Allium tricoccum

Allium tricoccum er Norður-Amerísk lauktegund útbreidd um austur Kanada og austur Bandaríkin.

Lýsing
Allium tricoccum er fjölæringur með breiðum, sléttum grænum blöðum, oft með djúpfjólubláum blæ neðarlega á stönglunum, og lítt þroskaðan lauk. Allir hlutar blaðsins eru ætir. Blómstönglarnir koma eftir að blöðin hafa visnað, ólíkt hinum áþekka Allium ursinum, sem er með blöð og blóm á sama tíma. Hann vex í hnaus með ræturnar rétt undir jarðvegsyfirborðinu.

Flokkun
Allium tricoccum var fyrst nefndur svo 1789 af skoska grasafræðingnum William Aiton, í Hortus Kewensis, bæklingi yfir plöntur ræktaðar í Grasagarðinum í Kew í London. Tegundin hafði verið flutt til Bretlands 1770. Seinna fræðiheitið tricoccum vísar til að hann hefur allt að þrjú fræ á hverjum blómlegg.

Afbrigði
Síðan maí 2014, hefur World Checklist of Selected Plant Families viðurkennt tvö afbrigði:
 Allium tricoccum var. burdickii Hanes
 Allium tricoccum var. tricoccum

Þessari flokkun er fylgt af öðrum heimildum (t.d. Flora of North America), þó að þessi tvö afbrigði eru stundum talin tvær tegundir, Allium tricoccum og Allium burdickii. A. tricoccum var. burdickii var fyrst lýst af Clarence Robert Hanes  1953; nafnið burdickii err til heiðurs J.H. Burdick sem benti á mun á því sem var áðr talin mismunandi "races" í bréfum til Asa Gray. Afbrigðið var skráð sem eigin tegund af Almut Gutter Jones 1979.

Afbrigðin eru aðgreind á nokkrum einkennum. A. tricoccum var. tricoccum er almennt stærri en A. tricoccum var. burdickii: laukarnir eru stærri, blöðin eru 5 – 9 sm breið fremur en 2 – 4 sm breið og blómskipunin yfirleitt með 30–50 blóm fremur en 12–18. Að auki eru blaðstilkarnir og blómstilkarnir yfirleitt purpuralitir á var. tricoccum og hvítir hjá var. burdickii. Blöðin á var. burdickii eru einnig með minna greinilega blaðstilka en var. tricoccum.

Þjóðháttagrasafræði

Saga og þjóðhættir
Chicago fékk nafn sitt vegna þéttra breiða af tegundinni nálægt Lake Michigan í Illinois Country sem voru enn á 17du öld. Chicago River var nefnd eftir innfæddu nafni tegundarinnar, samkvæmt landkönnuðinum Robert Cavelier, sieur de La Salle, og af félaga hans, náttúrufræðingnum og dagbókahöfundinum Henri Joutel. Tegundin shikaakwa (chicagou) á máli innfæddra ættbálka, var eitt sinn talin vera Allium cernuum, en rannsóknir um 1990 sýndu fram á að Allium tricoccum væri rétta tegundin.

Til matar
Menominee, Cherokee, Iroquois, Potawatomi og Ojibwa neyta allir jurtarinnar í hefðbundnum mat sínum.

Til lækninga
Cherokee nota hana einnig sem vor-tónik, gegn kvefi og hálsbólgu (croup). Þeir nota einnig hetan safann gegn eyrnabólguT. The Ojibwa use a decoction as a quick-acting emetic. Iroquois nota einng seyði af rótinni til að meðhöndla orma í börnum, og nota hana einnig sem vor-tónik til að "hreinsa sig út".

Í Appalachia hefur hann löngum verið fagnað að vori, og verið talinn bót margra vetrarkvilla. Í reynd hefur vítamín og steinefnainnihald hans bætt heilsu fólksins sem var almennt án grænmetis yfir veturinn.

Er tegundin staðbundið vinsæl meðal Kanadamanna og hefur uppskera hennar valdið mikilli fækkun hennar svo að víða eru miklar hömlur á hve mikið má taka og hvar.

Sjá einnig
Allium victorialis
Allium ursinum
Campanula rapunculus

Tilvísanir

Viðbótarlesning
Core, Earl Lemley (1945). "Ramps". Castanea 10:110-112.

Ytri tenglar
Wild Leeks – April's Wild Food of the Month!  Forager Press. 2006. Retrieved 10 March 2013.

Laukar
Laukætt
Matjurtir