alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Levin og Munksgaard

Levin og Munksgaard – (eða Levin & Munksgaard) – var bókaforlag sem var stofnað árið 1917 af Einari Munksgaard og Otto Levin, og var það fyrst til húsa á Åboulevarden í Kaupmannahöfn. 

Ejnar Munksgaard var driffjöðrin í starfseminni, og eftir að Otto Levin dó (1933) varð Munksgaard einn eigandi forlagsins, sem þó hélt nafninu „Levin & Munksgaard“ til um 1940, að nafnið breyttist í „Ejnar Munksgaard“. 
Forlagið fluttist á Nørregade í Kaupmannahöfn árið 1925, og haslaði sér þar völl sem vísindalegt forlag og bókaverslun fast við Háskólann og dómkirkjuna. Seinna fluttist útgáfustarfsemin að Nørre Søgade 35. 

Ejnar Munksgaard gerði forlagið með tímanum að stórfyrirtæki, sem gaf út fjölda alþjóðlegra tímarita, einkum á sviði læknisfræði og tannlækninga. 

Árið 1964 var Munksgaards-forlagið selt enska útgáfurisanum Blackwell Science í Oxford. Eftir 1970 var forlagið með umtalsverða starfsemi í Danmörku, var t.d. kunnur útgefandi námsbóka, og eftir 1980 beindist starfsemin einnig að fræðiritum og fagurbókmenntum. Árið 1999 var sá hluti starfseminnar seldur. 

Munksgaard er í dag eingöngu vísindalegt útgáfufyrirtæki, sem gefur út alþjóðleg vísindaleg tímarit, og er hluti af Wiley-útgáfusamsteypunni.

Tenglar 
Vefsíðan munksgaard.dk

Bókaforlög
Stofnað 1917
Dimitris Kristófías

Dimitris Kristófías (gríska: Δημήτρης Χριστόφιας, enska: Dimitris Christofias; 29. ágúst 1946 – 21. júní 2019) var sjötti forseti Kýpur. Kristófías var formaður kommúnistaflokksins AKEL og er fyrsti og hingað til eini þjóðarleiðtogi innan Evrópusambandsins sem er kommúnisti.

Yngri ár 
Kristófías fæddist í Dikomo í Kýreníuhéraði í tyrkneska hluta Kýpur. Hann byrjaði snemma í pólitík og gegndi nokkrum embættum í ungliðahreyfingu AKEL (Framsóknarflokkur verkamanna á Kýpur). Faðir hans, sem dó árið 1987, var meðlimur í PEO (Sameinaða Kýpverska alþýðubandalagið). Hann lauk efri-skóla menntun árið 1964. 
Þegar hann var 14 ára gerðist hann meðlimur í Framsæknu samtökum efri-skólanemenda og þegar hann var 18 ára gekk hann í EDON (ungliðahreyfing AKEL), PEO og AKEL.
Kristófías stundaði nám við Félagsvísindastofnunina og Félagsvísindaakademíuna í Moskvu þar sem hann lauk námi og útskrifaðist með doktorspróf í heimspeki í sögu.

Tenglar 
 Opinber heimasíða Dimitris Kristófías (gríska) 

Forsetar Kýpur
Geirfuglsmálið

Geirfuglsmálið var landssöfnun sem fór fram snemma árs 1971 til að safna fyrir kaupum á uppstoppuðum geirfugli, sem boðinn yrði upp hjá Sotheby's uppboðsfyrirtækinu í London. Valdimar Jóhannesson, þá blaðamaður og síðar lögmaður, var forgöngumaður söfnunarinnar. Um tvær milljónir króna söfnuðust. Fuglinn var boðinn upp rétt fyrir kl. 13, fimmtudaginn 4. mars 1971, og féll hann Íslendingum í skaut fyrir 9.000 sterlingspund eftir snarpa sennu við fulltrúa DuPont ættarinnar. Þetta var gríðarlegt verð fyrir slíkan grip, líklega heimsmet á þeim tíma. Fyrri eigandi fuglsins var Raben-Levetzau barón.

Náttúrugripasafn Íslands fékk geirfuglinn til varðveislu og er hann þar til sýnis, sá eini á landinu.

Heimildir
 „Andrúmsloftið var nánast rafmagnað“; Morgunblaðið, föstudag 5. mars 1971

Saga Íslands
Konstantinopolsky byrjun

Konstantinopolsky byrjun er mjög sjaldséð skákbyrjun sem kemur upp eftir leikina 1.e4 e5 2.Rf3 Rc6 3.g3. Byrjunin var fyrst tefld í skákinni Konstantinopolsky – Ragozin, Moskvu 1956 og þaðan dregur hún naf sitt. Samkvæmt ChessBase þann 1. nóvember 2009 hefur byrjunin verið tefld 346 sinnum og meðal annars af skákmeisturum eins og: Rozentalis, Kovchan og Nevostrujev.

Skákbyrjanir
Skákbyrjun

Skákbyrjun kallast nokkrir fyrstu leikir í skák. Skákmeistarar tefla oftast þekktar skábyrjanir og teflist þá skákin gjarnan samkvæmt ákveðinni leikjaröð í 10 til 20 leiki. Skákbyrjanair hafa marga undirflokka.

Algengustu skákbyrjanir 

 Aljekínsvörn
 Caro-Kann vörn
 Drottningarbragð
 Enskur leikur
 Fjögurra riddara tafl
 Franskur leikur (Frönsk vörn)
 Hollensk vörn
 Indversk vörn
 Ítalskur leikur
 Kóngsbragð
 Norræn vörn 
 Philidor-vörn
 Pirc-vörn 
 Réti byrjun
 Rússnesk vörn (Petrovsvörn) 
 Sikileyjarvörn
 Skoski leikurinn
 Spænskur leikur
 Tveggja riddara tafl

Byrjanir kallast varnir, þegar svartur leikur þeim.

Sjá einnig 
 Miðtafl
 Endatafl
 Listi yfir skákbyrjanir
Jórvíkurhöfði

Jórvíkurhöfði er höfði á norðvesturströnd Grænlands í norðanverðum Baffinsflóa. 

Landafræði Grænlands
Kjörnir alþingismenn 1974

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 1974.

Reykjavíkurkjördæmi

Reykjaneskjördæmi

Suðurlandskjördæmi

Austurlandskjördæmi

 Árið 1977 varð Lúðvík Jósepsson formaður Alþýðubandalagsins

Norðurlandskjördæmi eystra

Norðurlandskjördæmi vestra

Vestfjarðakjördæmi

Vesturlandskjördæmi

 Árið 1977 kom Ingiberg Jónas Hannesson inn fyrir Jón Árnason

Landskjörnir

Samantekt

Ráðherrar

Forsetar Alþingis

Formenn þingflokka

Alþingiskosningar
LIBOR

LIBOR eða „London Interbank Offered Rate“ eru millibankavextir í London en það er sú vaxtaprósenta sem stærstu alþjóðlegu bankarnir í London nota þegar þeir veita lán sín á milli. 

Þeir vextir sem almennt gilda á markaði fyrir lánsfé á milli bankastofnana kallast millibankavextir. Millibankavextir eru breytilegir og fara eftir kjörum á markaði hverju sinni. Á millibankamarkaði miðla fjármálastofnanir inn- og útlánum sín á milli til ákveðins tíma, yfirleitt frá einum degi til eins árs. Ef stöðugt er hægt að ganga að því vísu að fyrir hendi séu tilboð í skammtímalán til mismunandi tíma í nægilega stórum fjárhæðum á ákveðnum kjörum er talað um formlegan millibankamarkað. Með slíkum markaði verða til sýnilegir vextir og markaðskjör eru uppfærð jafnt og þétt í takt við breyttar markaðsaðstæður. Sé fjárþörf mikil á markaðinum hækka vextir, en lækka við mikið framboð.

LIBOR-vextir eru þau kjör sem bjóðast á lánum í tilteknum gjaldmiðli á millibankamarkaði í London á þeim tíma sem vextirnir eru ákvarðaðir. Þessi vextirnir eru skráðir einu sinni á dag af Samtökum breskra banka (e. The British Bankers’ Association) með því að haft er samband við 8, 12 eða 16 fyrirfram ákveðnar alþjóðlegar fjármálastofnanir sem starfa í London og tekið meðaltal vaxtatilboða þeirra eftir að ákveðinn fjöldi lægstu og hæstu tilboða hefur verið tekin út. 

LIBOR- vextir eru til fyrir 10 gjaldmiðla. LIBOR-vextir eru síðan notaðir sem viðmiðunarvextir í fjármálaviðskiptum um allan heim, hvort sem um er að ræða hefðbundin lán, gjaldmiðlasamninga eða afleiðuviðskipti.

Millibankavextir eru til á öllum millibankamörkuðum og bera gjarnan svipaðar skammstafanir. Þannig heita vextir á millibankamarkaði í Evruríkjunum EURIBOR en í Reykjavík REIBOR.

Heimildir 
 Upplýsingar um London Interbank Offered Rate (LIBOR) á Wikipedia á ensku.
 Sérstakur LIBOR vefur Samtaka breskra banka (e. The British Bankers’ Association)

Tenglar 
 Libor-hneykslið; fréttir þar um samkvæmt Huffingtonpost 2012
Þýska öldin

Þýska öldin er það tímabil í Íslandssögunni þar sem þýskir kaupmenn voru ráðandi í utanríkisverslun Íslendinga og stunduðu einnig veiðar við Íslandsstrendur og útgerð frá íslenskum verstöðvum.

Elsta heimild um siglingu þýskra kaupmanna til Íslands er frá 1432 en frá því um 1470 voru komur þeirra árvissar og er þýska öldin talin hefjast um það leyti. Hún stóð svo alla 16. öldina, eða þar til einokunarverslun var komið á í upphafi 17. aldar. Þýsku kaupmennirnir tilheyrðu miklu verslunarsambandi sem kallaðist Hansasambandið og réði nær allri verslun í Norður-Evrópu og við Eystrasalt. Þeir Hansakaupmenn sem hingað sigldu voru flestir frá Lübeck (Lýbiku), Hamborg og Bremen (Brimum). Voru tengsl Íslendinga við Þýskaland töluvert mikil á þessum tíma og ýmsir ungir Íslendingar fóru t.d. til Þýskalands til náms.

Englendingar höfðu verið allsráðandi í Íslandsverslun frá því um 1415 og kallast það tímabil enska öldin. Þegar þýsku kaupmennirnir komu á vettvang urðu víða átök á milli þeirra og Englendinga um verslunarhafnir og verstöðvar og kom stundum til bardaga. Þjóðverjar náðu smátt og smátt undirtökum í versluninni en Englendingar voru þó áfram við landið í einhverjum mæli, versluðu við Íslendinga og veiddu fisk.

Höfðuðstöðvar Hansakaupmanna voru í Hafnarfirði og má segja að þar hafi helsta höfn og útflutningsmiðstöð landsins verið á þeim tíma. Þar var fyrsta lútherska kirkjan á Íslandi reist, líklega 1533, og stóð hún þar til þýsku öldinni lauk. Þjóðverjar létu sér ekki nægja að versla hér, heldur hófu þeir útgerð, settust að á útvegsjörðum og réðu Íslendinga til að róa til fiskjar fyrir sig, og varð sumstaðar til svolítill vísir að sjávarþorpum. Þetta féll íslenskum bændum og höfðingjum illa því þeir áttu þá erfiðara með að fá vinnufólk.

Píningsdómur 
Árið 1490 gerðu þeir Hans Danakonungur og Hinrik 7. Englandskonungur samning um að Englendingum væri heimilt að versla og fiska við Ísland. Þessum samningi var lýst á Alþingi og um leið að þýskir kaupmenn, þeir sem konungsbréf hefðu, mættu einnig versla hér. En lögmenn og lögréttumenn samþykktu á móti að engir útlendir menn mættu hafa hér vetursetu að nauðsynjalausu, hafa Íslendinga í vinnu eða gera út skip, og engir búðsetumenn mættu vera í landinu sem ekki ættu fénað sér til framfæris, heldu skyldu eignalitlir menn vera vinnumenn hjá bændum. Þessi dómur kallast Píningsdómur, kenndur við Diðrik Píning hirðstjóra, og má leiða að því líkur að þar með hafi verið komið í veg fyrir þéttbýlismyndun á Íslandi í margar aldir.

Þýsku öldinni lauk sem fyrr segir þegar einokunarverslun var komið á 1602 og Danir einir máttu versla á Íslandi en fyrst í stað voru sumir dönsku kaupmannanna raunar leppar fyrir Hansakaupmenn.

Heimildir

Tenglar 
 Samskipti Íslendinga og Þjóðverja á miðöldum; grein í Morgunblaðinu 1977

Saga Íslands
REIBOR

Vextir á millibankamarkaði í Reykjavík, þar sem bankar lána fé sín á milli eru nefndir REIBOR, sem er skammstöfun fyrir Reykjavík Interbank Offered Rate.

Tengt efni 
LIBOR
Þinglýsing

Þinglýsing er opinber skráning skjala sem gegnir því hlutverki að afla réttindum þeim sem skjölin taka til, verndar gagnvart þriðja manni. Hið opinbera þinglýsir margs konar samningum og gjörningum en slíkt er í höndum sýslumanna sem eru þinglýsingarstjórar, hver í sínu umdæmi. Þinglýsing merkir að opinber skráning réttinda hafi átt sér stað og á oftast við eignarrétt eða veðrétt. Þannig er fasteignalánum þinglýst og veðbókarvottorði sömuleiðis. Þannig er það staðfest af hinu opinbera hver hefur veð í viðkomandi eign og í hvaða röð. Á ensku er þinglýsing Register.

Þinglýsingavottorð (veðbókarvottorð) 
Þinglýsingavottorð, eru gjarnan nefnd veðbókarvottorð, er vottorð eða staðfesting á því hvað hefur verið skráð í þinglýsingabók um tiltekna eign. Hvað varðar fasteignir kemur þar fram hverjir eru þinglýstir eigendur hennar, hvaða veðbönd og kvaðir hvíla á henni og hvort eignaskiptayfirlýsingu hefur verið þinglýst ef um fjöleignahús er að ræða.

Þinglýsingarbækur 
Í þinglýsingarlögum er gert ráð fyrir að meginatriði úr skjali sem komið er með til þinglýsingar sé fært í þinglýsingabók. Jafnframt er gert ráð fyrir að færa megi þinglýsingarbækur í tölvutæku formi. Í langflestum umdæmum er efni yfirgnæfandi meirihluta þinglýstra skjala fært í tölvu, sem tengist gagnabanka Fasteignamats ríkisins, jafnframt því sem skjölin er skönnuð inn (myndlesin) þegar þeim er þinglýst.  Sameiginlegur gagnabanki þinglýsingaskráningar sýslumanna, Fasteignamats ríkisins og sveitarfélaga hefur verið nefndur “Landskrá fasteigna”.

Hæg er að nálgast upplýsingar úr þinglýsingabókum hjá þinglýsingarstjórum. Þar má fá þinglýsingarvottorð fyrir einstakar eignir og einnig hægt að fá ljósrit einstakra þinglýstra skjala, svo sem eignaskiptayfirlýsingum.  Nálgast má þinglýsingarvottorð um sérhverja fasteign sem færð hefur verið í Landskrá fasteigna hjá hvað embætti sýslumanns sem er. Sama á við um ökutæki, nálgast má þinglýsingarvottorð fyrir öll skráð ökutæki hjá hvaða sýslumannsembætti sem er. 

Hægt er að kaupa aðgang að veðbandayfirlitum hjá Fasteignamati ríkisins og hjá Lánstrausti hf.  Sá aðgangur takmarkast við þær eignir sem skráðar eru í gagnagrunni Landskrár fasteigna.

Þinglýsingarumdæmi 
Skjölum sem varða fasteignir ber að þinglýsa í því umdæmi sem fasteignin er.   
Skjöl sem varða skip ber að þinglýsa í umdæmi þar sem skip er skráð. 
Skjöl sem varða skráð ökutæki ber að þinglýsa í umdæmi þar sem skráður eigandi á lögheimili og sama á við um lausafé sem ekki er skráð í ökutækja- eða skipaskrá. 
Skjöl sem varða lausafé ber að þinglýsa í umdæmi þar sem skráður eigandi lausafjárins er með lögheimil. 
Skjöl sem varða loftför ber að þinglýsa hjá sýslumanninum í Reykjavík.

Tengt efni 
 Aflýsing þinglýstra skjala

Tenglar 
 Þinglýsingalög nr. 39/1978
 Reglugerð um þinglýsingar nr. 405/2008
 Lög um fjöleignahús nr. 26/1994, II kafli
 Lög um stimpilgjald nr. 36/1978
 Lög um aukatekjur ríkissjóðs nr. 88/1991 (8, 14, og 17. gr.)

Lögfræði
Aflýsing

Aflýsing er þáttur í opinberri skráningu skjala á Íslandi (þinglýsingu) sem gegnir því hlutverki að afla réttindum þeim sem skjölin taka til, verndar gagnvart þriðja manni. Aflýsing er framkvæmd hjá sýslumönnum. 

Þegar réttarsambandi því, sem stofnað var til með skjali er lokið, skal aflýsa skjalinu úr þinglýsingabókum. Aflýsingin er færð í þinglýsingabók og koma þær upplýsingar sem færðar voru inn við þinglýsingu ekki lengur fram á þinglýsingavottorði. 

Það er skilyrði fyrir aflýsingu að þinglýsingarstjóri fái í hendur frumrit skjals sem aflýsa á áritað af rétthafa.

Ef frumrit skjals er glatað þarf að gera sérstakar ráðstafnir svo unnt sé að aflýsa skjali.

Tenglar 
 Þinglýsingalög nr. 39/1978
 Reglugerð um þinglýsingar nr. 405/2008
 Lög um fjöleignahús nr. 26/1994, II kafli
 Lög um stimpilgjald nr. 36/1978
 Lög um aukatekjur ríkissjóðs nr. 88/1991 (8, 14, og 17. gr.)

Lögfræði
Led Zeppelin (breiðskífa)

Led Zeppelin er fyrsta breiðskífa með bresku rokk-hljómsveitinni Led Zeppelin. Hljómplatan kom út 12. janúar 1969 í Bandaríkin og 31. mars sama ár í Bretlandi. Upptökur á plötunni hófust í október 1968. Atlantic records gaf út plötuna. Umslag plötunnar sýnir mynd af Hindenburg loftskipinu nokkrum sekúndum eftir að kviknað hafði verið í því.

Lagalisti

Heimildir 
 

Breskar breiðskífur
Hljómplötur gefnar út árið 1969
Q-hlutfall

Q-hlutfall er hugtak í fjármálum og hagfræði sem notað er til að bera saman markaðsverð á fyrirtæki og bókhaldslegu verðmæti þess. Þetta er einnig nefnt „V/I hlutfall“ eða „Q-Tobins“.  Q-hlutfallið fæst með því að deila innra virði fyrirtækis samkvæmt ársreikningi þess í markaðsverð þess.

Notkun hlutfallsins skýrist betur við að skoða dæmi af notkun þess við ákvörðun um hvort sé skynsamlegt að fjárfestinga í fyrirtæki: 
Við deilum innra virði fyrirtækis samkvæmt ársreikningi þess í markaðsverð þess. Þá er fáum við Q-hlutfallið.

Sé það hærra en 1 er markaðsverð fyrirtækis hærra en sem nemur eigin fé þess. „Markaðurinn“ er þá að meta verðmæti fyrirtækis hærra en sem nemur bókhaldslegu verðmæti þess. Ályktunin sem þá er dregin er að líkur séu þá á því að markaðsvirði fyrirtækisins muni vaxa ef það fjárfestir til að auka umsvif sín. 

Á hinn bóginn ef hlutfallið er lægra en 1 er markaðsverð lægra en eigið fé þess. Þá metur „markaðurinn“ viðkomandi fyrirtæki undir bókhaldslegu verðmæti þess. Þá eru taldar líkur á skynsamlegt sé að festa ekki meira fé í rekstrinum og jafnvel að hætta honum og selja framleiðslutækin.

Hugtakið Q-hlutfall var sett fram árið 1968 af þeim William Brainard og James Tobin, sem báðir störfuðu við Yale-háskóla í Bandaríkjunum. Ári síðar skrifaði Tobin aðra grein um efnið og er hlutfallið kennt við hann. Á ensku er talað um Tobin's Q.  
James Tobin (1918-2002) var einn fremsti hagfræðingur 20. aldar og fékk Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 1981.

Rekstrarhagfræði
Vætukarsi

Vætukarsi (fræðiheiti: Nasturtium microphyllum) er votlendisjurt af krossblómaætt. Vætukarsi er einnig haft um aðrar tegundir af sömu ættkvísl.

Tengt efni 
 Karsi

Krossblómaætt
Gaupan

Gaupan (latína: Lynx, íslenska orðið „gaupa“ að viðskeyttum greini) er stjörnumerki á norðurhimni sem er sjáanlegt frá Íslandi. Gaupan er ungt stjörnumerki og var skilgreint af Jóhannesi Hevelíus á 17. öld og er nefnd eftir dýrinu gaupu.

Heimildir

Tenglar 
 Stjörnufræðivefurinn: Gaupan

Stjörnumerki
TrueCrypt

TrueCrypt er ókeypis notendahugbúnaður sem leyfir notendum að dulrita gögn í rauntíma. TrueCrypt getur meðal annars búið til dulritaðan sýndardisk sem er geymdur innan tölvuskráar, deildar eða geymslu.

TrueCrypt virkar á Microsoft Windows, Linux og Mac OS X og styður dulritunaralgrímin AES, Serpent og Twofish.

Tengt efni 
 Villandi dulritun
 Dulritunaralgrím
 Dulritun

Tenglar 
 TrueCrypt heimasíðan

Hugbúnaður gefinn út 2004
Dulritunarhugbúnaður
Heimssýn

Heimssýn, hreyfing sjálfstæðissinna í Evrópumálum, er þverpólitísk hreyfing þeirra sem eru andvígir því að Ísland gangi í Evrópusambandið. Hreyfingin var stofnuð 27. júní 2002.
Ragnar Arnalds var kjörinn fyrsti formaður hennar og gegndi hann þeirri stöðu þar til 15. nóvember 2009. Síðan hafa formenn verið Ásmundur Einar Daðason (2009-2013) og Vigdís Hauksdóttir (frá 2013). Varaformaður frá árinu 2013 er Jón Bjarnason.

Í stjórn Heimssýnar sitja samtals 41 einstaklingar.

Á heimasíðu Heimssýnar segir að hreyfingin telji „hagsmunum Íslendinga best borgið með því að halda áfram að vera sjálfstæð þjóð utan Evrópusambandsins.“ Þá kemur fram að í kjölfar stofnfundar hennar árið 2002 hafi eftirfarandi ávarp verið birt í helstu prentmiðlum landsins undirritað af rúmlega eitt hundrað stofnfélögum:

„Íslendingar hafa á tæpri öld fest sig í sessi sem sjálfstæð þjóð með öflugt atvinnu- og menningarlíf þar sem velferð þegnanna er tryggð. Einstakur árangur fámennrar þjóðar væri óhugsandi nema fyrir það afl sem felst í sjálfstæðinu. Við undirrituð leggjum áherslu á vinsamleg samskipti og víðtæka samvinnu við aðrar þjóðir í Evrópu og heiminum öllum en teljum það ekki samrýmast hagsmunum Íslendinga að gerast aðilar að Evrópusambandinu. Við hvetjum til opinnar umræðu um Evrópu- og alþjóðasamstarf á þessum grunni og höfum stofnað samtök sem bera heitið Heimssýn, hreyfing sjálfstæðissinna í Evrópumálum.“

Tenglar 
 Heimasíða Heimssýnar 
 Bloggsíða Heimssýnar

Íslensk stjórnmál
Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið
Krossfesting

Krossfesting er gömul og kvalafull refsingaraðferð sem felst oftast í því að maður er deyddur með því að negla hann eða hengja á kross. Krossfesting þótti háðuglegust allra afaka í hinum rómverska heimi. Jesús Kristur var krossfestur og krossfesting hans er tákn kristindómsins. 

Krossfesting er einnig pyntingaraðferð eða lítillækkun á líki afbrotamanns. Í Saudi-Arabíu þýðir krossfesting til dæmis að hinn dæmdi er fyrst hálshöggvinn opinberlega, lík hans er síðan bundið á kross og haft til sýnis opinberlega.

Tengt efni 
 Róðukross

Tenglar 
 

Rómaveldi
Fjörgyn

Fjörgyn kemur fyrir í norrænni goðafræði og merkir Jörð, móðir Þórs. Í Völuspá segir (57. erindi):

Þá kemur inn mæri
mögur Hlóðynjar,
gengur Óðins sonur
við orm vega,
drepur hann af móði
Miðgarðs véur,
munu halir allir
heimstöð ryðja;
gengur fet níu
Fjörgynjar bur
neppur frá naðri
níðs ókvíðinn.

Merking vísunnar er eitthvað á þessa leið:  Þá kemur hinn ágæti sonur Jarðar (þ.e. Þór), gengur sonur Óðins (þ.e. Þór) fram að berjast við orminn, sem drepur verndara Miðgarðs (þ.e. Þór)  með eiturblæstri (krafti), allir menn tortíma hinum byggða heimi, sonur Jarðar (Þór) gengur, að þrotum kominn, níu fet í burtu frá orminum, áhyggjulaus yfir illu umtali (yfirleitt skýrt þannig að Þór hafi nú engar áhyggjur af því að vera brigslað um hugleysi því hann er búinn að drepa orminn).

Ásynjur
Jötnar
Hamarsrétt

Hamarsrétt er fjárrétt á Vatnsnesi í Húnaþingi vestra. Réttin er í fjörunni rétt sunnan við ós Hamarsár á vestanverðu Vatnsnesi. Réttarstæði Hamarsréttar er talið eitt hið sérstæðasta á Íslandi.

Norðan við ós Hamarsár er lítið félagsheimili sem heitir Hamarsbúð.

Tenglar 
 Hamarsrétt; grein í Tímanum Sunnudagsblaðinu 1971
 Hamarsrétt; grein í Morgunblaðinu 1964

Húnaþing vestra
Réttir á Íslandi
Auðfræði

Auðfræði (1880) er hagfræðirit eftir Arnljót Ólafsson.

Arnljótur fékk 400 króna styrk af landsfé árið 1877 frá Alþingi til þess að semja rit um þau efni, sem nefnd voru ökonomia á erlendum málum. Auðfræðin komu út þremur árum seinna.

Arnljótur byggði ritið langmest á kenningum Frédéric Bastiat sem fram komu í Harmonies Economiques. Bastiat hafði tileinkað sér kenningar Adams Smith og er rit Arnljóts, fyrsta íslenska fræðiritið um hagfræði, því skrifað á grundvelli kenninga Adams Smith og í anda hans.

Heimildir 
 Arnljótur Ólafsson: Auðfræði (1880, endurpr. 1988).
 Formáli 2. prentunar eftir Dr. Gylfa Þ. Gísalson.

Bókaárið 1880
Hagfræði
Kimbrar

Kimbrar voru keltneskur þjóðflokkur (sem sumir telja germanskan) sem herjaði suður á Rómaríki á 2. öld.

Grikkir nefndu Jótlandsskaga Kimbríanskaga en þaðan voru þeir upprunnir.

Fornir þjóðflokkar
Þjóðflutningatímabilið

Þjóðflutningatímabilið var tímabil mikilla fólksflutninga innan Evrópu sem innrás Húna hratt af stað. Germanskir þjóðflokkar tóku sig upp og fluttu suður og vestur á bóginn og bundu þar enda á hið forna ríki Rómverja. Þá yfirgáfu Englar og Saxar Þýskaland og Jótar Danmörku og héldu til Englands, Vandalar fóru vestur gegnum Frakkland og Spán og til Norður-Afríku þar sem mál þeirra var talað þar til Austrómverka ríkið fór gegn þeim og eins fóru margir aðrir germanskir þjóðflokka suður Ítalíuskaga og brutu endanlega niður hið gamla Rómarríki.

Á þessum tíma talaði um ein milljón manna germönsk mál en íbúatala allrar Vestur-Evrópu hefur einungis verið fáeinar milljónir.

Þjóðflutningartímabilið
Skarfakál

Skarfakál (kálgresi, síonsjurt eða skyrbjúgsjurt) (fræðiheiti: Cochlearia officinalis) er planta af krossblómaætt. Skarfakál er með nær kringlóttum blöðum og hvítum blómum í klösum. Skarfakál er gömul lækningajurt og mjög C-vítamínrík og þótti áður fyrr hin besta lækning við skyrbjúgi eins og eitt af nöfnum hennar gefur til kynna. Skarfakál vex einkum við sjó.

Tilvísanir

Krossblómaætt
Lækningajurtir
Plöntur á Íslandi
Mocho-Choshuenco

Mocho-Choshuenco (spænska: Volcán Mocho-Choshuenco) er tvöföld eldkeila í Andesfjöllum í Suður-Chile. Síðast gaus Mocho árið 1864.

Andesfjöll
Eldfjöll í Chile
Los Ríos-fylki
Eldstöðvar undir jökli
Rancovatn

Rancovatn (spænska: Lago Ranco) er stöðuvatn í Los Ríos-fylki í Suður-Chile. Futrono er stærsta borgin nálægt vatninu. Rancovatn er 442 ferkílómetrar að stærð og dýpst 199 m. Úr vatninu rennur áin Río Bueno.

Stöðuvötn í Chile
Los Ríos-fylki
Nálarauga

Nálarauga er smátt gat í saumnál sem þráður (hannyrðir) er þræddur í gegnum.

Hannyrðir
Calafquénvatn

Calafquénvatn (spænska: Lago Calafquén) er stöðuvatn á mörkum Araucanía-fylkis og Los Ríos-fylkis í Suður-Chile. Lican Ray er stærsta borgin við vatnið. Calafquénvatn er 120,6 ferkílómetrar að stærð og dýpst 207 m. Úr vatninu rennur Río Pullinque.

Stöðuvötn í Chile
Araucanía-fylki
Los Ríos-fylki
Félag Anti-Rasista

Félag Anti-Rasista eru íslensk félagasamtök sem stofnuð voru í september 2006 til þess að berjast gegn kynþáttafordómum og útlendingafælni á Íslandi.

Tenglar 
 Heimasíða félagsins 

Íslensk félagasamtök
Lýðskrum

Lýðskrum kallast það að ná valdi með því að höfða til tilfinninga fólks (til dæmis fordóma eða ótta) oft í gegnum áróður eða mælskufræði. Sá sem beitir lýðskrumi nefnist lýðskrumari (eða málaskúmur) og notast oft við þjóðernishyggju eða trúarbrögð. H. L. Mencken skilgreindi lýðskrumara þannig: „Það er maður sem predikar kennisetningar sem hann veit að eru ósannar yfir mönnum sem hann veit að eru fávitar“.

Heimildir 

Mælskufræði
Áróður
Skjóldalur

Skjóldalur er dalur sem gengur vestur úr Eyjafjarðardal og er mynni dalsins milli fjallana Möðrufells (901 m.y.s) og Hests (1227 m.y.s). Dalurinn er um 8 km langur. Eftir dalnum rennur samnefnd á Skjóldalsá sem sameinast Eyjafjarðará við bæinn Torfur. Innst á dalnum er Kambsskarð, en um það liggur leið inn á Þverárdal og Hóladal sem ganga í suðaustur úr Öxnadal. Bæirnir Gilsbakki, Árbakki og Yzta-Gerði eru við mynni dalsins.

Dalir á Íslandi
Eyjafjörður