alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Áhættusamfélag

Áhættusamfélag er hugtak sem varð til upp úr 1990 til að lýsa hvernig nútímasamfélag er skipulagt miðað við áhættu, hugtakið er tengt verkum félagsfræðinganna Anthony Giddens og Ulrich Beck. Samkvæmt félagsfræðingnum Anthony Giddens er áhættusamfélag samfélag sem er sífellt meira upptekið af framtíðinni og öryggi sem býr til áhættu en  Ulrich Beck skilgreinir áhættusamfélag sem kerfisbundna leið til að kljást við hættur og óöryggi sem tengist nútíma. Þessir höfundar benda á að mannkyn hafi alltaf búið við áhættu t.d. vegna náttúruhamfara en venjulega hafi verið litið á slíka áhættu þannig að hún stafaði ekki af manna völdum. Nútímasamfélögum sé hins vegar hætta búin vegna  mengunaer, nýuppgötvaða sjúkdóma og glæpa sem stafi af nútímavæðingunni sjálfri. Giddens skilgreinir tvenns konar áhættu, ytri áhættu og tilbúna áhættu (manufacted risks) sem stafar af breytni manna sem framleiða og dreifa slíkri áhættu.

Þar sem tilbúin áhætta er manngerð þá halda Giddens og Beck því fram að það sé mögulegt fyrir samfélog að meta þá áhættu sem er búin til eða sem er að verða til. Þessi tegund af afturbliki geti svo breytt hinni áætluðu starfsemi. Þannig hafi t.d. í Chernobyl slysinu minnkað  traust almennings og leitt til aukins regluverks um kjarnorkuver og orðið til að hætt var við sumar áætlanir um ný kjarnorkuver og þannig breytt nútímavæðingunni. Þessi aukna gagnrýni á iðnvæðingu nútímans hafi valdið afturbliki nútímavæðingar  (reflexive modernization) skýrt með hugtökum eins og sjálfbærni og varfærni með því að leggja áherslu á fyrirbyggjandi mælingar í því augnamiði að minnka áhættu. 

Ólík viðhorf eru til þess á hvern hátt áhættusamfélag tengist félagslegri lagskiptingu og stéttaskiptingu en flestir telja að félagsleg tengsl breytist við tilkomu tilbúinnar áhættu og afturbliks nútímavæðingar. Áhætta sé eins og auður dreift ójafnt um samfélagið og hafi áhrif á lífsgæði.  Ulrich Beck bendir á að eldri form stéttaskiptingar sem hafi byggst að mestu á samsöfnun auðs þar sem fólk skipast í valdastöður sem fengust með því að forðast áhættu. Hann bendir á að útbreidd áhætta hafi boomerang áhrif og að einstaklingar sem búa til áhættu muni einnig verða fyrir þeirri sömu áhættu. Þannig muni auðugir einstaklingar sem eiga fjármagn í rekstri  sem býr til mengun einnig verða fyrir henni t.d. ef grunnvatn mengast.

Tengt efni 
 Afturblik
 Afturblik nútímavæðingar

Tenglar
 Leiss, W. Ulrich Beck, Risk Society, Towards a New Modernity. Featured Book Reviews. Canadian Journal of Sociology, Online edition.

Samfélag

he:אולריך בק#חברת הסיכון
Mie-dreifing

Mie-dreifing eða Mie-sundrun er dreifing rafsegulgeislunar í ótilgreindu hvolfi (hveli), t.d. himinhvolfinu. Hún heitir eftir þýska eðlisfræðingnum Gustav Mie. 

Rafsegulfræði
Aleksandr Vasíljev

Alexander Vasilyev (rúss.: Александр Васильев; fæddur 15. júlí 1969) er söngvari Splean.

Vasilyev, Alexander
Eyjólfur Kristjánsson

Eyjólfur Kristjánsson (eða Eyfi) (fæddur 17. apríl 1961) er íslenskur söngvari. 

Hann tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1991 sem annar helmingur dúettsins Stefán & Eyfi. Dúettinn keppti fyrir hönd Íslands með laginu „Draumur um Nínu“. Þau lentu í 15. sæti af 22 með 26 stig.

Íþróttaferill 
Eyjólfur lagði stund á ýmsar íþróttir á yngri árum. Vorið 1984 hóf hann að æfa veggtennis (raquet), en byrjað var að æfa þá grein hérlendis tæpum tveimur árum fyrr. Hann náði skjótt góðu valdi á greininni og fór með sigur af hólmi á Íslandsmeistaramótinu sama haust.

Útgefið efni 
 Dagar (1988)
 Satt og logið (1991)
 Eyfi mm (2000)
 Engan jazz hér! (2002)
 Stjörnur (2003)
 Eyfi 50 ...ykkur syng ég mina söngva (2011)

Tengt efni 
 Stefán & Eyfi

Tilvísanir

Íslenskir söngvarar
Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Gagnamálfræði

Gagnamálfræði er aðferð til að rannsaka tungumál sem byggist á athugun gagnasafna eða textaheilda. Gagnamálfræði byrjar ólíkt fræðilegum málvísindum á því að skoða texta vandlega til dæmis tíðni orða og orðasambanda og setja fram lýsingu á þeim. Í dag er texti oft greindur á sjálfvirkan hátt.

Málvísindi
Limburg (Holland)

Limburg er fylki í Hollandi. Það er næstyngsta fylki landsins (aðeins Flevoland er yngra) og myndar syðsta hluta Hollands. Sökum þess að Limburg kom svo seint til Hollands og sökum þess að íbúar svæðisins tala eigið tungumál (limburgísku), líta margir Hollendingar á svæðið sem ekki-hollenskt. Auk þess eru flestir íbúarnir kaþólskir, ólíkt langflestum Hollendingum. Stjórnmálaflokkurinn Limburg Belang hefur það á stefnuskrá sinni að lýsa yfir sjálfstæði fyrir Limburg og kljúfa sig frá Hollandi (ásamt belgíska Limburg).

Lega og lýsing 
Limburg er langsyðsti hluti Hollands og á löng landamæri að Þýskalandi og Belgíu. Auk þess á fylkið landamæri að Norður-Brabant og nyrsti hlutinn nemur við Gelderland. Limburg er aðeins 2.167 km2 að stærð og er því fjórða minnsta fylki Hollands. Áin Maas rennur í gegnum allt fylkið frá suðri til norðurs og myndar mesta náttúrulega einkenni fylkisins. Íbúar eru 1,1 milljón talsins. Höfuðborgin heitir Maastricht.

Fáni og skjaldarmerki 
Skjaldarmerki Limburg er með fimm minni skildi. Allir sýna þeir ljón, tvö rauð, eitt gult og eitt svart. Fimmti skjöldurinn sýnir þrjú pósthorn. Uppi til vinstri er merki Valkenburg (nálægt Maastricht). Uppi til hægri er merki Gulik-ættarinnar. Hornin eru tákn greifadæmisins Horn (fyrir norðan Maastricht). Niðri til hægri er merki hertogadæmisins Gelre (Gelderland). Fyrir miðju er merki hertogadæmisins Limburg. Allt voru þetta helstu yfirráðasvæði Limburg þar til Frakkar hertóku landið 1794.
Fáninn samanstendur af þremur láréttum röndum, hvítri, blárri (mjórri en hinar) og gulri. Til vinstri er rautt ljón, sem er tákn Limburg. Bláa röndin táknar fljótið Maas sem rennur gegnum endilangt fylkið. Fáninn var formlega tekinn í notkun 27. desember 1886.

Orðsifjar 
Fylkið Limburg heitir eftir kastalavirkið Limbourgh, sem áður fyrr var aðsetur greifanna á þessu svæði. Limbourgh er í Belgíu í dag, en fylkið Limburg var bæði í Hollandi og Belgíu allt til 1830 er Belgía splittaði sig frá Hollandi. Talið er að orðið Lim- merkir lind eða lindardreka, samkvæmt þjóðsögum.

Söguágrip 
Limburg var öldum saman greifadæmi og miklu stærra en í dag. Eftir að Frakkar yfirgáfu Niðurlönd 1814 myndaðist Limburg sem fylki sameinaðra Niðurlanda. Talað var um að nefna fylkið Maastricht eða Maasdal eða Opper Gelder. En Vilhjálmur I konungur ákvað að kalla fylkið Limburg. 1830 klauf Belgía sig hins vegar frá Hollandi og stofnaði eigið konungsríki. Því voru héruð eins og Brabant og Limburg skipt. Meginhlutinn tilheyrði þýska sambandinu sem greifadæmið Limburg (reyndar undir hollenskri konungsstjórn) en suðurhlutinn tilheyrði Belgíu (og gerir enn í dag). Þegar Bismarck hóf kröfu þess efnis 1867 að innlima Limburg algjörlega í prússneska ríkið, mótmæltu íbúarnir kröftuglega. Úr varð að Limburg sagði sig úr þýska sambandinu og fékk fullgilda inngöngu í konungsríkið Holland. Það er þar með yngsta fylkið í landinu (fyrir utan Flevoland). Þrátt fyrir það eru íbúar Limburg nokkuð frábrugðnir öðrum íbúum Hollands. Flestir eru til dæmis kaþólskir og flestir tala eigið tungumál, limburgísku (skylt flæmsku eða hollensku).

Borgir

Heimildir 
 

Fylki í Hollandi
Vildarréttur

Vildarréttur eða settur réttur er vinsæl stefna í réttarheimspeki sem var meðal annars þróuð af nítjándu-aldar lögspekingunum Jeremy Bentham og John Austin. Engu að síður er það H.L.A. Hart sem að er mest áberandi í sögu vildarréttarins en rit hans, The Concept of Law, varð til mikillar endurskoðunar á stefnunni og sambandi hennar við aðrar grundvallarstefnur lögfræðinnar. Síðastliðna öld hefur vildarstefnan verið afar vinsæl en á seinni árum hefur hún þó meðal annars sætt mikilli gagnrýni frá Ronald Dworkin

Erfitt er að taka hugtakið saman en í The Concept of Law taldi H.L.A. Hart að í engilsaxneskum skrifum væri það notað yfir eina eða fleiri eftirfarandi kennisetninga:
 Að lögin séu skipanir gefnar af mönnum til manna.
 Að ekkert nauðsynlegt samband sé á milli laga og siðferðis, þ.e. laganna eins og þau eru og laganna eins æskilegt væri að þau væru.
 Að greining á lagahugtökum sé fræðigrein, sem þurfi að greina frá félagsfræði og gagnrýni á lögin á grundvelli siðferðis, félagslegra markmiða, hlutverks og svo framvegis.
 Að réttarkerfi sé lokað rökfræðilegt kerfi, þar sem réttar ákvarðanir er hægt að taka á grundvelli fyrirfram ákveðinna reglna með rökfræðilegum ályktunum.
 Að siðferðilegum gildum verði ekki slegið föstum eins og staðreyndum með því að sanna tilvist þeirra með rökum eða sönnun.

Þessar fullyrðingar hafa þó ekki allar komið fram frá upphafi notkunar á hugtakinu. John Austin hélt til dæmis einungis fram fullyrðingum 1., 2. og 3. en ekki fullyrðingum 4. og 5.

Tilvísanir

Heimildir 
 Hart, H.L.A. The Concept of Law (Oxford: Clarendon Press. 1997).

Réttarheimspeki
Kómódódreki

Kómódódreki eða eyjafrýna (fræðiheiti: Varanus komodoensis) er tegund í eðluættinni frýnur. Hann er til á eyjunum Kómódó, Rinca, Flores, Gili Motang og Gili Dasami í Mið-Indónesíu og er núlifandi stærsta eðla heims.

Heimildir 

Frýnur
Norskur svartmálmur

Norskur svartmálmur er tónlistarstefna og undirtegund svartmálms. Stefnan hófst í byrjun tíunda áratugarins. Einkenni stefnunar voru gítargripin sem voru þróuð af Blacktorn (Snorre Ruch) í hljómsveitinni Thorns/Stigma Diabolcum og Euronymous (Øystein Aarseth) í hljómsveitinni Mayhem auk svart-hvítrar líkmálingar sem aðgreindu hjómsveitirnar frá öðrum hljómsveitum þungarokks. Norski svartmámurinn steig út úr leikrænni sviðsetningu þungarokksins og tók ofbeldisfullt skref inn í veruleikann, tónlistin varð listræn málpípa fyrir hóp ungra manna sem gerðu uppreisn gegn samfélaginu, aðhylltust tilvistarlega heimspeki, róttæka heiðni og sýndu öfgafulla andspyrnu gegn ítökum gyðing-kristninar á norðurlöndum. Mayhem ásamt fleiri hljómsveitum (og þar má helst nefna hljómsveitina Burzum) áttu þátt í því að skapa hið alræmda orðspor sem fer af svartmálmsstefnunni, tónlistarstefnu sem almenningur tengir oftast við „djöfladýrkun“, kirkjubrennur og manndráp.

Tilvísanir 

Tónlistarstefnur
Norskar þungarokkshljómsveitir
Fríða og dýrið

Fríða og dýrið (franska: La Belle et la Bête), einnig þýtt sem Yndisfríð og ófreskjan, er ævintýri eftir franska 18. aldar rithöfundinn Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve frá 1740 en er þekktust í styttri endursögn Jeanne Marie Le Prince de Beaumont frá 1756 og síðar Andrew Lang frá 1889. Þekktasta rússneska endursögnin er „Rauða blómið“ eftir Sergej Aksakov frá 1858. Meðal forvera sögunnar eru goðsagan um Eros og Psýkke úr Gullasnanum eftir Apuleius og sagan „Svínakóngurinn“ sem kom út í þjóðsagnasafni Giovanni Francesco Straparola 1550.

Leikritið Amour pour amour eftir Pierre-Claude Nivelle de La Chaussée var skrifað aðeins tveimur árum eftir útgáfu bókar Villeneuve og árið 1771 samdi André Grétry óperuna Zémire et Azor sem naut mikilla vinsælda. Nýjasta útfærsla sögunnar er kvikmyndin Fríða og dýrið frá 2017.

Tengt efni 
 Austan við sól og vestan við mána
 Fríða og dýrið (kvikmynd 1991)

Ævintýri
Skáldsögur
Bókaárið 1740
Franskar bókmenntir
Mosjtsjena

Mosjtsjena (úkraínska: Мощена, rússneska: Мощёная) er þorp í Volyn-héraði í Vestur-Úkraínu. Íbúar voru 581 árið 2010.

Borgir í Úkraínu
Sólvindur

Sólvindur er straumur hlaðinna agna frá sólu. Samanstendur að mestu leyti af rafeindum og róteindum með orku á milli 1,5 og 10 keV. Vegna mikils hita lithvolfs sólar fá agnirnar það mikla hreyfiorku að þær komast yfir lausnarhraða sólar. 

Sólvindurinn myndar segulljós þegar hann skellur á andrúmslofti jarðar og hann myndar einnig rykhala halastjarna.

Tengt efni 
 Norðurljós

Sólvindur
Sólkerfið
Hlaðin ögn

Hlaðin ögn kallast ögn sem hefur rafhleðslu. Hún getur annað hvort verið ögn sem setur saman kjarneindar og frumeindar, eða jón. Hópur hlaðinna agna, eða gas sem inniheldur hlaðnar agnir, heitir rafgas eða plasmi.

Tengt efni 
 Öreind

Öreindafræði
Sen

Sen (eða zen) er form af búddisma, sem leggur megináherslu á hugleiðslu umfram dýrkun guðdóms, helgirita og regluverks. Í raun er það andstætt sen (zen) að það sé skilgreint, því hugmyndafræðin gengur út á að ekkert er í föstu formi. Allt er háð breytingum og það sem við höldum að sé veruleikinn er í raun okkar eigin túlkun samkvæmt hugmyndum zen. Sen varð til í Kína á 7. öld en breiddist þaðan til Víetnam, Kóreu og Japans. Japanski rithátturinn er zen en sá kínverski er chan (禪) en kínverska orðið er komið af orðinu dhyāna í sanskrít, sem merkir „hugleiðsla“. 

Sen (zen) hugleiðsla, kölluð zazen gengur í stuttu máli út á að leyfa hugsunum að koma og fara og ekki dæma það sem kemur upp heldur einungis leyfa því að vera og taka eftir því. Þannig er ætlunin að hafa hugann í nútíð og draga úr egóisma með því að gera ekki tilkall til neinnar útkomu.  

Búddismi
Eðlisþáttur

Eðlisþáttur er einkenni sem hægt er að mæla þar sem magn hans lýsir stöðu eðlisfræðilega kerfis. Breytingar á eðlisþáttum kerfis geta verið notaðar til þess að útskýra þróanir úr einni stöðu í aðra. Eðlisþættir eru oft bornir saman við efnaþætti sem skipta máli í efnahvörfum. Það er oft erfitt að greina hvort eðlisþáttur sé eðlislegur eða ekki, t.d. er hægt að „sjá“ lit en það sem við skynjum sem litur er í alvöru túlkun á endurvarpi yfirborðs.

Dæmi um eðlisþætti 

 beygjanleiki
 brothætta
 bræðslumark
 dreifing
 eðlismassi
 eðlisvarmi
 eðlisviðnám
 efficacy
 eiginviðnám (e. intrinsic impedance)
 endurskinshlutfall 
 endurvarp
 flatarmál
 fljótanleiki
 hamranleiki
 hitaleiðni (e. thermal conductivity) 
 hitastig
 hraði

 ísog
 lengd
 leysni
 litur
 ljómi
 ljósaflsþéttleiki
 massi
 rafhleðsla
 rafleiðni
 rafrýmd
 rafspenna
 rafsvið
 rúmmál
 samviðnám
 segulflæði
 segulsvið
 segulsvörunarstuðull

 segulvægi
 seigja
 skin
 skriðþungi
 snúningur
 span
 spenna
 staðsetning
 streymishraði
 styrkur
 suðumark
 sveigjanleiki
 tíðni
 torleiðiefni
 útgeislunarróf
 þrýstingur

Eðlisfræði

de:Stoffeigenschaft#Physikalische Stoffeigenschaften
es:Magnitud física
ht:Pwopriyete fizik
si:භෞතික ගුණ
Hernaðarlistin

Hernaðarlistin eða Stríðslistin er rit um hernað og stríðsrekstur eignuð kínverska herforingjanum Sun Tzu. Það er eitt áhrifamesta rit kínverskra bókmennta og jafnframt eitt áhrifamesta rit sinnar tegundar. Hernaðarlistin var samin seint á 6. eða snemma á 5. öld f.Kr. og jafnvel ekki fyrr en á 4. öld f.Kr.

Ritið er í þrettán köflum, sem hver um sig fjallar um afmarkaðan þátt hernaðar:
 Stöðumat og áform (kínverska: 始計，始计)
 Stríðsrekstur (kínverska: 作戰，作战)
 Sóknaráætlun (kínverska: 謀攻，谋攻) 
 Skiðan hersins (kínverska: 軍形，军形) 
 Hernaðarmáttur (kínverska: 兵勢，兵势) 
 Veikleiki og styrkur (kínverska: 虛實，虚实) 
 Hreyfanleiki (kínverska: 軍爭，军争) 
 Fjölbreytni (kínverska: 九變，九变) 
 Hreyfing heraflans (kínverska: 行軍，行军) 
 Landslag (kínverska: 地形) 
 Vígvellirnir níu (kínverska: 九地) 
 Árásir með eldi (kínverska: 火攻) 
 Njósnir (kínverska: 用間，用间) 

Hernaður
Kínverskar bókmenntir
Geimflug

Geimflug er flug utan við lofthjúp Jarðar. Flaugar sem notaðar eru til geimflugs geta ýmist verið mannaðar eða ómannaðar, þar á meðal gervitungl á braut um Jörðu.

Geimflug er flogið bæði í vísindalegum tilgangi til könnunar á geimnum og til viðhalds á gervitunglum og geimstöðvum á braut um Jörðu. Í upphafi 21. aldar var einnig hafinn undirbúningur að geimtúrisma fyrir almenning.

Tengt efni 
 Geimfar
 Geimferðastofnun Bandaríkjanna (NASA)
 Geimferðastofnun Evrópu
 Geimlíffræði
 Könnun geimsins

Geimvísindi
Molinicos

Molinicos er borg á Spáni. Borgin liggur Kastilía-La Mancha og Albacete-héraðs. Borgin liggur á sléttu við ána Mundo. Íbúar borgarinnar voru 1.060 árið 2010.

 www.molinicos.es 
 Tourism Office (en)

Gallery 

Borgir í Kastilía-La Mancha
Flug

Flug kallast aðferðin sem er sú að hlutur flytjist í gegnum lofthjúpinn (oftast í gegnum loftið) eða fyrir handan hans (t.d. geimflug) annaðhvort með lyftikrafti (e. lift) eða spyrnu (e. thrust) eða flotkrafti (eins og loftskip og loftbelgar gera). Fræðigreinin sem fjallar um flug heitir loftsiglingafræði og sú sem fjallar um flug fyrir utan andrúmsloftið heitir geimvísindi.

Flug dýra 
Ýmis dýr, helst fuglar, skordýr og leðurblökur, geta flogið með vængjum. Sumar risaeðlur gátu líka flogið. Vængirnir á þessum dýrum hafa allir þróast hverir fyrir sig. Til dæmis eiga vængirnir á hryggdýrum rætur að rekja til framlima en þeir á hryggleysingjum til þess sem breyttist í tálkn í flestum liðdýrum. 

Leðurblökur eru einasta spendýr sem getur flogið á láréttan hátt en til eru nokkur dýr sem geta svifið á milli trjáa og sum þeirra geta flogið í nokkuð hundruð metra. Flugfroskar og flugeðlur fljúga sömuleiðis aðeins stuttan spöl. Hins vegar fljúga flugfiskar með uggunum sem gegna hlutverki vængja.

Flestir fuglar kunna að fljúga en það eru nokkrar undantekningar. Stærstu fuglarnir, strútar og emúar, geta ekki flogið. Mörgæsir nota vængina til að synda í sjónum og til þess nota þær sömu hreyfingar og flestir fuglar nota í flugi. Langflestir litlir fuglar sem fljúga ekki lifa á smáeyjum þar sem það að geta flogið skiptir ekki miklu máli.

Mannflug 

Menn geta flogið með því að nota loftfar eins og flugvél, svifflugu, þyrlu, sjálfsveifluvél, loftskip, loftbelg eða geimfar. 

Flug
Skýstrókur (kvikmynd)

Skýstrókur eða Twister eins og hún heitir á móðurmálinu er bandarísk stórslysamynd sem Jan de Bont leikstýrði. Helen Hunt og Bill Paxton fara með aðalhlutverkin í myndinni sem vísindamenn sem elta upp hvirfilbyli. Myndin var önnur tekjuhæsta mynd ársins 1996 og voru um það bil 55 miljón miðar á hana seldir í Bandaríkjunum. Myndin fjallar um hóp af vísindamönnum sem reyna að fullkomna gagnasöfnunarvél sem er hönnuð til þess að fara upp í hvirfilbyli til þess að finna út hvað gerist innan í þeim. Innblástur að myndinni kom frá alvöru vísindaverkefnum eins og VORTEX. 
Skýstrókur var fyrsta bandaríska kvikmyndin í fullri lengd til þess að vera gefin út á DVD. Hún var einnig tilnefnd til tveggja Óskarsverðlauna fyrir „Bestu tæknibrellurnar” og „Besta hljóð.” 

Bandarískar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1996
Sherlock Holmes: Skuggaleikur

Sherlock Holmes: Skuggaleikur er spennumynd sem Guy Ritchie leikstýrir og Joel Silver, Lionel Wigram, Susan Downey og Dan Lin framleiða. Myndin er framhald af myndinni Sherlock Holmes frá árinu 2009 og er byggð á samnefndri söguhetju Arthur Conan Doyles. Handritið er skrifað af Kieran og Michele Mulroney. Robert Downey, Jr. og Jude Law fara aftur með hlutverk sín sem Sherlock Holmes og Doktor Watson og berjast í þetta skipti við prófessor Moriarty sem er leikinn af Jared Harris.

Leikendur 
 Robert Downey, Jr. sem Sherlock Holmes
 Jude Law sem doktor Watson
 Jared Harris sem prófessor Morirarty
 Noomi Rapace sem Sim
 Stephen Fry sem Mycroft Holmes
 Kelly Reilly sem Mary Morstan Watson
 Rachel McAdams sem Irene Adler
 Eddie Marsan sem Lestrade varðstjóri
 Geraldine James sem Frú Hudson

Breskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2011
Gljúfur

Gljúfur er djúpt gil með þverhníptum hamarveggjum.

Landafræðihugtök
Casanova (aðgreining)

Casanova á oftast við kvennabósann Giacomo Casanova en getur einnig átt við eftirfarandi.

Fólk 
 Corina Casanova (fæddur 1956), kanslari í Sviss. 
 Francesco Giuseppe Casanova (1727–1803), ítalskur málari og bróðir Giacomo Casanovas
 Giovanni Battista Casanova (1730–1795), ítalskur málari og bróðir Giacomo Casanovas
 Myriam Casanova (fæddur 1985), svissneskur tennis leikmaður
 Paul Casanova (fæddur 1941), hafnaboltaleikmaður frá Kúbu

Listir 
 Casanova, ungversk kvikmynd frá árinu 1918
 Casanova, óperetta eftir Ralph Benatzky frá árinu 1928 
 Casanova, þáttaröð frá árinu 2005 í framleiðslu BBC
 Casanova, kvikmynd frá árinu 2005 með Heath Ledger í aðalhlutverki.

Staðir 
 Casanova, Haute-Corse, sveitafélag á frönsku eyjunni Korsíka
 Casanova, Virginía, samfélag í Virginíu, Bandaríkjunum
Töflualgebra

Töflualgebra and venslaalgebra er algebra innan tölvunarfræðinnar sem vinnur með töflur.

Tengt efni 
 Töflugagnagrunnur
 Venslagagnagrunnur

Tilvísanir 

Töflulíkan
NGC 4414

NGC 4414 er stjörnuþoka sem er í 62 milljón ljósára fjarlægð frá jörðu. Þokan er í stjörnumerkinu Bernikuhaddur.

Stjörnuþokur
Grétar Ólafur Hjartarson

Grétar Ólafur Hjartarson (fæddur 26. nóvember 1977 í Sandgerði) er íslenskur knattspyrnumaður. Hann leikur með ÍBK. 

Íslenskir knattspyrnumenn
NGC 4449

NGC 4449 er stjörnuþoka sem er í 12 milljón ljósára fjarlægð frá jörðu. Þokan er í stjörnumerkinu Veiðihundarnir.

Stjörnuþokur
Melhólmur

Melhólmur er eyja  á Breiðafirði og er ein af Hróaldseyjarhólmum, sem tilheyra Skáleyjum. Í hólmanum vaxa krækiber og er það eini staðurinn i öllum Vestureyjum þar sem þau finnast.

Heimildir 
 

Breiðafjarðareyjar‎
Lublin (hérað)

Lublin (pólska: województwo lubelskie) er hérað í Suðaustur-Póllandi. Það var stofnað þann 1. janúar 1999 við sameiningu nokkra eldri héraða. Héraðið dregur nafn sitt af stærstu borg sinni, Lublin. Árið 2011 voru íbúar héraðsins 2.185.000 samtals. Flatarmál héraðsins er 25.114 ferkílómetrar.

Héruð í Póllandi
Héruð í Póllandi

Þetta er listi yfir héruð í Póllandi. 

Pólland skiptist í 16 héruð (pólska: województwo) og þessi voru stofnuð árið 1998 við sameiningu margra gamalla héraða. 

Áður voru þau 49 samtals og höfðu verið þannig síðan 1975. Flest héruð sem til eru í Póllandi í dag draga nöfn sín af landafræðilegum svæðum en þau nöfn sem voru í notkun áður en 1998 áttu rætur að rekja til borganna sem lágu í miðjum héruðum.

Héruð

Heimildir 

Landafræði Póllands
Héruð í Póllandi

ca:Voivodat
la:Vaivodatus Poloni
nap:Voivodate d%27%27a Pulonnia
Karpatafjöll

Karpatafjöll (stundum Karpatíufjöll) eru fjallgarður sem teygir sig frá Mið-Evrópu til Austur-Evrópu. Fjallgarðurinn er sá næstlengsti í Evrópu á eftir Skandinavíufjöllum, og er um það bil 1.500 km að lengd. Meðal dýra sem lifa í fjöllunum eru brúnbirnir, úlfar, geitur og gaupur. Flest þeirra búa í Rúmeníuhluta fjallanna. Í fjöllunum er líka að finna um það bil þriðjung af öllum plöntutegundum í Evrópu. Auk þess eru hverir og lindir algeng í fjallgarðinum.

Karpatafjöll eru fjallgarður sem liggur í löngum sveig um Tékkland (3%), Slóvakíu (17%), Pólland (10%), Ungverjaland (4%), Úkraínu (11%) og Rúmeníu (53%) og þaðan vestur yfir Dóná til Serbíu (2%). Hæstu fjöllin í fjallgarðinum eru Tatra-fjöll sem standa á landamærum Póllands og Slóvakíu og eru allt að 2.600 m að hæð. Næsthæsti hluti fjallgarðsins eru Austur-Karpatafjöll í Rúmeníu sem eru rúmlega 2.500 m há.

Fjallgarðurinn skiptist í þrjá hluta: Vestur-Karpatafjöll (m.a. Tatra-fjöll), Austur-Karpatafjöll og Suður-Karpatafjöll. Nokkrar borgir liggja við fjöllin, meðal annars Bratislava og Košice í Slóvakíu; Kraká í Póllandi; Cluj-Napoca, Sibiu, Alba Iulia og Braşov í Rúmeníu og Miskolc í Ungverjalandi.

Heimildir 

Mið-Evrópa
Austur-Evrópa
Fjallgarðar í Evrópu
Paltoga

Paltoga (rúss.: Палтога) er þorp í Vologdafylki, Rússlandi. Þar búa 295 manns (2002).

Þorp í Vologdafylki
John Bardeen

John Bardeen (1908 — 1991) var tvöfaldur nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði.

Bardeen, John
Bandarískir verkfræðingar
Nóbelsverðlaunahafar í eðlisfræði
Nembrotha kubaryana

Nembrotha kubaryana er bertálkni.

Lindýr