. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1800 f.Kr. til enda ársins 1701 f.Kr.

Ár 18. aldar f.Kr. 

18. öldin f.Kr.
19. öldin f.Kr.

19. öldin fyrir Krists burð eða 19. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 1900 f.Kr. til enda ársins 1801 f.Kr.

Ár 19. aldar f.Kr. 

19. öldin f.Kr.
20. öldin f.Kr.

20. öldin fyrir Krists burð eða 20. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 2000 f.Kr. til enda ársins 1901 f.Kr.

Ár 20. aldar f.Kr. 

20. öldin f.Kr.
21. öldin f.Kr.

21. öldin fyrir Krists burð eða 21. öldin fyrir okkar tímatal er tímabilið frá byrjun ársins 2100 f.Kr. til enda ársins 2001 f.Kr.

Ár 21. aldar f.Kr. 

21. öldin f.Kr.
George Grenville

George Grenville (14. október 1712 – 13. nóvember 1770) var breskur stjórnmálamaður úr röð Vigga sem var forsætisráðherra Bretlands frá 1763 til 1765. Grenville kom úr áhrifamikilli stjórnmálafjölskyldu og steig fyrst á breska þingið árið 1741. Hann var þá einn af „hvolpum Cobhams“, hópi ungra þingmanna sem fylgdu Cobham lávarði að málum.

Árið 1754 varð Grenville féhirðir sjóhersins og gegndi því embætti til ársins 1761. Í október árið 1761 gerðist hann leiðtogi neðri deildar breska þingsins og komst upp á kant við tengdabróður sinn, William Pitt eldri, sem hafði sagt sig úr ríkisstjórninni. Grenville varð síðan ríkisritari norðurdeildar Bretaveldis og flotamálaráðherra í ríkisstjórn Bute lávarðar. Þann 8. apríl 1763 sagði Bute lávarður af sér og Grenville tók við sem forsætisráðherra. 

Ríkisstjórn Grenville reyndi að hafa hemil á ríkisútgjöldum og tók valdmannslega stefnu í utanríkismálum. Þekktasta aðgerð Grenville-stjórnarinnar var Stamp-lagasetningin árið 1765 sem kom á almennum skatti á nýlendur Bretlands í Ameríku. Skatturinn var mjög óvinsæll í Ameríku og var síðar felldur niður. Samband Grenville við samstarfsmenn sína og við konunginn versnaði stöðugt og svo fór að lokum að Georg 3. leysti hann frá störfum og gerði Rockingham lávarð að forsætisráðherra í hans stað. Síðustu fimm ár ævi sinnar sat Grenville í stjórnarandstöðu og sættist opinberlega við Pitt.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Bretlands
Allium amphibolum

Allium amphibolum  er tegund af laukplöntum ættuð frá Altai, Tuva, Kasakstan, Mongólíu, og héraðinu Xinjiang í vestur Kína.

Allium amphibolum myndar hnaus af mjóum laukum að 15mm í þvermál. Blómstöngullinn er að 30 sm hár. Blöðin eru mjó, að 15 sm löng, en sjaldan meir en 5 mm í breidd. Krónublöðin eru bleik eða ljós-fjólublá, með með dekkri rauðum miðsæð. Egglegið er kringlótt með mjög löngum stíl.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Allium xiangchengense

Allium xiangchengense er tegund af laukætt frá Sichuan héraði í suður Kína. Hún vex þar upp í 3300 m hæð.

Allium xiangchengense er með þykkar og kjötkenndar rætur og myndar hnaus af mjóum laukum mjórri en 5 mm í þvermál. Blómstöngullinn er að 30 sm hár, rörlaga. Blöðin eru flöt, lensulaga og mjókka í endann, að 2 sm að breidd, styttri en blómstöngullinn. Blómskipunin er kúlulaga. Krónublöðin eru hvít, stundum tvíodda.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Allium xichuanense

Allium xichuanense er tegund af laukplöntum ættuð frá Sichuan og Yunnan héraði í suður Kína. Hún vex þar upp í 3100–4400 m.

Allium xichuanense er með stakan egglaga lauk að 12 mm í þvermálh. Blómstöngullinn er að 40 sm hár, rörlaga. Blöðin eru pípulaga, að 4mm í þvermál, um það bil jafnlöng blómstönglinum. Blómskipunin er kúlulaga, þéttsetin mörgum gulum blómum.

Tilvísanir

Ytri tenglar
line drawing of Allium xichuanense, Flora of China Illustrations vol. 24, fig. 212, 1-5 

Laukar
Laukætt
Allium xiphopetalum

Allium xiphopetalum er tegund af laukplöntum sem var lýst af James Edward Tierney Aitchison og John Gilbert Baker. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt