alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kourtney Kardashian

Kourtney Mary Kardashian (fædd 18. apríl 1979) er bandarískur frumkvöðull, félagsvera og raunveruleikaþáttastjarna sem varð fræg fyrir að vera í þáttunum Filthy Rich: Cattle Drive, Keeping Up with the Kardashians og Kourtney and Khloé Take Miami. 

Hún er elsta barn Kris Jenner og lögfræðingsins Roberts Kardashian, systir Kim og Khloé Kardashian, og stjúpdóttir íþróttamannsins Bruce Jenner.

Æska
Kourtney Kardashian fæddist í Los Angeles og er elsta barn látna lögfræðingsins Roberts Kardashian og Kris Jenner (áður Houghton) og er systir Kim, Khloé og Rob Kardashian. Hún er af armönskum ættum (faðir) og af hollenskum-, skoskum- og bandarískum uppruna í móðurætt. Robert Kardashian sem er best þekkur fyrir að vera lögfræðingur O. J. Simpson við réttarhöld í morðmáli hans, lést þann 30. september 2003. Móðir hennar skildi við Robert árið 1989 og giftist fyrrum Ólympíu-íþróttamanninum Bruce Jenner árið 1991. 

Kardashian gekk í rómansk-kaþólskan stúlknaskóla í Marymount. Eftir útskrift yfirgaf hún Kaliforníu og flutti til Dallas þar sem hún gekk í Southern Methodist háskólann í tvö ár. Síðan flutti hún til Tucson, Arizona og gekk í háskólann þar og útskrifaðist þaðan með gráðu í leiklist með spænsku sem aukagrein. Bekkjarfélagar hennar voru m.a. Nicole Richie og Luke Walton.

Kardashian á þrjá stjúpbræður, (frá elsta til yngsta) þá Burt Jenner, Brandon Jenner og Brody Jenner, stjúpsysturina Casey Jenner og hálfsysturnar Kendall og Kylie Jenner.

Ferill
Kourtney og móðir hennar opnuðu fatabúðir bæði í Los Angeles og New York borg sem báru nafnið „Smooch“. Kourtney er einnig meðeigandi og rekur D-A-S-H, fatabúð í Los Angeles, Miami og New York með systrum sínum Kim og Khloé. 

Kardashian varð fyrst þekkt fyrir að vera í raunveruleikaþættinum Filthy Rich: Cattle Drive árið 2005 þar sem hún safnaði peningum til góðgerðarmála. Hún varð síðan ein af aðalpersónum þáttanna Keeping Up with the Kardashians þar sem fylgst er með lífi fjölskyldu hennar. Hún systir hennar, Khloé, byrjuðu síðan með sinn eigin þátt út frá því, Kourtney and Khloé Take Miami, og fylgdist fyrsta þáttaröðin með því þegar þær opnuðu D-A-S-H útibú í Miami árið 2009.

Kardashian stefnir að því að skrifa bók, Kardashian Konfidential, með systrum sínum Kim og Khloe og kemur bókin út í nóvember 2010.

Hún mun leika í 3. þáttaröð 90210 með Kim og Khloé Kardashian. Þær munu leika sig.

Einkalíf
Kourtney á soninn Mason Dash Disick (f. 14. desember 2009) með kærastanum Scott Disick.

Heimildir

Fólk fætt árið 1979
Bandarískar fyrirsætur
Bandarískir leikarar
Bær á Höfðaströnd

Bær á Höfðaströnd er bær í austanverðum Skagafirði, skammt norðan við Hofsós. Bær á land við ströndina milli Hofs og Höfðavatns og á hálfan Þórðarhöfða á móti Höfða og einnig Bæjarmöl, syðri grandann sem tengir höfðann við land, og veiðirétt í Höfðavatni með öðrum jörðum við vatnið.

Neðan við túnið í Bæ eru Bæjarklettar og Bæjarvík. Þar var fyrr á tíð ágæt lending og var þaðan töluvert útræði. Þar voru löngum nokkrar þurrabúðir og bjó þar fólk sem lifði fyrst og fremst af sjósókn. Skömmu fyrir miðja 19. öld risu líka fáein hús við Höfðavatn í landi Bæjar og lifðu íbúar þar einnig á veiðiskap. Var því Bær lengi vel ein mesta útgerðarstöð við Skagafjörð. Þessi byggð fór svo í eyði þegar hafnarmannvirki voru gerð á Hofsósi og fólk fluttist þangað.

Heimildir 
 Jarða- og búendatal í Skagafjarðarsýslu 1781-1958. 4. hefti. Reykjavík 1959.

Íslenskir bæir
Skagafjarðarsýsla
Laxá (Dalasýslu)

Laxá (stundum kölluð Laxá í Laxárdal eða Laxá í Dölum) er bergvatnsá í Dalasýslu og ein af bestu laxveiðiám landsins. Áin kemur að hluta úr Laxárvatni á Laxárdalsheiði, sem er milli Hvammsfjarðar og Hrútafjarðar, og rennur um Laxárdal og til sjávar í Hvammsfirði, skammt sunnan við Búðardal. Margar litlar þverár og lækir falla í ána en hún er þó oft mjög vatnslítil.

Um 36 veiðistaðir eru í ánni og er hinn efsti við Sólheimafoss en af þekktum veiðistöðum má nefna hylinn Papa. Veiðifélag var stofnað um ána 1935 og er í hópi elstu veiðifélaga landsins. Síðan hefur áin verið leigð út. Bandarískir auðmenn voru lengi með hana á leigu, meðal annars forstjóri Pepsi-gosdrykkjafyrirtækisins, og komu margir heimskunnir menn að veiða í ánni, svo sem geimfarinn Neil Armstrong og kylfingurinn Jack Nicklaus.

Einhver fyrsta tilraun til laxaklaks á Íslandi var gerð við Laxá þegar Guttormur Jónsson í Hjarðarholti byggði klakhús í landi jarðar sinnar. Seinna var byggt klakhús í landi jarðarinnar Leiðólfsstaða, þar sem heitir Þrándargil. Þar hjá er nú veiðihús veiðifélagsins og heitir það einnig Þrándargil.

Heimildir

Tengill 
 Openstreetmap Laxá í Laxárdal (Dalasýslu)

Ár á Íslandi
Dalasýsla
Laxá (Hrútafirði)

Laxá er dragá í Hrútafirði í sunnanverðri Strandasýslu. Hún á upptök á Laxárdalsheiði eins og Laxá í Dölum, sem fellur til vesturs í Hvammsfjörð, en Laxá i Hrútafirði fellur aftur á móti til austurs og í Hrútafjörð skammt utan við Borðeyri. Áin er um 14 kílómetrar að lengd. Hún er mjög vatnslítil á sumrin.

Tengill 
 Openstreetmap Laxá í Hrútafirði

Ár á Íslandi
Strandasýsla
Laxá (Leirársveit)

Laxá í Leirársveit er lindá í Borgarfirði. Upptök hennar teljast í Eyrarvatni í Svínadal en í rauninni rennur hún milli allra vatnanna í Svínadal og heitir efst Draghálsá, þar sem hún fellur í Geitabergsvatn, síðan Þverá milli þess og Þórisstaðavatns og á milli Þórisstaðavatns og Eyrarvatns heitir hún Selós. 

Áin fellur svo um Leirársveit og til sjávar norðan við Akranes. Kallast víðáttumikið ósasvæði hennar Leirárvogar eða Grunnafjörður og er friðland fyrir fugla. Ósasvæðið er um 6 km langt að sjó, áin sjálf, frá ósasvæðinu að Eyrarvatni, er um 14 km að lengd og vötnin og árnar þar fyrir ofan um 10 km. 

Laxá er ein af betri laxveiðiám landsins. Áður var hún aðeins laxgeng upp að Eyrarfossi, um 2 km neðan við Eyrarvatn, en árið 1950 var gerður laxastigi í fossinn og er hún síðan laxgeng alveg upp í Draghálsá.

Heimildir 
 
 

Ár á Íslandi
Borgarfjarðarsýsla
Laxá í Nesjum

Laxá er bergvatnsá í sveitinni  Nesjum í Hornafirði í Austur-Skaftafellssýslu, skammt vestan við Höfn. Hún rennur milli bæjanna Akurness og Meðalfells ofan við þjóðveginn en neðan við hann rennur hún milli Árnaness og Borga. Um 1960 var grafinn farvegur fyrir ána frá Borgum vestur í Hoffellsá við Skógey og lagður flugvöllur þar sem áin rann áður. Fyrri flugvöllur í Hornafirði var á Suðurfjörutanga og varð þá að róa yfir Hornafjörð til að komast á flugvöllinn.

Umhverfi Laxár þykir fallegt og áin er lygn og oftast fremur vatnslítil. Úr henni hafa stundum komið stórir laxar.

Austur-Skaftafellssýsla
Ár á Íslandi
Laxá á Ásum

Laxá á Ásum, stundum kölluð Neðri-Laxá, er bergvatnsá á Ásum í Austur-Húnavatnssýslu, um 14 km að lengd. Hún var lengi gjöfulasta og dýrasta laxveiðiá landsins þótt dregið hafi úr veiðinni á síðari árum. Áin fellur úr Laxárvatni en í það fellur aftur Fremri-Laxá úr Svínavatni. Laxá á Ásum rennur svo í Húnavatn, sem Vatnsdalsá fellur einnig í, og síðan um Húnaós í Húnaflóa.

Áin er fremur vatnslítil en í hana hefur oftast gengið mjög mikið af laxi og gat áin áður fyrr gefið gífurlega mikla veiði, allt að 1800 laxa á þriggja mánaða tímabili. Hefur jafnvel verið fullyrt að hún hafi verið besta laxveiðiá í heimi en á árunum fyrir 1990 var áin ofveidd og stofninn lét verulega á sjá. Þar er nú aðeins leyfð fluguveiði og er veiðin á uppleið að nýju. Margir heimsfrægir menn hafa í áranna rás veitt í Laxá og sumir koma ár eftir ár.

Laxá var virkjuð um 1930 til að afla rafmagns fyrir Blönduós og nærliggjandi sveitir og var þá gerð stífla sem myndaði uppistöðu (Laxárvatn). Þar var gerður laxastigi svo að laxinn kæmist áfram upp í Fremri-Laxá.

Tengill 
 Openstreetmap Laxá á Ásum

Austur-Húnavatnssýsla
Ár á Íslandi
Grenjuður Hermundarson

Grenjuður Hermundarson var landnámsmaður í innanverðum Hrútafirði að vestan. Hann nam land með Þresti bróður sínum inn frá Borðeyri og bjuggu þeir á Melum að því er segir í Landnámabók. Þeir hafa því numið land í landnámi Bálka Blængssonar, en það var mjög stórt.

Landnáma segir ekkert hvaðan þeir bræður voru en rekur nokkra afkomendur þeirra beggja.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Þröstur Hermundarson

Þröstur Hermundarson var landnámsmaður í innanverðum Hrútafirði að vestan. Hann nam land með Grenjuði bróður sínum inn frá Borðeyri og bjuggu þeir á Melum að því er segir í Landnámabók. Þeir hafa því numið land í landnámi Bálka Blængssonar, en það var mjög stórt.

Landnáma segir ekkert hvaðan þeir bræður voru en rekur nokkra afkomendur þeirra beggja.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Björn (landnámsmaður á Ströndum)

Björn eða Þorbjörn var landnámsmaður í Bjarnarfirði á Ströndum. 

Landnáma hefur ekkert um ætt hans og uppruna að segja en afkomendur hans og Ljúfu konu hans voru nafnkunnir. Sonur þeirra var Svanur á Svanshóli, fyrsti nafnkunni galdramaðurinn á ströndum, en dóttir þeirra var Hallfríður, kona Höskuldar Dala-Kollssonar og móðir Hallgerðar langbrókar.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Eiríkur snara

Eiríkur snara var landnámsmaður í Strandasýslu. Hann nam land frá Ingólfsfirði til Ófæru, sunnanvert við miðja Veiðileysu. Reykjarfjörður og Trékyllisvík voru í landnámi hans og bjó hann í Trékyllisvík. Síðar gaf hann Önundi tréfæti hluta af landnámi sínu, Veiðileysu alla, Reykjarfjörð og Reykjanesið sunnanvert.

Kona Eiríks var Álöf, dóttir Ingólfs landnámsmanns í Ingólfsfirði. Sonur þeirra var Flosi. Hann bjó í Trékyllisvík þegar skip frá Noregi strandaði þar. Úr flakinu gerðu Norðmennirnir nýtt skip sem þeir kölluðu Trékylli. Flosi sigldi með þeim þegar þeir héldu til Noregs en varð afturreka í Öxarfjörð.  „Þaðan af gerðist saga Böðmóðs gerpis og Grímólfs,“ segir í Landnámabók.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Bandarísk stjórnmál

Bandarísk stjórnmál lúta að almennri opinberri stjórnun Bandaríkjanna, í heild sinni eða í einstökum fylkjum. Bandaríkin eru stjórnarskrárbundið sambandsríki með sterka þrískiptingu ríkisvaldsins. Ennfremur eru Bandaríkin lýðveldi sem býr við forsetaræði. Þjóðhöfðingi Bandaríkjanna er forsetinn, en forsetinn er einnig höfuð framkvæmdavaldsins. Núverandi forseti Bandaríkjanna er Joe Biden. Aðrar greinar ríkisvaldsins eru þingið, sem situr í tveimur deildum, öldungadeild og fulltrúadeild. Dómskerfið dæmir eftir lögum sem sett eru af Bandaríkjaþingi. Hæstiréttur Bandaríkjanna er æðsta dómsstig landsins. 

Hvert af 50 ríkjum Bandaríkjanna hefur sitt eigið þing og ríkisstjóra, auk síns eigin dómkerfis og hæstarétt.

Í Bandaríkjunum er tveggja flokka kerfi, þar sem demókrataflokkurinn (til vinstri) og repúblíkanaflokkurinn (til hægri) keppa um völd. Auk þessara tveggja flokka starfar fjöldinn allur af smærri stjórnmálaflokkum, en sögulega hafa þeir átt erfitt með að koma mönnum á þing. Það er helst á ríkisþingum sem flokkum utan tvíflokkakerfisins hefur tekist að fá menn kjörna.

Algengt er að vinsælir stjórnmálamenn bjóði sig fram utan flokka, sem sjálfstæðir þingmenn. 

Þó spurningin um rétt ríkja til að segja sig úr lögum við Bandaríkin hafi verið útkljáð í Bandaríska borgarastríðinu hafa spurningar um valdssvið alríkisstjórnarinnar komið upp margsinnis (e. states rights).

Sérkenni stjórnkerfis Bandaríkjanna 

Stjórnkerfi Bandaríkjanna er um margt mjög ólíkt stjórnkerfum annarra þróaðra ríkja. Eitt þeirra er hversu margir synjunarvaldsleikendur (e. veto player) eru í löggjafarferlinu. Á sama tíma er nánast ógerlegt að kalla til þjóðaratkvæðagreiðslu í Bandaríkjunum. Þjóðaratkvæðagreiðslur er í raun aðeins hægt að halda um breytingar á stjórnarskrá Bandaríkjanna, en í þeim ræður þó ekki meirihluti þjóðarinnar, heldur meirihluti ríkjanna. Annar mikilvægur munur er vald öldungadeildar þingsins. Þá er valdssvið hæstaréttar óvanalega mikið. Forsetinn skipar hæstaréttardómara, en þeir eru skipaðir til lífstíðar og eru með öllu óháðir framkvæmda- eða löggjafarvaldinu.

Þá er mikilvægur munur á stjórnmálum Bandaríkjanna og annarra Vesturlanda hversu stórt hlutverk stjórnarskráin leikur í öllum stjórnmálum og stjórnmálaumræðu í Bandaríkjunum.

Tengt efni 
 Forseti Bandaríkjanna
 Listi yfir forseta Bandaríkjanna

 Bandaríkjaþing
 Öldungadeild Bandaríkjaþings
 Fulltrúadeild Bandaríkjaþings

 Hæstiréttur Bandaríkjanna
 Ríkisstjóraembættið

 Repúblikanaflokkurinn
 Demókrataflokkurinn

 Stjórnmálahreyfingar í Bandaríkjunum
 Teboðshreyfingin
 Bandarískir þrýstihópar
 Bandarískar hugveitur

 Kosningarnar 2010

Bandarísk stjórnmálasaga 
 Teboðið í Boston
 Fyrsta meginlandsþingið
 Annað meginlandsþing Bandaríkjanna
 Sambandsþing Bandaríkjanna

 Sambandsskráin
 Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna
 Stjórnarskrá Bandaríkjanna

 Sambandssinnaflokkurinn

 Landsfeður Bandaríkjanna
 Benjamin Franklin
 George Washington
 John Adams
 Thomas Jefferson
 John Jay
 James Madison
 Alexander Hamilton
 Samuel Adams
 John Hancock
Njörður Sigurjónsson

Njörður Sigurjónsson (f. 1974) er doktor í menningarstjórnun og kennari við Háskólann á Bifröst. 

Íslendingar
Ingólfur Herröðarson

Ingólfur Herröðarson var landnámsmaður í Ingólfsfirði á Ströndum. Samkvæmt því sem segir í Landnámabók var hann sonur Herröðar hvítaskýs, göfugs manns í Noregi, sem Haraldur konungur hárfagri lét drepa. Þá fóru synir hans þrír til Íslands og námu land á Ströndum hlið við hlið, firðina fyrir sunnan Dranga: Eyvindur nam Eyvindarfjörð, Ófeigur Ófeigsfjörð en Ingólfur nam land syðstur þeirra, í Ingólfsfirði.

Ingólfur átti dóttur sem hét Álof og giftist hún Eiríki snöru, sem nam land næst fyrir sunnan landnám Ingólfs.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Eyvindur Herröðarson

Eyvindur Herröðarson var landnámsmaður í Eyvindarfirði á Ströndum. 

Landnámabók segir að hann hafi verið sonur Herröðar hvítaskýs, göfugs manns í Noregi, sem Haraldur konungur hárfagri lét drepa. Þá fóru synir hans þrír til Íslands og námu land á Ströndum hlið við hlið, firðina fyrir sunnan Dranga: Eyvindur nam Eyvindarfjörð, Ófeigur Ófeigsfjörð en Ingólfur nam Ingólfsfjörð.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
Ófeigur Herröðarson

Ófeigur Herröðarson var landnámsmaður í Ófeigsfirði á Ströndum. Í Landnámabók er sagt frá því að eftir að Haraldur konungur hárfagri lét drepa Herröð hvítaský, göfugan mann í Noregi, hafi synir Herröðar þrír haldið til Íslands og numið land á Ströndum.

Bræðurnir námu firðina fyrir sunnan Dranga: Eyvindur nam Eyvindarfjörð, Ófeigur Ófeigsfjörð, en Ingólfur Ingólfsfjörð.

Landnámsmenn á Íslandi
Strandasýsla
André Clot

André Clot (1909 – 2002) var franskur rithöfundur.

Bókmenntir 
 L’Espagne musulmane. VIIIe–XVe siècle. Perrin, Paris 1999, ISBN 2-262-01425-6. 
 L'Egypte des Mamelouks: L'empire des esclaves 1250-1517, Perrin, 1999, ISBN 2-262-01030-7.
 Les Grands Moghols: Splendeur Et Chute, 1526-1707 . Plon, 1993, ISBN 2-259-02698-2.
 Mehmed II, le conquérant de Byzance (1432-1481). Perrin,1990, ISBN 2-262-00719-5.  
 Haroun al-Rachid et le temps des "Mille et une nuits". Fayard, Paris 1986, ISBN 2-213-01810-3. 
 Soliman Le Magnifique, Fayard, Paris, 1983, 469 p. ISBN 2-213-01260-5.

Clot, André
Landsmót UMFÍ

Landsmót UMFÍ, sem Ungmennafélag Íslands heldur, er einn stærsti íþróttaviðburður sem haldinn er á Íslandi.  Fyrsta landsmótið var haldið árið 1909 á Akureyri en þau hafa frá árinu 1940 að jafnaði verið haldin á þriggja ára fresti.  Nokkrar undantekningar hafa þó verið á því.  Síðasta Landsmót UMFÍ var haldið árið 2013 á Selfossi.

Fyrri Landsmót

Heimildir
Unglingalandsmót UMFÍ

Unglingalandsmót UMFÍ er íþróttakeppni sem haldin er árlega af Ungmennafélagi Íslands. Fyrsta Unglingalandsmótið var haldið á Dalvík árið 1992.

Staðsetning Unglingalandsmóta

Tenglar 

Heimasíða Unglingalandsmótanna

Heimildir 

Unglingalandsmót UMFÍ
Helgisaga Ólafs Haraldssonar

Helgisaga Ólafs Haraldssonar eða Helgisaga Óláfs konungs er konungasaga sem fjallar um Ólaf helga Noregskonung. Hún er með köflum nánast samhljóða Elstu sögu Ólafs helga, sem er að miklu leyti glötuð. Sagan er frekar sundurlaus og stirðlega samin og er að nokkru byggð á dróttkvæðum. Í sögunni er Ólafur konungur ekki sveipaður neinum dýrðarljóma, en í lok hennar er sagt frá nokkrum jarteiknum (kraftaverkum) Ólafs, sem eru ástæðan fyrir helgisögu-nafninu. Í sögunni hefur varðveist athyglisverður kveðskapur. 

Sagan er varðveitt í einu norsku handriti frá miðri 13. öld eða skömmu fyrr, og er þar heil, sem er óvenjulegt um svo gamalt handrit. 

Höfundurinn er ókunnur, en gæti hafa verið Norðmaður. Talið er að sagan sé samin skömmu eftir 1200. 

Snorri Sturluson virðist ekki hafa notað hana, þegar hann setti saman Ólafs sögu helga hina sérstöku og Heimskringlu.

Útgáfur 
 Rudolf Keyser og Carl Richard Unger (útg.): Ólafs saga hins helga, Christiania 1849.
 Oscar Albert Johnsen (útg.): Olafs saga hins helga : efter pergamenthaandskrift i Uppsala universitetsbibliotek, Delagardieske samling nr. 8 II, Kristiania 1922. 
 Guðni Jónsson (útg.): Konungasögur 1, Íslendingasagnaútgáfan, Rvík 1957.
 Ljósprentun handrits
 Legendariske Olavssaga : etter Uppsala Universitetsbiblioteks DelaGardieska samlingen nr. 8 II. — Anne Holtsmark gaf út, 1956. Corpus Codicum Norvegicorum Medii Aevi.

Heimildir 
 Guðrún Nordal o.fl. (ritstj.) (1992:452–453). Íslensk bókmenntasaga I, Reykjavík. Mál og menning.
 Bjarni Aðalbjarnarson (útg.) (1941:xiii). Íslensk fornrit XXVI : Heimskringla I. Hið íslenzka fornritafélag.
 Alison Finlay (útg. og þýð.) (2004:9). Fagrskinna, a Catalogue of the Kings of Norway. Brill Academic Publishers. ISBN 90-04-13172-8 
 Theodore M. Andersson (2006:14). The Growth of the Medieval Icelandic Sagas, 1180-1280. Cornell University Press. ISBN 0-8014-4408-X

Tenglar 
 Ólafs saga hins helga — Útgáfa Keysers og Ungers frá árinu 1849.

Konungasögur
Elísabet af Valois

Elísabet af Valois (2. apríl 1545 – 3. október 1568) var drottning Spánar (þar kölluð Isabel de Valois) frá 1559 til dauðadags. Hún var þriðja eiginkona Filippusar 2. Spánarkonungs.

Elísabet var elsta dóttir Hinriks 2. Frakkakonungs og Katrínar af Medici. Í bernsku deildi hún svefnherbergi með Maríu Skotadrottningu, sem ólst upp við frönsku hirðina og var rúmum tveimur árum eldri. Þær urðu nánar vinkonur. Þegar Elísabet var barn að aldri var hún trúlofuð Karli prinsi af Astúríu, elsta syni Filippusar 2. Spánarkonungs, en bæði af pólitískum ástæðum og vegna bágrar geðheilsu Karls varð úr að Filippus gekk sjálfur að eiga hana 1559, ári eftir að önnur eiginkona hans, María 1. Englandsdrottning, lést. Elísabet var þá 14 ára en Filippus 32 ára.

Þrátt fyrir aldursmuninn virðist hjónabandið hafa verið hamingjusamt. Filippus heillaðist af hinni ungu brúði sinni (sem var 29 árum yngri en María) og sleit sambandi við hjákonu sína. Elísabet virðist líka hafa verið ánægð með eiginmann sinn. Samband hennar við stjúpsoninn Karl var líka mjög gott en geðheilsuhans fór stöðugt hrakandi og að lokum neyddist Filippus til að láta loka hann inni, Elísabetu til mikillar sorgar. Karl prins dó svo skömmu síðar og er sagður hafa svelt sig í hel.

Elísabet ól andvana tvíbura 1564, síðan tvær dætur sem komust upp, en árið 1568 fæddi hún andvana barn fyrir tímann og dó sama dag. Katrín af Medici vildi halda Filippusi sem tengdasyni og bauð honum yngstu dóttur sína, Margréti, en Filippus hafnaði boðinu. Þess í stað giftist hann systurdóttur sinni, Önnu af Austurríki.

Heimildir 
 

Drottningar Spánar
Valois-ætt
Karl prins af Astúríu

Karl prins af Astúríu (8. júlí 1545 – 24. júlí 1568) eða Don Carlos af Spáni var elsti sonur Filippusar 2. Spánarkonungs og fyrstu konu hans, Maríu Manúelu af Portúgal. Hann var líkamlega fatlaður og átti einnig við geðræna erfiðleika að stríða.

Foreldrar Karls voru náskyld, systkinabörn báðum megin, svo að hann átti aðeins tvo langafa og tvær langömmur og aðeins sex langa- langafa og ömmur á meðan flestir eiga 16 forfeður í þeim lið. Talið er að þessi mikla skyldleikaræktun, sem viðgekkst öldum saman meðal Habsborgara og þó einkum spænsku og portúgölsku konungsfjölskyldnanna, hafi verið orsök þeirrar fötlunar sem hann átti við að stríða en hann var vanskapaður bæði í andliti og á vöxt. Móðir hans dó skömmu eftir fæðingu hans, tæplega átján ára að aldri, og Karl óx upp við eftirlæti föður síns en fór að sýna merki um geðtruflanir á unglingsárum. Hann var hins vegar ágætlega greindur og áhugasamur um utanríkismál.

Árið 1559 var samið um trúlofun Karls og jafnöldru hans Elísabetar af Valois, elstu dóttur Hinriks 3. Frakkakonungs, en svo fór að hún giftist Filippusi föður hans í staðinn árið 1560. Ekkert bendir til þess að ástarsamband hafi verið milli Karls og Elísabetar en þau urðu góðir vinir og sýndu hvort öðru umhyggju. Ýmsar aðrar hugsanlegar brúðir voru til athugunar fyrir hinn unga prins, þar á meðal María Skotadrottning, Margrét af Valois, yngri systir Elísabetar og síðar drottning Frakklands, og Anna af Austurríki, sem seinna varð fjórða kona Filippusar 2.

Árið 1562 datt Karl niður stiga og meiddist illa á höfði. Borað var gat á höfuðkúpuna til að létta af þrýstingi á heilann og tókst að bjarga lífi prinsins en eftir aðgerðina versnaði skap hans og geðheilsa til muna og varð meðal annars mjög andsnúinn föður sínum. Svo fór að í janúar 1568 lét Filippus handtaka son sinn og setja hann í einangrun. Karl prins lést sex mánuðum síðar og var því haldið fram að Filippus hefði látið eitra fyrir hann en talið er líklegast að hann hafi verið haldinn átröskun og hafi svelt sig í hel. Elísabet stjúpmóðir hans dó af barnsförum nokkrum mánuðum síðar.

Sagan um Karl prins, Elísabetu af Valois og Filippus 2. hefur orðið kveikja að ýmsum bókmennta- og tónverkum og er þekktast þeirra óperan Don Carlos eftir Giuseppe Verdi.

Heimild 
 

Habsborgarar
OMX Copenhagen 20

OMX Copenhagen 20 er hlutabréfavísitala sem samanstendur af 20 hlutabréfum í 19 fyrirtækjum sem skráð eru í kauphöllinni í Kaupmannahöfn.

Fyrirtæki 

Fyrirtækin í vísitölunni eftir breytingu þann 21. júní 2010 eru:

 A.P. Møller - Mærsk 	 	 	
 Carlsberg 		 	
 Coloplast 
 Dampskibsselskabet Norden			 	
 Danisco		 	
 Danske Bank			 	
 DSV		 	
 FLSmidth & Co.			 	
 Jyske Bank 	 	
 Lundbeck

 NKT Holding
 Nordea 
 Novo Nordisk 
 Novozymes 
 Sydbank
 Topdanmark
 TrygVesta
 Vestas Wind Systems
 William Demant Holding

Tilvísanir 

Hlutabréfavísitölur
OMX Helsinki 25

OMX Helsinki 25 er hlutabréfavísitala sem samanstendur af 25 hlutabréfum í jafnmörgum fyrirtækjum sem skráð eru í kauphöllinni í Helsinki.

Fyrirtæki 

Fyrirtækin í vísitölunni eftir breytingu þann 1. febrúar 2010 eru:

 Cargotec                                                            
 Elisa                                                                
 Fortum                                                             
 Kemira                                                                      
 Kesko                                                              
 KONE                                                                 
 Konecranes                                                                  
 Metso                                                               
 Neste Oil                                                           
 Nokia                                                              
 Nokian Tyres                                                               
 Nordea                                                       
 Orion   
                                                         
 Outokumpu                                                                   
 Outotec                                                                    
 Pohjola Bank                                                              
 Rautaruukki                                                          
 Sampo                                                                    
 Sanoma                                                              
 Stora Enso                                                               
 TeliaSonera                                                                 
 Tieto                                                               
 UPM-Kymmene                                                         
 Wärtsilä                                                           
 YIT

Tilvísanir 

Hlutabréfavísitölur