alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Björgvin Halldórsson

Björgvin Helgi Halldórsson (stundum kallaður Bó Halldórs; f. 16. apríl 1951) er íslenskur söngvari, frægastur fyrir að syngja popplög og ballöður sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október 1969.

Björgvin fæddist í Hafnarfirði. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í Flowers þegar Jónas R. Jónsson hætti.  Björgvin hefur síðan meðal annars verið plötusnúður og söngvari í Ævintýri, Brimkló og HLH-flokknum. Á ferli sínum sem tónlistarmaður hefur hann flutt og hljóðritað mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild  lög á borð við dúettinn Þú komst með jólin til mín, Gullvagninn og Þó líði ár og öld. 

Árið 1995 var Björgvin framlag Íslands til söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva þar sem hann flutti lagið Núna. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan Svala Björgvins, var svo framlag Íslands árið 2017. 

Auk þess að vera söngvari starfar Björgvin sem þulur og er rödd Stöðvar 2. Hver jól heldur hann tónleikana Jólagestir Björgvins. Hann sér um sjónvarpsþættina Jólastjarna Björgvins þar sem börn og unglingar keppa í söng í von um að fá að syngja á Jólagestum. 

Björgvin var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar.

Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Íslenskir söngvarar
Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Nílarkrókódíll

Nílarkrókódíll (fræðiheiti: Crocodylus niloticus) er stór krókódílategund sem lifir í Afríku. Hann er ein af stærstu tegundum ættarinnar og er hættulegur bæði dýrum og mönnum. Hann dregur nafn sinn af ánni Níl. Nílarkrókódíll er næststærsti krókódíll í heimi. Hann getur orðið allt að 6 metrar á lengd og allt að 730 kg að þyngd. Meðalstærð krókódílsins er 5 metrar og 225 kg. Það eru engin dýr nema maðurinn sem ógna krókódílnum eitthvað.

Lýsing 
Nílarkrókódíll er ein af stærstu krókódílategundum heims. Stærstu einstaklingarnir sem fundist hafa voru yfir sex metra langir og vógu 750 kg. Nílarkrókódílar eru stór eðlulaga skriðdýr, með fjóra stuttar lappir og stóra vöðvastæltann hala. krókódílinn er með dökkan ólívulit.

Nílarkrókódíll er með langa kjálka og tennurnar sjást þótt kjafturinn sé lokaður. Eins og aðrir krókódílar getur hann bitið en ekki tuggið. Þetta getur orðið vandamál þegar bráðin er stór, t.d. sebrahestur eða gnýr. Nílarkrókódíllinn tekur á þeim vanda með því að draga bráðina niður í vatnið og snúa sér snöggt til að rífa af henni stykki.

Fæða
Nílar krókódílinn borðar næstum hvað sem er út vatninu, t.d. fiska, skjaldbökur, eða fugla. Þessir krókódílar eiga það til að borða fólk ef fólkið er óheppið að verða á vegi krókódílsins. Þegar þeir eru að veiða í vatni þá eru þeir næstum ósýnilegir, það eina sem sést í þá er í raun augun og nefið.

Æxlun
Nílarkrókódílar makast frá nóvember til desember. Kvendýrið grefur holu rétt frá bakanum og holan er um það bil hálfur metri á dýft. Hún verpir 40-60 eggjum í einu og verndar eggin allan tímann. Það tekur 80-90 daga fyrir eggin að klekjast út. Eftir að þau klekjast út þá verndar móðirin ungana með því að halda þeim með munninum.

Heimkynni
Hann lifir í ám, ferskvatni, fenjum og mýrum. hann býr sér til greni til að fela sig í þegar það verður of heitt.

Útbreiðsla 
Nílarkrókódílar finnast í stöðuvötnum, ám og fenjum um nær alla Afríku og á Madagaskar.

Nílarkrókódílar og menningin 
Nílarkrókódílar höfðu mikilvægt hlutverk í trúarbrögðum Forn-Egypta. Guðinn Sebek var með krókódílshöfuð og bærinn Krókódílópólis var vígður honum og krókódílum hans. Margir smurðir krókódílar hafa fundist í gröfum um allt Egyptaland.

Nílarkrókódíllinn er auk þess það rándýr sem drepur flest fólk í Afríku árlega.

Heimildir 
 Allison F. (2000). Nile Corcodile. sótt þann 22.05.2014 af vefslóð: http://www.blueplanetbiomes.org/nile_crocodile.htm
 National Geographic.(án ártals).Nile crocodiles. Sótt þann 16.05.2014 af vefslóð: http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/nile-crocodile/

Krókódílar
Seúl

Seúl (Kóreska: 서울, borið fram "soúl") er höfuðborg Suður-Kóreu og jafnframt stærsta borg landsins. Nafn borgarinnar er dregið af forna kóreska orðinu Seorabeol eða Seobeol, sem þýðir „höfuðborg“. Borgin var áður þekkt undir nöfnunum Wiryeseong, Hanyang og Hanseong.

Seúl er staðsett í norðvesturhluta landsins, við Hanfljót. Borgin nær yfir 605,52 ferkílómetra. Íbúar Seúl eru rúmlega tíu milljónir talsins. Sé allt höfuðborgarsvæðið talið með eru íbúarnir um tuttugu milljónir. Seúl er ein af fjölmennustu og þéttbýlustu borgum heims.

Tenglar 
 Opinber vefsíða Seúl

Borgir í Suður-Kóreu
Poppstjarna

Poppstjarna er popptónlistarmaður (oftast söngvari), sem nær mikilli frægð og (oft tímabundnum) vinsældum fyrir lag eða plötu, sem hann hefur sungið. Sumar poppstjörnur eiga langan feril, sem spannar jafnvel áratugi, en aðrar poppstjörnur verða frægar og hverfa svo hratt af sviðinu.

Tónlist
Eðlur

Eðlur eru hreisturdýr sem tilheyra undirættbálkinum Lacertilia eða Sauria.

Almennt 
Þær eru venjulega ferfættar með ytri eyrnaop og hreyfanleg augnlok. Stærstu eðlurnar eru kómódódreki sem nær þremur metrum, en þær minnstu eru aðeins nokkrir sentímetrar. Þær hafa aðlagast ýmsum aðstæðum of finnast í margvíslegum búsvæðum víða um heim, í eyðimerkum, á graslendi, í skóglendi og mýrlendi og til fjalla. Margar tegundir lifa í trjám — af þeim eru kamelljónin sérhæfðust með gripfætur og griphala, langa veiðitungu og afar góða sjón. Augu kamelljóna geta hreyst sjálfstætt í allar áttir.

Fæða og atferli 
Flestar stórvaxnar eðlur eru jurtaætur. Sækemban er eina eðlan sem lifir í sjó; hún étur þang.

Monitor-eðlurnar í Eyjaálfu og Asíu eru einu stóru eðlurnar sem eru rándýr. Þær eru óvenju virkar eðlur og geta ráðist á stór spendýr. Kómódódrekinn situr fyrir hjörðum dádýra og beitir eitruðu biti til að sljóvga og loks drepa bráðina.

Fæðuatferli eðla er fjölbreytt og nær öfgakennt í sumum tilfellum. Leiocephalus schreibersi situr á sömu greininni frá sólsetri til sólseturs og er alveg hreyfingarlaus 99% tímans. Einu hreyfingarnar eru eldsnöggar árásir á skordýr. Ameiva chrysolaema er virk í aðeins 4-5 tíma á dag en er á nær stanslausri hreyfingu og það á miklum hraða.

Tvær megin aðferðir við fæðuöflun: Fyrirsát og span.

Flokkun 
 UNDIRÆTT: Sauria eða Lacertilia
 Bavarisauridae †
 Eichstaettisauridae †
 Innætt: Iguania
 Arretosauridae †
 Euposauridae †
 Corytophanidae
 Kembuætt (Iguanidae)
 Phrynosomatidae
 Polychrotidae
 Leiosauridae
 Tropiduridae
 Liolaemidae
 Leiocephalidae
 Crotaphytidae
 Opluridae
 Hoplocercidae
 Priscagamidae †
 Isodontosauridae †
 Gámur (Agamidae)
 Kameljón (Chamaeleonidae)
 Innætt: Gekkota
 Gekkóar (Gekkonidae)
 Pygopodidae
 Dibamidae
 Innætt: Scincomorpha
 Paramacellodidae †
 Slavoiidae †
 Skinkur (Scincidae)
 Bandeðlur (Cordylidae)
 Gerrhosauridae
 Xantusiidae
 Lacertidae
 Mongolochamopidae †
 Adamisauridae †
 Teiidae
 Gymnophthalmidae
 Innætt: Diploglossa
 Stálormaætt (Anguidae)
 Anniellidae
 Xenosauridae
 Innætt: Platynota
 Frýnur (Varanidae)
 Lanthanotidae
 Helodermatidae
 Mosasauridae †
Ásta B. Þorsteinsdóttir

Ásta Bryndís Þorsteinsdóttir (1. desember 1945 - 12. október 1998) var alþingismaður og hjúkrunarfræðingur. Hún var ötul baráttukona fyrir réttindum fatlaðra og var formaður Þroskahjálpar um árabil. Hún var einnig varaformaður Alþýðuflokksins um tíma.

Ævi 
Ásta fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar voru Þorsteinn Þorsteinsson, sjómaður og fisksali, og Ásdís Eyjólfsdóttir, skattendurskoðandi. Ásta átti tvö systkini, Víglund Þorsteinsson (1943-2018) framkvæmdastjóra BM-Vallá og Hafdísi Björgu Þorsteinsdóttur (f. 1955). 

Ásta lauk hjúkrunarfræðiprófi frá Hjúkrunarskóla Íslands árið 1968 og stundaði framhaldsnám í hjúkrunarstjórn við Nýja hjúkrunarskólann frá 1987-1988. og nám í skurðhjúkrun á Íslandi og í Danmörku. 

Hún starfaði sem skurðhjúkrunarfræðingur á Borgarspítalanum frá 1968-1969, hjúkrunarfræðingur á geðdeild í Árósum árið 1971 og skurðhjúkrunarfræðingur í Árósum frá 1972-1980. Hún var hjúkrunarfræðingur við göngudeild Landspítalans frá 1980–1981, skurðhjúkrunarfræðingur við skurðdeild kvennadeildar Landspítalans frá 1982-1988 og var hjúkrunarframkvæmdastjóri á Landspítalannum frá 1988-1997.

Ásta var ötul baráttukona fyrir réttindum fatlaðra og var formaður Þroskahjálpar frá 1987-1995. Hún sat í fjölda opinberra nefnda um málefni fatlaðra og sat einnig í stjórnum norrænna hagsmunasamtaka fatlaðra. 

Eiginmaður Ástu var Ástráður B. Hreiðarsson, læknir. Börn þeirra eru: Arnar Ástráðsson (f. 1967) læknir, Blær Ástríkur Stefán Ástuson Ástráðsson (1970-2021) táknmálsfræðingur og laganemi og Þorsteinn Hreiðar Ástráðsson (1975) læknir.

Heimildir 

 
Alþingi, Ásta B. Þorsteinsdóttir æviágrip (skoðað 20. janúar 2021)
Ruv.is, „Blær Ástríkur Stefán Á. Ástráðsson er látinn“ (skoðað 20. janúar 2021)
Mbl.is, „Merkir Íslendingar - Ásta B. Þorsteinsdóttir“ (skoðað 20. janúar 2021)

Fyrrum Alþingismenn
Þingmenn Alþýðuflokksins
Varaformenn Alþýðuflokksins
Íslenskir hjúkrunarfræðingar
Íslenskar konur
Dulfrævingar

Dulfrævingar (eða blómplöntur) er annar tveggja helstu hópa fræplantna. Þeir skera sig frá öðrum fræplöntum að því leyti að þeir hylja fræ sín aldini. Þeir bera þar að auki blóm sem inniheldur æxlunarfæri þeirra. Inni í blóminu er fræblað og inni í því er eggbúið. Af þessum ástæðum eru þeir nefndir dulfrævingar. Hjá stærsta hópi fræplantna, berfrævingunum, eru eggbúið hvorki hulið fræblaði né fræin hulin aldini. 

Dulfrævingar skiptast í einkímblöðunga og tvíkímblöðunga.

Sjá einnig  
 Ættir og flokkar dulfrævinga
 Listi yfir dulfrævinga á Íslandi

Bókmenntir 
 John Philip Baumgardt: How to Identify Flowering Plant Families, 1994, ISBN 0-917304-21-7

Neðanmálsgreinar
Slóvakíska

Slóvakíska (slóvakíska slovenčina) er indó-evrópskt tungumál af ætt vestur-slavneskra tungumála. Hún er náskyld tékknesku og pólsku.

Slóvakíska er opinbert tungumál Slóvakíu en auk þess tala hana minnihlutahópar í Bandaríkjunum, Tékklandi, Ungverjalandi og fleiri löndum.

Slóvakíska er nokkuð flókið tungumál og hefur flókna málfræði.

Ritháttur 
Slóvakíska er rituð með latneska stafrófinu, en auk þess eru nokkrir sérstakir stafir.

Slóvakíska stafrófið í heild sinni:

a á ä b c č d ď dz dž e é f g h ch i í j k l ĺ ľ m n ň o ó ô p q r ŕ s š t ť u ú v w x y ý z ž.

Athugið að farið er með "dz", "dž" og "ch" sem einstaka stafi.

Tengill 

Slavnesk tungumál
Flæðiþrýstingur

Flæðiþrýstingur (eða osmótískur þrýstingur) er sá lágmarksþrýstingur sem þarf að beita á vökvalausn til þess að leysirinn (vanalega vatn) flæði ekki yfir hálfgegndræpa himnu. Þessi þrýstingur myndast vegna himnuflæðis, vatn sækir í meiri efnisstyrk í gegnum hálfgegndræpa himnu.

Frumulíffræði
Efnafræði
Stórfjölskylda

Stórfjölskylda er félagsfræðileg skilgreining á þremur ættliðum. Hún samanstendur af afa, ömmu, mömmu, pabba og börnum. Algengt var til forna á Íslandi að stórfjölskyldan búi saman og það fyrirkomulag er í dag algengt í  þróunarríkjum.

Fjölskylda
Landeyjar

Landeyjar kallast svæðið frá ósum Hólsár að Markarfljótsósum og allt upp undir Djúpá og upp fyrir Þjóðveg 1, þó tilheyra bæir á borð við Ármót og Bakkakot til Rangárvalla. Svæðið er flatlent og mikið landbúnaðarhérað enda veðurfar og spretta ákjósanleg. Landeyjar skiptast í Austur- og Vestur-Landeyjar um Affallið og austast í þeim austari er Bakkaflugvöllur. Hið forna höfuðból Bergþórshvoll er í Landeyjum og samkomusalirnir Gunnarshólmi og Njálsbúð. Svæðið tilheyrir allt Rangárþingi eystra.

Rangárþing eystra
Íslenskar sveitir
Eggert Páll Ólason

Eggert Páll Ólason (fæddur 4. nóvember 1975) er íslenskur lögfræðingur. Eggert stundaði nám við Lagadeild Háskóla Íslands þar sem hann lauk prófi 2003, einnig stundaði hann nám í ensku til BA gráðu. Hann fékk réttindi sem Héraðsdómslögmaður í maí 2004 og varð löggiltur verðbréfamiðlari árið 2005.

Árið 2005 stofnaði hann samtökin Vini einkabílsins sem börðust fyrir fleiri mislægum gatnamótum og akreinum á höfuðborgarsvæðinu. 

Í aðdraganda borgarstjórnarkosninga í Reykjavík 2006 bauð Eggert sig fram í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins en hlaut ekki brautargengi í efstu sæti á lista. 

Eggert hefur starfað aðarlega í fjármálageiranum, fyrst á á lögfræðisviði Kaupþings en árið 2007 hjá Landsbankanum. 2012 hóf hann störf hjá Íslensku Lögmannstofunni.

Heimildir
Transactions of the American Philological Association

Transactions of the American Philological Association (TAPA) er fræðitímarit sem var stofnað árið 1869 og er rit American Philological Association. Í tímaritinu eru birtar greinar sem fjalla um sögu, menningu og tungumál Grikklands hins forna og Rómaveldis. Í hverju hefti eru birt viðbrögð við greinum fyrri tölublaða. Paul Allen Miller við University of South Carolina er núverandi ritstjóri tímaritsins.

Tímaritið er kemur út tvisvar á ári, í maí og nóvember. Meðallegnd heftis er um 224 blaðsíður.

Heimild

Tengt efni
APA

Tenglar
TAPA hjá Project MUSE
Vefsíða American Philological Association
Vefsíða ritstjórans

Tímarit um fornfræði
Vinir einkabílsins

Vinir einkabílsins eru samtök óháð stjórnmálaflokkum sem stofnuð voru þann 10. október 2005 á Hótel Sögu. Markmið samtakanna er að tryggja greiðari umferð einkabíla um höfuðborgarsvæðið. Núverandi formaður samtakanna er Eggert Páll Ólason og hann hefur gegnt því starfi síðan samtökin voru stofnuð.

Heimild 
 

Íslensk bifreiðasamtök
Stingskötur

Stingskötur (fræðiheiti: Dasyatidae) er ætt brjóskfiska af skötuættbálki og eru því skyldar hákörlum.  Þær eru algengar í hitabeltishöfum meðfram ströndum, jafnvel í árósum og ferskvatni.  Stofnar flestra tegunda eru heilbrigðir og ekki í útrýmingarhættu.  Eins og aðrar skötur eru þær flatar með augun ofan á búknum og því vel aðlagaðar lífi við sjávarbotninn.  Flestar stingskötur eru með eitraðan gadd á halanum sem þær nota í árásar– og varnarskyni.  Nokkuð algengt er að menn séu stungnir en það er afar sjaldgæft að menn látist af þeim sökum, frá 1969 til 1996 voru aðeins 17 skráð stungutilfelli sem leitt höfðu til dauða.  Alvarlegar stungur geta þó orðið til þess að aflima þarf sjúklinginn.

.

Skötur
Guðmundur Bergþórsson

Guðmundur Bergþórsson (1657 – 1705), fæddur á Stöpum á Vatnsnesi, var íslenskt skáld á 17. og 18. öld og var hvað þekktastur fyrir Vinaspegil, Tólfsonakvæði og rímurnar sínar. Á fjórða ári lamaðist Guðmundur í fótum og visnaði á honum hægri höndin. Fimm ára fór hann til vandalausra. Um átján ára aldur fluttist hann út á Snæfellsnes og var þar lengst af til heimilis á Arnarstapa. Guðmundur var flugnæmur og gáfaður, lærði að lesa og skrifa og skrifaði allt með vinstri hendinni. Hann fékkst talsvert við að segja til börnum. Þá var hann síyrkjandi og orti margt eftir pöntun, til dæmis mikið af erfiljóðum. Hafði hann af þessum störfum nóg fyrir sig að leggja. 

Skáldskapur Guðmundar er mikill að vöxtum og var hann eitt mikilvirkasta rímnaskáld allra tíma. Rímur hans af Olgeiri danska eru oft taldar lengstu rímur sem kveðnar hafa verið en eru þó styttri en Bragða-Mágusarrímur (70 rímur).

Helstu verk

Rímur (varðveittar)

 Dínus rímur drambláta (17 rímur), ortar 1676
 Hermanns rímur og Jarlmanns (18 rímur), ortar 1677
 Olgeirs rímur danska (60 rímur), ortar 1680
 Otúels rímur frækna (8 rímur), ortar 1681
 Samsons rímur fagra (16 rímur), ortar 1683
 Finnboga rímur ramma (24 rímur), ortar 1686
 Sigurgarðs rímur og Valbrands (18 rímur), ortar 1687
 Trójumannarímur (26 rímur), ortar um 1690
 Herrauðs rímur og Bósa (15 rímur), ortar 1692
 Eiríks rímur víðförla (4 rímur)
 Bertrams rímur greifa (5 rímur), ortar um 1697
 Bálants rímur og Ferakuts (24 rímur), ortar 1701
 Ríma af Jannesi (Jannesarríma), óvíst hvenær ort

Önnur verk
 Barbarossakvæði
 Fuglskvæði úr Annálum (Einsetumaður einu sinni)
 Heimspekingaskóli (fyrst prentaður í Hrappsey 1785)
 Tólfsonakvæði
 Vinaspegill (Forðum tíð einn brjótur brands)
 Skautaljóð (vísur um hinn nýja móð kvenfólksins - þáttur í kvæðadeilu)

Tengt efni 

 Rímur

Heimild 

 Finnur Sigmundsson og Björn Karel Þórólfsson. Olgeirs rímur danska. Formáli. Reykjavík 1947.
 Upptökur af kveðskap Guðmundar Bergþórssonar á ÍSMUS

íslensk skáld
Albufeira

Albufeira er borg í suðurhluta Portúgals. Íbúar borgarinnar eru rétt rúmlega 29.000 (2021) og búa þeir á 26,72 km² svæði. Íbúatala borgarinnar margfaldast hins vegar á sumrin vegna mikils fjölda ferðamanna sem sækir borgina heim.

Borgir í Portúgal
Algarve
Mirandês

Mirandese (á portúgölsku: Língua Mirandesa) er tungumál sem talað er á litlu svæði í norðaustur Portúgal. Árið 1998 samþykkti portúgalska þingið að gera málið - ásamt portúgölsku - að opinberu tungumáli landsins.

Links 

 Lhéngua i cultura mirandesa

Rómönsk tungumál
Efnaskipti

Efnaskipti eru lífefnafræðilegt ferli þar sem efnasambönd í lífverum og frumum þeirra breytast. Efnaskipti geta þjónað margvíslegum tilgangi í starfsemi lífvera, til dæmis er ljóstillífun aðferð til að binda orku í efnasamböndum, en efnaskipti tengd bruna eru aðferð til að losa orku úr efnasamböndum til að knýja starfsemi lífverunnar.

Efnaskipti lífvera eru yfirleitt drifinn áfram af ensímum, og innihalda oft nokkur þrep.

Líffræði
Epiktetos

Epiktetos – (stundum kallaður Epiktet á íslensku ) – (55 – 135 e.Kr.) var grískur þræll og stóuspekingur. Hann er talinn hafa fæðst í Hierapolis í Frýgíu í Grikklandi (nú Tyrklandi). Hann bjó um tíma í Rómarborg, eftir að hann varð leysingi, uns hann var sendur í útlegð til Níkopólis í Norðvestur-Grikklandi á árabilinu 88-93, þar sem hann svo dó.

Epiktetos skrifaði engar bækur, svo að vitað sé, heldur var kennsla hans munnleg. Meðal nemenda hans var Flavius Arrianus, sem skrifaði hjá sér orð meistara síns. Talið er að hann hafi ritað átta bækur með ræðum hans, og eru fjórar þeirra varðveittar. E.t.v. einnig tólf bækur með samræðum, en þær eru allar glataðar. Loks skráði Arrianus kver, sem kallað er Handbók Epiktets.

Þýðingar 
Dr. Broddi Jóhannesson þýddi á íslensku Handbók Epiktets, og kom hún út 1955.
 Hver er sinnar gæfu smiður. Handbók Epiktets. Rvík 1955. Endurprentuð 1993 og 1994. 
Í bókinni er 28 bls. eftirmáli um Epiktetos og stóuspekina. Þar segir að hann hafi fæðst um 50, og dáið um eða eftir 138 e.Kr.

Frekari fróðleikur 
 Ágúst H. Bjarnason, „Siðspeki Epiktets“ Skírnir (1910).
 Durant, Will, Rómaveldi II (Reykjavík: 1963): 172-175.
 Long, A.A., Epictetus: A Stoic and Socratic Guide to Life (Oxford: Oxford University Press, 2002). ISBN 0-19-924556-8
 Long, A.A., From Epicurus to Epictetus: Studies in Hellenistic and Roman Philosophy (Oxford: Oxford University Press, 2006). ISBN 0-19-927912-8

Tenglar 

Stóuspekingar
Siðfræðingar
Hugarkort

Hugarkort er kort eða tengslamynd sem sýnir tengsl orða, hugtaka, hugmynda eða verkefna miðað við einhverja miðju sem oft er orð eða hugmynd. Hugarkort eru aðferð í námstækni og ýmiss konar hugmyndavinnu og þankahríð, aðferð til að flokka og raða hugmyndum og hugtökum og til að setja hugmyndir fram á myndrænan hátt. 

Hugarkort nýtast sem námstækni þannig að nemandi gerir eigin hugarkort til að skilja og muna flókin hugtök. Hugarkort geta nýst í allri hugmyndavinnu svo sem til að greina vandamál og leita að lausnum og sem hjálpartæki við ákvarðanatöku.

Heimild 

Kennslutækni

fi:Käsitekartta
Belgrad

Belgrad (Београд eða Beograd á serbnesku) er stærsta borg og höfuðborg Serbíu. Við borgina eru ármót Dónár og Sava. Borgin er ein af þeim elstu í Evrópu og á rætur sínar að rekja allt til um 6000 f.Kr. Í henni búa um 1.200.000 manns, hún er stærsta borg fyrrum Júgóslavíu og fjórða stærsta borg Suð-Austur Evrópu á eftir Istanbul, Aþenu og Búkarest.

Á því svæði sem Belgrad er í dag hafðist forsögulegur þjóðflokkur Vinča við. Borgin var stofnuð á tímum Kelta og Rómarveldis en á 7. öld tóku Slavar að byggja borgina. Serbía tilheyrði Austur-rómverska keisaradæminu, var undir Frönkum, Búlgörum, Ungverjum og Serbum áður en Ottómanveldið lagði Belgrad undir sig árið 1521. Belgrad var höfuðborg sjálfstæðs ríkis Serba frá árinu 1403 til 1427 en féll þá aftur til Ottómana. Serbía hlaut sjálfstæði árið 1841. Á 20. öld var Belgrad höfuðborg Konungsríkis Serba, Króata og Slóvena á árunum 1918-29, 1929-41 Konungsríkisins Júgóslavíu og loks 1945-92 Sósíalíska sambandslýðveldisins Júgóslavíu.

Belgrad hefur töluverða sjálfsstjórn innan Serbíu og er borgarstjórnin þónokkuð valdamikil.  Borginni er skipt í 17 smærri hverfiseiningar sem hvert fyrir sig hefur sérstakt hverfisráð. Borgin nær yfir 3,6% af landssvæði Serbíu og u.þ.b. 21% fólksfjöldans (að Kosovo frátöldu) býr innan borgarmarkanna.

Landafræði 
Belgrad er í um 117 m hæð yfir sjávarmáli við ármót tveggja stórra áa Dónár og þverár hennar Sava.

Tilvitnanir 

Borgir í Serbíu
Höfuðborgir
Borgir við Dóná
Falco (tónlistarmaður)

Falco (fæddur 19. febrúar 1957 í Vín; dáinn 6. febrúar 1998) var austurrískur söngvari og lagahöfundur.

Austurrískir tónlistarmenn
Austurríkismenn
Tálkn

Tálkn eru öndunarfæri vatnadýra sem nota þau til að skipta koltvísýringi út fyrir súrefni. Ýmis minni vatnadýr geta andað með allri húðinni en flóknari dýr, eins og til dæmis samlokur, hjóldýr, ýmis vatnaskordýr og fiskar, notast við tálkn.

Tengt efni 
 Lungu

Líffæri
Öndunarkerfið
Fiskifræði
Líffærafræði dýra
Misheitt blóð

Misheitt blóð einkennir dýr sem viðhalda líkamshita sínum á annan hátt en dýr með jafnheitt blóð eins og spendýr og fuglar. Misheitt blóð á við um þrjá aðskilda eiginleika varmajöfnunar líkamans; útvermið blóð þar sem dýrið stjórnar líkamshita sínum með utanaðkomandi orkugjafa eins og sólinni, misheitt blóð þar sem líkamshitinn er sá sami og umhverfishiti og að síðustu hæg efnaskipti þegar dýrið er með mjög lítil efnaskipti í hvíld (getur „slökkt á líkamanum“). Dæmi um dýr með misheitt blóð eru skriðdýr.

Tenglar 
 

Lífeðlisfræði dýra
Vistkerfi

Vistkerfi er svæði sem hefur verið tilgreint þar sem lífverur tengjast hver annarri og umhverfi á einn eða annan hátt. Vistkerfi geta verið misstór. Stöðuvatn, tún, eyja, skógarlundur eða miklu minna svæði, t.d. bara jarðvegur undir steini eða fiskabúr er dæmi um vistkerfi. Mestu máli skiptir að svæðið hafi skýr og greinileg mörk. Hafið við strendur Íslands og hafið við Ástralíu eru mjög ólík og því um tvö mismunandi vistkerfi að ræða. Vistkerfi er að finna alls staðar alveg frá heimskautunum og að miðbaug. Þau eru neðanjarðar, í lofti, í vatni og á landi. Allar lífverur á tilteknu svæði og allt sem þær þurfa til að lifa er hluti af vistkerfi. Lífverur þurfa t.d. vatn, súrefni, næringu, skjól, sólarljós og hæfilegt hitastig. Vindur, gerð jarðvegs og berggrunnur skiptir líka máli. Í vatni skiptir t.d. straumur og selta miklu máli. Plöntur þurfa vatn, koltvíoxíð og sólarorku. Margar plöntur þurfa jarðveg og svo eru þær í samkeppni við aðrar plöntur. Sumar þarfnast skordýra til að dreifa frjókornum og sum dýr éta af þeim t.d. ber eða ávexti. Hæfilegt hitastig þarf að vera til staðar og sumar þurfa skjól á meðan aðrar þola meiri vind. Ef við tökum laufskóg sem dæmi að þá lifa þar refir og aðrar lífverur sem reika um skóginn í leit að æti. Refir éta ánamaðka, fugla, ávexti, mýs og önnur smádýr. Þeir grafa göng neðanjarðar sem kallast greni. Fuglar í skóginum lifa til dæmis á skordýrum og ánamöðkum og þeir finna sér skjól í trjánum. Þessar lífverur eru allar háðar hver annarri. Ef allar mýs myndu skyndilega hverfa myndi það hafa áhrif á fæðuöflun hjá þeim tegundum sem veiða mýs. Þær yrðu að finna aðra fæða og líklega myndi fækka í stofninum vegna fæðuskorts. Ef tré á stóru svæði í skóginum yrðu höggin gæti það leitt til að margir fuglar og önnur dýr myndu missa skjól og þurfa að færa búsetu sína og mörg dýr myndu drepast. Það hefur líka áhrif á fæðuöflun á svæðinu þar sem margar dýrategundur lifa á plöntum. Þar sem allar lífverur í vistkerfi eru tengdar með einum eða öðrum hætti eru þær viðkvæmar fyrir raski og ekki þarf nema lítill hluti að breytast til þess að afleiðingarnar geti orðið afdrifaríkar.

Í hverju vistkerfi eru ávallt margar tegundir plantna, dýra, sveppa og örvera. Saman mynda þessar lífverur líffélag. Allar tegundir plantna sem vaxa á tilteknu svæði kallast gróðursamfélag. Lífverur af sömu tegundi í viskerfi kallast einu nafni stofn. Tengslum innan vistkerfis er oft lýst með einföldum fæðukeðjum. Tengslin eru þó yfirleitt mun flóknari og er þeim þá lýst í fæðuvef sem er gerður úr mörgum tengdum fæðukeðjum.

Tenglar 
 
 https://vefir.mms.is/flettibaekur/namsefni/madurognattura/

Tilvísanir

Vistfræði

Vistkerfi
Líffræði