alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lurkur (vetur)

Lurkur eða Lurkavetur eða Þjófur er nafn á harðindavetrinum 1601-1602 en það er einhver harðasti vetur sem þekkist á Íslandi. 

Í Ballarárannál segir, að komið hafi fjúk og jarðbönn með hallærum og harðindum, svo að kolfellir hafi orðið um allt landið, en um Jónsmessu á vori hafi enginn gróður verið, og raunar hafi sumarið eftir verið nær graslaust. Í Mannfækkun af hallærum eftir Hannes Finnsson er talað um veturinn 1600-1601. 

Í íslensku er talað um að eitthvað hafi gerst árið fyrir hann Lurk, og átt við að það hafi gerst fyrir langalöngu síðan. 

Harðindi á Íslandi á 17. öld
Veðurharðindi á Íslandi
1601
1602
Píningsvetur

Píningsvetur (eða Píningur) var harðræðisveturinn 1602–1603. Í Ballarárannál er vetur þessi nefndur Píningur en í Vatnsfjarðarannál elsta nefnist hann Píningsvetur.

Harðindi á Íslandi á 17. öld
Veðurharðindi á Íslandi
1602
1603
Hvítivetur

Hvítivetur nefndist harðindaveturinn 1633-1634. Segir í annálum að þá hafi verið mikið frost og ófærð á miðjum vetri og fram eftir vori. 

Harðindi á Íslandi á 17. öld
Veðurharðindi á Íslandi
1633
1634
Svellavetur

Svellavetur var veturinn 1625-1626. 

Um Svellaveturinn orti síra Jón Jónsson á Melum: 

Ísland aumlega stendur,
ákall búið við falli, 
frostin frekt að kreista, 
fellur kind mörg í svellum; 
Danir drýgja oss raunir, 
vér dettum um þeirra pretti, 
ófriðar örva voði
eykur oss hugarveiki, - 
hirði ég ei hafa með orðum, 
hvað fleira oss nú skaðar. 

Harðindi á Íslandi á 17. öld
Veðurharðindi á Íslandi
1625
1626
Gertrude Stein

Gertrude Stein (3. febrúar 1874 – 27. júlí 1946) var bandarískur rithöfundur sem var forgöngumaður í þróun nútíma mynd- og ritlistar. Hún dvaldist meiri hluta ævinnar í París og varð þar einn fyrsti safnari nútímamyndlistar og hafði með því mikil áhrif á rithöfundinn Ernest Hemingway. Gertrude Stein bjó með Alice B. Toklas frá 1910 til andláts síns 1946.

Tengill 
 Samkomusalur listamanna - grein um Getrude Stein - úr Lesbók Morgunblaðsins 1970

Bandarískir rithöfundar
Bandarísk leikskáld
Giuseppe Ungaretti

Giuseppe Ungaretti (10. febrúar 1888 - 2. júní 1970) var ítalskt ljóðskáld. Ásamt Umberto Saba, Salvatore Quasimodo og Eugenio Montale, var hann eitt helsta ljóðskáld Ítalíu á 20. öld. Ungaretti er frægur fyrir stutt og hnitmiðuð ljóð sín, og ósjaldan er eitt þeirra, þ.e. Mattina, dregið fram sem æðsta djásnið í æviverki hans. Ljóðið er mjög stutt og er þannig: 

Mattina
M'illumino
d'immenso

Tengill 
 Upptendraður af hinu óendanlega; grein um Ungaretti í Lesbók Morgunblaðsins 1989
Massimo Colella, "Per una semantica della luce ungarettiana. Il caso del 'Porto Sepolto'", in "Rivista di Letteratura Italiana", XXXV, 3, 2017, pp. 141-149.

Ítölsk skáld
Jón Víðis Jakobsson

Jón Víðis Jakobsson (fæddur 7. janúar 1970) er íslenskur töframaður og var fyrsti forseti Hins íslenska töframannagildis.

Hann skrifaði Töfrabragðabókina sem kom út 2005 og safnar alls kyns höttum, húfum og öðrum höfuðfötum. Telur safn hans nú um 500 slíka gripi.

Tenglar
 Töfrasíða Jóns Víðis
 Vefsíða Hins íslenska töframannagildis

Íslenskir töframenn
Stormur

Stormur getur líka átt við nafnið Stormur.

Stormur er heiti vindhraðabils, sem svarar til 9 vindstiga (20,8 - 24,4 m/s) á vindstigakvarðanum (Beaufortskvarðanum). Veðurstofan gefur út stormviðvörun, þegar spáð er vindhraða yfir 20 m/s.

Óveður
Veður
Vindar
Þoka

Þoka er heiti skýja (s.n. þokuskýja) sem ná niður á yfirborð jarðar. Þoka skiptist í meginatriðum eftir myndun í geislunarþoku og aðstreymisþoku. Þykkt þokunnar er sjaldan meiri en 100 m, en hún er stundum varla ökkladjúp og nefnist þá dalalæða.

Tegundir þoku

Dalalæða 

Dalalæða (eining nefnd kerlingarvella, útgeislunarþoka eða næturþoka) er þoka, sem myndast á kyrrum nóttum eftir hlýjan sólskinsdag, en er varla meira en mittisdjúp. Neðsta loftlagið kólnar niður fyrir daggarmark vegna útgeislunar og myndar þokuslæðu nálægt yfirborðinu. Sumstaðar á landinu er dalalæðan nefnd kerlingarlæða, láreykur og völsavilla.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Mistur
 Þokubakki

Úrkoma
Skýjafræði
Svefn

Svefn er náttúruleg hvíld manna og dýra og felur í sér meðvitundarleysi, algert eða hálfgert, auk þess sem hlé verður á meðvitaðri líkamsstarfsemi. Svefn veitir líkamanum hvíld og endurnærir hann. Öll spendýr og fuglar sofa og einnig sum skriðdýr, froskdýr og fiskar. Fyrir menn og spendýr er svefn lífsnauðsynlegur en þó er ekki fullljóst hvers vegna. Svefn hefur þó verið mikið rannsakaður og margar rannsóknir eru í gangi.

Bæði hjá spendýrum og fuglum eru aðalstig svefns tvö: draumsvefn (e. REM) eða léttur svefn og hvíldarsvefn (e. NREM) eða djúpur svefn. Hvort stig um sig hefur í sér mismunandi lífeðlisfræðilega, taugafræðilega og sálfræðilega þætti. Hvíldarsvefn skiptist líka í fleiri stig: N1, N2 og N3, sem er dýpsta svefnstig. Í svefni skiptast á REM- og NREM-svefntímabil. Heilastarfsemi breytist mjög í svefni. Of lítill svefn getur orsakað þreytu, vanlíðan og streitu og haft áhrif á einbeitingu, minni og rökhugsun. Svefnleysi getur líka haft slæm áhrif á ónæmiskerfið, seinkað því að sár grói og valdið truflunum á framleiðslu vaxtarhormóna og þar með haft áhrif á líkamsvöxt barna.

Það dregur úr svefnþörf með aldrinum. Tímalengd REM-svefns er lengri hjá börnum: kornabörn sofa REM-svefni í um 9 klukkustundir á sólarhring en þegar barnið er um fimm ára gamalt er tímalengd REM-svefns aðeins um það bil tvær klukkustundir á sólarhring.

Heimildir 
 Greinin „Sleep“ á ensku útgáfu Wikipedia
 Kynning „Hvað er svefn?“ eftir Bryndísi Benediktsdóttur, H.Í.

Svefn
Hellarannsóknafélag Íslands

Hellarannsóknafélag Íslands er áhugamannafélag um hraunhella á Íslandi. Félagið var stofnað þann 25. nóvember 1989 að frumkvæði jarðfræðinganna Björns Hróarssonar, sem jafnframt var kosinn fyrsti formaður félagsins, og Sigurðar Sveins Jónssonar. Markmiðið með starfsemi félagsins er skrásetning, vernd og varðveisla svo og rannsóknir á íslenskum hraunhellum.  

Félagið gaf út félagsritið Surtur. Alls komu út 7 tölublöð á árunum 1990 til 1999 en útgáfan hefur legið niðri síðan.

Enskt heiti félagsins er „Icelandic Speleological Society“ en speleology er enska fræðiheitið fyrir hellafræði.

Tengill
 Heimasíða Hellarannsóknafélags Íslands.

Íslensk fræðafélög
Blóðkollur

Blóðkollur (fræðiheiti Sanguisorba officinalis) er fjölær jurt af rósaætt sem vex á köldum stöðum á norðurhveli jarðar. Hann verður allt að meter á hæð og vex vel á grösugum árbökkum. 

Á Íslandi er blóðkollur fremur sjaldséður og finnst aðeins á Vesturlandi. 

Kollar (jurtir)
Persónuleikasálfræði

Persónuleikasálfræði getur talist til sígildra undirgreina sálfræðinnar og eiga rætur að rekja til kenninga Freuds um persónuleikann. Áhersla er lögð á einstaklingsmun og gengið er út frá því að fólk sé ólíkt vegna meðfæddra eða áunninna persónuleikaþátta sem móta hegðun fólks í vissum aðstæðum og valda því að hver einstaklingur sýnir ákveðinn stöðugleika í hegðun.

Sálfræði
Móastör

Móastör (fræðiheiti: Carex rupestris) er stör sem vex í þurrum móum. Hún verður 5 til 20 sm há og ber þrjú til átta rauðbrún öx.

Á Íslandi er móastör algeng á Norðurlandi.

Starir
Sulta

Sulta er hlaup gert úr safa ávaxta og bitum þeirra eða mauki. Safinn, maukið eða bitarnir eru svo hitaður með vatni og sykri til að pektínið (sem er sykra) hlaupi. Afraksturinn er síðan settur í krukkur.

Tengt efni 
Bláberjasulta

Matvæli
Matur
Rjómi

Rjómi er mjólkurafurð sem verður til þegar mjólkurfita er skilin frá ófitusprengdri mjólk. Áður var þetta gert með því að láta mjólkina standa þar til rjóminn settist á yfirborðið og þá var hann fleyttur ofan af en fitusnauðari hluta mjólkurinnar var rennt undan og því nefnist hann undanrenna. Seinna komu skilvindur til sögunnar og nú er mjólk skilin í stórvirkum vélum í mjólkurbúum.

Vegna þess að rjómi er ekki fitusprengdur er hægt að þeyta hann en þá setjast fitukúlurnar utan um loftbólur og bindast saman með hjálp próteins. Þannig eykst rúmmál hans um helming. Hérlendis er rjómi til þeytingar með 36% fituinnihaldi, auk þess sem fá má matreiðslurjóma sem er 15% feitur, en víða erlendis er hægt að fá feitari rjóma (double cream), allt að 48%. Hleyptur rjómi (clotted cream) er raunar 55% feitur.

Eftir gerilsneyðingu rjóma þarf að halda honum köldum í lengri tíma en við vinnslu t.d. nýmjólkur vegna „innri hita“ sem myndast í fitukúlunum. Ef ekkert væri að gert myndi hitastig rjómans hækka á nýjan leik og þannig skemmast.

Sýrður rjómi er rjómi sem hefur verið sýrður með mjólkursýrugerlum og þykknar við það.

Tengill 

Matvæli
Mjólkurafurðir
Broddastör

Broddastör (fræðiheiti: Carex microlochin) er stör með stíft strá sem ber tíu blóm. Hún vex í votlendi.

Á Íslandi vex broddastör um allt land, bæði á láglendi og á hálendinu í allt að 600m hæð.

Starir
Fjallafoxgras

Fjallafoxgras (fræðiheiti: Phleum alpinum) er gras af foxgrasa-ættkvíslinni (phleum). Fjallafoxgras hefur 8-12 mm breiðan og 1-3 sm langan axpunt og smáöxin eru einblóma. Slíðurhimnan er stutt.

Fjallafoxgras verður 15-40 sm á hæð og vex í grasi gefnu landi, gjarnan inn til landsins eða upp til heiða. Það þekkist frá vallarfoxgrasi á styttra axi og útblásnu blaðslíðri.

Tilvísanir 

Grasaætt
Plöntur á Íslandi
Apaplánetan (kvikmynd frá 1968)

Apaplánetan (ensku: Planet of the Apes) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1968 byggð á samnefndri bók eftir Pierre Boulle. 

Bandarískar kvikmyndir
Bótólfur (biskup)

Bótólfur var biskup á Hólum frá 1238 til dauðadags, 1247. 

Ekkert er vitað um ætt Bótólfs, föðurnafn hans, né hvenær hann var fæddur.

Eftir Örlygsstaðabardaga 1238 ákvað Hákon gamli Noregskonungur að reyna að efla áhrif sín á Íslandi. Vildi þá svo til að Íslendingar höfðu kosið sem biskupsefni menn sem strangt til tekið voru ekki embættisgengir skv. kirkjulögum. Beitti konungur sér fyrir því að erkibiskup skipaði sem biskupa norræna eða norska menn, án þess að leitað væri atkvæða Íslendinga um það, eins og lög gerðu ráð fyrir. Bótólfur var þá skipaður biskup á Hólum, og átti hann að styðja fyrirætlanir konungs.

Bótólfur var áður kanoki eða kanúki í Ágústínusarklaustrinu á Helgisetri í Niðarósi. Hann var vígður biskup 1238 og kom til landsins árið eftir, 1239. Ekki þótti Íslendingum mikið til hans koma. Var hann sagður "góður maður og einfaldur og eigi mikill klerkur". Sögðu Norðlendingar að ekki mætti "sjá á höfði hans né hendi að hann væri biskup". Hafði Bótólfur litla stjórn á undirmönnum sínum og kristnihaldi í Hólabiskupsdæmi. Fékk hann brátt nóg af dvölinni hér, og eftir fjögurra ára veru á Íslandi hvarf hann til Noregs (1243) og andaðist í Noregi árið 1247.

Heimildir
Jón Helgason biskup: Kristnisaga Íslands I, 131-133.
Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands II, bls. 139.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Gegnir

Gegnir er sameiginleg verkaskrá flestra bókasafna á Íslandi, rekin af Landskerfi bókasafna. Almenningur getur leitað í Gegni eftir efni á söfnunum út um allt Ísland á vefsíðunni Gegnir.is. Hægt er að leita með þremur aðferðum, venjulegri leit, ítarleit og skipanaleit. Í venjulegri leit er eitt leitarorð slegið inn, mögulegt að velja sérstakt leitarsvið (svo sem titil, höfund o.þ.h.) og leitað eftir því. Í ítarleit eru möguleikarnir aðeins fleiri, en þar er hægt að leita eftir fleiri leitarorðum, velja og/eða/ekki á milli þeirra, og þrengja leitina eftir tungumáli, formi og safni. Skipanaleit gefur flesta möguleika, en í henni eru slegin inn ýmis skipanaorð til að þrengja leitina að vild. Þá er sérstök leitarskrá fyrir námsritgerðir. Sum söfn gefa einnig lykilorð að Mínar síður-hluta gegnis, en þar er hægt að sjá hvaða bækur maður hefur í útláni og fleira þess háttar. Gegnir byggir á kerfinu Aleph 500 frá Ex Libris.

Tenglar
Gegnir.is
Landskerfi bókasafna

Íslensk bókasöfn
Vefsíður
Heinrekur Kársson

Heinrekur Kársson var biskup á Hólum frá 1247 til dauðadags, 1260. Ekkert er vitað um ætt Heinreks, né hvenær hann var fæddur. Hann er talinn hafa verið norskur, en þó eru einnig ágiskanir um að hann hafi verið þýskur að ætterni. Í sumum heimildum er hann sagður Karlsson.

Biskup konungs 
Eftir að Bótólfur biskup féll frá, var Heinrekur kjörinn Hólabiskup. Hann fylgdi fram málum Hákonar gamla Noregskonungs hér á Íslandi fastar en nokkur annar. Hefur konungur eflaust staðið á bak við kosningu hans. Hann var vígður 1247 af Vilhjálmi af Sabína kardínála, er þá var staddur í Noregi vegna krýningar Hákonar gamla. Segir sagan að Heinrekur hafi komið út með skriflega áskorun til Íslendinga frá Hákoni konungi um að játast undir ríki sitt, en hún var m.a. gerð í samráði við Vilhjálm kardínála. 

Heinrekur kom til Íslands sumarið 1248. Hann var ekki vinsæll biskup, enda lét hann sig kirkjumál og kristnihald litlu skipta en var meira í því að reka erindi konungsvaldsins hér.

Deilur við höfðingja 
Urðu brátt fáleikar með Heinreki og þeim Þórði kakala og Gissuri Þorvaldssyni, sem þá voru helstu valdamenn hér á landi. Fann biskup þeim til foráttu að þeir rækju ekki erindi konungs sem skyldi. Má sem dæmi nefna að eftir  Flugumýrarbrennu haustið 1253, þar sem reynt var að brenna Gissur inni, riðu brennumenn heim til Hóla. Tók Heinrekur biskup vel við þeim, veitti þeim aflausn fyrir glæp sinn og hélt þeim svo veislu. Í miðri veislunni bárust þau tíðindi til Hóla að Gissur hefði komist af úr brennunni. Sló þá talsvert á fögnuð veislugesta. 

Heinrekur var biskup á Hólum í 13 ár, en dvaldi þó ekki á Íslandi nema u.þ.b. 5 ár af þeim tíma. Veturinn 1250-1251 var hann við hirð konungs og er þá nefndur meðal ráðgjafa hans. Heinrekur fór af landi brott 1256 og er svo að sjá að hann hafi síðan dvalist við hirð konungs og verið ráðunautur hans um íslensk málefni. Hann andaðist í Noregi sumarið 1260.

Heimildir
 Jón Helgason biskup: Kristnisaga Íslands I, 131-153.
 Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands II, 139.
 Sturlunga saga.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Jöklabréf

Jöklabréf eða krónubréf (e. glacier bonds) eru skuldabréf sem hafa verið gefin út í íslenskum krónum af erlendum aðilum frá því í ágúst 2005.

Í lok árs 2010 var áætlað að erlendir fjárfestar ættu krónubréf að andvirði um 400 milljörðum króna, það er um fjórðungur af landsframleiðslu Íslands. Í lok árs 2011 var áætlað að um helmingur þessarar upphæðar, um 200 milljarðar króna, væru nú á innlánsreikningum íslensku bankanna. Vegna gjaldeyrishafta eru þessar upphæðir hins vegar fastar í íslenska bankakerfinu og er í því samhengi rætt um „jöklabréfahengju“ þar sem myndlíkingin við ís og snjó er notuð til þess að gefa til kynna að íslenska efnahagnum stafi hætta af því ef inneigninni væri skipt í aðra mynt og tekin úr landi.

Tilurð krónubréfa
Forsenda viðskipta sem þessa, þar sem erlendir aðilar gefa út skuldabréf í íslenskri mynt, er hár munur á vöxtum í hagkerfum viðkomandi landa, hátt gengi þess gjaldmiðils sem gefa á bréfin út í (íslenska krónan) og mikil eftirspurn í því landi á lánsfé. Á Íslandi hækkaði Seðlabanki Íslands stýrivexti jafnt og þétt eftir að flotgengisstefnan var tekin upp 2001 og verðbólgumarkmið var ákveðið við 2,5%. Stýrisvextir á Íslandi voru 13,3% í júní 2007 en höfðu hækkað í 18% í lok október 2008. Til samanburðar voru stýrvextir Seðlabanka Evrópu 2,5% í lok árs 2008.

Enginn grundvallarmunur er á skuldabréfum sem íslenskir bankar gefa út og krónubréfum, í báðum tilvikum á kaupandi bréfsins kröfu á útgefandann í íslenskum krónum. Þau erlendu fjármálafyritæki sem gefa út krónubréf taka því á sig gengisáhættu, þar eð þau hafa ekki greiðan aðgang að krónum. Til þess að komast hjá því vandamáli tekur íslenskt fjármálafyrirtæki lán hjá erlenda útgefandanum sem erlenda fjármálafyrirtækið tekur að greiða af. Íslenska fjármálafyrirtækið greiðir vexti og afborgarnir til erlenda útgefandans í íslenskum krónum. Íslenski bankinn fær íslensku krónurnar sem fást fyrir sölu krónubréfanna og erlenda fjármálafyrirtækið andvirði lánsins í erlendu gjaldmyntinni.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Efnahagskreppan á Íslandi 2008

Tenglar 
 Bonds.is - ISK Eurobonds 
 Erlend skuldabréfaútgáfa í krónum (pdf) Þorvarður Tjörvi Ólafsson, í Peningamálum Seðlabanka Íslands 25. rit. Desember 2005
 
 Jöklabréfin hituðu upp hagkerfið; af vb.is 
 Svartipéturinn fastur á Íslandi, grein í Fréttablaðinu 20. desember 2008, bls 50, 52 (pdf)
 RUV: Milljarðar bíða þess að komast burt, 14.01.2009
 Vísir: Rætt um að krónubréf fari í mannvirkjagerð, 20.3.2009
 RUV: Vaxtagreiðslur til eigenda jöklabréfa veikja krónuna
 RUV: Lífeyrissjóðir eignast krónubréf, 31. maí 2010
 VB: Helmingur jöklabréfahengjunnar kominn inn í bankana , 28. nóvember 2011

Hagfræði
Efnahagur Íslands
Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Hvítfjall

Hvítfjall (franska Mont Blanc, ítalska Monte Bianco), á landamærum Frakklands og Ítalíu er hæsta fjall Alpanna og hæsta fjall í Vestur-Evrópu, 4.809 metrar á hæð.

Alpafjöll
Fjöll í Frakklandi
Listi yfir hæstu fjöll heims

Þetta er listi yfir hæstu fjöll á jörðu (yfir sjávarmáli). Öll eru í Asíu.
Halldór H. Jónsson

Halldór Haukur Jónsson  (f. 3. október 1912 - d. 6. febrúar 1992) var íslenskur arkitekt og viðskiptamaður. Vegna setu hans í fjölda stjórna stórra, íslenskra fyrirtækja var hann á tíðum nefndur stjórnarformaður Íslands. Hann var stjórnarformaður Eimskipafélags Íslands frá árinu 1974 til dauðadags.

Ævi
Foreldrar Halldórs voru Jón Björnsson frá Bæ í Borgarfirði, bóndi og kaupmaður, og Helga Björnsdóttir, húsmóðir. Halldór gekk í Menntaskólann í Reykjavík og lauk stúdentsprófi þaðan árið 1931. Hann hélt til Svíþjóðar í nám í arkitektúr í Konunglega tækniháskólanum í Stokkhólmi og lauk þaðan námi árið 1938. Eftir að hann sneri heim hóf hann störf við Verkfræðistofu Sigurðar Thoroddsen. Ári seinna stofnaði hann eigin arkitektastofu. Árið 1940 giftist hann Margréti Þ. Garðarsdóttur, dóttur Garðars Gíslasonar, stórkaupmanns. Halldór hóf störf við fyrirtæki tengdaföður síns, G. Gíslason & Hay (seinna Garðar Gíslason hf.). Í gegnum Garðar kynntist Halldór sterkefnuðum mönnum í íslensku viðskiptalífi s.s. Ingólfi á Hellu. Hann hafði þá þegar kynnst Sveini Valfells en Halldór sat í stjórn fyrirtækis hans, Steypustöðinni hf. frá 1947-73. Halldór var stjórnarformaður Sameinaðra verktaka sem var stofnað 1954 og átti helmingshlut í verktakafyrirtækinu Íslenskir aðalverktakar. Góðkunningi hans Geir Hallgrímsson, seinna forsætisráðherra Íslands var þá forstjóri Íslenskra aðalverktaka.

Halldór settist fyrst í stjórn Eimskipafélags Íslands árið 1965 og varð stjórnarformaður 1974. Hann sat í stjórn Áburðarverksmiðjunnar í Gufunesi frá 1960-78. Í stjórn Vinnuveitendasambands Íslands 1952-79.

Byggingar sem Halldór teiknaði
 Watergate-byggingin, höfuðstöðvar Íslenskra aðalverktaka
 Hótel Saga / Bændahöllin
 Háteigskirkja
 Viðbygging við Eimskipafélagshúsið í Pósthússtræti
 Vörugeymslur Eimskips við Sundahöfn og Austurhöfn og á Akureyri
 Verslunarhús Garðars Gíslasonar hf.
 Verksmiðjuhús Völundar hf.
 Áburðarverksmiðjan í Gufunesi
 Verslunarhús Kaupfélagsins Þórs á Hellu á Rangárvöllum
 Hús H. Ben & Co.
 Rannsóknarstofnun sjávarútvegarins (Útvarpshúsið gamla) (í dag Hafrannsóknarstofnun og Sjávarútvegsráðuneytið)
 Iðnaðarbankinn við Lækjargötu (í dag er Glitnir þar til húsa)
 Kjörgarður við Laugaveg
 Iðnaðarhúsið við Hallveigarstíg
 Domus Medica
 Hótel Borgarnes
 Verslunarhús Verslunarfélags Borgarfjarðar hf. í Borgarnesi
 Borgarneskirkja
 Bæjarkirkja í Borgarfirði
 Húsafellskapella
 Dyngjuvegur 14
 Starhagi 16
 Ægisíða 70
 Ægisíða 76
 Ægisíða 84
 Ægisíða 88, heimili hans
 Ægisíða 90
Flókagata 43
Háteigsvegur 34

Heimildir
 
 
 

Íslenskir arkitektar
Íslenskir viðskiptamenn
Íslenskir auðmenn
Handhafar stórriddarakross með stjörnu Hinnar íslensku fálkaorðu
Eimskipafélag Íslands
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Aðgerð Pólstjarnan

Aðgerð Pólstjarnan er viðamikil lögregluaðgerð á vegum fíkniefnadeildar lögreglunnar í Reykjavík, Ríkislögreglustjóra, Landhelgisgæslunnar og lögregluliða í Danmörku, Noregi, Færeyjum, Þýskalandi og Hollandi í gegnum Europol. Aðgerðin beindist gegn umfangsmiklu smygli á fíkniefnum til Íslands með seglskútu og leiddi til þess að fjöldi manns var handtekinn bæði á Íslandi, Noregi og í Danmörku. Þrír voru handteknir þegar skútan kom að landi á Fáskrúðsfirði að morgni 20. september 2007 með 50-60 kíló af amfetamíni, sem er mesta magn örvandi fíkniefna sem náðst hefur í einni aðgerð á Íslandi. 

Íslensk sakamál
2007
Gráserkur

Gráserkur eða Fjallaskeiðsveppur (fræðiheiti: Amanita vaginata) er reifasveppur sem er eitraður hrár en ætur eftir suðu. Ekki er þó mælt með því að tína hann til neyslu vegna þess hve líkur hann er nokkrum náskyldum baneitruðum sveppum, eins og grænserk og hvíta reifasvepp. 

Gráserkur er með silfurgráan hatt og stafurinn er með slíður en ekki hring eins og t.d. grænserkurinn er með. 

Gráserkur finnst víða á Íslandi í lyngmóum.

Tilvísanir 

Reifasveppir
Sveppir á Íslandi
Brandur Jónsson (biskup)

Brandur Jónsson var biskup á Hólum í eitt ár, frá 1263 til dauðadags, 26. maí 1264. 

Brandur var af ætt Svínfellinga, sem var ein helsta höfðingjaætt landsins, og fór með héraðsvöld á austanverðu landinu. Foreldrar Brands voru Jón Sigmundsson goðorðsmaður á Svínafelli í Öræfum og seinni kona hans Halldóra Arnórsdóttir. Hún var af ætt Ásbirninga, dóttir Arnórs Kolbeinssonar.

Talið er að Brandur hafi fæðst skömmu eftir 1200 (e.t.v. um 1205) á Svínafelli og alist þar upp. Hann var ábóti í Þykkvabæjarklaustri í Álftaveri 1247-1262, en þar var klaustur af  Ágústínusarreglu. Líklega hefur hann áður verið munkur í klaustrinu en hann tók við þegar Arnór Össurarson sagði af sér. Á þeim árum sem hann var ábóti var hann tvisvar umboðsmaður Skálholtsbiskups. 

Brandur kom talsvert að deilum höfðingja á Sturlungaöld, og þá oft sem sáttasemjari. Í Svínfellinga sögu segir um Brand: "Hann réð fyrir austur í Þykkvabæ í Veri og var ágætur höfðingi, klerkur góður, vitur og vinsæll, ríkur og góðgjarn. Og í þann tíma hafði hann mesta mannheill þeirra manna, er þá voru á Íslandi."

Eftir að Íslendingar gengu undir vald Noregskonungs, 1262, var aftur farið að skipa íslenska menn í biskupsembættin. Var Brandur Jónsson þá útnefndur biskup á Hólum en Runólfur Sigmundsson lærisveinn hans tók við sem ábóti í Þykkvabæjarklaustri. Brandur sigldi til Noregs haustið 1262, vígður 4. mars 1263 og kom til landsins sumarið 1263. En hans naut ekki lengi við í biskupsembætti á Hólum, því að hann andaðist 26. maí 1264.

Brandur Jónsson var vel lærður maður og kenndi ýmsum. Hann var einnig þekktur rithöfundur. Hann þýddi á íslensku Alexanders sögu, söguljóð frá um 1170 eftir Philippus Gualterus, um Alexander mikla. Þetta er lausamálsþýðing og þykir málfarið á þýðingunni með miklum snilldarbrag. Halldór Laxness hreifst svo af verkinu að hann beitti sér fyrir því að Alexanders saga var gefin út árið 1945 í alþýðlegri útgáfu. Í formála bókarinnar segir Halldór: "Hverjum manni sem ritar á íslensku, jafnvel á vorum dögum, ætti að verða til eftirdæmis sá hreinleiki og tignarbragur norræns máls, sem hér birtist í samhæfingu við erlent efni. Af þeim vitra og lærða manni, sem bókina þýddi, geta Íslendingar allra tíma lært fleira en eitt um það, hvernig útlenda hluti skal um ganga á Íslandi." 

Brandur þýddi einnig Gyðinga sögu á íslensku, og e.t.v. fleiri rit.

Hermann Pálsson hefur sett fram þá tilgátu að Brandur hafi samið Hrafnkels sögu Freysgoða skömmu fyrir 1260.

Brandur Jónsson var ókvæntur, en hann átti þó son, Þorstein Brandsson (d. 1287) á Kálfafelli í Fljótshverfi.

Heimildir
 Páll Eggert Ólason: Íslenskar æviskrár I.
 Halldór Kiljan Laxness (útg.): Alexandreis, það er Alexanders saga mikla, (Rvík 1945), 5.
 Hermann Pálsson: Höfundur Hrafnkels sögu. Til Kristins E. Andréssonar 12. júní 1961, 109-126.
 Hermann Pálsson: Brandur Jónsson ábóti. Dynskógar. Rit Vestur-Skaftfellinga 7, Rvík 1999, 70-91.
 Sturlunga saga.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Íslenskir ábótar og príorar
Keiluklukka

Keiluklukka (fræðiheiti: Panaeolus acuminatus) er mjög algengur lítill brúnn eða fjólublár hattsveppur með svart gróprent sem vex á mykjuhaugum. 

Haugsveppir