alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ehrenreich Christopher Ludvig Moltke

Ehrenreich Christopher Ludvig Moltke greifi (18. júní 1790 – 10. ágúst 1864) eða Ludvig Moltke var danskur aðalsmaður, embættismaður og sendiherra sem var stiftamtmaður á Íslandi 1819–1823 og jafnframt amtmaður í Suðuramti.

Moltke fæddist í Hróarskeldu en faðir hans, Werner Moltke, var þá amtmaður í Hróarskelduamti og voru þeir af gamalli þýsk-danskri aðalsætt sem hefur komið töluvert við sögu Danmerkur. Moltke lærði við háskólana í Kiel og Kaupmannahöfn og lauk embættisprófi í lögfræði frá Kaupmannahafnarháskóla 1816. Þá fékk hann starf í utanríkisþjónustunni og var sendur til Stokkhólms og síðan fljótlega til Berlínar. Árið 1819 var hann skipaður stiftamtmaður á Íslandi og amtmaður í Suðuramti og varð þar hlutskarpari Grími Jónssyni, sem einnig hafði sótt um stiftamtmannsembættið. Þeim embættum gegndi Moltke til 1823 en varð þá amtmaður í Præstø og ári síðar stiftamtmaður í Álaborg. Þar var Stefán Gunnlaugsson, síðar landfógeti, í þjónustu hans um tíma.

Hann gat sér gott orð í embætti, bæði á Íslandi og í Álaborg, og þegar Friðrik 6. heimsótti Álaborg 1828 hvatti hann Moltke eindregð til að gerast hirðmarskálkur Friðriks prins (seinna Friðriks 7.) og féllst Moltke á endanum á að taka það að sér. Hann sagði af sér því embætti fjórum árum síðar með þeim ummælum að sér hefði engin áhrif tekist að hafa á prinsinn og minnti um leið á að sér hefði verið lofað sendiherraembætti ef hann yrði ekki ánægður við hirðina. Friðrik 6. brást þegar við og útnefndi Moltke sendiherra Danmerkur í Svíþjóð og bjó hann í Stokkhólmi í 14 ár. Árið 1846 var hann gerður að sendiherra í París og var þar í áratug við góðan orðstír. Grímur Thomsen skáld starfaði hjá honum um tíma sem eins konar blaðafulltrúi sendiráðsins. En árið 1856 var Moltke skyndilega sviptur embætti og taldi hann sjálfur að það væri vegna þess að hann hafði talað eindregið gegn því að Friðrik 7. og Danner greifynja, eiginkona konungs „til vinstri handar“, heimsæktu frönsku hirðina.

Moltke sárnaði embættissviptingin mjög og settist hann að í Kiel fyrst í stað. Árið 1863 flutti hann þó til Kaupmannahafnar og dó þar á næsta ári.

Moltke í Reykjavík 
Kona Moltkes (gift 1819) var Reinholdine Frederikke Vilhelmine Bardenfleth (18. apríl 1800 – 14. ágúst 1890), systir Carls Emils Bardenfleth, sem síðar varð stiftamtmaður á Íslandi. Hún fluttist nýgift með manni sínum til Reykjavíkur. Á Íslandi fór orð af því að hún liti mjög stórt á sig. Þeim hjónum leist afar illa á þann bústað sem beið þeirra og fengu þau leyfi til að láta innrétta tugthúsið á Arnarhóli, sem þá stóð ónotað, sem embættisbústað og bjuggu þar. Var húsið eftir það stiftamtmanns- og síðar landshöfðingjabústaður og að lokum Stjórnarráðshús. 

Moltke gekkst líka fyrir því 1820 að lögð var steinstétt eftir forarstíg sem kallaður var Tværgaden, frá Aðalstræti austur að læk, og skolpræsi meðfram henni. Þetta þótti mikið mannvirki og var stéttin kölluð Langafortóv. Þar er nú Austurstræti.

Heimildir 
 
  
 
 

Danskir embættismenn
Stiftamtmenn á Íslandi
Danskir greifar
Ab-mjólk

Ab-mjólk er mjólkurvara, framleidd af Mjólkursamsölunni, en hún dregur nafn sitt af tveimur gerlum sem í hana eru settir, þ.e. Lactobacillus acidophilus (a) og Bifidobacterium bifidum (b). Í hverjum ml af Ab-mjólk eru um það bil 500 milljónir af hvorri tegund. Einnig inniheldur hún gerlana Streptococcus lactis og S. thermophilus.

Eins og aðrir góðir mjólkursýrugerlar í skyri, jógúrt og súrmjólk, auðvelda þeir meltingu á mjólkurpróteinum og stuðla að hámarksnýtingu líkamans á kalki úr mjólkinni. Sérkenni Ab-mjólkurinnar er hins vegar samspil þessara a og b gerla sem, ólíkt öðrum mjólkursýrugerlum, lifa af ferðalagið í gegnum magann og halda starfsemi sinni áfram í þörmum, svo að óæskilegir gerlar eiga þar erfitt uppdráttar. Rannsóknir benda til að starfsemi ab gerla í meltingarveginum geti aukið mótstöðuafl líkamans og geti einnig komið í veg fyrir aukningu kólesteróls í blóði. Fyrir okkur íslendinga getur Ab-mjólk gert mikið gagn á ferðalögum erlendis til að koma í veg fyrir magakveisur.

Mjólkurvörur
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1934



Akureyri

Kosið var 16. janúar. Töluverðar útstrikanir urðu á framboðslista Framsóknarflokksins. Brynleifur Tóbíasson, efsti maður listans, var strikaður svo mikið út að hann féll niður í þriðja sæti.. Steinn G. Steinsen var kjörinn bæjarstjóri. Hann gegndi embættinu í 24 ár, lengst allra, samfellt til ársins 1958.

Reykjavík

Heimildir

Tengt efni
Kosningasaga

Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi
1934
Katrín Pálsdóttir

Katrín Pálsdóttir (9. júní 1889 – 26. desember 1952) var borgarfulltrúi í Reykjavík og starfaði að ýmsum félags- og velferðarmálum.

Ævi og störf 

Katrín fæddist og ólst upp á Fróðholtshóli á Rangárvöllum. Hún giftist Þórði Þórðarsyni bónda og stunduðu þau búskap og annan atvinnurekstur víða á Suðurlandi, uns hann lést árið 1925.

Að manni sínum látnum, flutti Katrín til Reykjavíkur þar sem hún lét mjög til sín taka á sviði félagsmála. Hún kom á fót sumardvalarheimili fyrir fátækar mæður í samstarfi við Laufeyju Valdimarsdóttur, sat í Mæðrastyrksnefnd og var um árabil varaformaður og síðar formaður Mæðrafélagsins.

Katrín var virkur félagi í Sósíalistaflokknum. Hún var kjörin varaborgarfulltrúi í bæjarstjórnarkosningunum 1938 og sat sem bæjarfulltrúi frá 1942 til 1950.

Heimild 
 

Íslenskir stjórnmálamenn
Íslenskar konur
Björn Bjarnason (f. 1899)

Björn Bjarnason (30. janúar 1899 – 19. janúar 1984) var verkamaður og borgarfulltrúi í Reykjavík frá 1934 til 1950.

Ævi og störf 

Björn fæddist á Höskuldsstöðum í Austur-Húnavatnssýslu. Hann stundaði sjómennsku nyrðra á yngri árum, en fluttist til Reykjavíkur nærri þrítugur. Þar gerðist hann iðnverkamaður og varð einn af stofnfélögum Iðju, félags verksmiðjufólks í Reykjavík. Hann gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir félagið fram á elliár og lét einnig til sín taka á vettvangi Alþýðusambandsins.

Hann var kjörinn bæjarfulltrúi fyrir Kommúnistaflokkinn árið 1934 og endurkjörinn fjórum árum síðar, en þá stóðu kommúnistar og Alþýðuflokksmenn að sameiginlegum framboðslista. Frá 1942 til 1950 sat Björn svo í bæjarstjórn fyrir Sósíalistaflokkinn.

Heimild 
 

Íslenskir stjórnmálamenn
Skuggaþing

Skuggaþing er íslenskur umræðuvettvangur á Netinu, stofnaður af Gunnari Grímssyni.

Á Skuggaþingi segir:

Tilvísun
 Vefur Skuggaþings 

Íslenskar vefsíður
Sendiráð Bandaríkjanna á Íslandi

Sendiráð Bandaríkjanna á Íslandi er á Engjateigi 7 í Reykjavík þar sem það hefur verið frá 2020.  Frá 1942-2020 var það staðsett að Laufásvegi 21 Áður var það stuttlega í Vonarstræti 4. 

Fyrsti sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi var Lincoln MacVeagh en þann 30. september 1941 veitti Sveinn Björnsson ríkisstjóri honum móttöku í móttökusal ríkisstjóra í Alþingishúsinu.

Mörg mótmæli hafa farið fram fyrir utan sendiráðið.

Núverandi sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi er Carrin Patman, sem var tilnefnd af Joe Biden Bandaríkjaforseta árið 2022. Patman afhenti forseta Íslands trúnaðarbréf sitt þann 7. október 2022.

Sendiherrar Bandaríkjanna á Íslandi

Tilvísanir 

Sendiráð á Íslandi
Gaffall

Gaffall er mataráhald með handfangi og tindum á einum enda. Gaffall sem mataráhald hefur verið útbreiddastur á Vesturlöndum en á Austurlöndum fjær hafa matarprjónar verið algengari. Í dag eru gaflar miklu algengari í Austur-Asíu. Tilgangur gaflar er að lyfta mat að munninum eða halda honum föstum meðan hann er skorinn. Hægt er að lyfta mat með því að setja hann á tindana, eða stinga tindum í hann. Oft eru tindarnir lítið bognir. Til eru margs konar gaflar og þeir eru gerðir úr alls konar efnum, hin algengustu eru málmur og plast.

Saga 

Í Grikklandi hinu forna voru gaflar notaðir til að bera mat fram og mælt er um þá í Hebresku biblíunni. Samt sem áður voru gaflar ekki notaðir víða í Evrópu þar til 10. aldar. Rómaverjar notuðu gafla og mörg dæmi um þá eru sýnd í minjasöfnum um alla Evrópu, nokkur þeirra eru frá 2. öld e.Kr. Áður en uppfinningin gafflar kom til sögunnar voru einu mataráhöldin hnífur og skeið. Því borðuðu flestir með höndunum og notuðu skeiðar aðeins þegar nauðsynlegt var. Þeir í aðlinum borðuðu stundum með tveimur hnífum og notuðu skeiðar til að borða súpur og seyði.

Fyrstu gaflarnir voru með aðeins tveimur tindum en á skömmum tíma urðu gaflar með fleiri tindum vinsælir. Tindarnir á þessum göflum voru beinir og svo var ekki hægt að nota þá til að ausa mat upp. Þess konar gaffall var áætlaður að halda t.d. kjöti föstu meðan á það var skorið, og var líka notaður til að stinga stykki af kjöti og hrista það af óæskilegri sósu eða öðrum vökva. Áður en 11. öld komst gaffall til Ítalíu en þar varð hann ekki vinsæll fyrr en 14. öld. Fyrir árinu 1600 höfðu bæði borgarastéttin og yfirstéttin byrjað að nota gaffla. Það var talið kurteist að gestur kæmi með sinn eigin gafal sem var geymdur í lítlu boxi.

Í Norður-Evrópu gekk upptaka gafla miklu hægar. Thomas Coryat var sá fyrsti sem skýrði fyrir notkun gafla á ensku í bindi frá skrifum sínum um ferðar sínar um Ítalíu (1611). Hann taldi gafalinn vera „ókarlmannleg“ tilgerð. Kaþólska kirkjan var sterklega á móti upptöku gaffla og taldi þá „óhóflegur fínleiki“. Ekki fyrr en 18. öld varð gafall vinsæll í Stóra-Bretlandi en samkvæmt sumum heimildum voru gaflar notaðir í Frakklandi, Englandi og Svíþjóð á 17. öld. Boginn gaffall eins og sá sem er nú notaður í meginhluta heims var þróaður í Þýskalandi í miðri 18 öld. Hönnunin með fjórum tindum varð stöðluð á 19. öld.

Á 20. öld var „skaffallinn“ hugsaður upp, það er að segja áhald sem er annar helmingur gaffall og hinn helmingur skeið. Með þessum nýjum skafli þarf aðeins eitt áhald til að borða (ef þarf ekki hníf). Bakhlið skaflar er skeiðarlöguð og þannig er hægt að ausa mat upp með honum. Skaffall er líka með stuttum tindum eins og gaffall sem má stinga mat með. Handhægt og auðvelt að nota er hann orðinn vinsæll á skyndibitastöðum og í hernum.

Heimildir

Tenglar 

 Dæmi um gafla frá Rómatíma til 17. aldar

Mataráhöld

de:Essbesteck#Gabel
Egon Friedell

Egon Friedell  (fæddur Egon Friedmann) (21. janúar 1878 - 16. mars 1938) var austurískur heimspekingur, sagnfræðingur, blaðamaður, leikari, kabarettlistamaður og leikhúsrýnir. Hann er einna þekktastur fyrir listasögu sína sem hann nefndi: Kulturgeschichte der Neuzeit (Menningarsaga nútímans) og kom út í þremur bindum á árunum 1927-1931. Thomas Mann taldi Egon Friedell vera einn af helstu stílistum þýskrar tungu.

Tilvísanir 

Austurrískir heimspekingar
Austurrískir leikarar
Austurrískir rithöfundar
Austurrískir sagnfræðingar
Spútnik 2

Spútnik 2 (rússneska: Спутник-2) var sovéskt annað geimfar mannkynssögunnar á braut um Jörðu. Spútnik 2 var skotið á loft þann 3. nóvember, 1957 og innihélt tík sem hét Laíka. Farið sjálft var fjögurra metra hátt keilulaga hylki og um tveggja metra breitt þar sem það var breiðast. Þar var að finna hólf fyrir senditæki, fjarskiptasenda og -nema, forritunar-, endurnýjunar- og kælikerfi auk annarra vísindalegra áhalda. Annar innsiglaður klefi innihélt hundinn, Laíku.

Upplýsingar voru sendar frá gervihnettinum Tral D fjarskiptakerfinu sem sendi gögn til Jarðarinnar í fimmtán mínútur hvers hrings umhverfis Jörðina. Tveir geislamælar voru um borð til þess að mæla geimgeislun, útfjólublátt ljós og röntgengeisla frá Sólinni.

Yfirlit verkefnisins 
Spútnik 2 var skotið á loft með ICBM R-7 eldflaug, ekki ósvipaðri þeirri sem notuð var til að skjóta á loft Spútnik 1. Sporbaugur gervihnattarins var 212 × 1660 kílómetrar og umferðatíminn 103,7 mínútur. Hluti eldflauganna sem notaðar voru til að koma geimfarinu á loft losnuðu ekki rétt frá sem olli því að hitajöfnunarbúnaður farsins skemmdist að hluta til svo hitinn reis upp í allt að 40°C. Laíka lifði af tæplega fjórar umferðir um Jörðina í stað þeirra tíu daga sem gert var ráð fyrir. Braut Spútnik 2 afmyndaðist smám saman og þann 14. apríl, 1958 fór farið inn í gufuhvolf Jarðarinnar eftir 162 daga í geimnum.

Heimildir

Tilvísun 
 

Spútnik-geimferðaáætlunin
Radix peregra

Radix peregra er vatnasnigill sem finnst í Evrópu, Nýfundnalandi og norður Asíu.

Tilvísanir

Radix peregra  at Animalbase

Sniglar

Lindýr
Harold Urey

Harold Clayton Urey (fæddur 29. apríl 1893, dáinn 5. janúar 1981) var bandarískur efnafræðingur. Urey fæddist í Walkerton í Indiana í Bandaríkjunum. Hann er best þekktur fyrir uppgötvun sína á tvívetni og Miller–Urey tilraunina sem gekk út á að líkja eftir aðstæðum á Jörðinni fyrstu milljarð árin. Hann fékk Nóbelsverðlaunin í efnafræði árið 1934 fyrir uppgötvun hans á tvívetni

Heimildir 

Urey, Harold
Urey, Harold
Spútnik 3

Spútnik 3 (rússneska: Спутник-3) var sovéskt gervitungl sem skotið var á loft 15. maí 1958. Markmið verkefnisins var að rannsaka efri hluta lofthjúps Jarðarinnar.

Saga 
Í júlí árið 1956 hófust Sovétmenn handa við að hanna og byggja fyrsta gervitunglið sem kallast átti ISZ. Spútnik 3 átti upphaflega að vera fyrsti gervihnöttur Sovétmanna. Framkvæmdirnar við Spútnik 3 töfðust nokkuð svo Sergei Korolyov, verkefnisstjórinn, ákvað að skjóta á loft hinum einfalda gervihnetti, Spútnik 1, á undan Spútnik 3 vegna þess að Korolyov óttaðist að Bandaríkjamenn yrðu fyrstir þjóða til að koma á loft gervihnetti ef ekki væri inn í gripið. Á endanum var Spútnik 2 einnig skotið upp á undan Spútnik 3 og af þessari röð draga gervihnettirnir þrír nöfn sín.

Það tók tvær tilraunir til að koma Spútnik 3 á loft. Sú fyrri fór fram þann 27. apríl 1958 en þá brotnaði eldflaugin eftir aðeins 88 sekúndur. Seinni tilraunin, þann 15. maí sama ár, tókst.

Yfirlit verkefnisins 
Spútnik 3 sem var 1.327 kg var skotið upp með R-7 Semyorka eldflaug, ekki ósvipaðri þeim sem notaðar voru við geimskot Spútnik 1 og 2. Farið sjálft var keilulaga, 3,57 meta langt og 1,73 metra breitt við grunninn. Braut farsins var  216 x 1863 kílómetrar og hallinn 65,3°.

Spútnik 3 var sjálfvirkur vísindagervihnöttur sem safnaði upplýsingur um þrýsting og efnasamsetningu efri hluta lofthjúps jarðarinnar (Heið-, Mið- og hluta Hitahvolfsins). Einnig safnaði hann upplýsingum um fjölda hlaðinna öreinda, frumeindakjarna og ljóseindir í geimgeislum, raf- og segulsvið auk þess að leita eftir eindum úr loftsteinum. Upptökutækið um borð bilaði strax eftir geimskot og því var einungis hægt að safna upplýsingum frá geimfarinu þegar það var innan samskiptasvæða móttökustöðva Sovétmanna á Jörðinni. Þetta varð til þess að hið svokallaða Van Allen-belti var ekki uppgötvað af Sovétmönnum heldur Bandarísku gervihnöttunum Explorer 1 og Explorer 3. Þann 1. maí 1959 hætti Spútnik 3 að senda gagnlegar upplýsingar og brann upp í andrúmslofti Jarðar þann 6. apríl 1960.

Heimildir

Tilvísun 
 

Spútnik-geimferðaáætlunin

de:Sputnik#Sputnik 3
Geimferðastofnun Evrópu

Geimferðastofnun Evrópu eða ESA (enska: European Space Agency) er geimferðastofnun sem stofnuð var árið 1975. Markmið stofnunarinnar er að rannsaka geiminn. Aðildarlönd ESA eru tuttugu og tvö: Austurríki, Belgía, Bretland, Danmörk, Eistland, Finnland, Frakkland, Grikkland, Holland, Írland, Ítalía, Lúxemborg, Noregur, Portúgal, Pólland, Rúmenía, Spánn, Sviss, Svíþjóð, Tékkland, Ungverjaland og Þýskaland.

Tenglar 
 Vefsíða Geimferðastofnunar Evrópu

Geimferðastofnun Evrópu
Heimferð íslensku jólasveinanna

Heimferð íslensku jólasveinanna hefst eftir aðfangadag, samkvæmt ljóðinu „Jólasveinarnir“ í bókinni Jólin koma eftir Jóhannes úr Kötlum. Samkvæmt þeirri hefð sem ljóðið um jólasveinana þrettán byggist á, þá koma þeir til manna frá 12. desember og sá seinasti kemur á aðfangadag, 24. desember.

Í kvæðinu lýsir Jóhannes úr Kötlum heimferð jólasveinanna á þennan hátt: 

 Á sjálfa jólanóttina, 
 -sagan hermir frá,- 
 á strák sínum þeir sátu 
 og störðu ljósin á. 

 Svo tíndust þeir í burtu, 
 -það tók þá frost og snjór. 
 Á þrettándanum síðasti 
 sveinstaulinn fór. 

 Fyrir löngu á fjöllunum 
 er fennt í þeirra slóð. 
 -En minningarnar breytast, 
 í myndir og ljóð.

Má af þessu ætla að á jóladag hafi fyrsti jólasveinninn, Stekkjastaur, lagt af stað aftur á fjöll. Svo einn af öðrum, uns sá síðasti, Kertasníkir, hverfur á braut á þrettándanum.

Sjá nánar 
 Jólasveinar Jóhannesar úr Kötlum

Tengt efni 
 Nöfn jólasveina eftir Árna Björnsson. Á vef Stofnunar Árna Magnússonar. 

Íslensk kvæði
Jól á Íslandi
Íslensku jólasveinarnir
Spútnik 1

Spútnik 1 var fyrsta geimfar sem var sett á braut um jörðu. Sovétríkin skutu á loft geimfarinu þann 4. október 1957, frá Baikonor í Kasakstan. Spútnik 1 er kúlulaga með 58 cm þvermál, ásamt sendum sem voru 2.4 til 2.9 metra langir. Upphaf ferðarinnar og Spútnik verkefnisins var bókin Dreams of Earth and Sky, skrifuð af rússanum Konstantin Tsiolkovsky og útgefin árið 1885. Bókin sýndi fram á hvernig væri hægt að senda gervihnött á braut um jörðu. 

Spútnik-geimferðaáætlunin
Lagrange-punktur

Lagrange-punktar eru punktar nærri tveimur stórum mössum á sporbaug hvor um annan þar sem smærri hlutur helst í jafnri fjarlægð frá stóru mössunum. Undir venjulegum kringustæðum myndi smái hluturinn vilja fá að velja sinn eigin sporbaug í kringum annan af stóru mössunum, en á Lagrange-punktunum helst hann nærri stöðugur í jafnri fjarlægð frá stóru mössunum vegna þess að þar jafnast út fjórir kraftar: aðdráttarkraftarnir frá stóru mössunum, miðflóttakrafturinn frá því að vera á sporbaug, og svigkrafturinn (e. Coriolis force). Þetta virkar einvörðungu vegna þess að kerfið er að hringsnúast, ef kerfið væri kjurrt myndi enginn miðflóttakraftur verka á hlutinn og hann myndi hrapa inn í annann af stóru mössunum (nema í Lagrange-punkti númer 1, þar sem aðdráttarkraftarnir eru jafnstórir en í gagnstæða stefnu).

Stærðfræðingurinn Joseph-Louis Lagrange fann þessa punkta, sem eru nefndir eftir honum. Lýsing á þeim birtist í riti hans (enska: Three body problem) sem kom út árið 1772.

Kenningar Jóhannesar Keplers segja að því minni sem sporbaugur reikistjörnu er, því hraðar ferðast hún eftir braut sinni. Lagrange bætti við hinsvegar, að sé hlutur staðsettur í vissum punkti bæði í þyngdarsviði sólar og plánetu, þá jafnist kraftarnir og ferð hlutarins sé þá jöfn hraða plánetunnar. Fimm Lagrange-punktar eru umhverfis sporbaug plánetunnar.

Fyrsti punkturinn er fyrir framan plánetuna. Í þeim punkti togar sólin sterkt í hlutinn en plánetan heldur aftur af sólinni og fær hlutinn til þess að ferðast hægar um sporbaug. Punkturinn er tilvalinn til þess að fylgjast með sólinni.

Annar punkturinn er fyrir aftan plánetuna. Í þeim punkti togar sólin veikt í hlutinn, en plánetan bætir upp þyngdarkraftinn og fær hlutinn til þess að ferðast hraðar um sporbaug. Punkturinn er í hvarfpunkti við sólu og er því tilvalinn fyrir geimsjónauka.

Þriðji punkturinn er andspænis plánetunni nálægt sporbaugi hennar, en ekki á honum þar sem plánetan og sólin snúast hvor um aðra.

Fjórði og fimmti punkturinn liggja 60 gráður fyrir aftan eða á undan plánetunni á sporbaug sínum.

Heimildir 
  What are Lagrange points?  Geimferðastofnun Evrópu. Skoðað þann 2. desember 2010
 Michael Khan How to Orbit a Lagrangian Point  Skoðað þann 2. desember 2010

Tilvísanir

Tenglar 
 Stjörnufræðivefurinn: Brautarherma, Lagrange punktar og bundin snúningshreyfing 

Stjörnufræði
Wind (geimfar)

Geimfarið Wind er hluti af alþjóðlegu verkefni sem rannsakar geislun í sólkerfinu okkar. Geimfarinu var skotið á loft af Bandaríkjamönnum 1. nóvember 1994. Í nóvember 1996 var geimferjan komin á Lagrange Punkt númer eitt og fylgdist með sólarvindum. Vegna staðsetningar sinnar, beint fyrir framan jörðina gat það gefið viðvaranir um sólarvinda með eins klukkutíma fyrirvara. Á árunum 1998-2003 færði geimferjan sig hinum megin við sólina, í Lagrange punkt númer þrjú, en færði sig einu ári síðar aftur á sama stað.

Heimild 
 Wind  Solar System Exploration. Skoðað þann 2. desember 2010

Geimferðastofnun Bandaríkjanna
Golfklúbburinn Mostri

Golfklúbburinn Mostri er golfklúbbur í Stykkishólmi. Hann var stofnaður 13. nóvember 1984. Völlur félagsins heitir Víkurvöllur. Félagið stafrækir golf- og körfuboltadeild.

Golfdeild 
1988 var klúbbnum úthlutað landsvæði í miðri byggð Stykkishólms. 2000 keypti klúbburinn kennsluhúsnæði af Fjölbrautarskóla Vesturlands og breytti í klúbbhús. Skálinn var vígður 2001.

Körfuknattleiksdeild 
2012 lenti lið körfuknattleiksdeildar Mostra í efsta sæti A-riðils 2. deildar karla. Félagið leikur sína heimaleiki í Fjárhúsinu, Stykkishólmi. Heimabúningur þeirra er bleik og svört skyrta með svörtum og bleikum stuttbuxum. Þjálfari liðsins er Gunnlaugur Smárasson.

Tilvísanir

Tenglar 

Heimasíða
Vefsíða klúbbsins á vef Golfsambands Íslands 

 Mostri
Íþróttafélög í Stykkishólmi
Martti Ahtisaari

Martti Oiva Kalevi Ahtisaari (f. 23. júní, 1937) er finnskur stjórnmálamaður og alþjóðlegur samningamaður. Hann hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2008 „fyrir mikilvægar tilraunir sínar, í nokkrum heimsálfum og í meira en þrjá áratugi, við að leysa úr ágreiningi á alþjóðavettvangi“.

Ahtisaari gegndi embætti forseta Finnlands á árunum 1994-2000.

Tengt efni 
 Listi yfir forseta Finnlands

Tilvísanir 

Ahtisaari, Martti
Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Ramekin

Ramekin er lítið eldfast mót sem tekur einn skammt og er oft notað þegar menn gera crème brulee (sviðin rjóma) og aðra sambærilega rétti.

Leirtau
Ríkisendurskoðun

Ríkisendurskoðun er skrifstofa ríkisendurskoðanda. Ríkisendurskoðandi starfar á vegum Alþingis og er trúnaðarmaður þess. Hann er sjálfstæður og engum háður í störfum sínum. Hlutverk ríkisendurskoðanda er að hafa eftirlit með framkvæmdavaldinu fyrir hönd Alþingis með endurskoðun ríkisreiknings og reikninga ríkisaðila, og stuðla með öðrum hætti að hagkvæmari nýtingu almannafjár. Ríkisendurskoðun starfar samkvæmt lögum um ríkisendurskoðanda og endurskoðun ríkisreikninga nr. 46/2016.  Alþingi kýs yfirmann stofnunarinnar, ríkisendurskoðanda, til sex ára. Núverandi ríkisendurskoðandi er Skúli Eggert Þórðarson og var hann kjörinn ríkisendurskoðandi árið 2018. Starfi ríkisendurskoðanda lýkur jafnan með skýrslu sem send er til Alþingis og er einnig gerð opinber.

Sérstök lög voru fyrst sett um Ríkisendurskoðun árið 1987 og var hún þá færð undir Alþingi. Áður, frá 1969 hafði Ríkisendurskoðun verið deild í fjármálaráðuneytinu.

Tenglar 
 Heimasíða Ríkisendurskoðunar
 Lög um Ríkisendurskoðun nr. 46/2016
 Ágrip af sögu Ríkisendurskoðunar af vef Ríkisendurskoðunar
 Ríkisendurskoðun: Skýrslur og greinargerðir 

Alþingi
Listi yfir forseta Finnlands

Þetta er listi yfir forseta Finnlands. Þeir sem gegnt hafa því embætti eru:

Kaarlo Juho Ståhlberg (1919-1925)
Lauri Kristian Relander (1925-1931)
Pehr Evind Svinhufvud (1931-1937)
Kyösti Kallio (1937-1940)
Risto Heikki Ryti (1940-1944)
Carl Gustaf Emil Mannerheim (1944-1946)
Juho Kusti Paasikivi (1946-1956)
Urho Kaleva Kekkonen (1956-1982)
Mauno Henrik Koivisto (1982-1994)
Martti Oiva Kalevi Ahtisaari (1994-2000)
Tarja Kaarina Halonen (2000–2012)
Sauli Väinämö Niinistö (2012–)

Tilvísanir

Tenglar 

 Vefur forsetaembættisins

Finnsk stjórnmál
Finnlandsforsetar
Sveinbjörn Sveinbjörnsson

Sveinbjörn Sveinbjörnsson (28. júní 1847 – 23. febrúar 1927) var íslenskt tónskáld sem er best þekkt fyrir að hafa samið þjóðsöng Íslands, Lofsöng.

Sveinbjörn fæddist á Nesi við Seltjörn á Seltjarnarnesi. Faðir hans var Þórður Sveinbjörnsson háyfirdómari í Landsyfirréttinum. Móðir Sveinbjarnar var Kirstín Katrín, dóttir Lars Mikael Knudsens, dansks verslunarstjóra og síðar kaupmanns í Reykjavík.

Heimildir 
 

Íslensk tónskáld