alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Diane Neal

Diane Neal  (fædd 17. nóvember 1975) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Aðstoðarsaksóknarinn Casey Novak í Law & Order: Special Victims Unit.

Einkalíf 
Neal er fædd í Alexandriu í Virginíu en fluttist til Littleton í Colorado þegar hún var yngri. Stundaði læknanám í háskóla en ákvað að hætta til þess að vinna sem módel þegar hún var 18 ára. Árið 1999 þá hætti hún að vinna sem módel og fór að læra fornleifafræði í Egyptalandi og Ísrael. Lærði leiklist við Atlantic Theater Company Acting School í New York. Neal giftist Marcus Fitzgerald árið 2005.

Ferill 
Fyrsta hlutverk Neal var í sjónvarpsþættinum Fling síðan þá hefur komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við: The American Embassy, 30 Rock, White Collar og NCIS. Árið 2001 þá var Neal boðið hlutverk aðstoðarsaksóknarans Casey Novak í Law & Order: Special Victims Unit sem hún lék til ársins 2011. Neal hefur einnig komið fram í kvikmyndum á borð við: Second Born, After og Santorini Blue.

Kvikmyndir og sjónvarp

Verðlaun og tilnefningar 
Prism Awards
 2007: Tilnefning fyrir bestan leik í dramaseríu fyrir Law & Order: Special Victims Unit

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 
 Diane Neal-FitzGerald Heimasíða Diane Neal

Neal, Diane
Ketildyngja

Ketildyngja er eldfjall í Ódáðahrauni. Nafnið Ketildyngja sést fyrst hjá Þorvaldi Thoroddsen og er sennilega frá honum runnið. Dyngjukeilan er lág en efst er allmikill sporöskjulagaður gígur sem nefnist Ketill. Þar er jarðhiti, hluti af háhitasvæði sem nefnist Fremri-Námur. Þar var numinn brennisteinn til útflutnings í aldaraðir. Norður af gígnum eru Ketilhyrnur, hnjúkar úr eldra bergi sem standa upp úr hrauninu. Norður og norðvestur af þeim eru Skjaldbaka og Skuggadyngja, gamlir dyngjugígar sem rísa upp úr hrauninu. Aðalhraunflæðið frá Ketildyngju leitaði til norðvesturs um Heilagsdal og fann sér svo leið um Selhjallagil niður í Mývatnssveit. Þar breiddi það úr sér og þakti stóran hluta sveitarinnar. Það myndar meginhluta Grænavatnsbruna milli Mývatns og Bláfells. Það flæddi niður farveg Laxár og hefur hugsanlega myndað fyrsta forvera Mývatns þegar það stíflaði árgilið.  Það rann síðan niður Laxárdal og Aðaldal og hugsanlega allt út á móts við norðurenda Fljótsheiðar. Þetta hraun nefnist Laxárhraun eldra. Allt ofan frá Grænavatnsbruna er hraunið að mestu hulið Laxárhrauninu yngra. Aðrir hraunstraumar flæddu frá Ketildyngju til norðurs í átt að Búrfelli og til suðurs og vesturs að Sellandafjalli. Hraunið frá Ketildyngju er með stærstu hraunum Íslands. Flatarmál þess er um 390 km2 og aldur þess er um 7000 ár.

Heimildir 

Eldstöðvar
Eldfjöll á Íslandi
Eldstöðvakerfi á Íslandi
Fjöll á Íslandi
Þingeyjarsveit
Handknattleiksárið 1986-87

Handknattleiksárið 1986-87 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1986 og lauk vorið 1987. Víkingar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Framstúlkur í kvennaflokki.

Karlaflokkur

1. deild 
Víkingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki karla. Keppt var í tíu liða deild með tvöfaldri umferð. 

 Haukar og Ármann féllu í 2. deild. Sigurjón Sigurðsson, Haukum, varð markakóngur með 133 mörk.

2. deild 
ÍR-ingar urðu meistarar í 2. deild og fóru upp í 1. deild ásamt Þór Akureyri. Keppt var í tíu liða deild með tvöfaldri umferð.

ÍBK og ÍA féllu úr 2. deild.

3. deild 
Selfoss og Njarðvík urðu efst í 3. deild og tryggðu sér sæti í 2. deild. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð.

Bikarkeppni HSÍ 
Stjörnumenn sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn Fram. 28 lið voru skráð til leiks.

1. umferð
 Hveragerði - Víkingur 18:40
 Njarðvík - FH 19:23
 ÍBV - KA 24:19
 Fylkir - ÍR 22:21
 Ármann b-lið - Árvakur 18:13
 Ármann - Stjarnan 18:23
 Selfoss - Valur b-lið 21:26
 ÍBK - KR 23:31
 ÍS - Breiðablik 19:27
 FH b-lið - Fram
 Afturelding - Haukar
 Grótta - ÍA

16-liða úrslit
 Víkingur - KR 23:20
 HK - ÍBV 21:27
 FH - Valur b-lið 27:15
 Fram - Haukar 25:24
 Fylkir - ÍH 33:16
 Stjarnan - Reynir S. 35:24
 Breiðablik - Ármann 26:22
 Grótta - Valur 15:17

8-liða úrslit
 ÍBV - Víkingur 18:21
 Breiðablik - Valur 28:30 (e. framlengingu)
 Fram FH 25:24
 Fylkir - Stjarnan 22:31

Undanúrslit
 Stjarnan - Víkingur 24:22 
 Valur - Fram 20:23

Úrslitaleikur
 Stjarnan - Fram 26:22

Evrópukeppni

Evrópukeppni meistaraliða 
Víkingar kepptu í Evrópukeppni meistaraliða og komust í 8-liða úrslit.

1. umferð
 Víkingur - Vestmanna (Færeyjum) 16:12 og 26:26 

16-liða úrslit
 Víkingur - St. Otmar (Sviss) 23:17 og 19:20

8-liða úrslit
 Víkingur - Wybrezeze Gdansk (Póllandi) 26:26 og 17:22

Evrópukeppni bikarhafa 
Stjörnumenn kepptu í Evrópukeppni bikarhafa og komust í 2. umferð.

1. umferð
 Birkenhead (Englandi) - Stjarnan 9:46
 Birkenhead - Stjarnan 3:36
 Báðir leikir fóru fram í Englandi

2. umferð
 Dino Slovan Lublijana (Júgóslavíu) - Stjarnan 22:16
 Stjarnan - Dino Slovan Lublijana 20:17

Evrópukeppni félagsliða 
Valsmenn kepptu í Evrópukeppni félagsliða, IHF-bikarnum og féllu út í 1. umferð.

1. umferð
 Urædd (Noregi) - Valur 16:14 & 25:20
 Báðir leikirnir fóru fram í Noregi.

Kvennaflokkur

1.  deild 
Fram sigraði í 1. deild. ÍBV og Ármann féllu. Leikin var þreföld umferð í átta liða deild.

2.  deild 
Haukar og | Þróttur fóru upp í 1. deild og tóku sæti Ármanns og ÍBV. Leikin var þreföld umferð í sex liða deild.

Bikarkeppni HSÍ 
Framstúlkur sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn FH. 13 lið skráðu sig til keppni.

1. umferð
 ÍBK - FH
 Valur - Þróttur
 Afturelding - Ármann
 Þór Ak. - Fram
 Breiðablik - KR
 Stjarnan, Víkingur og Haukar sátu hjá.

8-liða úrslit
 KR - Ármann 20:22
 Stjarnan - Valur 18:20
 Fram - Víkingur 26:15
 FH - Haukar

Undanúrslit
 Fram - Ármann 33:13 
 FH - Valur 16:15

Úrslitaleikur
 Fram - FH 14:13

Evrópukeppni 
Ekkert íslenskt kvennalið tók þátt í Evrópukeppni þetta árið.
Handknattleikur á Íslandi
Paleógentímabilið

Paleógentímabilið eða forna tímabilið er jarðsögulegt tímabil sem hófst fyrir 65,5 milljónum ára og lauk fyrir 23,03 milljónum ára. Það nær yfir fyrsta hluta nýlífsaldar og markast upphaf þess af fjöldaútdauða jurta og dýra, meðal annars risaeðlanna, sem batt endi á krítartímabilið.

Paleógentímabilið einkenndist af þróun spendýra sem urðu stærri og ríkjandi tegundir. Fuglar þróuðust líka í tegundir sem líkjast nútímafuglum. Loftslag kólnaði og innhöf hurfu frá Norður-Ameríku.

Paleógentímabilið skiptist í paleósentímabilið, eósentímabilið og ólígósentímabilið. 

Jarðsöguleg tímabil
Jared Leto

Jared Joseph Leto (fæddur 26. desember 1971) er bandarískur leikari, kvikmyndaleikstjóri, framleiðandi og tónlistarmaður. Hann varð frægur fyrir að leika hjartaknúsarann Jordan Catalano í vinsælu sjónvarpsþáttaröðinni „My So-Called Life“ sem gerði hann að stjörnu. Hann hefur síðan þá leikið í mörgum vinsælum kvikmyndum þar á meðal „The Thin Red Line“, „Girl, Interrupted“, „Urban Legend“ og „Requiem for a Dream“. Leto hefur unnið með leikstjóranum David Fincher í myndunum „Fight Club“ og „Panic Room“. Leto er einnig aðalsöngvari hljómsveitarinnar 30 Seconds to Mars. Hann og eldri bróðir hans, Shannon Leto stofnuðu hljómsveitina árið 1998 og hafa þeir síðan gefið út fjórar plötur. 

Leto, Jared
Leto, Jared
Leto, Jared
Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aukahlutverki
Smali

Smali getur átt við:
 Fjárhirði
 Smala, þýðanda sem getur smalað; þýtt úr smalamáli í viðfangsmál
 hlaupastelpu, smalatré, í hannyrðum stöng sem tengir fótafjöl og hjólsveif

Tengt efni 
 Eiginlegur smali
 Fjölvasmali
 Smaladrengirnir
 Smalahundur
 Tilfærslusmali
 Verktökusmali
 Örsmali

Tilvísanir
Sighvatur Magnús Helgason

Sighvatur Magnús Helgason (fæddur 5. maí 1992) er íslenskur glímukappi sem æfir brasilískt jiu jitsu með Mjölni. Hann er talinn einn af efnilegustu glímuköppum landsins. Hann varð Íslandsmeistari þann 6. nóvember 2011, eftir mót sem haldið var í Laugardalnum.

Tilvísanir 

 
Íslenskir glímukappar
Ferilheildi

Ferilheildi er heildi, sem reiknað er eftir ákveðnum ferli, sem getur ýmist verið opinn eða lokaður. Ferilheildi reiknað eftir lokuðum ferli kallast hringheildi. Ferillengd er skilgreind sem ferilheildið af ds, sem er „óendnanlega skammur bútur“ ferilsins, reiknað eftir ferlinum. Ferilheildi í tvinnsléttunni gegna mikilvægu hlutverki í tvinnfallagreiningu.

Tengt efni 
 Lögmál Greens
 Lögmál Kelvin-Stokes

Örsmæðareikningur
Tvinnfallagreining
Mjölnir (íþróttafélag)

Mjölnir er íþróttafélag sem var stofnað 2005 og sérhæfir sig í bardagaíþróttum. Félagið notaðist við sal við Mýrargötu 2-8 til ársins 2011 en þá vék hann fyrir hóteli og félagið flutti á Seljaveg 2. Félagið heldur árlega bardagaíþróttamótið Mjölnir Open og árið 2009 unnu félagsmenn Mjölnis til flestra verðlauna á Íslandsmótinu í brasilísku jiu-jitsu.

Tilvísanir 

Íslensk bardagaíþróttafélög
Kasarar

Kasarar voru tyrknesk þjóð sem stofnaði stórt lénsveldi norðan Kákasusfjalla á 7. öld. Á hátindi sínum á 9. öld náði þetta ríki yfir stóran hluta af því sem nú eru Evrópuhluti Rússlands, austurhluti Úkraínu (þar með talinn Krímskagi), vesturhluti Kasakstans, Aserbaídsjan, hluti Georgíu og norðausturhluti Tyrklands. Ríki kasara var arftaki Vesturtyrkneska kanatsins sem var á sömu slóðum frá 6. öld til 7. aldar. Lítið er vitað um uppruna kasara sjálfra. Sumir fræðimenn vilja rekja þá til úígúra, aðrir til húna og enn aðrir til miðasískra þjóðflokka austan Kaspíahafs. Kasarska virðist hafa verið oghúrískt mál, svipað því sem hinir fornu búlgarar töluðu. Nánast engar ritheimildir á kasörsku hafa varðveist og mest af því sem vitað er um kasara kemur frá nágrannaþjóðum þeirra. Eitt af fáum dæmum um frumheimildir frá ríki Kasara eru bréfaskipti milli Jósefs ben Aron, kasarakans, og spænska fræðimannsins Hasdai ibn Shaprut, sem var utanríkisráðherra kalífans í Córdoba.

Ríki kasara var fjölmenningarsamfélag þar sem fjöldi tungumála og trúarbragða fékk að dafna í friði. Kasarar virðast hafa gert bandalag við Austrómverska ríkið. Þeir mynduðu eins konar stuðpúða milli kristnu ríkjanna í Evrópu og íslömsku ríkjanna í Suðvestur-Asíu sem á þeim tíma voru í mikilli sókn. Hugsanlega var það ástæða þess að kasarska yfirstéttin snerist til gyðingdóms á 9. öld. 

Endalok ríkis kasara urðu vegna uppgangs Kænugarðs. Herfarir Svjatoslavs 1. konungs Kænugarðsrússa í austurveg, gerðu út af við borgir kasara eina af annarri og að lokum féll höfuðborg þeirra, Atil, í hendur honum 968 eða 969.

Á 19. öld varð sú kenning til meðal kynþáttafræðinga að askenasígyðingar ættu rætur sínar að rekja til kasara. Þeir væru þannig í raun ekki afkomendur hinna fornu hebrea og ættu því ekkert sérstakt tilkall til Ísraelsríkis. Gagnrýnendur hafa hins vegar bent á að engar heimildir séu til sem gefa ástæðu til að ætla slíka tengingu. 

Kasarar
Fyrrum Asíuríki
Harry Potter (kvikmyndaröð)

Harry Potter-kvikmyndaröðin er röð framhaldsmynda sem byggjast á skáldsögunum um Harry Potter eftir J.K Rowling. Myndaröðin er átta kvikmyndir þar sem sú fyrsta er Harry Potter og viskusteinninn og sú síðasta Harry Potter og Dauðadjásnin - 2. hluti.

Allar kvikmyndir í röðinni voru framleiddar af David Heyman og dreift af Warner Brothers. Með aðalhlutverk fara Daniel Radcliffe sem Harry Potter, Rupert Grint sem Ron Weasley og Emma Watson sem Hermione Granger. Fjórir leikstjórar hafa leikstýrt myndunum; Chris Columbus, Alfonso Cuáron, Mike Newell og David Yates.

Harry Potter-kvikmyndaröðin er tekjuhæsta kvikmyndaröð allra tíma, með samtals 7,6 milljarða bandaríkjadala í tekjur. Allar átta kvikmyndirnar í röðinni öfluðu meira en 790 milljóna bandaríkjadala í tekjur.

Harry Potter-kvikmyndir
Grasslétta

Grasslétta er graslendi þar sem stutt tré vaxa. Vegna þess að laufþykkni í grassléttu sé mjög þunn er gert ljósi kleift að ná í jörðina og svo vexur gras. Grassléttur liggja oft á milli skóga og  eyðimarka.

Lífbelti
Mjölnir

Mjölnir er í norrænni goðafræði hamar Þórs og hans helsta einkenni. Hamarinn var vopn sem guðinn notaði til að berjast við jötna. Samkvæmt Snorra-Eddu kom hamarinn fljúgandi aftur til Þórs eftir að honum var kastað (líkt og bjúgverpill). Hamarinn var smíðaður af dvergunum Brokk og Sindra í Svartálfaheimi, og var þeirrar náttúru að hann missti aldrei marks og hann mátti gera svo lítinn að hann kæmist fyrir innanklæða. Eddukvæðið Þrymskviða fjallar um það hvernig jötuninn Þrymur stelur Mjölni og krefst gyðjunnar Freyju í lausnargjald. 

Vopn í norrænni goðafræði
Hamrar
The Woman in Black (kvikmynd)

|
The Woman in Black er bresk kvikmynd sem James Watkins leikstýrir og er byggð á samnefndri bók eftir Susan Hill sem varð vinsæl eftir að leikritið var frumsýnt í London árið 1987. Daniel Radcliffe fer með aðalhlutverkið í myndinni sem lögfræðingurinn Arthur Kipps. Myndin átti upprunalega að vera tekin upp í þrívídd en stuttu áður en tökur hófust ákváðu framleiðendur myndarinnar að skjóta hana á hefðbundinn hátt. Myndin kemur út í kvikmyndahús í febrúar 2012.

Leikendur 
Daniel Radcliffe sem Arthur Kipps, ungur lögfræðingur, eiginmaður og faðir. 
Ciarán Hinds sem Sam Daily.
Janet McTeer Frú Daily, eiginkona Dailys.
Sophie Stuckey sem Stella Kipps.
Liz White sem Jennet Humfrye, kona sem sneri aftur frá dauðum sem ógnvekjandi vofa þekkt sem Svartklædda Konan.
Alisa Khazanova sem Alice Drablow, nýlátin systir Jennet Humfryear og eigandi Eeel Marsh hússins.
Daniel Cerqueira sem Keckwick, bæjarbúi sem sýnir Arthuri húsið. 
Tim McMullan sem Hr. Jerome
Roger Allam sem Hr. Bentley
Aoife Doherty sem Lucy Jerome
Alexia Osborne sem Victoria Hardy
Victor McGuire sem Gerald Hardy
David Burke sem PC Collins
Ashley Foster sem Nathaniel, sonur Svartklæddu konunnar

Framleiðsla

Heimildir 

Woman in Black, The
Breskar kvikmyndir
The Avengers (2012 kvikmynd)

The Avengers er bandarísk ofurhetjumynd sem framleidd er af Marvel og er gefin út af Walt Disney-fyrirtækinu. Myndin er leikstýrð af Joss Whedon og er byggð á samnefndum myndasögum þar sem margar ofurhetjur hittast og berjast hlið við hlið. Í myndinni fer samleikshópur með aðalhlutverkin í myndinni en þar á meðal eru Robert Downey, Jr., Chris Evans, Chris Hemsworth, Tom Hiddleston, Samuel L. Jackson, Scarlett Johansson, Jeremy Renner, Mark Ruffalo og Cobie Smulders. Myndin segir frá Nick Fury, forstjóra friðarsveitarinnar SKJALDAR sem skráir ofurhetjur í lið til þess að bjarga jörðinni frá tortímingu. 
Undirbúningur á myndinni hófst í apríl árið 2005 og átti upprunalega að vera frumsýnd í júlí 2011. Ákveðið var að framleiða myndir fyrir aðalpersónur myndarinnar til þess að kynna áhorfendum fyrir þeim og voru þess vegna kvikmyndirnar Iron Man, Iron Man 2, The Incredible Hulk, Captain America: The First Avenger og Thor framleiddar. Í mars 2009 samþykkti Scarlett Johansson að fara með hlutverk Svörtu ekkjunnar og var frumsýningu myndarinnar seinkað til ársins 2012. Tökur hófust í Albuquerque í apríl 2011 og luku í byrjun september.

Söguþráður 
Þegar leynistofnunin SKJÖLDUR er að vinna með Ofurteninginn opnar hann víddarhlið sem hleypir guðinum Loka til Jarðar. Loki tekur teninginn og tekst að flýja. Nick Fury, forstjóri SKJALDAR neyðist til að endurvirkja Hefnendaverkefnið sem á mynda ofurhetjulið sem samanstendur af Járnmanninum, Kafteini Ameríku, Jötninum og Þór. En egó og vantraust meðlimana þýðir að þeir eru ekki allir tilbúnir að vinna saman. Hefnendurnir eru falla á tíma því Loki ætlar að nota Teninginn til að flytja geimveruherliðið Chitauri til Jarðar.

Persónur og leikarar 

 Robert Downey, Jr. sem Tony Stark/Járnmaðurinn
 Chris Evans sem Steve Rogers/Kafteinn Ameríka
 Mark Ruffalo sem Dr. Bruce Banner/Jötuninn
 Chris Hemsworth sem Þór
 Scarlett Johansson sem Natasha Romanoff fulltrúi/Svarta Ekkjan
 Jeremy Renner sem Clint Barton fulltrúi/Haukfránn
 Tom Hiddleston sem Loki
 Samuel L. Jackson sem Nick Fury forstjóri
 Clark Gregg sem Phil Coulson fulltrúi
 Cobie Smulders sem Maria Hill fulltrúi
 Stellan Skarsgård sem Dr. Erik Selvig
 Gwyneth Paltrow sem Pepper Potts
 Paul Bettany sem JARVIS (rödd)
 Alexis Denisof sem The Other

Heimildir 

Bandarískar kvikmyndir
Avengers, The
Arfgerð

Arfgerð (einnig erfðafar eða erfðagervi) í erfðafræði eru eiginleikar sem lífvera hefur erft og mun skila til niðja sinna, en eiginleikarnir koma ekki endilega fram í hjá einstaklinginum sjálfum. Arfgerð er notuð bæði í víðari og þröngri merkingu. Í víðum skilningi lýsir arfgerð samsetningu allra gena einstaklings sem hann hefur erft frá foreldrum sínum. Í þrengri skilningi er talað um arfgerð ákveðins gens þ.e.a.s. samsetning samsæta (allela) ákveðins gens lýsir arfgerð einstaklingsins fyrir það tiltekna gen. 

Tvílitna lífverur, eins og maðurinn, hafa tvö eintök af sama geni, eitt frá móður og annað frá föður. Hvort eintak um sig kallast samsæta eða allel. Samsæturnar geta verið eins eða breytilegar sín á milli en þær lýsa arfgerð lífverunnar m.t.t. ákveðins gens. Arfgerð er einn þeirra þátta sem hafa áhrif á svipfar lífvera. Aðrir þættir sem máli skipta eru umhverfisþættir, utangenaerfðir, samspil gena og umhverfis og tilviljunar svipfarið.

Tengt efni 
 Arfgerðargreining
 Framandi arfgerð
 Genamengi
 Stofnerfðafræði
 Svipfar

Tenglar 
 Arfgerð og svipgerð á www.geni.is

Tilvísanir 

Erfðafræði
Fjölbreytni

he:גן (ביולוגיה)#מושגים בסיסיים
Svipfar

Svipfar (einnig svipgerð) eru greinanleg eða sýnileg einkenni lífveru og er í raun birting arfgerðar. 

Einnig lýsir svipgerð stundum afmörkuðum eiginleikum eða einkenni eins og t.d. hæð, þyngd og hárlit. Svipgerð getur einnig verið eiginleiki sem ekki er sjáanlegur en hægt er að mæla líkt og þéttni rauðra blóðkorna eða kólesteróls í blóði.

Fjórir þættir hafa áhrif á svipgerð einstaklings: arfgerð, utangenaerfðir, umhverfi eða tilviljun. Eitt eða fleiri gen geta haft áhrif á svipgerð einstaklings.

Gott dæmi um að utangenaerfðir, umhverfi og tilviljun hafa veigamikil áhrif á svipgerð einstaklinga eru eineggja tvíburar. Þeir hafa sömu arfgerð en ekki nákvæmlega sömu svipgerð.

Tengt efni 
 Arfgerð
 Eiginleiki
 Genamengi
 Stofnerfðafræði
 Svipfarstjáning
 Víkjandi eiginleiki

Tenglar 
 Arfgerð og svipgerð á www.geni.is

Tilvísanir 

Erfðafræði
Fjölbreytni

he:גן (ביולוגיה)#מושגים בסיסיים
Basapar

Basapar er í sameindalíffræði og erfðafræði tveir mótstæðir basar í DNA-gorminum sem tengjast saman með vetnistengjum, þar sem adenín (A) tengist týmín (T) og sýtósín (C) tengist gúanín (G).

Tilvísanir

Tenglar 
 Basapar á www.geni.is

Erfðafræði
Kjarnsýrur
Innröð

Innröð eða intróna er kirnabútur sem er ekki umritaður í mótandi RKS heldur klipptur burt.

Tengt efni 
 Táknröð, táknaraðarbútur
 Mótandi RKS (mRKS, mRNA)

Tilvísanir

Tenglar 
 Intron á www.geni.is

DNA
Gasgríma

Gasgríma er andlitsgríma notuð til varnar loftmengunarefna og eiturgufa.

Neðanmálsgreinar

Tengt efni 
 Súrefnisgríma

Grímur
Binnenhof

Binnenhof er heiti á kastalaklasa í borginni Haag í Hollandi og er aðsetur hollenska þingsins. Í Riddarasalnum, sem er tengibygging, er opinbert hásæti þjóðhöfðingja Hollands.

Saga 

Binnenhof er orðin gömul bygging. Ekki liggur alveg fyrir hversu gamall elsti hlutinn er en fundist hafa múrveggir frá 12. eða 13. öld. Öryggt þykir þó að Vilhjálmur II greifi af Hollandi reisti sér kastala árið 1250 en entist ekki æfin til ljúka verkinu. Sonur hans, Floris V, hélt verkinu áfram og gerði kastalann að aðalaðsetri sínu að honum fullloknum 1291. Kastali þessi stækkaði nokkuð á næstu öldum er nýrri álmur voru reistar. Seint á 16. öld varð kastalinn aðsetur uppreisnarstjórnar Hollands gegn Spánverjum í sjálfstæðisstríðinu. Segja má að þetta hafi verið upphafið að stjórn Hollands í byggingunni. Á þeim tíma voru síki allt í kringum kastalann. Þau eru að mestu horfin í dag, fyrir utan lítið lokað síki. 1815 urðu Haag og Brussel höfuðborgir konungsríkisins Niðurlanda. Þingað var í sitthvorri borginni á tveggja ára fresti. Á þeim tíma sat þingið í Binnenhof í tvö ár í senn. Þegar Belgía sagði skilið við konungsríkið, varð Haag að stjórnarsetri Hollands. Binnenhof varð að þinghúsi og stjórnarráði. Svo er enn í dag. Í byggingunni eru báðar deildir hollenska þingsins til húsa. Neðrideildin fundar í Ballsalnum svokallaða allt frá 1790 til 1992. Á því ári var nýbygging tekin í notkun þar sem þingið er til húsa í gluggalausum græn/bláum sal. Ekkert sólarljóst kemst þar inn.

Ridderzaal 

Einn merkasti hluti kastalans er Riddarasalurinn. Hann líkist helst lítilli kirkju að utan, með tvo turna sitthvoru megin við innganginn. Riddarasalurinn var reistur af Floris V og lauk verkinu 1280. Salurinn var móttöku- og fundarsalur greifanna af Hollandi. Þó að salurinn hafi þjónað sem nokkurs konar miðpunktur stjórnarfars í Hollandi í gegnum aldirnar, ákvað Loðvík Napoleon, konungur Niðurlanda, að færa formlegt aðsetur sitt til Amsterdam. Riddarasalurinn missti því pólitískt gildi sitt og var notaður sem hesthús, herspítali og annað meðan Frakkar réðu landinu í upphafi 19. aldar. Þegar Frakkar hurfu úr landi, fékk Riddarasalurinn andlitslyftingu. Síðan 1904 hafa þjóðhöfðingjar Hollands haldið stefnuræðu konungs/drottingar í salnum. Þar er enn í dag opinbert hásæti þjóðhöfðingjans að finna. Ræða drottningar fer fram á Prinjesdag (prinsadeginum). Viðstaddir ræðuna eru konungsfjölskyldan, forsætisráðherra, ríkistjórnin, meðlimir efri og neðri deildar hollenska þingsins, sérstakir heiðursgestir og fjölmiðlar. Árið 1907 var önnur friðarráðstefnan í Haag haldin í Riddarasalnum, en hún var undanfari stofnunar Alþjóðadómstólsins. Efri deild hollenska þingsins notaði salinn 1994-95, þar sem salarkynni þess var í endurbyggingu. Riddarasalurinn var friðaður 2003 sem Rijksmonument (ríkistákn).

Heimildir 
 
 

Haag
Hollensk stjórnmál
Friðarhöllin

Friðarhöllin er mikil bygging í hallarlíki í borginni Haag í Hollandi. Hún hýsir ýmsar alþjóðastofnanir, þar á meðal Alþjóðadómstólinn.

Saga 
Hugmynd að friðarhöllinni vaknaði á samræðu rússneska diplómatsins Friedrich Martens og bandaríska diplómatsins Andrew White árið 1900, en þeir ræddu um nýtt aðsetur fyrir alþjóðlegan dómstól til að stilla til friðar í milliríkjadeilum. Nokkrar friðarráðstefnur höfðu farið fram í Haag fram að þessu, sú fyrsta 1899. Góðvinur Whites, bandaríski auðjöfurinn Andrew Carnegie, ákvað að leggja fram 1,5 milljónir dala (40 milljónir á núvirði) í verkefnið, sem og fyrir bókasafn um alþjóðalög. Í þeim tilgangi var Carniegie-stofnunin sett á laggirnar 1903 til að sjá um framkvæmdina og rekstur slíks friðarhúss.

Byggingin 

Framkvæmdir við friðarhöllina hófust 1907 og lauk þeim 1913. Teikningarnar voru gerðar af franska arkítektanum Louis M. Cordonnier. Mikið er um súlnagöng að utan. Þar er einnig 80 metra hár turn, sem er eitt af einkennistáknum Haag. Mörg lönd heims gáfu efni til byggingarinnar, sérstaklega innréttingar og innanhúsmuni. Til dæmis má nefna að marmarinn á gólfinu og tröppunum er frá Ítalíu, viðurinn á veggjunum er frá Brasilíu, Bandaríkjunum og Indónesíu, stálgrindverkið utan um bygginguna er frá Þýskalandi, dyrnar eru frá Belgíu, vatnsbrunnur frá Danmörku, veggteppi frá Japan, turnklukkan frá Sviss og teppi frá Íran. Vasi, sem vegur 3,2 tonn, er gjöf frá Rússlandi. Á göngum og í sölum eru styttur og brjóstmyndir af þekktum frumkvöðlum friðarmála í heiminum. Höllin var síðan formlega opnuð 28. ágúst 1913 í viðurvist Carnegies og hollensku konungsfjölskyldunnar.

Stofnanir 
Nokkrar stofnanir hafa fengið inni í friðarhöllinni.

 Alþjóðagerðardómurinn (síðan 1913)
 Bókasafn um alþjóðalög (síðan 1913)
 Carnegie-stofnunin (síðan 1913)
 Háskóli í alþjóðalögum (síðan 1923)
 Alþjóðadómstóllinn (síðan 1946)

Friðarloginn 

Í garðinum fyrir framan friðarhöllina er friðarlogi sem settur var upp 18. apríl 2002 á sérstakri friðargönguleið sem lögð var 2004. Í kringum logann hafa 196 steinar frá 196 löndum verið festir í jörðina. Þar er til að mynda steinn úr Berlínarmúrnum. Annar er úr fangaeyjunni Robben Island í Suður-Afríku, þar sem Nelson Mandela þurfti að dúsa í fangelsi í mörg ár. Á minnisvarðann sem ber logann stendur: Megi allar skepnur finna frið. Þar er einnig texti sem hljóðar svo (í lauslegri þýðingu):

Heimsfriðarloginn
Í júlí 1999 voru sjö logar frá fimm heimsálfum sameinaðir til að skapa heimsfriðarlogann

Heimsfriðargöngustígurinn
196 þjóðir sameinuðust í verki og samstöðu til að skapa heimsfriðargöngustíginn

Opnaður í apríl 2004

Gjörðu svo vel að biðja fyrir friði þegar þú gengur hér um

Heimildir 

Byggingar í Haag