alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Páskauppreisnin

Páskauppreisnin (írska: Éirí Amach na Cásca) var vopnuð uppreisn gegn breskum yfirráðum á Írlandi sem hófst 24. apríl, á öðrum degi páska, 1916.

Uppreisnin er frægasta tilraun herskárra írskra lýðveldissinna til þess ná fram sjálfstæði Írlands með valdi.
„Hið írska bræðralag lýðveldisins“ skipulagði uppreisnina og hrinti henni í framkvæmd gegnum hernaðararm sinn „Írsku sjálfboðaliðana“ sem kennarinn og lögmaðurinn Patrick Pearse stjórnaði. Pearse og félagar hans réðust gegn Bretum víða um Dyflinni. Með aðstoð herskárra írskra sósíalista náðu þeir yfirráðum á aðalpósthúsi borgarinnar og lýstu yfir sjálfstæði Írlands. Næsta morgun höfðu þeir náð yfirráðum víðast hvar um borgina. Bretar snerust þá til varna og þann 29. apríl hafði uppreisnin verið brotin á bak aftur.

Pearse var tekinn af lífi ásamt 14 öðrum fyrir þátt þeirra í uppreisninni. Uppreisnarmennirnir höfðu í raun lítinn stuðning meðal almennings, jafnvel meðal þjóðernissinna sem litu á þá sem óábyrga ævintýramenn en almenningsálitið tók að breytast þegar fréttist af harkalegri meðferð Breta á uppreisnarmönnunum. Vopnuð átök héldu áfram eftir Páskauppreisnina og Írar fögnuðu sjálfstæði árið 1922, með stofnun lýðveldis.

Sex sýslur í norðurhluta landsins eru þó enn undir stjórn Bretlands, en þjóðernissinnar innan Írska lýðveldishersins (IRA) héldu baráttunni fyrir fullu sjálfstæði Írlands áfram.

Að sumra mati var Páskauppreisnin fyrsta sósíalistabyltingin í Evrópu en sú lýsing er hæpin, aðeins einn af leiðtogum uppreisnarmannanna, James Connoly, var sannfærður sósíalisti og þó margir hafi að nafninu til lýst yfir stuðningi við sósíalískt frjálst Írland þá var það aðallega gert til að tryggja stuðning Connoly fremur en af pólitískri sannfæringu.

Tenglar 
 Páskauppreisnin í Dublin 1916; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1996
1916
Saga Írlands
Uppreisnir
Patrick Pearse

Patrick Henry Pearse (10. nóvember 1879 – 3. maí 1916) var kennari og rithöfundur sem leiddi írsku Páskauppreisnina árið 1916. Þegar Bretar höfðu brotið uppreisnina á bak aftur var hann tekinn af lífi ásamt bróður sínum og þrettán öðrum forkólfum uppreisnarinnar.

Patrick Pearse fæddist í Dyflinni. Hann lét snemma að sér kveða meðal írskra þjóðernissinna og var framarlega í flokki frelsisbaráttu Íra uppúr aldamótunum, en hann sótti sér fyrirmyndir í leiðtoga sjálfstæðisbaráttu fyrri tíma.

Hann gekk til liðs við Hið írska bræðralag lýðveldisins, að öllum líkindum árið 1913, og varð fljótt einn framámanna þeirra samtaka. Hann var meðlimur í vinnuhópi innan bræðralagsins sem skipulagði Páskauppreisnina og helsti skipuleggjandi.

Írskir rithöfundar
Páskauppreisnin
Írskir byltingarmenn
Verzlunarskóli Íslands

Verzlunarskóli Íslands (eða Verzló eins og hann er oft kallaður) er framhaldsskóli til þriggja ára, staðsettur í Reykjavík. Skólinn var fyrst settur þann 12. október 1905 og tók til starfa um haustið sama ár. Á fyrsta starfsári hans voru 66 nemendur, en eru í dag yfir 900 talsins.

Hermesarstafurinn er tákn Verzlunarskóla Íslands en Hermes er guð verslunar í grískri goðafræði.

Saga 
Skólinn var stofnaður af Verzlunarmannafélagi Reykjavíkur og Kaupmannafélagi Reykjavíkur. Sumarið 1922 tók Verslunarráð Íslands að sér umsjón skólans, og hefur hann síðan verið undir yfirstjórn þess.

Skólinn útskrifaði fyrst stúdenta árið 1945, en stúdentsnámið tók þá sem lokið höfðu verslunarprófi tvö ár. Skólinn var í sex bekkjum árin 1944–1970, en árið 1971 voru tveir neðstu bekkirnir felldir niður og nemendur í staðinn teknir inn í skólann með landspróf eða gagnfræðapróf, og eftir árið 1974 samræmt grunnskólapróf.

Aðstaða skólans 
Skólinn hefur starfað á sex stöðum í Reykjavík:
 Vinaminni (Mjóstræti 3) fyrsta árið (1905–1906)
Melsteðshúsi við Lækjartorg árið 1906–1907
 Hafnarstræti 19 árin 1907–1912
 Vesturgötu 10 árin 1912–1931
 Grundarstíg 24 árin 1931–1986
 Ofanleiti 1 frá árinu 1986

Skólastjórar Verzlunarskóla Íslands 
 1905–1915: Ólafur G. Eyjólfsson
 1915–1917: Jón Sívertsen
 1917–1918: Helgi Jónsson
 1918–1931: Jón Sívertsen
 1931–1953: Vilhjálmur Þ. Gíslason
 1953–1979: Jón Gíslason
 1979–1990: Þorvarður Elíasson
 1990–1991: Valdimar Hergeirsson
 1991–2005: Þorvarður Elíasson
 2005–2007: Sölvi Sveinsson
 2007–2021: Ingi Ólafsson
 2021–: Guðrún Inga Sívertsen

Félagslíf 
Nemendafélag Verzlunarskóla Íslands (NFVÍ) starfrækir hátt í 50 nefndir og hundruðir nemenda í ýmsum klúbbum og nefndum við skólann og í stjórn nemendafélagsins.

Útgáfa 
NFVÍ gefur meðal annars út skólablaðið Viljann sem kom fyrst út árið 1908 og árbókina sína, Verzlunarskólablaðið, einu sinni á ári og telur yfir 85 árganga. Auk þess gefur félagið út blöðin Örkina og Kvasir.

Nokkrir þekktir einstaklingar sem gengu í Verzlunarskóla Íslands 

 Björgólfur Thor Björgólfsson
 Björgólfur Guðmundsson
 Eggert Páll Ólason
 Gísli Marteinn Baldursson
 Hreiðar Már Sigurðsson
 Jóhanna Sigurðardóttir
 Jón Ásgeir Jóhannesson
 Kolbrún Halldórsdóttir
 Selma Björnsdóttir
 Vilhjálmur Þórmundur Vilhjálmsson
 Ástþór Magnússon
 Helgi Hrafn Gunnarsson
 Þorsteinn Pálsson

Heimildir

Tenglar 
 Vefsíða Verzlunarskóla Íslands
 Nemendafélag Verzlunarskóla Íslands
 Verslunarskólinn 30 ára; grein í Morgunblaðinu 1935

Íslenskir framhaldsskólar
Íslenskir einkaskólar
Verzlunarskóli Íslands
Þorgils gjallandi

Þorgils gjallandi (1. júní 1851 – 23. júní 1915) var íslenskur rithöfundur, fæddur að Skútustöðum við Mývatn. Hann hét réttu nafni Jón Stefánsson en notaði gervinafnið Þorgils gjallandi sem dulnefni. Hann bjó alla tíð í Þingeyjarsýslu og var hreppstjóri þar frá árinu 1890. Hann fór aðeins tvisvar sinnum út fyrir sýslumörkin. Foreldrar hans voru Stefán Helgason og Guðrún Ólafsdóttir. Þau eignuðust saman fjögur börn og komst Þorgils einn á legg. Hann missti móður sína þegar hann var níu ára og föður sinn þegar hann var aðeins 17 ára. Hann tók við búinu eftir dauða föður síns en að ári liðnu gerðist hann vinnumaður á ýmsum bæjum í sveitinni.

Þorgils var einn sérstæðasti liðsmaður raunsæisstefnunnar í íslenskum bókmenntum að því leyti að hann var bóndi og að öllu leyti sjálfmenntaður til skrifta. Upphafið að ferli Þorgils er að finna í sveitablöðum mývetninga á 8. og 9. áratug 19. aldar. Hann var natúralisti á evrópska vísu og gekk út frá dýrseðli mannsins og uppruna hans á meðal skepna náttúrunnar, enda eru söguhetjur hans ekki alhreinar heldur kynferðislegar verur sem stjórnast af þörfum og aðstæðum. Ástin var ekki bústaður eilífrar hugsjónar að hans dómi, heldur ástríða sem krefst útrásar, siðlaus og saklaus í senn, af því hún er sama og eðli mannsins. Ástarsögum Þorgils lýkur oftast nær með ósköpum því persónur hans geta ekki komið eðli sínu og lífi saman við skilyrði sem krefjast sjálfshöfnunar og bælingar. Ástæðan er fyrst og fremst sú að samfélagið hefur með siðareglum sínum afskræmt manninn, breytt honum úr fjörmiklu og kraftmiklu dýri sem stjórnast af hvötum í viðbjóðslegan varg, lymskan og síljúgandi.

Árið 1892 gaf Þorgils út bókina Ofan úr sveitum en hún hafði að geyma róttækustu sögur raunsæisstefnunnar fram til þess tíma, enda var hún flestu fólki í landinu mikil hneykslunarhella. Árið 1902 kom síðan út skáldsagan Upp við Fossa og sem fór heldur en ekki fyrir brjóstið á lesendum. Hún var almennt álitin vargur í véum og vart í húsum hæf, síst þar sem börn og unglingar komust í hana. Samt var ekki örgrannt um að þessi höfundur ætti siðsamlega hlið því að hann hafði sent frá sér allmargar dýrasögur allt frá árinu 1893 sem fólk kunni að meta. Árið 1910 kom úrval þessara sagna út undir nafninu Dýrasögur 1. Auk þessara verka skrifaði hann margar aðrar sögur og einnig greinar og erindi um margvísleg efni. Saga Þorgils er því saga afreksmanns sem ekki lét stéttarstöðu sína þagga niður í sér eða gagnrýni berja sig til hlýðni. Þorgils var orðinn tæplega fertugur þegar hann hóf að rita ádeilusögur sínar.

Íslenskir rithöfundar
Ingólfur Arnarson

Ingólfur Arnarson (stundum nefndur Björnólfsson) er jafnan talinn fyrsti landnámsmaður Íslands. Hann kom fyrst til Íslands ásamt systur sinni Helgu Arnardóttur og fóstbróður sínum og mági, Hjörleifi Hróðmarssyni, til landkönnunar í kringum 867. Þeir komu svo til að nema land á Íslandi í kringum 870, þó hefð sé að miða við 874. Ingólfur hafði verið gerður útlægur frá heimkynnum sínum í Dalsfirði í Firðafylki í Noregi og ákvað því að flytja til Íslands.

Ingólfur er sagður hafa haft vetursetu í Ingólfshöfða sinn fyrsta vetur á Íslandi.

Sagan segir að hann hafi kastað öndvegissúlum sínum fyrir borð áður en hann kom að landi og svarið að setjast að þar sem þær kæmu að landi, vegna þess að þar myndu goðin vilja að hann byggi. Hann sendi svo þræla sína Karla og Vífil til að leita þeirra, og fundu þeir þær við Arnarhvol í Reykjavík. Sú leit tók 3 ár. Ingólfur settist að í Reykjavík en landnám hans náði á milli Ölfusár og Hvalfjarðar og öll nes út. Kona Ingólfs var Hallveig Fróðadóttir og áttu þau saman soninn, Þorstein.

Tenglar 
 
 
 
 Höfuðbólið og Austurpartur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1964
 Ingólfur Arnarson; grein í Tímariti iðnaðarmanna 1941

Landnám Íslands
Landnámsmenn á Íslandi
Norðmenn
Stjórnmálafræði

Stjórnmálafræði er grein innan félagsvísinda sem fjallar um og rannsakar stjórnmál í víðum skilningi. Þar sem stjórnmál er illskilgreinanlegt hugtak er ekki borin von að viðfangsefni stjórnmálafræðinnar séu skýrt afmörkuð. Almennt má þó segja að stjórnmál snúist um ákvarðanir sem varða hópa af einstaklingum og eru bindandi. Stjórnmálafræði snýst því um að skilja betur stjórnmál, t.d. hvað vald sé, hvað sé lýðræði, félags- og efnahagslegt réttlæti og hvernig sé best að tryggja stöðugleika í samfélagi manna. Undirgreinar stjórnmálafræðinnar eru samanburðarstjórnmál, alþjóðasamskipti, opinber stjórnsýsla og stjórnspeki.

Tilvísanir

Tenglar 
 Félag stjórnmálafræðinga á Íslandi 
 Stjórnmál og stjórnsýsla - íslenskt vefrit um stjórnmál
 Stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands 
 Svör úr flokknum stjórnmálafræði á vef Vísindavefsins
 

Stjórnmálafræði
Félagsfræði
Femínistafélag Íslands

Femínistafélag Íslands er íslensk félagasamtök femínista stofnað 14. mars 2003. Félagið berst fyrir jafnrétti kynjanna í víðum skilningi.

Birtingarmyndir ójafnréttis og mismununar eru að mati íslenskra femínista margar. Klámvæðing og kynbundið ofbeldi s.s. vændi, nauðganir og mansal. Staðalímyndir um s.k. kynjahlutverk karla og kvenna. Kynbundinn launamunur á vinnumarkaði sem sýnt hefur verið fram á með rannsóknum. Lágt hlutfall kvenna í stjórnunar- og ábyrgðarstöðum og í fjölmiðlum.

Starfsemi
Starfsemi félagsins er skipt í 11 starfshópa. Hóparnir hittast mánaðarlega. Til forystu í hverjum þeirra er ráðskona eða ráðskarl.

 Öryggisráð (Ofbeldisvarnarhópur)
 Aðgerðir gegn vændi, mansali og nauðgunum. Starfar í samvinnu við Stígamót.
 Staðalímyndahópur
 Aðgerðir gegn neikvæðum ímyndum á opinberum vettvangi svo sem mótmæli gegn fegurðarsamkeppnum og birtingu athugasemda vegna auglýsinga.
 Stjórnmálahópur
 Þrýstihópur sem stuðlar að samvinnu við íslenska stjórnmálaflokka.
 Fræðsluhópur
 Hópur sem stuðlar að jákvæðri ímynd femínisma út á við og nýliðun innan félagsins.
 Vefhópur (Útgáfuhópur)
 Starfshópur vefs og útgáfu efnis fyrir félagið.
 Atvinnu- og efnahagsmálahópur
 Hópur sem sérhæfir sig í stöðu kvenna á vinnumarkaði.
 Margbreytileikahópur
 Hópur sem vinnur að því að gæta hagsmuna kvenna innan minnihlutahópa svo sem nýbúa, öryrkja og samkynhneigðra.
 Menningarmálahópur
 Hópur sem vinnur að eflingu þætti kvenna í list og menningu.
 Karlahópur (femínisma- og karlahópur)
 Hópur karla og kvenna, femínista, sem vinnur að því að fræða karla um femínisma.
 Heilbrigðismálahópur
 Óvirkur
 Ungir femínistar]
 Ungliðahreyfing félagsins.

Félagið heldur úti póstlista sem er opinn öllum og hægt er að nálgast hér .

Tengt efni 
 Kvenréttindafélag Íslands

Tengill
 Vefsíða félagsins
 Vefsíðan Ungir femínistar

Íslensk félagasamtök
Kvenréttindi á Íslandi
Femínismi
Sverrir Þorgeirsson

Sverrir Þorgeirsson (fæddur 1991) er íslenskur skákmaður. Hann varð Íslandsmeistari barna í skák 2001, var í unglingalandsliði Íslands í skák, og hafði 2292 FIDE-skákstig í desember 2018.

Tengill   	 
 FIDE stigakort 	 	 

Íslenskir skákmenn
1944

Árið 1944 (MCMXLIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 25. febrúar - Alþingi samþykkti einróma að sambandslög milli Íslands og Danmerkur væru fallin úr gildi
 20.-23. maí - Þjóðaratkvæðagreiðsla um nýja stjórnarskrá Íslands.
 16. júní - Alþingi hélt fund í Reykjavík og felldi niður sambandslög Íslands og Danmerkur og setti nýja stjórnarskrá í gildi.
 17. júní - Lýðveldishátíðin 1944 haldin á Þingvöllum í tilefni af stofnun lýðveldis á Íslandi.
 17. júní - Sveinn Björnsson kjörinn af Alþingi fyrsti forseti Íslands.

Fædd
 29. mars - Þórir Baldursson, hljómlistarmaður.
 18. júní - Stefán Baldursson, leikstjóri og fyrrv. Þjóðleikhússtjóri.
 14. nóvember - Björn Bjarnason, stjórnmálamaður.

Dáin

Erlendis 
 6. júní - Árásin á Normandí hófst.

Fædd
 26. mars - Diana Ross, söngkona
 7. apríl - Gerhard Schröder, kanslari Þýskalands 1998 - 2005.
21. maí - Mary Robinson, fv. forseti Írlands. 
 6. júní - Edgar Froese, þýskur tónlistarmaður, stofnandi hljómsveitarinnar Tangerine Dream.
 13. júní - Ban Ki-moon, aðalritari Sameinuðu þjóðanna.

Dáin
 24. apríl - Michael Pedersen Friis, danskur forsætisráðherra (f. 1857).
 30. desember - Romain Rolland, franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. 1866).

Nóbelsverðlaunin 
 Eðlisfræði - Isidor Isaac Rabi
 Efnafræði - Otto Hahn
 Læknisfræði - Joseph Erlanger, Herbert Spencer Gasser
 Bókmenntir - Johannes Vilhelm Jensen
 Friðarverðlaun - Alþjóðaráð Rauða Krossins

1944
Maí

Maí eða maímánuður er fimmti mánuður ársins og er nafnið dregið af nafni rómversku gyðjunnar Maiu. Í mánuðinum er 31 dagur.

Hátíðis og tyllidagar 
 Verkalýðsdagurinn, (1.maí)

Maí
Sódóma Reykjavík

Sódóma Reykjavík er fyrsta kvikmynd Óskars Jónassonar í fullri lengd.

Hún fjallar um leit bifvélavirkjans og erkilúðans Axels (Björn Jörundur Friðbjörnsson) að fjarstýringu fyrir sjónvarpstæki móður sinnar.  Hluta handrits myndarinnar skrifaði Óskar Jónasson þegar hann dvaldi upp í sveit í sumarbústað.

Viðtökur 

Um 38.500 manns sáu Sódómu í kvikmyndhúsum á Íslandi þegar hún var frumsýnd sumarið 1992, sem má telja mjög gott miðað við að mannfjöldinn á Íslandi var um 260.000. 

Allar götur síðan hefur myndin verið ein vinsælasta kvikmynd, sem gerð hefur verið á Íslandi, og öðlast stöðu „költ· myndar hjá hverri kynslóðinni af annarri. Kvikmyndinni var einnig vel tekið erlendis og var til dæmis líkt við kvikmyndina After Hours. Hún var sýnd á kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 1993 og í Asíu var sýndur áhugi á að gera japanska endurgerð, þótt ekkert hafi orðið úr því.

Heimildir 
 Internet Movie Database
 http://mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=121675
 http://mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=105343
 http://mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=183558

Tenglar 

 

Íslenskar kvikmyndir
Íslenskar grínmyndir
1811

Árið 1811 (MDCCCXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Fönixbylurinn (Fönixhríðin eða Þorrabylurinn)

Fædd
 17. júní: Jón Sigurðsson fæddist á Hrafnseyri við Arnarfjörð.
 15. október - Eggert Briem, sýslumaður (d. 1894).

Dáin
 18. júní - Jón Ólafsson (úr Svefneyjum), fornfræðingur og orðabókarhöfundur (f. 1731).

Erlendis 
 5. febrúar - Georg krónprins Bretlands var gerður ríkisstjóri þar sem faðir hans, Georg 3., var ekki talinn hæfur til að stjórna vegna geðsjúkdóms.
 15. maí - Paragvæ fékk sjálfstæði frá Spáni.
 5. júlí - Venesúela fékk sjálfstæði frá Spáni.
 Fyrsta bók breska rithöfundarins Jane Austen, Sense and Sensibility, kom út.
 Frakkinn Bernard Courtois uppgötvaði joð.

Fædd
 20. mars - Napóleon 2., sonur Napóleons Bónaparte (d. 1832).
 11. maí - Chang og Eng Bunker, Síamstvíburar.
 14. júní - Harriet Beecher Stowe, bandarískur rithöfundur (d. 1896).
 18. júlí - William Makepeace Thackeray, breskur rithöfundur (d. 1863).
 2. september - J. C. Jacobsen, danskur bruggmeistari og stofnandi Carlsberg-brugghússins (d. 1887).
 22. október - Franz Liszt, tónskáld (d. 1886).

Dáin
 10. janúar - Marie-Joseph Chénier, franskt ljóðskáld (f. 1764).
 14. mars - Augustus FitzRoy, hertogi af Grafton, forsætisráðherra Bretlands (f. 1735).
 21. nóvember - Heinrich von Kleist, þýskur rithöfundur (f. 1777).

1811
1238

Árið 1238 (MCCXXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Eldgos undan Reykjanesi, óvíst hvar.
 Apavatnsför. Sturla Sighvatsson náði Gissuri Þorvaldssyni á sitt vald með svikum.
 21. ágúst - Örlygsstaðabardagi var háður í Skagafirði. Þar féllu 56 menn.
 Sigvarður Þéttmarsson var vígður biskup í Skálholti og Bótólfur biskup á Hólum.

Fædd

Dáin
 21. ágúst - Sighvatur Sturluson, féll í Örlygsstaðabardaga (f. 1170).
 21. ágúst - Sturla Sighvatsson, féll í Örlygsstaðabardaga (f. 1199).
 21. ágúst - Kolbeinn Sighvatsson, Markús Sighvatsson og Þórður krókur Sighvatsson drepnir eftir Örlygsstaðabardaga.

Erlendis 
 28. september - Jakob 1., konungur Aragóníu, náði borginni Valensíu úr höndum Mára.
 Mongólar náðu smábænum Moskvu á sitt vald.
 Byrjað var að reisa Alhambra-höllina í Granada á Spáni.
 Simon de Montfort gekk að eiga Elinóru, systur Hinriks 3. Englandskonungs.

Fædd
 1. maí - Magnús lagabætir konungur Noregs (d. 1280).

Dáin
 Jóhanna Skotlandsdrottning, kona Alexanders 2. (f. 1210).

1238
1244

Árið 1244 (MCCXLIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 19. apríl - Tumi Sighvatsson yngri  drepinn á Reykhólum.
 25. júní: Flóabardagi háður á Húnaflóa. Þar börðust Þórður kakali Sighvatsson og Kolbeinn ungi Arnórsson, aðallega með grjóti.
 Kolbeinn ungi sendi Þórði kakala sáttaboð.

Fædd

Dáin
 19. apríl - Tumi Sighvatsson yngri (f. 1222).
 Solveig Sæmundardóttir, ekkja Sturlu Sighvatssonar.

Erlendis 
 Jerúsalem féll í hendur araba eftir umsátur. Kristnir menn náðu borginni aldrei aftur á sitt vald.
 Kaþarar í Montségur-virki gáfust upp eftir níu mánaða umsátur.

Fædd
 Hinrik feiti, Navarrakonungur (d. 1274).
 Jóhannes XXII (Jacques Duèze) páfi (d. 1334).
 (líklega) Ingibjörg Eiríksdóttir af Danmörku, Noregsdrottning, kona Magnúsar lagabætis (d. 1287).
Dáin
 2. apríl - Henrik Harpestræng, danskur læknir og grasafræðingur.
 Elinóra af Kastilíu, Aragóníudrottning, kona Jakobs 1.
1244
1246

Árið 1246 (MCCXLVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 19. apríl - Haugsnesbardagi háður. Mannskæðasta orrusta Íslandssögunnar.
 Þórður kakali og Gissur Þorvaldsson sættust á að fara til Noregs og leggja mál sín í dóm Hákonar konungs.
 Lýtaaðgerð gerð á Þorgils skarða Böðvarssyni í Noregi og skarð í vör sem hann var með lagfært.

Fædd

Dáin
 19. apríl - Brandur Kolbeinsson tekinn höndum í Haugsnesbardaga og drepinn.
 Kolbeinn kaldaljós Arnórsson, bóndi á Reynistað.

Erlendis 
 Friðrik 2. Austurríkishertogi átti í landamæraerjum við Bela 4. Ungverjalandskonung og féll í bardaga við ána Leitha. 
 Háskólinn í Siena stofnaður.

Fædd

Dáin
 31. maí - Ísabella af Angoulême, Englandsdrottning, kona Jóhanns landlausa (f. 1188).
 15. júní - Friðrik 2., hertogi af Austurríki (f. 1210).
 8. nóvember - Berengaria af Kastilíu, drottning Kastilíu og León (f. 1196).
 Alísa af Champagne, dóttir Hinriks 2., drottning Kýpur og ríkisstjóri Jerúsalem (f. 1196).

1246
Blogg

Blogg (enska: blog, sem er fengið úr orðinu weblog) er vefsíða sem inniheldur reglulegar dagsettar færslur sem venjulega er raðað í öfuga tímaröð.

Íslenskun á orðinu blog 
Fyrir utan orðið „blogg“ hafa komið upp nokkrar hugmyndir um íslenskun á orðinu „blog“:

 Annáll
 Blógur
 Blók
 Böggl
 Fannáll (myndað að hluta eins og enska orðið (Ve)fannáll)
 Fleiðari
 Vefdagbók
 Vefleiðari
 Vefraus
 Þrugl

Internetið
Kjarnorkustríð

Kjarnorkustríð er stríð þar sem notast er við kjarnorkuvopn. Kjarnorkuvopnum hefur aðeins einu sinni verið beitt í stríðsátökum, en það var í síðari heimstyrjöldinni þegar Bandaríkjamenn vörpuðu kjarnorkusprengjum á japönsku borgirnar Hiroshima og Nagasaki. 

Líklega hefur verið einna næst komist kjarnorkustríði síðan þá í svokallaðri Kúbudeilu. En þá hótuðu Bandaríkin að gera kjarnorkuárás á Sovétríkin eftir að þau síðarnefndu höfðu komið fyrir skammdrægum kjarnorkuflaugum á Kúbu.

Annars hafa komið upp a.m.k. 4 önnur minna þekkt tilvik þar sem við lá að kjarnorkustríð brytist út vegna misskilnings. Öll þessi atvik voru frekar stutt (styttri en 10 mín.).

Fyrst var það 9. nóvember árið 1979 þegar bandarískar tölvur tilkynntu um feiknarmikla kjarnorkuárás frá Sovétríkjunum, en þegar farið var að skoða gögn frá radarbúnaði og gervihnöttum þá kom í ljós að engar flaugar voru á leiðinni heldur hafði óvart verið sett af stað þjálfunarforrit í tölvunni sem gaf út viðvörunina. Stór hluti herafla Bandaríkjamanna var kominn á hátt hættustig þegar loksins kom í ljós að hættan var engin.

Næsta tilvik átti sér stað þann 3. júní 1980. Vegna bilunar í tölvukubbi hjá varnarkerfi Bandaríkjamanna sýndi það árás á Bandaríkin frá Sovétmönnum, en fjöldi kjarnorkuflauga var mismunandi eftir því á hvaða skjá var litið og við hvaða stjórnstöð var talað.

Þriðja tilvikið átti sér stað þann 26. september 1983. Þá var komið að sovéska varnarkerfinu að gefa frá sér villandi skilaboð. Sovéska kerfið virkaði þannig að það skoðaði ekki allt yfirborð jarðar eins og bandaríska kerfið gerði heldur aðeins efsta lag lofthjúpsins og notaði gervitungl sem voru staðsett á réttum stað til að sjá flaugar fara frá Bandaríkjunum. Á þessum degi sköpuðust einstakar aðstæður (sem hefði þó átt að vera hægt að sjá fyrir) þar sem sól, ský og stað/tímasetning á gervitungli leiddu til þess að gervitunglið hélt að um kjarnorkuárás væri að ræða.

Síðasta tilvikið varð síðan 25. janúar 1995 þegar Norðmenn sendu upp tilraunaeldflaug til að rannsaka norðurljósin. Norðmenn létu alþjóðasamfélagið vita af því að þeir ætluðu að framkvæma þessa tilraun en eitthvað fór úrskeiðis í upplýsingastreymi hjá Rússum og héldu þeir að Bandaríkjamenn hefðu sent upp eina Trident eldflaug sem hefði þann tilgang að blinda rússneska varnarkerfið með því að sprengja kjarnaodd hátt í gufuhvolfinu en á eftir fylgir svo hin raunverulega kjarnorkuárás.

Heimildir 
 http://www.pbs.org/wgbh/nova/missileers/falsealarms.html
 http://www.armscontrol.ru/start/publications/spectrum-ews.htm

Stríð
Listi yfir stærðfræðinga

Stærðfræðingar skipta þúsundum ef ekki tugum þúsunda, og í gegnum aldirnar hafa ótrúlega margir borið það starfsheiti. Þessi listi verður líklega aldrei tæmandi.

Til þess að einfalda listann aðeins hefur stærðfræðingunum verið skipt upp eftir því tímabili sem þeir störfuðu á, en það segir mjög margt um eðli þess sem þeir fengust við. Einnig er hægt að sjá stærðfræðinga eftir stafrófsröð.

Fornöld 
 al-Khwarizmi, Muhammad ibn Musa
 Apolloníos frá Perga
 Arkímedes
 Aryabhata
 Evklíð
 Hippias
 Hypatia
 Pýþagóras frá Samos

Klassíska tímabilið 
 Niels Henrik Abel
 Charles Babbage
 Daniel Bernoulli
 Jakob Bernoulli
 Johann Bernoulli
 Bernard Bolzano
 Nicholas Bourbaki
 Georg Cantor
 Girolamo Cardano
 Augustin Louis Cauchy
 Pafnuty Chebyshev
 René Descartes
 Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet
 Leonhard Euler
 Pierre de Fermat
 Jean Baptiste Joseph Fourier
 Leonardo Pisano – þekktur sem Fibonacci
 Galileo Galilei
 Évariste Galois
 Carl Friedrich Gauß
 William Rowan Hamilton
 Eduard Heine
 Guillaume François Antoine l'Hôpital
 Christiaan Huygens
 Carl Gustav Jacob Jacobi
 Johannes Kepler
 Felix Klein
 Leopold Kronecker
 Joseph Louis Lagrange
 Pierre-Simon Laplace
 Adrien-Marie Legendre
 Gottfried Wilhelm von Leibniz
 Sophus Lie
 Colin Maclaurin
 Marin Mersenne
 Johann Müller – þekktur sem Regiomontanus
 August Ferdinand Möbius
 Claude-Louis Navier
 Isaac Newton
 Simeon Poisson
 Georg Friedrich Bernhard Riemann
 Thomas Simpson
 George Gabriel Stokes
 William Thomson – þekktur sem Lord Kelvin
 Brook Taylor
 Karl Weierstraß

20. og 21. öld 
 Michael F. Atiyah
 Stefan Banach
 Armand Borel
 Émile Borel
 Lennart Carleson
 Alonzo Church
 Haskell Curry
 Paul Erdős
 Maurice Fréchet
 Kurt Gödel
 David Hilbert
 Gaston Julia
 Andrei Nikolaevitsch Kolmogorov
 Peter D. Lax
 Henri Lebesgue
 Benoît Mandelbrot
 John Forbes Nash
 John von Neumann
 Srinivasa Ramanujan
 Bertrand Russell
 Jean-Pierre Serre
 Claude Shannon
 Wacław Sierpiński
 Raymond Smullyan
 Alfred Tarski
 Alan Turing
 Stanisław M. Ulam
 Alfred North Whitehead
 Andrew Wiles
 Damián H. Zanette
 Theodore Kaczynski

Tengt efni 
 Íslenskir stærðfræðingar
 Eðlisfræðingar

Listar yfir fræðimenn
Listar um stærðfræði
Stærðfræði