alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ambrose Bierce

Ambrose Gwinnett Bierce (24. júní 1842, Horse Cave Creek, Meigs County, Ohio, BNA – dánardagur er óljós, hugsanlega í desember 1913 eða snemma árið 1914, líklegast í Mexíkó) var bandarískur háðsádeiluhöfundur, gagnrýnandi, skáld, smásöguhöfundur, ritstjóri og blaðamaður.

Hann er frægur fyrir skýran og tilfinningalausan stíl. Ofsafengin, myrk og háðsleg gagnrýni hans ávann honum gæluheitið „bitri Bierce“. Svo lotningarfullt var orðspor Bierce að sumir menn hræddust gagnrýni hans á samtímaritverkum því hún gat ráðið um það hvort rithöfundurinn gat haldið áfram iðju sinni eða ekki.

Í desember 1913 fór Bierce til borgarinnar Chihuahua í Mexíkó til þess að fylgjast með átökunum í mexíkósku byltingunni í her Pancho Villa. Hann hvarf og var talinn hafa gengið til liðs við byltingarmennina. Hann sást aldrei framar.

Ritverk 
 The Devil's dictionary

Tenglar 

 The Ambrose Bierce Site
 The Ambrose Bierce Appreciation Society
 The Ambrose Bierce Project
 "Ambrose Bierce, 'the Old Gringo': Fact, Fiction and Fantasy"
 One of Bierce's last letters
 Æviágrip og tilvitnanir í Ambrose Bierce
 Waking Ambrose: Modern Adjustments of the Devil's Dictionary
 Ambrose Bierce 
 
 Free audiobook of The Parenticide Club from LibriVox
 The Malignancy of Nature in Bierce's Horror Stories  
 A reading of "An Occurrence at Owl Creek Bridge" and a discussion of the life and writing of Ambrose Bierce - RealAudio 
 Essay on Bierce's short stories
 Alan Gulette's Bierce page

Tilvísanir

Bierce, Ambrose
Bierce, Ambrose
Bandarískir rithöfundar
Bierce, Ambrose
Andstæðingar þrælahalds í Bandaríkjunum
George J. Stigler

George Joseph Stigler (17. janúar 1911 - 1. desember 1991) var bandarískur hagfræðingur, einn Chicago-hagfræðinganna svonefndu. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði 1982 og var einn af stofnendum Mont Pèlerin-samtakanna, alþjóðlegs málfundafélags frjálshyggjumanna, 1947.

Stigler fæddist í Seattle í Washington-ríki. Foreldrar hans voru innflytjendur frá Þýskalandi og Austurríki. Faðir hans hafði verið bruggari, en eftir að áfengisbann tók gildi í Bandaríkjunum, sneri hann sér að húsaviðgerðum. Stigler stundaði nám í Washington-háskóla, Norðvesturháskólanum (Northwestern University) og Chicago-háskóla, en þaðan lauk hann doktorsprófi í hagfræði 1938. Hann varð þar eins og fleiri nemendur fyrir miklum áhrifum frá Frank H. Knight, sem var í senn efagjarn og frjálslyndur. Stigler kenndi síðan í ýmsum háskólum, þar á meðal Minnesota, Brown og Columbia, uns hann gerðist 1958 prófessor í Chicago-háskóla. Hann var afkastamikill fræðimaður, en aðallega kunnur fyrir rannsóknir sínar á eðli og afleiðingum margvíslegra ríkisafskipta. Hann skrifaði margt um sögu hagfræðikenninga, en líka um kostnaðinn af upplýsingaöflun (e. economics of information). Stigler var kvæntur, og áttu þau hjón þrjú börn.

Ein helsta niðurstaða rannsókna Stiglers var, að hagsmunaaðilar, sem sæta opinberu eftirliti, til dæmis til tryggingar óheftri samkeppni, nái ósjaldan yfirráðum, beint eða óbeint, yfir eftirlitsstofnununum sjálfum, svo að eftirlitið þjóni ekki yfirlýstum tilgangi sínum. Þótt Stigler væri eindreginn frjálshyggjumaður og forseti Mont Pèlerin-samtakanna 1976-1978, taldi hann, að engu yrði þokað með prédikunum, heldur aðeins með vandlegum samanburði á ólíkum afleiðingum markaðsviðskipta og ríkisafskipta. Sýna yrði fram á, að ríkisafskiptin væru fáum sem engum í hag, þegar til lengdar léti. Þeir Stigler og vinur hans og starfsbróðir, Milton Friedman, rökræddu alla tíð um áhrifamátt hugmynda. Stigler hélt því fram, að hagsmunir skiptu miklu meira máli. Hann spurði: Hvort skyldi innflutningstollur á kornmeti í Bretlandi á 19. öld hafa verið lækkaður vegna þess, að valdsmenn höfðu lesið rit Adams Smiths, eða vegna þess, að neytendur kornmetis urðu öflugri hagsmunahópur en framleiðendur þess?

Helstu verk 
 Five Lectures on Economic Problems. 1950.
 Essays in the History of Economics. 1965.
 The Theory of Price, 3. útg. 1966.
 The Organization of Industry. 1969.
 The Citizen and the State: Essays on Regulation. 1975.
 The Economist as Preacher, and Other Essays. 1982.
 The Essence of Stigler, ritstj. Kurt R. Leube og Thomas G. Moore. 1986.
 Memoirs of an Unregulated Economist. 1988.

Tenglar 
 Æviágrip Stiglers á heimasíðu Nóbelsstofnunarinnar 
 Minningarorð Miltons Friedmans um Stigler 
 Heimasíða Stigler-stofnunarinnar í Chicago-háskóla 

Stigler, George J.
Stigler, George J.
Stigler, George J.
Stigler, George J.
Handan góðs og ills

Handan góðs og ills: Forleikur að heimspeki framtíðar (á frummáli: Jenseits von Gut und Böse: Vorspiel einer Philosophie der Zukunft) er heimspekiritverk eftir Friedrich Nietzsche sem kom fyrst út 1886 á þýsku.

Útgáfa verksins var fjármögnuð í fyrstu af Nietzsche sjálfum en það þótti ekki merkilegt á sínum tíma. Í því fjallar Nietzsche um það sem hann kallar fordóma heimspekinga og hafnar þeim grunnhyggnu (kristnu) siðferðisreglum sem eiga að hafa blindað þá í hugsun og gagnrýni. Hann fjallar um frjálsan vilja, trúmál og ýmislegt fleira sem viðkemur meintum fordómum heimspekinganna og talar um nýju heimspekinganna og nýju heimspeki þeirra sem væru þá lausir við slíka fordóma. Ritið hafði áhrif á tilvistarstefnu 20. aldar eins og flest rit hans.

Verkið hefur verið gefið út af Hinu íslenzka bókmenntafélagi í íslenskri þýðingu Þrastar Ásmundarsson og Arthúrs Björgvins Bollasonar.

Útværir tenglar 
 — ensk útgáfa.
 — þýsk útgáfa.
 Ritið í heild sinni með orðstöðulykli og leitarmöguleika. 
 Greinar á Heimspekivef Heimspekistofnunar HÍ um Nietzsche

Bækur eftir Friedrich Nietzsche
Silvía Nótt

Silvía Nótt er persóna í þáttunum Sjáumst með Silvíu Nótt sem sýndir voru á sjónvarpsstöðinni Skjá einum.  Persónan er leikin af Ágústu Evu Erlendsdóttur leik- og söngkonu. Persónan er nokkurs konar háðsádeila á þá staðalímynd sem stundum er kölluð gelgja (hugtak sem notað er um unglinga á gelgjuskeiði en oft einnig til að lýsa ákveðinni staðalímynd) og einkennist af frekju, hroka, kækjum, eigingirni, málspjöllum og þjarki. Silvía Nótt tekur í þáttunum viðtöl við ýmsa þekkta einstaklinga og spyr oftast dónalegra og nærgöngulla spurninga en viðtalið endar oft á umræðu sem snýst um Silvíu sjálfa.  Einnig gerir hún sér upp sambönd við frægt fólk og talar opinskátt um það til að upphefja sjálfa sig.

Silvía Nótt byggir á hugmyndinni um fávísa spyrilinn (sbr. Ali G. og Johnny Naz) sem læst vera heimskur og nýtir sér sókratíska kaldhæðni til að draga fram veikleika í afstöðu viðmælandans. Það sem einkennir Silvíu Nótt er þó fremur takmarkalítil sjálfhverfa þar sem viðfangsefni ádeilunnar er íslenska stjörnukerfið og fjölmiðlar. Viðmælandinn verður þannig nokkurs konar leikmunur í sýningu sem snýst um þáttarstjórnandann sjálfan, fremur en að afstaða hans eða verk skipti nokkru máli.

Eurovision 
Árið 2006 var lag Silvíu Nætur (má einnig beygja sem Nóttar ) kosið sem framlag Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva (Eurovision) sem haldin var í Aþenu í Grikklandi.

Miklar deilur spunnust út af því þegar lag Silvíu lak á netið, en samkvæmt reglum RÚV mega lög keppninar ekki fara í spilun fyrr en eftir frumflutning þeirra í beinni útsendingu. Kristján Hreinsson lagði fram stjórnsýslukæru á hendur RÚV, en henni var vísað frá. Páll Magnússon útvarpsstjóri RÚV tók þá ákvörðun að dæma Silvíu ekki úr keppni. Vegna alls þess fjaðrafoks sem varð vegna lekans verða reglur nú líklegast endurskoðaðar. Þar verður að öllum líkindum komist að þeirri niðurstöðu að dreifing á internetinu geti ekki talist til opinbers flutnings.

Silvía Nótt fékk 70.190 greidd atkvæði í úrslitum forkeppninar sem sýnd var á RÚV 18. febrúar, en lögin í öðru og þriðja sæti fengu 30.018 og 9.942 atkvæði. Lagið heitir Til hamingju Ísland en höfundur þess er Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson. Textann samdi Silvía sjálf og er af mörgum talinn gegnsýrður af sjálfsdýrkun og lýsingum á eigin ágæti. Silvía Nótt flutti lagið Til hamingju Ísland í staðfærðri útgáfu á ensku undir nafninu Congratulations í forkeppni Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í Aþenu 18. maí 2006. Lagið fékk slæma útreið og komst ekki áfram í úrslit keppninnar. Í fyrsta sinn í sögu keppninnar var púað á keppanda áður en hann tók til söngs, þó að árið 1981 hafi framlag Breta verið púað af sviði.

Tilvísanir

Tenglar 
 Silvia Night @ IMDb . Skoðað 23. október 2010.

Háðsádeilur
Íslenskir gamanþættir í sjónvarpi
Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Haukur Gröndal

Haukur Gröndal (fæddur 30. desember 1975 í Reykjavík) er klarínett- og saxófónleikari, útsetjari og tónsmiður. Hann nam við Tónlistarskóla Garðabæjar og Tónlistarskóla FÍH á árunum 1984 – 1997. Kennarar hans við FÍH voru meðal annarra Sigurður Flosason og Stefán S. Stefánsson. Haukur tók burtfararpróf frá Tónlistarskóla FÍH vorið 1997. Árið 2004 lauk Haukur mastersgráðu í saxófónleik frá Rytmisk Musikkonservatorium í Kaupmannahöfn. Kennarar hans þar voru meðal annarra Frederik Lundin og Lars Möller. Haukur sótti einkatíma í New York 2001 og 2003 hjá meðal annarra Chris Speed, David Binney og David Kraukauer, Helsinki 2003 og Plovdiv í Búlgaríu 2006 hjá klarínettleikaranum Petko Radev.

Haukur hefur komið fram á tónleikum um öll Norðurlönd með ýmsum hljómsveitum,  hlotið tilnefningar til Íslensku tónlistarverðlaunanna tvívegis, leikið inná fjölmargar hljómplötur, unnið við upptökustjórn, útsett fyrir ýmsar hljómsveitir og svo mætti lengi telja.

Haukur er bróðir Ragnheiðar Gröndal, söngkonu.

Íslenskir tónlistarmenn
Ragnheiður Gröndal

Ragnheiður „Ragga“ Gröndal (f. 15. desember 1984) er söngkona, píanóleikari og lagasmiður. Hún hóf ung tónlistarnám í Tónlistarskóla Garðabæjar, fyrst á blokkflautu og svo á píanó. Lauk 5 stigum í klassískum píanóleik. Eftir það lá leiðin í Tónlistarskóla FÍH þar sem hún hóf nám í jazzsöng og lauk burtfararprófi vorið 2005. Samhliða söngnáminu tók hún 6 stig í jazzpíanóleik. Veturinn 2005 - 2006 stundaði Ragnheiður nám í klassískum píanóleik við Tónlistarskólann í Reykjavík. Ragnheiður hefur einnig verið virkur þátttakandi í íslensku tónlistarlífi og sent frá sér fjórar sólóplötur; Ragnheiður Gröndal árið 2003, Vetrarljóð árið 2004, After the Rain árið 2005 og Þjóðlög árið 2006. Hún hefur einnig sungið inn á plötur fyrir Jón Ólafsson, Hauk Gröndal, bróður sinn, og hljómsveitina Ske.
Ragnheiður er handhafi Íslensku tónlistarverðlaunanna og fékk m.a. verðlaun fyrir bestu plötuna og var valin söngkona ársins árið 2004. Hún hefur komið fram víða og spilað meðal annars á Hróarskelduhátíðinni í Danmörku 2003 og Copenhagen Jazzfestival 2005.

Hljómplötur 
 Ragnheiður Gröndal (2003)
 Vetrarljóð (2004)
 After the Rain (2005)
 Þjóðlög (2006)

Tengill 
 Vefsíða Ragnheiðar 
 RÚV - Gling Gló  Ragnheiður Gröndal og Eivør Pálsdóttir

Íslenskir tónlistarmenn

Íslenskar konur
Íslenskar söngkonur
Spanish Fork

Spanish Fork er borg í Utah-fylki í Bandaríkjunum. Við manntal 2015 voru íbúar um 38.000.

Söguágrip 

Samfélagið Spanish Fork varð til þegar mormónafrumbyggjar settust hér að árið 1850.  Nafnið á sér rætur í ferðalagi tveggja munka af spænskum ættum árið 1776. Þeir töldu landið óbyggilegt og við þeim blasa óræktanleg eyðimörk. Á árunum frá 1856 til 1862 fluttust 16 íslenskir mormónar til Spanish Fork. Þeir stofnuðu þar fyrsta samfélag Íslendinga í Ameríku. Voru það hjónin Samúel Bjarnason og Margrét Gísladóttir, Sverrir Jónsson og Guðrún Pálsdóttir ásamt Helgu Jónsdóttur, og voru öll frá Vestmannaeyjum (nema Guðrún sem var fædd í Melasveit í Borgarfirði. Tók ferðin um tíu mánuði. Seinna fluttist þangað Eiríkur á Brúnum, og skrifaði um ferð sína á þessar slóðir og veru sína hér. Í bókinni Paradísarheimt notaði Halldór Laxness sögu Eiríks og varð hún kveikjan að skáldsögunni.

Þann 26. júní 2005 endurvígði forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, minnisvarða um landnám Íslendinga í Spanish Fork.

Tengill 
 Opinber vefur Spanish Fork borgarinnar
 Íslendingar í Spanish Fork; grein í Degi 1990

Borgir í Utah
Íslendingabyggðir í Vesturheimi
New York, New York

New York, New York er frægt lag úr samnefndri kvikmynd Martin Scorsese þar sem Liza Minnelli flutti það. Lagið varð þó ekki vinsælt fyrr en Frank Sinatra söng það árið 1979. Árið 1985 þann 7. febrúar varð það opinbert lag New York borgar.

Höfundur lagsins er John Kander og höfundur textans Fred Ebb.

Kvikmyndatónlist
Suðurey

Suðurey er eyja í Vestmannaeyjaklasanum sem liggur um kílómetra suðvestur af Stórhöfða og er fimmta stærsta eyja klassans, um 0.2 km² að flatarmáli. 

Eyjan er girt háum hömrum að suðurhliðinni undanskilinni, þar sem grasi vaxin brekka nær niður að sjó. Þrjár uppgöngur eru í eyjuna; sunnan, vestan og austan megin, en allar eru þær sunnarlega við brekkuna. Besti möguleikinn á uppgöngu á eyjuna er kallaður steðjar með tilvísun í hestamennsku, en vegna öldubrots úr suðri er hún stundum ógreiðfær. Um miðbik eyjarinnar liggur hryggur, um 161 metra hár þar sem hann er hæstur. Mikið gróðurlendi þekur stóran hluta eyjunnar. 

Í Suðurey er stunduð eggjataka og lundaveiði, ásamt því að sauðfé er haft á beit allan ársins hring. Suðureyingar, eins og þeir sem eru meðlimir í veiðifélaginu eru kallaðir, eiga veiðikofa í eynni sem var reistur 1951. Hann er norðan megin á eyjunni og sést frá Heimaey. Miklar endurbætur hafa verið gerðar á kofanum síðan hann var reistur, en í dag er regnvatni safnað undir kofan og rafmagn er framleitt með vindorkustöð á eyni.

Það er sagt bátfært í Suðurey þegar öldur brýtur ekki á sunnanverðri Hænu þar sem uppgangan er sunnan til á eynni og sést því ekki frá Heimaey.

Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum
Fenrisúlfur

Fenrisúlfur (einnig Hróðvitnir „Hinn frægi úlfur“) er skepna í norrænni trú. Fenrisúlfur er jötunn í úlfsham, það er jötunn sem hefur tekið á sig ásjónu úlfs. Hann er sonur þeirra Loka og Angurboðu, en systkini hans eru Miðgarðsormur og Hel. Þau voru send í burt fljótlega eftir að þau fæddust. Fenrisúlfur leikur mikilvægt hlutverk í heimsýn norrænna manna, en samkvæmt Eddukvæðum er hann ein af þeim lykilskepnum sem móta örlög bæði guða og manna þegar Ragnarök ganga í garð. Varast ber að segja Fernisúlfur eins og sumir gera og tengja (óafvitandi) fyrri hluta orðsins við fernisolíu.

Fenrisúlfur fjötraður 

Í upphafi stóð ekki mikil ógn af Fenrisúlfi, en hann stækkaði fljótt og ógnaði að lokum jafnvel ásunum. Æsir urðu að gera eitthvað í málunum og ákváðu að binda hann fastan. Fyrst bjuggu þeir til fjötur sem hét Læðingur. Þeir sögðu Fenrisúlfi að frægð og frami myndi fylgja honum ef að honum tækist að leysa sig úr þeim fjötri. Fenrisúlfi fannst það lítið mál að slíta sig úr því. Þaðan er komið máltækið "að leysa úr læðingi" sem merkir "að kalla eitthvað fram". 

Æsir ákváðu að búa til nýjan fjötur sem kallaður var Drómi og var tvöfalt sterkari en Læðingur. Sögðu æsin þá að tvöföld frægð biði hans ef honum tækist að leysa sig úr þessum fjötri. Úlfurinn fer létt með það að leysa sig úr reipinu. Þaðan er komið orðatiltækið "að drepa úr dróma" sem merkir "að leysa úr fjötrum". 

Æsir voru farnir að örvænta og sendu Skírni í Svartálfaheim þar sem hann fékk dverga til að búa til fjötur úr 6 hlutum:

 Dyn kattarins
 Skeggi konunnar
 Rótum bjargsins
 Sinum bjarnarins
 Anda fisksins
 Hráka fuglsins

Nýting þessara hluta í fjöturinn skýrir ástæðu þess að þeir eru ekki (lengur) til. Sá fjötur nefndist Gleipnir og leit sakleysislega út, mjög lítill og þunnur, en var í raun búinn göldrum. Úlfurinn áttaði sig á því að æsir voru að reyna að plata hann vegna þess hve fjöturinn var smár en goðin sannfærðu hann um að ef hann gæti ekki sjálfur losað sig myndu þau losa hann og því til sönnunar lagði Týr hönd sína að veði í gin úlfsins. Fjöturinn slitnaði ekki og missti Týr höndina því að goðin losuðu úlfinn að sjálfsögðu ekki. Fenrisúlfur stendur síðan bundinn í Jötunheimum til ragnaraka.

Ragnarök 

Völuspá segir að í ragnarökum muni Fenrisúlfur losna úr fjötrum sínum. Hann mun verða svo stór að gin hans nær frá jörðu og upp í himin er hann gapir. Fenrisúlfur mun berjast við Óðinn í ragnarrökum og mun vega hann. Víðir, sonur Óðins, mun hefna hans með því að stíga með öðrum fætinum í neðri góm úlfsins, en teygir hönd sína upp í efri góm hans við himin og kjálkabrýtur hann.

Tilvísanir

Heimildir 
 

Skepnur í norrænni goðafræði
Hallgrímur Helgason

Hallgrímur Helgason (f. 18. febrúar, 1959 í Reykjavík) er íslenskur rithöfundur, málari, þýðandi, skopteiknari og greinahöfundur. Hann nam við Myndlista- og Handíðaskólann veturinn 1979 - 1980 og Listaakademíuna í München 1981 - 1982.

Hallgrímur hefur starfað sjálfstætt sem myndlistarmaður og rithöfundur frá árinu 1982. Hann hefur haldið yfir 20 einkasýningar á Íslandi og erlendis og verk hans hafa verið sýnd á yfir 30 samsýningum í ýmsum löndum.

Þekktustu verk Hallgríms eru 101 Reykjavík sem gerð var að vinsælli kvikmynd og Höfundur Íslands, sem hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2001. Hallgrímur var aftur tilnefndur til verðlaunanna árið 2005 fyrir skáldsöguna Rokland. Jafnframt var hann tilnefndur til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs fyrir 101 Reykjavík og Rokland.

Bækur 
 Sextíu kíló af sólskini (2018)
 Sjóveikur í München (2015)
 Konan við 1000°: Herbjörg María Björnsson segir frá (2011)
 Konan sem kyssti of mikið (2010)
 10 ráð til að hætta að drepa fólk og byrja að vaska upp (2008)
 Rokland (2005)
 Best of Grim (2004)
 Herra Alheimur (2003)
 Höfundur Íslands (2001)
 Ljóðmæli 1978-1998 (1998)
 101 Reykjavík (1996)
 Þetta er allt að koma (1994)
 Hella (1990)

Leikhús 
 Ástin er diskó - lífið er pönk (2008)

Kvikmyndir 
 101 Reykjavík (2000)
 Rokland (2011)

Tengt efni 
 Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi

 Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

Tenglar 
Vefur Hallgríms Helgasonar
Baugur og bláa höndin; grein í Morgunblaðinu 2002
Hallgrímur Helgason á Beinni línu hjá DV.is 

Hallgrímur Helgason

Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna
Íslenskir myndlistarmenn
Sumartími

Sumartími er hugtak yfir kerfi sem er ætlað að spara dagsbirtu. Þegar sumartími tekur gildi er klukkan færð fram um eina klukkustund frá opinberum staðartíma og haldið þannig yfir vor- og sumarmánuði. Þegar klukkunni er breytt á þennan veg birtir seinna á morgnana og sólin er á lofti klukkutíma lengur.

Ný-Sjálendingurinn George Vernon Hudson stakk fyrstur manna upp á sumartímanum seint á 19. öld. Í fyrri heimstyrjöld var sumartíma fyrst komið á í Þýskalandi og Austurríki-Ungverjalandi sem leið til að spara orku.

Sumartími er mest notaður í tempraða beltinu og er það vegna hinna miklu breytinga á dagsbirtu á mismunandi árstímum.

Tenglar 
 Hvenær var hætt að skipta á milli sumar- og vetrartíma á Íslandi? vísindavefurinn (skoðað 2. júlí 2015)
 Um tímareikning á Íslandi Almanak Háskóla Íslands (skoðað 2. júlí 2015)

Tímatöl
Skakki turninn í Písa

Skakki turninn í Písa (ítalska: Torre pendente di Pisa eða einfaldlega Torre di Pisa) er frístandandi klukkuturn í borginni Písa á Ítalíu og tilheyrir hann dómkirkjunni í Písa.

Turninum var ætlað að standa lóðrétt, en stuttu eftir byggingu hans í ágúst 1173 tóku undirstöður hans að síga og hann því að hallast. Hann er staðsettur á bak við kapelluna og er eitt af þremur mannvirkjum á Campo dei Miracoli í Písa (svæði kraftaverkanna).

Turninn er 55,86 metrar að hæð á lægstu hlið og 56,70 á þeirri hæstu. Hann hallar um 4 gráður. Breidd veggjanna við jörðu er 4,09 metrar og 2,48 efst í turninum. Áætlað er að þyngd hans sé 14.500 tonn og það eru 294 þrep í honum. Turninn hefur, ásamt dómkirkjunni, skrúðhúsinu og kirkjugarðinum verið á heimsminjaskrá frá árinu 1987.

Byggingar í Písa
Klukkuturnar
Turnar á Ítalíu
Arthur Conan Doyle

Sir Arthur Ignatius Conan Doyle (22. maí 1859 – 7. júlí 1930) var skoskur rithöfundur af írskum ættum og best þekktur fyrir verk sín um einkaspæjarann Sherlock Holmes, sem vanalega er talinn höfuðpersóna í glæpasöguheiminum. Auk glæpasagna skrifaði Arthur Conan Doyle vísindaskáldsögur, sagnfræðitengdar bækur ásamt leikritum og ljóðum.

Tenglar 
 Sir Arthur Conan Doyle og fyrirlestrar hans í Kaupmannahöfn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929

Doyle, Arthur Conan
Franz Kafka

Franz Kafka (3. júlí 1883 – 3. júní 1924) er eitt af höfuðskáldum 20. aldarinnar. Verk hans eru gjarnan kennd við tilvistarstefnu. Hann var af gyðingaættum, fæddur í Prag sem þá var í Austurríki-Ungverjalandi en er nú í Tékklandi, og skrifaði á þeim tæplega 40 árum sem hann lifði nokkrar skáldsögur ásamt smásögum, sem flestar voru fyrst gefnar út að honum látnum. Meðal höfuðverka hans eru Hamskiptin og Réttarhöldin.

Tenglar 
 Franz Kafka; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
 Tvær sögur eftir Franz Kafka; birtust í Lesbók Morgunblaðsins 1983

Kafka, Franz
Kafka, Franz
Sylvia Plath

Sylvia Plath (27. október 1932 – 11. febrúar 1963) var bandarískt ljóðskáld, rithöfundur og smásagnahöfundur. Þrátt fyrir að vera frægust fyrir beitt ljóð sín hefur sjálfsævisöguleg skáldsaga hennar Glerhjálmurinn (e. Bell Jar) einnig náð mikilli hylli. 

Hún giftist enska skáldinu Ted Hughes sem að endingu fór frá henni og tveimur börnum hennar fyrir aðra konu. Sylvia Plath fyrirfór sér rétt rúmlega þrítug árið 1963 með því að stinga höfði sínu inn í gasofn á meðan tvö börn hennar sváfu í sömu íbúð.

Helstu verk

Ljóð 
 The Colossus (1960) 
 Ariel (1965) 
 Crossing the Water (1971) 
 Winter Trees (1972) 
 The Collected Poems (1981)

Bækur 
 The Bell Jar (1963) (Glerhjálmurinn undir dulnefninu 'Victoria Lucas')
 Letters Home (1975) til og ritstýrt af móður hennar
 Johnny Panic and the Bible of Dreams (1977) (Breska útgáfan hefur tveimur fleiri sögur en sú bandaríska)
 The Journals of Sylvia Plath (1982)
 The Magic Mirror (1989), Plath's Smith College senior thesis
 The Unabridged Journals of Sylvia Plath, ritstýrt af Karen V. Kukil (2000)

Fyrir börnin 
 The Bed Book (1976)
 The It-Doesn't-Matter-Suit (1996)
 Collected Children's Stories (UK, 2001)
 Mrs. Cherry's Kitchen (2001)

Bandarísk ljóðskáld
Bandarískir rithöfundar
Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Sandvíkurhreppur

Sandvíkurhreppur var hreppur í vestanverðum Flóa í Árnessýslu, kenndur við Sandvíkurbæina í miðjum hreppnum.

Hreppurinn hét Kaldnesingahreppur til forna, þá kenndur við bændur í Kaldaðarnesi.

Seint á 19. öld fór þorp að myndast á Selfossi, sem þá tilheyrði hreppnum. Hinn 1. janúar 1946 var bærinn skilinn frá Sandvíkurhreppi og gerður að sérstökum hreppi, Selfosshreppi, ásamt nánasta umhverfi sínu. 
Hinn 7. júní 1998 sameinuðust Selfoss og Sandvíkurhreppur á ný, ásamt Eyrarbakkahreppi og Stokkseyrarhreppi undir merkjum sveitarfélagsins Árborgar.

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Árnessýsla
Stokkseyrarhreppur

Stokkseyrarhreppur var hreppur suðvestan til í Flóa í Árnessýslu, kenndur við bæinn Stokkseyri.

Á seinni hluta 19. aldar fór fólki að fjölga mikið í hreppnum, aðallega vegna aukinnar útgerðar og verslunar, bæði á Stokkseyri og á Eyrarbakka.  1897 var vegna þessa ákveðið að skipta hreppnum í tvennt og var landshöfðingjabréf gefið út um skiptinguna hinn 18. maí. Hélt eystri hlutinn nafninu óbreyttu en sá vestri var nefndur Eyrarbakkahreppur.

Hinn 7. júní 1998 sameinuðust hrepparnir tveir á ný og  Sandvíkurhreppur og Selfossbær að auki undir merkjum sveitarfélagsins Árborgar.

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Árnessýsla
Eyrarbakkahreppur

Eyrarbakkahreppur var hreppur suðvestan til í Flóa í Árnessýslu, kenndur við kauptúnið Eyrarbakka.

Hreppurinn var stofnaður með landshöfðingjabréfi hinn 18. maí 1897 við að Stokkseyrarhreppi var skipt í tvennt.

Hinn 7. júní 1998 sameinuðust hrepparnir tveir á ný og  Sandvíkurhreppur og Selfossbær að auki undir merkjum sveitarfélagsins Árborgar.

Árnessýsla
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Borgarholt

Borgarholt er hæð á Kársnesi sem tilheyrir Kópavogi. Í holtinu eru klettamyndanirnar Borgir, sem eru friðlýst náttúruvætti síðan 1981 og Kastalar, sem að hluta til fóru undir götuna Kastalagerði.

Kópavogskirkja stendur efst á holtinu og skýrir það hví sumir íbúar hafa nefnt holtið Kirkjuholt.

Tengill
 Kópavogur.is:Borgarholt

Íslensk náttúruvætti
Kópavogur