alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Steinkista

Steinkista er kista úr steini sem notað er utan um lík. Steinkistu var komið fyrir ofanjarðar en einnig hafa fundist niðurgrafnar steinkistur. Enskt heiti yfir steinkistu er Sarcophagus og er það dregið af grísku þar sem sarco á við kjöt og phagus það sem étur kjöt. Steinkistur sem gerðar eru úr kalksteini leysa upp líkamsleifar.
Múhameð Naguib

Múhameð Naguib Youssef Kotp Elkashlan (محمد نجيب á arabísku letri; 19. febrúar 1901 – 28. ágúst 1984) var egypskur herforingi, stjórnmálamaður og fyrsti forseti Egyptalands. Hann gegndi forsetaembættinu frá stofnun egypska lýðveldisins þann 18. júní 1953 til 14. nóvember 1954.

Æviágrip
Múhameð Naguib fæddist í Kartúm í Súdan til egypsks föður og súdanskrar móður. Hann kom úr frægri fjölskyldu egypskra vísindamanna og faðir hans hafði gegnt þjónustu í egypska hernum í Súdan.

Naguib varði æskuárum sínum í Súdan, þar sem hann lék sér við dýr og með tindáta. Hús fjölskyldunnar var skreytt veiðigripum en faðir hans vildi ekki að hann fetaði í fótspor sín og gerðist hermaður. Naguib vann því sem túlkur og hlaut síðar gráðu í stjórnmálafræði og réttarvísindum. Þegar faðir hans lést árið 1916 hafði Naguib sest að í Kaíró. Hann lauk aldrei doktorsgráðu sinni því hann var farinn að klífa metorðastigann í egypska hernum þvert gegn óskum foreldra sinna. Naguib hafði betrumbætt ensku-, frönsku- og ítölskukunnáttu sína og var byrjaður að læra hebresku. Hann átti síðar eftir að fyrirskipa að hebreska yrði kennd í egypskum herskólum svo hermenn gætu ráðið skilaboð Ísraela þegar til stríðs kæmi gegn Ísrael.

Ferill
Naguib var einn af leiðtogum herforingjauppreisnarinnar sem steypti af stóli Farúk Egyptalandskonungi þann 23. júlí 1952. Þann 17. september 1952 varð Naguib forsætisráðherra Fúads konungs, sem hafði tekið við af Farúk. Þann 18. júní 1953 lýsti Naguib yfir endalokum egypska konungdæmisins og stofnun lýðveldis þar sem hann yrði fyrsti forsetinn og í senn áfram forsætisráðherra. Gamal Abdel Nasser varð næsti forsætisráðherra Naguibs.

Nasser sakaði Naguib um að vera of hallur undir Bræðralag múslima, sem Nasser áleit ógn við samfélagsskipulag Egyptalands. Auk þess kom ágreiningur upp á milli þeirra þar sem Naguib vildi snúa aftur til stjórnarskrárbundins lýðveldis fremur en stjórn byltingardómstóla sem Nasser aðhylltist. Vegna andstöðu Nassers neyddist Naguib til að segja af sér embætti þann 14. nóvember 1954. Nasser tók við af honum með því skilyrði að stofnað yrði stjórnlagaráð til að semja stjórnarskrá fyrir egypska lýðveldið.

Undir lok ársins 1954 var Naguib settur í stofufangelsi, sakaður um að hafa átt þátt í morðtilræði gegn Nasser. Hann var fangelsaður til ársins 1970, þegar Nasser dó. Eftir að hann hlaut frelsi sitt tók hann ekki frekari þátt í egypskum stjórnmálum.

Heimild

Tilvísanir

Forsetar Egyptalands
Forsætisráðherrar Egyptalands
Fáni Malí

Fáni Malí tók formlega gildi 1. mars 1961. Litirnir tákna:
 Grænn: náttúru og landbúnað
 Gulur: Velferð (gull). 
 Rauður: barátta forferðana fyrir sjálfstæði

Malí
Malí
Fáni Senegal

Fáni Senegal rekur rætur sínar til þess tíma þegar Senegal og Franska Súdan árið 1959 mynduðu svokallaða Malí-sambandslýðveldið.

Fáninn tók formlega gildi 20. ágúst 1960.

Senegal
Senegal
Fáni Georgíu

Fáni Georgíu stendur saman af fimm krossum, einum stórum rauðum á hvítum bakgrunn i og fjórum minni.

Fimmkrossafáninn tók formlega gildi 14. janúar 2004 undir Rósabyltingunni, eftir takmarkaða notkun í um 500 ár. Hann hafði áður veri fáni konungsríkisins Georgíu á miðöldum.

Frá 1990, þegar Georgía lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum, til 2004, var fáni Georgíu dökk rauður með tveim liggjandi borðum í efra vinstri horninu með svörtum yfir hvítum.
Sá fáni hafði upprunalega verið notaður sem þjóðarfáni á þeim stutta tíma sem landið naut sjálfstæðis eftir fyrri heimstyrjöld.

Georgía
Georgía
Heineken

Heineken Brouwerijen er stór hollenskur ölframleiðandi og var fyrirtækið stofnað 1863 af Gerard Adriaan Heineken í Amsterdam. Með árlega framleiðslu upp á 121,8 mio. hl er Heineken þriðji stærsti ölframleiðandi í heimi og sá stærsti í Evrópu.

Heineken á og rekur fleiri en 130 brugghús í yfir 65 löndum. Bjórinn sem Heineken framleiðir er seldur undir ýmsum merkjum svo sem Cruzcampo, Tiger, Birra Moretti, Amstel, Murphy’s, Star og Heineken.

Saga

Stofnun 
Heineken var stofnað árið 1863 af hinum 22 ára gamla Gerard Adriaan Heineken þegar hann keypti brugghúsið De Hooiberg (Høstakken) í Amsterdam. Árið 1873 skipti brugghúsið um nafn í Heineken's Bierbrouwerij Maatschappij og árið 1874 var opnað annað brugghús í Rotterdam. Árið 1886 þróaði Dr. H. Elion, sem var einn af lærlingum Pasteur, „Heineken A-gerið“ á rannsóknarstofu Heineken. Þetta ger er að sögn enn lykilhráefni í Heineken-bjór.

Síðari kynslóðir 

Henry Pierre Heineken, sonur stofnandans, veitti fyrirtækinu forstöðu frá 1917 til 1940 og var að störfum við það til 1951. Undir hans stjórn þróaði Heineken áfram aðferðir við að halda uppi gæðum á sinni stórskalaframleiðslu.

Sonur Henry Pierre, Alfred Henry "Freddy" Heineken, hóf störf við fyrirtækið 1940, og 1971 tók hann við stjórnarformennsku.

Var hann að verulegu leyti drifkrafturinn á bak við áframhaldandi landvinninga Heineken á heimsvísu, og þrátt fyrir að hafa yfirgefið 
stjórn 1989 hélt hann áfram störfum hjá fyrirtækinu til dauðadags árið 2002. Ennfremur var það Alfred Henry Heineken sem teiknaði merki Heineken og stílaði inn á grænar flöskur.

Um tíma var þó rauða stjarnar í merkinu fjarlægð til að forðast tengingar við kommúnisman.

Árið 1968 sameinaðist Heineken helsta samkeppnisaðila sínum Amstel.

Um tíma hafði Evrópuráðið Heineken og Carlsberg undir grun fyrir ólöglegt samráð með því að hafa gert samkomulag um að láta heimamarkaði hvors annars í friði en lét þó af málinu.

Tenglar 
 Heineken International – heimasíða heineken

Hollensk fyrirtæki
510 f.Kr.

510 f.Kr. var 91. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
508 f.Kr.

508 f.Kr. var 93. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
507 f.Kr.

507 f.Kr. var 94. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
506 f.Kr.

506 f.Kr. var 95. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
505 f.Kr.

505 f.Kr. var 96. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
504 f.Kr.

504 f.Kr. var 97. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
503 f.Kr.

503 f.Kr. var 98. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
502 f.Kr.

502 f.Kr. var 99. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
501 f.Kr.

501 f.Kr. var 100. ár 6. aldar f.Kr.

510-501 f.Kr.
510–501 f.Kr.

510–501 f.Kr. var 10. áratugur 6. aldar f.Kr.

Atburðir
 Upphaf rómverska lýðveldisins.
 Stjórnarumbætur Kleisþenesar í Aþenu.

510-501 f.Kr.
530–521 f.Kr.

530–521 f.Kr. var 8. áratugur 6. aldar f.Kr.

Atburðir
 Mynt var slegin með mynd á báðum hliðum.
 Persaveldi lagði Egyptaland hið forna undir sig.
 Daríus 1. tók við völdum í Persaveldi.
 Gautama Búdda hlaut hugljómun.

530-521 f.Kr.
540–531 f.Kr.

540-531 f.Kr. var 7. áratugur 6. aldar f.Kr.

Fædd
 um 540 f.Kr. - Leónídas I, konungur Spörtu.

Atburðir
 Tarquinius drambláti varð konungur í Róm.
 Kýros mikli Persakonungur lagði Babýlon undir sig.
 Kýros mikli var drepinn í átökum við óþekkta ættflokka.

540-531 f.Kr.
560–551 f.Kr.

560–551 f.Kr. var 5. áratugur 6. aldar f.Kr.

Atburðir
 Kýros mikli tók við völdum í Persíu.
 Peisistratos var rekinn í útlegð frá Aþenu.
 Landnámi Grikkja lýkur.

560-551 f.Kr.
570–561 f.Kr.

570–561 f.Kr. var 4. áratugur 6. aldar f.Kr.

Atburðir

Fædd
 563 f.Kr. - Siddhartha Gautama, trúarleiðtogi.

Dáin
 562 f.Kr. - Nebúkadnesar 2. konungur í Babýlon.
 564 f.Kr. - Dæmisagnaritarinn Esóp.

570-561 f.Kr.
580–571 f.Kr.

580–571 f.Kr. var 3. áratugur 6. aldar f.Kr.

Atburðir
 Nemeuleikarnir voru stofnaðir.
 Zhou ling wang komst til valda í Zhou-veldinu í Kína.
 Istarhliðið í Babýlon var smíðað.

Fædd
 576 f.Kr. - Kýros mikli Persakonungur.

Dáin

580-571 f.Kr.
590–581 f.Kr.

590–581 f.Kr. var 2. áratugur 6. aldar f.Kr.

Atburðir
 589 f.Kr. - Nebúkadnesar 2. hóf umsátur um Jerúsalem. 
 585 f.Kr. - Medar lögðu konungsríkið Úrartú undir sig.
 585 f.Kr. - Tarquinius eldri sigraði Sabína.

Fædd
 585 f.Kr. - Anaxímenes, grískur heimspekingur.

Dáin

590-581 f.Kr.
Úr fjötrum

Úr fjötrum (Unfettered) er útilistaverk frá 1992 eftir Gest Þorgrímsson. Verkið stendur fyrir utan Hafnarborg í Hafnarfirði.

Verkið samanstendur af þremur blágrýtissúlum sem saman halda uppi bronsskúlptúr á milli sín. Það er staðsett við eystri gafl Hafnarborgar. Verkið stendur á lágum fótstalli úr steini og er afmarkað af með hellum í kring. Dökkar náttúruhellur og dökkir kantsteinar mynda hring næst fótstallinum og því næst taka ljósar gangstéttarhellur við sem mynda ytri hringinn í kringum verkið.
Höggmyndalist
Giuseppe Conte

Giuseppe Conte (f. 8. ágúst 1964) er ítalskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem er 58. og fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu. Hann tók við embætti þann 1. júní 2018.

Conte starfaði sem prófessor í einkarétti áður en hann hóf þátttöku í stjórnmálum. Hann var lítið þekktur þar til 21. maí 2018 en þá var stungið upp á honum sem forsætisráðherraefni samsteypustjórnar Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins. Í fyrstu neitaði Sergio Mattarella forseti Ítalíu að staðfesta þessa ríkisstjórn þar sem hann kunni ekki við val þeirra á evruandstæðingnum Paolo Savona sem fjármálaráðherra Þann 31. maí var leyst úr ágreiningnum og Giovanni Tria var gerður að fjármálaráðherra. Conte sór embættiseið sem forsætisráðherra næsta dag. 

Ýmsir fjölmiðlar líta á ríkisstjórn Conte sem fyrstu popúlísku ríkisstjórn í Vestur-Evrópu. Conte er annar maðurinn sem hefur gerst forsætisráðherra Ítalíu án fyrri reynslu í ríkisstjórnarstörfum á eftir Silvio Berlusconi. Hann er jafnframt fyrsti forsætisráðherrann frá Suður-Ítalíu síðan Ciriaco De Mita var ráðherra árið 1989.

Þar sem Conte er ekki hátt settur í stjórnmálaflokkunum sem mynduðu ríkisstjórn hans voru persónuleg völd hans sem forsætisráðherra í fyrstu ríkisstjórn hans nokkuð takmörkuð. Formenn Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins, Luigi Di Maio og Matteo Salvini, voru hver um sig ráðherra fjárhagsþróunar og innanríkisráðherra í ríkisstjórninni. Auk þess voru Di Maio og Salvini báðir varaforsætisráðherrar.

Þann 20. ágúst árið 2019 lýsti Conte því yfir að hann hygðist segja af sér sem forsætisráðherra. Afsögn Conte kom í kjölfar þess að Salvini dró Norðursambandið úr ríkisstjórnarsamstarfinu með Fimmstjörnuhreyfingunni. Conte sakaði Salvini um að skapa stjórnarkreppu í eigin þágu til þess að reyna að auka fylgi flokks síns í nýjum kosningum. Í stað þess að boða til nýrra kosninga ákváðu meðlimir Fimmstjörnuhreyfingarinnar hins vegar að mynda nýja ríkisstjórn í samstarfi við ítalska Lýðræðisflokkinn og settu það skilyrði að Conte, sem nýtur mikilla vinsælda meðal meðlima hreyfingarinnar, sæti áfram sem forsætisráðherra.

Conte sagði aftur af sér þann 25. janúar árið 2021. Italia Viva, klofningsflokkur fyrrum forsætisráðherrans Matteo Renzi úr Lýðræðisflokknum, hafði dregið stuðning sinn við stjórn Conte til baka. Conte hafði náð áframhaldandi meirihluta á neðri deild ítalska þingsins en ekki á öldungadeildinni. Eftir afsögn Conte var Mario Draghi, fyrrum seðlabankastjóra Evrópu, boðið að mynda þjóðstjórn til að ljúka kjörtímabilinu.

Í ágúst 2021 var Conte formlega kjörinn forseti Fimmstjörnuhreyfingarinnar. Hann hafði haft náin tengsl við flokkinn en hafði þó verið óflokksbundinn á meðan hann var forsætisráðherra.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Ítalíu
Villarreal CF

Villarreal Cf er lið frá borginni Villareal á A-Spáni sem spilar í spænsku úrvalsdeildinni í knattspyrnu. Liðið var stofnað árið 1934. Núverandi völlur Estadio de la Cerámica tekur tæp 25.000 í sæti. Liðið spilaði gegn Manchester United í úrslitum Evrópudeildarinnar 2021 og vann 11-10 í vítakeppni. Það var fyrsti titill liðsins.

Spænsk knattspyrnufélög
Yves Chaland

Yves Chaland (3. apríl 1957 - 18. júlí 1990), var franskur myndasöguhöfundur. Á skömmum ferli hafði hann talsverð áhrif á þróun Marcinelle-skólans í fransk/belgísku myndasöguhefðinni.

Ferill 
Chaland fæddist í Lyon og ólst upp við að lesa bækur eftir belgísku myndasögumeistarana. Fyrstu sögur Chaland birtust á prenti þegar hann var aðeins sautján ára gamall. Fljótlega tók hann að skapa sér óvenjulegan persónulegan stíl, sem vísaði sterkt til myndasagna sjötta áratugarins. Fékk hann fljótlega heitið atómstíll.

Chaland skapaði nokkra sagnaflokka, þar á meðal um persónuna Freddy Lombard, ungan ofurhuga sem svipaði nokkuð til Tinna í útliti. Sögur hans nutu nokkurra vinsælda meðal myndasögulesenda, en höfðu þó enn meiri áhrif á samtímamenn hans úr röðum listamanna. Hann fórst í bílslysi árið 1990, aðeins 33 ára að aldri og skildi þá eftir sig mikið af óútgefnu efni, sem síðar var búið til útgáfu.

Svalur og Valur 
Jean-Claude Fournier lét skyndilega af störfum sem aðalhöfundur sagnaflokksins um Sval og Val árið 1979. Í kjölfarið myndaðist óvissutímabil, þar sem engum einum aðila var falin umsjón með þessum kunnu myndasögum. Tvö teymi teiknara og höfunda, með þá Nic og Cauvin annars vegar en Tome og Janry hins vegar, sömdu Svals og Vals-ævintýri sem birtust í myndasögublaðinu Sval. Chaland var einnig falið að spreyta sig á persónunni ástsælu.

Á árinu 1982 birtust framhaldssögur um þá Sval og Val í myndasögublaðinu, hálfsíða í hverju tölublaði. Minntu þær í útliti og frásagnarmáta mjög á upphafsár persónanna og teiknistíl þeirra Jijé og Franquin á fyrri hluta ferils síns. Sagan þótti of sérkennileg og féll lesendum ekki nægilega vel í geð og var birtingu hennar hætt í miðjum klíðum. Rúm tuttugu ár áttu eftir að líða uns Dupuis-útgáfufélagið safnaði þeim saman á bók.

Með tímanum hefur nálgun Chalands á Sval og Val öðlast aukna viðurkenningu. Dæmi um það má finna í bókaflokknum Sérstakt ævintýri um Sval..., þar sem ýmsir höfundar spreyta sig á að teikna sjálfstæðar Svals og Vals-sögur. Má þar víða finna vísanir í sögur Chalands.

Chaland, Yves

Svalur og Valur
Listi yfir þjóðgarða og friðuð svæði í Króatíu

Friðuð svæði í Króatíu samanstanda meðal annars af 8 þjóðgörðum, 11 friðlöndum og 2 vernduðum svæðum. Það eru 444 vernduð svæði í landinu eða 9% flatarmáls þess; 994 ferkílómetrar. Plitvice-þjóðgarðurinn er sá elsti í landinu. Þjóðgarðarnir eru allir á karst-svæðum.

Þjóðgarðar

Friðlönd

Heimild

 

Landafræði Króatíu
Þjóðgarðar eftir löndum
Kylian Mbappé

Kylian Mbappé  (fæddur 20. desember 1998) er franskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Paris Saint-Germain og franska landsliðið. Hann er fimur og fljótur framherji, er sterkur í rekja boltann og vinna einvígi í kapphlaupi um boltann.

Mbappé skaust á stjörnuhimininn með Monaco og hjálpaði liðinu að vinna sinn fyrsta titil í frönsku úrvalsdeildinni í 17 ár tímabilið 2016-2017. Tímabilið eftir hélt hann til PSG og varð annar dýrasti leikmaður sögunnar.

Á HM 2018 varð Mbappé annar táningurinn til að skora á mótinu ( á eftir Pelé) þegar Frakkland vann keppnina. Hann var valinn besti ungi leikmaður keppninnar og skoraði þar 4 mörk. Mbappé vann gullskóinn á HM 2022 og skoraði þrennu í úrslitunum gegn Argentínu sem Frakkland tapaði í vítakeppni.

Mbappé skoraði 4 mörk í landsleik gegn Kasakhstan árið 2021 og var fyrsti leikmaðurinn frá 1958 til að gera svo . Sama ár varð hann yngsti leikmaðurinn í sögunni til að skora þrjátíu mörk í Meistaradeild Evrópu.

Faðir Mbappé er frá Kamerún og móðir frá Alsír. Hann á 2 bræður sem einnig spila fótbolta.

Heimild

Tilvísanir

Franskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1998
Ólympíuleikarnir fornu

Ólympíuleikarnir fornu voru upphaflega hátíð Seifs í Grikklandi hinu forna en síðar var íþróttakeppnum bætt við hátíðina. Ólympíuleikarnir urðu þannig röð íþróttakeppna milli fulltrúa frá grísku borgríkjunum. Leikarnir voru hluti af Hellensku leikunum ásamt Pýþýsku leikunum, Nemeuleikunum og Isþmíuleikunum. Venja er að telja fyrstu Ólympíuleikana hafa verið haldna árið 776 f.Kr. Eftir að Rómaveldi lagði grísku ríkin undir sig héldu leikarnir áfram þar til Þeódósíus 1. bannaði þá árið 393 í viðleitni sinni til að gera Kristni að ríkistrú í öllu Rómaveldi. Leikarnir voru haldnir í Ólympíu á Pelopsskaga á fjögurra ára fresti, sem varð þekkt sem tímaeiningin olympias. 

Meðan á leikunum stóð ríkti vopnahlé, Ólympíufriðurinn, til að íþróttamenn gætu ferðast til leikanna og heim aftur óáreittir. Verðlaunin voru kransar úr ólífugreinum. Leikarnir urðu að pólitísku tæki borgríkjanna til að staðfesta yfirráð sín yfir öðrum ríkjum. Bandalögum var lýst yfir á leikunum og á ófriðartímum héldu prestar brennifórnir til að kalla guðina sér til fulltingis. Leikarnir voru líka notaðir til að breiða hellenska menningu um Miðjarðarhafssvæðið. Ólympíuleikarnir voru að hluta til trúarhátíð. Seifsstyttan í Ólympíu var eitt af sjö undrum fornaldar. Myndhöggvarar og skáld komu saman á Ólympíuleikunum til að sýna verk sín.

Á Ólympíuleikunum fornu var keppt í mun færri greinum en á Ólympíuleikum nútímans. Keppt var í nokkrum hlaupagreinum, hnefaleikum, glímu, kappreiðum og kappakstri á stríðsvögnum, auk fimmtarþrautar sem fólst í hlaupi, langstökki, kringlukasti, spjótkasti og glímu. Aðeins frjálsbornir grískir karlmenn máttu taka þátt í leikunum, þótt dæmi væru um að konur ættu stríðsvagna sem unnu til verðlauna. Að þeim skilyrðum uppfylltum var þátttaka í leikunum opin keppendum frá öllum grísku ríkjunum. Dómarar voru kallaðir hellanodikai. Alexander 1. af Makedóníu fékk aðeins að taka þátt eftir að dómararnir höfðu skorið úr um grískan uppruna hans.

Grikkland hið forna
Íþróttamót og -keppnir
Rauðþörungar

Rauðþörungar (fræðiheiti: Rhodophyta) eru þörungar sem finnast nær eingöngu í sjó og telur fylkingin yfir 5000 tegundir. Langflestir rauðþörungar lifa í fjörum eða grunnum sjó og eru þar botnfastir á klettum, steinum eða gróðri. Rauðþörungar eru nánast allir fjölfrumungar og yfirleitt frekar stórir og nokkrir sm á lengd og breidd, oftast þráð- eða blaðlaga. Algengar tegundir í fjörum eru fjörugrös (Chondrus crispus), söl (Palmaria palmata) og purpurahimna (Porphyra umbilicalis).

Fáir þeirra vaxa ofarlega í fjörum, en þegar neðar dregur ber meira á þeim. Þeir eru algengir á grunnsævi og ná lengst niður í djúpin af stórþörungunum. Rauðþörungar hafa löngum verið eftirsótt fæða um allan heim og þekkja Íslendingar þar af best sölin (Palmaria palmata), sem hafa á seinni tímum verið eini þörungurinn sem hafður er til matar hér á landi.

Tilvísanir

Rauðþörungar
Þörungar
Söl

Söl (fræðiheiti: Palmaria palmata) er rauðþörungur sem vex neðst í fjörum. Sölin koma í ljós á fjöru. Út frá stofnblöðku vaxa margar minni blöðkur. Söl eru vínrauð á litinn. Söl eru næringarrík og hafa verið notuð til matar í margar aldir á Íslandi.

Matargerð og söl
Söxuð söl voru notuð í grauta og þá notað jafnt af hvoru bankabygg eða haframjöl. Söl voru einnig notuð í flatbrauð, svonefndar sölvakökur sem voru gerðar úr rúgmjöli og sölvum. Einnig voru búin til sölvabrauð en þá voru söl fyrst soðin í vatni og síðan söxuð smátt og hnoðuð saman við deigið. Sölvabrauð voru lík seyddu rúgbrauði.

Tilvísanir
Rauðþörungar
Íslensk matargerð
Tröllakirkja (við Holtavörðuheiði)

Tröllakirkja er fjall vestan við Holtavörðuheiði. Það er 1001 metrar á hæð. Fjallið er byggt upp af 6-7 milljón ára gömlum basaltlögum og er það mótað af rofi jökla. Sýslumörk þriggja sýslna eru á tindinum, Mýrasýslu, Strandasýslu og Dalasýslu. Saga er af tröllskessu á fjallinu.

Tenglar
 Natis - Tröllakirkja 

Fjöll á Íslandi
Húnaþing vestra
Ályktun Sameinuðu þjóðanna 68/262

Ályktun Sameinuðu þjóðanna nr. 68/262 var samþykkt þann 27. mars 2014 á sextugasta og áttunda fundi allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna til að bregðast við innlimun Rússa á Krímskaga í Krímskagakreppunni 2014 og ber yfirskriftina „Territorial integrity of Ukraine“. Ályktunin, sem er leiðbeinandi, var studd af 100 aðildarríkjum Sameinuðu þjóðanna og staðfesti stuðning þeirra á tilkalli Úkraínu til alls landsvæðis innan alþjóðlegra viðurkenndra landamæra. Jafnframt var áhersla lögð á að þjóðaratkvæðagreiðslan sem Rússar stóðu fyrir á Krímskaga árið 2014 um innlimun Krímskaga sem sjálfsstjórnarríki í rússneska sambandsríkið væri ólögmæt. Ellefu þjóðir kusu gegn ályktuninni, en 58 sátu hjá og ennfremur voru 24 ríki fjarverandi þegar atkvæði áttu sér stað.

Ályktunin var kynnt af Kanada, Kosta Ríka, Þýskalandi, Litháen, Póllandi og Úkraínu. Samþykkt ályktunarinnar kom í kjölfar árangurslausra tilrauna öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna til að leysa Krímskagakreppuna. Öryggisráðið hafði komið sjö sinnum saman til að finna lausn á málinu en Rússar beittu neitunarvaldi sínu í öll skiptin.

Tenglar
 Heill texta ályktunar 68/262 (en.)

Tilvísanir

Samþykktir Sameinuðu þjóðanna
390 f.Kr.

390 f.Kr. var 11. ár 4. aldar f.Kr. Í Rómaveldi var árið þekkt sem ár tribúnats Ambustusar, Longusar, Ambustusar, Fidenasar, Ambustusar og Corneliusar.

Atburðir
 18. júlí - Orrustan við Allium: Gallar undir stjórn Brennusar lögðu Róm undir sig.
 Hakor konungur Egyptalands gerði bandalag við Evagoras 1. konung Kýpur, og Aþenu.
 Hof Asklepiosar var reist í Epidauros á Pelopsskaga.

Fædd
 (Áætlað) Hypereides, ræðumaður í Aþenu (d. 322 f.Kr.).
 (Áætlað) Tollundmaðurinn.

390-381 f.Kr.
Corazon Aquino

Maria Corazon „Cory“ Sumulong Cojuangco Aquino (25. janúar 1933 – 1. ágúst 2009) var filippeyskur stjórnmálamaður sem var ellefti forseti Filippseyja. Hún var fyrsta konan sem gegndi því embætti og hefur oft verið kölluð „móðir asísks lýðræðis“. Aquino var ein af lykilpersónunum í byltingunni gegn stjórn einræðisherrans Ferdinands Marcosar árið 1986. Áður hafði hún ekki gegnt neinu pólitísku embætti. Byltingin sem hún leiddi var ein best heppnaða blóðlausa bylting sem gerð hefur verið gegn einræðisstjórn í sögunni.

Aquino hafði lýst sjálfri sér sem „einfaldri húsmóður“ en hún var gift þingmanninum Benigno Aquino yngri, sem var einn harkalegasti gagnrýnandi Marcosar forseta. Corazon gerðist leiðtogi filippeysku stjórnarandstöðunnar eftir að eiginmaður hennar var myrtur þann 21. ágúst 1983. Hún bauð sig í kjölfarið fram á móti Marcos í forsetakosningum sem haldnar voru þann 7. febrúar 1986. Eftir kosningarnar var því lýst yfir að Marcos hefði unnið endurkjör en vegna ásakana um víðtækt kosningasvindl hvatti Aquino til mótmæla í anda borgaralegrar óhlýðni. Liðhlaup úr fippeyska hernum og stuðningur kaþólsku kirkjunnar við Aquino leiddi til þess að bylting braust út, Marcos var steypt af stóli og Aquino tók við sem forseti þann 25. febrúar.

Sem forseti Filippseyja stóð Aquino fyrir því að ný stjórnarskrá var sett sem takmarkaði völd forsetaembættisins og setti á fót ríkisþing á tveimur deildum. Ríkisstjórn hennar lagði mikla áherslu á mannréttindi og borgaraleg réttindi og á friðarviðræður við kommúnistauppreisnir og íslamskar aðskilnaðarhreyfingar á Filippseyjum. Efnahagsstefnur hennar gengu út á að ýta undir hagvöxt og beittu sér fyrir markaðsvænu en samfélagslega ábyrgu hagkerfi. 

Nokkrar valdaránstilraunir voru gerðar gegn stjórn Aquino auk þess sem náttúruhamfarir skullu á Filippseyjum á stjórnartíð hennar. Embættistíð hennar lauk árið 1992 og Fidel Ramos tók við sem forseti. Aquino dró sig úr stjórnmálum en var áfram mjög opinská um skoðanir sínar á málefnum líðandi stundar. Fyrir hlutverk hennar í friðsælustu lýðræðisbyltingu sögunnar hlaut hún Ramon Magsaysay-verðlaunin árið 1998.

Aquino greindist með ristilkrabbamein árið 2008 og lést úr því þann 1. ágúst árið eftir. Friðar- og lýðræðisminnismerki voru reist í Manila og heimasýslu hennar, Tarlac, eftir dauða hennar. Sonur hennar, Benigno Aquino III, var forseti Filippseyja frá 2010 til 2016. Alla ævi var Aquino trúrækinn kaþólikki og talaði frönsku, japönsku, spænsku og ensku reiprennandi auk móðurmála sinna, tagalog og kapampangan.

Tilvísanir

Forsetar Filippseyja