alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tugabrot

Tugabrot er í stærðfræði ritháttur fyrir brot sem byggist á tugakerfi. Á Íslandi, í öðrum Norðurlöndum og víðar er komma notuð til að skilja á milli heiltöluhlutans og aukastafa, þar sem heiltöluhlutinn er sá hluti sem er vinstra megin við kommuna og aukastafur kallast sá stafur sem stendur aftan við kommu. Almennt brot þar sem nefnarinn er veldi af 10 er ritað sem tugabrot með því að skrifa teljarann í tugakerfi og bæta kommu milli tveggja tölustafa þannig að fjöldi tölustafa á eftir kommunni verði jafn veldisvísinum við 10 í nefnaranum. Allar rauntölur er mögulegt  að rita sem tugabrot.

Dæmi:
 8,4
 3,14159265358979
 5,008
 1,000
 0,999...  
 1,50000 
 1,46
Í síðasta dæminu er talan 1 skrifuð sem tugabrot. Öll núll aftan við kommuna eru valfrjáls og óþörf, nema að, eins og í næstsíðasta dæminu, að eitthvað komi aftan við núllið. Þannig má rita eins mörg núll og verða vill.

Í öðru dæminu er nálgun tölunnar Pí upp að 14 aukastöfum, en hún er óræð. Tugabrot hafa það fram yfir almennum brotum að hægt er að skrifa óræðar tölur sem tugabrot.

Reikniaðgerðir 
Reikniaðgerðir á tugabrotum eru eins og á öðrum tölum. Gæta verður þó þess að allt aftan við kommuna er brot úr einingu. 

Dæmi:
   4,99      52,007
 + 0,07    -  4,5
 ——————    ————————
   5,06      47,507

Dæmin sýna að það skiptir miklu máli að raða kommunni í beina línu.

Óendanleg tugabrot 
Óendanleg tugabrot eru tölur sem hafa óendanlega marga aukastafi. Þau skiptast í tvo flokka, annarsvegar lotubundin tugabrot og hinsvegar óræðartölur. Lotubundin tugabrot sem eru ræðartölur þar sem ákveðin runa af tölustöfum endurtekur sig óendanlega oft í aukastöfum tölurnar. Lotubundin tugabrot eru oft skrifuð með því að skrifa lotuna nokkrum sinnum og svo 3 punkta eða með því að skrifa lotuna einu sinni og skrifa strik fyrir ofan hana. Dæmi um lotubundin tugabrot eru ræða talan  sem er rituð á tugabrotsformi annaðhvort  eða . Annað dæmi er talan  sem á tugabrotsformi yrði rituð annaðhvort  eða 

Margar tölur hafa tvenns konar, jafngildar óendanlegar tugabrotsframetningar, t.d. mætti rita töluna einn sem 1,000... eða 0,999... og töluna 1/2 sem 0,5000... eða 0,4999... . Ef mögulegt er verður oftast fyrir valinu framsetning sem endar á núllum og núllunum síðan sleppt og skrifað t.d. 1 eða 0,5. Heiltölur, eins og t.d. tölurnar núll og einn, eru sjaldan ritaðar með óendanlegu tugabroti, enda felst ekkert hagræði í slíkum rithætti.  
 

Reikningur

en:Decimal#Decimal_fractions
Kígalí

Kígalí er höfuðborg Afríkuríkisins Rúanda. Íbúar borgarinnar voru um 330.000 árið 1997.

Kígalí var stofnuð árið 1907, þegar Rúanda var þýsk nýlenda. Þegar landið fékk sjálfstæði árið 1962 var Kígalí gerð að höfuðborg landsins.

Borgir í Rúanda
Höfuðborgir Afríku
Kinsasa

Kinsasa er höfuðborg Lýðstjórnarlýðveldið Kongó (sem áður hét Saír). Borgin hét áður Léopoldville. Hún var stofnuð sem verslunarmiðstöð árið 1881 af Henry Morton Stanley sem nefndi hana í höfuðið á konungi Belgíu sem þá réð yfir landinu.

Kinsasa er ein af stærstu borgum Afríku, með um 7,5 milljónir íbúa. Borgin stendur á suðurbakka Kongófljóts, í vesturhluta landsins.

Borgir í Austur-Kongó
Gaboróne

Gaboróne er höfuðborg Botsvana. Borgin er í suðurhluta landsins, nálægt landamærunum að Suður-Afríku. Talið er að íbúar borgarinnar séu um 230.000 talsins (2011) en yfir 400.000 á stórborgarsvæðinu.

Höfuðborgir
Botsvana
Antananarívó

Antananarívó (áður ritað Tananarive) er höfuðborg Madagaskar. Hún er einnig stærsta og mikilvægasta borg landsins. Um 1,3 milljónir manna búa í borginni (2013). Borgin er staðsett í Antananarívó-héraði, nokkurn veginn í miðju landsins. Í borginni eru meðal annars framleidd matvæli, sígarettur og vefnaðarvörur.

heiti
Antananarívó þýðir "borg hinna þúsund" (arivo þýðir þúsund).

Antananarivo var upprunalega staðsetning bæjar sem kallaðist Analamanga sem þýðir "blár skógur" í miðhálendismállýsku malagasí tungumálsins.

Analamanga var stofnað af fólki af ættbálki Vazimba, fyrstu íbúa eyjarinnar. Merína ættbálkurinn sem flutti sig til þessa staðar frá ströndinni suðaustast hertók borgina og gerði að höfuðborg sinni. Samkvæmt munnmælasögum notaðist Andrianjaka (1612–1630), konungur merína þjóðflokksins við 1 000 manna herlið til að leggja undir sig borgina og til að halda vörð um hana.

Madagaskar
Höfuðborgir
Maserú

Maserú (einnig ritað Masero) er höfuðborg Afríkuríkisins Lesótó. Íbúar borgarinnar eru um 220.000 talsins (2009). Borgin er staðsett við ána Caledon.

Lesótó
Höfuðborgir
Nevada

Nevada er fylki í vesturhluta Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Oregon og Idaho í norðri, Utah í austri, Arizona í suðri og Kaliforníu í suðri og vestri. Höfuðborg fylkisins heitir Carson City en Las Vegas er stærsta borg fylkisins. Önnur þekkt borg er Reno. Um 3,1 milljón manns búa í Nevada (2020).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Michigan

Michigan er fylki í norðurhluta Bandaríkjanna. Michigan er frönsk útgáfa orðs Ojibwe-frumbyggja mishigama sem þýðir „stórt vatn“ eða „stórt stöðuvatn“ og dregur fylkið nafn sitt af Michiganvatni.

Michigan er níunda fjölmenntasta fylki Bandaríkjanna með um 10 milljónir íbúa. Það hefur stærstu ferskvatnslínu sjálfstjórnarlands í heiminum og er tengt saman af hinum fimm stóru vötnum, auk Saint Clair-vatnsins. Árið 2005 voru þriðju flestir frístundabátar skráðir þar, á eftir Kaliforníu og Flórída. Í Michigan eru 64.980 stöðuvötn og önnur vötn. Manneskja í fylkinu er aldrei meira en 10 km frá náttúrulegri uppsprettu vatns eða meira en 140 km frá strönd hinna miklu vatna. Michigan er stærsta fylkið fyrir austan ána Mississippi.

Michigan er eina fylkið sem samanstendur eingöngu af tveimur skögum. Neðri skaginn (e. Lower Penisula), sem nafnið á átti fyrst um er oft nefnt „vettlingurinn“ af íbúunum, vegna lagsins. Þegar fólk frá Michigan er spurt hvaðan það kemur bendir það oft á hendi viðkomandi. Efri skaginn (oft kallaður The U.P.) er skilinn frá þeim neðri með Mackinac-sundi, átta kílómetra vatni sem sameinar Huron-vatn og Michigan-vatn. Efri skaginn er efnahagslega mikilvægur ferðamanna- og náttúrustaður.

Saga

Frumbyggjar
Michigan var heimili margra mismunandi frumbyggja í þúsundir ára áður en Evrópumenn hófu landnám. Þegar fyrstu evrópsku landkönnuðurnir komu voru fjölmennustu og áhrifamestu ættbálkarnir Algonkvíin-frumbyggjar ,sérstaklega Ottawarnir, Anishnabearnir og Potawatomiarnir. Anishnabearnir, sem taldir eru hafa verið á milli 25 og 35 þúsund, voru fjölmennastir. 

Þrátt fyrir að Anishnabearnir væru vel settir á efri skaganum og nyrðri hluta neðri skagans, bjuggu þeirr einnig í norðanverðu Ontario, N-Wisconsin, S-Manitoba og norð- og mið-Minnesota. Ottawarnir bjuggu aðallega sunnan sunda Mackinac í norður- og vesturhluta Michigan, en Potawatomiarnir voru fyrst og fremst fyrir suðvestan. Þjóðirnar þrjár bjuggu saman í sátt og samlyndi, en það byggðist á lausri stefnu ráðs sem kallað var Ráð hinna þriggja elda. Aðrar þjóðir bjuggu einnig í Michigan, sérstaklega í suðri og austri, en það voru Mascouten, Menominee, Miami og Wyandot, sem eru betur þekktur undir franska nafni sínu, Huron.

Michigan
Fylki í Bandaríkjunum
EDGE

EDGE er gagnasendingatækni fyrir farsíma og stendur fyrir Enhanced Data rates for GSM Evolution, og er eins konar uppfærsla ofan á GPRS gagnaflutningsstaðalinn. EDGE eykur flutningshraða yfir GPRS umtalsvert (allt að 200 kb/s) og er viðbót við GSM.

Samanburður við 3. kynslóð GSM 
Uppsetning þriðju kynslóðar UMTS kerfisins krefst uppfærslu á öllum þáttum farsímakerfisins. EDGE hinsvegar kostar um 10% af því að setja upp GSM kerfi.

Tilvísanir 

Farsímatækni
Fjarskiptastaðlar
Montana

Montana er fylki í norðurhluta Bandaríkjanna. Fylkið dregur nafn sitt af spænska orðinu montaña ("fjall").

Landsvæði

Flatarmál Montana er 380.838 ferkílómetrar og er það 4. stærsta fylki Bandaríkjanna. Montana liggur að Kanada í norðri, Norður- og Suður-Dakóta í austri, Wyoming í suðri og Idaho í vestri. Klettafjöll eru í vesturhluta Montana en sléttur spanna 60% fylkisins. Hæsti tindur fjallanna er Granite Peak (3,901 metrar).

Þjóðgarðar í fylkinu eru Glacier National Park og Yellowstone að hluta. Annað verndað svæði er Little Bighorn Battlefield National Monument.

Skógar þekja 25% fylkisins og þar á meðal: stafafura, degli, lerki, greni, elri, ösp og birki.
Dýralíf er fjölbreytt. Meðal spendýra eru brúnbjörn, svartbjörn, vapítihjörtur, úlfur og stórhyrningur.

Ríksvaldið á 35% af landsvæði Montana.

Samfélag
Rúm milljón manns búa í Montana (2015). Höfuðborg fylkisins er Helena, en stærsta borg Montana er Billings.
Efnahagurinn er byggður að miklum hluta á landbúnaði; aðallega búfénaði og kornrækt. Aðrar mikilvægar greinar eru olíu- og gasvinnsla, námavinnsla, timburvinnsla og ferðaþónusta. Þjónustugreinar eru einnig mikilvægar.

89.4% íbúa eru hvítir og 6,3% eru af frumbyggjaættum.

Söguágrip
Frumbyggjar höfðu búið á svæðinu í árþúsundir áður en Evrópumenn komu. Þar voru ættbálkar Blackfoot-, Cheyenne-, Crow- og Assiniboinefrumbyggja. Evrópskir kaupmenn hófu að versla þar með skinn. Svæðið sem nú er Montana var hluti af landi sem keypt var af Bandaríkjunum af Frakklandi árið 1803 (Lousiana-kaupin). Gull og aðrir eðalmálmar fundust á svæðinu upp úr miðri 19. öld og tugþúsundir streymdu þangað. Þá var svæðið hluti af Oregon-territory, Washington-territory og Idaho-territory. Árið 1864 var hins vegar skapað Montana-territory. Á síðari hluta 19. aldar urðu deilur og átök milli hvítra manna og frumbyggjaættbálka vegna landsvæða og auðlinda. Vísundur sem taldi milljónir áður var nær útrýmt. Árið 1882 var lokið við að leggja lestarteina til Kyrrahafsstrandarinnar (Northern Pacific Railroad). 
Bandaríska þingið samþykkti Montana sem fylki árið 1889 og varð það þá 41. fylkið. Fólk kom annars staðar að og reyndi fyrir sér í landbúnaði en það gat reynst þeim erfitt m.a. vegna þurrara veðurfars en það var vant og varð fjöldi gjaldþrota. Sveitabýli urðu færri en stærri. 

Þegar fyrri heimsstyrjöld braust út kaus þingkonan, Jeanette Rankin frá Montana, á móti stríðsyfirlýsingu Bandaríkjanna. Hún var gagnrýnd í Montana þar sem stuðningur við stríð var mikill. Um 40.000 íbúar fylkisins voru kallaðir í herinn eða buðu sig fram en það var 10% af íbúum Montana á þeim tíma. Líklegt þykir að fjöldi þeirra sem áttu að gegna herskyldu hafi verið misreiknaður. Efnahagur í fylkinu vænkaðist í stríðinu þar sem eftirspurn eftir málmi og fleiru var mikill. 

Í síðari heimsstyrjöld voru íbúar Montana einnig með hæst hlutfall manna í hernum en margir ungir menn leituðu þar tækifæra eftir kreppuna miklu og aftur kaus þingmaðurinn Jeanette Rankin gegn stríðsyfirlýsingu í andstöðu við almenningsálitið. Í Kalda stríðinu var Malmstrom-herstöðin í Montana með eldflaugar reiðubúnar ef til átaka kæmi.

Heimild

 
Fylki í Bandaríkjunum
Helena (mannsnafn)

Helena er íslenskt kvenmannsnafn.

Dreifing á Íslandi

Heimildir 
 

 

Íslensk kvenmannsnöfn
Helena (Montana)

Helena er höfuðborg Montanafylkis í Bandaríkjunum. Íbúar borgarinnar eru um 32.000 talsins (2020), en yfir 80.000 sé höfuðborgarsvæðið talið með. Borgin var stofnuð í gullæði rétt eftir miðja 19. öld sem greip Montana og í kjölfarið varð borgin auðug.

Borgir í Montana
Helena

Helena getur átt við:

Nöfn 
 Helenu - íslenska mannanafnið

Staðir 
 Helena - í Alabama í Bandaríkjunum
 Helena - í Arkansas í Bandaríkjunum
 Helena - í Montana í Bandaríkjunum
 Helena - í Ohio í Bandaríkjunum
 Saint Helena - Eyjuna í Atlantshafinu

Annað 
 101 Helena - Loftsteininn
 Helenu fögru - í grískri goðafræði
 Helenu - harmleik eftir Evripídes
Louisiana

Louisiana er fylki í suðurhluta Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Mexíkóflóa í suðri, Texas í vestri, Arkansas í norðri og Mississippi í austri. Höfuðborg Louisiana heitir Baton Rouge. Önnur þekkt borg í fylkinu er New Orleans. Flatarmál Louisiana er 134.264 ferkílómetrar.

Um 4,7 milljón manns búa í Louisiana (2020).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Setbergsskóli

Setbergsskóli er skóli í Hafnarfirði með tæplega 440 nemendur. Skólinn þjónar Setbergshverfinu og hefur eigið íþróttahús.

Tengt efni
 Listi yfir íslenska grunnskóla

Tengill 
 Vefsíða skólans

Tilvísanir 

Íslenskir grunnskólar
Grunnskólar í Hafnarfirði
Stofnað 1989
Illinois

Illinois er fylki í Bandaríkjunum. Fylkið liggur að Wisconsin í norðri, Indiana í austri, Kentucky í suðri og Missouri og Iowa í vestri. Fylkið liggur einnig að Michiganvatni í norðaustri. Höfuðborg Illinois er Springfield, en Chicago er stærsta borg fylkisins.

Um 12,8 milljón manns búa í Illinois (2020).

Heitið er komið frá því nafni sem franskir landnemar höfðu fyrir frumbyggja sem þeir þar fundu fyrir. Ekkir er talið að heitið sé komið úr frumbyggjamálum.

 
Fylki í Bandaríkjunum
Maine

Maine er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Maine liggur að Kanada í austri, norðri og vestri, New Hampshire í suðvestri og Atlantshafi í suðri. Höfuðborg Maine er Augusta, en stærsta borg fylkisins er Portland. Flatarmál Maine er 91.646 ferkílómetrar. Íbúar Maine eru um 1,3 milljón talsins (2018). Fjölmargir háskólar eru í Maine, einkum litlir og meðalstórir grunnnámsskólar (college). Fylkið er með mesta skógarþekju af ríkjum BNA og er þar m.a. þjóðgarðurinn Acadia National Park.

 
Fylki í Bandaríkjunum
Stofnað 1820
Portland (Maine)

Portland er stærsta borg fylkisins Maine í Bandaríkjunum. Um 67.000 manns búa í borginni (2017).

Frægt fólk frá Portland
Stephen King, hryllingssagnahöfundur

Borgir í Maine
Portland (Oregon)

Portland er stærsta borg Oregonfylkis í Bandaríkjunum. Íbúar borgarinnar eru um 648.000 (2018). Portland er kölluð „rósaborgin“, vegna fjölda rósagarða í borginni.

Íþróttalið
Portland Trail Blazers - Körfubolti
Portland Timbers - Knattspyrna

Borgir í Oregon
Oregon

Oregon er fylki á vesturströnd Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Washington í norðri, Idaho í austri, Nevada og Kaliforníu í suðri og Kyrrahafinu í vestri. Það er 9. stærsta fylki Bandaríkjanna eða 248.849 km2.

Salem er höfuðborg Oregon, en stærsta borg fylkisins er Portland. Eugene er þriðja stærsta borgin. Borgir þessar eru í Willamette-dal þar sem 70% íbúa fylkisins búa. Um 4,2 milljón manns býr í Oregon (2020).

Söguágrip
Svæðið sem nú er Oregon er talið hafa verið byggt mönnum í um 15.000 ár líkt hellaristur úr Fort Rock hellinum hafa sýnt. Síðar könnuðu Evrópumenn svæðið og voru Spánverjar fyrstir á 16 öld. Bretinn James Cook kannaði Kyrrahafsströndina árið 1778. Árið 1859 varð Oregon fylki í Bandaríkjunum.

Náttúrufar
Fossafjöll liggja í gegnum fylkið og hefur að geyma eldkeilur. Mount Hood er hæsta fjallið eða 3425 metrar að hæð. Columbia-fljót myndar hluta nyrðri landamæri fylkisins. 
Um 48 % fylkisins er skógi vaxið. Áberandi trjátegundir eru degli, ponderosafura og risalífviður, marþöll og fjallaþöll. 

Mörg villt spendýr lifa í Oregon. Meðal annars birnir, elgir, úlfar, fjallaljón, rauðrefir, íkornar, bjórar og þvottabirnir. Crater Lake National Park er eini þjóðgarðurinn.

Samfélag

Pólitík
Vesturhluti Oregon er í miera mæli frjálslyndur og vinstrisinnaður á meðan íbíar vestan Fossafjalla eru hægrisinnaðir.Marijúana er löglegt og neysluskammtar fyrir harðari efni ekki refsiverðir.
Beint líknardráp var lögleitt árið 1994 í ríkinu (Death with Dignity Act). Dauðarefsing hefur ekki verið notuð þar síðan 1997.

Íbúar
70% íbúa býr í Willamette-dalnum. Timburiðnaður og laxveiði eru mikilvægar atvinnugreinar. Um 78% íbúa eru hvítir, 12% mið- og suður- amerískir, 2% svartir, 4% asískir og 1% frumbyggjar.

Íþróttir
Portland Trail Blazers er körfuboltalið í NBA-deildinni og Portland Timbers knattspyrnulið í MLS-deildinni.

 
Fylki í Bandaríkjunum
Strákagöng

Strákagöng eru jarðgöng sem gerð voru í gegnum fjallið Stráka nyrst á Tröllaskaga, vestan Siglufjarðar. Um þau er ekið til að komast til Siglufjarðar úr vestri og voru þau lengi eini akvegurinn til Siglufjarðar sem fær var allt árið. 

Hugmyndin um gerð jarðganga til Siglufjarðar kom fyrst fram snemma á 20. öld en þá var enginn akvegur þangað og fóru allir flutningar fram sjóleiðina eða um háa og ógreiða fjallvegi sem vart voru hestfærir. Bílvegur var þó lagður yfir Siglufjarðarskarð 1946 en hann var yfirleitt ekki fær nema fjóra til fimm mánuði á ári og dugði því alls ekki til að leysa samgönguvandræði Siglfirðinga. 

Árið 1954 var rætt um á Alþingi að leggja veg fyrir Stráka, meðfram sjónum, eða gera göng úr botni Siglufjarðar til Fljóta, og hefðu þau þá orðið um fimm kílómetrar að lengd og mjög dýr. Síðar kom fram sú hugmynd að leggja veg úr Fljótum út með ströndinni að Strákum og gera mun styttri og ódýrari göng þar í gegn til Siglufjarðar. Varð sú leið ofan á og hófst vegagerðin sumarið 1956. Hún gekk þó fremur hægt, bæði vegna fjárskorts og vegna erfiðra aðstæðna en vegurinn liggur víða utan í bröttum fjallshlíðum.

Gerð Strákaganga hófst 1959 og voru þá grafnir um 30 metrar en kraftur var ekki settur í framkvæmdir fyrr en sumarið 1965. Síðasta haftið var sprengt 17. september 1966 og göngin voru svo opnuð 10. nóvember 1967. Voru þau önnur í röð jarðganga fyrir bílaumferð á Íslandi eftir aðeins hinum 30 metra löngu "göngum" gegnum Arnardalshamar milli Skutulsfjarðar og Álftafjarðar. Göngin eru 793 metrar á lengd. Upphaflega áttu þau að vera tvíbreið en frá því var horfið og eru þau einbreið með útskotum.

Heimildir

Tenglar 

 Norskur jarðgangasérfræðingur fenginn til ráðagerðar um Strákaveg; grein í Vísi 1964
 Myndir frá gerð Strákaganga; á „Lífið á Sigló“, skoðað 18. júlí 2011.

Fjallabyggð
Íslensk jarðgöng
Siglufjörður
Tröllaskagi
Washington (fylki)

Washington er fylki á vesturströnd Bandaríkjanna. Höfuðborg fylkisins heitir Olympia. Seattle er stærsta borg fylkisins. Íbúar Washingtonfylkis eru rúmlega 7,6 milljónir talsins (2019).

Söguágrip 
Spánverjar könnuðu fyrstir Evrópubúa landsvæðið sem tilheyrir Washington fylki á 18. öld. Síðar komu Bretar, þar á meðal James Cook, George Vancouver og David Thompson. Frumbyggjarnir sem fyrir voru fóru illa út úr bólusótt sem Evrópubúar komu með. Árið 1819 gáfu Spánverjar eftir landsvæði norður af 42 breiddargráðu. Washington varð fylki í Bandaríkjunum árið 1889 og varð þar með 42. fylkið í röðinni. Fylkið er nefnt eftir George Washington, fyrsta forseta Bandaríkjanna.

Landafræði og náttúrufar 
Washington-fylki er tæpir 185 þúsund ferkílómetra að stærð. Það liggur að Bresku Kólumbíu (Kanada) í norðri, Idaho í austri, Oregon í suðri og Kyrrahafinu í vestri. Columbia-fljót myndar að mestu fylkismörk milli Washingtonfylkis og Oregon. Puget-sund er langt sund sem gengur inn í land og við það stendur meðal annars borgirnar Seattle og Tacoma.

Skógar og fjalllendi eru áberandi landslagseinkenni í fylkinu. Skógar þekja 52% af fylkinu. Meðal trjátegunda eru fjallaþinur, marþöll, degli og ýmsar furutegundir. Villt spendýr eins og hjartardýr og bjarndýr lifa í og við skógana. Úlfar hafa hafið endurkomu sína í fylkið frá aldamótum og eru nú taldir vera 17 úlfahópar í fylkinu

Frá norðri til suðurs liggur fjallahryggurinn Fossafjöll (Cascade range). Hæsta fjallið er Mount Rainier sem er 4.395 metrar að hæð og eldfjall. Annað eldfjall er Mount St. Helens. Árið 1980 myndaðist þrýstingur í fjallinu svo að stór hluti af toppnum sprakk og olli eyðileggingu og mannfalli. Ólympíufjöll eru í norðvestri og samnefndur skagi.

Þjóðgarðar í fylkinu eru Olympic-þjóðgarðurinn, Mount Rainier-þjóðgarðurinn, North Cascades-þjóðgarðurinn. Einnig eru fleiri vernduð svæði.

Samfélag 
Um 60% íbúa búa á stór-Seattle svæðinu. Seattle er langstærsta borgin en á eftir koma Spokane og Tacoma með yfir 200 þúsund íbúa hver. Flugvélaiðnaður og tölvuiðnaður er meðal atvinnugreina. Bill Gates stofnaði Microsoft í Seattle.

77% eru hvítir, 7,2% asískir, 3,6% svartir og 1,5% frumbyggjar. Tæp 83% hafa ensku sem fyrsta mál en 8% íbúa hafa spænsku að móðurmáli.

 
Fylki í Bandaríkjunum
Washington, D.C.

Washington (einnig kölluð Washington, D.C.) er höfuðborg og stjórnsetur Bandaríkjanna. Borgin er nefnd eftir George Washington, fyrsta forseta Bandaríkjanna. Skammstöfunin „D.C.“ stendur fyrir „District of Columbia“, alríkishéraðið sem borgin er í. Svæðið sem tilheyrir þessu alríkishéraði í dag var upphaflega klofið úr fylkjunum Maryland og Virginíu.

Um 705.749 manns búa (2019) innan þessa alríkishéraðs, en borgin teygir sig út fyrir héraðið inn í Maryland, Virginíu og Vestur-Virginíu. Heildaríbúafjöldi höfuðborgarsvæðisins er 4,7 milljónir.

Saga 

Washington var stofnuð sem óháð borg og nokkurs konar óháð fylki fyrir ríkisstjórn alls landsins. Hið nýja lýðveldi hafði frá sjálfstæðisyfirlýsingunni 1776 enga höfuðborg. Þingið kom saman á ýmsum stöðum svo sem í Baltimore, New York og Philadelphiu. Til óeirða kom árið 1783, þegar herinn fékk ekki laun sín greidd. Þegar ríkisstjórnin fékk hvorki stuðning Philadelphiu né fylkisins, var ákveðið að stofna sérstakt fylki fyrir hana undir stjórn þingsins. Eftir miklar umræður var fallist á stað við Potomac-ána (1791) og George Washington skipulagði endanlega í smáatriðum. Maryland lét af hendi 179 km² og Virginia 80 km². Foringi í uppreisnarhernum, Pierre-Charles L'Enfant, góður arkitekt, var fenginn til að skipuleggja borgina sem ber enn þann svip sem hann gaf henni. Hann kom þinghúsinu og Hvíta húsinu fyrir, þar sem þau standa, og tengdi þau með Pennsylvaniabraut.

Frá Capitol-byggingunni liggja 4 götur, Norður-, Suður- og Austur Capitolgötur og Mall. Þær skiptu borginni í fjórðunga, na., nv., sv. og sa. Norður-suður götunum gaf Pierre númer, sem hófust á einum en austur-vestur göturnar fengu bókstafi. Skálægu breiðgöturnar fengu nöfn hinna 13 fylkja sambandsríkisins. Mall var veigamest breiðgatnanna á milli Capitol og Potomac og skyldi gefa borginni opið yfirbragð. Árið 1800 var lokið við forsetabústaðinn, þinghúsið og fjármálaráðuneytið svo að þingið gat komið saman í Washington í nóvember sama ár. Þá þegar var farið að tala um stórborg með 100-200 þúsund íbúum, þótt íbúafjöldinn væri aðeins 2.464 auk 623 þræla.

Árið 1814 í öðru stríði þeirra við Bandaríkin réðust Bretar á lítt varða borgina og brenndu hana að mestu en skýfall bjargaði því sem bjargað varð og varði hana frá algerri eyðingu. Eyðileggingin var slík, að þingið samþykkti með naumum meirihluta að endurbyggja borgina. Um nokkurra ára bil var hún meiri draumur en veruleiki. Charles Dickens skrifaði eftir heimsókn þangað: „Washington er borg hinna miklu áforma“. Virginíufylki bar sig upp vegna þess, að svæðið, sem það lagði undir Washington væri óskipulagt. Því ákvað þingið árið 1846, að skila því aftur.

Árið 1863 hófst borgarastyrjöldin og hergagnaiðnaður komst á legg. Herstjórnin og herdeildir sátu í Washington og Capitol var breytt í sjúkrahús. Að loknu stríðinu fjölgaði íbúum fljótlega vegna 40.000 frelsaðra þræla sem settust þar að. Eftir 1870 fjölgaði íbúðar- og stjórn-sýslubyggingum svo mikið að farið var að kalla Washington þjóðarsviðið. Árið 1887 fundust aftur hinar gleymdu teikningar L'Enfants en ekki var farið að nota þær aftur fyrr en um 1900.

Borgir í Bandaríkjunum
Höfuðborgir
Saudade

Saudade er portúgalskt orð sem er ætlað að lýsa þeirri tilfinningu sem felst í því að vera ástfanginn af einhverjum eða einhverju sem maður er fjarri. Gjarnan tengt tónlistarstefnunni Fado og væri sennilega best þýtt með íslenska orðinu hryggð.

Portúgalska