alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Andre Geim

Andre Konstantinovich Geim (f. 21. október 1958) er hollenskur eðlisfræðingur sem fékk nóbelsverðlaunin árið 2010 ásamt Konstantin Novoselov fyrir vinnu þeirra við grafín.

Andre er fæddur í Rússlandi en er með hollenskan ríkisborgararétt.

Árið 2000 fékk Andre líka Ig nóbelsverðlaunin fyrir að láta frosk svífa í sterku segulsviði.

Tilvísanir 

Geim, Andre
Nóbelsverðlaunahafar í eðlisfræði
Geim, Andre
Grunnskólinn á Hólmavík

Grunnskólinn á Hólmavík er grunnskóli á Hólmavík sem stendur við Skólabraut 20, 510 Hólmavík. Skólinn hóf starfsemi sína veturinn 1910-1911. Núverandi skólabygging var tekin í notkun árið 1948 og var sú bygging stækkuð árið 1984

Tengt efni
 Listi yfir íslenska grunnskóla

Íslenskir barnaskólar
Íslenskir grunnskólar
Peter Singer

Peter Albert David Singer (fæddur 6. júlí 1946) er ástralskur heimspekingur. Hann er Ira W. DeCamp-prófessor í lífsiðfræði við Princeton-háskóla og Laureate-prófessor við Centre for Applied Philosophy and Public Ethics við Háskólann í Melbourne. Hann sérhæfir sig í hagnýttri siðfræði og er yfirlýstur nytjastefnumaður og guðleysingi

Helstu rit 
 Animal Liberation
 Practical Ethics

Ástralskir heimspekingar
Grænmetisætur
Heimspekingar 20. aldar
Heimspekingar 21. aldar
Nytjastefnumenn
Siðfræðingar
Trúleysingjar

Ástralskir húmanistar
Sviptifall

Sviptifall (ablativus) er málfræðilegt fall. Grunnmerking þess er að tákna hreyfinguna frá einhverju. 

Sviptifall er meðal annars til í latínu og sanskrít en flest indóevrópsk mál hafa glatað sviptifallinu.

Málfræði 
Í finnsku hefur sviptifallið endinguna -lta / ltä. Sem fyrr getur táknar fallið hreyfingu frá einhverju og í íslensku væri að jafnaði einfaldlega notað -frá þess í stað.

 Dæmi; ef einhver hefði gefið þér köku og annar síðan spurt þig frá hverjum þú hefðir fengið hana og maður að nafni Géorg hefði gefið þér hana yrði Géorg sett í sviptifall.  keneltä? - frá hverjum? Gerogelta

keneltä - aftur síðan bara ablatívusinn af -ken sem merkir -hver. ablatívusinn hefur því nokkur merki þágufalls í íslensku sem aftur er algjör misnómer þar sem um frávísunarfall er að ræða en ekki raunverulegt þyggjandafall.

Föll (málfræði)
Hlutlægni

Hlutlægni er heimspekilegt hugtak, andstætt huglægni, og felur í sér að eitthvað, sem er sagt vera hlutlægt, sé óháð skynjunum, viðhorfum og löngunum fólks.

Til dæmis veltur það ekki á skynjunum fólks, viðhorfum þeirra eða löngunum hvort Ísland er eyja. Það eru því hlutlæg sannindi að Ísland sé eyja, það eru sannindi sem gilda jafnt fyrir alla menn óháð því hvaða hugmyndir þeir gera sér um Ísland. Oft er litið svo á að fegurð og smekksatriði séu ekki hlutlæg, heldur huglæg. Þannig væru það ekki hlutlæg sannindi að málverkið Mona Lisa sé fallegt, heldur huglæg sannindi sem gilda ekki jafnt fyrir alla menn óháð viðhorfum þeirra. Heimspekingar hafa deilt um hlutlægni smekks og fegurðar.

Tengt efni 
 De gustibus non est disputandum
 Hluthyggja
 Huglægni
 Óhlutdrægni

Heimildir og ítarefni 
 Moser, Paul. Philosophy After Objectivity (Oxford: Oxford University Press, 1993).
 Nagel, Thomas. The View From Nowhere (Oxford: Oxford University Press, 1986).
 Rorty, Richard. Philosophy and the Mirror of Nature (Princeton: Princeton University Press, 1979).
 Rorty, Richard. Objectivity, Relativism, and Truth: Philosophical Papers, Vol. 1 (Cambridge: Cambridge University Press, 1991).

Tenglar 
 
 
 

Frumspeki
Heimspekileg hugtök
Þekkingarfræði
Doktorsgráða

Doktorsgráða eða doktorspróf er námsgráða og er æðsta námsgráðan á háskólastigi. Orðið er dregið af latnesku sögninni docere sem merkir að kenna en doctor er einhver sem kennir; fastráðnir háskólakennarar þurfa víðast hvar að hafa doktorsgráðu.

Ýmsar doktorsgráður eru til en algengastar eru dr. phil. og Ph.D. sem eru skammstafanir fyrir doctor philosophiae og philosophiae doctor tilsvarslega. Í þessu samhengi er orðið „philosophia“ notað um veraldleg fræði, það er að segja akademískar fræðigreinar aðrar en guðfræði, lögfræði og læknisfræði.

Í guðfræði hefur tíðkast að veita gráðurnar dr. theol. (doctor theologiae) eða Th.D. (theologiae doctor). Í lögfræði hefur tíðkast að veita gráðurnar Dr.iur. (doctor iuris), JD (iuris doctor) og S.J.D. (scientiae iuridicae doctor). Í læknisfræði hefur tíðkast að veita gráðurnar dr. med. (doctor medicinae) og MD (medicinae doctor). En JD-gráða er víðast hvar ekki eiginleg doktorsgráða og sömuleiðis er MD-gráða víðast hvar sú námsgráða sem krafist er fyrir almennt lækningaleyfi og jafngildir ekki doktorsprófi. Því er stundum veitt dr. phil. eða Ph.D.-gráða í lögfræði og læknisfræði ofan á iuris doctor og medicinae doctor-gráður.

D.litt. eða Litt.D.-gráður (doctor litterarum) eru sums staðar veittar ofan á doktorspróf sem heiðursgráður fyrir vel unnið ævistarf í fræðum (yfirleitt hugvísindum. Gráðan L.H.D. (Litterarum humanarum doctor) er oftast sambærileg við D.Litt.-gráðuna. D.D. (Divinitatis Doctor) er stundum veitt guðfræðingum sem sams konar heiðursdoktorsnafnbót. Í lögfræði er LL.D. (legum doctor) stundum veitt sem heiðursgráða.

Í sumum Evrópulöndum hefur einnig tíðkast að veita æðra doktorspróf (dr. habil.) eftir doktorsvörn á töluvert umfangsmeira doktorsverkefni eftir fyrstu doktorsgráðu. Ólíkt doktorsverkefni fyrstu doktorsgráðu er verkefni æðra doktorsprófs ekki unnið undir leiðsögn kennara. Handhafi æðra doktorsprófs getur tekist á hendur leiðsögn doktorsverkefna. Í Norður-Ameríku er ekkert æðra doktorspróf veitt en ferlið er ekki ósvipað fastráðningarferlinu (e. tenure track).

Námsgráður
Philosophiae Doctor

Philosophiae doctor, venjulega skammstafað PhD, Ph.D., D.Phil. eða Dr. Phil. er æðri námsgráða, sem veitt er við háskóla að loknu doktorsprófi.

Orðið „philosophiae“ („heimspeki“) merkir í þessu samhengi sérhverja veraldlega fræðigrein, það er að segja fræðigrein aðra en guðfræði, lögfræði og læknisfræði og ýmsar aðrar verkmenntir.

Upphaf þessarar doktorsgráðu má rekja til Humboldt-háskólans í Berlín en flestir bandarískir háskólar hafa tekið hana upp, svo að nú eru rúmlega 90% af doktorsgráðum sem veittar eru í Norður-Ameríku Ph.D.-gráður.

Námsgráður
Um óskiptanlegar línur

Um óskiptanlegar línur (De Lineis Insecabilibus) er stutt ritgerð sem eignuð er Aristótelesi en er að líkindum samin af einhverjum eftirmanni hans á 2. öld f.Kr. Í ritgerðinni er leitast við að hrekja kenningar Xenokratesar.

Ritverk Aristótelesar
Um liti

Um liti (De Coloribus) er ritgerð eignuð Aristótelesi en stundum talin vera eftir Þeófrastos eða Straton. Í ritgerðinni er sett fram sú kenning að allir litir verði til við blöndun svarts og hvíts.

Um liti var áhrifamikið rit fram á 17. öld.

Ritverk Aristótelesar
Staða vinda

Staða vinda (Ventorum Situs) er rit, sem er stundum eignað Aristótelesi en að líkindum ranglega.

Ritverk Aristótelesar
Um Melissos, Xenofanes og Gorgías

Um Melissos, Xenofanes og Gorgías er stutt ritgerð sem er ranglega eignuð Aristótelesi. Líklega var ritgerðin samin af aristótelískum heimspekingi á 1. öld.

Tengt efni 
 Melissos
 Xenofanes
 Gorgías

Ritverk Aristótelesar
Um dyggðir og lesti

Um dyggðir og lesti (De Virtutibus et Vitiis Libellus) er stysta ritið sem eignað er Aristótelesi um siðfræði. Flestir fræðimenn efast nú um að verkið sé réttilega eignað Aristótelesi en sennilega var það samið af aristótelískum heimspekingi.

Ritverk Aristótelesar
Hagfræðin

Hagfræðin (Oeconomica) er rit í þremur bókum, sem er eignað Aristótelesi en flestir fræðimenn telja einhvern nemenda hans hafa samið það eða einhvern nemenda Þeófrastosar.

Ritverk Aristótelesar
Um drauma

Um drauma (forngríska: Περὶ ἐνυπνίων, latína: De insomniis) er ein stysta ritgerð Aristótelesar í Parva Naturalia.

Ritverk Aristótelesar
Parva Naturalia

Parva Naturalia eða Litlu náttúrufræðiritin er hópur ritverka eftir Aristóteles, sem fjalla öll um náttúrufræði sem tengist líkama og sál:
 Um skynjun og skynjanlega hluti (or De Sensu et Sensibilibus) 
 Um minni og upprifjun (or De Memoria et Reminiscentia) 
 Um svefn og vöku (or De Somno et Vigilia) 
 Um drauma (or De Insomniis) 
 Um draumspá (or De Divinatione per Somnum)  
 Um ævilengd (or De Longitudine et Brevitate Vitae) 
 Um æsku og elli, Um líf og dauða, Um öndun (or De Juventute et Senectute, De Vita et Morte, De Respiratione) 

Ritverk Aristótelesar
Um svefn og vöku

Um svefn og vöku (De somno et vigilia) er ritgerð eftir Aristóteles og er hluti af Parva Naturalia.

Ritverk Aristótelesar
Um minni og upprifjun

Um minni og upprifjun (De memoria et reminiscentia) er ritgerð eftir Aristóteles og hluti af Parva Naturalia.

Ritverk Aristótelesar
Um öndun

Um öndun er stutt ritgerð eftir Aristóteles og er hluti af Parva Naturalia. Um öndun er þriðji hlutinn af verki sem telur einnig Um æsku og elli og Um líf og dauða.

Ritverk Aristótelesar

en:On Youth, Old Age, Life and Death, and Respiration#Respiration
Um líf og dauða

Um líf og dauða er stutt ritgerð eftir Aristóteles og er hluti af Parva Naturalia. Um líf og dauða er annar hlutinn af verki sem telur einnig Um æsku og elli og Um öndun.

Ritverk Aristótelesar

en:On Youth, Old Age, Life and Death, and Respiration#The life-cycle
Um æsku og elli

Um æsku og elli er stutt ritgerð eftir Aristóteles og er hluti af Parva Naturalia. Um æsku og elli er fyrsti hlutinn af verki sem telur einnig Um líf og dauða og Um öndun.

Ritverk Aristótelesar

en:On Youth, Old Age, Life and Death, and Respiration#The heart as the primary organ of soul
Um anda

Um anda (forngríska: Περὶ πνεύματος, latína: De spiritu) er heimspekileg ritgerð sem eignuð er Aristótelesi en venjulega ekki talin ósvikin.

Ritverk Aristótelesar
Um ævilengd

Um ævilengd (forngríska: Περὶ μακροβιότητος καὶ βραχυβιότητος, latína: De longitudine et brevitate vitae) er ritgerð eftir Aristóteles og er hluti af Parva Naturalia.

Ritverk Aristótelesar
Um draumspá

Um draumspá (forngríska: Περὶ τῆς καθ᾽ ὕπνον μαντικῆς, latína: De divinatione per somnum) er ritgerð eftir Aristóteles og er hluti af Parva Naturalia. Aristóteles útilokar ekki að draumspá geti átt sér stað en er skeptískur um flestar frásagnir.

Ritverk Aristótelesar
Vélfræðin

Vélfræðin (Mechanica) er rit sem er ranglega eignað Aristótelesi. Talið er að höfundur verksins hafi verið Straton frá Lampsakos.

Ritverk Aristótelesar
Um kynlega kvitti

Um kynlega kvitti (De mirabilibus auscultationibus) er safn af stuttum frásögnum sem er ranglega eignað Aristótelesi.

Tenglar 
 On Marvellous Things Heard (ensk þýðing)

Ritverk Aristótelesar
Um hljóð

Um hljóð (De audibilibus) er ritgerð sem eignuð er Aristótelesi en að líkindum ranglega. Sennilegt þykir að Straton frá Lampsakos sé höfundur hennar. Um hljóð fjallaði um eðlisfræði hljóðs. Ritgerðin er illa varðveitt. 

Ritverk Aristótelesar
Um jurtir

Um jurtir (De Plantis) er rit um jurtafræði, sem er eignað Aristótelesi en ranglega. Talið er að Nikolás frá Damaskus sé höfundur ritsins.

Ritverk Aristótelesar
Svipfræðin

Svipfræðin (forngríska: Φυσιογνωμονικά, latína: Physiognomonica) er forngrísk ritgerð um svipfræði, sem er ranglega eignuð Aristótelesi. Sennilega var hún samin skömmu eftir andlát Aristótelesar eða á 3. öld f.Kr.

Ritverk Aristótelesar
Jónas R. Jónsson (plata)

Jónas R. Jónsson er 45-snúninga hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1972. Á henni flytur Jónas R. Jónsson tvö lög. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkistúvarpið: Pétur Steingrímsson - PYE Recorcling Studios: Allan Florence. Pressun: Philips. Ljósmyndir: Kjartan Kjartansson. Útlit: Jónas R. Jónsson.

Lagalisti 
 Bón um frið - Lag - texti: Einar Vilberg 
 Sólskin - Lag - texti: Schroeck, Loring - J. R. Jónsson

Um lögin 

BÓN UM FRIÐ (Einar Vilberg)

Bassi: Guðjón Magnússon. Trommur: Magnús Magnússon. Gítar: Einar Vilberg. Flauta: Jónas R. Jónsson. Píanó: Þorsteinn Þorsteinsson.

Raddir: Jónas R. Jónsson, Einar Vilberg.

SÓLSKIN (Schroeck-Loring-J. R. Jónsson)

Raddir: Gunnar Þórðarson, Birgir Hrafnsson

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1972
Kleanþes

Kleanþes (Κλέανθης; 331 f.Kr. – 232 f.Kr.) frá Assos var forngrískur heimspekingur og arftaki Zenons frá Kitíon sem höfuð stóíska skólans í Aþenu. Kleanþes þróaði áfram kenningar Zenons í átt til efnishyggju og algyðistrúar. Kleanþes var kennari Krýsipposar.

Stóuspekingar
Línuletur B

Línuletur B er letur sem notað var til að skrifa forngrísku seint á bronsöld, þó nokkru áður en gríska stafrófið var fundið upp. Það féll í gleymsku með falli Mýkenumenningarinnar.

Línuletur B var atkvæðaróf, byggt á eldra myndletri og hefur um 200 tákn. Það var óráðið fram undir miðja 20. öld en á árunum 1951 til 1953 tókst þeim Michael Ventris og John Chadwick að ráða letrið. Línuletur B var þróað úr Línuletri A, sem enn er óráðið en það var ritmál mínóísku menningarinnar á Krít fyrir daga Mýkenumenningarinnar og var ekki notað til að skrifa neina forngríska mállýsku.

Tengt efni 

 Fæstosdiskurinn
 Línuletur A
 Línuletur C

Ítarefni 
 Chadwick, John. The Mycenaean World (Cambridge: Cambridge University Press, 1976).
 Chadwick, John. The Decipherment of Linear B (Cambridge: Cambridge University Press, 1958, 2. útg. 1990).
 Hooker, J.T. Linear B: An Introduction (London: Bristol Classical Press, 1980).
 Palmer, Leonard R. The Greek Language (Faber & Faber, 1980).
 Ventris, Michael og Chadwick, John. Documents in Mycenaean Greek (Cambridge: Cambridge University Press, 1965, 2. útg. 1973).

Forngríska
Mýkenumenningin
Skrifletur
Upp á himins bláum boga

Upp á himins bláum boga er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1981. 
Á henni syngja Jóhann Konráðsson og Kristinn Þorsteinsson íslenzk alþýðulög við undirleik Guðrúnar Kristinsdóttur og Fritz Weisshappel. Samsöngur þeirra Jóhanns og Kristins var hljóðritaður hjá Ríkisútvarpinu 1964. Einsöngur Jóhanns var hins vegar hljóðritaður fyrr, og eru nokkur laganna frá 1947. Og eru tóngæðin þess vegna ekki sambærileg við það sem gerist nú. Platan er pressuð hjá ALFA Hafnarfirði. Ljósmynd á framhlið umslags er frá Akureyri, tekin 1963. Umslagið var offset prentað hjá Valprent h/f Akureyri. Hönnun umslags: Delfi.

Lagalisti 
Hlið A

Jóhann Konráðsson og Kristinn Þorsteinsson syngja íslenzk alþýðulög við undirleik Guðrúnar Kristinsdóttur.

 Upp á himins bláum boga  - Lag - Texti: Íslenzkt þjóðlag - Benedikt Gröndal 
 Kossavísur  - Lag - Texti: Ingl T. Lárusson - Jónas Hallgrímsson 
 Syng þú mér þitt ljúflingslag   - Lag - Texti: (Ingi T. Lárusson - Guðmundur Guðmundsson 
 Sólskríkjan  - Lag - Texti: Ingi T. Lárusson - Páll Ólafsson 
 Hríslan og lækurinn  - Lag - Texti: Ingi T. Lárusson - Páll Ólafsson 
 Smaladrengurinn  - Lag - Texti: Skúli Halldórsson - Steingrímur Thorsteinsson 
 Ástarsæla  - Lag - Texti: Steingrímur Hall - Steingrímur Thorsteinsson 
 Ég sé þig aðeins eina  - Lag - Texti: Áskell Jónsson - Daníel Kristinsson 
 Vorfögnuður  - Lag - Texti: Jónas Tómasson - Sveinn Gunnlaugsson 

Hlið B

Jóhann Konráðsson syngur íslenzk alþýðulög við undirleik Fritz Weisshappel.

 Ætti ég hörpu  - Lag - Texti: Pétur Sigurðsson - Friðrik Hansen 
 Vor  - Lag - Texti: Pétur Sigurðsson - Friðrik Hansen 
 Kveðja  - Lag - Texti: Þórarinn Guðmundsson - Gestur 
 Í fjarlægð  - Lag - Texti: Karl O. Runólfsson - Cesar 
 Lindin  - Lag - Texti: Eyþór Stefánsson - Hulda 
 Heimþrá  - Lag - Texti: Ingi T. Lárusson - Indriði Einarsson 
 Gígjan  - Lag - Texti: Sigfús Einarsson - Benedikt Gröndal 
 Dísa  - Lag - Texti: Þórarinn Guðmundsson - Gestur 

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1981
Gupta-veldið

Gupta-veldið (गुप्त राजवंश) var fornindverskt ríki sem náði yfir meirihluta Indlands á árunum 320 til 550. Stofnandi Gupta-veldisins var Maharaja Sri-Gupta. Meðan veldið stóð ríkti friður og velsæld og fræði, bókmenntir og listir blómstruðu. Stundum er tímabilið nefnt gullöld Indlands, enda einkenndist það ekki síður af miklum framförum í vísindum og tækni, stærðfræði og rökfræði og heimspeki. Chandragupta 1., Samudragupta og Chandragupta 2. voru merkustu stjórnendur Gupta-veldisins. 

Elstu indversku sagnakvæðin, Purana, eru rituð á þessum tíma og forveri taflsins, chaturanga, varð þar til á 6. öld. 

Gupta-veldið veiktist vegna uppreisna gegn því og brotnaði niður þegar írönskumælandi hunar (kíonítar) gerðu innrásir á Indlandsskaga frá því seint á 5. öld og fram á 6. öld.

Saga Indlands
Fyrrum Asíuríki
Tamning

Tamning er það að venja dýr eða jurt við umsjón mannsins. Yfirleitt kemur ræktun við sögu, þar sem þau dýr eru valin til undaneldis, sem best láta að stjórn.

Ástæður tamningar eru margbreytilegar en þar á meðal eru fæðuöryggi og verðmæti afurða, svo sem ullar og skinns, auk þess sem húsdýr gagnast manninum á margvíslegan hátt, þar á meðal í hernaði og í vinnu. Enn fremur hafa menn félagsskap af gæludýrum.

Landbúnaður
London School of Economics

London School of Economics and Political Science (íslenska: Hagfræði- og stjórnmálafræðiháskólinn í London, yfirleitt London School of Economics eða LSE) er almennur rannsóknarháskóli sérhæfður í félagsvísindum og staddur í London, Bretlandi. Hann er einn níu stærstu háskóla sem tilheyra Háskólanum í London. LSE var stofnaður árið 1895 af þeim Sidney Webb, Beatrice Webb og George Bernard Shaw, allir voru meðlimir í Fabian Society. Árið 1900 varð LSE meðlimur í Háskólanum í London og árið 1902 var byrjað að veita nemendum gráður. Þrátt fyrir að það standi í nafninu að LSE sé hagfræðiskóli er kennt og rannsakað í öllum félagsvísindum, m.a. í bókhaldi og fjármálavísindum, mannfræði, hagfræði, landafræði, sagnfræði, alþjóðatengslum, lögfræði, fjölmiðlafræði, hugfræði, stjórnmálafræði, sálfræði og félagsfræði.

LSE er staddur í Westminster í Mið-London á svæðinu milli hverfanna Covent Garden og Holborn. Um 8.700 nemendur eru skráðir í fullu námi og um 1.300 manns starfar í háskólanum. Árið 2008/09 voru tekjur háskólans 203 milljónir breskra punda, úr þeim voru 20,3 milljónir frá rannsóknarstyrkjum. Bókasafn háskólans, British Library of Political and Economic Science, inniheldur rúmlega 1,4 milljónir binda og er heimsins stærsta félags- og stjórnmálavísindabókasafn.

Umsóknaaðferð LSE er sérstaklega ströng og hann er ásamt þeirra breskra háskóla sem hleypa fæstu nemendum inn. Nemendur háskólans eru frá mörgum löndum um allan heim og einu sinni voru nemendur frá fleiri löndum en voru í Sameinuðu þjóðunum. Margir merkismenn hafa útskrifast úr LSE í lögfræði, hagfræði, viðskiptafræði, bókmenntafræði og stjórmálafræði. Meðal þeirra sem vinna í háskólanum og þeirra sem hafa útskrifast hafa 16 manns unnið Nóbelsverðlaunin, voru 34 orðnir þjóðarleiðtogar og margir aðrir hafa unnið Pulitzer-verðlaunin og eru meðlimir í British Academy.

Heimild

Tenglar 

 Vefsíða LSE

Háskólar á Bretlandi
Háskólinn í London
Birkbeck, University of London

Birkbeck, University of London áður þekktur sem Birkbeck College og stundum skammstafaður sem BBK er einn þeirra skóla sem tilheyra Háskólanum í London. Í grunnnámi er boðið upp á kvöldgráður, áætlaðar fyrir vinnandi fólk. Á framhaldsnámsstigi er boðið upp á meistaragráður í hlutanámi og fullu námi en mest kennsla er um kvöldin. Auk þess er hægt að taka Ph.D. gráður í hlutanámi og fullu námi. Háskólinn serhæfir sig í ensku, sagnfræði, listasögu, hugfræði, spænsku og kristallafræði.

Háskólinn var stofnaður árið 1823 sem „London Mechanics Institute“.

Heimild

Tenglar 
 Vefsíða Birkbecks

Háskólar á Bretlandi
Háskólinn í London
Hafez

Khwāja Šamsu d-Dīn Muḥammad Hāfez-e Šīrāzī (خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی), þekktastur sem Hāfez (1325/26 – 1389/90) var persneskt lýrískt skáld. Hafez var áhrifamesta skáld Persa á 14. öld. Meðal yrkisefnis hans voru ást, trú og hræsni.

Persnesk skáld
Ómar mikli

Ómar mikli (عمر بن الخطاب; fæddur um 586 – 590, dáinn 644) var vinur og aðdáandi Múhameðs spámanns. Hann komst til valda að Abú Bakr látnum og ríkti í tíu ár.

Íslamska veldið breiddist hratt út undir stjórn Ómars og lagði meðal annars undir sig Persaveldi á tveimur árum. Ómar var drepinn af persneskum fanga.

Ómar er í hávegum hafður meðal súnní múslima en sjítar telja hann valdaræningja.

Kalífar Rasídunveldisins
Þó líði ár og öld

Þó líði ár og öld er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1971. 
Á henni flytur Björgvin Halldórsson ellefu dægurlög. Upptaka PYE Recording Studios - Rikisútvarpið Sjónvarpið. Upptöku stjórnuðu:  Allan Caddy. Björgvin Halldórsson og Jón Ármannsson. Hljóðtæknimenn: Allan Florence, Pétur Steingrímsson og Jón Þ. Hannesson. Pressun: Philips. Útlit og ljósmyndir: Baldvin Halldórsson.  Prentun: Kassagerð Reykjavíkur.

Lagalisti 
 Þó líði ár og öld  - Lag - Texti: Brown, B. Galilll, T Sartone —  Kristmann Vilhjálmsson 
 Horfðu - Lag - Texti: Björgvin Halldórsson 
 Byltingarbál - Lag - Texti: Hiller,  Simons — Einar Guðmundsson 
 Grát ei vinur - Lag - Texti: Scott Davis — Sólrún 
 Börn - Lag - Texti: Björgvin Halldórsson - Sigurjón Sighvatsson 
 Ég á þig enn - Lag - Texti: Philip Goodhand, Tate, Cokell - Guðmundur Haukur 
 Sjálfum þér - Lag - Texti: Chet Powers - Rúnar Júlíusson 
 Hræðslugleði - Lag - Texti: K. Reid, . Brooker - Einar Guðmundsson 
 Vinur í raun - Lag - Texti: Björgvin Halldórsson - Sigurjón Sighvatsson 
 Ástin sem heillar minn hug - Lag - Texti: Roger Cooke, Roger, Greeneway - Pétur Gunnarsson 
 Með þöglu brosi - Lag - Texti: Russel, Scott - Jón Gunnarsson

Textabrot af bakhlið plötuumslags 

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1971
Chanakya

Chānakya (sanskrít: चाणक्य; tamílska: சாணக்கியன், um 350 – 283 f.Kr.) var ráðgjafi fyrsta keisara Maurya-veldisins, Chandragupta (um 340 – 293 f.Kr.) og helsti stuðningsmaður hans. Talið er að Chanakya sé höfundur fornindverska stjórnspekiritsins Arthaśāstra (þótt í ritinu sé höfundur nefndur Kautilya og Vishnugupta). Chanakya er talinn frumkvöðull í hagfræði og stjórnmálafræði og er gjarnan borinn saman við Machiavelli, enda þótt Chanakya sé 1800 árum eldri.

Fornindverskir rithöfundar
Mimar Sinan

Khoja Mimar Sinan Ağa (9. maí 1490 – 8. júní 1588) var aðal arkitekt og verkfræðingur Ottómanveldisins á tímum Suleimans I, Selims II og Murads III. Hann stýrði byggingu yfir þrjú hundruð mannvirkja.

Tyrkneskir arkitektar
Sun Yat-sen

Sun Yat-sen (12. nóvember 1866 – 12. mars 1925) var kínverskur læknir, byltingarmaður og stjórnmálaleiðtogi. Hann er gjarnan álitinn einn af stofnfeðrum kínverska lýðveldisins og er virtur bæði í Lýðveldinu Kína, þar sem hann er kallaður „faðir þjóðarinnar“, og í Alþýðulýðveldinu Kína, þar sem hann er talinn „forveri lýðræðisbyltingarinnar“. Sun lék lykilhlutverk í því að steypa Tjingveldinu af stóli í Xinhai-byltingunni árið 1911. Eftir byltinguna var hann útnefndur bráðabirgðaforseti Lýðveldisins Kína við stofnun þess árið 1912. Síðar stofnaði hann og gerðist fyrsti leiðtogi Þjóðernisflokks Kína. Sun varð sameiningartákn í Kína eftir keisaratímann og er einn fárra kínverskra stjórnmálamanna sem er enn dáður beggja megin við Taívansund.

Þótt Sun sé í dag talinn einn ástsælasti leiðtogi Kínverja einkenndist stjórnmálaferill hans af stöðugri baráttu og fjölmörgum útlegðum. Eftir að byltingin heppnaðist sagði Sun fljótt af sér sem forseti vegna þrýstings frá herforingjastéttinni. Hann leiddi síðar byltingarstjórnir sem börðust gegn stríðsherrum sem höfðu lagt undir sig mikinn hluta Kína. Sun lifði ekki nógu lengi til að sjá flokkinn sinn sameina Kína á ný í norðurherförinni sem Chiang Kai-shek leiddi. Flokkur Suns, sem hafði á hans dögum verið í bandalagi við kínverska kommúnista, klofnaði í tvennt eftir dauða hans.

Meginarfleifð Suns til kínverskra stjórnmála felst í stjórnmálastefnunni sem hann þróaði og kallaði „þrjú lögmál fólksins“: Þjóðernishyggju (þ.e.a.s. sjálfstæði frá yfirráðum heimsvaldssinna), lýðræði og afkomu fólks (verslunarfrelsi og nútímaskattkerfi).

Tilvísanir

Kínverskir byltingarmenn
Kínverskir læknar
Forsetar Lýðveldisins Kína
Zhu Xi

Zhū​Xī eða Chu Hsi (朱熹, 18. október 1130 – 23. apríl 1200) var konfúsískur fræðimaður og spekingur.

Kínverskir fræðimenn