alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bjarnarkló

Bjarnarkló eða tröllahvönn (fræðiheiti: Heracleum mantegazzianum) er stórvaxin sveipjurt sem upprunnin er í Kákasus og Mið-Asíu. Jurtin getur orðið 2-5 m há og stundum allt að 7 m. Bjarnarkló líkist venjulegri hvönn nema er miklu stórvaxnari.

Bjarnarkló er fjölær og fjölgar sér með rótarskotum. Blómin eru hvít og eru blómsveipirnir allt að 80 sm í þvermál. 

Bjarnarkló er talin til ágengra tegunda. Hún hefur verið flutt inn til Evrópu sem skrautplanta en breiðst út í náttúrunni og myndað þéttar breiður þar sem skilyrði eru góð. Bjarnarkló er algeng meðfram árbökkum í Bretlandi. Hún var kynnt í Frakklandi á 18. öld og var þá vel tekið af býræktendum.

Bjarnarkló myndar eiturefni þannig að safi af bjarnarkló getur valdið bruna á hörundi í sólarljósi eða í UV-geislum. Húðin verður rauð og klæjar undir. Börn ættu ekki að vera á svæðum þar sem bjarnarkló vex og nota ætti hlífðarfatnað (líka hlífðargleraugu) ef þarf að grafa upp eða flytja slíkar plöntur. Ef húð kemst í snertingu við safa bjarnarklóar þá á að þvo húðsvæðið vel með sápu og vatni og forðast sólarljós í nokkra daga.

Tilvísanir

Tenglar 

 Tröllahvönn (Flóra Íslands)
 Risahvannir í íslenskri náttúru (Náttúrufræðistofnun)
 Identifying and removing Giant hogweed  on NetRegs.gov.uk
 InvadingSpecies.com - advice from Ontario, Canada 
 Contact-Poisonous Plants of the World 
 Photos of Giant Hogweed 
 Manual for eradication of Giant Hogweed - available for download as pdf 
 Environment Agency of Finland: Photo of the blisters caused by the plant (Graphic) 

Risahvannir
Ágeng tegund

Ágeng tegund er plöntu- eða dýrategund sem flutt hefur verið í ný heimkynni til ræktunar eða annarra nota en hefur breiðst út og valdið tjóni á villtri náttúru eða ræktarlandi. Slík útbreiðsla er talin ógn við líffræðilega fjölbreytni. 

Nokkrar tegundir sem taldar hafa verið ágengar á Íslandi af Náttúrufræðistofnun:

 Skógarkerfill
 Alaskalúpína
 Tröllahvönn
Enon

Enon er rokk-hljómsveit frá New York-borg í New York-fylki í Bandaríkjunum. Enon byrjaði að spila árið 1999.

Meðlimir 
 John Schmersal - Gítar og Söngur
 Toko Yasuda - Bassi og Söngur

Fyrrum meðlimir 
 Steve Calhoon - Trommur
 Rick Lee - Gítar
 Matt Schultz - Trommur

Útgefið efni

Breiðskífur 
 1998 Long Play
 1999 Believo!
 2002 High Society
 2003 Hocus Pocus
 2004 Onhold
 2005 Lost Marbles and Exploded Evidence (compilatie album + DVD set)
 2007 Grass Geysers...Carbon Clouds

Smáskífur 
 1998 „Fly South“
 1999 „Motor Cross“
 2001 „Listen (While You Talk)“
 2001 „Marbles Explode“
 2001 „The Nightmare Of Atomic Men“
 2002 „Enon [Self-Titled]“
 2002 „Drowning Appointment“
 2003 „In This City“
 2003 „Evidence“
 2003 „Because Of You“
 2003 „Starcastic“

Tenglar 
 Allmusic.com Enon Bio

Bandarískar rokkhljómsveitir
Maal og Minne

Maal og Minne er norskt tímarit, sem kemur út tvisvar á ári og „birtir fræðilegar greinar sem varpa m.a. ljósi á norskt mál, mállýskur og málheimildir af öllu tagi, miðaldabókmenntir, norsk örnefni og þjóðfræði.“ Tímaritið var stofnað árið 1909 af Magnúsi Olsen, og er gefið út á vegum Bymålslaget af forlaginu Det Norske Samlaget. 

Í Maal og minne eru birtar ritrýndar greinar og ritdómar á norsku, en einnig er heimilt að birta þar efni á dönsku, sænsku, ensku og þýsku. Þar hafa birst greinar eftir íslenska fræðimenn.

Ritstjórar 
 1909–1950 Magnus Olsen
 1951–1967 Trygve Knudsen og Ludvig Holm-Olsen
 1968–1984 Ludvig Holm-Olsen og Einar Lundeby
 1985–1993 Einar Lundeby og Bjarne Fidjestøl
 1994 Einar Lundeby
 1995 Einar Lundeby og Odd Einar Haugen
 1996–2005 Kjell Ivar Vanebo og Odd Einar Haugen
 2006– Lars S. Vikør og Jon Gunnar Jørgensen

Tenglar 
 Maal og Minne – Vefsíða

Heimildir 
 

Tímarit
Íslenskar fornbókmenntir
Saga Noregs
Langlúra

Langlúra (fræðiheiti: Glyptocephalus cynoglossus)  er flatfiskur af flyðruætt, fremur langvaxinn og þunnur. Hún er stóreyg og ljós-rauðgrá að ofan, en hefur svartar flykrur á neðra borði. Langlúran finnst beggja vegna Atlantshafs, allt í kringum Ísland en langmest sunnan og vestan við landið. Hún er botnfiskur líkt og aðrir flatfiskar og lifir helst á ýmiskonar smádýrum og smáfiskum. Langlúran þykir afbragðs matfiskur og hefur afli á Íslandsmiðum verið á bilinu eitt til tvö þúsund tonn undanfarin ár.

Lýsing
Langlúran er beinfiskur, langur og flatur. Hún hefur lítinn haus, smáan kjaft og tennur hennar eru litlar og þéttstæðar. Hægri hlið hennar er dökk á meðan vinstri hlið hennar er ljós með þéttum svörtum dílum á. Augu langlúrunnar eru stór. Bakuggi hennar byrjar til hliðar við vinstra auga hennar og nær hann aftur að  styrlu, en styrtlan er bogadregin í endann, frekar löng og mjó. Vinstra auga langlúrunnar er einnig aftar en það hægra. Hreistur hennar er smátt, og rák hennar er bein nema að hún beygir ofan við  eyruggann. Langlúra getur orðið allt að 78 cm. Á Íslandsmiðum hefur þó ekki mælst stærri langlúra en 66 cm. Litur langlúrunnar á hægri hlið er dökkur, rauðgrár eða brúnn.

Heimkynni
Heimkynni langlúrunnar eru í Norður-Atlantshafi. Í NA-Atlantshafi lifir hún frá Múrmansk til  Noregs, og niður með Noregi inn til  Danmerkur. Í  Norðursjó lifir hún við Bretland, Færeyjar og Ísland. Í NV-Atlantshafi er hana að finna við  Norður-Ameríku og við nýja Skotland. Á Íslandsmiðum er langlúran útbreidd, mest er hún sunnan- og vestanlands, en minna er um hana fyrir austan og norðan.

Lífshættir
Langlúran er botnfiskur og vill hún helst halda sig á leir- eða sandbotni. Mesta dýpi sem langlúran hefur fundist á eru 1400 m. Við Ísland er hún þó mest veidd á 25-500 m dýpi. Langlúran þolir breitt hitastig, eða frá -1°C og upp í 10°C. Hrygning langlúrunnar á sér stað í mars og varir fram í júní. Hrygningin fer fram við suður- og vesturströnd Íslands.  Egg hennar eru smá og klekjast út á 8 dögum.  Lirfurnar eru þá um 5 mm. Þegar seiðin hafa náð 4-5 cm á lengdina hverfa þau til botns. Vöxturinn er hægur og fer eftir aðstæðum, þ.e. hita og fæðu. Hrygnan stækkar hraðar en hængurinn, og er aldur hennar talinn vera allt að 14-16 ára.

Fæða og óvinir
Fæða langlúrunnar eru mest  burstaormar,  smákrabbar, skeldýr og  slöngustjörnur. Hún étur þó einnig aðra  fiska og þá helst litla fiska á borð við sandsíli og  mjóna. Óvinir langlúrunnar er ýmsir  ránfiskar á borð við  þorsk og  ufsa. Ýmis sníkjudýr herja einnig á hana eins og aðra fiska, þá bæði inn og útvortis.

Nytsemi
Langlúran hefur verið nýtt hér frá 1986 að einhverju marki, en þá fóru menn að sækja beint í hana og varð aflinn 4600 tonn, en minnkaði strax eftir það. Undanfarin ár hefur hann aukist aftur og er nú um 2200 tonn, en Hafrannsóknarstofnun hefur lagt til að kvótinn verði ekki meiri en 1600 tonn vegna lélegrar nýliðunar. Langmest af aflanum kemur í  net og mest af honum frystur í landi.

Tilvísanir 

Flyðruætt
Fiskar
Íslenskir fiskar
Skrápflúra

Skrápflúra einnig nefnd stórkjafta (fræðiheiti: Hippoglossoides platessoides) er þunnur flatfiskur af flyðruætt. Hún hefur snarpari viðkomu en ættingjar sínir vegna hreistursins sem er mun grófara, en þaðan fær hún nafn sitt. Flúran lifir helst á sand- eða leirbotni eins og flestir flatfiskar og nærist þar á ýmsum smádýrum til að byrja með en stækkar svo við sig. Skrápflúran er einn af þeim fiskum sem hefur nýlega uppgötvast sem verðmæt tegund og hefur hún orðið mikilvægari á síðustu árum. 

Fiskveiðiárið 2018/2019 voru veidd rúmlega 29 tonn af skrápflúru , en afli hefur farið minnkandi. Fiskveiðiárið 2010/2011 var til að mynda heildarafli 193 tonn, og 148 tonn árið eftir

Lýsing 

Skrápflúran er frekar langvaxin, þunn og breið. Haus er miðlungsstór, kjaftur frekar stór og ná skoltar aftur móts við mitt hægra auga. Augu eru stór og er vinstra augað nokkuð aftar en það hægra. Uggar eru venjulegir flatfiskuggar og smáyddir í miðjuna. Hægri hliðin er rauðgrá, stundum dökkgrá, vinstri hliðin er hvít eins og á öðrum flatfiskum. Hreistur er hrjúft og stórgert eins og nafn hennar bendir til.

Lífshættir 
Skrápflúran er botnfiskur sem heldur sig helst á leir- og leðjubotni á 5-250 m dýpi. Hrygning skrápflúru við Ísland er í júní-júlí aðallega á 50-100 m dýpi allt í kringum landið. Eggin eru nokkuð stór, 2,6-3,3 mm í þvermál. Fyrst eru þau sviflæg en sökkva síðan. Klak tekur um 11-14 daga við 4 °C heitan sjó. Lirfan er á bilinu 4-6 mm við klak. Þegar seiðin eru 2-4 cm löng leita þau til botns og hafa fengið útlit foreldra sinna. Lengsta skrápflúran sem veiðst hefur við Ísland var 56 cm og veiddist hún suðaustur af Glettinganesi árið 1992.

Fæða 
Fæða er aðallega allskonar botndýr, skeldýr, bustaormar og krabbadýr. Einnig eitthvað af sniglum, fiskseiðum og öðrum smáfiskum. Stærri skrápflúran étur aðallega loðnu og litla fiska.

Nytsemi 
Skrápflúran er einn algengasti fiskurinn hér við land í fjölda talið, en þar sem hún er svo smá þá er lífmassi stofnsins ekki stór. Hér áður fyrr var henni hent frá borði þar sem ekki var markaður fyrir hana, en nú er hún seld á markaði erlendis. Kvóti fyrir fiskveiðiárið 2008/2009 er 1.072 tonn en þó er mjög lítið búið að veiða af þeim kvóta ennþá eða rétt um 17%. Á síðasta kvótaári var kvótinn 1.000 tonn eða 267 þorskígildi, þar sem að þorskígildisstuðull skrápflúru var 0,29 það árið. Mest var veitt af skrápflúru árið 1996 eða um 6.500 tonn.

Kvóti fyrir fiskveiðiárið 2019/2020 er rúm 13 tonn og þorskígildisstuðull skrápflúru 0,37

Tilvísanir 

Flyðruætt
Hólar (hverfi)

Hólahverfi er hverfi í Efra-Breiðholti í Reykjavík.

Hverfi Reykjavíkur
Paul Engemann

Paul Engemann (fæddur 2. júní 1953) er bandarískur tónlistarmaður sem þekktastur er fyrir lag sitt „Push It to the Limit“ sem notað var í kvikmyndinni Scarface árið 1983.

Með Giorgio Moroder átti Engemann eitt lag á þýska vinsældalistanum; „Reach Out“. Lagið komst hæst í 81. sæti bandaríska vinsældalistans en varð jafnframt opinbert lag 33. sumarólympíuleikanna sem haldnir voru í Los Angeles árið 1984. Þá gaf hann einnig út lögin „American Dream“ árið 1984 (ásamt Giorgio Moroder), „Face To Face“ (1985), „Shannon's Eyes“ (1985, 1986), „Brain Power“ (var notað í kvikmyndinni Summer School árið 1987), „To Be Number One“ (1990) og „NeverEnding Story“ (2000).

Paul Engemann var aðalsöngvari hljómsveitarinnar Device sem gaf einungis út eina breiðskífu sem sveitin kallaði 22B3. Hún kom út árið 1986 og á henni var smáskífan „Hanging on a Heart Attack“ sem komst í 35. sæti bandaríska smáskífulistans.

Engemann tók sér einnig sæti í hljómsveitinni Animotion árið 1988, þá aðalsöngvari ásamt leikkonunni Cynthia Rhodes. Lagið „Room to Move“ var notað í kvikmyndinni My Stepmother Is an Alien. Animotion leystist upp 1990.

Bandarískir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1953
Daddi Cool

Daddi Cool (fæddur í Makeni í Síerra Leóne) er gíneskur reggítónlistarmaður fæddur í Síerra Leóne. Daddi Cool var sendur í herþjónustu fyrir Síerra Leóne en flúði land snemma í borgarastríðinu í landinu og settist að í Kónakrí, höfuðborg Gíneu.

Árið 1998 gaf hann út þekktustu breiðskífu sína hingað til; Daddi Cool. Fyrsta smáskífan hans var Waloo sem þýðir „stopp“ á susu-máli. Lagið mótmælir því að íbúar Afríku afliti hörund sína en það var vinsælt um alla Vestur-Afríku — sérstaklega í Gíneu og Sierra Leone.

Tengill
 Battle to be reggae's Mr Cool; grein frá BBC News

Gíneskir tónlistarmenn
Reggí
Nágranninn minn Totoro

er anime-kvikmynd frá árinu 1988 gerð af japanska anime myndverinu Studio Ghibli, skrifað og myndstýrt af hinum fræga teiknara Hayao Miyazaki.

Anime
Japanskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1988
Kvikmyndir eftir Hayao Miyazaki
Ósérplægni

Ósérplægni kallast meðvituð og óeigingjörn umhyggja fyrir velferð annarra, sem kemur oft fram með því að veita aðstoð og greiða eða með því að sýna hjálpsemi og samvinnu.
Börn þroska með sér ósérplægni er þau þroskast og eldast, en 2 ára krakkar reyna að sýna ósérplægni.

Tengt efni 
 Mannkærleikur
 Ósérhlífni, að leggja allt í sölurnar

Heimildir 

 *
Mannkærleikur
Siðfræði
Athlete (hljómsveit)

Athlete er ensk sjálfstætt rokkhljómsveit sem kom saman í Deptford í London. Hún samanstendur af Joel Pott (söngvari og gítar), Carey Willetts (bassagítar og bakraddir), Stephen Roberts (trommur og bakraddir) og Tim Wanstall (hljómborð og bakraddir). Í seinni tíð hefur Jonny Pilcher af Weevil verið að spila með hljómsveitinni.

Athlete hefur gefið út fjórar hljómplötur, fyrsta var gefin út árið 2003:

 Vehicles and Animals – (7. apríl, 2003)  #19 Bretlandi
 Tourist – (31. janúar, 2005) #1 Bretlandi
 Beyond the Neighbourhood – (3. september, 2007) #5 Bretlandi
 Black Swan – (júlí 2009) #? Bretlandi

Enskar hljómsveitir
Stórfiskaleikur

Stórfiskaleikur er leikur þar sem einn þátttakandi stendur á miðjum vellinum og hann kallast „Hákarlinn“. Hinir þátttakendur leiksins nefnast „ litlu fiskarnir“ og þeir standa á öðrum enda vallarins. Þegar Hákarlinn klappar eiga litlu fiskarnir að hlaupa yfir á hinn enda vallarins og Hákarlinn á að reyna að klukka þá. Sá sem er klukkaður gengur í lið með Hákarlinum og sá sem stendur einn eftir vinnur en engu að síður þarf hann að vera klukkaður.

Leikir

de:Fangen#Englische Bulldogge
Stórsameind

Stórsameind (einnig risasameind) er hutak í lífefnafræði sem á við fjölliðu, en stórsameindir skiptast aðallega í fjóra flokka; kjarnasýrur, prótein, fjölsykrur og lípíð.

Sameindir
Líffræði
Lífeðlisfræði
Tómnefsheilkenni

Tómnefsheilkenni

Einkenni

Líkamleg einkenni 
 Tómleikatilfinning í nefi
 Stíflað nef, blóðnasir og ólykt.
 Mikil þurrkur í nefi.
 Minnkað lyktar og bragðskyn.
 Erfiðleikar við tal. Röddin hljómar veik.
 Þreyta
 Slæmur svefn. Hausverkur og svimi.
 Þurr húð og augu.

Andleg einkenni 
 Erfiðleikar við einbeitingu ('aprosexia nasalis').
 Almennir erfiðleikar við að framkvæma andleg verkefni.

Tilfinningaleg einkenni 
 Almenn vanlíðan.
 Pirringur og þunglyndi.
 Taugaveiklun.
 Félagsfælni.
Verpa eggjum

Verpa eggjum er leikur þar sem þarf einn bolta, einn eða fleiri leikmenn og húsvegg.

Hvernig er leikið 
Leikmenn standa í röð fyrir framan vegginn og sá sem er fyrstur tekur boltann og kastar honum í vegginn. Um leið og boltinn skoppar til baka hoppar leikmaðurinn yfir boltann með fæturna í sundur, þannig að hann fari á milli fótanna, líkt og hann sé að verpa eggi. Sá sem er næstur í röðinni grípur og gerir það sama. Leikmaðurinn fer svo aftast í röðina og þannig gengur leikurinn eins lengi og leikmenn hafa þrek og þol til.

Leikir
Rafha

Rafha er fyrirtæki í Hafnarfirði sem í um það bil hálfa öld framleiddi raftæki, en hefur nú hætt framleiðslu þeirra og sérhæfir sig í innflutningi á raftækjum og innréttingum. Fyrirtækið var stofnað þann 29. október 1936  og sérhæfði sig fyrst í framleiðslu rafmagnseldavéla en síðar allra helstu heimilistækja. Framleiðsla Rafha var talin vera til ómetanlegs hagræðis á styrjaldarárunum, auk þess sem hún sparaði ríkinu drjúgan gjaldeyri. Í árslok 1960 hafði verksmiðja fyrirtækisins framleitt 86.000 raftæki af meira en þrjátíu gerðum, fyrir utan 11.000 ljósatæki. Árið 1986 opnaði Rafha 700 fermetra verslunarhúsnæði í gömlu verksmiðjunni í Hafnarfirði.  

Nikulás Friðriksson var einn af aðalhvatamönnum þess, að verksmiðjan Rafha var stofnuð, en hann útvegaði í öndverðu sambönd við norska verksmiðju, sem tryggðu það að Rafha gat þegar í byrjun haft fullkomnustu framleiðslu á boðstólum. Nikulás vildi að sem flest raftæki og áhöld væru búin til í landinu sjálfu, sem dæmi má nefna öll hitunartæki, straujárn, potta og pönnur, þvottavélar, kæliskápa og margt  fleira. Hann  vildi efla iðnaðinn á allan máta, því að máltæki hans var í þeim efnum  hið  fornkveðna, að sjálfs er höndin hollust.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Rafha 
 Íslensk heimlistæki auðvelduðu daglegt líf; grein í Fréttablaðinu 2007
 Sala á hlutabréfum í Rafha; grein í Morgunblaðinu 1985
 Rafha fimmtíu ára; grein í Morgunblaðinu 1986

Íslensk fyrirtæki
Stofnað 1936
Avenged Sevenfold

Avenged Sevenfold er bandarísk Metal hljómsveit frá Huntington Beach í Kaliforníu sem var stofnuð árið 1999.
Fyrsta platan þeirra kom út árið 2001 og nefnist Sounding the Seventh Trumpet.
Hljómsveitin hefur „mýkst“ frá fyrstu plötunni, nú syngja þeir nánast eingöngu fremur en að öskra.

Hljómsveitin var stofnuð árið 1999 og upphafsmeðlimirnir voru: M Shadows, Zacky Vengeance, The Rev og Matt Wendt. M Shadows stakk upp á nafninu frá sögunni um Lips Of Deceit úr Biblíunni, jafnvel þótt að hljómsveitin sé ekki sú trúaðasta.

Platan Nightmare (2010) var tileinkuð trommaranum The Rev sem lést 28.desember 2009.

Meðlimir Avenged Sevenfold 
Núverandi meðlimir:

 M. Shadows - Aðalsöngvari, píanó, gítar, og orgel (1999-)
 Zacky Vengeance - gítar, baksöngur, píanó (1999-)
 Synyster Gates - aðalgítar, baksöngur, píanó, orgel (2000-)
 Johnny Christ - Bassi, baksöngur (2002-)
 Brooks Wackerman - Trommur (2015-)
Fyrrum meðlimir:

 Dameon Ash - Bassi (2001-2002)
 Justin Sane - Bassi, píanó (2000-2001)
 Matt Wendt - Bassi (1999-2000)
 The Rev - Trommur, baksöngur, píanó (1999 - 2009) látinn
 Arin Ilejay - Trommur (2011-2015)

Bandarískar þungarokkshljómsveitir
Fernando de Noronha

Fernando de Noronha er brasilískur eyjaklasi í sunnanverðu Atlantshafi í um það bil 354 km fjarlægð frá meginlandi Brasilíu. Í eyjaklasanum, sem tilheyrir Pernambucofylki, eru 21 eyja.   

Eyjar í Atlantshafi
Landafræði Brasilíu
Kerfi

Kerfi er hópur af aðilum sem standa saman til að mynda samofna heild. Kerfi getur verið manngert eða náttúrulegt, enda getur það verið algerlega óhlutbundið. Ýmis vísindi fjalla um kerfi, til dæmis kerfisverkfræði og kerfiskenning.

Kerfi
Kerfisverkfræði
Subsonica

Subsonica er ítölsk rokk- og elektrófönkhljómsveit frá Tórínó. Hún var stofnuð árið 1996 af Samuel Umberto Romano (söngur), Max Casacci (söngur og gítar) og Enrico Matta (trommur), Davide Dileo (hljómborð) og Pierpaolo Peretti Griva (bassi). Griva hætti árið 1999 og Luca Vicini tók þá við. Fyrsta smáskífa þerra, Istantanee, náði strax töluverðum vinsældum sumarið 1997. Vinsældir hljómsveitarinnar hafa haldist nær óslitið síðan.

Ítalskar hljómsveitir
Einar Magnússon

Einar Magnússon (17. mars 1900 – 12. ágúst 1986) var rektor Menntaskólans í Reykjavík frá 1965 til 1970. Hann hóf störf við skólann aðeins 22 ára gamall, og starfaði við skólann til sjötugs, þar af síðustu 5 árin sem rektor.

Tenglar 
 Minningar; greinar í Morgunblaðinu 1986

Menntaskólinn í Reykjavík
Flúðir Nílar

Flúðir Nílar eru sex staðir milli Asvan og Kartúm þar sem áin Níl grynnist og hindrar siglingar upp og niður eftir fljótinu. Áður fyrr voru þessar flúðir helstu hindranir á samgöngum eftir ánni. Flúðirnar eru númeraðar upp eftir ánni (frá norðri til suðurs). Fyrstu flúðirnar eru í Egyptalandi en hinar fimm eru í Súdan. 
 Fyrstu flúðirnar eru við Asvan
 Aðrar flúðirnar voru í Núbíu og eru núna á kafi undir Nasservatni
 Þriðju flúðirnar eru við Tombos
 Fjórðu flúðirnar eru í Dar al-Manasir
 Fimmtu flúðirnar eru nálægt ármótum Nílar og Atbarafljóts við borgina Atbara
 Sjöttu flúðirnar eru við hina fornu borg Meróe nálægt Sjandi 150km norðaustan við Kartúm

Níl
Egyptaland hið forna
Gaudeamus igitur

Gaudeamus igitur er söngtexti á latínu og lag sem oft er sungið í tengslum við útskrift stúdenta og háskólanema. Söngurinn er þekktur frá árinu 1287 og er þekkt drykkjuvísa við marga forna háskóla og sem skólasöngur margra háskóla og stúdentafélaga. Söngtextinn fjallar um lífsgleði og hve lífið sé stutt.

Söngtextinn á latínu, ensku og íslensku:

Tenglar 
 Upruni lagsins og ensk þýðing 
 De Brevitate Vitae flutt af Roosevelt Academy Choir
 Gaudeamus Igitur, texti á latínu, ensku, þýsku, finnsku og esperanto, midi og mp3 upptökur
Hollenska Austur-Indíafélagið

Hollenska Austur-Indíafélagið (hollenska: Vereenigde Oost-Indische Compagnie eða VOC, bókst. „Sameinaða Austur-Indíafélagið“) var hollenskt verslunarfélag stofnað árið 1602 með einkarétt á verslun og nýlenduþróun í Asíu sem gilti til 21 árs. Félagið var fyrsta alþjóðlega stórfyrirtæki heims og það fyrsta sem gaf út hlutabréf. Á hátindi sínum hafði það nánast völd á við sjálfstætt ríki; gat háð stríð við önnur ríki, gefið út peninga, og stofnað nýlendur. 

Blómaskeið Hollenska Austur-Indíafélagsins stóð í eina og hálfa öld. Það greiddi 18% arð af hlutabréfum árlega í næstum 200 ár þótt það væri oft umfram eiginlegan hagnað fyrirtækisins. Ferill félagsins er nátengdur gullöld Hollands. Um miðja 18. öld tók fyrirtækinu að hnigna, að hluta vegna breytinga á verslun innan Asíu og aukins innflutnings frá plantekrum í Ameríku til Evrópu og að hluta vegna spillingar innan fyrirtækisins sjálfs. Fjórða stríð Englands og Hollands 1781-1784 olli því gríðarlegum skaða. 1796 var það þjóðnýtt og 1800 var það formlega leyst upp. Batavíska lýðveldið (franskt leppríki) tók skuldir þess og eigur yfir. Nýlendur félagsins í Austur-Indíum urðu Hollensku Austur-Indíur sem síðar varð nútímaríkið Indónesía.

Verslunarfélög
Hollensk fyrirtæki
Rauði herinn

Rauði herinn var her Sovétríkjanna sem Lev Trotskíj stofnaði á tímum rússnesku 
byltingarinnar. Árið 1930 var Rauði herinn orðinn einn stærsti her sögunnar. Árið 1946 sameinaðist herinn sovéska flotanum og myndaði Sovétherinn.

Sovétríkin
Mensjevikar

Mensjevikar voru rússneskir kommúnistar sem voru flokksbrot innan Sósíaldemókratíska verkalýðsflokksins. Sá flokkur klofnaði árið 1903 í tvær fylkingar: mensjevika og bolsévika. Bolsévikar unnu meirihluta atkvæða á flokksþinginu, þaðan kemur nafnið fyrir mensjevika („minnihluti“).

Flokkur mensjevika var starfandi frá 1903 til 1921. 

Kommúnistaflokkar
Rússneskir stjórnmálaflokkar
Bolsévikar

Bolsévikar var flokkur rússneskra kommúnista sem komst til valda í októberbyltingunni 1917 og stofnaði Sovétríkin.

Þeir voru áður flokksbrot innan Sósíaldemókratíska verkalýðsflokksins, Marxísks byltingarsinnaðs flokks sem klofnaði árið 1903 í tvær fylkingar: bolsévika og mensjevika. Bolsévikar unnu meirihluta atkvæða á flokksþinginu, þaðan kemur nafnið bolsévikar sem þýðir „stuðningsmenn meirihlutans“. Her bolsévika var kallaður rauðliðar.

Bolsévikar komust til valda í októberbyltingunni 1917, þeir sigruðu hvítliða í rússnesku borgarastyrjöldinni 1917–1922, og urðu að lokum hinn ráðandi Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna.

Stofnendur bolsévíkaflokksins voru þeir Vladímír Lenín og Alexander Bogdanov.

Kommúnistaflokkar
Sovésk stjórnmál
Gúmmístígvél

Gúmmístígvél eru stígvél, oftast gerð úr gúmmíi eða PVC. Þau eru notuð þegar unnið er í bleytu, slabbi og óhreinindum eins og jarðvegi eða mykju, til að halda fótunum þurrum. Oftast eru þau hnéhá eða tæplega það. Hærri stígvél eru oft kölluð bússur eða klofstígvél.

Upphaflega voru stígvél yfirleitt gerð úr leðri. Á 18. öld notuðu hermenn, þó einkum yfirmenn, hnéhá leðurstígvél með tá sem mjókkaði fram í odd og hentuðu því vel þegar setið var á hestbaki. Slík stígvél, sem kennd voru við Hesse í Þýskalandi, urðu einnig vinsæl meðal óbreyttra borgara. Um aldamótinn 1800 lét Arthur Wellesley, fyrsti hertoginn af Wellington, skósmiðinn sinn breyta slíkum stígvélum þannig að þau voru þrengri en áður og náðu aðeins upp á miðjan kálfa. Nýju stígvélin voru gerð úr mjúku kálfskinni og þóttu nógu fín til að hægt var að klæðast þeim í samkvæmislífinu. Þau urðu fljótt mjög vinsæl og voru nefnd eftir hertoganum og kölluð Wellington boots eða Wellingtons á ensku.

Árið 1852 fann Charles Goodyear upp aðferð til gúmmísuðu. Hiram Hutchinson keypti af honum einkaleyfi á framleiðslu skófatnaðar með þessari nýju tækni. Hann hóf fjöldaframleiðslu á stígvélunum í Frakklandi og þau urðu brátt geysivinsæl meðal almennings, sem þurfti sannarlega á vatnsheldum skófatnaði að halda við vinnu sína á ökrum, í námum, á sjó og annars staðar og hafði áður aðallega notast við tréskó. Í Englandi voru hin nýju gúmmístígvél þó áfram kennd við Wellington hertoga þótt þau ættu fátt sameiginlegt við stígvélin sem hann hafði látið skósmiðinn sinn gera.

Vinsældir gúmmístígvélanna jukust enn í fyrri heimsstyrjöldinni, þar sem þau komu sér mjög vel í bleytuslabbinu í skotgröfunum. Þau breiddust svo út um heiminn og eru sérstaklega vinsæl í norðlægum löndum, svo sem Kanada og á Norðurlöndum. Nefna má að áður en finnska fyrirtækið Nokia ruddi sér rúms á farsímamarkaði var það einna þekktast fyrir framleiðslu á gúmmístígvélum. Nú eru stígvélin einnig úr PVC og öðrum gerviefnum en eru þó oft kölluð gúmmístígvél. Græn og svört gúmmístígvél hafa löngum verið algengust en PVC-stígvél eru oft mjög litskrúðug og mynstruð, einkum þau sem ætluð eru börnum.

Á Íslandi fóru gúmmístígvél fyrst að sjást um eða rétt eftir aldamótin 1900 og voru orðin algeng um 1920. Þau hafa einnig verið nefnd vatnsstígvél og vaðstígvél.

Skófatnaður