alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hvítfura

Hvítfura (fræðiheiti Pinus monticola) er furutegund ættuð frá fjöllum vestur Bandaríkjanna og Kanada, sérstaklega í Sierra Nevada, Fossafjöllum, Pacific Coast Ranges, og norðurhluta Klettafjalla.  Tegundin vex að sjávarmáli víða, sérstaklega í Óregon og Washington. Hún er fylkistré Idaho, og er stundum kölluð Idaho pine.

Lýsing

Hvítfura (Pinus monticola) er stórt tré, og verður oft 30 til 50 m há og einstöku sinnum að 70 m há. Barrnálarnar eru fimm saman í búnti, með skammlífu slíðri. Þær eru fínsagtenntar, og 5 til 13 sm langar. Könglarnir eru langir og grannir, 12 til 32 sm langir og 3 til 4 sm breiðir (lokaðir), og opnir 5 til 8 sm breiðir; köngulskeljarnar eru grannar og sveigjanlegar. Fræin eru smá, 4 til 7 mm löng með löngum grönnum væng 15 til 22 mm löngum.

Hún er skyld sandfuru (Pinus strobus), en með lengri köngla, lítið eitt langlífari barrnálar (2–3 ár, á móti 1,5–2 árum) með meira áberandi loftaugarákum, og nokkuð þéttara og mjórra vaxtarlagi. Greinarnar eru í reglulegum hvirfingum, ein hvirfing á ári; þetta er áberandi á grönnum trjám sem vaxa þétt saman, á meðan tré sem vaxa stök eru með rúnnaðra form með löngum greinum. Hún er  víða ræktuð til skrauts, en hefur verið mikið höggin á útbreiðslusvæðinu áður fyrr.

Ógnir

Hvítfura (Pinus monticola) hefur orðið fyrir miklum afföllum vegna ryðsveppsins Cronartium ribicola, sem var óvart fluttur inn frá Evrópu 1909. Skógrækt Bandaríkjanna (United States Forest Service) telur að 90% hvítfuru hafi verið drepin af ryðsveppnum vestur af Fossafjöllum. Stór svæði hafa lagst undir aðrar furur eða aðrar trjátegundir. Sveppurinn hefur einnig drepið mikið af klettafuru utan Kalíforníu. Sveppurinn er ekki eins mikið vandamál í Kaliforníu og hefur mikið af báðum furutegundunum sloppið vel þar.

Þol gegn ryðsveppnum erfist og vegna breytileika hvítfuru eru stöku tré tiltölulega ósködduð af sjúkdómnum. Bandaríska skógræktin er með verkefni um að finna og rækta upp hvítfuru og sykurfuru með þessu þoli. Smáplöntunum hefur svo verið plantað aftur í náttúrunni.

Tilvísanir

US Forest Service Dorena Tree Improvement Center

Viðbótarlesning
  , with illustrations by Carl Eytel - Kurut, Gary F. (2009), "Carl Eytel: Southern California Desert Artist", California State Library Foundation, Bulletin No. 95, pp. 17-20  retrieved Nov. 13, 2011

Tenglar
 Jepson Manual treatment - Pinus monticola
Pinus monticola - U.C. Photos Gallery

Furur
Barrtré
Sykurfura

Sykurfura (fræðiheiti Pinus lambertiana) er hávaxnasta og gildvaxnasta furutegundin, og hefur lengstan köngul allra barrtrjáa. Fræðiheitið lambertiana var gefið af Breska grasafræðingnum David Douglas, sem nefndi tegundina til heiðurs enska grasafræðingnum, Aylmer Bourke Lambert. Hún er ættuð frá fjöllum Kyrrahafsstrandar Norður-Ameríku, frá Oregon gegn um Kaliforníu til Baja California.

Tilvísanir

Viðbótarlesning
  , with illustrations by Carl Eytel - Kurut, Gary F. (2009), "Carl Eytel: Southern California Desert Artist", California State Library Foundation, Bulletin No. 95, pp. 17-20  retrieved November 13, 2011
 Muir, J. (1911). My First Summer in the Sierra.
 Kinloch Jr., Bohun B.; Scheuner, William H. (1990). "Pinus lambertiana". In Burns, Russell M.; Honkala, Barbara H. Conifers. Silvics of North America. Washington, D.C.: United States Forest Service (USFS), United States Department of Agriculture (USDA). 1 – via Southern Research Station (www.srs.fs.fed.us).
 Habeck, R. J. (1992). "Pinus lambertiana". Fire Effects Information System (FEIS). US Department of Agriculture (USDA), Forest Service (USFS), Rocky Mountain Research Station, Fire Sciences Laboratory – via https://www.feis-crs.org/feis/.

Tenglar
 U.C. Jepson Manual treatment for Pinus lambertiana
 US Forest Service—Dorena Genetic Resource Center  — (USFS rust resistance program)
 The Sugar Pine Foundation — The Sugar Pine and Western White Pine Restoration Program
 Pinus lambertiana in the CalPhotos Photo Database, University of California, Berkeley
 Pinus lambertiana  Rauði listi IUCN yfir tegundir í hættu. IUCN 2006 
 Arboretum de Villardebelle: photo of a cone

Furur
Barrtré
Hænsnaprjón

Hænsnaprjón er prjónastíll sem kom fyrst fram í Danmörku eftir 1973. Prjónakonan Kirsten Hofstätter gaf út þrjár bækur um hænsnaprjón og kom sú fyrsta út árið 1973. Upphaflega gaf hún fyrstu bókinni nafnið Strikkemanifestet. Hún reyndi að fá bókina gefna út af vinstrisinnuðu útgáfufyrirtæki Røde Hane en það taldi efnið ekki nógu alvarlegt til að gefa bókina út. Hún stofnaði því eigin bókaútgáfu og gaf henni í háði nafnið Røde Hane (rauð hænsni) en breytti því síðar í Hønsetryk og nafni bókarinnar í Hønsestrik. Boðskapur bókarinnar var að slíta sig frá hinum niðurnjörvuðu prjónahefðum og gera prjón aðgengilegt fyrir alla. Hofstätter hvatti til að allir gætu prjónað og ættu að prjóna eins og hver og einn vildi. Það ættu ekki að vera skilyrði um að endurtaka sérstakar mynstursamsetningar. Peysur og annað prjónles sem  prjónað er eftir hugmyndum Hofstätter er mjög litríkt og prjónafólk gefur ímyndunaraflinu lausan tauminn. Árið 1978 kom út bók um hænsnaprjón á ensku eftir  Kirsten Hofstätter.

Bækurnar um hænsnaprjónið voru innlegg í kvennabaráttu og endurspegluðu uppreisn 68-kynslóðarinnar á móti normum. Hænsnaprjón var vinsælt meðal kvenna í kvenréttindabaráttu milli 1970 og 1980. Hænsnaprjón var andóf gegn garnframleiðendum sem seldu uppskrift og garn saman og hefðbundnum prjónabókum með fastmótuðum og óbreytanlegum uppskriftum. Hænsnaprjón var vanalega prjónað úr ull og einnig úr garnafgöngum og oftast á hringprjón. Litasamsetning braut oft reglur um hvaða litir pössuðu saman. Stundum var nafn eða yfirlýsing prjónuð í flíkina.

Myndir af hænsnaprjóni

Heimild 

 Greinin Hønsestrik á dönsku Wikipedia
Prjón
Íþróttalið Reykjavíkur

Íþróttalið Reykjavíkur er heiðurstitill sem veittur er af Íþróttabandalagi Reykjavíkur þeim reykvíska keppnisflokki í hópíþrótt sem talinn er hafa staðið sig best á árinu. Viðkomandi lið hljóta að launum farandbikar og eignabikar. Við sama tilefni er tilkynnt um val á besta íþróttakarli og bestu íþróttakonu borgarinnar.

Kvennalið Fram í handbolta er núverandi handhafi titilsins, en handknattleiksfólk hefur hlotið verðlaunin í helming skipta.

Íþróttabandalag Reykjavíkur
Flámæli

Flámæli (líka kallað flámælgi, flámælska, og hljóðvilla) var framburðarbreyting sem varð útbreidd á fyrri hluta 20. aldar á Íslandi, sér í lagi á Vesturlandi og Suðurlandi. Sérhljóðin i og u lækkuðu í framburði svo að vinur hljómaði eins og venör og skyr hljómaði eins og sker, á meðan sérhljóðin e og ö hækkuðu í framburði svo að spölur hljómaði eins og spulur og melur hljómaði eins og milur. 

Þessi framburðarbreyting þótti afar ljót og var kölluð hljóðvilla. Hún var áberandi upp úr 1940 í máli fólks á Suðvesturlandi og Austfjörðum, en líka norður í Húnavatnssýslu.  Sérstök herferð var sett af stað um 1940–1960 í barnaskólum til að útrýma flámæli. RÚV og Þjóðleikhúsið höfðu þá stefnu að hljóðvilla væri ekki viðhöfð. Árið 1929 voru 42% barna í Reykjavík flámælt en árið 1960 var búið að útrýma flámæli meðal barna.

Sjá einnig 
 Málhreinsun
 Mállýska

Tilvísanir 

Íslenska
Talmál

Talmál er mál sem er myndað með því að tala. Hugtakið er oft notað í andstæðu við ritmál. Þó að talmál og ritmál séu mjög tengd er birtingarform þeirra mismunandi, tal er meðfæddur hæfileiki mannfólks á meðan ritmálið er uppfinning sem er háð menningu. Ritmál getur verið bein eftirritun af talmáli en lýtur oft öðrum formreglum, á meðan talmálið getur verið háð samhengi þarf ritmál oft að draga merkingu sína af textanum sjálfum.   

Mörg tungumál heims hafa ekki ritmál og eru einungis til sem talmál. Talmál má líka bera saman við táknmál, sem er mál myndað með handa- og andlitshreyfingum. 

Talmál samanstendur af orðum sem eru röð sérhljóða og samhljóða, ásamt tónfalli. Þessar frumeiningar orða kallast hljóðön eða fónem. Orð eru tengd saman í liði, setningar og stærri orðræðueiningar. 

Heyrandi börn tileinka sér fyrsta tungumálið sem þau heyra í umhverfi sínu. Heyrnarlaus börn gera slíkt hið sama með fyrsta táknmálið sem er notað í þeirra umhverfi. Heyrnarlaus börn læra talmál á svipaðan hátt og heyrandi börn læra ritmál.

Heimild 
 

Málvísindi
Sanna Magdalena Mörtudóttir

Sanna Magdalena Mörtudóttir (f. 3. maí 1992) er íslensk stjórnmálakona og borgarfulltrúi Sósíalistaflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur. Hún náði kjöri í borgarstjórn sem oddviti Sósíalistaflokksins í sveitarstjórnarkosningum landsins árið 2018, þá 26 ára gömul og varð þá yngsti borgarfulltrúi í sögu Reykjavíkur.

Lífshlaup
Sanna er fædd í Reykjavík. Móðir hennar er íslensk en faðir hennar tansanískur. Foreldrar hennar hittust í Englandi og Sanna ólst upp í London fyrstu árin. Móðir hennar flutti með Sönnu til Reykjavíkur þegar hún var sjö ára. 

Sanna er með MA-gráðu í mannfræði frá Háskóla Íslands.

Tilvísanir

Fulltrúar í borgarstjórn Reykjavíkur
Íslenskir stjórnmálamenn
Íslenskar stjórnmálakonur
Íslenskir mannfræðingar
Elfráður ríki

Elfráður hinn ríki eða Alfreð mikli (fornenska: Ælfrēd eða Ælfrǣd) (f. milli 847 og 849 – d. 26. október 899) var konungur af Wessex frá 871 til um 886 og konungur Engilsaxa frá um 886 til 899. Hann var yngsti sonur Aðalúlfs konungs af Wessex. Faðir Elfráðs lést þegar Elfráður var ungur og þrír bræður hans tóku við konungdómi áður en Elfráður komst að. Elfráður varð konungur eftir dauða bróður síns, Aðalráðs, og eyddi þaðan af nokkrum árum í landvarnir gegn innrásum víkinga.

Elfráður vann mikilvægan sigur gegn víkingum í orrustunni við Edington árið 878 og gerði síðan samning við víkingana sem kom á svokölluðum Danalögum í norðurhluta Englands. Elfráður sannfærði í staðinn víkingahöfðingjann Guttorm til þess að gangast undir kristna trú. Elfráði tókst að verja konungsríki sitt gegn árásum víkinga og varð í kjölfarið voldugasti leiðtogi í Englandi. Hann var jafnframt fyrsti konungur Vestur-Saxa sem tók sér titilinn „konungur Engilsaxa“. 

Elfráður var rómaður fyrir að vera bæði lærður og rólyndur maður og fyrir að stuðla að aukinni menntun þegna sinna. Hann sá meðal annars til þess að grunnmenntun engilsaxneskra þegna færi fram á ensku fremur en á latínu. Elfráður gerði jafnframt breytingar á lagakerfi og hernaðarskipulagi konungsríkis síns og bætti lífsskilyrði þegna sinna.

Máli er vikið að Elfráði í nokkrum íslenskum fornheimildum, þar á meðal Egils sögu. Er þar vikið að sameiningu Englands undir stjórn Elfráðs og sagt:

„Elfráður hinn ríki hafði tekið alla skattkonunga af nafni og veldi; hétu þeir þá jarlar, er áður voru konungar eða konungasynir; hélst það allt um hans ævi og Játvarðar, sonar hans, en Aðalsteinn kom ungur til ríkis, og þótti af honum minni ógn standa; gerðust þá margir ótryggir, þeir er áður voru þjónustufullir.“

Tilvísanir

Enskir kaþólskir dýrlingar
Konungar af Wessex
Gervihnattarmynd

Gervihnattarmynd er mynd sem er tekin úr gervihnetti á sporbaug um jörðina. Myndirnar eru áframseldar til ríkja og fyrirtækja og koma t.d. fyrir í kortaþjónustunni Google Maps.
Sigrún Eldjárn

Sigrún Eldjárn (fædd 3. maí 1954) er íslensk myndlistarkona og barnabókarithöfundur. Hún hefur unnið margar bækur í samvinnu við bróður sinn, ljóðskáldið Þórarin Eldjárn.

Ævi 
Sigrún er dóttir Kristjáns Eldjárn, forseta Íslands frá 1968–1980, og eiginkonu hans, Halldóru Eldjárn. Hún lærði við grafíkdeild Myndlista- og handíðaskóla Íslands og hefur starfað sem myndlistarmaður frá 1978.

Hún hefur gefið út margar barnabækur sem hún hefur sjálf myndskreytt, en hefur líka myndskreytt bækur eftir Guðrúnu Helgadóttur, bróður sinn Þórarin Eldjárn og fleiri.

Hún hefur þrisvar hlotið Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar, verið tilnefnd til Norrænu barnabókaverðlaunanna og H.C. Andersen verðlaunanna. Hún hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2018 í flokki barnabóka fyrir bók sína Silfurlykillinn.

Ritverk 

 1980 – Allt í plati
 1981 – Gleymmérei
 1981 – Eins og í sögu
 1983 – Langafi drullumallar
 1984 – Langafi prakkari
 1986 – Bétveir - Bétveir
 1987 – Kuggur og fleiri fyrirbæri
 1988 – Kuggur til sjávar og sveita
 1989 – Kuggur, Mosi og mæðgurnar
 1990 – Axlabönd og bláberjasaft
 1991 – Stjörnustrákur
 1992 – Sól skín á krakka
 1993 – Beinagrindin
 1994 – Talnakver
 1994 – Syngjandi beinagrind
 1995 – Skordýraþjónusta Málfríðar
 1996 – Beinagrind með gúmmíhanska
 1997 – Kynlegur kvistur á grænni grein
 1998 – Línuteikning og leikur: Greinar eftir höfund
 1998 – Teitur tímaflakkari
 1998 – Málfríður og tölvuskrímslið
 1999 – Að skrifa barnabækur: Greinar eftir höfund
 1999 – Teitur í heimi gulu dýranna
 2000 – Drekastappan
 2001 – Geimeðlueggin
 2002 – Draugasúpan    
 2003 – Týndu augun
 2004 – Kuggur: Nýir vinir, Kuggur: Geimferð, Kuggur: Í sveitinni, Kuggur: Prinsinn og drekinn
 2004 – Frosnu tærnar
 2005 – Steinhjartað
 2005 – Kuggur: Þorrablót
 2005 – Jólaleg jól
 2006 – Eyja gullormsins
 2006 – Gula sendibréfið
 2006 – Stanleyhamarsheimt
 2007 – Eyja glerfisksins
 2007 – Gælur, fælur og þvælur
 2008 – Kuggur: Gleðilegt sumar!
 2008 – Eyja Sólfuglsins
 2008 – Kuggur: Draugagangur
 2009 – Finnur finnur rúsínu
 2009 – Kuggur: Útilega, Kuggur: Blómkál
 2010 – Forngripasafnið
 2011 – Náttúrugripasafnið
 2012 – Jólakrakkar
 2012 – Listasafnið
 2013 – Strokubörnin á Skuggaskeri
 2014 – Draugagangur á Skuggaskeri
 2014 – Fuglaþrugl og naflakrafl
 2015 – Leyniturninn á Skuggaskeri
 2018 – Silfurlykillinn
 2019 - Sigurfljóð í grænum hvelli
 2019 - Kopareggið
 2020 - Gullfossinn

Tilvísanir 

Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Íslenskir myndlistarmenn
Íslenskir rithöfundar
Íslenskar konur
Íslenskir barnabókahöfundar
Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna
Oddskarðsgöng

Oddskarðsgöng voru einbreið jarðgöng á Austurlandi sem gengu á milli Eskifjarðar og Neskaupstaðar. Göngin voru opnuð 1978 og voru í notkun þar til Norðfjarðargöng komu í stað þeirra árið 2017. Göngin eru nú lokuð.

Neskaupstaður komst fyrst í vegasamband við aðrar byggðir árið 1949 og lá leiðin um Oddskarð. Það er einn hæsti fjallvegur á landinu og hann getur verið ófær vegna snjóþyngdar. Því var hafist handa við Oddskarðsgöng árið 1974 og þau tekin í notkun 1978. Göngin eru 626 metra löng og í 632 metra hæð yfir sjávarmáli. Oddskarðsgöng gerðu leiðina mun léttari yfirferðar en þar sem göngin voru í talsverðri hæð gat verið þungt að komast að þeim.

Eskifjarðarmegin við Oddskarð er miðstöð vetraríþrótta og skíðalyfta.

Sjá einnig 

 Jarðgöng á Íslandi

Heimildir 

Íslensk jarðgöng
Fjarðabyggð
Ólafur Grímur Björnsson

Ólafur Grímur Björnsson (fæddur 1944) er íslenskur vísindamaður í lífefnafræði og lífeðlisfræði. Hann er tíður gestur á Þjóðarbókhlöðunni og því alþekktur meðal íslenskra háskólanema.

Hann lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og lauk svo doktorsgráðu í lífefnafræði við Háskólann í London 1982. Rannsóknir hans hafa einkum snúist um efnaskipti fituefna. Hann starfaði við rannsóknir í London frá 1977–1984, við hinn virta Pennsylvaníuháskóla í Bandaríkjunum 1984–1989, og svo við Oxford-háskóla í Bretlandi  1989–1994.  Frá 1994 starfaði hann um tíma við vísindi við lífeðlisfræðideild Háskóla Íslands.

Faðir Ólafs, Dr. Björn Sigfússon (1905–1991), gegndi í 30 ár embætti forstöðumanns háskólabókasafnsins (það sem í dag er Þjóðarbókhlaðan). Ólafur tók saman ritverk föður síns og hafði umsjón með útgáfu þeirra árið 2004, greinarnar voru um 500 talsins og snerust helst um sögu og forníslenskar bókmenntir.

Margir af bræðrum Ólafs hafa líka starfað við rannsóknir við Háskóla Íslands: Sveinbjörn Björnsson er eðlisfræðingur og var rektor Háskóla Íslands 1991–1997, Helgi Björnsson er jöklafræðingur, og Sigfús Björnsson er prófessor.

Tilvísanir 

Íslenskir vísindamenn
Montesúma 2.

Montesúma 2. (f. u.þ.b. 1466 – d. 29. júní 1520) var níundi keisari eða tlatoni asteska borgríkisins Tenochtitlán, frá 1502 til 1520. Fyrstu kynni frumbyggjaþjóða Mið-Ameríku og Evrópumanna urðu á valdatíð hans. Spænski landvinningamaðurinn Hernán Cortés tók Montesúma til fanga og lét síðan drepa hann þegar Spánverjar hófu landvinninga sína gegn Astekaveldinu árið 1520.

Æviágrip
Á valdatíð Montesúma náði Astekaveldið hápunkti landfræðilegrar stærðar sinnar. Montesúma herjaði á nágrannaþjóðir sínar og þandi veldi sitt út alla leið suður til Soconusco (landsvæðis sem nú er á landamærum Mexíkó og Gvatemala). Í þessum hernaði innlimaði Montesúma þjóðir Zapoteka og Tlapaneka inn í Astekaveldið. Montesúma breytti þjóðfélagskerfi Astekaveldisins, sem áður hafði byggst á verðleikaræði, og jók forréttindi aðalsstéttarinnar með því að banna almúganum að vinna í keisarahöllunum.

Montesúma fékk fregnir af komu aðkomumanna á meginlandið árið 1517. Árið 1519 fylgdist hann af athygli með framsókn landvinningaliðs Hernáns Cortés og lét senda honum gjafir sem hann vonaðist til þess að myndu friðþægja Spánverjana og halda þeim í burtu. Gjafirnar höfðu þveröfug áhrif og græðgin í gull varð Spánverjum aðeins enn frekari hvati til þess að komast yfir auðæfi Astekaveldisins. 

Montesúma og hirðmenn hans tóku á móti Cortés og Spánverjunum þegar þeir komu til Tenochtitlán. Samkvæmt sumum heimildum hélt Montesúma að Cortés væri asteski guðinn Quatzalcoatl, sem hafði samkvæmt goðsögnum siglt út á haf en átti samkvæmt spádómi að snúa aftur einn daginn. Montesúma bauð Spánverjunum að gista í keisarahöllinni og þar dvöldu þeir í nokkra mánuði sem gestir hans. Cortés reyndi að fá Montesúma til þess að gangast undir kristna trú en Montesúma neitaði að láta af trú forfeðra sinna. 

Spánverjarnir níddust á gestrisni Montesúma, tóku hann brátt í gíslingu og héldu honum í stofufangelsi í höllinni. Andúð Astekanna á Spánverjum færðist í aukana og þegar Cortés var fjarverandi gerðu borgarbúar uppreisn gegn spænska hernámsliðinu. Í uppreisninni frömdu Spánverjar fjöldamorð á Astekum í hofi þeirra í Tenochtítlan. Montesúma sjálfur lét lífið í uppreisninni en heimildum ber ekki saman um hvernig dauða hans bar að. Samkvæmt sumum heimildum grýttu Astekarnir sjálfir Montesúma til dauða þegar hann steig fram og reyndi að friðþægja uppreisnarmennina. Samkvæmt þessari frásögn fékk Cortés Montesúma til þess að skipa þegnum sínum að láta af uppreisninni gegn Spánverjunum, en Astekarnir höfðu þá valið sér nýjan keisara þar sem þeir litu á Montesúma sem lepp Spánverja. Samkvæmt öðrum heimildum kyrktu Spánverjarnir hann sjálfir.

Sagnfræðileg umfjöllun um Montesúma hefur ætíð litast af ósigri hans gegn Spánverjum og margar heimildir útmála hann því sem veiklunda og óákveðinn leiðtoga. Flestar heimildirnar um valdatíð Montesúma eru hins vegar hlutdrægar og því hefur reynst erfitt að skilja ákvarðanir Montesúma í stríðinu við Spán.

Tilvísanir

Keisarar Astekaveldisins
Grunnskóli Seltjarnarness

Grunnskóli Seltjarnarness er skóli á Seltjarnarnesi á Höfuðborgarsvæðinu. Hann varð til árið 2004 við sameiningu Mýrarhúsaskóla og Valhúsaskóla. Nemendur voru 524 talsins árið 2017. Skólastjóri er Ólína Thoroddsen.

Mýrarhúsaskóli (1.–6. bekkur) 
Mýrarhúsaskóli er hluti af Grunnskóla Seltjarnarness og í honum eru nemendur frá 1.–6. bekk. Hann hefur verið starfandi frá árinu 1875.

Valhúsaskóli (7.–10. bekkur) 
Valhúsaskóli er hluti af Grunnskóla Seltjarnarness og í honum eru nemendur frá 7.–10. bekk. Hann var stofnaður út frá Mýrarhúsaskóla árið 1974 sem gagnfræðaskóli en var sameinaður Mýrarhúsaskóla 2004.

Félagsmiðstöð Valhúsaskóla nefnist Selið.

Tenglar 

 Um Grunnskóla Seltjarnarness

Heimildir 

Íslenskir grunnskólar
Seltjarnarnes
Arnarfellsalda

Arnarfelldsalda er melalda í Þjórsárverum, við Þjórsá til móts við Arnarfellsmúla í Árnessýslu. Vestan við Arnarfellsöldu er lítið stöðuvatn. Til móts við mitt vatnið, vestan í öldunni, eru óljósar rústir af kofa. Tótt kofans var allgreinileg um 1930, og eru þarna minjar um síðustu útilegumenn á Íslandi. Norðan við Arnarfellsöldu eru miklir götutroðningar sem hugsanlegt er að séu leifar af Sprengisandsleið hinni fornu.

Útilegumenn 
Haustið 1848 freistuðust tveir vinnumenn frá Laugardælum í Flóa, þeir Jón Jónsson og Gunnlaugur Bergsson, að leggjast út til að komast hjá refsingu, en þeir höfðu verið dæmdir fyrri þjófnað. Fóru þeir að heiman aðfaranótt 20. október. Þeir staðnæmdust og komu upp kofamynd í Arnarfellsöldunni og hugsðust hafast þar við uns færi gæfist að komast í burt. Gerð var leit að þeim og þeir fundust fjórum dögum seinna. Gunnlaugur var dæmdur í 10 ára og Jón í 8 ára festingarerfiði. Síðar fór Jón til Ameríku og gerðist þar mormóni. Hann kom aftur til íslands mörgum árum seinna til að boða mormónatrú.

Þjórsárver
Barmahlíð

Barmahlíð er hlíð austan á Reykjanesi í Austur-Barðastrandasýslu. Hlíðin er vaxin skógi og þar er fjölbreytt blómstóð, hún þykir einkar fögur og friðsæl og um hana hafa verið ort kvæði. Vegurinn að Reykhólum liggur eftir Barmahlíð. Í hlíðinni er skógræktargirðing og hafa verið gerðar tilraunir þar með skógrækt frá 1946. Bærinn Barmar stendur í Barmahlíð. 

Barmahlíð er frægust af kvæði Jóns Thoroddsens „Hlíðin mín fríða“ ásamt ferskeytlu hans um hlíðina:

Brekkufríð er Barmahlíð,blómum víða sprottin,fræðir lýði fyrr og síð:fallega smíðar drottinn.

Austur-Barðastrandarsýsla
Ábær

Ábær er eyðibýli og kirkjustaður í Austurdal, á eystri bakka Austari-Jökulsár í Skagafirði. Lítil, steinsteypt kirkja stendur enn uppi að Ábæ sem var vígð 1922, en bærinn sjálfur fór í eyði 1950. Ábæjarsókn var þjónað frá Goðdölum fyrst um sinn en árið 1907 var hún lögð til Mælifells. Önundur víss, sem nam land í Austurdal, eftir því sem Landnámabók segir, bjó á Ábæ.  

Veitingarskálinn Ábær (nú N1 Ábær) á Sauðárkróki dregur nafn sitt af bænum, en honum stýrði meðal annars þingmaðurinn og fyrrum utanríkisráðherrann Gunnar Bragi Sveinsson áður en hann hóf þingstörf.

Á Íslandi eru margir Árbæjir en heitið Ábær er einsdæmi á landinu og tók Margeir Jónson heitið fyrir í sinni víðkunnu ritgerð um Torskilin Bæjarheiti í Skagafirði. Skýrist heitið af því að bærinn er ekki aðeins við eina á heldur tvær, Austari-Jökulsá og þveránna við bæjinn sem myndast í Ábæjardal fyrir ofan bæjinn og ennfremur gilinu ögn utar. Var því bærinn nefndur Bær milli áa, sem í gamla málinu var Bær millum á. Síðan kemur bara smá þoka upp úr 1100 og þegar henni léttir heitir bærinn þessu nafni.

Ábæjar Skotta 
Ábæjar-Skotta er þekktur draugur í íslenskum þjóðsögum og er kennd við bæinn. Hún lék fjölda manna illa, einkum í innanverðum Skagafirði, drap búsmala og hræddi fólk og sagt var að hún hafi ráðið nokkrum mönnum bana. 

Skagafjörður
Íslenskar þjóðsögur
Drahşan Arda

Drahşan Arda (fædd 1945) er tyrkneskur kennari og fyrsta konan með FIFA-dómararéttindi. Hún dæmdi fyrsta leik sinn 26. júní 1968 í Þýskalandi.

Heimildir 
 

Tyrkneskir knattspyrnudómarar
Tyrkneskar konur
Skotgrafahernaður

Skotagrafahernaður er gerð af hernaði þar sem hermenn grafa skurði ofan í jörðu koma sér upp sterkum vörnum þar. Með því móti er mögulegt að verjast árásum vel. 

Seinni hluta 19. aldar urðu miklar framfarir í gerð skotvopna og því þurfti að grípa til nýrra leiða til að verjast árásum. Útbreiðsla skotgrafahernaðar náði hámarki í fyrri heimstyrjöldinni. Á vesturvígstöðvum börðust Þjóðverjar gegn Frökkum, Bretum, og Belgum. Skotgrafirnar veittu góða vörn, en leiddi til þess að vígstöðvar voru svo gott sem kyrrstæðar. Vígasveitir náðu ekki að færa sig áfram og orrustur teygðust því á langinn. Mannfallið varð gífurlegt og því var litið á skotgrafahernað sem nokkuð hrottalega varnaraðferð. 

Eftir tilkomu skriðdrekans dró verulega úr notkun skotgrafahernaðar.

Hernaður