alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Helgi Guðnason

Helgi Guðnason (d. um 1440) var íslenskur höfðingi og lögmaður á 15. öld og bjó á Stóru-Ökrum í Blönduhlíð í Skagafirði.

Um föður Helga er ekki vitað en móðir hans ónefnd var systir Árna Ólafssonar biskups hins milda og í bréfi sem dagsett er eftir jól 1419 kemur fram að Árni gefur Helga jörðina Hvalsnes á Rosmhvalanesi. Svo virðist að allmiklar eignir sem Árni biskup hafði náð undir sig hafi runnið til Helga.  Einar Bjarnason prófessor í ættfræði taldi að Sólveig, kona Björns Einarssonar Jórsalafara hafi verið afasystir Helga, og því þeir Helgi og Björn Þorleifsson hirðstjóri á Skarði þremenningar að ætt, en það er byggt á líkum en ekki vissum heimildum.

Helgi var lögmaður norðan og vestan 1438 til 1439. Kona Helga var Akra-Kristín, dóttir Þorsteins Ólafssonar lögmanns á Stóru-Ökrum, og bjuggu þau þar. Helgi dó um 1440 og eftir lát hans giftist Kristín Torfa Arasyni hirðstjóra. Börn Helga og Kristínar voru þau Ingveldur, kona Þorleifs Björnssonar hirðstjóra á Reykhólum, og Þorsteinn, sem talinn er hafa búið á Reyni í Mýrdal.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi

Íslendingar á 15. öld
Þuríðarbúð

Þuríðarbúð er sjóminjasafn á Stokkseyri og var reist af Stokkseyringafélaginu í Reykjavík 26. júní 1949 til minningar um Þuríði Einarsdóttur formann. Stokkseyringafélagið lét reisa búðina nálægt þeim stað sem þau telja að búðin hafi verið byggð áður fyrr. Búðin var svo endurhlaðin árið 2001 undir stjórn hleðslu meistarans Guðjón Kristinssonar og er hún nú í umsjón Sveitarfélagsins Árborgar, en Byggðasafn Árnesinga sér um öll sýningarhöld og kynningar. 

Á seinni hluti 19. aldar skiptu sjóbúðir eins og búðin hennar Þuríðar mjög miklu máli. Búðirnar voru byggðar úr torf og grjót  og voru bjálkar settir meðfram veggjum svo að vermennirnir gátu sofið í þeim. Það var ekki mikið pláss í búðunum enda þurftu tveir og tveir að sofa í sama rúmi. Sjóbúðirnar voru allt í senn; svefnskáli, matstofa og dagstofa vermanna.

Heimildaskrá 
 Byggðasafn Árnesinga. Sótt 28. nóvember af https://www.husid.com/onnur-sofn/thuridarbud-a-stokkseyri/

Tengt efni 
 Þuríðarbúð á Stokkseyri; af Selfoss.is 
 Þuríðarbúð á Stokkseyri; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1949

Söfn á Íslandi helguð einstaklingum
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2006

Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2006 var haldið í Sviss. Frakkland fór með sigur af hólmi á meðan Spánn lenti í öðru sæti og Danmörk hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 

 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2008

Evrópumeistaramót karla í handknattleik  var haldið í Noregi. Danmörk fór með sigur af hólmi á meðan Króatía lenti í öðru sæti og Frakkland hafnaði í því þriðja.

Úrslit

Tenglar 

 Upplýsingar um mótið á vef Evrópska handknattleikssambandsins 

Evrópumeistaramót í handknattleik
Amager

Amager (oft kölluð Amakur eða Ámakur á íslensku) er eyja á Eyrarsundi. Hún er 96,29 km² og er rétt hjá austurströnd Sjálands. Íbúar á Amager eru 188.762 (1. janúar 2015) og þar af eru 107.207 í Kaupmannahöfn.

Danskar eyjar
Kaupmannahöfn
Sólveig Þorvaldsdóttir

Sólveig Þorvaldsdóttir (fædd 1. júní 1961) er byggingaverkfræðingur, jarðskjálftaverkfræðingur og ráðgjafaverkfræðingur og þjálfar meðal annars björgunarsveitir í rústabjörgun.

Hún var forstjóri Almannavarna ríkisins frá 1996 til 2003 þegar skrifstofa almannavarna felld undir embætti ríkislögreglustjóra með lagabreytingu sem gildi tók 3. apríl 2003.

Hún stofnaði þá eigið fyrirtæki, Rainrace, sem sérhæfir sig í ráðgjöf vegna almannavarna og einkavarna. 

Sólveig var félagi í tveimur alþjóðabjörgunarsveitum Bandaríkjanna, VA-TF1 í Virginíu 1989-1991, og annarri svipaðari sveit í Kaliforníu 1994-1996 og tók til að mynda þátt í aðgerðum við stjórnsýslubygginguna í Oklahóma sem sprengd var af hryðjuverkamönnum árið 1995.

1994 var hún hvatamaður að stofnun rústaflokks hjá Hjálparsveit skáta í Kópavogi. Hún hefur farið til starfa á hamfarasvæðum, til dæmis til Pakistan.

Heimildir 
 
 
 
 

Íslenskir verkfræðingar
Almannavarnir Íslands
Íslenskar konur
Richard Strauss

Richard Strauss (11. júní 1864 í München – 8. september 1949 í Garmisch-Partenkirchen) var þýskt tónskáld. Hann var þekktur fyrir óperur sínar en einnig fyrir önnur tónverk og kórverk. Strauss gat sér einnig gott nafn sem hljómsveitarstjóri. Richard Strauss var hvorki skyldur né tengdur Strauss fjölskyldunni í Vínarborg, sem einnig var mikið tónlistarfólk.

Æviágrip 
Richard Strauss fæddist 1864 í München. Faðir hans var einnig tónlistarmaður og lék á horn í hljómsveit konungshirðarinnar, auk þess að vera tónlistarkennari. Aðeins sex ára byrjaði Strauss að semja sín fyrstu tónverk og leika á píanó. Árið 1882 hóf Strauss nám í heimspeki og listasögu í háskólanum í München. En sama ár fór hann með föður sínum til borgarinnar Bayreuth, þar sem faðirinn tók þátt í tónlistarhátíð. Strauss yngri var svo hrifinn af tilstandinu og tónleikunum, að hann ákvað að hætta námi og verða tónskáld. Strax á næsta ári voru verk eftir hann frumflutt. Hann sneri sér einnig að hljómsveitarstjórnun. Árið 1884 varð Strauss hljómsveitarstjóri í Meiningen. Þar kynntist hann tónskáldinu Johannes Brahms og frænku Richards Wagner. Við það breyttist stíll Strauss í þungan Wagners-stíl. Næstu árin starfaði Strauss sem hljómsveitarstjóri í München og í Weimar. Á síðarnefnda staðnum uppfærði hann verk eftir Wagnar, svo sem Tannhäuser, Lohengrin og Tristan og Ísoldi. Árið 1894 kvæntist hann söngkonunni Pauline, sem sungið hafði í verkum undir hans stjórn. Eftir það starfaði Strauss sem hljómsveitarstjóri í Berlin og Vín, en uppfærði einnig ýmis verk annars staðar. Allan þann tíma samdi hann óperur og ýmis önnur tónverk. Árið 1933 féll Strauss í ónáð hjá nasistum og var neyddur til að hætta tónlistarstörfum. En það breyttist skjótt. Hitler fannst mikið til Strauss koma og fól honum að semja tónverk fyrir upphafshátíð Ólympíuleikanna í Berlín 1936. Hitler lét setja Strauss á lista yfir mestu listamenn þriðja ríkisins og taldi hann vera meðal þriggja helstu tónlistarmanna ríkisins. Sem slíkur þurfti Strauss ekki að þjóna í hernum. Richard Strauss lést 1949 heima hjá sér í Garmisch-Partenkirchen og var lagður til hvíldar í þeim bæ.

Tónlist 
Strauss samdi alls 15 óperur. Þeirra helstu voru Salóme (1905) og Elektra (1909), sem nutu mikilla vinsælda. Fyrir þær öðlaðist hann heimsfrægð. Af öðrum óperum Strauss má nefna Aríadne á Naxos, Helenu hina egypsku, Arabellu, Daphne og Capriccio. Strauss samdi níu kórverk en í mörgum þeirra var textinn eftir þekkt skáld. Auk þess samdi Strauss 16 symfóníur, tónverk við leikrit (s.s. Don Kíkóti, Macbeth og Don Juan) og ýmsa aðra tónlist.

Heimildir 
 

Richard Strauss
Sigurður Guðmundsson (vígslubiskup)

Sigurður Guðmundsson (16. apríl 1920 – 9. janúar 2010) var lengi sóknarprestur á Grenjaðarstað í Aðaldal, og vígslubiskup á Hólum í Hjaltadal frá 1981 til 1991.

Æviferill
Sigurður fæddist á Naustum við Akureyri. Foreldrar hans voru Guðmundur Guðmundsson (1888–1975) bóndi á Naustum og fyrri kona hans Steinunn Sigríður Sigurðardóttir (1883–1924). Stjúpmóðir Sigurðar var Herdís Samúelína Finnbogadóttir (1901–1944).

Sigurður varð stúdent frá MA 1940, og lauk guðfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1944. Hann vígðist 18. júní sama ár sóknarprestur að Grenjaðarstað í Aðaldal, og gegndi því embætti til 1986. Var einnig prófastur Suður-Þingeyinga 1957–1958 og 1962–1986, þar af í sameinuðu Þingeyjarprófastsdæmi frá 1971. Hann var vígslubiskup á Hólum 1981–1991, fluttist að Hólum 1986 og var fyrstur biskupa til að sitja staðinn síðan 1798. Eftir að hann fór á eftirlaun var hann vígslubiskup á Hólum í forföllum 1999 og frá ársbyrjun 2002 fram á mitt ár 2003, og í Skálholti sumarið 1993. Hann gegndi embætti biskups Íslands í forföllum 1987–1988 og vígði þá 13 presta. Hann sat því öll biskupsembætti íslensku þjóðkirkjunnar á ferli sínum. 

Sigurður rak bú á Grenjaðarstað 1944–1986, og unglingaskóla á sama stað flest árin 1944–1969. Hann var skólastjóri Héraðsskólans á Laugum í Reykjadal 1962–1963 og lengi stundakennari þar og við Húsmæðraskólann á Laugum. Hann var aðalhvatamaður að stofnun Sumarbúða ÆSK við Vestmannsvatn í Aðaldal og formaður stjórnar frá upphafi. Hann var bókavörður við Bókasafn Aðaldæla 1978–1986.

Sigurður var ættfróður maður og áhugasamur bókasafnari. Ljóðabókasafn þeirra hjóna var með þeim stærstu hér á landi. Það var gefið Menntaskólanum á Akureyri 1996, og er varðveitt þar í sérstakri vinnustofu, Ljóðhúsi MA. Árið 1991 fluttist Sigurður með konu sinni til Akureyrar og bjó þar til dauðadags.

Kona Sigurðar (1944) var Aðalbjörg Halldórsdóttir (21. maí 1918 – 27. september 2005) frá Öngulsstöðum í Eyjafirði. Þau eignuðust 5 börn.

Heimildir 
 Minningargreinar í Morgunblaðinu, 18. janúar 2010.
 Bragi Guðmundsson: Aðalbjörg og Sigurður. Vígslubiskupshjónin frú Aðalbjörg Halldórsdóttir og séra Sigurður Guðmundsson frá Grenjaðarstað segja frá. Bókaútgáfan Skjaldborg, Reykjavík 1993.

Íslenskir prestar
Vígslubiskupar
Geirlaugur Magnússon

Geirlaugur Magnússon (f. 25. ágúst 1944 – d. 16. september 2005) var íslenskt ljóðskáld og þýðandi. Hann var stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík og stundaði síðan nám í Varsjá í Póllandi og Aix-en-Provence í Frakklandi, þar sem hann lærði meðal annars bókmennta- og kvikmyndafræði. Hann var lengi kennari við Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra á Sauðárkróki, auk þess sem hann fékkst við leiðsögustörf og bókaútgáfu.

Útgefin verk

Ljóðabækur 
 Annaðhvort eða (1974)
 21 (Tuttugu og einn) (1976)
 Undir öxinni (1980)
 Án tilefnis (1982) 
 Fátt af einum (1982) 
 Þrítíð (1985)
 Áleiðis áveðurs (1986)
 Ítrekað (1988)
 Sannstæður (1990)
 Safnborg (1993)
 Þrisvar sinnum þrettán (1994)
 Þrítengt (1996)
 Nýund (2000)
 N er aðeins bókstafur (2003)
 Dýra líf (2004)
 Andljóð og önnur (2005)
 Tilmæli (2005)

Þýðingar 
 Í andófinu: pólsk nútímaljóð (1993)
 Wislawa Szymborska: Endir og upphaf (1999)
 Tadeusz Rozewicz: Lágmynd (2004)

Íslensk ljóðskáld
íslenskir þýðendur
Týli Pétursson

Týli Pétursson (d. 1523) var hirðstjóri á Íslandi 1517-1520. Hann var frá Flensborg, var hálfgerður ævintýramaður eða jafnvel sjóræningi og virðist hafa verið mjög yfirgangssamur. Urðu róstur á Alþingi öll hirðstjóraár hans.

Týli hafði verið kaupmaður í Flensborg og síðan fógeti í Bramstad en kom svo til Íslands með hirðstjóratign norðan og austan. Þegar á fyrsta alþingi sem hann sótti, 1517, eltu menn hans einn lögréttumanna, skutu hann til bana og lögðu hald á fé hans. Árið eftir var lögréttumaður einn barinn og settur í járn af mönnum Týla. Og 1519 varð ágreiningur milli Týla og Ögmundar Pálssonar biskupsefnis og voru þeir ósammála um mannbætur, því Ögmundur sagði að sér þætti að ekki ætti að gjalda jafnmikið fyrir víg erlendra ribbalda sem unnið hefðu sér til óhelgi og fyrir Íslendinga sem útlendingar hefðu drepið saklausa. Týla þótti mjög sneitt að sér og brást hann svo reiður við að hann skipaði mönnum sínum að taka til vopna og bjóst til að slá og stinga biskupsefnið. En Vigfús Erlendsson lögmaður gekk á milli.

Týli þótti draga mjög taum Englendinga í deilum þeirra við landsmenn og hefur þess verið getið til að hann hafi átt að undirbúa að Englendingar tækju við landinu en um þessar mundir var Kristján 2. Danakonungur að reyna að selja eða veðsetja Hinrik 8. Ísland. Sumir telja að Týli hafi jafnvel leikið tveim skjöldum og verið á mála hjá Englendingum.

Hirðstjóratíma Týla lauk 1520 og hafði hann hug á að fá hann framlengdan en hann var óvinsæll vegna yfirgangs og Vigfús Erlendsson, sem áður hafði verið hirðstjóri, sóttist einnig eftir embættinu. Þeir sigldu út á sama skipi en Vigfús dó erlendis og virðist þá hafa verið búinn að fá hirðstjóraembættið ef marka má klögunarbréf sem Týli skrifaði Kristjáni 2. 27. mars 1521. Þar segir hann meðal annars að Vigfús sé gamall og veikur („Fuzse Ellandtson er en gammell swghe mandt“) og má það til sanns vegar færa því Vigfús mun hafa dáið um það leyti. Týli fékk þó ekki hirðstjórn, heldur Hannes Eggertsson.

Týli var á heimaslóðum í Flensborg næstu árin og fékkst við kaupskap. Kristján 2. flúði land 1523 og Friðrik 1. föðurbróðir hans varð konungur, en Kristján hafði áður sett Týla yfir Ísland og Færeyjar og sendi hann til Íslands. Fór Týli vorið 1523 með flokk manna, innlendra og erlendra, að Bessastöðum, þar sem Hannes hafði aðsetur, rændi og ruplaði, braut upp kirkju og kistur og flutti svo Hannes sjálfan nauðugan inn í Hólm (til Reykjavíkur) og hafði hann í haldi þar um tíma en sleppti honum síðan. Ögmundur biskup og Erlendur Þorvarðarson lögmaður skipuðu tylftardóm sem úrskurðaði 28. maí í Viðey að skipunarbréf Hannesar væri gilt og Týli skyldi skila fénu. Fáum dögum síðar, þann 1. júní, dæmdi tylftardómur nefndur af Erlendi lögmanni Týla óbótamann.  Hannes fékk bæði Íslendinga og þýska kaupmenn í lið með sér og tóku þeir Týla og afhöfðuðu.

Heimildir 
 
 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 Íslenskt fornbréfasafn, 9. bindi, Reykjavík 1909-1913.

Hirðstjórar á Íslandi
Søren Andersen Norby

Søren Andersen Norby (d. 1530) var hirðstjóri á Íslandi á öðrum áratug 16. aldar og háttsettur flotaforingi sem fór í marga herleiðangra fyrir Kristján 2. Danakonung.

Søren Norby var Norðmaður af háum stigum sem þjónaði í danska flotanum. Hann tók þátt í refsileiðöngrum gegn Vindum 1509 og 1511 og orrustu milli danskra og lýbskra herskipa við Borgundarhólm 1511. Hann fékk lén í Danmörku að launum fyrir frammistöðu sína og árið 1514 var hann gerður hirðstjóri á Íslandi; þó kann að vera að hann hafi orðið hirðstjóri fyrr og haft þá umboðsmenn fyrir sig. Hannes Eggertsson var líklega umboðsmaður hans, að minnsta kosti tengdist koma hans til landsins Norby.

Hlutverk Norbys var að berja á Englendingum og átti hann að reisa virki til að verjast þeim, bæði í Vestmannaeyjum og á Bessastöðum. Hirðstjóraembættið hafði hann til 1517 en þá var hann gerður að yfirforingja danska flotans og um leið fékk hann Gotland að léni. Hann hélt Stokkhólmi í hafnbanni 1520, reyndi að bæla niður uppreisn Gústafs Vasa og rak Svía frá Álandseyjum og Finnlandi. Kristján 2. lét hann fá Finnland og Norrbotten að léni.

Þegar saminn var friður við Svía 1524 eftir að Kristján 2. var rekinn úr landi og Friðrik 1. var orðinn Danakonungur áttu Danir að afhenda Svíum Gotland en Søren Norby vildi ekki fara þaðan og setti Friðrik konungur eyjuna þá í hafnbann. Norby sigldi þá til Blekinge, tók land og hélt til Skánar, þar sem bændur flykktust að honum og hann lét hylla sig sem fulltrúa Kristjáns 2. á þingi í Lundi. Hann beið þó lægri hlut í bardögum við her Friðriks 1. og varð að semja frið 28. júní 1525 og sleppa Gotlandi.

Hann hélt þó einhverjum ítökum en tapaði loks sjóorrustu við danskar, sænskar og lýbskar flotadeildir við strönd Blekinge 24. ágúst 1526. Sjálfur slapp hann þó og hélt til Hollands til fundar við Kristján 2., sem þar var landflótta. Hann gekk síðar í þjónustu keisarans og féll í umsátri um Flórens árið 1530.

Heimildir 
 
 

Hirðstjórar á Íslandi
Kúgun kvenna

Kúgun kvenna er bók eftir breska heimspekinginn John Stuart Mill þar sem hann rökstuddi aukin réttindi kvenna út frá nytjastefnu. Bókin, sem er hugsanlega einnig skrifuð af Harriet Taylor Mill, kom út á frummálinu árið 1869. Strax ári seinna þýddi Georg Brandes bókina og kom hún út þá í Danmörku undir titlinum Kvindernes Underkuelse.

Bókin var þýdd á íslensku af Sigurði Jónassyni og gefin út af Hinu íslenska kvenfélagi árið 1900 og hafði mikil áhrif í kvenfrelsisbaráttu. Árið 1997 kom Kúgun kvenna út í flokki Lærdómsrita Hins íslenska bókmenntafélags og árið 2003 kom bókin út í 2. útgáfu.

Tenglar 
 The Subjection of Women, enska útgáfa textans á WikiSource
 „Að stoppa í götin“ eftir Brynhildi Heiðardóttur Ómarsdóttur
 Sigurður Jónasson frá Eyjólfsstöðum og Kúgun kvenna , bæklingur

Heimspekileg ritverk
Kvenréttindi
Bókaárið 1869
Poul Huitfeldt

Poul Huitfeldt (um 1520 – 1592) eða Páll Hvítfeldur var danskur aðalsmaður sem var höfuðsmaður á Íslandi og síðar ríkisstjóri í Noregi.

Hann var yngri bróðir Christoffers Huitfeldt, sem var hirðstjóri á Íslandi 1541 – 1542 og handtók Ögmund biskup. Poul var í þjónustu bróður síns í Noregi og var sendur til Íslands sem 1552 til að ganga frá ýmsum málum tengdum siðaskiptunum. Meðal annars var honum falið að koma á skólum á Hólum og í Skálholti, sem hann og gerði og gaf út reglugerð um starfsemi skólanna sama ár. Hann kom svo aftur til Íslands tvö næstu ár og var hér að minnsta kosti einn vetur.

Heimkominn til Danmerkur fékk hann góð lén að launum fyrir vel unnin störf. Í Sjö ára stríðinu stýrði hann vörnum Halmstad og lenti þar í erfiðu umsátri Svía um bæinn. Eiríkur 14. Svíakonungur bauð honum 2200 dúkata fyrir að gefast upp en Huitfeldt sagðist ekki selja eiða og æru en gæti látið hann fá púður og blý. Bæjarbúar vörðust af hörku og Svíana þraut örendið, þeir hættu umsátrinu skömmu áður en Friðrik 2. Danakonungur kom á vettvang með her sinn. Huitfeldt varð frægur fyrir vörnina og naut mikillar hylli og 1572 var hann gerður að ríkisstjóra í Noregi. Þar lét hann mjög til sín taka, bætti stjórnarhætti mjög og lét meðal annars gera jarðabók. Hann sagði af sér embætti 1577 vegna heilsubrests.

Heimildir 
 

Íslendingar á 16. öld
Hirðstjórar á Íslandi
Snara (stærðfræði)

Snara er hugtak í netafræði sem á við legg sem tengir hnút í sjálfan sig. Snörur fyrirfinnast ekki i einföldum netum.

Heimildir

Tengt efni 
 Hringnet eða hringur
 Klein-flaska

Netafræði
Lappi

Lappi getur átt við:

 Fartölvu, talmál
 Bót
 Hund eða kött með hvítar loppur
 Hoppdans
 Lappa, sem er finnskur ostur

Tengt efni 
 Samísk tungumál
 Samar
Þjóðbúningur

Þjóðbúningur er fatnaður sem er einkennandi fyrir ákveðna þjóð, þjóðarbrot eða menningu. 

Á Vesturlöndum eru þjóðbúningar yfirleitt hefðbundinn fatnaður sem fólk klæddist áður fyrr, á hátíðisdögum eða hversdags, en er nú fyrst og fremst notaður á þjóðhátíðum og við ýmis önnur hátíðleg tækifæri, einkum þau sem tengjast sögu og þjóðlegri menningu á einhvern hátt. Í flestum Evrópulöndum er þjóðbúningurinn gamall sparifatnaður bændafólks og tengist upptaka hans rómantískri þjóðernisstefnu. Sumstaðar er um eiginlegan þjóðbúning að ræða, en í ýmsum löndum hefur hvert hérað eða landsvæði sinn sérstaka búning. Einnig eru dæmi um að hefðbundinn hversdagsfatnaður verði ígildi þjóðbúnings, svo sem þýskar lederhosen og baskahúfur.

Í mörgum löndum utan Vesturlanda er þjóðbúningurinn hverdagsfatnaður, þau föt sem fólk klæðist á hverjum degi, og til eru lönd þar sem það er bundið í lög að fólk klæðist þjóðbúningi, til dæmis í Bútan.

Tengt efni 
 Íslenski þjóðbúningurinn

Þjóðbúningar
Jón Guttormsson skráveifa

Jón Guttormsson skráveifa (d. 8. júlí 1362) var íslenskur lögmaður og hirðstjóri á 14. öld, þekktur óróa- og ofstopamaður og hefur fengið á sig mjög slæmt orð í Íslandssögunni.

Ekkert er vitað um ætt og uppruna Jóns en hann var bróðir Unu, konu Ketils Þorlákssonar hirðstjóra og riddara á Kolbeinsstöðum. Árið 1348 var hann dæmdur á náð konungs fyrir einhvern gjörning og sigldi á konungsfund það ár. Ekki er vitað hvenær hann kom aftur. Haustið 1357 sigldi hann út ásamt fleiri höfðingjum en komst ekki lengra en til Hjaltlands og var þar um veturinn. Þar gerði hann eitthvað af sér svo að hann var aftur dæmdur á konungsnáð.

Hann kom þó til Íslands sumarið 1358 og höfðu þeir Þorsteinn Eyjólfsson, Andrés Gíslason og Árni Þórðarson þá fengið saman hirðstjórn á landinu til þriggja ára. Er til þess tekið í annálum hve landið var þá skattpínt. Jón mun hafa fengið Norðurland í sinn hlut og sumarið 1360 höfðu Norðlendingar fengið nóg af honum, riðu á móti honum 300, mættu honum við Þverá í Vesturhópi og stökktu honum úr fjórðungnum.

Jón varð þó lögmaður 1361 er hirðstjóratíð hans lauk og mun þar hafa notið stuðnings Smiðs Andréssonar, sem varð hirðstjóri það ár. Sumarið 1362 riðu þeir Smiður saman norður í Eyjafjörð ásamt Ormi Snorrasyni. Þann 8. júlí voru þeir á Grund í Eyjafirði og þar var gerð aðför að þeim; er sagt að húsfreyjan, Grundar-Helga, hafi átt stóran þátt í því. Í Grundarbardaga féllu Smiður og Jón og er sagt að Jón hafi verið laminn til bana með járnreknum kylfum en í vísum sem ortar voru um bardagann segir að hann hafi fundist fastur í kamarauga sem hann hafði verið að reyna að flýja út um og verið dreginn þaðan og höggvinn.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Hirðstjórar á Íslandi
Lögmenn á Íslandi

Íslendingar á 14. öld
Veggjatítla

Veggjatítla (eða veggjatrítla) (fræðiheiti: Anobium punctatum) er bjalla af títlubjallnaætt. Veggjatítlan étur trjávið og er mikill skaðvaldur í húsgögnum og innviði timburhúsa. Ekki má rugla veggjatítlunni við veggjalús. 

Lirfa veggjatítlunnar nagar sig inn í viðinn og lifir þar og eyðileggur hann smámsaman. Úr holum veggjatítlurmar kemur örfínt sag sem getur verið heilsuspillandi. Lirfan púpar sig inn í viðnum og þegar þær koma úr púpunni skríða þær úr viðnum og fljúga út til að para sig.

Tenglar 
 Veggjatítla grandar húsi á Eskifirði; grein í DV 1989

Títlubjallnaætt
Hjaltalín

Fyrir greinina um ættarnafnið, sjá Hjaltalín (ættarnafn)

Hjaltalín er íslensk hljómsveit sem hefur gefið út fimm breiðskífur. Platan Terminal var valin poppplata ársins 2009 á Íslensku tónlistarverðlaununum.

Hljómsveitin var stofnuð í MH haustið 2004 í tengslum við lagakeppni MH, Óðrík algaula. Tveimur árum síðar kom hljómsveitin fram í Kastljósi sem rokk-kvartett með fjórum klassískum hljóðfærum. Næsti stóri viðburður Hjaltalín var Iceland Airwaves 2006 og hafði þá Sigríður Thorlacius söngkona gengið til liðs við sveitina.

Meðlimir sveitarinnar
Axel Haraldsson trommuleikari
Guðmundur Óskar Guðmundsson bassaleikari
Hjörtur Ingvi Jóhannsson hljómborðsleikari
Högni Egilsson söngvari og gítarleikari
Sigríður Thorlacius söngkona
Viktor Orri Árnasson fiðluleikari

Breiðskífur
Sleepdrunk Seasons (2007)
Terminal (2009)
Enter 4 (2012)
Days of Gray (2014)
Hjaltalín (2020)

Myndir

Tilvísanir

Tenglar 

 Opinber vefsíða Hjaltalín

Íslenskar hljómsveitir
Stofnað 2004
Háseti

Háseti er skipverji.

Orðsifjar
Hér kemur forliðurinn há- af nafnorðinu hár (‚róðrarþollur‘, ‚keipur‘) og nafnorðið ‚seti‘ er dregið af sögninni að sitja — orðið vísar því til þess er „situr við keipinn“ eða einfaldlega þess sem rær.

Tilvísanir 

Starfsheiti
Dvergastigi

Dvergastigi (fræðiheiti: polemonium reptans) er dulfrævingur sem á rætur sínar að rekja til austurhluta Norður-Ameríku.

Heimildir

Lyngætt
Fulltengt net

„Fulltengt net“ getur einnig átt við altengt net.(en)

Fulltengt net kallast einfalt net í netafræði þar sem allir hnútar eru tengdir saman með legg. Fulltengt net með  hnútum er táknað með  og hefur  hnúta og

 

leggi (þar sem  er tvíliðustuðullinn).

Sjá má öll fulltengt net með -hnútum að neðan þar sem  er frá 1–11, á eftir því fylgir fjöldi leggja:

Heimildir 

Regluleg net
Ingibjörg Jónsdóttir (myndlistarmaður)

Ingibjörg Jónsdóttir (fædd í Reykjavík 18. apríl 1959) er íslenskur myndlistamaður. Ingibjörg útskrifaðist frá Myndlista- og handíðaskóla Íslands og stundaði framhaldsnám í Kaupmannahöfn og Mexíkó og lærði þar vefnað og skúlptúr. Hún hefur haldið einkasýningar og átt verk á sýningum hér heima, í Evrópu og Bandaríkjunum.

Verk og innsetningar Ingibjargar vísa til hugmynda manna og upplifunar af tíma og rými, en sækja efni og aðferðir í heim vefnaðar. Ingibjörg hefur skýrt starf sitt sem tilraunir, rannsóknir og könnunarleiðangra í fellingar tímans og að einn aðaltilgangurinn sé sá að fá vefinn til að hljóma í samtímanum.

Dæmi um innsetningar hennar er verkið „Samsíða heimar“, tilbrigði við kenningar eðlisfræðinnar um strengjafræði. Innsetningin er byggð upp af 27.000 vefnaðarspólum, sumum þökktum þráðum sem draga í sig ljós og gefa frá sér í myrkri og öðrum sem endurvarpa ljósi við beina geislun. Verkið er síbreytilegt eftir birtunni sem umlykur það hverju sinni og hefur því margar birtingarmyndir.

Íslenskir myndlistarmenn
Fólk fætt árið 1959