alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Les faiseurs de silence

Les faiseurs de silence (íslenska: Hljóðsugan) er 32. Svals og Vals-bókin og sú þriðja og síðasta eftir Nic og Cauvin. Hún kom út á frönsku árið 1984 en hefur enn ekki verið gefin út á íslensku.

Söguþráður 
Sagan hefst skömmu eftir að La boîte noire lýkur. Valur útbýr tæki eftir einni af míkrófilmunum úr svarta kassanum. Tækið er nokkurs konar hljóðsuga sem gleypir öll umhverfishljóð úr sínu nánasta umhverfi. Sá er þó galli á gjöf Njarðar að tæma þarf tækið reglulega með tilheyrandi ógnarhávaða.

Svalur og Valur prófa tækið, en það veldur fjölda óhappa svo sem árekstra þegar fólk bregst furðu lostið við að heyra engin hljóð. Þrjótarnir Alexander og Kalloway rekast á Val á förnum vegi, stela tækinu og nota til að fremja bankarán.

Yfirmaður þeirra félaga skipar þeim að brjótast inn hjá Sval og Val til að ná Svarta kassanum. Þegar þangað er komið uppgötva þrjótarnir að afhlaða þarf tækið sem er orðið fullt. Þeir flýja í dauðans ofboði og skilja tækið eftir.

Svalur og Valur ákveða að farga tækinu með því að steypa það inn í klump og varpa í sjóinn. Svo undarlega vill til að klumpurinn fellur á snekkju þeirra Alexanders og Kalloways sem sekkur. Svalur og Valur bjarga þeim úr sjónum en loftfar þeirra verður þá of þungt svo það lendir í áreksti. Allir mennirnir fjórir enda því á spítala, talsvert lemstraðir.

Fróðleiksmolar 
 Fléttan um tæki sem sogar til sín hljóð hafði verið notuð áður í teiknimyndasögu í bók um stúlkuna Sophie eftir Jidéhem. Þrjótarnir eru einmitt látnir átta sig á því hvernig tækið virkar með því að lesa þá bók heima hjá Sval og Val.

 Í teiknimyndablaðsútgáfu sögunnar var tækið látið springa á hafsbotni með gríðarlegri hljóðbylgju sem olli dauða tuga stórhvela. Því var breytt fyrir bókarútgáfuna þar sem það þótti ekki samræmast náttúruverndarhugmyndum lesenda.

Svalur og Valur
Beiskjuefni

Beiskjuefni eða lýtingur (fræðiheiti alkaloid),  alkalóíði eða  plöntubasi  er flokkur basískra, lífrænna köfnunarefnissambanda sem myndast í plöntum. 
Beiskjuefni var fyrst einangrað úr plöntum árið 1804 og  fyrst kynnt sem sérstakt hugtak árið 1819 í grein eftir þýskan efnafræðing, Carl F.W. Meissner.

Auk  kolefnis, vetnis og köfnunarefnis, geta einnig verið í beiskjuefnum súrefni, brennisteinn og sjaldnar efnin eins og klór, bróm og fosfór.
Ýmis konar lífverur svo sem bakteríur, sveppir, jurtir og dýr framleiða beiskjuefni. Mörg beiskjuefni eru eitruð fyrir aðrar lífverur. Þau eru oft notuð  sem deyfilyf eða vímuefni eins og kókaín, psílósín, koffín, nikótín, morfín og sem lækningalyf eins og berberín, krabbameinslyfið vinkristín, lyf sem hamla bjúgsöfnun eins og reserpín, galantamín, atrópín, vinkamín og kvinídín, asmalyfið efedrín og malaríulyfið kínín.

Heimild 
 

efnasambönd
Rauðbrystingur

Ekki má rugla honum saman við glóbrysting (Erithacus rubecula) 

Rauðbrystingur (fræðiheiti: Calidris canutus) er meðalstór strandfugl af snípuætt.

Einkenni 

Lengd: 23 – 25 cm.
| Þyngd: 150 gr. 
| Vænghaf: 67 – 61 cm.
| Þessi mál eiga við um undirtegundina islandica sem er fargestur á Íslandi

Rauðbrystingurinn er meðalstór vaðfugl, örlítið búttaður og lítið eitt stærri en Lóuþræll. Hann er líkur Lóuþræl í hegðun nema að hann er allur hægari á sér og rólegri. Með stuttan háls og lítið höfuð og augu, svartan frekar grannan gogg sem er álíka langur og höfuðið og stutta svarta fætur. Á veturnar er hann grár að mestu en brúnn ofan á baki og litur kynjanna svipaður. Í varpbúningi er hann aftur á móti með gráar strípur ofan á höfði og flekki ofan á baki en annars rauðgulur á höfuð, herðar og bringu en aðeins ljósari á kviðnum. Kynin eru nánast eins en þó er kvenfuglinn ívið ljósari á litin.

Útbreiðsla 
Hann er farfugl og verpir á Norðurslóðum í Kanada, Evrópu og Rússlandi. Til eru sex undirtegundir sem hver fyrir sig hefur mismunandi varp-og veturstöðvar. Er Rauðbrystingurinn sá strandfugl sem ferðast hve lengst á varpstöðvarnar en hann sem dæmi fer frá syðsta odda Suður-Ameríku til nyrstu heimskautaeyja Kanada. Ekki fara þó allar undirtegundirnar jafn langt. Sú þeirra sem kemur við á Íslandi hefur vetursetu við strendur Vestur-Evrópu, aðalega Bretlandseyjum og er fargestur á Íslandi, það er stoppar hér aðeins til að næra sig fyrir áframhaldandi ferðalag til norður Grænlands og Kanada þar sem hann verpir en verpir ekki á Íslandi. Þeir eru mjög félagslindir og ferðast margir saman jafnvel svo þúsundum skipti. Af deilitegundinni islandica sem kemur við á Íslandi þá koma þeir í stórum flokkum frá miðjum apríl og eru fram í byrjun júní og eru það um 250 – 300 þúsund fuglar sem eru um 77% af stofnstærðinni, hinn hluti stofnsins fer um Norður-Noreg. Færri fuglar koma við á haustin en þá eru þeir á ferðinni frá miðjum júlí og út september. Við fuglatalningar að vetri hafa alltaf fundist nokkrir rauðbrystingar sem hafa haft vetursetu, en þó ekki nema 10 - 50 fuglar.

Tilvísanir

Heimildir 
 

Snípuætt
Raftækjaeinkasala ríkisins

Raftækjaeinkasala ríkisins tók til starfa 1. júní 1935. Það var hluti af tilraunum ríkistjórnarinnar til að vinna gegn afleiðingum ört minnkandi gjaldeyristekna þjóðarbúsins í Kreppunni. Auk þess var komið á fót Bifreiðaeinkasölu ríkisins en áður hafði Viðtækjaverslun ríkisins fengið einkaleyfi á sölu útvarpa og loftskeytatækja í tengslum við stofnun Ríkisútvarpsins. Enginn annar mátti flytja til landsins rafvélar, rafala, rafhitunartæki, rofa, raflampa, rafhlöður og fleira. Rafvirkjar og rafvirkjameistarar börðust gegn þessum fyrirætlunum af miklum krafti. 

Hallgrímur Bachmann formaður Rafvirkjafélags Reykjavíkur sendi ríkisstjórninni bréf þar sem þessu er mótmælt, þetta sé fyrsta einkasalan sem sett er á stofn er við kemur sérstétt og þar hafi engir fengið að komið að málinu sem hafi til að bera sérþekkingu: „Þetta er slæmt fordæmi og getur alls ekki svo til gengið. Þetta er hrein móðgun við stéttina, en ef við erum nógu samtaka fáum við þessu breytt. Ef einhverjir vilja svíkjast undan merkjum blokkerum við þá.“ Um þetta var barist næstu ár og var einkasölunni lokað árið 1940 þegar þjóðstjórnin tók við völdum.

Tilvísanir 	

Viðskipti
Stjórn hinna vinnandi stétta
Terpentína

Orðið terpentína er notað um við tvær tegundir vökva, sem annaðhvort eru framleiddar úr kvoðu lifandi trjáa (jurtaterpentína) eða úr jarðolíu (steinefnaterpentína eða white spirit). Terpentína er notuð sem leysiefni í olíumálun og lökkun og sem hráefni í efnaframleiðslu. Terpentína er líka notuð í bón til að leysa upp vax, í vatnshelt sement, hreinsiefni, sótthreinsiefni, gúmmívörur, í vefnaði o.s.frv.

Jurtaterpentína er yfirleitt framleidd úr furukvoðu. Skurðir eru gerðir í stofninn sem valda því að kvoðan rennur úr trénu. Síðan er kvoðan hreinsuð og eimuð.

Leysiefni
Heiðabær

Heiðabær (eða Heiðabýr (eins og hann er nefndur í Heimskringlu) (da. Hedeby, þýs. Haithabu)) er forn bær syðst á Jótlandsskaga, nánar tiltekið í Slésvík-Holstein, Þýskalandi. Heiðabær var einn fyrsti bær Danmerkur og á víkingaöld, og var frá 8. öld til 11.aldar lífleg verslunarmiðstöð. Hans er víða getið í Heimskringlu. Hann er einnig einn af mörgum viðkomustöðum sem fram koma í Leiðarvísi Nikulásar ábóta á Munkaþverá. 

Víkingaöld
Saga Norðurlanda
Dust Bowl

Dust Bowl eða Rykskálin  er tímabil upp úr 1930 þar sem miklir sandstormar geisuðu sem ollu mikilli jarðvegseyðileggingu og breyttu skilyrðum til landbúnaðar einum hluta af Sléttunum miklu í Bandaríkjunum og Kanada. Eyðileggingin var mest árin 1934 og 1935. Miklir þurrkar ásamt því að landbúnaður þessa tíma hafði plægt burtu yfirborðslagi jarðvegsins og graslendi verið  breytt í akra og skógum hafði verið eytt olli því að jarðvegur fauk allur burt í stormi. Það fór saman við að vélvæðing varð í landbúnaði, litlar dráttarvélar sem gengu fyrir gasi urðu algengar, auðveldara varð að plægja jarðveg og graslendi var breytt í akra.

Á þurrkatímum upp úr 1930 var ástand jarðvegs orðið þannig vegna jarðyrkjunnar að ekkert sem hélt jarðvegi lengur saman og hann þornaði og varð að ryki sem blés burtu þegar vindur var. Stundum var himinninn svartur af rykskýi sem náði alla leið að austurstönd Bandaríkjanna að borgum eins og New York og Washington D.C.. Mikið af jarðvegnum fauk á haf út. Rykstormarnir höfðu mest áhrif í Texas og Oklahoma og nálægum stöðum í fylkjunum New Mexico, Colorado og Kansas.

Milljónir ekra af akurlendi skemmdust og hundruðir þúsunda flosnuðu upp, sérstaklega í Oklahoma. Margar uppflosnaðar fjölskyldur leitaðu til Kaliforníu en þar var líf þeirra afar erfitt vegna þess að um þetta leyti ver heimskreppan í algleymingi. Landlaust fólkið varð farandverkafólk sem ferðaðist um frá einu bændabýli til annars og tíndi ber og vann önnur uppskerustörf og lifði við hungurmörk. Rithöfundurinn John Steinbeck skrifaði bækurnar Þrúgur reiðinnar og Um mýs og menn um líf þessa farandverkafólks.

Þegar evrópskir og bandarískir landnemar settust fyrst að á Sléttunum miklu þá hafði svæðið þar sem sandstormarnir geisuðu ekki verið talið tækt til landbúnaðar, svæðið var nefnt Stóra ameríska eyðimörkin. Þarna vantaði bæði yfirborðsvatn og skóg. Eftir bandaríska borgarastríðið reyndu stjórnvöld að fá fólk til að setjast þarna að með lögum um um nýbýli (Homestead). Í fyrstu var landið nýtt til beitar en eftir nokkra erfiða vetur frá árinu 1886 og stutt þurrkatímabil í kringum 1890 var sífellt meira landi breytt í akra. Landnemar frá Evrópu streymdu svo að í byrjun 20. aldar. Á þessum tíma var óvenjulega mikið regn og það varð til þess að fólk taldi að þetta þurra svæði hentaði til stórtækrar akuryrkju. Það höfðu orðið miklar framfarir í plógum og landbúnaðartækjum sem gerðu kleift að plægja landið plægt djúpt niður.  

Saga Bandaríkjanna
Grænmetisverzlun ríkisins

Grænmetisverzlun ríkisins var íslensk ríkisstofnun með einkaleyfi á heildsölu og innflutningi grænmetis. Hún tók til starfa 1. maí 1936. Grænmetisverzlunin var fyrst og fremst heildsala en gert var ráð fyrir því að hún gæti selt beint til neytenda á einum stað í Reykjavík. Verslunin reisti Grænmetisskálann á horni Sölvhólsgötu og Ingólfsstrætis árið 1937 og gerði þar ráð fyrir bæði sérhönnuðum kartöflugeymslum í kjallara og grænmetismarkaði.

Einkaleyfið náði bæði til innflutts og innlends grænmetis og fljótlega urðu íslenskir grænmetisframleiðendur óánægðir með verðið sem stofnunin greiddi fyrir framleiðslu þeirra. Þann 13. janúar 1940 komu garðyrkjubændur því saman á fundi á Hótel Borg og stofnuðu nokkrir þeirra Sölufélag garðyrkjumanna sem fékk leyfi til sölu og dreifingar á ylræktuðu grænmeti. Grænmetisverzlunin hafði eftir sem áður einkaleyfi á útiræktuðu grænmeti.

Árið 1956 var stofnunin lögð niður og verkefni hennar flutt til Grænmetisverzlunar landbúnaðarins („Gullaugans“) og Framleiðsluráðs landbúnaðarins sem áfram héldu einkasöluleyfi (en voru í raun sjálfseignarstofnanir) og störfuðu áfram við Sölvhólsgötu. Grænmetisverslun landbúnaðarins var seld 1985 og tók þá Landssamband kartöflubænda við verkefnum hennar í gegnum Sölufélag garðyrkjumanna.

Stjórn hinna vinnandi stétta
Fjörukarl

Fjörukarl einnig nefndur Fjöruhrúðurkarl (fræðiheiti:Semibalanus balanoides) er hrúðurkarl, krabbadýr sem tilheyra innflokkinum skelskúfar.

Útbreiðsla 
Hann er mjög algengur og útbreiddur í fjörum um alla Norð-Vestur-Evrópu og báðar strendur Norður-Ameríku. Til þess að ná eðlilegum þroska þarf sjávarhiti að vera 7,2 gráður á selsíus og af því markast útbreiðslusvæði hanns en það er til dæmis í Evrópu allt frá Finnmörk og Svalbarða í norðri suður til Spánar.  Fjörukarlinn er algengasti hrúðurkarlin við strendur Íslands og eitt mest áberandi dýrið í fjörum landsinns. Í fjörum finnst hann helst í grýttum fjörum eins og klappar-og hnullungafjörum þar sem hann festir sig á grjótið og eru þeir oftast mjög margir þétt saman til að auðvelda frjóvgun hvors annars. Þeir eru yfirleitt alsráðandi í þeim fjörunni sem þeir lifa en fækkar oftast þegar neðar dregur uns niður undir neðri sjólínu eru vörtukarl (Verruca stroemia) orðinn algengari. Eins festa þeir sig oft á skeljar, önnur krabbadýr, hvali, skipsskrokka og jafnvel sæskjaldbökur.

Útlit og lifnaðarhættir 

Fjörukarlinn getur orðið 3,5 til 7,5 sentimetrar á lengd og er með sex gráhvítar skelplötur. Hann er tvíkynja líkt og margir hrúðurkarlar en samt frjóvgar hann ekki sjálfan sig og því þarf tvo til til að frjóvga hvorn annan, svokölluð krossfrjóvgun, en til þess hafa þeir mjög langan getnaðarlim og búa þétt saman, svo þeir geti teygt getnaðarliminn út og ofan í skel hvors annars. Þeir geta orðið allt að átta ára en aldur þeirra fer mikið eftir því í fjörum sem dæmi hvar í fjörunni þeir hafa fest sig.

Fæða 
Fjörukarlinn lifir á örsmáum fæðuögnum sem hann síar úr svifi. Líkt og með aðra síara eru fæturnir ummyndaðir í einskonar sigti sem þeir skjóta út úr skelinni og veifa og sía þannig fæðuna úr sjónum. Fjörukarlinn er einnig fæða annarra dýra, einkum fjörusnigla og á Íslandi er það einkum nákuðungurinn sem étur hann.

Tilvísanir

Heimildir 

Hrúðurkarlar
Þrúgur reiðinnar

Þrúgur reiðinnar er skáldsaga eftir John Steinbeck. Bókin fjallar um fjölskyldu sem flosnar upp af jörð sinni í heimskreppunni vegna uppskerubrest og sandstorma eftir þurrkatíma á svæði sem kallað er Dust Bowl eða Rykskálin. Fjölskyldan selur búslóðina fyrir bílgarm og ferðast á honum til Kaliforníu.

Bókin segir sögu fjölskyldunnar Joad og hefst á því að einn sonur er að koma úr fangelsi á skilorði en þegar hann kemur heim er býlið yfirgefið. Fjölskyldan hefur lent á vonarvöl og hús þeirra rifið og þrjár kynslóðir halda á stað til fyrirheitna landsins en þau hafa hrifist af auglýsingapésa um möguleikana þar. Ferðin er löng og erfið og fer eftir þjóðvegi 66 og eru þúsundir aðrar uppflosnaðar fjölskyldur á sömu ferð. 

Bókin hefur verið kvikmynduð. Stefán Bjarman þýddi bókina á íslensku.

Tengt efni
Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar

Skáldsögur
Þreskivél

Þreskivél er vél sem notuð er við uppskerustörf. Vélin klippir kornstöngla, hristir kornið úr og sigtar kornið. Vélin skilar svo stönglunum (hálminum) aftur á í garða eða sem köggla. Fremst á þreskivél er ljár sem klippir kornstönglanna og búnaður sem sópar og færir stönglana upp í vélina. Þar er þreskibúnaður sem virkar þannig að þreskill slær korn úr öxunum og þau falla gegnum þreskihvelfu og skiljast þannig frá hálminum. Hálmurinn er svo hristur aftur til að ná ölli korni úr. Hálmurinn fellur svo aftan úr vélinni. Korninu er safnað á kornplötu og fer þaðan í hreinsiverk í gegnum sáld gegnum loftstreymi frá viftu sem blæs svo aftur úr vélinni leyfum af hálmi, rusli og kuski. Fullhreinsað korn er svo flutt í korngeymi.
Þreskivélar eru notaðar við uppskeru á hveiti, höfrum, rúgi, byggi, maís, sojabaunum og hör.

Heimild 

 Lárus Pétursson: Kornskurðarvélar 

Landbúnaðarverkfæri
World Class

World Class er íslensk heilsuræktarstöð í Laugardalnum í Reykjavík sem er skráð í eigu Lauga ehf. Fyrirtækið var stofnað í júlí árið 1985. Stofnendur voru Björn Kr. Leifsson og fjölskylda hans. Starfsemin hófst í Skeifunni 3c en þremur árum síðar fluttist stöðin í Skeifuna 19. Nú er hún víða um Reykjavík, eðá á tíu stöðvum á höfuðborgarsvæðinu en aðalstöðvarnar eru í Laugardalnum.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða
 „World Class: Milljarðsskuld í gamla félaginu“; grein af Dv.is 2009 
 „Enn tekist á um World Class fyrir dómi“; grein af Vb.is 2012 
 „Björn Leifs laus allra mála“; grein af Dv.is 2013
Vantrauststillaga

Vantrauststillaga er ályktun löggjafarþings í þingræðisríki um að ríkisstjórn í heild eða einstakir ráðherrar njóti ekki stuðnings þingsins og beri því að segja af sér.

Meðferð vantrauststillaga er ólík eftir löndum. Í Þýskalandi, Ísrael og á Spáni tíðkast svonefnt „jákvætt vantraust“ sem felur það í sér að flutningsmanni vantrauststillögu ber að tilnefna um leið eftirmann þess ráðherra sem vantrausti er lýst á. Þessari aðferð er ætlað að koma í veg fyrir stjórnarkreppu.

Í gildandi stjórnarskrá Íslands er ekki fjallað sérstaklega um vantrauststillögur en óumdeilt er að Alþingi getur lýst vantrausti á ríkisstjórn og að forsætisráðherra beri þá að leita lausnar frá embætti. Felst þetta í þingræðisreglunni sem fram kemur í fyrstu grein stjórnarskrárinnar. Í þingsköpum Alþingis er mælt fyrir um að vantrauststillögur skuli ræddar og afgreiddar með einni umræðu.

Stjórnskipun
Lateransamningarnir

Lateransamningarnir voru samningar milli Páfagarðs og ítalska ríkisins undirritaðir 11. febrúar 1929 og staðfestir af ítalska þinginu 7. júní sama ár. Samningarnir fólu í sér lausn „rómverska vandamálsins“ og formlega gagnkvæma viðurkenningu Vatíkansins og ítalska ríkisins. Samningarnir voru tvö skjöl: annars vegar samningur sem kvað á um landamæri Vatíkansins innan Rómar, fullveldi þess og fébætur fyrir þau lönd sem ítalska ríkið tók eignarnámi við stofnun; hins vegar var sáttmáli sem fjallaði um samskipti Vatíkansins og ítalska ríkisins. Í sáttmálanum var kaþólsk trú gerð að ríkistrú Ítalíu og Vatíkanið skuldbatt sig til að gæta hlutleysis í alþjóðsamskiptum.

Samningarnir voru undirritaðir af Pietro Gasparri, kardinála og forsætisráðherra Páfagarðs, og Benito Mussolini, forsætisráðherra Ítalíu. Viðstaddir undirritunina voru lögmaðurinn Francesco Pacelli fyrir hönd Vatíkansins og Domenico Barone dómari fyrir hönd ítalska ríkisins en þeir höfðu útbúið samningana.

Stjórnarskrá Ítalíu sem var samþykkt árið 1947 kvað á um að samskipti ítalska ríkisins og kirkjunnar færu fram samkvæmt Lateransamningunum. Þannig urðu samningarnir hluti af stjórnarskránni. Ítalska ríkið getur því ekki breytt þeim einhliða nema með stjórnarskrárbreytingu. Árið 1984 var sáttmálanum (en ekki samningnum) breytt eftir langar og erfiðar samningaviðræður milli kirkjunnar og ríkisins. Með breytingunni var losað um tengsl ríkis og kirkju þannig að nýir biskupar þurftu til dæmis ekki lengur að sverja ríkinu hollustueið og kaþólsk kristnifræðikennsla í skólum varð valkvæm í stað skyldu.

Tenglar
 Texti sáttmálans 1929 og 1984

Saga Vatíkansins
Saga Ítalíu
Klíðislaust korn

Klíðislaust korn er malað korn ýmissa korntegunda svo sem hafra, byggs, hveiti eða rúgs. Klíðislaus korn eru heil korn sem innihalda kjarna og trefjar og fræhvítu.

Korn
Fræ

Fræ samanstendur af þremur hlutum: kími, fræhvítu og fræskurni. Kímið er eins konar fósturvísir plöntu, vísir að framtíðarplöntu sem verður til við spírun sem verður þannig hjá einkímblöðungum að eitt kímblað brýst gegnum skurnina en hjá tvíkímblöðungum koma tvö kímblöð. Fræhvítan inniheldur næringu sem fræið þarf við spírun. 

Fræ berfrævinga hefur ekki utan um sig annan hjúp en frækápuna (fræskurnina) og sitja fræin ber á fræblöðum móðurplöntunnar. Fræ dulfrævinga eru hluti af aldini sem er ummyndað eggleg frævu sem geymir þroskuð fræ.

Heimild 
 

Fræ
Æxlun
Berfrævingar

Berfrævingar (fræðiheiti: Gymnosperm) eru fræjurtir sem mynda ber og óvarin fræ á milli hreisturkenndra blaða í könglum. Helstu fylkingar berfrævinga eru köngulpálmar, musteristré og barrtré. Flestir berfrævingar tilheyra þallarætt barrtrjáa og eru tré og runnar með síðvöxt þannig að stofninn gildnar með árunum. Viður barrtrjáa er úr einsleitum viðartrefjum en inniheldur ekki viðaræðar eins og lauftré (harðviður). Blöðin eru oftast nálarlaga og flestar tegundir eru sígrænar. Æxlunarfæri berfrævinga eru í könglum.

Sjá einnig 
 Listi yfir berfrævinga á Íslandi

Heimild 
 Köngull
Geocaching

Geocaching er tegund af útivistarleik sem fyrst var spilaður í maí árið 2000. Þátttakendur í leiknum nota GPS (Global Positioning System) staðsetningartæki eða snjallsíma með GPS til að fela og finna vatnsþétt ílát sem geyma fjársjóði sem kallast geocaches.

Tenglar 
 Falinn kvikmyndafjársjóður á Íslandi
 Fjársjóðsleit með GPS tæki 

Leikir
Frædreifing

Frædreifing er hvernig fræ flyst  frá móðurplöntu. Plöntur geta dreift fræjum sínum á tvennan hátt: í rúmi og í tíma. Margar tegundir bera fræ sem eru vel aðlöguð til að dreifast með vatni, vindi, dýrum eða mönnum. Frædvali er hins vegar aðferð til að dreifast í tíma þar sem vaxtarskilyrði eru óstöðug. Flestar plöntur á norðlægum slóðum nota báðar aðferðir til að dreifa fræum, til dæmis þegar fræ berst með vindi og fer síðan í dvala fram til næsta vor þegar það spírar við ákveðnar umhverfisaðstæður.

Fræ
Líffræði
Hvítþinur

Hvítþinur (fræðiheiti Abies concolor) er sígrænt barrtré af þallarætt sem er ættað frá vesturhluta Norður-Ameríku þar sem það vex í 900 - 3.400 metra hæð. Tréð verður 25 – 60 metra hátt með stofn að ummáli allt að tveim metrum. Það er vinsælt sem garðtré og jólatré. Barrnálarnar eru sérstaklega langar.

Hvítþinur finnst t.d. í trjásöfnum og þjóðskógum Skógræktarinnar á Íslandi. Fullorðin tré eru í Grasagarði Reykjavíkur, Skorradal og í Hallormsstaðaskógi

Tenglar 
 Hvítþinur (Lystigarður Akureyrar)

Þallarætt
Davíð Örn Halldórsson

Davíð Örn Halldórsson (f. 1976) er íslenskur myndlistamaður og útskrifaðist frá myndlistardeild Listaháskóla Íslands árið 2002. 

Davíð Örn vinnur mikið með sterka liti og litasamsetningar og hefur unnið bæði málverk og rýmisverk sem minna á graffítíverk. Hann blandar saman ýmsum formum og efnum eins og skipalakki, spreyjar með úðabrúsalakki og teiknar með tússi á tréplötur, pappa eða beint á veggi.

Helstu sýningar  
 Grasrót í Nýlistasafninu 2005
 Sjáðu alla grænu flokkana í Banananas Gallerí árið 2005
 Pakkhús Postulanna  í listasafni Reykjavíkur árið 2006
 QuadroPop í Safni árið 2007
 Nói át - No Way Out í Nýlistasafninu í Reykjavík 2007
 Absalút gamall kastale í Gallerí Ágúst í Reykjavík árið 2008
 Væmin natúr og dreki í 101 Projects árið 2009
 Rím/Rhyme í Ásmundasafni árið 2009
 Rím/Rhyme í Listasafninu á Akureyri árið 2010
 Ljóslitlífun í Listasafni Reykjavíkur 2010
 Hvar er klukkan? í Hafnarborg í Hafnarfirði
 The Saga Spirit Alive í Trygve Lie Gallery í New York
 Hérna í Hangart-7 í Salzburg

Önnur verk og viðurkenningar 
Árið 2009 gaf forlagið Ókeibæ(!)kur út bókina ofhlæði með verkum Davíðs í ritstjórn Hugleiks Dagssonar. 2014 hlaut hann svo stóran Carnegiestyrk frá dómnefnd Carnegieverðlaunanna.

Tilvísanir

Heimildir 
 Um Davíð Örn Halldórsson á vef Gallerí Ágúst 
 Um Davíð Örn Halldórsson á vef á vef Listasafns Árnesinga 

Íslenskir myndlistarmenn
Gunnar Örn Gunnarsson

Gunnar Örn Gunnarsson (2. desember 1946 - 28. mars 2008) var íslenskur myndlistarmaður. Verk hans eru nú á söfnum á Íslandi en einnig í Guggenheim safninu í New York, Sezon Museum í Tókýó, Moderna museet og National Museum í Stokkhólmi. Hann varð einn af þekktastu málurum Íslendinga.

Æviágrip 
Gunnar Örn fæddist í Reykjavík og voru foreldrar hans Guðríður M. Pét­urs­dótt­ir (1923-1994) hús­móðir og Gunn­ar Óskars­son (1927-1981) mót­töku­stjóri. Gunnar Örn lauk prófi hjá Gagnfræðiskóla Keflavíkur 1962 og stundaði sellónám í Kaupmannahöfn 1963. Hann vann ýmis störf til sjós og lands frá 1964 og var m.a. húsamálari í Kaupmannahöfn frá 1973-1975. Hann var ljósmyndari um tíma hjá Dagblaðinu Vísi 1981. Frá 1964 lagði hann stund á myndlist.

Gunnar Örn giftist Þórdísí Ingólfsdóttur 12. október 1978 og áttu þau tvær dætur saman en Gunnar Örn átti fyrir fjögur börn.

Hann stofnaði og rak til dauðadags ásamt Þórdísi eiginkonu sinni alþjóðlegt gallerí, Gallerí Kamb, að heimili sínu á í Holtum, Rangárþingi ytra og stóð þar fyrir fjölda sýninga íslenskra og erlendra listamanna. 

Margir uppgötvuðu Gunnar Örn sem málara á sýningum í Norræna húsinu í byrjun áttunda áratugarins. Kviðristumyndir og líkamsslitur voru eins og sprengjur, þótt stöðugt yrðu breytingar í list Gunnar eru margir sem þekkja myndir hans úr fjarska, svo sérstakt er handbragðið og höfundareinkennin hans eru sterk.

Sýningar 
Gunnar hélt margar einkasýningar en fyrsta einkasýning hans á Íslandi var árið 1970. Hann hélt til dæmis sex einkasýningar í Kaupmannahöfn, tvær í New York og eina í Feneyjum en þar var hann fulltrúi Íslands á Feneyjatvíæringnum árið 1988. Seinustu einkasýningu sína hélt hann í Gallerí Kambi í maí 2007 í tilefni af sextugsafmæli sínu. Hann tók líka þátt í mörgum samsýningum á Íslandi, Norðurlöndunum, í London, París, Moskvu, New York, Chicago og Tókýo.

Heimildir 
 http://www.mbl.is/frettir/innlent/2008/03/31/gunnar_orn_gunnarsson_listmalari_latinn/ 
 http://www.umm.is/UMMIS/Listamenn/Listamadur/22  
 http://sigurdurarni.annall.is/2008-04-11/lifa-vel-og-deyja-vel-%E2%80%93-gunnar-orn-minning/

Tenglar 
 Hérna er hægt að skoða sum verk hans, http://www.umm.is/UMMIS/Listamenn/Listamadur/22

Tilvísanir 
Íslenskir myndlistarmenn