Bræðralag múslima

Bræðralag múslima (جماعة الإخوان المسلمين eða Jamāʻat al-Ikhwān al-Muslimīn á arabísku) eru alþjóðasamtök íslamista af súnní-trú sem stofnuð voru árið 1928 af egypska kennaranum Hassan al-Banna. Yfirlýst markmið samtakanna er að koma á Sjaríalögum sem „grundvelli stjórnar á málefnum ríkis og þjóðfélags“ og í öðru lagi að „sameina íslömsk lönd og ríki, sérstaklega Arabaríki, og frelsa þau undan erlendri heimsvaldshyggju.“ Bræðralagið og undirdeildir þess starfa í ýmsum löndum sem lögmætar stjórnmálahreyfingar, en hafa verið skilgreind sem hryðjuverkasamtök í Barein, Egyptalandi, Rússlandi, Sýrlandi, Sádi Arabíu og Sameinuðu arabísku furstadæmunum. Árið 2016 og aftur árið 2017 var lögð fram þingsályktun á bandaríska þinginu sem lýsir Bræðralaginu og tengslahópum þess sem hryðjuverkasamtökum. Bræðralagið hefur jafnan notið vinsælda vegna starfs síns í velferðar- og menningarmálum en aldrei hlotið náð yfirvalda. Bræðralagið lýsir sjálfu sér sem „friðsamlegri og lýðræðislegri hreyfingu“.

Slagorð Bræðralags múslima hljóðar þannig: „Allah er takmark okkar; Spámaðurinn [Múhameð] er leiðtogi okkar; Lögmál okkar er Kóraninn; Jihad er okkar leið; dauði fyrir Allah er okkar hæsta von.“

Saga
Hassan al-Banna var skólakennari í litlu þorpi norður af Kaíró í Egyptalandi. Hugmyndafræði hans gekk út á að íslam væri fullkomin lífsspeki og að kóraninn væri eina ásættanlega stjórnarskráin sem hægt væri að byggja ríki á. Hann tók ungur þátt í obeldisverkum múslima gegn kristnu fólki og múslimum sem ekki þóttu nógu trúræknir í heimabæ hans. Bræðralagið hlaut lengi fjárstyrk frá Sádi Arabíu en á fyrstu árum samtakanna hlutu þau einnig talsverðan styrk frá Þýskalandi nasismans.

Bræðralagið stofnaði snemma leynilegan hernaðarvæng (arabíska: al-Tanzim al-Khass) sem stóð fyrir mörgum ofbeldisverkum. Meðlimir bræðralagsins stóðu meðal annars fyrir morðum á dómaranum Ahmed Khazinder Bey árið 1947 og á forsætisráðherra Egyptalands, Mahmud Fahmi al-Nuqrashi Pasja, árið 1948. Opinberlega fordæmdi Hassan al-Banna bæði morðin og sagði að morðingjarnir væru „hvorki bræður né múslimar“. Meðlimir bræðralagsins voru einnig viðriðnir árásir á gyðinga og fyrirtæki í eigu gyðinga, árásir á vestræna ferðamenn og sprengjuárásir á lestar og lögreglustöðvar. Bræðralagið tók þátt í valdaráni hersins í Egyptalandi árið 1952 en ágreiningur kom fljótt upp á milli bræðralagsins og Gamals Abdel Nasser. Eftir að meðlimur bræðralagsins reyndi að drepa Nasser árið 1954 lét Nasser handtaka þúsundir meðlimi þess til að tryggja sjálfan sig á valdasessi.

Bræðralagið starfar í mörgum ríkjum en hefur jafnan notið mestra áhrifa í Egyptalandi þar sem það var stofnað, þrátt fyrir að veraldlegar herstjórnir landsins hafi oft bannað hreyfinguna og gert rassíur gegn henni vegna gruns um samsæri, stuðning við hryðjuverk eða tilraunir til valdaráns. Mestum áhrifum náði bræðralagið eftir egypsku byltinguna 2011 þegar Hosni Mubarak forseta var steypt af stóli. Í forsetakosningum sem haldnar voru næsta ár vann frambjóðandi Frelsis- og réttlætisflokksins (stjórnmálaarms bræðralagsins í Egyptalandi), Mohamed Morsi, sigur og gerðist forseti landsins. Morsi varð fljótt afar óvinsæll og var sjálfum steypt af stóli eftir aðeins rúmt ár í embætti. Í stjórnartíð núverandi forseta, hershöfðingjans Abd al-Fattah as-Sisi, hefur bræðralagið verið bannað á ný og margir meðlimir þess fangelsaðir.

Hugmyndafræði bræðralagsins hefur haft bein og óbein áhrif á ýmsa íslamska vígahópa og hryðjuverkasamtök. Bent hefur verið á Bræðralag múslima sem einn af hugmyndafræðilegum forverum íslamska ríkisins. Osama bin Laden og Ayman al-Zawahiri, leiðtogar Al Kaída, störfuðu einnig með bræðralaginu en misstu síðar trú á aðferðafræði þess. Palestínsku skærusamtökin og stjórnmálahópurinn Hamas voru upprunalega stofnuð sem undirdeild bræðralagsins.

Tilvísanir

Heimildir
 Cynthia Farahat, “The Muslim Brotherhood, Fountain of Islamist Violence”, The Middle East Quarterly, 2017, http://www.meforum.org/6562/the-muslim-brotherhood-fountain-of-islamist, sótt 23.5.2018
 
 
 

Egypsk stjórnmál
Íslamismi
Stofnað 1928
Hryðjuverk