alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Peter Georg Bang

Peter Georg Bang (7. október 1797 – 2. apríl 1861) var danskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem gegndi stöðu forsætisráðherra Danmerkur frá 1854 til 1856. Auk stjórnmálastarfa var hann prófessor í Rómarrétti við Kaupmannahafnarháskóla og stýrði danska seðlabankanum.

Ævi og störf
Peter Georg Bang fæddist í Kaupmannahöfn, tók embættispróf í lögfræði 1816 og lauk doktorsgráðu árið 1820. Frami hans á lögfræðisviðinu var skjótur og hann gegndi ungur veigamiklum embættum innan stjórnkerfisins og við háskólann. Kunnátta hans á lagasviðinu varð til þess að Kristján 8. hafði hann til ráðgjafar um gerð stjórnarskrár Danmerkur árið 1847 sem að lokum var undirrituð af Friðriki 7. tveimur árum síðar.

Fyrsta eiginlegu ríkisstjórn Danmerkur, Marsstjórnin, var mynduð undir fosæti Adam Wilhelm Moltke í marsmánuði 1848. Bang átti ekki sæti í þessari fyrstu stjórn en starfaði bak við tjöldin. Við uppstokkun ráðherraliðsins í nóvember sama ár varð hann hins vegar innanríkisráðherra og stóð sem slíkur að veigamiklum breytingum í dönskum landbúnaði í frjálsræðisátt.

Bang hvarf úr ríkisstjórninni árið 1849 en sneri aftur sem ráðherra kirkju- og menntamála árið 1851. Christian Albrecht Bluhme tók við forsætisráðherraembættinu árið 1852 og varð Bang þá innanríkisráðherra á nýjan leik og gegndi því embætti í rúmt ár.

Síðla árs 1854 varð Bang forsætisráðherra, en sá titill var þó ekki nema að nafninu til þar sem hinir raunverulegu valdataumar lágu í höndum þremenninganna Scheele, Hall og Andræ. Eftir tæp tvö ár í embætti sagði Bang af sér vegna heilsubrests. Hann lést árið 1861.

Ítarefni
 "Bang, Peter Georg" (í: Salmonsens Konversationsleksikon, 2. útgáfa, II. bindi; Kaupmannahöfn 1915; bls. 614-615)

Forsætisráðherrar Danmerkur
Dælan

Dælan (latneskt heiti: Antlia) er stjörnumerki á suðurhveli jarðar sem franski stjörnufræðingurinn, stærðfræðingurinn og kortagerðarmaðurinn Nicolas-Louis de Lacaille nefndi árið 1752. 

Dælan er frekar ósýnilegt stjörnumerki, vegna þess að það er ekki svo bjart. Einungis bjartasta stjarnan, α Antliae, nægir til þess að vera í birtuflokki 4. Dælan sést ekki á Íslandi en hún sést á milli 50° N og 90° S.

Saga 

Á 18. öld nefndi franski stjörnumfræðingurinn Nicolas-Louis de Lacaille nokkur svæði stjörnuhiminsins á suðurhveli jarðar sem voru ónefnd. Á móti flestum stjörnumerki, sem eru nefnd eftir persónum í goðsögnum, bera stjörnumerki hans oftast tæknileg nöfn. Stjörnumerkið Dælan nefndi hann árið 1752 eftir tækið loftdæla sem var upphugsað af Otto von Guericke og þróað áfram af Robert Boyle.

Stjarnfræðileg fyrirbæri

Stjörnur 
Bjartasta stjarnan, α Antliae, er með 4,28 mag sýndarbirtustig og er appelsínugul stjarna í 366 ljósára fjarlægð af gerðinni K4 III.

Tvístirni

Tenglar 

 Dælan á Stjörnufræðivefnum

Tilvísanir

Heimild 

 

Stjörnumerki
Alþjóðlegur dagur hvíta stafsins

Alþjóðlegur dagur hvíta stafsins er haldinn árlega 15. október víða um heim. Þennan  dag nota blindir og sjónskertir til að kynna málefni sín og  vekja athygli á hvíta stafnum sem er helsta hjálpartæki blindra og  sjónskertra við að komast leiðar sinnar. Hann er forgangsmerki þeirra í umferðinni og tákn þeirra.

Saga 
 
Hugmyndin um að hinum hvíta staf sem verndar- og auðkenningartákni blinds  fólks var sett fram af Guilly d'Herbemont (1888 –1980) árið 1930 í París. Ári  síðar afhenti hún fyrstu hvítu stafina að viðstöddum nokkrum ráðherrum og fulltrúum samtaka blindra. Hvíti stafurinn varð síðan opinberlega viðurkenndur sem vernd og auðkenning  fyrir blinda einstaklinga. Sú viðurkenning hvíta stafsins breiddist síðan út um heiminn.
 
Hvíti stafurinn var formlega samþykktur í Bandríkjunum árið 1964 með sameiginlegri  ályktun Bandaríkjaþings, sem heimilaði forseta Bandaríkjanna að lýsa yfir 15.  október ár hvert sem „dag hvíta stafsins“. Dagurinn var árið 2011 einnig útnefndur  sem jafnréttisdagur blindra Bandaríkjamanna.

Hvað er hvíti stafurinn?
Hvíti stafurinn stendur fyrir þrennt:
 Hann er mikilvægt hjálpartæki sem notað er til að afla upplýsinga í umhverfinu sem ferðast er um.
 Hann minnir sjáandi vegfarendur á að notandi hvíta stafsins er sjónskertur og upplifir því umhverfið og umferðina ekki á sama hátt og hinn sjáandi vegfarandi.
 Hann er hjálpartæki sem getur aðstoðað blinda og sjónskerta mikið og aukið sjálfstæði þeirra og öryggi við að komast leiðar sinnar.

Þrjár gerðir stafa
Aðallega er um að ræða þrjár gerðir stafa fyrir blinda og sjónskerta:

Þreifistafur er hefðbundinn hvítur stafur sem notaður er í umferð. Hann er langur og oftast samanbrjótanlegur. Honum er haldið haldið á göngu fyrir framan vegfarandann til að upplýsa um hugsanlegar hindranir eða misfellur í veginum eða til að fullvissa notandann um að leiðin sé greið. Hann er einnig notaður til að finna hluti og kennileiti og hjálpar þannig notendanum við að staðsetja sig.

Merkistafur er stuttur og samanbrjótanlegur stafur sem er merki til umhverfisins um að notandinn sé sjónskertur. Stafinn er hægt að nota til að þreifa á og finna hluti í umhverfinu.

Göngustafur er stafur sem hægt er að stilla lengdina á. Hann er notaður til stuðnings og til að halda betur jafnvægi.

Heimildir

Tilvísanir
Prumnopitys ladei

Prumnopitys ladei er sígrænt tré frá Ástralíu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Prumnopitys montana

Prumnopitys montana er sígrænt tré frá S-Ameríku.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Prumnopitys standleyi

Prumnopitys standleyi er sígrænt tré frá Ástralíu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Prumnopitys taxifolia

Prumnopitys taxifolia er sígrænt tré frá Nýja-Sjálandi.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dúkkulísurnar

Dúkkulísur eða Dúkkulísurnar var íslensk hljómsveit sem stofnuð var 1982 og var til 1987, með nokkrum endurkomum síðan þá. 
Meðlimir hennar voru:
Guðbjörg Pálsdóttir (trommur)
Hildur Viggósdóttir (hljómborð)
Erla Ingadóttir (bassi)
Erla Ragnarsdóttir (söngur)
Þórunn Víðisdóttir (gítar)
Gréta Jóna Sigurjónsdóttir (gítar) (tók við af af Þórunni)
Harpa Þórðardóttir (hljómborð) (tók við af Hildi)

Útgefið efni:

Stúdíóplötur: 

 Dúkkulísur (1984)
 Í léttum leik (1986)

Safnplötur: 
Dúkkulísur 25 (2007)

Tilvísanir 

Íslenskar hljómsveitir
Greifarnir

Greifarnir eru íslensk hljómsveit sem stofnuð var 1986. 
Meðlimir hennar voru:
Kristján Viðar Haraldsson (hljómborð)
Sveinbjörn Grétarsson (gítar)
Jón Ingi Valdimarsson (bassi)
Gunnar Hrafn Gunnarsson (trommur)
Felix Bergsson (söngur)

Útgefið efni:

Smáskífa: 

 Blátt blóð (1986)
 Viltu hitta mig í kvöld (2000)

Stúdíóplötur: 

 Þá sjaldan sem maður lyftir sér upp / Blátt blóð (Pétur & Bjartmar / Greifarnir 1986)
 Sviðsmynd (1987)
 Sviðsmynd / Skýjum ofar (Greifarnir / Stuðkompaníið 1987)
 Dúbl í horn (1987)
 12 tomma (1988)
 Blautir draumar (1990)
 Greifarnir dúkka upp (1996)
 Í ljósaskiptunum (1997)
 Upp’ á palli (2003)

Safnplötur: 
 Fyrstu 25 árin (2011)

Tilvísanir 

 Greifarnir Heimasíða

Íslenskar hljómsveitir
Ludvig Holstein-Ledreborg

Johan Ludvig (Louis) Carl Christian Tido Holstein lénsgreifi af Ledreborg (10. júní 1839 – 1. mars 1912) var danskur landeigandi og stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Danmerkur í fáeina mánuði á árinu 1909. Hann var einn síðast fulltrúi aðalsmanna í dönskum stjórnmálum og jafnframt eini kaþólikkinn sem gegnt hefur forsætisráðherraembættinu.

Ævi og störf
Holstein var sonur dansks greifa og þýskrar greifadóttur sem var kaþólskrar trúar og ól soninn upp í þeirri trú. Hann tók trú sína alvarlega og stóð m.a. í ritdeilum sem ungur maður um trúmál við guðfræðinga úr hópi mótmælenda. Holberg var fyrst kjörinn á þing árið 1872 og varð það upphafið að löngum stjórnmálaferli. Hann þótti í hópi snjöllustu ræðumanna á þingi en komst þó ekki til mikilla metorða og árið 1890 ákvað hann að draga sig af pólitíska sviðinu. Næstu árin var hann langdvölum í útlöndum auk þess sem faðir hans lést og Holstein tók við ættaróðalinu árið 1892 og varði miklum tíma í uppbyggingu þess, auk þess að rannsaka og skrifa um kirkjusögu.

Honum bauðst að taka við embætti forsætisráðherra árið 1901 þegar þingræði var tekið upp í Danmörku en afþakkaði og féll embættið á í hlut Johan Henrik Deuntzer. Haustið 1909 lét hann hins vegar tilleiðast að mynda ríkisstjórn til að höggva á hnútinn í stjórnarkreppu, ekki hvað síst með það að markmiði að ná í gegn umdeildum varnarmálalögum.  Það var ekki hvað síst persónulegt ósætti þeirra Jens Christian Christensen og Niels Neergaard sem olli stjórnarkreppunni þar sem hvorugur gat hugsað sér að starfa undir hinum, báðir tóku þó sæti í stjórninni.

Ríkisstjórn Holstein var í raun fyrsta minnihlutastjórnin eftir tilkomu þingræðisins og á skömmum valdatíma fékk hún á sig tvær vantrauststillögur. Sú síðari var samþykkt og var þetta því fyrsta ríkisstjórn Danmerkur til að falla með þeim hætti. Holstein sagði þegar af sér og mælti með því við konung að fulltrúa Radikale Venstre, sem báru upp vantrauststillöguna, yrði falið stjórnarmyndunarumboð. Þar með lauk stjórnmálaafskiptum Holstein endanlega og hann lést þremur árum síðar.

Tilvísanir

Danskir greifar
Forsætisráðherrar Danmerkur
Alþjóðadagur punktaleturs

Alþjóðadagur punktaleturs (Alþjóðlegur dagur blindraletursins) er viðburðardagur haldinn 4. janúar ár hvert til að auka vitund um mikilvægi punktaletur sem samskiptatækis til að auka mannréttindi blindra og sjónskertra fólks.

Saga 
 

Frakkinn Louis Braille (1809-1852) blindur á báðum augum, fann upp 16. ára blindraletrið eða punktaletrið. Grunnurinn í letrinu eru sex upphafnir punktar sem raðað er í tvær raðir lóðrétt með þremur punktum í hverri röð innan ferhyrnds svæðis. Munstrið má síðan nema með fingurgómum. Kerfi Braille byggði á 12 punkta hermerkjakerfi sem landi hans Charles Barbier útbjó fyrir Napóleon en þótti allt of flókið. Braille einfaldaði kerfið til muna með því að nota einungis 6 punkta. Þetta kerfi sem kennt er við hann gerir enn þann dag í dag blindum og sjónskertum kleift að lesa og skrifa.
 
Punktaleturskerfið er þekkt og viðurkennt víða um heim. Finna má punktaletur víða til dæmis á lyfjapakkningum, í lyftum, á leiðbeiningarskiltum, vegvísum o.s.frv.

Að undirlagi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar samþykkti Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna í nóvember árið 2018, að punktaletursins skyldi minnst á afmælisdegi Louis Braille, höfundi þess. Fyrsti alþjóðadagur blindraleturins var haldinn hátíðlegur 4. janúar 2019.

Íslenskt punktaletur 
 
Íslenskt punktaletur er fyrsta ritmál þeirra sem þurfa að reiða sig á það til tjáningar og samskipta. Íslenska punktaletrið á rætur að rekja til franska punktaletursins að viðbættum nokkrum séríslenskum stöfum. Þann 27. maí árið 2011 lögfesti Alþingi íslenskt punktaletur sem fullgilt íslenskt ritmál. Það segir að hver „…hver sem hefur þörf fyrir blindralestur vegna skerðingar á sjón skal eiga þess kost að læra og nota íslenskt punktaletur um leið og hann hefur getu til.“

Tenglar 
 
 Enskur vefur Sameinuðu þjóðanna World Braille Day 4 January um blindralesturdaginn.
 Blindraletur
 Alþjóðlegur dagur hvíta stafsins

Heimildir

Tilvísanir
Rama

Rama er sjöunda holdgerving guðsins Vishnu samkvæmt  hindúasið.

Hindúismi
Ullarfoss

Ullarfoss getur átt við eftirfarandi:

 Ullarfoss í Skjálfandafljóti
 Ullarfoss í Svartá
Mannfjöldasjóður Sameinuðu þjóðanna

Mannfjöldasjóður Sameinuðu þjóðanna (UNFPA) er alþjóðastofnun á vegum Sameinuðu þjóðanna, sem miðar að því að tryggja kyn- og frjósemisheilbrigði og -réttindi um allan heim, en með megináherslu á þróunarríkin. Starf hans felur í sér að þróa innlendar heilbrigðisáætlanir og samskiptareglur, auka aðgengi að getnaðarvörnum og leiða herferðir gegn hjónaböndum barna, kynbundnu ofbeldi, fæðingarfistli og limlestingum á kynfærum kvenna.

Sjóðurinn hefur einkum stutt þróunarríki við stefnumótun og framkvæmd verkefna sem miða að því að útrýma fátækt, sjá til þess að þungun kvenna sé litin jákvæðum augum, fæðingar verði öruggar, ungt fólk sé laust við alnæmi og að konur og stúlkur njóti tilhlýðilegrar virðingar.

Mikilvægir þættir starfseminnar eru réttindi verðandi mæðra, nýbura og ungbarna til heilsuverndar, ungbarnavernd, dreifing getnaðarvarna, auk kynlífs- og fjölskyldufræðslu. Neyðar- og mannúðaraðstoð er einnig stór þáttur í verkefnum sjóðsins.
 
Mannfjöldasjóðnum var komið á fót árið 1969, sama ár og allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna lýstu því yfir að „foreldrar hafi einkarétt á að ákvarða með frjálsum og ábyrgum hætti hvenær og hversu mörg börn þeir ættu.“

Starfssvæði sjóðsins 

UNFPA styður áætlanir í meira en 150 löndum á fjórum landsvæðum: Arabaríkjum og Evrópu, Asíu og Kyrrahafi, Suður-Ameríku og Karabíska hafinu og Afríku sunnan Sahara. Um þrír fjórðu starfsmanna sjóðsins starfa á vettvangi. 

Sjóðurinn er stofnaðili að svokölluðum Þróunarhópi Sameinuðu þjóðanna, sem er hópur stofnana og áætlana Sameinuðu þjóðanna sem einbeita sér að því að uppfylla Sjálfbærnimarkmið Sameinuðu þjóðanna.
 
Sjóðurinn vinnur með ríkisstjórnum, samstarfsaðilum og öðrum stofnunum Sameinuðu þjóðanna til að takast á við mörg þessara sjálfbærnimarkmiða - einkum markmið 3 um heilbrigði; markmið 4 um menntun; og markmið 5 um jafnrétti kynjanna. Þá leggur vinnur sjóðurinn á margvíslegan hátt að öðrum sjálfbærnimarkmiðanna.

Ísland og Mannfjöldasjóðurinn 
Ísland hefur stutt við starf Mannfjöldasjóðsins um árabil með kjarnaframlögum. UNFPA hefur frá árinu 2017 verið ein af áherslustofnunum í íslenskri þróunarsamvinnu.
 
Í þróunarsamvinnustefnu Íslands fyrir árin 2019-2023 sem Alþingi samþykkti í maí 2019 er Mannfjöldasjóðurinn skilgreindur sem ný áherslustofnun í fjölþjóðlegri þróunarsamvinnu og jókst stuðningur Íslands við stofnunina töluvert. Ísland hefur stutt sjóðinn árlega sem og veitt framlög til samstarfsverkefnis sjóðsins og Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna miðar að því að binda endi á limlestingar á kynfærum kvenna sem er verkefni er nær til 17 landa í vestan, austan- og norðaustanverðri Afríku.

Tenglar 
 
 Enskur vefur Mannfjöldasjóðs Sameinuðu þjóðanna
 Þróunarsamvinna Íslands. Yfirlit yfir alþjóðleg þróunarsamvinnu, löggjöf, fjárframlög og stefnu.

Heimildir

Tilvísanir 

Sameinuðu þjóðirnar
Katrín Tanja Davíðsdóttir

Katrín Tanja Davíðsdóttir (f. 10. maí 1993) er íslensk afrekskona í Crossfit. Katrín hefur tvisvar orðið heimsmeistari í Crossfit en það var árin 2014 og 2015. Hún er önnur konan sem nær að verja heimsmeistaratitilinn í greininni og fetaði þar í fótspor löndu sinnar Annie Mist Þórisdóttur sem var heimsmeistari árin 2011 og 2012. 

Katrín fæddist í London en ólst upp á Íslandi. Hún lauk stúdentsprófi frá Verslunarskóla Íslands og stundaði nám í lögfræði og verkfræði um tíma. Hún hóf að stunda Crossfit þegar hún var 18 ára gömul árið 2011 en áður hafði hún æft fimleika í tíu ár. Katrín er með lögheimili á Íslandi en dvelur að mestu leyti í Boston í Bandaríkjunum.

Katrín skrifaði bókina Dóttir árið 2020 og fjallar þar um líf sitt og íþróttaferil. Bókina skrifaði hún á ensku ásamt Rory McKernan en afi Katrínar, Helgi Ágústsson fv. sendiherra þýddi bókina yfir á íslensku.

Heimildir 
Fyrirmynd greinarinnar var „Katrín Davíðsdóttir“ á ensku útgáfu Wikipedia. Skoðað 27. mars 2021

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1993
Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands
Íslenskar konur
Íslenskir heimsmeistarar í íþróttum
Íslenskar Crossfit konur
Björg Magnúsdóttir

Björg Magnúsdóttir (f. 1985) er íslensk fjölmiðlakona og stjórnmálafræðingur. Hún starfar við þáttagerð á RÚV.

Hún er fædd í Reykjavík og alin upp í Hafnarfirði. Foreldrar hennar eru Magnús Pálsson forstöðumaður MBA-náms við Háskóla Íslands og Laura Scheving Thorsteinsson hjúkrunarfræðingur og sérfræðingur hjá embætti landlæknis.

Björg lauk stúdentsprófi frá Verslunarskóla Íslands, BA gráðu í stjórnmálafræði, MA-námi í hagnýtri menningarmiðlun frá Háskóla Íslands og árið 2018 lauk hún námi í athafnastjórnun hjá Siðmennt.

Hún hefur verið formaður Stúdentaráðs HÍ, blaðamaður á Blaðinu, fréttamaður á RÚV, umsjónarmaður Síðdegisútvarps Rásar 2 og fleiri þátta á RÚV. 

Björg hefur skrifað tvær bækur, skáldsögurnar Ekki þessi týpa (2013) og Þessi týpa (2014) og er einn þriggja handritshöfunda sjónvarpsþáttaraðarinnar Ráðherrann (2020).

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1985
Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands
Íslenskir stjórnmálafræðingar
Íslenskar konur
Íslenskt fjölmiðlafólk
Íslenskir rithöfundar
Acmopyle pancheri

Acmopyle pancheri er sígrænt tré (5 til 25m hátt) frá Nýju-Kaledóníu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Acmopyle sahniana

Acmopyle sahniana er sígrænt tré frá Fídjí-eyjum.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrycarpus cinctus

Dacrycarpus cinctus er sígrænt tré (að 30m hátt) frá Indónesíu og Nýju-Gíneu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Dacrycarpus compactus

Dacrycarpus compactus er sígrænt tré (að 20m hátt) frá Nýju-Gíneu.

Tilvísanir 

Gagnviðarætt
Hrunagil

Hrunagil er gil í Goðalandi, norðan við Fimmvörðuháls. Árið 2010 rann þar hraunstraumur niður og myndaði tilkomumikinn hraunfoss.

Gil á Íslandi
Rangárþing eystra
Goðahraun

Goðahraun er hraun sem myndaðist við eldgosið á Fimmvörðuhálsi 2010. Gígarnir Magni og Móði mynduðu hraunið.

Hraun á Íslandi
Eyjafjallajökull
Þyrnirós

Þyrnirós getur vísað til eftirfarandi:
Þyrnirós (planta)
Þyrnirós (kvikmynd 1959)
Þyrnirós (ævintýri)
Róbert Wessman

Wilhelm Róbert Wessman (f. 4. október 1969) er íslenskur viðskiptafræðingur og forstjóri og eigandi, stofnandi og forstjóri lyfja- og líftæknifyrirtækjanna Alvotech og Alvogen.

Róbert ólst upp á Seltjarnarnesi til sex ára aldurs en fluttist þá í Mosfellsbæ. Foreldrar hans eru Wilhelm Wessman framkvæmdastjóri og Ólöf Svafarsdóttir Wessman snyrtifræðingur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Sund og útskrifaðist sem viðskiptafræðingur frá Háskóla Íslands árið 1993. Að útskrift lokinni hóf hann störf hjá Samskip þar sem hann starfaði í sjö ár, fyrst í fjárreiðudeild og síðar í söludeild en starfaði einnig í eitt og hálft ár fyrir félagið í Þýskalandi. Um tíma kenndi hann stærðfræði í Háskóla Íslands.

Starfsferill 

 Stofnandi og sjórnarformaður, Alvogen
 Stjórnarmaður, Fuji Pharma Co. Ltd.
 Stjórnarformaður, Lotus
 Stofnandi og stjórnarformaður, Alvotech
 Forstjóri, Actavis

Alvogen 
Róbert hóf störf í lyfjageiranum árið 1999 er hann var ráðinn forstjóri Delta sem síðar sameinaðist Pharmaco en varð svo að fyrirtækinu Actavis árið 2002 en þá tók Róbert við starfi forstjóra þess og gegndi starfinu til ársins 2008. Árið 2009 stofnaði Róbert samheitalyfjafyrirtækið Alvogen í Bandaríkjunum.  Eignarhald á félaginu var lengi nokkuð óljóst en árið 2018 birti Morgunblaðið gögn sem sýndu fram á að þriðjungshlutur í félaginu væri undir sjálfseignarstofnun sem Róbert hafði komið á fót á aflandseyjunni Jersey árið 2015.

Í upphafi árs 2021 steig fyrrum samstarfsmaður Róberts hjá Alvotech fram og bar hann þungum sökum og gagnrýndi stjórnarhætti og ósæmilega hegðun Róberts. Stjórn Alvogen rannsakaði starfshætti Róberts og taldi ekki ástæðu til að aðhafast frekar. Alvogen stefndi starfsmanninum fyrir trúnaðarbrot í starfi. Starfsmaðurinn dróg ásakanir sínar til baka 2022 og lýsti yfir trausti á niðurstöður stjórnar um starfshætti Róberts. Sættir í málinu náðust haustið 2022 og Alvogen felldi niður málshöfðunina.

Alvotech 
Árið 2013 stofnaði Róbert líftæknilyfjafyrirtækið Alvotech. Höfðustöðvar og hátæknisetur Alvotech er í Vísindagörðum Háskóla Íslands í Vatnsmýri í Reykjavík. Fyrirtækið er einnig með starfsemi í Bandaríkjunum, Þýskalandi og Sviss. Alvotech framleiðir og selur líftæknilyfjahliðstæður um allan heim. Róbert er starfandi stjórnarformaður fyrirtækisins. Alvotech var skráð á Nasdaq New York 2022 og á First North markaðinn í Kauphöll Íslands.

Tilvísanir
Fólk fætt árið 1969
Stúdentar úr Menntaskólanum við Sund
Íslenskir viðskiptafræðingar
Íslenskir auðmenn
Íslenskir milljarðamæringar
Íslenskir viðskiptamenn
Fljótshverfi

Fljótshverfi er heiti sem þekkt er frá elstu textum og á við um austustu sveit í Vestur–Skaftafellssýslu, frá Hverfisfljóti austur að Núpsvötnum. Á landnámsöld fór Bárður Heyangurs-Bjarnasson (Gnúpa-Bárður) frá Skjálfanda og flutti í Fljótshverfi. Sonasonur hans, Geiri bjó í Lundi í Fljótshverfi. Torfbæir voru í Fljótshverfi til 19. aldar og lítið um beitarland. Í Skaftáreldum innan Eldsveita var mannfall mest í Fljótshverfi.

Heimildir 

Vestur-Skaftafellssýsla
Íslenskar sveitir
Alþjóðasjóður um þróun landbúnaðar

Alþjóðasjóður um þróun landbúnaðar (IFAD) (stundum nefndur Alþjóðaþróunarsjóður landbúnaðarins) er alþjóðleg fjármálastofnun og ein sérstofnana Sameinuðu þjóðanna, sem hefur það hlutverk að takast á við fátækt og hungur í dreifbýli þróunarlanda. 

Sjóðurinn er eina fjölþjóðlega þróunarstofnunin sem einbeitir sér að dreifbýli og matvælaöryggi. Hann fjármagnar verkefni sem auka fæðuframleiðslu hjá fátækustu þróunarríkjunum sem búa við mestan fæðuskort. Höfuðstöðvar sjóðsins eru í Róm á Ítalíu.

Markmið
 
Fátækasti hluti heims býr í dreifbýli. Sjóðurinn styður við þá sem eru líklegastir til að vera afskiptir: fátækir smáframleiðendur, konur, ungmenni, frumbyggjar og aðrir viðkvæmir hópa. Fjárfesting sjóðsins í dreifbýli er ætlað að stuðla að velmegun, fæðuöryggi og seiglu. 

Aukinn hagvöxtur landbúnaðar er talinn tvisvar til þrisvar sinnum árangursríkari í að draga úr fátækt og auka fæðuöryggi en vöxtur annarra atvinnugreina.

Starfssemi 
Fyrir utan stofnframlög er sjóðurinn rekinn fyrir frjáls framlög, tekjur af eignum og endurgreiðslur af lánum.

Sjóðurinn veitir lán með lágum vöxtum og styrkjum til þróunarlanda. Áherslan er á lágtekjulönd og þau ríki sem skilgreind hafa verið sem lægri meðaltekjuríki, sérstaklega í Afríku sunnan Sahara, auk nokkurra annarra fátækra meðaltekjulanda.

Sjóðurinn beitir sér einnig fyrir samfjármögnun frá aðildarríkjum, þróunarlöndum og þátttakendum verkefnanna sjálfra. Frá stofnun árið 1977 hefur sjóðurinn veitt 22,4 milljarða Bandaríkjadala í lán og styrki og auk þess að hafa beitt sér fyrir viðbótar fjármögnun upp á 31 milljarð Bandaríkjadala í alþjóðlegri og innlendri samfjármögnun. Þó þykir sjóðurinn lítill á mælikvarða alþjóðastofnana, en um leið sveigjanlegur og þekktur fyrir nýsköpun í verkefnavali. 

Sjóðurinn tekur í dag þátt í yfir 200 verkefnum í nær 100 ríkjum. Þar er sjóðurinn að fjármagna og styrkja frumkvæði sem bæta land- og vatnsstjórnun, þróa innviði í dreifbýli, þjálfa og fræða bændur í nýtingu skilvirkari tækni, byggja upp þol gegn loftslagsbreytingum, auka aðgengi að mörkuðum og fleira.

Alþjóðasjóður um þróun landbúnaðar hefur 177 aðildarríki og vinnur í samstarfi við Samtök olíuútflutningsríkja (OPEC) og meðlimi Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD).

Sjóðurinn þykir beita vönduðum vinnubrögðum og kemur sjóðurinn vel út í samanburði við aðrar þróunarstofnanir.

Ísland og IFAD 

Ísland gerðist aðili að IFAD árið 2001. Á Íslandi er sjóðurinn á forræði utanríkisráðuneytisins, sem fer með mál er varða þróunarsamvinnu, friðargæslu og neyðarhjálp. 

Náið og reglulegt samráð er á milli Norðurlandanna á vettvangi sjóðsins og skiptast þau á um að leiða samráðið, í eitt ár í senn.  IFAD er ein af þremur alþjóðstofnunum í Róm sem Ísland á í samvinnu við á sviði þróunarsamvinnu en hinar tvær stofnanirnar eru Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna (FAO) og Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna (WFP).

Tenglar 
 Enskur vefur Alþjóðasjóður um þróun landbúnaðar

Tilvísanir 

 

Sérstofnanir Sameinuðu þjóðanna
Blisstáknmál

Blisstáknmál er myndrænt táknmál þar sem orð og hugtök er táknuð með teikningum í stað bókstafa. Táknmálið hentar þeim sem eiga erfitt að tjá sig með tali, t.d. vegna veikinda eða hreyfihömlunar. 

Táknmálið byggir á fjölda grunntákna sem hægt er að raða saman á mismunandi vegu og mynda þannig ný tákn. Þekking á grunntáknunum gerir það að verkum að auðvelt er að skilja táknin því stuðst er við ákvena hugmyndafræði í uppbyggingu þeirra. Orðaforðinn í Bliss táknmálinu er því nánast óendanlegur. Málfræðitáknin gera það að verkum að hægt er að byggja málfræðilega réttar setningar eftir getu og þörfum þeirra sem nota Bliss til tjáskipta. Hægt er að nota Bliss á öllum stigum tjáskipta frá stökum hugtökum yfir í flóknar setningar. Einföld form eru notuð til að teikna táknin og því eru þau auðveld í teikningu. Bliss er nú viðurkennt sem mál.

Heimildir 
Greining.is, https://www.greining.is/is/fraedsla-og-namskeid/thjalfunar-og-kennsluadferdir/bliss (skoðað 30. mars 2021)
Táknmál
Tungumál
Sál (kvikmynd)

Sál (enska: Soul) er bandarísk Pixar-kvikmynd frá árinu 2020.

Talsetning

Tilvísanir

Tenglar 
 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2020