alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Akstur

Akstur kallast það að keyra vélknúið ökutæki eins og bifreið, vörubíl eða strætisvagn. Í mörgum löndum þurfa þau sem vilja keyra ökuskírteini sem er gefið þegar ökumaður hefur náð ökuprófi. Í flestum löndum eru öllum með góða sjón heimilt að taka ökupróf og keyra á opinberum vegum ef því er náð, en í Sádí-Arabíu er konum ekki heimilt að keyra á opinberum vegum.

Ökumenn eiga að hlýða ýmislegum aksturslögum. Aksturshegðun á við mismunandi akstursaðferðir og hvernig ökumenn fylgja aksturslögum. Í flestum löndum er nauðsynlegt að kaupa bifreiðatryggingu áður en má keyra á opinberum vegum og eigandi ökutækis á líka að fara með það í bifreiðaskoðun hvert ár. Þungaskattskerfi er líka til í sumum löndum. Auk þess eru til lög um notkun áfengis og fíkniefnis meðan á akstur stendur.

Akstur
Ólafs saga Þórhallasonar

Ólafs saga Þórhallasonar er íslensk skáldsaga frá átjándu öld sem byggir á aðferðum og minnum þjóðsagna. Hún er samin af Eiríki Laxdal Eiríkssyni (1743–1816). 

Verkið hefur verið sagt fyrsta íslenska skáldsagan. Um þá staðhæfingu má efast, enda telja aðrir Íslendingasögurnar fyrstu skáldsögur Evrópu og enn aðrir telja Pilt og stúlku eftir Jón Thoroddsen marka upphaf íslenskrar skáldsagnagerðar. Eftir að Ólafs saga Þórhallasonar var gefin út þótti ástæða til að efast um báðar staðhæfingar. 

Sögusvið Ólafssögu er jafnt heimur álfa sem hversdagsheimur alþýðu í kaþólskri tíð á Íslandi og þykir þar fara um margt einstök blanda fantasíu og raunsæis í íslenskum skáldskap. Ólafs saga lá óprentuð í tæp 200 ár, hún var samin í um aldamótin 1800, en ekki gefin út fyrr en í Reykjavík árið 1986.

Heimildir 
 Eiríkur Laxdal: Ólafs saga Þórhallasonar: álfasagan mikla: skáldsaga frá 18. öld. Bókaútgáfan Þjóðsaga, Reykjavík 1987. — Þorsteinn Antonsson og María Anna Þorsteinsdóttir sáu um útgáfuna.
 María Anna Þorsteinsdóttir: Tveggja heima sýn: saga Ólafs Þórhallasonar og þjóðsögurnar, Bókmenntafræðistofnun HÍ: Háskólaútgáfan, Reykjavík 1996.

Íslenskar bókmenntir
Þjóðsögur
Fíkniefni

Fíkniefni kallast vímuefni, sem eru notuð til afþreyingar og hafa vanabindandi áhrif. Fíkniefni hafa áhrif á hegðun og skynjun þeirra sem nota þau og er neysla margra þeirra ólögleg í mörgum ríkjum. 

Meðal fíkniefna teljast áfengi, tóbak, amfetamín, nikótín, kannabis, kókaín, heróín, ketamín, morfín, ópíum og MDMA, svo að nokkur séu nefnd.

Koffín er talið vanabindandi, en telst ekki til fíkniefna.

Vímuefni
Bollakaka

Bollakökur eru litlar, sætar kökur, nú oftast bakaðar í þar til gerðum formum úr pappír, sílikoni eða málmi, yfirleitt ríkulega skreyttar með kremi, kökuskrauti og öðru. Þær eru áþekkar múffum og mörkin eru ekki ljós en múffur eru þó yfirleitt ekki skreyttar og oft ekki eins sætar og bollakökur; þær innihalda líka gjarnan ávexti, hnetur og fleira en bollakökur yfirleitt ekki.

Uppruni 
Kökurnar eru upprunnar í Bandaríkjunum og má fyrst finna þeirra getið í matreiðslubók sem Amelia Simmons gaf út 1796 en þar gefur hún uppskrift að „léttum kökum bökuðum í litlum bollum“. Heitið cupcake finnst þó ekki notað í á prenti fyrr en 1828. Sérstök form fyrir litlar kökur voru sjaldséð á þessum tíma og voru þær því oftast bakaðar í litlum leirbollum eða formum og fengu nafn af þeim, sem festist svo við þær; í Bandaríkjunum táknar heitið cupcake í víðustu merkingu „lítil formkaka á stærð við tebolla“. Enskar fairy cakes eða álfakökur eru yfirleitt minni og sjaldan mikið skreyttar.

Önnur ástæða fyrir nafninu var sú að hráefnið í kökurnar var mælt í bollum, eins og nú er almennt gert í Bandaríkjunum en fyrr á tímum var það yfirleitt vigtað. Það var hins vegar fljótlegra að mæla í bollum en vigta og mun fljótlegra að baka kökurnar í litlum bollum eða ílátum en í stórum formum. Bakstur á stórum kökum gat tekið mjög langan tíma þegar bakað var við opinn eld og það þufti að fylgjast vel með þeim svo þær brynnu ekki. Þessar bollakökur voru yfirleitt mjög einfaldar og innihéldu ekki ávexti eða krydd.

Þegar ofnar urðu algengari og sérstök form til að baka bollakökur og múffur urðu almenningseign var að mestu hætt að baka kökurnar í bollum en þær héldu þó nafninu og hafa alltaf verið nokkuð vinsælar í Bandaríkjunum.

Bollakökur í nútímanum 
Laust fyrir aldamótin 2000 kom upp bollaköku-tískubylgja í Bandaríkjunum, sem oft hefur verið tengd við sjónvarpsþáttinn Beðmál í borginni, og í kjölfarið jukust vinsældir þeirra víða um heim. Nú á tímum eru bollakökur oft mjög mikið skreyttar og skreytingin verður oft aðalatriðið, fremur en kakan sjálf.

Tilvísanir

Heimildir 
 Andrew F. Smith (ritstj.): The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America. Oxford University Press, 2004.
 Amelia Simmons: American Cookery. Albany, New York, 1796.
 

Bandarísk matargerð
Kökur
Snillingur

Snillingur (á latínu: genius) er manneskja með óvenjulega andlega hæfileika og gáfur, svokallaða snilligáfu. Engin vísindaleg skilgreining er til á hugtakinu, sem á sér rætur aftur í fornöld, og deilt er um merkingu þess en eigi að síður er snillingshugtakið mikið notað í margháttuðu samhengi, ekki síst síðan á nítjándu öld.

Dæmi um snillinga

Bókmenntir 
 Sófókles
 Evripídes
 Virgill
 William Shakespeare
 Johann Wolfgang von Goethe

Eðlis- og stærðfræði
 Arkímedes
 Isaac Newton
 Gottfried Leibniz
 Leonhard Euler
 Carl Friedrich Gauß
 Hendrik Antoon Lorentz
 Nikola Tesla
 Max Planck
 Marie Curie
 Albert Einstein
 Niels Bohr
 Erwin Schrödinger
 Werner Heisenberg
 Richard Feynman
 John Forbes Nash

Heimspeki 
 Platon
 Aristóteles
 David Hume
 Immanuel Kant
 John Stuart Mill
 Friedrich Nietzsche
 Ludwig Wittgenstein
 Saul Kripke

Líffræði 
 Charles Darwin

Myndlist 
 Leonardo da Vinci
 Michelangelo Buonarroti
 Rembrandt
 Vincent van Gogh

Skák 
 Bobby Fischer

Stjörnu- og heimsfræði 
 Aristarkos
 Nikulás Kópernikus
 Stephen Hawking

Tónlist 
 Johann Sebastian Bach
 Joseph Haydn
 Wolfgang Amadeus Mozart
 Ludwig van Beethoven

Heimildir og ítarefni 
 Clifford A. Pickover (1998). Strange Brains and Genius: The Secret Lives of Eccentric Scientists and Madmen. (Plenum Publishing Corporation). 
 Eysenck, H.J. (1995). Genius: The Natural History of Creativity. (Cambridge: Cambridge University Press).
 Galton, F. (1869). Hereditary Genius: An Inquiry Into Its Laws and Consequences. (London: Macmillan).
 Gladwell, Malcolm. (2008). Outliers: The Story of Success. (New York: Little, Brown and Company).
 Harold Bloom (2002). Genius: A Mosaic of One Hundred Exemplary Creative Minds. (Warner Books). 
 Murray, C. (2003). Human Accomplishment: The Pursuit of Excellence in the Arts and Sciences. 800 B.C. to 1950. (New York: HarperCollins).
 Simonton, Dean Keith (1999). Origins of genius: Darwinian Perspectives on Creativity. (Oxford: Oxford University Press).
 Simonton, Dean Keith (2004). Creativity in Science: Chance, Logic, Genius, and Zeitgeist. (Cambridge: Cambridge University Press).
 Simonton, Dean Keith (2009). Genius 101. (New York: Springer).

Greind
Ruth Barcan Marcus

Ruth Barcan Marcus (fædd 2. ágúst 1921 í Bronx í New York-borg, dáin 19. febrúar 2012) var bandarískur heimspekingur og rökfræðingur, sem Barcan-formúlan er kennd við. Hún var frumkvöðull í háttarökfræði og málspeki. Hún ritaði einnig áhrifamiklar greinar um eðlishyggju, skoðanir og siðferðilegan ágreining.

Starfsferill 
Marcus hlaut B.A.-gráðu í heimspeki frá New York University árið 1941. Þaðan hélt hún til Yale-háskóla í framhaldsnám og hlaut M.A.-gráðu þaðan árið 1942 og doktorsgráðu árið 1946.

Marcus gegndi stöðu prófessors og deildarforseta við heimspekideild Illinois-háskóla í Chicago á árunum 1962 – 1970. Hún var prófessor í heimspeki við Northwestern-háskóla 1970 – 1973 og Halleck-prófessor í heimspeki við Yale-háskóla 1973 – 1991. Frá 1992 var hún prófessor emerita og sérfræðingur við Yale-háskóla. Hún var einnig reglulegur gistiprófessor í heimspeki við Kaliforníuháskóla í Irvine.

Marcus sat í framkvæmdarnefnd Samtaka bandarískra heimspekinga (1976 – 83), var forseti samtakanna Association for Symbolic Logic (1983 – 86) og forseti og heiðursforseti Alþjóðlegu heimspekistofnunarinnar (1989 – 92).

Helstu ritverk 
 Modalities: Philosophical Essays, (Oxford University Press, 1993).

Ritstjórn 
 The Logical Enterprise, ásamt A. Anderson og R. Martin (1995)
 Logic, Methodology and Philosophy of Science (1986)

Tengt efni 
 Bandarísk heimspeki
 Listi yfir bandaríska heimspekinga

Tenglar 
 Æviágrip Ruth Barcan Marcus hjá heimspekideild Yale-háskóla

Bandarískir heimspekingar
Heimspekingar 20. aldar
Heimspekingar 21. aldar
Málspekingar
Rökfræðingar
Rökgreiningarheimspekingar
Smjörkrem

Smjörkrem er kökukrem sem notað er til að þekja kökur og einnig á milli laga í lagkökum, auk þess sem það er haft til að skreyta ýmsar kökur og tertur, bollakökur og fleira. 

Aðalefnin í smjörkremi eru vanalega smjör eða smjörlíki og flórsykur og oft einnig eggjarauður eða egg. Það er svo bragðbætt á ýmsan hátt, til dæmis með kakódufti eða súkkulaði, vanillu og öðrum bragðefnum, og litað með matarlit. Þegar einfalt smjörkrem er gert er flórsykri einfaldlega hrært saman við lint smjör og kremið svo bragðbætt en stundum er dálitlu vatni blandað saman við sykurinn, lögurinn soðinn og honum síðan hrært sjóðheitum saman við kremið. Kreminu er ýmist smurt eða sprautað á kökurnar.

Bakstur
Kökur

pt:Glacê
Isaiah Berlin

Sir Isaiah Berlin (6. júní 1909 – 5. nóvember 1997) var breskur heimspekingur og heimspekisagnfræðingur af rússneskum gyðingaættum og er gjarnan talinn meðal helstu stjórnspekinga 20. aldar. Rit Berlins um frelsi og fjölhyggju hafa haft gríðarleg áhrif sem og greinarmunur hans á jákvæðu og neikvæðu frelsi.

Berlin hlaut verðlaunastyrk til starfa við All Souls College við Oxford-háskóla árið 1932, þá 23 ára gamall. Á árunum 1957 til 1967 gegndi hann stöðu Chichele-prófessors í félagslegri heimspeki og stjórnspeki við Oxford-háskóla. Hann var forseti Aristotelian Society 1963 til 1964. Árið 1966 átti hann þátt í stofnun Wolfson College í Oxford og varð fyrsti forseti hans. Hann var aðlaður árið 1957. Berlin var forseti Bresku akademíunnar frá 1974 til 1978. Hann hlaut Jerúsalem-verðlaunin árið 1979 fyrir skrif sín um frelsi einstaklingsins. Isaiah Berlin-fyrirlestrarnir eru haldnir árlega við Hampstead-synagóguna og bæði Wolfson College og Bresku akademíuna á hverju sumri.

Helstu ritverk 
 Karl Marx: His Life and Environment (1939).
 The Hedgehog and the Fox: An Essay on Tolstoy's View of History, (1953).
 Four Essays on Liberty (1969).
 Vico and Herder: Two Studies in the History of Ideas (1976).
 Concepts and Categories: Philosophical Essays (1978).
 Against the Current: Essays in the History of Ideas (1979).
 Personal Impressions (1980).
 The Crooked Timber of Humanity: Chapters in the History of Ideas (1990).
 The Sense of Reality: Studies in Ideas and their History (1996).
 Three Critics of the Enlightenment: Vico, Hamann, Herder (2000).
 The Power of Ideas (2000).
 Liberty (endurskoðuð og aukin útgáfa af Four Essays On Liberty) (2002).
 The Soviet Mind: Russian Culture under Communism (2004).
 Flourishing: Selected Letters 1928–1946 (2004).
 Political Ideas in the Romantic Age: Their Rise and Influence on Modern Thought (2006).

Berlin, Isaiah
Berlin, Isaiah
Berlin, Isaiah
Persaveldi (aðgreining)

Persaveldi getur átt við:

 Akkamenídaríkið, stundum nefnt fyrra Persaveldi (um 558 – 330 f.Kr.)
 Parþaríkið (247 f.Kr. – 224 e.Kr.)
 Sasanídaríkið, stundum nefnt síðara Persaveldi (224 – 651 e.Kr.)
 Íran almennt fyrr á öldum

Tengt efni 
 Persía
Vonarstræti

Vonarstræti er gata í miðborg Reykjavíkur skammt frá Tjörninni. Við Vonarstræti eru Iðnó og Ráðhús Reykjavíkur.

Svo mikið landsig var við tjörnina og strætið þvílíkt svað að vafasamt þótti að leggja götuna og eftir að á því var hafist þótti geta brugðið til beggja vona hvort því verki lyki nokkurn tíma. Af þessum sökum var gatan nefnd svo.

Götur í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Þjóðríki

Þjóðríki er ríki sem þjóð byggir, alla jafna á afmörkuðu landsvæði. Í þjóðríki er að meira eða minna leyti sátt um einingu þjóðar sem landið byggir, þar er yfirvald sem tekið er gilt, burtséð frá því hvernig stjórnarfari er háttað, og ríki sem fer með og er vettvangur fyrir ýmis sameiginleg mál þjóðarinnar.

Þjóðríkishugtakið 
Þjóðríkishugtakið á sér gullöld á nítjándu öld og þá áttu flestar sjálfstæðisbaráttur þjóða sér stað. Deilt er um hvort rætur þjóðríkisins séu í rómantík og þjóðernishyggju átjándu og nítjándu aldar, þegar hugmyndalegum stoðum var óumdeilanlega rennt undir þjóðríkishugtakið, eða aftur í ættbálkasamfélagi fyrri alda og eldri gerðum ríkja en þjóðríki skildi ekki rugla saman við borgríki. Þjóðríki birtast í samtímanum sem stöðugar einingar sem hafa verið óbreyttar um langa hríð en eigi að síður eru stærri þjóðríki, svo sem Spánn og Frakkland, jafnan byggð á sameiningu margra smáríkja frá eldri tíð. Gagnrýnir umfjallendur þjóðríkishugtaksins álíta þjóðríkið menningarlegan tilbúning eða hugsmíð og telja hverfult en þjóðríkið hangir þó ekki eingöngu saman á hugmyndalegum grundvelli, svo sem á sameiningartáknum eða þjóðernishyggju, heldur eru í því auk þjóðarhefða stjórnsýslulegar og pólitískar stofnanir, lagaumgjörð, stjórnmálakerfi og yfirvöld og fáir telja þjóðríkið munu líða undir lok alveg í bráð.

Ríkislausar þjóðir 
Þjóðríki er ekki óhjákvæmilegur fylgifiskur þjóða því fjöldi þjóða er án ríkis. Þar nægir að nefna flökkuþjóðir á borð við sígauna og að einhverju leyti gyðinga (fyrir tilkomu Ísraelsríkis) og einnig Skota á Bretlandi og Katalóna á Spáni. Sumar þessara þjóða uppfylla skilgreiningu á þjóð, svo sem sameiginlegt tungumál og menningararfleifð, og sum berjast fyrir aukinni sjálfstjórn eða stofnun sjálfstæðs ríkis, svo sem Kúrdar. Aðrar þjóðir sækjast ekki eftir stofnun þjóðríkis, hvort sem er af efnahagsástæðum eða stjórnmálalegum.

Fullveldi 
Grundvallaratriði í allri umræðu um þjóðríkið er fullveldi og sjálfsákvörðunarréttur þjóða. Með tilkomu yfirþjóðlegra eininga á borð við Evrópusambandið afsala þjóðir sér hluta af fullveldi sínu eða að minnsta kosti sjálfstæði sínu, það er að segja þær samþykkja meðvitað að framselja hluta af ákvörðunarvaldi sínu í hendur stærri heildar.

Heimildir 
Guðmundur Hálfdanarson, Íslenska þjóðríkið: uppruni og endimörk (Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag, ReykjavíkurAkademían, 2001).

Tengt efni 
 Fjölmenning
 Fullveldi
 Fullvalda ríki
 Þjóð
 Þjóðernishyggja

Stjórnmálafræði
Stjórnspeki
Þjóðernishyggja
No borders

No Borders er alþjóðlegt net sjálfstæðra samtaka sem berjast gegn brottvísun flóttamanna. No Borders-samtök eru starfrækt á Íslandi.

Heimildir 
 Heimasíða No Borders á Íslandi. 

Alþjóðastofnanir
Cameo-hlutverk

Kameo eða kameo-hlutverk kallast stutt framkoma frægrar manneskju í kvikmynd, leikriti, tölvuleik, eða í sjónvarpi. Oftast kemur frægur leikari, leikstjóri, stjórnmálamaður, íþróttamaður, eða dægurstjarna fram sem hann sjálfur/hún sjálf eða sem skálduð persóna.  

Kvikmyndir
Tékknesk króna

Tékknesk króna eða tékknesk koruna (tékkneska: koruna česká, ISO 4217 kóði: CZK, tákn: Kč) er gjaldmiðill Tékklands.

Ein tékknesk króna skiptist í 100 „haléřů“ (eintala: „haléř“).

Tékknesk króna hefur verið notuð sem gjaldmiðill Tékklands frá árinu 1993, þegar Tékkóslóvakía skiptist upp í tvö ríki, Tékkland og Slóvakíu.

Eftirtaldir seðlar og myntir eru gildur gjaldmiðill í Tékklandi:
 Seðlar: 100 kč, 200 kč, 500 kč, 1000 kč, 2000 kč, 5000 kč
 Mynt: 1 kč, 2 kč, 5 kč, 10 kč, 20 kč, 50 kč

Áður voru einnig gildir seðlarnir 20 kč og 50 kč og myntirnar 10 haléřů, 20 haléřů og 50 haléřů. Hætt var að nota 20 kč seðla 31. ágúst 2008 og 50 kč 1. apríl 2011. Hætt var að nota 10 haléřů og 20 haléřů myntirnar 31. október 2003. 50 haléřů myntin var tekin úr notkun 31. ágúst 2008.

Til stóð að Tékkland tæki upp evruna árið 2012 en þeim áætlunum hefur verið slegið á frest um óákveðinn tíma vegna andstöðu tékknesks almennings við upptöku evru.

Krónur
Evrópskir gjaldmiðlar
Gjaldmiðlar aðildarríkja Evrópusambandsins
David Dayan Fisher

David Dayan Fisher (fæddur 6. júní 1967)
er enskur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í NCIS, NCIS: Los Angeles og National Treasure.

Einkalíf 
Fisher fæddist í London, Englandi. Árið 2009 þá var Fisher með sýningu á listaverkum sínum í Los Angeles

Ferill 
Fyrsta hlutverk Fisher var í ensku sjónvarpsseríunni The Bill þar sem hann kom fram í tveim þáttum árið 1998. Síðan þá hefur hann komið fram í þáttum á borð við: Robbery Homicide Division, 24, Numb3rs og Medium. Hefur síðan 2008 leikið leyniþjónustumanninn Trent Kort í NCIS og NCIS: Los Angeles. Fisher hefur leikið í kvikmyndum á borð við: The Diplomat, America Brown, National Treasure, Tony 5 og Infernum.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 
 http://www.ncisfanwiki.com/page/David+Dayan+Fisher#fbid=3Sl5FzA86mS

Fisher, David Dayan
Vasílíj Mítrokhín

Vasílíj Níkítín Mítrokhín (á rússnesku Василий Никитич Митрохин) (fæddur 3. mars 1922, dáinn 23. janúar 2004) var major í öryggislögreglu Ráðstjórnarríkjanna, KGB, og sinnti aðallega skjalavörslu. Hann flýði 1992 með fjöldann allan af gögnum öryggislögreglunnar til Bretlands og hafa þau komið út í tveimur stórum bindum, The Mitrokhin Files. Meðhöfundur hans að bókunum er Andrew Young. Mitrokhin var einhvern tíma á Íslandi á fyrra helmingi sjöunda áratugar en ekki er vitað undir hvaða nafni hann duldist né hvaða verkefnum hann sinnti.

Starfsmenn KGB
Nútría

Nútría er stórt nagdýr, skylt bjór, og hefur stundum verið kallað fenjabjór á íslensku. Hún er eini meðlimur ættarinnar Myocastoridae, og lifir að töluverðu leyti í vatni. Nútríur eru upprunar í hitabeltislöndum Suður-Ameríku en hafa síðan verið fluttar til flestra heimsálfa, einkum til loðdýraræktar, og var ræktun þeirra um eitt skeið reynd á Íslandi.

Nútríur eru með stærri nagdýrum. Fullorðin dýr eru 5-9 kíló að þyngd og allt að 60 cm löng, auk þess sem halinn er 30-45 cm. Þeim er stundum ruglað saman við bísamrottur en þær eru minni og halinn flatari. Feldurinn er dökkbrúnn, ytri hárin gróf en þau innri mjúk. Spenar kvendýra eru hátt á síðunum en ekki neðan á kviðnum og geta ungarnir því sogið þótt móðirin sé í vatni. Framtennur nútríunnar eru áberandi rauðar.

Þótt feldur þeirra sé verðmætur eru þær taldar plága þar sem þær lifa villtar. Þær lifa einkum á grasi og jurtum sem vaxa í vatni og við vatnsbakka en þykja nýta mat sinn illa því þær naga aðeins stönglana neðst og geta því valdið gróðureyðingu, auk þess sem þær grafa sundur ár- og vatnsbakka.

Nytjar 
Á seinni hluta 19. og fyrri hluta 20. aldar var töluvert reynt að rækta nútríur á loðdýrabúum og voru þær þá fluttar til margra landa. Ræktunin þótti þó ekki sérlega ábatasöm og þegar eftirspurn eftir loðfeldum minnkaði lögðu mörg bú upp laupana og var nútríunum þá jafnvel sleppt lausum. Þær hafa því víða orðið plága, lagt árbakka í auðn og valdið röskun á lífkerfinu. Víða í Bandaríkjunum hefur því verið lagt fé til höfuðs þeim. Í Austur-Anglíu í Bretlandi var þeim útrýmt með átaki árið 1989.

Kjöt nútríunnar er vel ætt, fitulítið og kólesterólsnautt, og hefur því oft verið reynt að markaðssetja það til manneldis en það hefur ekki tekist, á Vesturlöndum að minnsta kosti. Rauðar framtennur nútríunnar hafa verið notaðar í skartgripi.

Nútríur á Íslandi 
Nútríurækt var reynd á Íslandi á 4. áratug 20. aldar. Í maí 1932 voru flutt til landsins sex dýr frá Þýskalandi og fóru fimm þeirra að tveimur bæjum í Grímsnesi en eitt varð eftir í Reykjavík. Nokkru síðar voru einnig flutt inn dýr frá Noregi. Ræktunartilraunir héldu áfram á Miðengi í Grímsnesi í nokkur ár en aldrei tókst þó að koma loðdýrabúi á rekspöl. Eitthvað var um að dýr slyppu en þau lifðu ekki af í íslenskri náttúru, enda þola dýrin kalda vetur illa og þar sem stofnar hafa komist upp á Norðurlöndum hrynja þeir oft niður á hörðum vetrum. Mun nútríuræktinni hérlendis hafa lokið um eða fyrir 1940.

Árið 1985 lagði Búnaðarsamband Austurlands fram hugmyndir um að flytja inn nútríur og hefja loðdýrarækt hérlendis en ekkert varð þó úr framkvæmd þeirra.

Heimildir 
 
 
 

Dýr sem reynt hefur verið að flytja til Íslands
Nagdýr
Rena Sofer

Rena Sofer (fædd Rena Sherel Sofer, 2. desember 1968) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í NCIS, General Hospital, 24 og Melrose Place.

Einkalíf 
Sofer fæddist í Arcadia, Kaliforníu en fluttist síðan til Pittsburgh, Pennsylvaníu þegar foreldrar hennar skildu. Sofer hefur verið gift tvisvar sinnum og á tvö börn með seinni eiginmanni sínum framleiðandanum Sanford Bookstaver.

Ferill 
Fyrsta hlutverk Sofer var í sjónvarsseríunni Another World árið 1987. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við: Seinfeld, Ellen, Spin City, CSI: Miami, Monk, Bones og Criminal Minds. Sofer var boðið gestahlutverk í læknadramanu General Hospital þar sem hún lék Lois Cerullo í sjö þátta söguþráði. Síðan bauðst henni hlutverk Eve Cleary í Melrose Place sem hún lék frá 1998-1999. Sofer hefur einnig leikið stór gestahlutverk í Ed, Oh, Grow Up, Just Shoot Me, 24 og NCIS. Sofer hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: A Stranger Among Us, Traffic og Sarah.

Kvikmyndir og sjónvarp

Verðlaun og tilnefningar 
Daytime Emmy verðlaunin
1995: Verðlaun sem besta aukaleikkona í dramaseríu fyrir General Hospital

Soap Opera Digest verðlaunin
1995: Verðlaun sem besta unga aðalleikonan fyrir General Hospital

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 

Sofer, Rena
Ferill

Ferill er í stærðfræði haft um rúmfræðilegt fyribæri sem samsvarar beinni línu en þarf þó ekki að vera bein. Ferill getur verið opinn og hefur þá upphafs- og endapunkt eða lokaður og hefur þá hvorugt. Reikna má ferillengd, sem alltaf er stærri en núll, en getur þó verið óendanleg. Sýna má feril falls, eða ofanvarpið á tvívíða sléttu, eða í tvinnsléttunni, með línuriti (grafi). Keilusnið eru dæmi um algenga ferla.

Eðlisfræðin fjallar mikið um hluti, sem hreyfast í ýmsum sviðum og lýsa ferlar staðsetningu hlutarins í sviðinu á sérhverjum tímapunkti. Ferilheildi eru heildi reiknuð eftir ákveðnum ferli, sem getur verið opinn eða lokaður. 

Stærðfræði
Rúmfræði
Eðlisfræði
Logo (forritunarmál)

Logo er forritunarmál fyrir fallaforritun sem byggist á Lisp. Það var hannað af Wally Feurzeig og Seymour Papert árið 1967 til nota við kennslu í anda hugsmíðahyggju. Í dag er forritunarmálið aðallega þekkt fyrir tátuteiknun þar sem bendill teiknar form á striga samkvæmt skipunum. Það er notað til að kenna forritun og rúmfræði. Til er fjöldinn allur af útfærslum og mállýskum Logo. Ekki nota þó öll tátuteiknunarforrit Logo og mörg þeirra útfæra aðeins lítinn hluta málsins. Ekkert staðlað Logo er til en útgáfan UCBLogo er almennt talin með þeim betri sem nú eru í notkun.

Tenglar 

Forritunarmál
Aatami Kuortti

Aatami Kuortti (f. 15. desember 1903, Korkankylä, d. 15. apríl 1997, Helsinki) var finnskumælandi prestur á Ingermanlandi, sem flúði til Finnlands 1930.

Kuortti þjónaði frá 1927 evangelísk-lúterskum söfnuðum innan Ráðstjórnarríkjanna, þ.á m. í Lempaala, og lenti í árekstrum við leyniþjónustu ráðstjórnarinnar, sem þá nefndist GPÚ (síðar NKVD og enn síðar KGB). Þegar hann neitaði að njósna fyrir GPÚ var hann hnepptur í fangelsi og dæmdur til dauða í ársbyrjun 1930 en dauðadómnum var breytt í tíu ára þrælkunarvist. Kuortti var vistaður í þrælabúðum við Hvítahaf. Hann byrjaði þegar að skipuleggja flótta sinn og tókst honum að flýja sumarið 1930. Gekk hann í tólf daga í átt að finnsku landamærunum og komst yfir þau til Finnlands.

Kuortti skrifaði bók um reynslu sína, sem kom út í íslenskri þýðingu haustið 1938 undir heitinu Þjónusta. Þrælkun. Flótti. Eftir flóttann settist hann að í Finnlandi og var þar prestur. Hann var eftir fall kommúnismans viðstaddur endurvígslu kirknanna í Ingermanlandi, þar sem hann hafði þjónað.

Verk 
 Pappina, pakkotyössä, pakolaisena : inkeriläisen papin kokemuksia Neuvosto-Venäjällä. WSOY 1934, 2. prentun 1935.
 Präst. Tvångsarbetare. Flykting. Stockholm: Svenska Kyrkans Diakonistyrelse 1935.
 Þjónusta. Þrælkun. Flótti. Gunnar Jóhannsson þýddi. Reykjavík: Kristilegt stúdentafélag 1938.
Þjónusta, þrælkun, flótti. Gunnar Jóhannsson þýddi. Formáli eftir Hannes H. Gissurarson. Reykjavik: Almenna bókafélagið 2016.
Kuortti, Aatami