alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mykolajív

Mykolajív (Úkraínska: Миколаїв) er borg í suður-Úkraínu og höfuðborg Mykolajív Oblast. Íbúar voru 476,101 árið 2021.

Borgin er helsta skipasmíðamiðstöð við Svartahaf. En Mykolajív er á mótum Bug og Inhul fljótanna um 65 kílómetrum frá Svartahafi.

Rússar hófu loftárásir á borgina í lok mars í stríði sínu við Úkraínu árið 2022. Í júlí hafði helmingur íbúa flúið borgina.

Tilvísanir

Borgir í Úkraínu
Kherson

Kherson (úkraínska: Херсо́н) er borg í suður-Úkraínu og höfuðborg Khersonfylki. Íbúar voru 284.000 árið 2021. Borgin er við Dnjepr-fljót og er þar skipaiðnaður. 

Frá mars 2022 hernámu Rússar borgina. Í byrjun nóvember lýstu þeir yfir að þeir ætluðu að hörfa frá borginni.
Rússar héldu áfram árásir á borgina. Þar héldu til tugþúsundir íbúa sem flýðu í ríkara mæli

Tilvísanir

Borgir í Úkraínu
Ívano-Frankívsk

Ívano-Frankívsk er borg í vestur-Úkraínu og höfuðborg Ívano-Frankívsk oblast. Hún er rétt norðan Karpatafjalla. Íbúar eru um 240.000 (2021).

Borgin var stofnuð á miðri 17. öld sem virki af pólsku aðalsfjölskyldunni Potocki. Hún hét þá Stanisławów og síðar Stanyslaviv. Á 300 ára afmæli borgarinnar, 1962, var hún nefnd eftir rithöfundinum Ívan Franko.

Borgir í Úkraínu
Kváradagur

Kváradagurinn eða kynsegindagurinn er dagur kynsegin fólks, sambærilegur konudegi og bóndadegi. Kynsegindagurinn var fyrst haldinn á síðasta degi einmánaðar, en árið 2022 var ákveðið að halda daginn hátíðlegan fyrsta dag einmánaðar undir nýju nafni, til að gæta samræmis.

Kváradagur á næstu árum 

 2022 - 22. mars
 2023 - 21. mars
 2024 - 26. mars
 2025 - 25. mars

Tengt efni 

 Bóndadagur, fyrsti dagur Þorra
 Konudagur, fyrsti dagur Góu
 Yngismeyjardagur, fyrsti dagur Hörpu og jafnframt Sumardagurinn fyrsti.
 Yngissveinadagur, fyrsti dagur Einmánaðar.

Heimildir 

Dagatal
Fríríkið Prússland

Fríríkið Prússland *(þýska Freistaat Preußen) var ríki í Þýskalandi frá 1918 til 1947.
Lútsk

Lútsk er borg í norðvestur Úkraínu og höfuðborg Volyn-oblast. Íbúar eru um 220.000 (2021)

Borgir í Úkraínu
Donetsk

Donetsk getur átt við:
Donetsk, borgina Donetsk í samnefndu héraði.
Donetsk, hérað í Úkraínu.
Alþýðulýðveldið Donetsk, svæði innan Donetsk-héraðs sem sagði sig úr sambandi við Úkraínu og er stutt af Rússlandi.

Aðgreiningarsíður
Koparnaðra

Koparnaðra (fræðiheiti: Agkistrodon contortrix) eru eitruð slanga frá austurhluta Norður-Ameríku.

Tilvísanir 

Slöngur
Eiturslöngur
Agkistrodon piscivorus

Agkistrodon piscivorus eru eitruð slanga frá suðausturhluta Norður-Ameríku.

Tilvísanir 

Slöngur
Eiturslöngur
Hákon Bjarnason

Hákon Bjarnason (13. júlí 1907 - 16. apríl 1989) var skógræktarstjóri frá 1. marz 1935 til 30. júní 1977.

Faðír hans var Ágúst H. Bjarnason, dr. phil. prófessor við Háskóla Íslands.
Blind Guardian

Blind Guardian er þýsk power metalsveit sem stofnuð var árið 1984 í Krefeld, Vestur-Þýskaland. Í byrjun hét sveitin Lucifer's Heritage. Sveitin er talin ein sú áhrifamesta í krafmálmi og speedmetal. Hansi Kürsch, söngvarinn, spilaði á bassa í byrjun en ákvað að einbeita sér að söngnum frá 1996.  Hann semur texta sem draga innblástur af höfundum eins og J. R. R. Tolkien, Michael Moorcock, Stephen King, George R.R. Martin og Robert Jordan. Einnig af hefðbundnum goðsögnum.

Áhrifamestu plötur þeirra eru Somewhere Far Beyond (1992), Imaginations from the Other Side (1995), and Nightfall in Middle-Earth (1998).

Meðlimir
Hansi Kürsch – söngur (1984–), bassi (1984–1996)
André Olbrich – gítar, bakraddir (1984–)
Marcus Siepen – gítar, bakraddir (1987–)
Frederik Ehmke – trommur, flaua, sekkjapípur (2005–)
Johan van Stratum – bassi (2021-)

Fyrrum meðlimir
Thomas Kelleners – söngur (1984)
Markus Dörk – gítar (1984–1986)
Christoph Theissen – gítar (1986)
Hans-Peter Frey – trommur (1986)
Thomas "Thomen" Stauch – trommur (1984–1986, 1987–2005)

Breiðskífur
Battalions of Fear (1988)
Follow the Blind (1989)
Tales from the Twilight World (1990)
Somewhere Far Beyond (1992)
Imaginations from the Other Side (1995)
Nightfall in Middle-Earth (1998)
A Night at the Opera (2002)
A Twist in the Myth (2006)
At the Edge of Time (2010)
Beyond the Red Mirror (2015)
Legacy of the Dark Lands (2019)
The God Machine (2022)

Þýskar þungarokkshljómsveitir
Stofnað 1984
Dua Lipa

Dua Lipa (f. 22. ágúst 1995) er breskalbönsk söngkona og lagahöfundur. Eftir að hafa unnið sem fyrirsæta skrifaði hún undir samning hjá Warner Bros. Records árið 2014 og gaf út fyrstu breiðskífuna sína árið 2017, einfaldlega nefnd Dua Lipa. Platan náði þriðja sæti á breska hljómplötulistanum og af henni voru gefnar út átta smáskífur. Meðal þeirra eru „Be the One“, „IDGAF“ og „New Rules“ sem náði fyrsta sæti í Bretlandi, ásamt sjötta sæti í Bandaríkjunum. Platan hlaut platínu viðurkenningu í ýmsum löndum um allan heim. Lipa vann einnig BRIT-verðlaunin fyrir breska einstaklings söngkonan og breska framfaraskrefið árið 2018.

Lagið „One Kiss“ með Calvin Harris náði fyrsta sæti í Bretlandi og vann verðlaunin lag ársins hjá BRIT-verðlaununum árið 2019. Sama ár vann hún tvö Grammy-verðlaun og gaf út lagið „Don't Start Now“ sem aðallagið fyrir sína næstu plötu, Future Nostalgia. Á henni má finna lögin „Physical“, „Break My Heart“ og „Levitating“ sem varð lag ársins hjá Billboard Hot 100 listanum, árið 2021. Breiðskífan hlaut sex Grammy tilnefningar, þar á meðal breiðskífa ársins, smáskífa ársins og lag ársins.

Útgefið efni

Breiðskífur
 Dua Lipa (2017)
 Future Nostalgia (2020)

Stuttskífur
 Spotify Sessions (2016)
 The Only (2017)
 Live Acoustic (2017)
 Deezer Sessions (2019)

Tenglar
 Opinber vefsíða

Breskir söngvarar
Albanskir söngvarar
Þórir Baldvinsson

Þórir Grani Baldvinsson (20. nóvember 1901 á Granastöðum í Ljósavatnshreppi – 3. október 1986) var íslenskur arkitekt. 

Þórir lauk gagnfræðaprófi á Akureyri 1922 og stundaði nám við MR. Hann dvaldi í Bandaríkjunum rá 1923 til 1930. Nam við San Francisco Polytechnic Highschool í Bandaríkjunum 1923-25 og í arkitektúr við University of California Extension School of Architecture 1924-26. 

Þórir starfaði sem forstöðumaður hjá Teiknistofu landbúnaðarins 1938-1969. Hann teiknaði fjölmargar opinberar byggingar; héraðsskóla, kaupfélagshús, samkomuhús og verksmiðjuhús víða um landið. Hann var frumkvöðull í gerð húsa með stíl fúnksjónalisma. Dæmi um það eru samvinnuhúsin svokölluðu við Ásvallagötu í Reykjavík og við Helgamagrastræti á Akureyri. Aðrar þekktar byggingar sem Þórir teiknaði eru Alþýðuhúsið við Hverfisgötu og Mjólkurstöðin við Laugaveg sem nú hýsir Þjóðskjalasafnið. Þórir átti þátt í bættum húsakosti til sveita þegar þær nútímavæddust.

Árið 2021 kom út bókin Þórir Baldvinsson - arkítekt. Sjálfur skrifaði Þórir ýmislegt um byggingarlist hér á landi og samdi smásögur og ljóð. Hann skrifaði smásögurnar undir dulnefninu Kolbeinn frá Strönd.

Eiginkona Þóris var Borghildur Jónsdóttir húsfreyja og eignuðust þau þrjú börn.

Tenglar/Heimildir
Lítt þekktur óumdeildur en stórtækur - RÚV 
Þórir G. Baldvinsson - Merkir Íslendingar - Mbl.is

Tilvísanir

Íslenskir arkitektar
Sverðsög

Sverðsög er vélknúin sög með stutt og beint sögunarblað. Sverðsög vinnur þannig að blaðið færist fram og aftur, á svipaðan hátt og handsög eða stingsög vinnur. Blaðinu má skipta út þannig að hægt sé að ráða við fjölda efna. Flestar sverðsagir eru rafmagnssagir.

Sverðsagir geta verið með stillanlegum hraða, t.d. getur slaghraði verið frá 0 upp í 3200 rpm. Einnig skiptir slaglengd og sögunardýpt máli.

Tilvísanir 

Sagir
Steypusög

Steypusög er vélknúin sög sem notuð er til að skera steypu, múr, malbik, flísar, stálog önnur hörð og sterk efni. Steypusagir geta verið knúnar jarðefnaeldsneyti, loft- eða vökvaþrýstingi (oft glussa) eða rafmagni. Sagarblöðin sem notuð eru á steypusagir eru oft demantsblöð. Mikill núningur getur myndast við að saga hörð efni eins og steinsteypu og því eru blöðin oft kæld með því að dæla á þau vatni, bæði til að lengja endingartíma þeirra og til þess að draga úr rykmyndun.

Sagir
Síll

Síll, einnig nefndur alur, er áhald eða verkfæri sem notað er til að gera gat í efni, t.d. stinga gat í við í smíðavinnu eða búa til holur í efni í saumaskap eða textílvinnu.

verkfæri
Tsjerníhív

Tsjerníhív (úkraínska: Чернігів) er borg í norður-Úkraínu og höfuðborg Tsjerníhív Oblast. Íbúar voru 285.234 árið 2021. Hún er við Desna-fljót 150 km norðnorðaustur af Kýiv. 

Borgin var umsetin af rússneska hernum í Innrás Rússa árið 2022 í landið. Herinn sprengdi allar útgönguleiðir út úr borginni.

Tilvísanir

Borgir í Úkraínu
Lyfjaþol

Lyfjaþol vísar til þess þegar áhrifamáttur lyfs fer minnkandi vegna endurtekinnar notkunar. Þetta þol verður til vegna þess að líkaminn reynir ávallt að halda stöðugu ástandi. Lyf raska þessu jafnvægi og því fer líkaminn að berjast á móti lyfinu með svokallaðri uppbótarsvörun. Uppbótarsvörun (e. Compensatory response) er viðbragð sem er andstætt áhrifum lyfsins. Þegar lyfjaþol myndast þarf að auka skammt lyfsins til þess að mæta þessari uppbótarsvörun og ná fram sömu áhrifum og upprunalega.

Fráhvarfseinkenni geta komið fram eftir að lyfjaþol hefur myndast og inntöku lyfja er hætt. Þau lýsa sér yfirleitt sem sterk áhrif andstæð áhrifum lyfsins. Fráhvörf verða vegna þess að uppbótarsvörun líkamans kemur fram án þess að lyfið sé tekið inn. Þegar lyfið er ekki til staðar til þess að mæta þessari svörun þá koma fráhvarfseinkennin fram. Uppbótarsvörun getur því ýtt undir notkun lyfja þar sem neytendur reyna að losna undan fráhvarfseinkennum. Við þetta getur myndast vítahringur þar sem einstaklingur hættir neyslu lyfs, fær fráhvarfseinkenni og finnur þá þörf fyrir að draga úr einkennunum með hjálp lyfsins. Þetta getur leitt til lyfjaávana.

lyf
Lyfjaávani

Lyfjaávani er neysla sem skerðir verulega lífsgæði og hugarástand einstaklings. Ávani getur verið bæði lífeðlislegur og sálfræðilegur. Þegar neytandi lyfs hefur þróað með sér lyfjaþol og fráhvörf verður lífeðlislegur ávani. Það eru þó ekki einungis fráhvörf og lyfjaþol sem valda lyfjaávana, ánægjuleg áhrif lyfsins hafa einnig mikil áhrif. Lyf getur því einnig verið ávanabindandi einungis vegna sterkrar löngunar í áhrifin. Það kallast sálfræðilegur ávani. Við sjáum slíkan ávana hjá fólki sem hefur áður verið í neyslu lyfja og byrjar að neyta þeirra aftur þrátt fyrir að vera ekki lífeðlislega háð þeim lengur.  

Vísbendingar benda til þess að umhverfi geti haft áhrif á löngun í lyf. Ef umhverfisáreiti eru stöðugt þau sömu við neyslu, þ.e. neysla alltaf við svipaðar aðstæður, í sama umhverfi, jafnvel með sama fólkinu, byrjar líkaminn að læra á venjurnar og myndar aukið lyfjaþol. Aðstæðurnar eingöngu fara því að valda uppbótarsvörun líkamans þar sem hann býr sig undir að fá lyfið. Ef viðkomandi hefur ekki tekið inn lyfið á móti þeim áhrifum þá finnur hann fyrir fráhvarfseinkennum. Því verður aukin löngun í lyfið við þær aðstæður sem lyfið er venjulega tekið inn. Þetta aukna lyfjaþol getur haft verulega slæmar afleiðingar. Í kunnuglegum aðstæðum þarf að taka inn stærri skammt til þess að vega upp á móti aukinni uppbótarsvörun. Ef einstaklingur brýtur venjur sínar og neytir sama skammts lyfs í ókunnugum aðstæðum er uppbótarsvörun veikari og áhrif lyfsins því sterkari. Þar eru líkur á of stórum skammti því orðnar mun meiri, sem getur valdið alvarlegum áhrifum á líkamsstarfssemi, og jafnvel dauða. Þetta er til dæmis þekkt meðal heróínneytenda. Margir þeirra nota magn heróíns sem myndi venjulega valda dauða manneskju sem neytir ekki efnisins. En þó eru mörg dæmi um það að fíklar láti lífið vegna skammts sem er sambærilegur þeim sem þeir eru vanir. Vísbendingar eru um að þessi dauðsföll verði vegna þess að þeir innbyrða efni í óvenjulegum aðstæðum sem veldur því að uppbótarsvörun er ekki nægileg til þess að berjast á móti áhrifum lyfsins.

lyf
Lost (hljómsveit)

Lost er hljómsveit frá Akureyri stofnuð 1986 og starfaði til ársins 1989. Meðlimir voru þeir Kristján Pétur (söngur), Rögnvaldur (bassi), Ívar Örn (trommur) , Sigurjón, Siggi Pönk (gítar) og Jóhann (söngur). Hljómsveitin var dugleg við tónleikahald þrátt fyrir að aðstæður til tónleikahalds á Akureyri væru lakar. Hljómsveitin var síðar endurvakin árið 2017 með smá breytingum. Summi (gítar), Pétur (gítar) og Haukur (trommur) komu í stað Ívars sem var hættur að tromma og Sigga sem var fluttur erlendis. 

Áður hafði hljómsveitin komið fram með nýjum meðlimum í tónleikaveislu sem Rögnvaldur hélt í tilefni stórafmælis árið 2015.

Meðlimir 

 Kristján Pétur Sigurðsson, söngur
 Rögnvaldur Bragi Rögnvaldsson, bassi
 Ívar Örn Edvardsson, trommur (1986-1989)
 Sigurjón Baldvinsson, gítar  (1986-1989)
 Jóhann Ásmundsson, söngur
 Sumarliði Helgason, gítar (2017-)
 Pétur Steinar Hallgrímsson, gítar (2017-)
 Haukur Pálmason, trommur (2017-)

Útgefið efni 

 Lost (1989) Kasetta / endurútgefið á CD (2017)
 Fastir í fegurðinni (2019)
 Kærkomið kæruleysi (2020)

Tilvísanir 

Íslenskar hljómsveitir

Lagt niður 1989
Vínnytsja

Vínnytsja er borg í Mið-Úkraínu við fljótið Bug. Hún er höfuðborg Vínnytska-oblast. Íbúar voru rúmlega 371.000 árið 2021.

Vínnytsja var stjórnað af Litáen og Póllandi áður en rússneska keisaradæmið tók hana yfir árið 1793. Á 4. og 5. áratug 20. aldar var borgin vettvangur fjöldaaftaka, fyrst undir Stalín og síðar Nasista.

Petro Poroshenko, fyrrum forseti landsins á konfektverksmiðju í Vínnytsja.

Í borginni eru höfuðstöðvar úkraínska flughersins. Rússar gerðu árás á höfuðstöðvarnar í mars 2022 og ollu töluverðum skemmdum. Einnig gerðu þeir loftárásir í júlí á óbreytta borgara í borginni þar sem tugir létust.

Borgir í Úkraínu
Bug

Bug getur átt við:

Bug,  fljót í Úkraínu.
Bug, bandaríska kvikmynd.

Aðgreiningarsíður
Hertogadæmið Prússland

Hertogadæmið Prússland (þýska Herzogtum Preußen, pólska Prusy Książęce) var hertogadæmi sunnan við Eystrasalt sem var búið til þegar svæðið varð trúlaust eftir Þýsku riddarana sem höfðu stjórnað svæðinu áður fyrr. Hertogadæmið var lén Póllands frá stofnun þess árið 1525 til brotthvarfs þess frá Póllandi árið 1657. Samband Brandenborgar og hertogadæmisins Prússlands árið 1618 leiddi til stofnunar konungsríkisins Prússlands árið 1701.

Prússland
Kosciuszkofjall

Kosciuszkofjall () er hæsta fjall á meginlandi Ástralíu, í 2.228 metra hæð yfir sjávarmáli. Það er staðsett í Snævi-fjöll í suðurhluta Nýja-Suður-Wales. Frumbyggjanafn þess er Kunama Namadgi.

Fjöll í Ástralíu
Útsögunarsög

Útsögunarsög er verkfæri og tegund af handsög sem notuð er til að saga út margskonar form í trésmíði, oft úr krossviði eða furu.

Útsögunarsög samanstendur af þunnu, hertu, gróftenntu stálblaði, sem strekkt er á milli enda c-laga, fjaðrandi járngrindar með áföstu handfangi. Auðvelt er að taka blaðið af grindinni svo hægt sé að byrja sögun úr miðju, t.d. með því að fara með blaðið í gegnum borað gat á viðarbúti. Einnig er hægt að snúa blaðinu í söginni og saga bæði aftur á bak og út á hlið.

Útsögunarsög og laufsög eru svipaðar sagir. Helsti munur þeirra er að laufsög er notuð í flóknari skurði, sérstaklega á þynnri efni þar sem meiri nákvæmni er krafist. Sagarblað útsögunarsagar er yfirleitt sverara og mun grófara en dæmigert laufsagarblað. Auk þess er grind laufsagar dýpri en grind útsögunarsagar.

Verkfæri
Sagir
Bandmenn

Bandmenn er íslensk hljómsveit frá Reykjavík. Hljómsveitin var stofnuð árið 2015 af Pétri Finnbogasyni sem kallaði saman vini úr ólíkum áttum til að búa til fjölmenna og kraftmikla ballhljómsveit. Hljómsveitarnafnið Bandmenn var vinnuheiti sem festist svo að lokum eftir fjölda fyrirspurna. Fyrsta formlega framkoma hljómsveitarinnar var á stórballi í Iðnó á Menningarnótt 2015.

Hljómsveitarmeðlimir 

 Andri Már Magnason - Gítar & Söngur
 Brynjar Ingi Unnsteinsson - Bassi
 Franz Ploder Ottósson - Söngur
 Helgi Einarsson - Trommur
 Hörður Bjarkason - Saxófón, kassagítar & söngur
 Jón Birgir Eiríksson - Hljómborð
 Pétur Finnbogason - Slagverk & Söngur

íslenskar hljómsveitir
Taylor Hawkins

Taylor Hawkins (17. febrúar 1972 – 25. mars, 2022) var bandarískur tónlistarmaður. Hann var þekktastur sem trommari hljómsveitarinnar Foo Fighters sem hann spilaði með frá árinu 1997 til dauðadags.

Hawkins fæddist í Texas en ólst upp í Kalíforníu. Þegar hann var að læra á trommur voru meðal helstu áhrifavalda hans Roger Taylor úr Queen, Phil Collins úr Genesis, Stewart Copeland úr The Police og Stephen Perkins úr Jane's Addiction.

Snemma á ferlinum spilaði Hawkins í hljómsveitunum Sylvia og Sass Jordan. Hæfileikar hans vöktu athygli Alanis Morissette sem fékk hann til að tromma á tónleikaferðum sínum. Á þeim tíma kynntist Hawkins Dave Grohl, fyrrverandi meðlim Nirvana, sem bauð honum fljótlega að gerast trommari í nýju hljómsveit sinni, Foo Fighters. Á tónleikum skiptust Grohl og Hawkins stundum um hlutverk, Grohl fór á trommur og Hawkins söng og spilaði á gítar. Hawkins söng á nokkrum lögum á plötum og smáskífum með Foo Fighters.

Meðfram því að spila með Foo Fighters vann Hawkins að tónlist með ýmsum öðrum. Þar má helst nefna Taylor Hawkins and the Coattail Riders sem gáfu út þrjár plötur (2006-2019).

Hawkins var giftur og átti þrjú börn. Hann hafði lengi barist við fíkniefnavanda og var nærri dauða árið 2001 eftir að hafa tekið of stóran skammt af heróíni.

Hawkins fannst látinn í hótelherbergi í Bogotá, Kólumbíu, þegar Foo Fighters voru þar á tónleikaferðalagi. Dánarorsök er talin hafa verið neysla fíkniefna og lyfseðilsskyldra lyfja . Hann var fimmtugur að aldri.

Skífur

Foo Fighters
There Is Nothing Left to Lose (1999)
One by One (2002)
In Your Honor (2005)
Echoes, Silence, Patience & Grace (2007)
Wasting Light (2011)
Sonic Highways (2014)
Saint Cecilia (2015)
Concrete and Gold (2017)
Medicine at Midnight (2021)

Taylor Hawkins and the Coattail Riders
Taylor Hawkins and the Coattail Riders (2006)
Red Light Fever (2010)
Get the Money (2019)[55]

NHC
Intakes & Outtakes (EP) (2022)

The Birds of Satan
The Birds of Satan (2014)

Coheed and Cambria
Good Apollo, I'm Burning Star IV, Volume Two: No World for Tomorrow (2007)

Sóló
Kota (EP) (2016)

Tilvísanir

Bandarískir trommarar
Bandarískir tónlistarmenn
Ketanji Brown Jackson

Ketanji Brown Jackson (f. 14. september 1970) er bandarískur lögfræðingur og hæstaréttardómari. Hún var dómari við áfrýjunardómstól í Columbia-umdæmi frá árinu 2021 til ársins 2022. Árið 2022 tilnefndi Joe Biden Bandaríkjaforseti Jackson til Hæstaréttar Bandaríkjanna eftir að hæstaréttardómarinn Stephen Breyer tilkynnti að hann hygðist setjast í helgan stein. Öldungadeild Bandaríkjaþings samþykkti tilnefningu Jacksons þann 7. apríl.  Jackson er fyrsta svarta Bandaríkjakonan til að sitja við Hæstarétt Bandaríkjanna.

Æviágrip
Ketanji Brown Jackson fæddist í bandarísku höfuðborginni Washington, D.C. og ólst upp í Miami í Flórída. Foreldrar hennar voru báðir kennarar almenningsskóla og bróðir hennar hefur starfað með lögreglunni í Baltimore. Jackson var í ræðuliði í Palmetto High School og var um skeið formaður nemendafélagsins þar.

Jackson útskrifaðist frá lagadeild Harvard-háskóla og var frá 1999 til 2000 aðstoðarmaður bandaríska hæstaréttardómarans Stephens Breyer. Líkt og Stephen Breyer er Jackson talin frjálslynd í túlkun sinni á stjórnarskrá Bandaríkjanna. Seta hennar við Hæstaréttinn kæmi því ekki til með að raska hugmyndafræðilegri skiptingu innan réttarins, en íhaldssamir dómarar eru þar í meirihluta á móti frjálslyndum.

Jackson var skipuð dómari við alríkisdómstól í fyrsta sinn árið 2013. Hún var skipuð dómari við áfrýjunardómstól Columbia-umdæmis af Joe Biden forseta árið 2021 og var samþykkt af þingmeirihluta Demókrata við öldungadeild Bandaríkjaþings auk þess sem nokkrir Repúblikanar greiddu atkvæði með tilnefningu hennar.

Þann 25. febrúar 2022 tilnefndi Joe Biden Jackson til Hæstaréttar Bandaríkjanna eftir að Stephen Breyer tilkynnti að hann hygðist fara á eftirlaun. Á kosningafundi í Suður-Karólínu fyrir forsetakosningarnar 2020 hafði Biden lofað því að ef hann næði kjöri myndi hann tilnefna svarta konu til Hæstaréttarins. Öldungadeild Bandaríkjaþings hóf yfirheyrslur yfir Jackson í mars 2022. Kosið var um tilnefningu Jacksons þann 7. apríl og var hún samþykkt með 53 atkvæðum gegn 47. Jackson tók sæti við Hæstaréttinn þann 30. júní 2022.

Tilvísanir

Dómarar við hæstarétt Bandaríkjanna
Jón Rögnvaldsson (garðyrkjumaður)

Jón Rögnvaldsson (1895-1972) var íslenskur garðyrkjumaður.

Búseta og fjölskylduhagir 
Jón Rögnvaldsson var fæddur í Grjótárgerði í Fnjóskadal árið 1895. Hann fluttist átta ára gamall að Fífilgerði í Öngulsstaðahreppi og bjó þar lengst af ævinnar. Var hann jafnan kenndur við bæinn. Jón var kvæntur Körlu Þorsteinsdóttur og áttu þau fjögur börn. Hann fluttist til Akureyrar árið 1957 og lést þar árið 1972.

Menntun 
Árið 1910 fór Jón á garðyrkjunámskeið í Gróðrarstöðinni á Akureyri. Jón lauk prófi frá Gagnfræðaskóla Akureyrar árið 1917 og var þar lærisveinn Stefáns Stefánssonar grasafræðings. Jón hóf nám við Menntaskólann í Reykjavík árið 1918 en veiktist af spönsku veikinni og hætti námi. Árið 1920 fór Jón til Kanada og dvaldist þar í fimm ár. Þar vann hann ýmis störf, meðal annars við skógræktarstöðina Indian Head í Manitoba og lauk garðyrkjuprófi frá landbúnaðarskólanum í Winnipeg.

Garðyrkjustöðin Flóra 
Heimkominn 1925 rak Jón garðyrkjustöð, fyrst heima í Fífilgerði en síðar lengst af við Brekkugötu 7 á Akureyri. Garðyrkjustöðin nefndist Flóra og hana rak Jón ásamt Kristjáni bróður sínum.

Frumkvöðlastörf 
Jón var eldheitur hugsjónarmaður, frumherji í skógrækt, garðyrkju, grasafræði og landslagsarkitektúr. Á öllum þessum sviðum gustaði af Jóni og kom hann að stofnum margra skógarreita. Jón var hvatamaður að stofnun fyrsta skógræktarfélags á Íslandi, Skógræktarfélagi Eyfirðinga og var fyrsti formaður félagsins. Hann var lengi garðyrkjuráðunautur Akureyrarkaupstaðar og forstöðumaður Lystigarðsins á Akureyri frá 1954 til 1970. Kom hann þar á fót fyrsta grasagarði á Íslandi og þeim nyrsta í Evrópu. Áður hafði Jón komið upp plöntusafni heima hjá sér sem varð grunnur grasagarðsins.

Jón gerði árið 1959 uppdrátt af skjólbeltaneti í Kaupangssveit. Tveimur árum síðar kynnti Jón skjólbeltaáætlun sína og hvatti menn til dáða. Er hér sennilega um að ræða fyrstu skjólbeltaáætlun sem gerð hefur verið á Íslandi.

Jón stóð að stofnun margra skógarreita Skógræktarfélags Eyfirðinga og skipulagi annarra reita s.s. reitsins við Freyjulund, við Kristneshæli, og Húsmæðraskólann á Laugalandi. Árið 1937 gaf hann út bókina Skrúðgarðar sem í áratugi var eina íslenska handbókin um þetta efni.

Jón var heiðursfélagi í Garðyrkjufélagi Íslands, og Skógræktarfélagi Eyfirðinga. Hann var sæmdur fálkaorðunni árið 1963. Samkvæmt tillögu Skógræktarfélagsins var Arboretum Akureyri stofnað í Bæjarbrekkunum á Akureyri með hátíðlegri athöfn í Gróðrarstöðinni 18. júní 1983 á afmælisdegi Jóns og honum til heiðurs. Reist var brjóstmynd af Jóni í Lystigarðinum á 100 ára ártíð hans og tók Skógræktarfélagið þátt í því.

Heimildir 
Ásýnd Eyjafjarðar - Skógar að fornu og nýju - Útgáfuár 2000 - Útgefin af Skógræktarfélagi Eyfirðinga.
Kristjana Arnarsdóttir

Kristjana Arnarsdóttir (fædd 1988) er kynnir í sjónvarps leikjaþættinum Gettu Betur á RÚV.

Íslenskt fjölmiðlafólk
Símonska

Símonska nefnist tegund af spillingu sem gengur út á sölu embætta kirkjunnar eða helgra gripa. Nafnið er dregið af nafni Símons töframanns sem kemur fyrir í Postulasögunni í Biblíunni. Hann reyndi að bjóða tveimur lærisveinum Jesú fé fyrir gjöf heilags anda. Símonska merkir því verslun með hvers kyns andlega hluti og er bönnuð í kirkjurétti. 

Spilling
Kirkjuréttur
Douglas

Douglas er höfuðborg og stærsti bær eyjunnar Mön. Íbúar eru um 28 þúsund talsins. Hún stendur við árósa Douglas-ár sem rennur út í Douglas-vík. Nafnið er dregið af fornkeltneska orðinu Duboglassio sem merkir „Svartá“.

Mön
Saint Peter Port

Saint Peter Port er höfuðborg og helsta hafnarborg eyjunnar Guernsey í Ermarsundi. Íbúar eru tæplega 20 þúsund. 

Guernsey
Kingston (Norfolkeyju)

Kingston er höfuðstaður Norfolkeyju í Kyrrahafi og önnur elsta byggðin á yfirráðasvæði Ástralíu, á eftir Sydney. Íbúar eru um 1700 talsins.

Norfolkeyja
Jamestown (Sankti Helenu)

Jamestown er bær á eyjunni Sankti Helenu í Atlantshafi og höfuðstaður breska handanhafssvæðisins Sankti Helenu, Ascension og Tristan da Cunha. Bærinn var stofnaður af Breska Austur-Indíafélaginu árið 1659. Napoleon Bonaparte bjó þar um stutt skeið í upphafi útlegðar sinnar 1815.

Íbúar í Jamestown eru rúmlega 600 talsins og fer fækkandi. Bærinn er ekki lengur stærsta byggðin á eyjunni.

Sankti Helena