alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hvalfjarðarvegur

Hvalfjarðarvegur eða þjóðvegur 47 er sá hluti Hringvegarins sem lá um Hvalfjörðinn áður en hann var færður í Hvalfjarðargöngin árið 1998. Vegurinn er 61 km að lengd.

Á sínum tíma var vegurinn mjög varasamur vegna mikillar umferðar og erfiðra aðstæðna. Bundið slitlag komst ekki á allan veginn fyrr en laust eftir 1990. Um tveimur árum áður en Hvalfjarðargöngin opnuðu var gerð ný brú yfir Botnsvog og tvær mjög varasamar einbreiðar brýr yfir Botnsá og Brunná voru aflagðar, en við Botnsá höfðu fjölmörg alvarleg umferðarslys orðið.

Við veginn um Hvalfjörð voru þrjár vegasjoppur. Hinn frægi Botnsskáli stóð við brúna yfir Botnsá, honum var lokað um það leyti sem vegurinn var færður í botni fjarðarins. Við Miðsand var annar skáli og sá þriðji var yst við bæinn Ferstiklu, þar sem eru vegamót Dragavegar (520). Með minnkandi umferð tók einnig að halla undan viðskiptum hjá hinum skálunum.

Í dag er vegurinn um Hvalfjörð fáfarinn almennt, en á góðviðrisdögum að sumarlagi er þó töluverð frístundaumferð um veginn, enda hentar hann vel til sunnudagsbíltúra. Í Hvalfjarðarsveit hefur orðið töluverð uppbygging í ferðaþjónustu á síðustu árum, auk þess sem Kjósin nýtur vaxandi vinsælda til búsetu. Vegurinn er einnig notaður sem varaleið fyrir Hvalfjarðargöngin, og þá getur umferðin aukist verulega tímabundið.

Vegnúmer 47 var áður notað á stuttan kafla núverandi Reykjanesbrautar, næst Flugstöð Leifs Eiríkssonar, eða frá hringtorginu við Garðsveg (45). Reykjanesbraut lá á þeim tíma til Sandgerðis, en sá kafli fékk númerið 429 við breytingarnar.

Vegir á Íslandi
Hvalfjörður
Þjóðvegur 48

Þjóðvegur 48 eða Kjósarskarðsvegur er 22 kílómetra langur vegur í Kjósarhreppi og Bláskógabyggð. Hann liggur frá Hvalfjarðarvegi, um Kjós norðan Laxár, upp í Kjósarskarð og framhjá Fellsenda til Þingvallarvegar á Mosfellsheiði.

Vegir á Íslandi
Nesbraut

Nesbraut eða þjóðvegur 49 er vegur sem liggur um Ísland. Vegurinn liggur út frá þjóðvegi 1 við gatnamót Vesturlandsvegar og Suðurlandsvegar og liggur til vesturs í gegnum Reykjavíkurborg og Seltjarnarnes. Leiðin er þekktari undir þeim nöfnum sem hún ber í gatnakerfi Reykjavíkur og Seltjarnarness en þau eru (frá austri til vesturs): Vesturlandsvegur, Miklabraut, Hringbraut, Eiðsgrandi og Suðurströnd.

Vegir á Íslandi
Þjóðvegur 50

Þjóðvegur 50 eða Borgarfjarðarbraut er vegur sem liggur um Borgarfjörð, frá hringveginum (Þjóðvegi 1) við Borgarfjarðarbrú og um Andakíl, Reykholtsdal og Stafholtstungur og aftur inn á Þjóðveg 1 við söluskálann Baulu.

Borgarfjörður
Vegir á Íslandi
Þjóðvegur 51

Þjóðvegur 51 eða Akrafjallsvegur er 18,4 kílómetra langur vegur í Hvalfjarðarsveit og Akranesi. Hann liggur frá Hringveginum við Innrihólm, í kringum Akrafjall og til Hringvegarins við Urriðaá.

Vegir á Íslandi
Hindenburg

Hindenburg er þýskt nafn sem getur átt við:

Fólk 
Paul von Hindenburg

Annað 
Loftskipið LZ 129 Hindenburg
Metrakerfið

Metrakerfið er kerfi mælieininga sem notað er í vísindum um allan heim. Það er tugakerfi þ.e.a.s. byggt á grunntölunni 10 og er lögð sérstök áhersla á tölur sem fást með því að margfalda töluna 10 með sjálfri sér, t.d. 100 og 1000 eða með því að deila með 10 t.d. 1/10 og 1/1000. Þessum margfeldum er svo gefin sérstök nöfn með forskeytum eins og kíló-, hekta-, deka-, desi-, sentí- og milli-. Metrakerfið er hluti SI-kerfisins.

Tenglar 
 Metrarkerfið; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962

Mælieiningar
Díll

Orðið „depill“ vísar hingað. Til að skoða greinina um depil í auganu má smá depill (líffræði).Orðið „díll“ vísar hingað, en orðið er líka tökuorð úr enska orðinu ‚deal‘ og þýðir „samningur“ eða „kaup“.''

Díll, depill eða pixill (einnig sjaldan kallað tvívíð myndeind) er minnsta eining í stafrænni mynd, og er alltaf einlit.

Heimildir 

Tölvunarfræði
Myndlist
1075

Árið 1075 (MLXXV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd 
 Ketill Þorsteinsson Hólabiskup (d. 1145)

Dáin  
 Gunnar hinn spaki Þorgrímsson, lögsögumaður. 

1075
1071-1080
Síðumúlafangelsið

Síðumúlafangelsið (eða Múlinn) var íslenskt fangelsi í götunni Síðumúla í Reykjavík og nefnt eftir henni. Fangelsið hóf starfsemi árið 1973. Húsnæðið var upphaflega byggt sem bílageymsla eða bílaþvottastöð fyrir lögregluna í Reykjavík. Fangelsinu  var lokað í maí 1996 og var rifið stuttu seinna. Áður en til þess kom var sett upp listasýningin Tukt í fangelsinu og var aðgangur frjáls.

Þar sátu inni ákærðir í Geirfinns- og Hafskipsmálunum.

Tengill
 Finnur Arnar Arnarson - Skrapp fram

Fangelsi á Íslandi
Víðgelmir

Víðgelmir er einn af lengstu (1.585 m) hellum landsins og rúmtaksmestu (148.000 m³) hraunhellum heims. Hann er í Hallmundarhrauni, u.þ.b. 2 km suðaustur af Fljótstungu í Hvítársíðu. Þak hellisins hefur hrunið á allstórum kafla, nærri norðurenda hans, og er það eini inngangurinn. Hellirinn er víður fremst en þrengist á köflum þegar innar dregur. Þar var, í október árið 1991 sett upp járnhlið af félagsmönnum í Hellarannsóknafélagi Íslands til að vernda þær dropasteinsmyndanir sem ekki hafa þegar verið eyðilagðar. Mannvistarleifar sem fundust í hellinum eru varðveittar í Þjóðminjasafninu og eru að líkindum frá víkingaöld. Hellirinn er á köflum afar erfiður yfirferðar og tæpast ráðlegt að fara um hann nema með leiðsögumanni. Leiðsögn og aðgangur að innri hluta hellisins er fáanleg frá Fljótstungu.

Hellirinn var lokaður af ís frá árinu 1918 til ársins 1930 en hann lokaðist aftur um veturinn 1972-1973.  Í apríl 1990 fór hópur á vegum Hellarannsóknafélags Íslands með tól og tæki og freistaði þess að opna hellinn.  Ekki tókst það að þessu sinni en árið eftir tóku nokkrir heimamenn af bæjum í Hvítársíðu og Hálsasveit sig saman, undir forystu Kristleifs Þorsteinssonar bónda í Húsafelli og kláruðu verkið.

Tilvísanir

Tenglar 
 The Virtual Lava Tube Fróðlegur kennsluvefur um hraunhella.
 Vidgelmir images Myndasafn frá júlí 2007.
 Heimasíða Hellarannsóknafélags Íslands.
  Björn Hróarsson, etal.: Lava caves in the Hallmundarhraun lava flow, West Iceland. Proceedings of the 6th International Symposium on Volcanospeleology. (1991) (á ensku)

Heimildir 
 Sigurður Sveinn Jónsson og Björn Hróarsson, 1991, "Opnun Víðgelmis", Surtur, ársrit Hellarannsóknafélags Íslands.

Hellar á Íslandi
Mýrasýsla
Hvítársíða
Vitré

Vitré er bær í Austur-Bretagne í Frakklandi. Þar búa 18.000 manns (2006).

Borgir í Frakklandi
Kastalar í Frakklandi
Bretanía

Bretanía (galló: Bertaèyn, bretónska: Breizh, franska: Bretagne) er eitt af 18 héruðum í Frakklandi og er skagi sem teygir sig út í Atlantshafið í vestanverðu landinu. Héraðið skiptist í fjórar sýslur og íbúafjöldi þess er 3,3 milljónir (2018). Þar er töluð, ásamt frönsku, bretónska, en það er keltneskt tungumál skylt velsku. Um tvö hundruð þúsund manna tala bretónsku á þessum slóðum. Einnig er talað galló sem er rómanskt tungumál, en hún á rætur að rekja til hernáms Rómverja. Íbúar Bretagne nefnast Bretónar. 

Strandlengja Bretagne er 1200 km löng. Bretónar kalla strandlengjuna Armor og innskagann Argoat. Þar eru um 200 sumarleyfisstaðir og munur flóðs og fjöru allt að 18 m. Ströndin austur og vestur af St. Maló er kölluð Smaragðsströndin (Côte d'Emeraude). Á Bretaníuskaga tíðkast byggingarstíll sem er einkennandi fyrir svæðið og heimamenn halda fast í gamla siði og hefðir. 

Héraðið skiptist í fjórar sýslur: 
 Côtes-d'Armor, höfuðstaður: Saint-Brieuc
 Finistère, höfuðstaður: Quimper
 Ille-et-Vilaine, höfuðstaður: Rennes
 Morbihan, höfuðstaður: Vannes

Heiti 
Héraðið hefur hlotið fjölda ólíkra nafna á íslensku í gegnum tímann. Bretanía er algengasta íslensk heitið í dag, en nöfnin Bertangaland, Bretland, Syðra-Bretland eða Bretland hið syðra hafa öll verið notuð.

Franska nafn: Bretagne 

Bretónskt nafn: Breizh 

Gallo nafn: Bertègn

Tilvísanir 

Héruð í Frakklandi
Millard Fillmore

Millard Fillmore (f. 7. janúar 1800, d. 8. mars 1874) var 13. forseti Bandaríkjanna, milli 1850 og 1853. Sem varaforseti tók Millard við forsetaembættinu af Zachary Taylor við andlát hans og var því ekki kosinn til starfans.

Æska 
Millard var fæddist Nathaniel og Phoebe Millard Fillmore í bjálkakofa og var annað barn þeirra af níu. Faðir hans var fátækur bóndi sem bjó skammt frá New York og hann Millard fór í læri hjá vefnaðarmanni. Millard þjónaði í varðsveitinni í New York og lærði þar í New Hope-skólanum. Þá kynntist hann Abigail Powers, þau giftu sig 26. febrúar 1826. Þau eignuðust tvö börn, Millard Powers Fillmore and Mary Abigail Fillmore.

Millard keypti sig út úr læri hjá vefnaðarmanninum og fluttist til Buffalo í New York og hélt áfram námi sínu. Hann fékk lögmannsréttindi árið 1823 lögmannsembætti hjá héraðsdómaranum. Millard gekk til liðs við andfrímúrara smáflokk.

Á þessum tíma árið 1828 voru margir frímúrarar við völd á þingi, og Andrew Jackson þáverandi forseti var frímúrari. Þegar maður að nafni William Morgan sem hafði sagt sig úr frímúrara reglunni og hafði hótað að ljóstra upp ýmiskonar leyndarmálum fannst látinn urðu fjölmargar samsæriskenningar til. Millard var boðið að bjóða sig fram fyrir hönd þeirra sem voru á móti ítökum frímúrara.

Millard komst inn á þing ekki einu sinni þrítugur og stuttu síðar sameinaðist flokkur hans við Whigs flokkin. Whigsflokkurinn varð til þegar fjölmargir smáflokkar sameinuðust til að berjast gegn einræðistilburðum Jacksons.

Ferill Millards innan Whigs gekk vel og árið 1848 varð hann varaforsetaefni Zachary Taylors og loks árið 1850, varð hann öllum að óvörum forseti BNA. Það þykir nú nokkuð gott fyrir strák sem byrjaði feril sinn í barnaþrælkun.

Mikilvægir atburðir í stjórnartíð Millards Filmore 
Á tímum hans opnaði bandaríski sjóherinn fyrir verslun við Japan. Einnig varð Hawaii hluti af Bandaríkjunum en þó ekki fylki strax. Árið 1848 hófst gullæðið og Millard sem var forseti 1850-53 var forseti á þeim tíma sem Kalifornía byggðist og járnbrautir voru reistar til að tengja landið.

Á meðan allt þetta gerðist tók að harðna í átökum milli þeirra sem vildu afnema þrælahald og þeirra sem ekki vildu gera það. Flokkur Vigga reyndi að vera hlutlaus, Demókratar studdu þrælahald og voru þar með komnir með meirihluta atkvæða frá suðurríkjunum. Viggarnir sáu fram á að pólitískur stuðningur við þá fór þverrandi. Þeir gengu því til liðs við annan flokk sem var kallaður hinu skrýtna nafni The Know nothing party. Sá flokkur barðist gegn fleiri innflytjendum til BNA.

Millard var ekki forsetaefni Vigga í annað sinn því þeir höfðu verið ósáttir yfir samkomulaginu sem hann átti þátt í að samþykkja árið 1850. Í staðinn var Scott Winfield forsetaefni þeirra.

Á þessum tíma var gerð innrás inn á Kúbu sem misheppnaðist. Millard var á móti innrásinni en hún var framkvæmd án hans blessunar af suðurríkjamönnum sem vildu með því fjölga fylkjum sem iðkuðu þrælahald með því að stækka sig suður á bóginn.

Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn
Forsetar Bandaríkjanna
Varaforsetar Bandaríkjanna
Viggar
Dýragras

Dýragras (fræðiheiti: Gentiana nivalis) er einær jurt af maríuvandarætt. Blómin eru dökkblá eða fjólublá og 1 til 2 sentimetra löng en 7 til 8 millimetra í þvermál. Bikarblöðin eru 5 talsins. Alls verður jurtin 4-12 sm há.

Lýsing 
Stundum stirnir af blóminu eins og það sé þakið glimmeri. Þegar krónan verður fyrir áreiti lokast hún fáum sekúndum, sem skýrir hvers vegna margt fólk heldur að dýragras sé pödduæta.

Dýragras vex í móum eða á snöggum flötum; gjarnan þar sem beitarþungi er mikill.

Heiti dýragrass 
Hugsanlega hefur heiti dýragrass verið ýmist hið dýra gras eða digragras sem svo hefur afbakast í dýragras. Önnur þekkt nöfn á dýragrasi eru svo karlmannstryggð, arnarrót og bláin. Það er sagt gróa þar sem huldufólk býr.

Maríuvandarætt
Elísabet Ólafsdóttir

Elísabet Ólafsdóttir eða Beta rokk (f. 1977) er fjöllistakona og bókmenntafræðingur. Hún var söngkona í rokkhljómsveitinni Á túr á árunum 1996 til 1998, en árið 2002 gaf Edda útgáfa út bók hennar „Vaknað í Brussel“. Bókin er samantekt á dagbókarfærslum skrifuðum í svokölluðum blogg-stíl og vakti umræðu meðal rithöfunda og áhugamanna um menningarlegt gildi bloggsins.

Tenglar
 Umræða ýmissa rithöfunda á netinu um bók Elísabetar, Vaknað í Brussel
 Lýsing á Elísabetu á höfundarvef Eddu útgáfu

Íslenskir rithöfundar
Íslenskar söngkonur

Íslenskar konur
Á túr

Á túr var íslensk hljómsveit sem var stofnuð viku fyrir Músíktilraunir 1996. Hljómsveitin lenti í öðru sæti tilraunanna og gaf út EP plötuna Píka hjá Smekkleysu árið 1998 og urðu útgáfutónleikar hljómsveitarinnar einnig lokatónleikar hennar.

Meðlimir 
 Curver - trommur
 Elísabet Ólafsdóttir - söngur
 Fríða Rós Valdimarsdóttir - píanó
 Kristbjörg Kristjánsdóttir - selló

Tenglar 
 Smekkleysa

Íslenskar hljómsveitir
Mengjasafn

Mengjasafn eða fjölskylda af mengjum  er mengi, þar sem stökin eru einnnig mengi. Þakning mengis er dæmi um mengjasafn. Í mengjafræði og tengdum greinum stærðfræðinnar er safn F af hlutmengjum í menginu S fjölskylda af mengi. 

Hugtakið safn er notað því, í sumum tilfellum, má mengjasafn innihalda endurtekningar af sömu tölu.

Dæmi 
Yrðingin P(S) er fjölskylda af mengjum S.
Hlutmengin S(k) í mengi S (það er, hlutmengi S sem hefur k gildi) mynda fjölskyldu af mengjum. 
 Látum S = {a,b,c,1,2}. Dæmi um fjölskyldu af mengjum í S er gefin með F = {A1, A2, A3, A4}, þar sem A1 = {a,b,c}, A2 = {1,2}, A3 = {1,2} og A4 = {a,b,1}.

Tilvísanir

Heimildir

Mengjafræði
Bugspjót

Bugspjót (útleggjari eða spruð) er (tré)stöng fram úr stafni (segl)skips sem fremsti hluti reiðans (m.a. klýfir) er festur á. Brandauki er viðauki bugspjóts. Vaturstagur nefnist stag neðan á bugspjóti. Undir bugspjóti seglbáts var á fyrri öldum oft komið fyrir stafnlíkani. 

Seglskútur
Skipshlutar
Vikur

Vikur er frauðkennt berg, lítt kristallað. Vikur er súrt eða ísúrt glerfrauð sem finnst í misþykku gosseti úr allstórum kornum og getur flotið á vatni. 
Það er til ljós vikur (líparít) eða dökkur (andesít, basalt). Vikurinn fellur harðstorknaður til jarðar. Hann er mjög efnisléttur, enda flýtur hann ef hann er lagður á vatn. Vikrar nefnist landsvæði sem þakið er þykku vikurlagi.

Notkun á vikri 
Vikur er aðallega notaður í byggingariðnaði svo sem í hleðslusteina, léttsteypueiningar og í múrkerfi. Vikur er notaður sem íblöndunarefni í hita og hljóðeinangranir og til eldvarna. Vikur hefur verið fluttur út til að nota í skorsteinseiningar. Vikur hefur einnig verið notaður í kattarsand og sem íblöndunarefni í gróðurmold til að auka rakaheldni hennar.

Vikur á Íslandi 
Fjórar eldstöðvar á Íslandi hafa gosið ljósum vikri á Nútíma. Hekluvikur er súr líparítvikur. Margar eldstöðvar hafa hins vegar gosið basísku eða ísúru gjalli eða ösku þ.e. basaltvikri. Frægust þeirra er Katla.

Heimild 
 Vikurnám á Mýrdalssandi

Jarðfræði
Meistaradeild Evrópu 2007-08

Meistaradeild Evrópu 2007-08 var haldin í 53 sinn. Úrslitaleikurleikurinn var leikinn þann 21. maí 2008. Þar áttust við Manchester United og Chelsea á Luzhniki Stadium í Moskvu, Rússlandi. Leiknum lauk 1-1 í venjulegum leiktíma og varð að grípa til framlengingar. Ekkert mark var skorað í henni og fór leikurinn í vítaspyrnukeppni. Þar sigraði Manchester United 6-5.

Tenglar 
 Meistaradeild Evrópu á UEFA.com

Meistaradeild Evrópu
Jarðskorpa

Jarðskorpa er ysta jarðlag bergplánetu. Jarðskorpa jarðarinnar (oft nefnd Jarðskorpan) skiptist í tvær gerðir jarðskorpna, meginlandsskorpu sem er 20-70 km þykk og hafsbotnsskorpu sem er um 6-7 km þykk. Hafsbotnsskorpan er úr þyngri og málmríkari efnum efni en meginlöndin, en eðlismassi hafsbotnsbergs er á bilinu 3-3,3 g/cm3 á meðan eðlismassi meginlandsbergs er um 2,7 g/cm3. Skorpan flýtur á möttlinum.

Flekakenningin er sú kenning sem hvað best skýrir hreyfingar í jarðskorpunni.

Helstu frumefni í jarðskorpu jarðar 
 Súrefni (um 47%)
 Kísill (um 28%)
 Ál (um 8%)
 Járn (um 5%)
 Kalsíum
 Natríum
 Kalíum
 Magnesíum

Tenglar 
 Kort af Jörðinni sem sýnir þykkt jarðskorpunnar 

Innri gerð jarðar
Karl

Karl eða karlmaður er karlkyns maður, oftast fullorðinn einstaklingur. Karlkyns barn kallast drengur, strákur eða piltur. Kvenkyns maður nefnist kona. 

Menn
Kona

Kona (stundum kölluð kvenmaður) er kvenkyns manneskja, oftast fullorðinn einstaklingur. Kvenkyns barn kallast stúlka, telpa eða stelpa. Karlkyns maður nefnist karl.
Fullorðin, kynþroska, kona er með brjóst, mjaðmir, sköp, leggöng, leg og eggjastokka, það á þó ekki við um allar konur. 

Menn
Melting

Melting er ferli í lífverum þar sem fæðu er breytt í orku með efnaskiptum í meltingarfærum.

Tengt efni 
 Einmagadýr
 Jórturdýr

Meltingarkerfið
Efnaskipti
Rochester í Kent

Rochester er bær í Kent á Suður-Englandi. Bærinn er við árósa Medway-árinnar. Þar búa um 63 þúsund manns (2011).

Tenglar 

 Opinber heimasíða Medway sveitastjórnarinnar
 Heimasíða Medway 
 Rochester flugvöllurinn 

Bæir í Kent
Borgir á Englandi
Kræklingahlíð

Kræklingahlíð nefnist strandlengjan og hlíðin á milli Glerár og Hörgár við vestanverðan Eyjafjörð. Samkvæmt Landnámu dregur hún nafn sitt af sonum Öndótts kráku sem námu þar land. Fyrir ofan hlíðina stendur Hlíðarfjall sem lækkar til norðurs og myndar langan háls er kallast Moldhaugnaháls. Nálægt Hörgárósum er hinn forni verslunarstaður Gásir.

Kræklingahlíð tilheyrði lengst af öll Glæsibæjarhreppi en 1955 voru bæjarmörk Akureyrarkaupstaðar færð norður að Lónsá til þess að færa hið vaxandi Glerárhverfi undir lögsögu bæjarins. Glæsibæjarhreppur sameinaðist síðan tveimur nágrannahreppum 1998 til þess að mynda Hörgárbyggð. Kræklingahlíð hefur frá landnámi þótt þéttbýl sveit með tveimur til þremur bæjarröðum meðfram hlíðinni. Auk Glerárhverfis hefur á síðustu árum einnig myndast þéttbýliskjarni við Lónsá í landi Hörgárbyggðar.

Heimild
Umfjöllun á vef Hörgárbyggðar 

Eyjafjörður
Norah Jones

Norah Jones (fædd Geethali Norah Jones Shankar, 30. mars 1979) er bandarískur tónlistarmaður, tónskáld og kvikmyndaleikari. Tónlist hennar er blanda af þjóðlaga-, sálar- og kántrýtónlist. Það vakti athygli þegar Norah gerði samning við Blue Note-tónlistarútgáfuna 2002, sem fram að því hafði eingöngu gefið út djasstónlist. Norah hefur hlotið fjölda viðurkenninga og slegið sölumet. Hún er dóttir sítarleikarans Ravi Shankar.

Útgefið efni

Breiðskífur 
 Come Away with Me (2002)
 Feels like Home (2004)
 Not Too Late (2007) 
The Fall (2009)
Little Broken Hearts (2012)
Day Breaks (2016)
Pick Me Up Off the Floor (2020)

Tengill 
 Heimasíða

Bandarískir tónlistarmenn
Tengiregla

Tengiregla er regla í algebru, sem segir að ekki skipti máli í hvaða röð aðgerð er framkvæmd. 

Dæmi: Ef x, y og z eru stök í mengi M, þá er aðgerðin * sögð tengin, ef tengiregla gildir, þ.e.:

(x * y) * z = x * (y * z).

Samlagning og margföldun eru tengnar aðgeðir, en frádráttur og deiling ekki.

Aðgerð * í mengi A kallast víxlin ef a * b = b * a fyrir öll a og b úr A. Þá er sagt að víxlregla gildi fyrir * í menginu A. Gildi víxlreglan ekki má sýna fram á það með því að finna tvö stök úr A, köllum þau x og y, sem eru þannig að . Til dæmis má sýna að frádráttur er ekki víxlin aðgerð í Z með því að benda á að 3 - 2 er ekki það sama og 2 - 3.

Ef aðgerð er víxlin er aðgerðartafla hennar samhverf um hornalínuna sem liggur úr efra vinstra horninu niður í neðra hægra hornið. 

Samlagning í N og margföldun í Z eru dæmi um víxlnar aðgerðir.

Aðgerð * í mengi A kallast tengin ef fyrir öll a, b og c í A gildir að . Ef aðgerð í mengi er tengin er sagt að tengiregla gildi. Ef aðgerð er ekki tengin má sýna það með því að finna þrjú stök, x , y og z úr A sem eru þannig að .

Samlagning í Z og margföldun í Z eru dæmi um tengnar aðgerðir.

Tengt efni 
 Dreifiregla
 Hlutleysa
 Víxlregla

Algebra
Víxlregla

Víxlregla er regla í algebru, sem segir að röð staka í inntaki aðgerðar breyti ekki úttakinu, þ.e. niðurstöðunni.

Dæmi: Ef  og  eru stök í mengi , þá er aðgerðin * sögð víxlin, ef víxlregla gildir, þ.e.:

 

Samlagning og margföldun eru víxlnar aðgeðir, en frádráttur og deiling ekki.

Tengt efni 
 Dreifiregla
 Hlutleysa
 Tengiregla

Algebra
Dreifiregla

Dreifni er eiginleiki tvístæðra aðgerða í stærðfræði og hreinni algebru sem veldur dreifireglunni.

Skilgreining 
Fyrir tvær tvístæðar aðgerðir ⊙ og ⊕ yfir mengið M þá er sagt að:
 Reikniaðgerðin ⊙ sé dreifin yfir ⊕ frá vinstri eða að ⊙ og ⊕ fullnægi vinstri dreifireglunni eða dreifireglunni frá vinstri ef fyrir hvert stak x, y og z í M gildir:
 
 Reikniaðgerðin ⊙ sé dreifin yfir ⊕ frá hægri eða að ⊙ og ⊕ fullnægi hægri dreifireglunni eða dreifireglunni frá hægri ef fyrir hvert stak x, y og z í M gildir:
 
 Reikniaðgerðin ⊙ sé dreifin yfir ⊕, eða að ⊙ og ⊕ fullnægi dreifireglunni ef ⊙ fullnægir er dreifin yfir ⊕ frá vinstri og hægri.

Dæmi 
Aðgerðir sem meðal annars teljast dreifnar:
 Margföldun talna yfir samlagningu talna:
 
 og 
 
 Sniðmengi yfir sammengi:
 
 og
 
 Sammengi yfir sniðmengi:
 
 og

Tilvísanir

Tengt efni 
 Hlutleysa
 Tengiregla
 Víxlregla

Tenglar 
 Umfjöllun um dreifiregluna á Hugtakasafninu

Algebra
Stafnlíkan

Stafnlíkan (eða galíonsmynd) er útskorið trélíkneski í stafni seglskips, fest undir bugspjót; oft persónur úr goðafræði eða einhvers konar líkingamynd sjávarvætta.

Skipshlutar
Frelsi

Frelsi getur átt við eftirfarandi:
 Frelsi með heimspekilegri nálgun
 Frelsi sem hugtak innan stjórnmála
 Frelsi; hljómplötu með Mánum
 Frelsi; leikrit eftir Hrund Ólafsdóttir

nl:Vrijheid
Hvalbakur

Getur líka átt við eyjuna Hvalbak.
Hvalbakur (eða bakki) er þiljur eða hvelfing yfir fremsta hluta skips (fremsta rúmi í bát). Hvalbakur veitir aukið rými í lúkar. Skilrúmið milli vélarrýmis og farþegarýmis í bíl er kallað hvalbakur. Varast ber að rugla saman karlkyns orðinu hvalbakur við hvorkyns orðið hvalbak, sem merkir jökulsorfin klapparbunga.

Skipshlutar

ca:Castell (nàutica)
de:Vorschiff
Aðgerð (stærðfræði)

Aðgerð í stærðfræði, á við tiltekna vörpun, sem verkar á eitt eða fleiri inntaksgildi og skilar einu úttaksgildi. Aðgerð er yfirleitt lokuð í þeim skilningi að for- og bakmengi aðgerðarinnar eru sama mengið. Aðgerðir geta einnig verkað á föll, en þá er oftast talað um virkja. Eingild aðgerð hefur eitt inntaksgildi, tvígild aðgerð hefur tvö inntaksgildi o.s.frv.

Reikniaðgerðir 
 deiling
 frádráttur
 margföldun
 samlagning

Agerðir í rökfræði 
 EÐA (OR)
 Neitun (NOT)
 OG (AND)

Aðgerðir í fallafræði 
 deildun
 heildun
 samsetning falla

Mengjaaðgerðir 
 faldmengi
 mismengi
 sammengi
 sniðmengi

Fylkjaaðgerð 
 Ákveða
 Fylkjaliðun
 Gauss-Jordan eyðing
 LU-þáttun

Viguraðgerð 
 Innfeldi
 Krossfeldi

Tengt efni 
 baugur
 grúpa
 svið

Algebra
Línuleg algebra
Mengjafræði
Rökfræði
Fallafræði
Urriði

Urriði (fræðiheiti: salmo trutta) er ferskvatnsfiskur sem finnst í velflestum ám og vötnum á Íslandi.  Hann er silfurlitaður með áberandi brúnum doppum á kroppnum.  Á hrygningartíma dökknar hann og hængar mynda krók á neðri skolti. Urriðinn hrygnir að hausti og fram að áramótum. Hann er gjarnan 0,5 til 1 kíló að stærð þó fiskar yfir 15 kíló hafi veiðst, t.d. í Þingvallavatni. Fiskurinn er bæði til staðbundinn og sjógenginn, en þá lifir hann í sjó en gengur upp í ferskvatn til hrygningar og er þá kallaður sjóbirtingur. Urriði er góður matfiskur og vinsæll hjá sportveiðimönnum um allan heim.

Sjóbirtingur er 2-5 ára gamall þegar hann yfirgefur uppeldisstöðvar sínar í ferskvatni og heldur út á haf. Það gerist oftast að vorlagi. Á haustin (september/október) gengur urriði  síðan aftur í árnar þar sem hann ólst upp og hefur þar vetursetu en gengur á haf út á nýjan leik næsta vor. Urriði sem ekki gengur  í sjó dvelur fyrstu ár ævi sinnar í ánni en gengur síðan í stöðuvatn. Þar verður urriðinn fram að kynþroska en fer þá í nærliggjandi á til að hrygna. Urriðavötn eru algeng í íslenskri náttúru og má þar nefna Þingvallavatn og Veiðivötn.

Tenglar
 
 Veiðimálastofnun.

Tenglar 

Laxfiskar
Íslenskir fiskar
Virki (stærðfræði)

Virki í stærðfræði er aðgerð, sem verkar á föll. Línuleg algebra fjallar um línulega virkja, T, sem eru línulegar varpanir og uppfylla því eftirfarandi:

1. T(f + g ) = T(f ) + T(g )

2. T(c f ) = cT(f )

þar sem f og g eru föll og c er fasti.
Línulegir virkjar eru mjög mikið notaðir í eðlisfræði og verkfræði.

Línulegir virkjar 
 Deildunarvirki: 

 Heildunarvirki:   

 Fouriervirki: 

 Laplacevirki: 

 Virki Laplacevörpunar: 

Línuleg algebra
Fallafræði