alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna

Stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna er sáttmálinn sem var grundvöllur að stofnun alþjóðlegu samtakanna Sameinuðu þjóðirnar. Hann var undirritaður í San Francisco í Bandaríkjunum 26. júní 1946 af 50 af 51 stofnmeðlimum (Pólland undirritaði sáttmálann tveimur mánuðum síðar). Hann tók gildi 24. október 1945, eftir að fimm fastameðlimir Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna höfðu staðfest hann og meirihluti annarra stofnmeðlima.

Sem stofnsáttmáli alþjóðasamtaka er hann bindandi fyrir öll aðildarríki. Grein 103 mælir fyrir um að skyldur gagnvart Sameinuðu þjóðunum séu yfirsterkari skyldum gagnvart öðrum alþjóðasáttmálum. Flest viðurkennd ríki í dag eru aðildarríki Sameinuðu þjóðanna.

Samsetning 
Stofnsáttmálinn samanstendur af formála og fjölda greina sem eru hópaðar saman í kafla.

Formálanum er skipt í tvennt. Í fyrri hlutanum er áréttað að virða beri friðinn og öryggi á alþjóðasviðinu, og tryggja að mannréttindi séu ekki fótum troðin. Seinni hlutinn er í samningsformi þar sem lýst er yfir að stjórnvöld fólks Sameinuðu þjóðanna hafi samþykkt stofnsáttmálann.

 1. kafli setur fram markmið Sameinuðu þjóðanna. Þ.m.t. að viðhalda friði og öryggi.
 2. kafli setur fram skilyrði fyrir aðild að Sameinuðu þjóðunum.
 3.-15. kafli, meginefni sáttmálans, skilgreinir helstu stofnanir og undirstofnanir Sameinuðu þjóðanna.
 16. og 17. kafli mæla fyrir um samþættingu Sameinuðu þjóðanna við alþjóðalög sem voru þegar í gildi.
 18. og 19. kafli mæla fyrir um breytingu og staðfestingu á sáttmálanum.

Næstu kaflar mæla fyrir um valdheimildir stofnana Sameinuðu þjóðanna.
 6. kafli mælir fyrir um völd Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna til þess að rannsaka ágreininga og miðla sáttum.
 7. kafli mælir fyrir um völd Öryggisráðsins til þess að setja efnahagslegar, stjórnmálalegar eða hernaðarlegar þvinganir, þar með talið beiting hervalds til þess að leysa ágreining.
 8. kafli gerir svæðisbundnum samtökum kleyft að viðhalda friði og öryggi innan þeirra.
 9. og 10. kafli gera efnahagslega og félagslega samvinnu mögulega í gegnum Efnahags- og félagsmálaráð Sameinuðu þjóðanna.
 12. og 13. kafli mæla fyrir um Gæsluverndarráðið sem hafði yfirumsjón með færslunni yfir í sjálfstæði nýlendanna.
 14. og 15. kafli mæla fyrir um stofnun Alþjóðadómstólinn og Aðalskrifstofu Sameinuðu þjóðanna.

Heimildir

Tenglar 
 Texti stofnsáttmálans á íslensku
 Skönnuð undirrituð útgáfa stofnsáttmálans

Alþjóðalög
Sáttmálar Sameinuðu þjóðanna
Labradorstraumurinn

Labradorstraumurinn er kaldur hafstraumur í Norður-Atlantshafi. Hann flæðir úr Norður-Íshafi meðfram strönd Labrador, umhverfis Nýfundnaland og áfram suður með Nova Scotia. Hann er framhald á Vestur-Grænlandsstraumnum og Baffinseyjarstraumnum. 

Hann mætir Golfstraumnum á Miklabanka suðvestan við Nýfundnaland og aftur norðan við Ytribanka undan Norður-Karólínu. Samspil þessara tveggja strauma skapar bæði miklar þokur og auðug fiskimið.

Á vorin og snemma sumars ber þessi straumur með sér ísjaka frá Grænlandi inn á skipaleiðir yfir Atlantshafið og dæmi eru um að borgarísjakar hafi borist með straumnum allt suður til Bermúda og austur til Asóreyja. Straumurinn kælir niður austurströnd Kanada og Nýja England en hefur lítil áhrif sunnan Þorskhöfða. Þetta sést af því að trjálínan er allt að fimmtán gráðum sunnar en í Síberíu, Evrópu og á vesturströnd Kanada.

Hafstraumar
Landafræði Kanada
Miklibanki

Miklibanki eða Miklugrunn er neðansjávarslétta út af Norður-Ameríkulandgrunninu suðaustan við Nýfundnaland. Sjór er tiltölulega grunnur (24-101 m) á bankanum. Þar mætast hlýr Golfstraumurinn að sunnan og kaldur Labradorstraumurinn að norðan. Blöndun þessara tveggja strauma verður til þess að lyfta næringarefnum upp að yfirborði sjávar sem skapar kjöraðstæður fyrir fiska. Miklibanki er því ein af auðugustu fiskimiðum heims. Þar veiðast meðal annars þorskur, ýsa, loðna og sverðfiskur. Á botninum finnast bæði hörpuskel og humar. Þar er líka að finna stóra hópa sjófugla eins og súlu og skrofu og sjávarspendýr á borð við seli og hvali. 

Blöndun kaldsjávar og hlýsjávar skapar líka oft þoku á þessu svæði. Skipið Titanic sökk skammt sunnan við Miklabanka.

Fiskimið
Landafræði Kanada
Brasilíustraumurinn

Brasilíustraumurinn er hlýsjávarstraumur sem rennur suður með strönd Brasilíu að ósum Río de la Plata. Straumurinn er grein af Suður-Miðbaugsstraumnum sem verður til þegar sá síðarnefndi mætir Suður-Ameríku. Straumurinn er jaðarstraumur eins og Golfstraumurinn en er þó mun grynnri og veikari en hann. Brasilíustraumurinn mætir Falklandseyjastraumnum í Argentínuhafi. 

Atlantshaf
Hafstraumar
Landafræði Suður-Ameríku
Portúgalsstraumurinn

Portúgalsstraumurinn er veikur hlýsjávarstraumur sem rennur suðaustur í átt til Portúgals. Hann er grein af Norður-Atlantshafsstraumnum sem rennur í norðaustur frá Norður-Atlantshafshringstraumnum.

Hafstraumar
Atlantshaf
Austur-Grænlandsstraumurinn

Austur-Grænlandsstraumurinn er kaldur, seltulítill hafstraumur sem rennur úr Norður-Íshafi um Framsund suður með austurströnd Grænlands að Hvarfi. Straumurinn ber kaldan sjó suður um Norðurhöf og Grænlandssund. Hann ber með sér 90% af þeim hafís sem berst úr Norður-Íshafi í Atlantshaf. Straumurinn skiptist í þrjú aðgreind lög: djúpsjó (neðsta lagið undir 1000 metrum), atlantssjó (miðlagið frá 150 að 1000 metrum) og pólsjó (efstu 150 metrarnir). Atlantssjórinn berst í Austur-Grænlandsstrauminn með Vestur-Svalbarðastraumnum í Framsundi og þar sem hann er saltríkari en pólsjórinn sekkur hann neðar í strauminn. 

Þar sem straumurinn mætir Jan Mayen-hryggnum á mörkum Grænlandshafs og Íslandshafs sveigir hluti djúpsjávarins frá og streymir til austurs inn í Grænlandshringstrauminn meðan efri lögin streyma óhindrað inn í Íslandshaf. 

Hafstraumar
Norður-Íshaf
Atlantshaf
Bengúelastraumurinn

Bengúelastraumurinn er breiður (2-300km) og kaldur hafstraumur sem rennur í norður meðfram vesturströnd Afríku. Hann dregur nafn sitt af borginni Bengúela í Angóla. Hann er austurhluti Suður-Atlantshafshringstraumsins og nær frá Góðravonarhöfða í suðri að mörkum Angólastraumsins í norðri á 16°S. Suðaustlægir staðvindar hafa áhrif á strauminn og valda uppstreymi við ströndina sem nærir vistkerfi sjávar þar. 

Atlantshaf
Hafstraumar
Landafræði Afríku
Alþjóðareglur til að koma í veg fyrir árekstra á sjó

Alþjóðareglur til að koma í veg fyrir árekstra á sjó, oft kallaðar alþjóðasiglingareglurnar eða einfaldlega siglingareglurnar, eru reglur frá Alþjóðasiglingamálastofnuninni sem miða að því að koma í veg fyrir árekstra þegar skip mætast á sjó. Reglurnar eru efni alþjóðasamnings frá 1972 sem 155 ríki höfðu undirritað í júní 2013, þar á meðal Ísland sem staðfesti samninginn árið 1975.

Reglurnar skiptast í fimm kafla og fjóra viðauka. Þær fjalla um stjórn skipa og siglingu, hver á réttinn þegar skip mætast, skipaljós og merkjagjöf, meðal annars um neyðarmerki. 

Í höfnum og á ám og vötnum kunna að gilda sérstakar reglur sem yfirvöld hvers ríkis setja, en ætlast er til að þau hafi hliðsjón af alþjóðareglunum. Í kappsiglingum gilda alþjóðlegar kappsiglingareglur sem Alþjóðasiglingasambandið setur og taka mið af alþjóðasiglingareglunum.

Tenglar
 Alþjóðasiglingareglurnar á vef samgöngustofu

Alþjóðasamningar
Siglingafræði
Stjörnutími

Stjörnutími er tímakvarði sem byggist á snúningi Jarðar miðað við fastastjörnur á himni, ólíkt sólartíma sem miðast við afstöðu sólarinnar. Á tiltekinni athugunarstöð verður sama stjarna nokkurn veginn á sama stað á himninum á sama stjörnutíma. 

Vegna pólriðu er raunverulegur stjörnudagur ekki alveg reglulegur en meðalstjörnudagur er 23 klukkustundir, 56 mínútur og 4,0916 sekúndur að lengd. Hann er því um 3 mínútum og 56 sekúndum styttri en sólarhringurinn. 

Eitt stjörnuár er sá tími sem það tekur sólina að birtast á sama stað á himninum. Það er um 6 tímum og 9,1626 mínútum lengra en almanaksárið og 20 mínútum 24,5128 sekúndum lengra en hvarfár. Munurinn stafar af möndulveltu jarðar og flutningi vor- og haustpunktanna vegna hennar. 

Tímatal
Stjörnufræði
Möndulvelta

Möndulvelta er hægfara breyting á stefnu snúningsáss himinhnattar þar sem toppur ássins veltur í hring. Hugtakið pólvelta lýsir almenna lögmálinu um breytingu á möndulhalla hluta sem snúast um snúningsás. Möndull Jarðar veltur í heilan hring á 25.772 árum. Toppur hans færist því um eina gráðu á 71,6 ára fresti. Aðrar breytingar á snúningi Jarðar: pólriða og pólhreyfing, eru mun minni umfangs. 

Jörðin
Stjörnufræði
Hreyfing himintungla
Pólstjarna

Pólstjarna er stjarna sem hentugt er að miða við stefnu á Norðurheimskautið eða Suðurheimskautið þar sem hún er nokkurn veginn í sömu stefnu og möndull Jarðar. Pólstjarnan eða Norðurstjarnan (Polaris) er viðmiðið fyrir Norðurskautið og Suðurstjarnan (Sigma Octantis) fyrir Suðurskautið. 

Þar sem sýndarstaða þessara stjarna er nokkurn veginn föst á himni er hentugt að taka stefnu miðað við þær þegar siglt er eftir stjörnum.

Stjörnufræði
Siglingafræði
Stjarnsiglingafræði

Stjarnsiglingafræði eða stjörnufræðileg siglingafræði er tækni til að taka staðarákvörðun út frá stöðu sólar, tungls, plánetanna í sólkerfinu eða þeim 57 leiðarstjörnum sem taldar eru upp á siglinga- og loftferðaalmanaki. Stjarnsiglingafræði hefur þróast í þúsundir ára og er enn í fullu gildi, þótt ný staðsetningartækni á borð við GPS hafi að miklu leyti leyst hana af hólmi.

Stjarnsiglingafræði byggist á því að mæla horn himintungla miðað við sjóndeildarhring og reikna þannig út hnattstöðu athugandans. Á tilteknum tíma er tiltekið himintungl beint yfir ákveðnum punkti á jarðarkringlunni. Þessi punktur nefnist jarðstaða og hægt er að finna hana út með því að fletta upp í siglingaalmanakinu miðað við Greenwich Mean Time sem þarf þá að vera þekktur. Með því að mæla hornið milli hnattarins og sjóndeildarhringsins er þá hægt að reikna út fjarlægð athugandans frá jarðstöðu hans með einfaldri hornafræði og nota það til að setja stöðulínu í hring utanum jarðstöðu himinhnattarins. Athugandinn er þá einhversstaðar á þeirri línu. Yfirleitt er miðað við skurðpunkt staðarlína þriggja til fimm stjarna til að draga úr skekkju. 

Aðrar aðferðir til að reikna hnattstöðu eftir himintunglum miðast við notkun sextants eða annarra tækja til að taka hæð sólar á hádegi, en þá þarf GMT ekki að vera þekktur.

Siglingafræði
Stjörnufræði
Bæjarstjórn Mosfellsbæjar

Bæjarstjórn Mosfellsbæjar er lýðræðislegur vettvangur kjörinna fulltrúa íbúa Mosfellsbæjar. Bæjarstjórn ber ábyrgð því að framfylgja þeim málefnum sem ríkið hefur falið sveitarstjórnum.

Núverandi bæjarstjórn

Bæjarstjórar

2022 
Síðast var kosið til bæjarstjórnar í sveitarstjórnarkosningunum 14. maí 2022. Bæjarstjórnarfulltrúum var fjölgað úr 9 í 11 vegna fólksfjölgunar í bænum.

Núverandi skipting bæjarstjórnarfulltrúa í Mosfellsbæ

2018 
Síðast var kosið til bæjarstjórnar í sveitarstjórnarkosningunum 26. maí 2018.

Eftirfarandi fulltrúar skipa sæti í bæjarstjórn

2014 
Síðast var kosið til bæjarstjórnar í sveitarstjórnarkosningunum 31. maí 2014. Bæjarstjórnarfulltrúum var fjölgað í 9 úr 7 vegna fólksfjölgunar í bænum.

Núverandi skipting bæjarstjórnarfulltrúa í Mosfellsbæ

Eftirfarandi fulltrúar skipa bæjarstjórn:

2010 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 29. maí 2010.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:

Sjálfstæðisflokkkurinn og Vinstrihreyfingin - grænt framboð mynduðu meirihluta og hélt Haraldur Sverrisson áfram sem bæjarstjóri. Karl Tómasson var kjörin forseti sveitarstjórnar.

2006 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 27. maí 2006.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:

2002 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 25. maí 2002.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:

1998 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 23. maí 1998.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:

1994 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 28. maí 1994.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:

1990 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 26. maí 1990.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:

1986 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 31. maí 1986.
Mosfellshreppur hlaut kaupstaðarréttindi 9. ágúst 1987 og var nafninu breytt í Mosfellsbær

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1982 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 22. maí 1982.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1978 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 27. maí 1978.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1974 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 25. maí 1974.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

1970 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 27. júní 1970.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

Hreppstjóri var Hrólfur Ingólfsson

1962 
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 23. júní 1962.

Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:

Heimildir

Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi
Mosfellsbær
Kúla

Kúla eða hnöttur er þrívítt form þar sem hver punktur á yfirborði er jafnlangt frá miðju. Fjarlægð yfirborðs frá miðju kúlu er geisli hennar og hámarksvegalengd milli tveggja punkta á yfirborðinu, sem markast af línu sem fer í gegnum miðju hennar, er þvermál hennar.

Formúlur

Flatarmál 

Flatarmál kúlu er fundið með formúlunni  þar sem  er geisli hennar.

Rúmmál 

Rúmmál kúlu er fundið með formúlunni .

Yfirborðsflatarmál 

Rúmfræði
Samsætugerð

Arfhreinn Einstaklingur er sá sem er til dæmis með litningana RR eða rr en arfblendinn einstaklingur er sá sem er með blandna litninga s.s Rr
Hafnsögumaður

Hafnsögumaður eða lóðs er maður sem hefur það hlutverk að veita skipum leiðsögn um hættuleg eða þröng farvötn, eins og hafnir, ár, skurði og vötn. Hafnsögumenn nýta sér nákvæma þekkingu á staðháttum við leiðsögnina. Í sumum höfnum er hafnsöguskylda, þ.e. skipum er skylt að nýta sér þjónustu hafnsögumanna þegar siglt er til hafnar eða frá. Hafnsöguskylda gildir yfirleitt alltaf þegar siglt er með hættulegan farm. Hafnsögumaður um borð leysir skipstjóra ekki frá þeirri skyldu að tryggja öryggi skipsins. 

Hafnsögubátur flytur hafnsögumann um borð í skip, sækir hann og siglir stundum með skipinu um hafsvæðið. 

Á Íslandi þarf hafnsögumaður að hafa lokið 2. stigs skipstjórnarprófi og sérstöku hafnsögunámskeiði.

Tenglar
 Hafnsaga og leiðsaga skipa á vef Siglingastofnunar 

Siglingafræði
Störf á sjó
Hafnsögubátur

Hafnsögubátur eða lóðs er bátur sem flytur hafnsögumann milli lands og skipsins sem hann á að lóðsa til eða frá höfn eða öðru siglingasvæði. Nútímahafnsögubátar eru yfirleitt litlir (20 til 75 fet á lengd) en sterkbyggðir með stuðpúða til að þola að slást upp við stærri skip. Þeir eru yfirleitt málaðir í skærum litum, hafa rauðan og hvítan merkjafána uppi (H-fána) og orðið PILOT með stórum stöfum á áberandi stað.

Skip
Austur-Ástralíustraumurinn

Austur-Ástralíustraumurinn er hafstraumur í Kyrrahafi. Hann er grein af Suður-Miðbaugsstraumnum sem streymir í suður eftir austurströnd Ástralíu og flytur hlýjan sjó og lífverur úr Kóralhafi suður eftir landgrunni Ástralíu.  Hraði straumsins er yfirleitt um þrír hnútar en getur náð allt að sjö hnútum á grynningum. Straumurinn veldur hringiðu í Tasmanhafi milli Ástralíu og Nýja Sjálands.

Á hverju sumri flytur straumurinn þúsundir af fiskum og öðrum lífverum frá Kóralrifinu mikla til Sidneyhafnar og lengra suður. Í teiknimyndinni Leitin að Nemó frá 2003 er Austur-Ástralíustraumurinn (eða AÁSið) sýndur sem eins konar hraðbraut fyrir sjávardýr sem flytur trúðfiskinn Marel til Sidneyhafnar.

 

Hafstraumar
Kyrrahaf
Landafræði Ástralíu
Kóralhaf

Kóralhaf er hafsvæði í Kyrrahafi. Hafið markast af norðausturströnd Ástralíu í vestri, austurströnd Nýju Gíneu og Salómonseyjum í norðri, og Vanúatú og Nýju Kaledóníu í austri. 

Loftslag á hafinu er heitt og stöðugt. Fellibylir eru algengir þar frá janúar fram í apríl en annars eru suðaustlægir staðvindar ríkjandi. Í hafinu eru fjöldi eyja og skerja, þar á meðal stærsta kóralrif heims, Kóralrifið mikla. Hafið er þvi mjög mikilvægt fyrir lífríki heimsins. Olíuleit var hætt þar árið 1975 og fiskveiðar eru víða takmarkaðar. 

Austur-Ástralíustraumurinn flytur næringarríkan sjó úr Kóralhafinu suður eftir eystra landgrunni Ástralíu. 

Kyrrahaf
Landafræði Ástralíu
Landafræði Salómonseyja
Landafræði Vanúatú
Víktor Janúkovytsj

Víktor Fedóróvitsj Janúkovytsj (úkraínska: Ві́ктор Фе́дорович Януко́вич, rússneska: Виктор Фёдорович Янукович, fæddur 9. júlí 1950) er úkraínskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Úkraínu. Úkraínska þingið leysti hann frá störfum sínum eftir úkraínsku byltinguna árið 2014. Hann tók embætti í febrúar 2010 eftir að hann sigraði í þingskosningunum. Þó að hann hafi verið leystur frá störfum segist hann vera „lögmætur höfðingi Úkraínska ríkisins kosinn af úkraínskum ríkisborgurum í frjálsum kosningum“. 

Talið er að eiginfé Janúkovytsj nái upp í 12 milljarða bandaríkjadala.

Heimildir 

Forsetar Úkraínu
Forsætisráðherrar Úkraínu
Oleksandr Túrtsjínov

Olexander Valentynovytsj Túrtsjínov (úkraínska: Олександр Валентинович Турчинов, fæddur 31. mars 1964) er úkraínskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti og þingforseti Úkráinu. Hann tók embætti þann 22. febrúar 2014 þegar Víktor Janúkovytsj var leystur frá störfum.

Úkraínskir stjórnmálamenn
Forsetar Úkraínu
Júrafjöll

Júrafjöll eru fjallgarður norðan við vesturenda Alpafjalla í Evrópu. Fjallgarðurinn skilur á milli ánna Rínar og Rhône. Fjallgarðurinn er aðallega í Sviss og Frakklandi en hluti hans nær inn í Þýskaland. Hæsti tindur fjallgarðsins er Le Crêt de la Neige í franska umdæminu Ain sem rís 1720 metra yfir sjávarmál.

Nafnið er af keltneskum stofni og merkir „skógar“. Svissneska kantónan Júra og Júratímabilið draga nafn sitt af Júrafjöllum.

Fjallgarðar í Evrópu
Pangea

Pangea eða Aljörð (úr grísku πᾶν pan, „allt“ og γῆ ge, „jörð“) var risameginland sem myndaðist seint á fornlífsöld fyrir um 300 milljónum árum og byrjaði að brotna upp á miðlífsöld fyrir um 175 milljónum árum síðan. Hafið í kringum Pangeu er kallað Panþalassa. 

Pangea varð til seint á perm -tímabilinu (fyrir 285-250 milljónum ára) við samruna Gondwanalands og Evrameríku. Þetta risameginland náði milli heimskauta og tók yfir alla meginlandsfleka jarðar. 

Rökin fyrir tilveru Pangeu eru annars vegar dýralíf, þar sem líkar eða sömu tegundir finnast í heimsálfum sem eru langt frá hverri annarri, og hins vegar hliðstæðir jarðfræðilegir þættir til dæmis í Afríku og Suður-Ameríku. 

Pangea gliðnaði í sundur í þremur skrefum. Fyrst klofnaði hún frá Teþyshafi í austri að Kyrrahafi í vestri og myndaði risameginlöndin Lárasíu og Gondvana; síðan brotnaði Gondvana upp í nokkur minni lönd (Afríku, Suður-Ameríku, Indland, Suðurskautslandið og Ástralíu) á árkrítartímabilinu. Þriðja skiptingin varð á Nýlífsöld þegar Lárasía klofnaði og Norður-Ameríka og Grænland skildu sig frá Evrasíu. 

Meginástæða þessa klofnings meginlanda er möttulstrókur sem rís undir þeim. Við hann lyftist landið og klofnar loks. Flekahreyfingar bera svo meginlöndin fram og aftur um hnöttinn. Möttulstrókarnir eru líklega sá meginkraftur er flytur til flekana, líkt og ólgandi vatn undir ís sem veldur því að ísjakar færast til.

Heimildir
  
 Sigurður Steinþórsson. „Af hverju brotnaði Pangea upp?“ Vísindavefurinn, 5. ágúst 2004. Sótt 4. mars 2019. http://visindavefur.is/svar.php?id=4443. 

Risameginlönd
Jarðsaga
Sung Jae-ki

Sung Jae-ki eða Sung Jae-gi (kóreska:성재기; hanja:成在基; 8. ágúst 1967 – 26. júlí 2013) var suðurkóreskur mannréttindafrömuður og frjálslyndur hugsuður. Viðurnefni hans var Simheon(심헌;審軒).

Árið 2013 svipti hann sig lífi..

Tengt efni 
 Femínismi
 Frjálslyndisstefna

Tilvísanir

Tenglar 
 [http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 Suicide performance and journalist ethics] News Dongah (English)
 Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews (English)
 Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (English)
 South Korean channel films suicide  (English)
 Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación (Espranol)
 Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión (Espranol)

Sung, Jae-ki
Sung, Jae-ki
Frjálshyggja
Lárasía

Lárasía var risameginland sem varð til þegar Pangea klofnaði í norður- og suðurhluta seint á Tríastímabilinu fyrir 200 til 180 milljón árum. Suðurhlutinn varð Gondvana. 

Nafnið er dregið af Lárentía sem er heiti á norðurameríska meginlandskjarnanum, og Evrasía. Flest af þeim meginlöndum sem nú eru á norðurhveli jarðar voru hlutar Lárasíu. 

Lárasía fór að gliðna á Kambríumtímabilinu og meginlöndin Lárentía, Baltíka, Síbería, Kasakstanía, Norður-Kína og Austur-Kína mynduðust. 

Risameginlönd
Gondvana

Gondvana eða Gondvanaland var risameginland sem samastóð af þeim löndum og heimsálfum sem nú eru Suður-Ameríka, Afríka, Arabía, Madagaskar, Indland, Ástralía og Suðurskautslandið. Gondvana var fullmyndað á síðasta hluta forkambríum fyrir um 600 milljónum ára. Nafnið Gondvana er komið frá austurríska jarðfræðingnum Eduard Suess sem dró það af jarðmyndunum frá efri hluta fornlífsaldar og miðlífsaldar í Gondvanahéraði (úr sanskrít: gondavana „gondaskógur“) í miðhluta Indlands. Þessar myndanir eru sambærilegar við jarðmyndanir heimsálfa á suðurhveli jarðar. 

Francis Bacon tók fyrst eftir því að strandlengjur Suður-Ameríku og Afríku pössuðu vel saman á fyrstu kortum af Afríku og Nýja heiminum árið 1620. Hugmyndin um að öll meginlönd hefðu eitt sinn verið sameinuð var sett saman í meginatriðum af Alfred Wegener, þýskum veðurfræðingi árið 1912. Sá hann fyrir sér eitt risameginland sem hann nefndi Pangea. Gondvanda myndaði suðurhluta þessa risameginlands en norðurhlutinn varð Lárasía.

Gondvana fór að gliðna sundur snemma á Júratímabilinu fyrir 184 milljón árum þegar austurhluta Gondvana tók að reka frá Afríku og Madagaskar. Suður-Atlantshafið varð til þegar Suður-Ameríku fór að reka frá Afríku fyrir um 130 milljón árum. Austur-Gondvana fór að gliðna sundur fyrir um 120 milljón árum þegar Indland tók að reka í norðurátt.

Risameginlönd
Miðjúratímabilið

Miðjúratímabilið er miðhluti júratímabilsins og nær frá því fyrir 176 til 161 milljón árum. Á þessum tíma klofnaði risameginlandið Pangea í Lárasíu og Gondvana. Líf blómstraði í hafinu og ný sjávarskriðdýr komu fram. Nýjar risaeðlur komu fram á landi eins og rumeðlur, fenriseðlur og bagleðlur. Keilutönnungar lifðu með risaeðlunum en voru aðeins á stærð við greifingja. Berfrævingar voru ríkjandi gróður. 

Júratímabilið
Siglingaráætlun

Siglingaráætlun er nákvæm áætlun yfir ferðalag skips frá því það leggur úr höfn og þar til það kemur aftur til hafnar eða leggst við ankeri. Áætlunin felur í sér að stika út áætlaða leið skipsins á sjókort og átta sig á mögulegum hættum, veðurspá, ölduspá, sérreglum fyrir tiltekin hafsvæði o.s.frv. Siglingaráætlun hefur fjögur stig: mat, áætlunargerð, framkvæmd og eftirlit. Skipstjóri ber ábyrgð á siglingaráætlun skips en stýrimaður fær oft það verkefni að sjá um hana. 

Siglingafræði
Marianna Madia

Marianna Madia (fædd Maria Anna, 5. september 1980) er ítalskur stjórnmálamaður úr Lýðræðisflokknum. Hún hefur setið í neðri deild löggjafarþings Ítalíu frá árinu 2008.

Árið 2013 giftist hún sjónvarpsframleiðandanum Mario Gianani. Þau eiga tvö börn; hið seinna fætt 8. apríl 2014..

Útgefið efni 
 Un welfare anziano. Invecchiamento della popolazione o ringiovanimento della società?, written in co-operation with others, Ed. Il Mulino, 2007
 Precari. Storie di un'Italia che lavora, with itroduction of Susanna Camusso (Rubbettino, 2011,ISBN 884982940X)

Tilvísanir

Tenglar 
 Opinber vefsíða

Madia, Marianna