alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Brighton

Brighton er strandbær á suðurströnd Englands. Brighton og nágrannabærinn Hove mynda saman borgina Brighton og Hove. Hann er vinsæll ferðamannastaður allt frá því að bærinn fékk járnbraut árið 1841. Alls búa um 480 þúsund manns í borginni en þegar mannfjöldinn var hvað mestur bjuggu þar um 160 þúsund (1961).

Átta milljónir ferðamanna heimsækja Brighton árlega. Vinsælt er að halda fundi og ráðstefnur í borginni. Þá eru þar tveir háskólar og einn læknaskóli. University of Sussex, sem tók formlega til starfa 1961, er í Falmer, skammt utan við Brighton.

Borgir og bæir í Austur-Sussex
borgir á Englandi
Stagsegl

Stagsegl er segl sem er fest á eitthvert stag í seglabúnaði seglskips. Yfirleitt er seglið fest á stagið eftir endilöngum framfaldinum. Flest stagsegl eru þríhyrnd en geta þó stundum verið ferhyrnd. Segl eru fest þannig á framstögin sem ná frá framsiglu að stefni eða bugspjóti. Þannig stagsegl eru algengustu framsegl seglskipa ásamt belgseglum. Stagsegl eru líka fest á stög sem ná milli mastra á fjölmastra skipum. 

Það framstagsegl sem næst er framsiglunni heitir alltaf fokka eða genúafokka eftir því hvort það nær aftur fyrir framsigluna eða ekki. Næstu tvö segl þar fyrir framan heita klýfir og jagar, en oft eru öll framstagsegl kölluð „fokka“. Stagsegl milli mastra draga heiti sín af þeim stöðum þar sem þau eru fest, t.d. messanstagsegl milli messansiglu og næstu siglu, krusbramstagsegl milli bramseglanna á krusmastrinu (aftursiglunni) og næsta masturs, o.s.frv..

Gerðir segla
Fokka

Fokka er þríhyrnt stagsegl sem er fest framan við fremstu siglu (fokkumastur eða stórsiglu) seglskútu á stag sem nær frá mastrinu að stefninu. Seglskip eru nánast alltaf með fokku ef þau eru með framsegl á annað borð. Fokkan gegnir mikilvægu hlutverki við að knýja skipið áfram og stýra vindstreymi yfir seglabúnaðinn fyrir aftan.

Venjulega er fokkan minni en sá þríhyrningur sem markast af mastrinu, staginu og stefninu, en fokka sem nær aftur fyrir mastrið er kölluð genúafokka eða einfaldlega genúa.

Á fjölmastra skipum með bugspjót eru framseglin venjulega fleiri en eitt og heitir þá aðeins það segl sem næst er framsiglunni fokka, en hin klýfir og jagar. Í þeim tilfellum er fokkan oft fest á bómu eða braut að neðan þannig að hún flytur sig sjálf til þegar skipið vendir.

Litlar einmastra slúppur eru oftast með eina aðalfokku og nokkrar til skiptanna fyrir mismunandi veður. Þá er minnsta fokkan stormsegl sem hefur þann tilgang að auka stöðugleika og hjálpa við að halda stefnu fremur en knýja bátinn áfram. Rúllufokka er sérstök tegund af fokku sem rúllast upp á stöng sem fest er við stagið en þá er hægt að stjórna því hversu stór hluti af seglinu stendur út af staginu.

Gerðir segla
Bakteríuveira

Bakteríuveira eða gerilæta kallst þær veirur sem sýkja bakteríur, oftast með þeirri afleiðingu að bakterían sundrast. Bakteríuveirur samanstanda af ytri hlífðarhúð úr prótíni sem inniheldur erfðaefni.

 *
Örverufræði
Veirur
Straumur

Straumur getur átt við:
 Eitthvað sem flæðir:
 Straumur vatns, vatn sem flæðir
 Straumur, eitthvað sem flæðir (samheiti „flaumur“)
 Straumur, koma einhvers í miklu magni (samheiti „innstreymi“; „straumur“, „aðsókn“)
 Straumur, bær við Straumsvík sunnan Hafnarfjarðar
 Rafstraumur
 Straumur-Burðarás

Tengt efni
 Að standa straum af einhverju, að fjármagna eða kosta eitthvað
 Straumur af fólki, mannmergð
Sprengjuflugvél

Sprengjuflugvél er herflugvél sem ætluð er til loftárása á skotmörk á jörðu niðri, aðallega með því að varpa á þau sprengjum. Langdrægar sprengjuflugvélar eru ætlaðar til langferða til að eyðileggja innviði og aðflutningslínur óvinahers til að skaða hernaðarstarf hans. Þegar stríð er háð samkvæmt kenningunni um algjört stríð eru langdrægar sprengjuflugvélar lykiltæki til að brjóta mótstöðuafl óvinarins á bak aftur. Slíkum loftárásum er þá beitt jafnt á hernaðarleg skotmörk sem og borgaraleg skotmörk sem áætlað er að styrki hernaðarstarf óvinarins. Skammdrægar sprengjuflugvélar eru aftur á móti ætlaðar til þátttöku í orrustum til að varpa sprengjum á óvinaherinn og styðja þannig framrás eða vörn eigin landhers. 

Dæmi um langdrægar sprengjuflugvélar eru Avro Lancaster, Heinkel He-111, Junkers Ju 88, B-17 Flying Fortress, B-24 Liberator, B-29 Superfortress, B-36, B-47, B-52 Stratofortress, General Dynamics F-111, Tupolev Tu-16, Tupolev Tu-160, Tupolev Tu-95 og Gotha G.V. Dæmi um skammdrægar sprengjuflugvélar eru Junkers Ju 87, Iljúsín Il-2, A-10 Thunderbolt II og Sukoi Su-25.

Lofthernaður
Alistair Darling

Alistair Maclean Darling, Darling barón af Roulanish (f. 28. nóvember 1953) var fjármálaráðherra Bretlands í ríkisstjórn Gordons Browns. Hann var kosinn á breska þingið fyrir Verkamannaflokkinn í Suðvesturkjördæmi í Edinborg í Skotlandi. Darling er menntaður lögfræðingur, hann var fyrst kosinn á þing árið 1987. Verkamannaflokkurinn var við völd í Bretlandi frá 1997 til 2010 og Darling sat, ásamt Gordon Brown og Jack Straw samfellt í ríkisstjórn þennan tíma. Hann var atvinnu- og lífeyrismálaráðherra frá 1998-2002, samgöngumálaráðherra 2002-6, Skotlandsráðherra 2003-6, viðskipta- og iðnaðarráðherra 2006-7 og loks fjármálaráðherra frá því í júní 2007 til maí 2010.

Breskir barónar
Fjármálaráðherrar Bretlands
Stjórnmálamenn í breska Verkamannaflokknum
Rúnar Júlíusson

Guðmundur Rúnar Júlíusson, betur þekktur sem Rúnar Júlíusson (Rúni Júl) (fæddur 13. apríl 1945, látinn 5. desember 2008) var íslenskur tónlistarmaður. Hann var bassaleikari og lék með hljómsveitinni Hljómum, Trúbrot, GCD með tónlistarmanninum Bubba Morthens og mörgum öðrum. Þá rak hann útgáfufyrirtækið Geimstein.

Dauði 
Hann lést þann 5. desember 2008 eftir að hann hafði fengið hjartaáfall. Rúnar var að fara á svið að syngja á árlegri útgáfukynningu Geimsteins er hann hneig niður við að teygja sig í gítarinn og andaðist síðar sömu nótt.

Heimildir 
Morgunblaðið 12., 14., 15. og 17. desember 2008.

Tenglar 

 Glatkistan

Íslenskir tónlistarmenn
Loona

Marie-Jose van der Kolk (fædd 16. september 1974 í IJmuiden), betur þekkt undir listamannsnöfnunum Loona og Carisma, er hollensk söngkona og dansari. Hún er þekktust fyrir samstarf sitt við DJ Sammy, sem einnig er eiginmaður hennar. Þau koma fram undir nafninu DJ Sammy feat. Carisma.

Ferill 
Marie kynntist DJ Sammy þegar hún flutti til Majorka. Þau sömdum saman lagið „Life is just a game“ árið 1996. Næstu smáskífur í röðinni voru „You are my Angel“, „Prince of Love“ og „Golden Child“. Öll þessi lög komu svo fram á breiðskífunni Life is just a game sem kom út árið 1998.

Sumarið 1998 stofnaði Marie nýtt verkefni, Loona, en DJ Sammy kom að því verkefni. Fyrsta smáskífan var með laginu „Bailando“ sem Paradisio hafði gefið út. Lagið fór í toppsæti þýska vinsældalistans sumarið 1998. Um haustið gaf Loona svo út aðra smáskífu sína, „Hijo de la luna“ (ábreiða af lagi Mecano) en lag þetta komst einnig í efsta sæti þýska vinsældalistans. Þá gaf hún út breiðskífuna Lunita en öll lögin á henni eru sungin á spænsku.

Útgefið efni

Breiðskífur

Smáskífur

Tengill 
Vefsíða

Hollenskir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1973
Mario Più

Mario Più (fæddur Mario Piperno í Livorno, 26. ágúst 1965) er  ítalskur plötusnúður. Þekktasta lag hans er „Communication“ sem kom út árið 1999.

Útgefið efni 
Smáskífur
 „Communication (Somebody Answer The Phone)“ - (1999) #5 UK
 „The Vision“ - (2001) #16 UK

Tengill 
 Vefsíða Mario Più 

Ítalskir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1965
Mæðrastyrksnefnd

Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur var stofnuð 20. apríl 1928 en þá komu saman 22 konur, fulltrúar frá 10 kvenfélögum,  á fund að Kirkjutorgi 4 í Reykjavík. Félögin voru: Kvenréttindafélag Íslands, Bandalag kvenna, Félag íslenskra hjúkrunarkvenna, Hvítabandið, eldri og yngri deild, Hið íslenska kvenfélag, Lestrarfélag kvenna, Kvenfélagið Hringurinn, Thorvaldsensfélagið og Verkakvennafélagið Framsókn. Einnig sátu fundinn fulltrúar Barnavinafélagsins Sumargjafar og Hjúkrunarfélagsins Líknar. 

Þann  27. febrúar 1928 varð sjóslys þegar togarinn Jón forseti strandaði við Stafnes en í því slysi drukknuðu 15 skipverjar og var félagið stofnað til að koma að koma ekkjum og föðurlausum börnum til hjálpar. Laufey Valdimarsdóttir var kjörin formaður og sama vor opnaði nefndin skrifstofu í húsi Guðspekifélagsins í Reykjavík. Auður Auðuns starfaði í mörg ár fyrir félagið.

Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur úthlutar matvælum hvern miðvikudag  en fatnaði og ýmsum smávörum fyrsta þriðjudag í hverjum mánuði. Þá hefur nefndin veitt fermingarstyrki á hverju vori og einnig styrki til barna til dvalar í sumarbúðum og vegna þátttöku í leikjanámskeiðum. Og nýfædd börn fá vandaða gjafapakka með fatnaði og öðrum nauðsynjum. Sérstök jólaúthlutun er fastur liður í starfseminni og hefur hún hin síðustu ár verið í samstarfi við Hjálparstarf kirkjunnar, innanlands, og Rauða kross Íslands. Árið 2012 var Menntunarsjóður Mæðrastyrksnefndar stofnaður og styrkir sjóðurinn tekjulágar konur til náms. 

Við úthlutanir nefndarinnar starfa sjálfboðaliðar, venjulega um 20 eldri konur, sem sumar hafa starfað launalaust í mörg ár hjá nefndinni. Þær eru fulltrúar þeirra sjö kvenfélaga sem  nú standa að nefndinni, en það eru: Kvenréttindafélag Íslands, Thorvaldsensfélagið, Hvítabandið, Félag háskólakvenna, Hvöt, félag sjálfstæðiskvenna, Kvenfélag Alþýðuflokksins og Félag framsóknarkvenna.

Tengill 
 Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur

Saga Reykjavíkur
Kvenréttindi á Íslandi
Íslensk félagasamtök
Hjálparsamtök

Íslensk kvennasamtök
Heiðar Helguson

Heiðar Helguson (fæddur Heiðar Sigurjónsson á Akureyri 22. ágúst 1977) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður.  

Heiðar hefur leikið með Dalvík, Þrótti Reykjavík, Lillestrøm SK í Noregi, Watford F.C., Fulham, Bolton og QPR á Englandi og Cardiff City í Wales. Hann hætti í landsliði íslands árið 2012. Heiðar var valinn íþróttamaður ársins 2011.

Íslenskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1977
Gym Class Heroes

Gym Class Heroes er bandarísk hipp hopp/öðruvísi rokk hljómsveit frá Geneva, New York. Travis McCoy og tommuleikari Matt McGinley stofnuðu hjlómsveitina. Útgáfan hljómsveitar er Decaydance Records sem gefur út  hljómplötu As Cruel as School Children. Smáskífan Cupid's Chokehold var mjög árangursrík og var númer fjögur í Billboard Hot 100. Þeir unnu saman oftast með Patrick Stump frá Fall Out Boy.

Bandarískar hljómsveitir
Nítróglusserín

Nítróglusserín eða nítróglyserín (efnaformúla: (C3H5(ONO2)3) er mjög sprengifimur vökvi, búinn til úr saltpéturssýru, brennisteinssýru og glusseríni.  Nítróglusserín er geysiöflugt sprengiefni sem springur við  minnsta högg og hefur stundum valdið miklum slysum. Nítróglusserín er notað í iðnaði, m.a. til að framleiða dínamít. Ef dínamít er geymt lengi lekur nítróglusserínið oft út úr sprengihólkunum og verður sérlega hættulegt.  Nítróglusserín er einnig notað í sprengitöflur sem sumir hjartasjúklingar taka. 

Það var ítalski efnafræðingurinn Ascanio Sobrero sem fann upp nítróglusserín árið 1847 þegar hann hellti hálfu máli af glusseríni í dropatali út í eitt mál af saltpéturssýru og tvö mál af brennisteinssýru.

Tilvísanir 

Sprengiefni
Kransæðastífla

Kransæðastífla eða hjartadrep er sjúkdómur sem kemur til vegna þess að blóðsegi í kransæð stöðvar blóðflæðið til hluta hjartavöðvans. Getur valdið hjartaáfalli.

Tenglar 
 Framfarir í rannsóknum á kransæðastíflu; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1983

Hjarta- og æðasjúkdómar
Tálknafjarðarlistinn

Tálknafjarðarlistinn var íslenskt stjórnmálaafl sem bauð fram til sveitarstjórnarkosninganna 2006 í Tálknafjarðarhreppi. Listinn fékk tvo menn kjörna í fimm manna sveitastjórn.

 Bragi Geir Gunmnarsson. 
 Ingólfur Kjartansson. 
 Ólafur Sveinn Jóhannesson.
 Andri Þór Lafever.
 Ólafur Helgi Gunnbjörnsson
 Birna Benediktsdóttir.
 Michael W. Symons. 
 Sigurvin Hreiðarsson.
 Egill Sigurðsson.
 Heiðar Jóhannsson.

Íslenskir stjórnmálaflokkar
Íslensk sveitarstjórnmál
Tálknafjarðarhreppur
Bræðurnir Ormsson

Bræðurnir Ormsson er fyrirtæki sem verslar með rafmagnsvörur og heimlistæki. Fyrirtækið var stofnað árið 1922, en hlaut núverandi nafn sitt árið 1923. Fyritækið er nú til húsa á tvemum stöðum í Reykjavík: í Lágmúla 8, Síðumúla 9. 

Þann 22. desember árið 1922 negldi Eiríkur Ormsson, stofnandi fyrirtækisins, skilti á húsnæði sem hann hafði til umráða á Óðinsgötu 25. Á því stóð: Rafvéla- og mælaviðgerðir, Eiríkur Ormsson. Er það talið vera upphaf fyrirtækisins.

Tenglar 
 Heimasíða Bræðranna Ormsson
 Saga fyrirtækisins; af vef Bræðranna Ormsson 
 Stór rafmagnsverk í innlendar hendur; grein í Morgunblaðinu 1982
 Bræðurnir Ormsson hf.; grein í Morgunblaðinu 1960

Íslensk fyrirtæki
Stofnað 1922
Veróna

Veróna er borg á norðanverðri Ítalíu með rúmlega 240 þúsund íbúa. Í borginni gerist harmleikurinn um Rómeó og Júlíu.

Borgir á Ítalíu
Skófla

Skófla er handverkfæri með skafti á öðrum enda og flötu eða hvelfdu járnblaði á hinum, notuð til moksturs eða til að stinga upp jarðveg, grafa upp fornleifar eða jarða lík. Einnig eru vélskóflur á ýmsum vinnuvélum eins og skurðgröfum. Skófla er aldagamalt verkfæri, líklegast frá steinöld. 

Þegar Þjóðverjar voru að byggja upp her sinn, í aðdraganda seinni heimstyrjaldarinnar, létu þeir hermenn sína bera skóflur í stað byssa, en samkvæmt uppgjafarsamkomulaginu eftir fyrri heimstyrjöldina máttu Þjóðverjar ekki stofna her. Það var því táknræn athöfn að láta hermennina bera skóflur í stað byssa.

Tilvísanir 

Verkfæri
Klipping (kvikmyndagerð)

Klipping er í heimi kvikmynda og sjónvarps haft um það að fella myndbrot saman þannig að þau myndi eina heild. Þá eru valin réttu atriðaskotin eða réttu sjónarhornin svo að myndin renni sem best fyrir augum áhorfandans. Klipping nútildags fer oftast fram í tölvu.

Kvikmyndagerð
Bringusund

Bringusund er sundaðferð. Uppskriftin af bringusundi er: Beygja, kreppa, sundur, saman, sem er hreyfing fótanna í vatninu. Bringusund er fyrsta sundaðferðin sem börnum í grunnskólum er kennd. Bringusund og flugsund eru í raun nokkuð svipuð. Það gilda svipaðar reglur eins og að það sé skylda að koma með báðar hendur á sama tíma í sömu hæð í bakkann. Margt keppnisfólk í sundi telur bringusund eina erfiðustu aðferðina á meðan þeir sem eru óvanir sundmenn telja bringusund auðveldasta sundið. Ein af ástæðum þess að bringusund er talið erfitt að það er mikil tækni sem felst í sundinu. Mikilvægt er að anda á réttum tíma til þess að hægja ekki a sundinu. Í bringsundi má taka eitt kafsundstak í byrjun sundsins. Kafsundstak er tekið í byrjun sundsins. Það svipar til venjulegs bringusundstak nema það er tekið í kafi og hendurnar mega fara alveg niður með síðum, þó aðeins einu sinni. Aðeins er keppt í þremur vegalengdum í bringusundi en það eru 50m, 100m og 200m.

Fyrrverandi Bandaríkjaforseti Barack Obama keppti í 50m bringusundi árið 1979 og drukknaði næstum því.

Sund

he:שחייה תחרותית#חזה
Hljómplata

Hljómplata eða bara plata í stuttu máli, er geymslumiðill fyrir hljóðritað efni. Hljóðefnið, yfirleitt tónlist, er geymt á plötunni á bylgjulaga rákum sem eru ættar í plötuna, sem liggja í hringi frá ystu brún plötunar og í átt að miðju. Til að spila upptöku af hljómplötu er notaður plötuspilari. 

Hljómplötur eru framleiddar í ýmsum stærðum, en stærðunum er alltaf lýst í tommum. Algengustu stærðirnar eru tólf tommur (oftast ritað sem 12") fyrir heilar plötur, sjö tommur (7") fyrir smáskífur, en framan af voru tíu tommu plötur (10") algengastar. Snúningshraði platna er mismunandi, en langflestar nýrri upptökur eru 33 snúningar á mínútu (33 ⅓ r.p.m. - algengast fyrir heilar plötur) eða 44 snúningar á mínútu (45 r.p.m. algengast fyrir smáskífur). Á fyrri hluta 20. aldar voru plötur sem snérust 78 snúninga á mínútu algengar, og enn eru margir plötuspilarar sem spila þannig plötur, þó að framleiðslu á þeim hafi mestmegnis verið hætt upp úr miðbiki síðustu aldar. 

Hljómplötur og plötuspilarar voru vinsælasta afspilunartæknin fyrir tónlist frá um 1920 og þangað til að geisladiskar, sem eru smærri, ódýrari í framleiðslu og geta geymt meira af uppteknu efni, tóku við. Þó að vinsældir vínylplötunar döluðu mjög snögglega frá miðbiki níunda áratugar og til 1988, þegar geisladiskurinn tók við krúnunni, þá dó tæknin aldrei út. Á tíunda áratugnum voru vínilplötur en vinsælasta afspilunarsniðið hjá plötusnúðum, og er meðal annars þeim að þakka að sala jókst hægt og bítandi frá árinu 1991 til 2000. Frá 2007 hefur sala á hljómplötum farið ört vaxandi, eða frá miljón eintökum það ár til 3,6 miljón eintaka árið 2011. 

Hljóðritun
Geymslumiðlar
Tónlist
Fjallkóngur

Fjallkóngur (leitarforingi, gangnastjóri eða gagnaforingi) nefnist sá sem stjórnar göngum (fjallferð á Suðurlandi) á afrétti á haustin. Konur sem gegnt hafa starfi leitarforingja eru einnig nefndar fjallkóngar.  Víða um land má finna örnefnið „Kóngsás“ (eða álíka) en um þann stað fer fjallkóngur í leitum. Þar hefur hann yfirsýn yfir smalamenn og afréttinn.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Gangnamaður
 Smali

Íslenskur landbúnaður
Afréttir
Dúmbó

Dúmbó (enska: Dumbo) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin er byggir á samnefndri skáldsögu eftir Helen Aberson og Harold Perl. Myndin var frumsýnd þann 23. október 1941.

Kvikmyndin var fjórða kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Aðalpersónur eru fílinn Dúmbó og vinur hans Timothy Q. Mouse (mús). Myndin fjallar um ævintýrum þeirra. Kvikmyndin var leikstýrð var af Ben Sharpsteen. Framleiðandinn var Walt Disney. Handritshöfundar voru Otto Englander, Joe Grant og Dick Huemer. Tónlistin í myndinni er eftir Frank Churchill og Oliver Wallace.

Íslensk talsetning

Aðrar raddir

Lög í myndinni

Tilvísanir

Tenglar 
 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1941
Deutsche Bank

Deutsche Bank er einn stærsti banki heims með höfuðstöðvar í Frankfurt í Þýskalandi. Starfsmenn eru 81.000 í 76 löndum.

Bankastjóri Deutsche Bank er Josef Ackermann.

Bankar
Þýskaland
Regla Sarrusar

Regla Sarrusar (enska Sarrus' rule eða Sarrus' scheme) er aðferð notuð til að reikna ákveðu 3×3 fylkis. Hún er nefnd í höfuðið á franska stærðfræðinginum Pierre Frédéric Sarrus.

Ef 3x3 fylkið  er tekið sem dæmi þá væri hægt að reikna ákveðu þess með eftirfarandi skema:

Endurtaka skal fyrstu tvo dálka fylkisins fyrir aftan þriðja dálkinn, svo fylkið hafi 5 dálka allt í allt. Leggðu svo saman margfeldi skálínanna sem fara niður (heila skálínan) og dragðu frá margfeldi skálínunnar sem fer upp (óheila skálínan). Úr þessu fæst:

Líkt skema sem byggir á skálínum virkar fyrir 2×2 fylki:

Dæmi

2×2 fylki

Fyrsta dæmið 
Sem dæmi má taka 2×2 fylkið

Þá er margfeldi heilu skálínunnar  eða  og margfeldi óheilu skálínunar er  sem er jaft og . Svo er margfeldi óheilu skálínunnar dregin frá margeldi heilu skálínunnar en þá fæst :

og því er ákveða fylkisins A .

Annað dæmið 
Sem dæmi má taka 2×2 fylkið

Þá er margfeldi heilu skálínunnar  eða  og margfeldi óheilu skálínunar er  sem er auðvitað . Svo er margfeldi óheilu skálínunnar dregin frá margeldi heilu skálínunnar en þá fæst :

og því er ákveða fylkisins B .

3×3 fylki 
Sem dæmi má taka 3×3 fylkið

Og þá er margfeldi skálínanna sem voru heilar laggðar saman þar sem sú fyrsta er  eða , sú önnur er  sem er jaft og  og sú síðasta er  sem er . Svo er margfeldi óheilu skálínanna dregnar frá, en fyrsta skálínan er  eða , sú önnur er  eða  og sú síðasta er  eða . 

og

sem er jafnt og

og því er ákveða fylkisins C jöfn .

Heimildir 
 Gerd Fischer: Analytische Geometrie. 4-te Auflage, Vieweg 1985, ISBN 3-528-37235-4, P.145 (Þýska)
 Sarrus' rule at Planetmath (Enska)

Línuleg algebra
Philips

Koninklijke Philips Electronics N.V. (enska: Royal Philips Electronics Inc.), í almennri notkun Philips er eitt stærsta fyrirtækið í heiminum sem framleiðir raftæki og annan tengdan varning. Philips var stofnað 1891 í Eindhoven í Hollandi en eru nú með höfuðstöðvar í Amsterdam. Árið 2006 seldust vörur frá fyrirtækinu fyrir €26.976 milljarða og hjá því vinna 125.500 manns í yfir 60 löndum.

Philips framleiðir m.a. ljósbúnað og einnig tengdum tækjum fyrir heilsugæslu og spítala.

Íþróttafélagið PSV-Eindhoven ( Philips Sport Vereniging ) var stofnað af starfsmönnum fyrirtækisins. Enn þann dag í dag styrkir fyrirtækið PSV.

Tengill 
 Heimasíða Philips

Fyrirtæki
Hollensk fyrirtæki
Samheitaorðabók

Samheitaorðabók er orðabók sem inniheldur orð í stafrófsröð og við hvert orð eru gefin upp samheiti og stundum andheiti. Í samheitaorðabókum, ólíkt venjulegum orðabókum, eru engar orðskýringar eða framburðarlýsingar. Upphafsmaður íslensku samheitaorðabókarinnar var Þórbergur Þórðarson. 

Í bókasafns- og upplýsingafræði er einnig rætt um kerfisbundna efnisorðaskrá eða kerfisbundin efnisorðalykil, sem er þó ekki það sama og efnisorðaskrá.

Tenglar 
 Íslenskt orðanet hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum.
 Kerfisbundinn efnisorðalykill, hjá Landsbókasafni Íslands - Háskólabókasafni.
 Bætt aðgengi að upplýsingum um listir, grein í tímaritinu Bókasafnið eftir Arndísi S. Árnadóttur.

Orðabækur
Bókasafns- og upplýsingafræði
Bíum, bíum, bamba

Bíum, bíum, bamba er alkunn barnagæla sem sumir nota sem huggunarkvæði eða vögguvísu á börn sín. Höfundur er ókunnur. Flestir kunna þó eingöngu fyrsta erindið og gleyma því seinna.

Bíum, bíum bamba, 
börnin litlu þamba
fram um fjalla kamba
að leita þar lamba. 

Margt er gott í lömbunum
þegar þau koma af fjöllunum,
gollurinn og görnin,
og vel stíga börnin.

Margir hafa ekki hugmynd um hvað sögnina að þamba þýðir, en hún þýðir að kjaga áfram með erfiðismunum, einkum í vondri færð, gegn stormi og hríð. Gollur er hið sama og gollurshús, en það er poki sem umlykur hjartað. Í þennan poka létu menn koma kjöt og mör og gerðu sér þannig mat úr honum. 

Barnagælur
Skógarlíf (kvikmynd 1967)

Skógarlíf (enska: The Jungle Book) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin byggir á skáldsögunni Frumskógarbókin eftir Rudyard Kipling. Myndin var frumsýnd þann 18. október 1967.

Kvikmyndin var nítjánda kvikmynd Disney-teiknimyndaversins í fullri lengd. Leikstjóri myndarinnar var Wolfgang Reitherman. Framleiðandinn var Walt Disney. Handritshöfundar voru Larry Clemmons, Ralph Wright, Ken Anderson, Vance Gerry, og Bill Peet. Tónlistin í myndinni er eftir Sherman-bræður. Árið 2003 var gerð framhaldsmynd, Skógarlíf 2, sem var dreift á kvikmyndahús.

Söguþráður 
Mógli er alinn upp í skóginum og þar vill hann vera. dag einn kemur tígurinn ógurlegi aftur í skóginn til að hefna sín á Mógla. Þá upphefst mikil þrautaganga hjá vinum Mógla þeir draga Mógla nauðugan af stað í áttina að þorpi mannanna en hættur skógarins leynast við hvert fótmál.

Íslensk talsetning

Lög í myndinni

Tæknilega

Tilvísanir

Tenglar 
 
 

Bandarískar teiknimyndir
Disney-kvikmyndir
Tímaeignarfall

Tímaeignarfall er eignarfall án sérstaks fallvalds sem táknar tímann þegar eitthvað gerist, t.d. þessa árs og kvölds og morgna. Í íslensku er tíminn ýmist táknaður í þolfalli eða þágufalli, hvort heldur er með forsetningum eða forsetningarlaust. Til algerra undantekninga telst þó tímaeignarfallið.

Tímaeignarfallið hefur fylgt málinu lengi. Komið annars dags = annan dag, segir í Völundarkviðu og í Hávamálum: Hins hindra dags (= daginn eftir) gengu hrímþursar.

Tengt efni 
 tímaþolfall

Tilvísanir 

Föll í íslensku
Bjarneyjar

Bjarneyjar eru 16-17 eyjar um miðbik Breiðafjarðar. Þær eru syðstar Vestureyja sem er stærsti eyjaklasinn á firðinum. Tvær Bjarneyja eru stærstar; Heimaey, sem eru nokkrar samhangandi eyjar, og Búðey. Í eyjunum var búið frá landnámi og þar eru talin tólf heimili í manntalinu 1703. Eyjarnar fóru í eyði árið 1946. 

Breiðafjarðareyjar‎
Miðilsfundur

Miðilsfundur eða skyggnilýsing er samkoma þar sem reynt er að ná sambandi við anda, oftast fyrir milligöngu miðils. Miðilsfundir tengjast helst hreyfingu spíritista á síðari hluta 19. aldar og fyrri hluta þeirrar 20. 

Miðlar
Spíritismi
Tímon frá Flíos

Timon (Τίμων) frá Flíos (um 320 f.Kr. – um 230 f.Kr.), sonur Tímarkosar, var forngrískur heimspekingur og efahyggjumaður, nemandi Pyrrhons og kunnur rithöfundur og skáld. 

Tímon mun hafa verið mikilvirkur rithöfundur en rit hans eru ekki varðveitt nema í brotum. Díogenes Laertíos segir hann hafa samið bæði lýrísk og epísk kvæði, þrjátíu skopleiki, sextíu harmleiki og ýmis ádeilurit.

Brot úr verkum Tímons eru mikilvægasta heimildin um heimspeki Pyrrhons.

Tenglar 
 

Efahyggjumenn
Heimspekingar helleníska tímans
Pyrrhonismi