alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fornpersneska

Við fyrstu sýn líkist Fornpersneska letrið, fleigrúnum Súmera og Akkadiana, það er að segja er samsett úr fleiglaga táknum, sem hafa verið pressuð í leir eða hoggin í stein. Lögun og gerð táknanna er þó ekki með beina samsvörun í eldri málin. 

Fornpersar héldu í fleigrúnarformið einfaldlega vegna hefðarinnar og hugsanlega þar sem það var auðveld leið til að letra í leirplötur og á steinveggi.

Fræðimenn í dag eru flestir sammála að fornpersneska hafi verið fundið upp um 525 f.Kr. til að letra á minnsvarða um afrek kóngsins Dareiosar fyrsta, hins mikla, sem voru gerðir í Behistum. Hann lét gera sérstakt Persneskt stafróf af þessu tilefni.

Fundist hafa áletranir, töflur og innsigli með fornpersnesku letri í Íran, Tyrklandi og Egyptalandi. Það þróaðist yfir í miðpersnesku málið, sem líka er þekkt sem pahlavi, og svo að lokum yfir í nútíma persnesku.

Fornpersneskan flokkast sem hljóðletur, þar sem meirihluti táknanna eru hljóðtákn. En það inniheldur einnig myndletur. Það hefur einungis þrjá sérhljóða A, I og U. Stakir samhljóðar, sem eru hluti af samhljóðaröð eða eru endi á atkvæði eru ritaðir sem hljóðtákn eins og þeir stæðu með sérhljóðanum A. Þetta hefur verið gert til að auðvelda ritunina en þegar lesið er úr tákninu (sem hluta af orði) fellur A-hljóði burt.

Fornpersneskan er elsta þekkta persneska tungumálið, sem flokkast til Vestur-íranskra tungumála. miðperskneska (Pahlavi) og nýja perskneska (íranska) hafa þróast beint frá fornpersnesku. Í dag er persneska letrað með perso-arabísku letri.

Nöfn konunga höfðu mikla þýðingu þegar kom að því að ráða úr letrinu. Tilraunir til að ráða úr fornperskneskum fleigrúnum hófust um 1711 þegar áletranir Dareiosar voru birtar í Chardin. Árið 1802, áttaði Friedrich Münter sig á því að ákveðnar letursamsetningar hlutu að vera orðið „kóngur“.

Georg Fredrich Grotefend hélt svo áfram með verkið og áttaði svo á því að eftir konunganöfnum var oft þessi texti „mikli konungur“, „konungur konunguna“ og nafn föður konungsuns.

Áframhaldandi framfarir byggðu á vinnu Grotefends og um 1847 höfðu flest táknin verið ráðin.
Hebreskt stafróf

Hebreska stafrófið (hebreska: אָלֶף-בֵּית עִבְרִי‎,) er eitt abdsjad sem samanstendur af 22 stafagerðum. Einnig má finna lítið breyttar útgáfur stafanna í nokkrum öðrum tungumálum innan Samfélags gyðina en þar ber helst að nefna jiddísku, ladino og judeo arabísku. Fimm stafagerðir hafa mismunandi bitringamyndir þegar þau koma fyrir aftast í orði. 

Hebreska er skrifuð frá hægri til vinstri. Fjöldi stafa, uppröðun, nöfn og hljóðfræði eru sams konar og í Arameíska stafrófinu en bæði tungumálin notuðust við fönikískt stafróf á undir lok annarar aldar fyrir Krist.

Samkvæmt nútíma fræðimönnum er nútíma ritmál hebresku byggt á aramísku ritmáli frá þriðju öld f.Kr. en gyðingar höfðu notað það til þess að skrifa hebresku frá því um á 6. öld f. Kr. Fyrir þann tíma notuðust gyðingar við gamalt hebreskt ritmal en það er byggt á fönísku ritmáli frá því á 10. öld f.Kr. en það ritmál er notað enn í dag í trúarlegum verkum.

Listi yfir tungumál gyðinga 
Listinn er ekki tæmandi

Afró-asísk tungumál 
 Semísk: hebreska, amaríska, arameíska, judeo-arabíska, judeo-jemeníska, judeo-libíska, judeo-algeríska, ennig eru nokkur judeo-arabísk mál töluð í Sýrlandi og Írak.
 Berbíska: judeo-berbíska

Indóevrópsk tungumál 
 Germönsk: Jiddíska
 Ítalska: Judeo-Latína
 Slavnesk: Knaanic (Judeo-Tékkneska)
 Gríska: Yevanic (Judeo-Gríska)
 Indóirönsk: Dzhidi (Judeo-Persneska), Bukhori

Tyrknesk tungumál 
 Tyrkneska: Krymchak (Judæo-Tartar)

Frambrurður á nöfnum stafa í hebreska stafrófinu

Heimildir 

Hebreskt stafróf
Skrifletur
Sanitas (gosdrykkjagerð)

Sanitas var gosdrykkjaverksmiðja sem var stofnuð 28. nóvember 1905. Fyrirtækið stofnaði Gísli Guðmundsson gerlafræðingur, Guðmundur Ólafsson í Nýjabæ og Jón Jónsson í Melshúsum. Fyrirtækið hóf starfsemi sína á Seltjarnarnesi, nánar tiltekið í Melshúsatúninu. 

Árið 1916 keypti Loftur Guðmundsson, hinn kunni kvikmyndagerðarmaður, fyrirtækið en seldi það Sigurði Waage árið 1924. Undir stjórn Sigurðar óx Sanitas og dafnaði að Lindargötu 9 í Reykjavík, þar sem verkamannafélagið Dagsbrún var síðar til húsa. Árið 1939 var fyrirtækinu breytt í hlutafélag og skömmu síðar urðu þáttskil er Sanitas hf. fékk einkaumboð fyrir Pepsi Cola og var það fyrsta umboð þessa þekkta bandaríska gosdrykkjar í Evrópu. Árið 1958 flutti fyrirtækið að Köllunarklettsvegi í Reykjavík og var jafnframt aukið við vélakostinn. Sigurður Waage var framkvæmdastjóri Sanitas hf. til dauðadags árið 1976. Tóku sonur hans Sigurður S. Waage og tengdasonur Björn Þorláksson við framkvæmdastjórn. Þeir gengu fljótlega frá samningi við Sana hf. á Akureyri, sem þá var orðið meirihlutaeign Páls G. Jónssonar, um að Sanitas hf. dreifði öli fyrir Sana hf. Sanitas hf. átti í verulegum rekstrarörðugleikum um þetta leyti og lenti fljótlega í vanskilum við Sana hf. á Akureyri. Páll keypti síðan hluti í Sanitas hf. til að styrkja fyrirtækið og efla dreifingarnet þess.

Sanitas og Sana hf. voru sameinuð 1978. Árið 1991 keypti Pharmaco Sanitas og setti gosframleiðslu fyrirtækisins inn í nýja fyrirtækið Gosan. Tap varð á Sanitas eftir þetta, meðal annars vegna verðstríðs við Ölgerðina. Árið eftir keypti Ölgerðin Egill Skallagrímsson framleiðslurétti fyrirtækisins, meðal annars fyrir Pepsi Cola. Árið 1993 var Sanitas lýst gjaldþrota. Það var þá talið eignalaust. Sama ár keypti rússneskt fyrirtæki í Sankti Pétursborg, Baltic Bottling Plant, gosdrykkjaverksmiðju Gosans í Reykjavík. Það varð upphafið að bruggverksmiðjunni Bravo Premium sem Björgólfur Thor Björgólfsson, Magnús Þorsteinsson og Björgólfur Guðmundsson stofnuðu í Rússlandi. Björgúlfur Thor og Magnús höfðu áður starfað hjá Pharmaco og Björgúlfur Guðmundsson var forstjóri Gosan árið 1992.

Viking hf. hóf ölframleiðslu í verksmiðju Sanitas á Akureyri árið 1994 og 1997 sameinaðist fyrirtækið Sól hf og til varð Sól-Víking. Það fyrirtæki sameinaðist síðan Vífilfelli undir merkjum þess síðarnefnda. Vífilfell heitir í dag Coca-Cola European Partners Ísland ehf.

Tenglar 
 Sanitas, eitt elzta starfandi iðnfyrirtæki á landinu, áttrætt; grein í Morgunblaðinu 1985
 Sanitas; grein í Alþýðublaðinu 1933

Íslensk fyrirtæki
Icecross

Icecross var íslensk hljómsveit sem gaf út eina samnefnda plötu árið 1973.

Hljómsveitina skipuðu: 
 Gítar: Axel Einarsson.
 Bassi: Ómar Óskarsson.
 Trommur: Ásgeir Óskarsson.

Útgefið efni

Breiðskífur 

 Icecross 1973

Tengill 
 Icecross.net
 Glatkistan

Íslenskar hljómsveitir
Flying Junior

Flying Junior er tvímenningskæna hönnuð í Hollandi af Uus van Essen og Coen Gulcher á árunum 1954-1955 sem minni útgáfa af Flying Dutchman til kennslu og þjálfunar fyrir unga siglingamenn.

Flying Junior er rúmir fjórir metrar að lengd með stórsegl, fokku og belgsegl.

Kænur
Seglskútugerðir
OK (kæna)

OK er fjögurra metra löng einmenningskæna hönnuð af danska bátasmiðnum Knud Olsen árið 1957. OK er undirbúningsbátur fyrir Finn og hefur því fylgt eftir breytingum á hönnun þess síðarnefnda í gegnum tíðina. OK var ódýr og einföld í smíðum og með einfaldan seglabúnað. Hún varð geysivinsæl í Evrópu á 7. og 8. áratug 20. aldar en dalaði hratt á þeim 9.. 

Kænur
Seglskútugerðir
Bjørnstjerne Bjørnson

Bjørnstjerne Martinus Bjørnson (var stundum nefndur Björnstjarna Björnsson á Íslandi) (8. desember 1832 – 26. apríl 1910) var norskur rithöfundur og skáld. Bjørnstjerne er t.d. höfundur ljóðsins að norska þjóðlaginu: Ja, vi elsker dette landet. Bjørnstjerne hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1903 og er í Noregi talinn einn af hinum fjóru stóru (De fire store) ásamt Henrik Ibsen, Jonas Lie og Alexander Kielland.

Skáldverk Bjørnstjerne Bjørnson á íslensku 
 1879 - Kátur piltur - (En glad gutt (1860)) - þýð. Jón Ólafsson
 1884 - Sigrún á Sunnuhvoli - (Synnøve Solbakken (1857)) - þýð. Jón Ólafsson
 1897 - Árni - (Arne (1859)) - þýð Þorsteinn Gíslason. 
 1910 - Á guðs vegum - (Paa Guds Veje (1889)) - þýð: Bjarni Jónsson frá Vogi.

Tenglar 

 Bjørnstjerne Bjørnson; grein í Skírni 1910
 Hálfrar aldar dánarafmæli; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960
 Björnstjerne Björnson; grein í Morgunblaðinu 1982
Verk Bjørnstjerne
 Ein lífgáta; birtist í Freyju 1905

Bjørnson, Bjørnstjerne Martinus
Bjørnson, Bjørnstjerne Martinus
Bjørnson, Bjørnstjerne Martinus
Svante August Arrhenius

Svante August Arrhenius (fæddur 19. febrúar 1859 í Svíþjóð, dáinn 2. október 1927) var sænskur vísindamaður, upprunalega eðlisfræðingur, en hann var einn af stofnendum vísinda eðlisefnafræðirinnar. Hann var sonur Svante Gustaf Arrhenius og Carolinu Christinu Thunberg.

Árið 1884 skrifaði hann doktorsritgerð um jónir og eiginleika þeirra. Kenning hans var ekki viðtekin í fyrstu en hann hlaut að lokum Nóbelsverðlaun í efnafræði árið 1903 fyrir hana.

Arrhenius, Svante August
Arrhenius, Svante August
Splash (kæna)

Splash er 3,6 metra löng einmenningskæna hönnuð af hollenska skútuhönnuðinum Jac de Ridder árið 1986. Hún var hugsuð sem framhald fyrir siglingamenn sem vaxnir væru upp úr Optimistum. Hún er smíðuð úr glertrefjum og vegur 55 kg. 

Kænur
Segskútugerðir
Musto Performance Skiff

Musto Performance Skiff er 4,55 metra löng, mjög hraðskreið flatbotna einmenningskæna. Hún er með vængi, masturstaug og bugspjót fyrir gennaker. Hún var hönnuð árið 1999 af Joachim Harpprecht fyrir prófanir fyrir nýja ólympíukænu árið 2000 þar sem hún vann allar keppnirnar.

Musto Skiff nær meira en 20 hnúta hraða og er þannig einn af hraðskreiðustu einmenningsseglbátum sem til eru.

Kænur
Seglskútugerðir
Jack Holt

Jack Holt (1912-1995) var breskur skútuhönnuður frá London sem átti mikinn þátt í að gera kænusiglingar vinsælar á árunum eftir síðari heimsstyrjöld með hönnun ódýrra báta úr krossviði.

Holt hannaði eða tók þátt í hönnun yfir 40 bátsgerða. Meðal þeirra þekktustu eru Mirror, Cadet, Enterprise, GP14 og International 14.

Skútuhönnuðir
International 14

International 14 er fjórtán feta (4,27 metra) löng tvímenningskæna. International 14 er þróunargerð sem leyfir breytingar innan ramma ákveðinna reglna sem gilda fyrir gerðina. Upphaflega hétu þessar kænur National 14 og byggðu á reglum sem settar voru um kappsiglingar ólíkra fjórtán feta kæna í Bretlandi í upphafi 20. aldar. Reglurnar eru í stöðugri þróun og taka mið af nýjungum í kænusiglingum. Eldri bátar þessarar gerðar verða þannig úreltir eftir því sem reglurnar þróast.

Kænur
Seglskútugerðir
Safabóla

Safabóla er bóla eða blaðra í umfrymi fruma. Þær gegna mismunandi hlutverkum eftir sérhæfingu viðkomandi frumna. Þær til dæmis flytja hráefni upp á yfirborð frumna til nánari úrvinnslu. Aðrar geyma framleiðslu þeirra eins og fitu, vatn og ensím auk þess sinna þær mikilvægu hlutverki við losun frumunnar á úrgangsefnum. 

Í dýrafrumum eru safabólurnar margar og litlar en í plöntufrumunum eru þær stórar og fáar. Þeim mun stærri sem safabólurnar eru þeim mun stærri eru frumurnar en frumur geta þrjúhundruðfaldað stærð sína þegar safabólurnar draga mikið vatn í sig.

Tenglar 
  (Skoðað 6.5.2014).

Frumulíffræði
Háskólinn í London

Háskólinn í London er stór sambandsháskóli staðsettur aðallega í London á Englandi. Hann samanstendur af 31 hlutdeildarfélögum: 19 sérstökum skólum og 12 rannsóknarstofnunum. Hann er líka stærsti háskólinn á Bretlandi miðað við nemendafjölda í fullu námi; það er 135.090 nemendur á háskólalóð.

Háskólinn var stofnaður árið 1536 af konunglegri stofnskrá sem sameinaði London University (í dag University College London) og King's College (núna King's College London). Framhaldsnemar mega nota letrin „Lond.“ (Londiniensis) á eftir nafninu sínu.

Níu stærstu skólar (e. colleges) innan háskólans eru:
 Birkbeck
 Goldsmiths
 King's College London
 London Business School
 London School of Economics and Political Science
 Queen Mary
 Royal Holloway
 School of Oriental and African Studies
 University College London

Imperial College London var fyrrum hluti háskólans en skildi við þann 9. júlí 2007. Skólarnir níu starfa að mörgu leyti eins og sjálfstæðir háskólar.

Háskólinn í London
Die Sprache

Die Sprache (isl. „tungumálið“) er alþjóðlegt ritrýnt tímarit um málvísindi sem var stofnað árið 1949 af Paul Kretschmer, Wilhelm Havers og Wilhelm Czermak. Die Sprache er sérhæft í indóevrópskum málvísindum.

Tímaritið kemur út tvisvar á ári hjá bókaforlaginu Harrassowitz (Wiesbaden). Núverandi ritstjórar eru Hannes Fellner, Robert Nedoma og Stefan Schumacher í samstarfi við Wolfgang Hock, Daniel Kölligan, Martin Joachim Kümmel, Melanie Malzahn, Daniel Petit, David Stifter og Paul Widmer.

Tenglar 
 Vefsíða Die Sprache

Tímarit
Till Ugluspegill

Till Ugluspegill (en oftast aðeins nefndur Ugluspegill) var þýskur flakkari og hrekkjalómur sem uppi var á fyrri hluta 14. aldar (dáinn 1350). Fæðingarstaðurinn er Kneitlingen í Norðurþýskalandi. Ugluspegill er þekktastur fyrir hrekkjabrögð sín og eru til um hann margar sögur. Sögunum var síðan safnað saman í lok 15. aldar og þær gefnar út 1515. Ugluspegill andaðist í Mölln og er þar grafinn og hefur legsteinn hans staðið þar síðan á 16. öld. Í Schöppenstedt er Ugluspegilssafn. 

Sögurnar um Ugluspegil komu út á íslensku árið 1956 í þýðingu Eiríks Hreins Finnbogasonar. Nefndist bókin: Till Ugluspegill - Ærsl og strákapör.

Tenglar 
 

Þjóðverjar
Fólk dáið árið 1350
Alan Aldridge

'
Alan Aldridge (fæddur 8. júlí 1943 í London, látinn 16. febrúar 2017) var breskur myndlistamaður og grafískur hönnuður.

Starfsferill Aldridge hófst árið 1965 þegar hann hóf störf við myndskreytingar á bókakápur fyrir fyrirtækið Penguin Books. Eftir að hafa unnið þar í tvö ár fékk Aldridge stöðu sem yfirmaður listadeildarinnar. Þar fékk hann tækifæri til að kynna sinn eigin stíl. Árið 1968 stofnaði hann sitt eigið hönnunarfyrirtæki, INK, sem gerði meðal annars grafískar myndir fyrir Bítlana og Apple. 

Milli áranna 1960 og 1970 myndskreytti hann fjöldann allan af plötuumslögum og hjálpaði þar með við mótun grafísks stíls þessa áratugar. Aldridge hannaði seríu af bókakápum vísindaskáldsagna fyrir Penguin Books. Hann varð umtalaður eftir myndskreytingar sem hann gerði fyrir Bítlana. 

Frægasta verkið hans er líklega myndabókin The Butterfly Ball and the Grasshopper Feast (1973). Verkið byggist lauslega á The Butterfly's Ball, and the Grasshopper's Feast (1802) eftir ljóðskáldið William Roscoe. Aldridge vann bókina í samstarfi við rithöfundinn William Plomer. Roger Glover samdi rokk-óperu um efni myndabókarinnar.

Tenglar 
 Alanaldridge.net

Heimildir 

Aldridge, Alan
Regnfang

Regnfang (fræðiheiti: Tanacetum vulgare) er ilmjurt af körfublómaætt. Regnfang er harðgerð jurt og lifir jafnvel áratugum saman í afræktum görðum eyðibýla og er jafnan hin gróskulegasta. Regnfang hefur einnig verið nefnt rænfang, reinfáni, daggarsmali, leiðabuski og ormagras á íslensku.

Tenglar 
 Regnfang reynizt vel; grein í Morgunblaðinu 1977

Körfublómaætt
Markaðsbrestur

Markaðsbrestur nefnist það þegar framleiðsla á vöru eða þjónustu á markaði er ekki skilvirk. Með því er átt við að hagkvæmara sé að skipuleggja framleiðsluna með öðrum hætti. Sem dæmi um markaðsbresti má nefna: einokunar- og fákeppnismarkaði, samgæði, náttúrulegar auðlindir og ytri áhrif. Markaðsbrestir eru oft notaðir sem réttlæting á inngripi hins opinbera. Andstæða markaðsbrests hefur verið nefndur ríkisbrestur.

Ytri áhrif verða þegar hagrænt atferli hefur í för með sér ábata eða kostnað fyrir þriðja aðila án þess að sá aðili hafi valið að hljóta ábatann eða kostnaðinn. Þau eru ýmist jákvæð eða neikvæð eftir því hvort um er að ræða ábata eða kostnað fyrir þriðja aðilann. Ytri áhrif verða vegna þess að viðskiptakostnaður og/eða skortur á vel skilgreindum eignarrétti veldur því að þeir sem valda ytri áhrifunum og þeir sem verða fyrir þeim geta ekki samið sín á milli um lausn. Í slíkum tilfellum er oft hægt að auka samfélagslega velferð með ríkisinngripum, svo sem Pigou-sköttum eða kvótakerfum.

Óútilokanleg gæði eru þau þar sem ómögulegt er að koma í veg fyrir að einstaklingar njóti gæðanna. Samgæði og náttúrulegar auðlindir eru tveir flokkar óútilokanlegra gæða. Almennt er ómögulegt að krefjast endurgjalds fyrir neyslu óútilokanlegra gæða nema til komi einhvers konar ríkisvald. Án ríkisvalds er of lítið eða ekkert veitt af samgæðum og of mikið notað af náttúrulegum auðlindum.

Ófullkomnar upplýsingar eru þar sem aðilar í viðskiptum hafa lélegar upplýsingar um markaðinn og hefur það í för með sér leitarkostnað. Ósamhverfar upplýsingar eru þar sem aðilar í viðskiptum hafa mismiklar upplýsingar um það sem átt er í viðskiptum með. Hrakval er þegar upplýsingar eru ósamhverfar áður en viðskipti eiga sér stað og veldur því að einungis myndast markaður með gallagripi eða að einungis er átt í kostnaðarsömum viðskiptum. Freistnivandi er þegar upplýsingar eru ósamhverfar eftir að viðskipti eiga sér stað og er algengt vandamál á tryggingamörkuðum. Markaðsaðilar reyna að leysa þessi vandamál með aðskilnaði og merkjagjöf.

Tilvísanir

Heimild

 

Hagfræði
Íslandsklukkan (myndlistarverk)

Íslandsklukkan er útilistaverk eftir Kristin E. Hrafnsson. Hún er í eigu Akureyrarbæjar og er staðsett á Sólborgarsvæðinu við Háskólann á Akureyri þar sem hún „vísar til þeirrar árvekni sem einkennir gott háskólafólk“. Listaverkið var sigurframlag Kristins í samkeppni sem Akureryrarbær efndi til árið 2000 í tilefni þúsaldarafmælis kristnitöku og fyrstu ferða Íslendinga til Norður-Ameríku.

Heimildir
Linkol

Linkol eða steinkol eru tegund af kolum  sem hafa lægra kolefnisinnihald og meira magn af rokgjörnum efnum en harðkol. Þau brenna með gulleitum loga og reyk.

Heimildir 
 

Jarðfræði
Eldsneyti

ru:Ископаемый уголь#Каменный уголь
Gísli Jónsson (íslenskufræðingur)

Þessi grein fjallar um Gísla Jónsson íslenskufræðing og pistlahöfund. Á aðgreiningarsíðunni má finna aðra menn með sama nafni.
Gísli Jónsson (14. september 1925 – 26. nóvember 2001)  var íslenskufræðingur og kennari en er þekktastur sem menntaskólakennari og höfundur þáttanna um íslenskt mál í Morgunblaðinu sem hann skrifaði á árunum 1979-2001. 

Gísli fæddist á Hofi í Svarfaðardal og ólst þar upp. Foreldrar hans voru Jón Gíslason bóndi og smiður á Hofi og kona hans Arnfríður Sigurhjartardóttir sem ættuð var frá Urðum í Svarfaðardal. Gísli lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1946 og kandídatsprófi í norrænum fræðum frá Háskóla Íslands árið 1953 jafnframt prófi í uppeldis- og kennslufræðum. Gísli starfaði sem þingskrifari á námsárum sínum og frá 1951 sem kennari við MA, fyrst lausráðinn en skipaður árið 1953 og starfaði þar alla tíð. 

Gísli sá um útvarpsþáttinn Daglegt mál á RÚV veturinn 1977-1978. Gísli var varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins 1959-1971 og sat á þingi öðru hverju og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Fjölmörg rit liggja eftir Gísla, meðal annars Saga KEA, Saga Iðnaðarmannafélagsins í Reykjavík, Saga MA, Fullveldi Íslands og fleiri, einnig þýðingar eins og Sú nótt gleymist aldrei (1956) um Titanicslysið (höfundur Walter Lord), og ritgerðir, og hann bjó fjölmargar bækur til prentunar. Þá er nýverið komin út Nýja limrubókin sem hefur að geyma ritgerð um limrur. 

Gísli var þríkvæntur.

Tenglar 
 Þjóðin ekki haldin neinum sljóleika gagnvart móðurmálinu; grein í Degi 1996
 Minningar; greinar í Morgunblaðinu 2001
 Minningar; greinar í Morgunblaðinu 2001
 Gísli Jónsson hlaut heiðursviðurkenningu; grein í Degi 1996

Íslenskir málfræðingar
Fólk fætt árið 1925
Fólk dáið árið 2001
Notendaforrit

Notendaforrit eða notendahugbúnaður er hugbúnaður sem notandi á bein samskipti við og notar til að vinna sína vinnu á notendatölvu gagnstætt kerfishugbúnaði og miðbúnaði sem venjulegur notandi (ekki kerfisstjóri) á sjaldan í beinum samskiptum við.

Dæmi um algeng notendaforrit eru ritvinnsluforrit, töflureiknar, myndvinnsluforrit og netvafrar. 

Notendaforritum er stundum skipt í nokkra flokka eftir því hvaða markaði þau eru ætluð; t.d. fyrirtækjahugbúnaður, þróunarhugbúnaður, kennsluhugbúnaður o.s.frv.

Hugbúnaður
49er

49er er hraðskreið, flatbotna tvímenningskæna hönnuð af ástralska skútuhönnuðinum Julien Bethwaite sem nýr ólympíubátur fyrir prófanir 1996. 49er var fyrst notuð sem keppnisbátur á Sumarólympíuleikunum 2000 í Sydney. Hönnun hennar byggir á hönnun áströlsku 18 feta kænunnar. Hún er með langt bugspjót fyrir gennaker, vængi út frá hliðunum og masturstaug fyrir bæði stýrimann og miðskipsmann. 

29er er minni þjálfunarútgáfa fyrir 49er með einni masturstaug.

Kænur
Seglskútugerðir
RuneScape

Runescape er þrívíddar net leikur. Hann kom út 2001 frá Jagex og Andrew Gower gerði hann ásamt bróður sínum Paul Gower. Hann er mest spilaði vafra undirstöðu-netleikur í heimi. Ókeypis er að spila leikinn. Það þarf samt að borga ef maður vill fá svokallað félagsaðild til að bæta leikmanninn þinn. Árlega er haldið svokallað RuneFest þar sem Runescape leikmenn úr öllum heimshornum hittast og spila og hafa það gaman.
Jagex er orðið miklu stærra fyrirtæki útaf leiknum og allir sem vinna þarna er yfir 100 manns. Jagex hefur oft unnið verðlaunir fyrir runescape t.d. Best MMORPG of the year (MMORPG stendur fyrir Massive Multiplayer Online RolePlaying Game).

Tölvuleikir frá 2001
Windows-leikir
Mac-leikir
Umframbyrði

Umframbyrði eða allratap í hagfræði nefnist óskilvirkni á framboði og eftirspurn á vöru þannig að Pareto-kjörstöðu er ekki náð. Með öðrum orðum kaupir fólk vöruna eða þjónustuna og hlýtur ekki ábata af eða kaupir ekki vöruna sem það hlyti ábata af. Umframbyrði er það tap sem hlýst af markaðsbresti og sem dæmi um slíka má nefna einokunarmarkaði og ytri áhrif. Fleiri ástæður geta verið, til að mynda skattar, niðurgreiðslur, verðþök eða lágmarksverð.

Tengill
 
 Homo economicus leggur ekki flísar, grein af vefritinu Múrinn

Hagfræði

de:Ökonomische Wohlfahrt#Wohlfahrt und Wohlfahrtsverlust
Dyngjufjöll

Dyngjufjöll er fjallaþyrping mikil í Ódáðahrauni, 15 km norður af Vatnajökli, hér um bil mitt á milli Skjálfandafljóts að vestan og Jökulsár á Fjöllum að austan. Þar er eldvirkni og megineldstöðin Askja og Öskjuvatn. Dyngjufjöll ytri eru vestasti hluti Dyngjufjalla og aðskilin frá aðal fjallaþyrpingunni af Dyngjufjalladal. Hæsti tindurinn er Þorvaldstindur; 1510 metrar á hæð.

Sæluhús Ferðafélags Íslands í Drekagili eru við Öskjuop austast í Dyngjufjöllum. Annað sæluhús er í Dyngjufjalladal.

Tenglar 
 Um skoðun Dyngjufjalla; grein í Norðanfara 1876

Eldfjöll á Íslandi
Fjöll á Íslandi
Dyngjufjöll
Vatnajökulsþjóðgarður
Jakobína Sigurðardóttir

Jakobína Sigurðardóttir  (8. júlí 1918 – 29. janúar 1994) var íslenskur rithöfundur og skáld. Jakobína fæddist í Hælavík í Sléttuhreppi í Norður-Ísafjarðarsýslu og ólst upp þar fram á unglingsár. Foreldrar hennar voru Sigurður Sigurðsson, er bjó í Hælavík en varð síðar símstöðvarstjóri á Hesteyri, og kona hans, Stefanía Halldóra Guðnadóttir húsfreyja. 

Jakobína stundaði nám við Ingimarsskólann í Reykjavík og nam utanskóla við Kennaraskóla Íslands í hálfan vetur. Árið 1949 fluttist hún að Garði í Mývatnssveit, þar sem hún síðan var húsfreyja. Eiginmaður hennar var Þorgrímur Starri Björgvinsson, bóndi í Garði. Jakobína var með þekktustu rithöfundum landsins á sinni tíð og var í heiðurslaunaflokki listamanna á efri árum.

Börn Jakobínu og Þorgríms Starra:
 Stefanía 1950-2013
 Sigrún Huld 1952
 Sigríður Kristín 1956
 Kári 1959

Fríða Á. Sigurðardóttir rithöfundur var meðal systkina hennar.

Ritverk 
 Sagan af Snæbjörtu Eldsdóttur og Ketilríði Kotungsdóttur (ævintýri) 1959
 Kvæði 1960
 Punktur á skökkum stað, smásögur, 1964
 Dægurvísa. Saga úr Reykjavíkurlífinu, 1965
 Snaran, skáldsaga, 1968
 Sjö vindur gráar, smásögur, 1970
 Lifandi vatnið, skáldsaga, 1974
 Í sama klefa, skáldsaga, 1981
 Kvæði, önnur útgáfa aukin, 1983
 Vegurinn upp á fjallið, smásögur, 1991
 Í barndómi, minningar (1994)

Skáldsögurnar Dægurvísa, Snaran og Lifandi vatnið voru allar valdar sem framlag Íslands til Bókmenntaverðlauna Norðurlanda. Jakobína hlaut bókmenntaverðlaun Ríkisútvarpsins 1979.

Tengt efni 
 Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi
 Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

Tenglar 
 Vefsíða um Jakobínu Sigurðardóttur
 Orðfæð mun ekki baga Mývetninga; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
 Jakobína Sigurðardóttir; grein í DV 1994
 Jakobína Sigurðardóttir Melkorka, 3. Tölublað (01.12.1959), Blaðsíða 80
 "Form og stíll örðugt viðfangs" Frásagnaraðferð í verkum Jakobínu Sigurðardóttur"  M.A. ritgerð 

Íslenskir rithöfundar
Íslensk skáld

Íslenskar konur