alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Brynstirtla

Brynstirtla eða Atlantshafs-brynstirtla, stundum nefnd í daglegu tali hrossamakríll, (fræðiheiti Trachurus trachurus) er uppsjávarfiskur af brynstirtluætt. Hún er algeng víða í Norður-Atlantshafi og lifir þar í stórum torfum frá yfirborði en þó aðallega á 100 til 200 metra dýpi. Brynstirta er frekar lítill fiskur með stutta trjónu og lítinn kjaft. Fiskurinn hefur áberandi samfellda röð af stórum beinplötum eftir endilangri rákinni og skýrir það heitið brynstirtla. 

Í Afríku er svokölluð höfða-brynstirtla notaðuð til manneldis, bæði reykt, þurrkaðuð og til annarar vinnslu. Í Evrópu hefur brynstirtla aðallega verið veidd til bræðslu. Brynstirla hefur fundist í íslenskri lögsögu en aldrei hrogn hennar, svo þar hafa verið um flækingsfiska að ræða.

Nafnið hrossamakríll
Nokkur ruglingur hefur verið varðandi nafnið hrossamakríll því það er oft í daglegu máli notað eingöngu um brynstirtlu eina og sér en einnig um nokkrar aðra tegundir fiska af ættkvíslunum Trachurus og Caranx.

Hérlendir fiskifræðingar aftur á móti nota ekki heitið hrossmakríll heldur einungis brynstirtla. Til aðgreiningar þeirra tegunda sem sameiginlega eru oft nefndar hrossamakríll er notast við viðskeyti eftir búsetusvæðum. 

Sem dæmi er brynstirtla einnig nefnd Atlantshafs-brynstirtla út frá búsetusvæði sínu í Norður-Atlantshafi. Önnur tegund sem einnig hefur verið nefnd hrossamakríll er höfða-brynstirtla (Trachurus capensis, e. Cape horse mackerel) en hún aftur á móti lifir við syðsta odda Afríku, Góðrarvonarhöfða og dregur af honum höfða viðskeytið sitt. Á ensku er það eins að notað er viðskeytið cape eftir  Cape Horn sem er enska heiti Góðrarvonarhöfða.

Tenglar

Heimildir
 Brynstirtla, Sjaldgæfir fiskar, Ægir, 2. tölublað (01.02.2013), Blaðsíða 11 

Brynstirtluætt
SKEMA Business School

SKEMA Business School er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Lille, Suresnes, Sophia Antipolis, Suzhou, Raleigh, Belo Horizonte og Höfðaborg. Hann er stofnaður 2009. SKEMA býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 45 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Alain Dinin (Framkv.stj. (CEO) Nexity) auk Jean-Philippe Courtois (Framkv.stj. (CEO) Microsoft).

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Opinber vefsíða

Háskólar í Frakklandi
Samherjaskjölin

Samherjaskjölin (e. Fishrot Files) eru  gögn um starfsemi Samherja í Namibíu sem birt voru á netinu og í fjölmiðlum í nóvember 2019. Skjölin sýna  hvernig Samherji komst yfir fiskveiðikvóta við strendur Afríku og hvernig fjármálum vegna kvóta og arðs af veiðunum  var háttað.

Tengill
 Samherjaskjölin á WikiLeaks

Heimildir
 Samherjaskjölin (greinaflokkur í fréttaþættinum  Kveikur á RÚV)
 Samherjaskjölin (greinaflokkur á Stundin.is)
Gögn birt af WikiLeaks
Samherji

Samherji hf. er íslenskt sjávarútvegsfélag. Samherji er eitt af umfangsmestu fyrirtækjum í íslenskum sjávarútvegi og byggir rekstur sinn meðal annars á „sjófrystingu, landvinnslu á bolfiski, fiskeldi og markaðs- og sölustarfsemi“. Árið 2019 átti Samherji 6,8% af aflahlutdeild í íslenskri útgerð samkvæmt kvótakerfinu; næstmest íslenskra útgerðarfyrirtækja á eftir HB Granda. Í gegnum eignarhlut sinn í Síldarvinnslunni og fleiri smærri félögum á félagið alls um 16 prósent af fiskveiðikvóta landsins.

Fjórir aðaleigendur Samherja, þau Þorsteinn Már Baldvinsson, Helga Steinunn Guðmundsdóttir, Kristján Vilhelmsson og Kolbrún Ingólfsdóttir, framseldu börnum sínum meirihluta af hlutabréfum sínum í fyrirtækinu í maí 2020.

Samherjaskjölin
Þann 12. nóvember árið 2019 birti WikiLeaks þúsundir gagna og tölvupósta frá starfsmönnum Samherja sem gáfu til kynna að fyrirtækið hefði greitt milljónir króna í mútufé til stjórnmálamanna og embættismanna í Namibíu í skiptum fyrir aðgang að fiskveiðikvóta á miðum Namibíu. Sama dag staðhæfði Jóhannes Stefánsson, fyrrum starfsmaður Samherja í Namibíu, í viðtali í þættinum Kveiki á Ríkisútvarpinu, að formaður og stærsti hluthafi fyrirtækisins, Þorsteinn Már Baldvinsson, hefði skipað mútugreiðslurnar. Þann 13. nóvember sögðu sjávarútvegsráðherra og dómsmálaráðherra Namibíu, Bernhardt Esau og Sacky Shanghala, af sér vegna tengsla þeirra við málið. Þorsteinn Már steig tímabundið til hliðar sem forstjóri fyrirtækisins þegar innri rannsókn hófst á ætluðum brotum þess og  tók við til bráðabirgða. 27. mars 2020 tók Þorsteinn Már aftur við sem forstjóri og Björgólfur lét af störfum þann 12. febrúar 2021.

Eftir að Samherjaskjölin voru birt gaf Samherji frá sér yfirlýsingu þar sem Jóhannes Stefánsson var sakaður um að standa á bak við mútugreiðslurnar og staðhæft var að aðrir stjórnendur félagsins hefðu ekki vitað af þeim. Jóhannes viðurkenndi að hafa átt þátt í mútugreiðslunum en frekari gögn hafa leitt í ljós að hann stýrði aldrei bankareikningum Samherja á Kýpur, þar sem greiðslurnar fóru í gegn, og að hinar meintu mútugreiðslur héldu áfram í þrjú ár eftir að Jóhannes hætti störfum hjá fyrirtækinu.

Frá því að fjölmiðlar byrjuðu að fjalla um málefni Samherja í Namibíu árið 2019 hefur fyrirtækið haldið uppi sérstöku teymi, svokallaðri „skæruliðadeild“, með það að markmiði að koma óorði á blaðamenn sem skrifuðu um Namibíumálið. Meðal annars hefur deildin skrifað og ritstýrt skoðanapistlum og færslum á samfélagsmiðlum sem síðan hafa verið birt undir nafni skipstjóra hjá fyrirtækinu til þess að gefa þá ásýnd að sjálfssprotin grasrótarhreyfing sé á móti fréttaflutningnum. Þá hefur deildin rannsakað persónuhagi annarra gagnrýnenda fyrirtækisins, til að mynda rithöfundarins Hallgríms Helgasonar, í leit að upplýsingum til að draga úr trúverðugleika þeirra, og reynt að hafa áhrif á formannskjör Blaðamannafélags Íslands.

Tilvísanir

Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki
Bury

Bury er enskur bær á stórborgarsvæði Manchester og liggur við ána Irwell. Bury er um 12 km norðvestur af Manchester. 
Tæp 80.000 búa í Bury (2015) en nær 190.000 á svæðinu Metropolitan Borough of Bury (2011).

Bury þýðir það sama og virki eða kastali samanber borg á íslensku og burg á þýsku.

Bury F.C. knattspyrnulið bæjarins spilaði síðast í League One en liðið varð gjaldþrota árið 2019.

Þekktar persónur frá Bury
Sir Robert Peel, fyrrum forsætisráðherra Englands.
Cherie Blair, kona Tony Blair fyrrum forsætisráðherra. 
Kieran Trippier, knattspyrnumaður.
Gary Neville og Phil Neville, knattspyrnumenn og bræður.
Ian Wallace, trommari sem spilað hefur með King Crimson og Bob Dylan meðal annarra.

Heimild

Borgir á Englandi
Boston (Lincolnshire)

Boston er bær í Lincolnshire á austurströnd Englands, um 160 kílómetra norður af London.
Íbúar eru um 35.000 en sveitarfélagið hefur um 67.000 íbúa (2015).

Borgin var mikilvæg verslunarborg á tímum Hansasambandsins. Frá henni komu pílagrímar sem stofnuðu til samnefndrar borgar í Bandaríkjunum, Boston.

Lincolnshire
Borgir á Englandi
Fáni Hong Kong

Fáni Hong Kong sýnir stílfærð hvít krónublöð Hong Kong-orkídeu á rauðum grunni. Fáninn er héraðsfáni sérstjórnarhéraðsins Hong Kong innan Alþýðulýðveldisins Kína. Hann var tekinn upp á þingi Kína árið 1990 en var fyrst dreginn að húni í Hong Kong þegar Kínverjar tóku við stjórn héraðsins frá Bretum árið 1997.

Fyrir 1997 hafði fáni Hong Kong verið ýmsar útgáfur af breska flotafánanum líkt og í fleiri nýlendum Breta.

Fánar
Hong Kong
Merki Hong Kong

Merki Hong Kong var tekið upp árið 1997 eftir að Alþýðulýðveldið Kína tók við stjórn sérstjórnarhéraðsins Hong Kong. Merkið er eins og fáni Hong Kong, með orkídeu í miðjum hring en umhverfis hringinn er nafn héraðsins „Hong Kong“ ritað með hefðbundnum kínverskum táknum og latínuletri.

Skjaldarmerki
Hong Kong
Henan

Henan (kínverska: 河南; rómönskun: Hénán) er landlukt hérað í miðhluta  Alþýðulýðveldisins Kína. Það teygir sig um 480 kílómetra frá norðri til suðurs og 560 km austurs til vesturs þar sem það er breiðasta. Það afmarkast í norðri af héruðunum Shanxi og Hebei, í austri af Shandong og Anhui, í vestri af Shaanxi og suður af Hubei.

Þrátt fyrir að nafnið Henan þýði „suður af fljótinu“ þá skiptir Gulafljót héraðinu í tvo ójafna hluta – einn sjötti hluti þess er norðanmegin og fimm sjöttu liggja sunnan fljótsins.

Henan nær yfir 167.000 ferkílómetra svæði. Það er stóra hluti hinnar frjósömu og þéttbýlu Norður-Kína sléttu.

Árið 2010 var Henan er þriðja fjölmennasta hérað Kína með yfir 94 milljónir íbúa. Væri Henan land yrði það 14. fjölmennasta land heims. 

Zhengzhou, höfuðborg héraðsins, liggur í norðurhluta Henan á þeim stað þar sem Norður-suður Peking-Guangzhou járnbrautin liggur yfir fljótið og mætir Longhai járbrautalínunni sem liggur frá austri til vesturs. Kaifeng, fyrrum höfuðborg, er staðsett um það bil 75 kílómetra til austurs.

Oft vísað til Henan sem Zhongyuan eða Zhongzhou, sem þýðir bókstaflega „miðlétta“ eða „miðland“, þó að nafninu sé einnig beitt á allt Kína. Héraðið er talin vagga kínverskrar menningar, með yfir 3.000 ára skráða sögu og var menningarleg, efnahagsleg og pólitísk miðstöð Kína þar til fyrir um það bil 1.000 árum.

Í Henan eru margir minjastaðir, svo sem rústir höfuðborgar Shang-keisaraveldins (um 1550-1045 f.Kr.), Yin borgarinnar og Shaolin musterisins. Fjórar af hinum átta fornu höfuðborgum Kína, (Luoyang, Anyang, Kaifeng og Zhengzhou) eru í Henan héraði. Þar á meðal er höfuðstaður héraðsins, Zhengzhou.

Hinar hægu, mjúku hreyfingar, hugleiðsla og öndunartækni Tai chi á upphaf sitt í Chen Jia Gou þorpinu í Henan.

Henan er efnahagslega talið eitt af minna þróuðu svæðunum Kína. Hagkerfið byggir á landbúnaði, stóriðju á borð við ál- og kolaframleiðslu, auk ferðaþjónustu og smásölu. Hátækniiðnaður og þjónustugeirinn er fremur vanþróaður.

Myndir

Tenglar
Vefsíða Britannica um Henan. Inniheldur ýmsar upplýsingar um héraðið t.d. sögu, landslag, skipulag og markverða staði]
Enskur vefur héraðsstjórnar Henan. Inniheldur ýmsar upplýsingar t.d. um sögu, skipulag, fréttir og ferðaþjónustu

Heimildir 
 
 

 
Héruð í Kína
Borgir í Kína
Talgreining

Talgreining er svið innan máltækni sem þróar aðferðir og tækni til að greina og þýða talað mál yfir í stafrænan texta.  Skammstafanir eins og ASR (Automatic Speech Recognition) og STT (Speech to Text) eru einnig notuð um þetta svið. Talgreining samtvinnar þekkingu og rannsóknir úr málvísindum, tölvufræðum og rafmagnsverkfræði.

Talgreinir fyrir íslenskt mál hefur verið þróaður af Google. Annar talgreinir fyrir íslenskt mál hefur verið þróaður í Háskólanum í Reykjavík í samstarfi við Alþingi  og er sá talgreinir gefinn út með opnu hugbúnaðarleyfi.

Íslenskur talgreinir var tekinn formlega í notkun á Alþingi á Degi íslenskrar tungu 16. nóvember 2019. Talgreinirinn greinir ræður þingmanna.

Tilvísanir
Robert Reich

Robert Bernard Reich (f. 24. júní 1946)  er bandarískur hagfræðingur, háskólakennari, rithöfundur og þjóðfélagsrýnir. Hann vann fyrir ríkisstjórnir Gerald Ford, Jimmy Carter og Bill Clinton. Hann var atvinnumálaráðherra frá 1993 til 1997.  Hann var í ráðgjafahópi Barack Obama um efnahagmál. Reich var prófessor við  Berkley-háskóla frá 2006 og áður var hann prófessor við Harvard-háskóla og prófessor við Heller School for Social Policy and Management við Brandeisháskólann. Hann hefur verið í ritstjórn  ýmissa tímarita svo sem  The New Republic, The American Prospect , Harvard Business Review, The Atlantic, The New York Times og The Wall Street Journal.

Reich hefur gefið út 18 bækur, þar á meðal eru metsölubækurnar  The Work of Nations, Reason, Saving Capitalism, Supercapitalism, Aftershock: The Next Economy and America's Future og Beyond Outrage. Hann stýrir félagasamtökunum Common Cause og skrifar eigin hugleiðingar um þjóðfélgsmál og hagfræði á  Robertreich.org.  Fræðslukvikmyndirnar  Saving Capitalism  frá 2017 og  Inequality for All  frá 2013 sem hann stóð að ásamt öðrum hafa hlotið viðurkenningar.

Heimild
 Greinin Robert Reich á ensku wikipedia

Atvinnumálaráðherrar Bandaríkjanna
Bandarískir hagfræðingar
Demókratar
Ramsar-sáttmálinn

Ramsar-sáttmálinn eða Ramsar-samningurinn (enska: Ramsar Convention on Wetlands of International Importance especially as Waterfowl Habitat)
er alþjóðlegur samningur um varðveislu og sjálfbæra nýtingu votlenda. Samningurinn var undirritaður árið 1971 í borginni Ramsar í Íran. Fundað er þriðja hvert ár varðandi málefni hans.
Alls eru 2.331 sem falla undir verndun samkvæmt samningnum (2018) og gera það alls 2,1 milljón ferkílómetra. Það land með mest flatarmál sem er verndað er Bólivía eða 140.000 ferkílómetrar. Flest svæði eru á Bretlandi eða 170.
 
Aðildafélög að Ramsar-sáttmálanum eru:

Birdlife International
International Union for Conservation of Nature (IUCN)
International Water Management Institute (IWMI)
Wetlands International
WWF International
Wildfowl & Wetlands Trust (WWT)

Ramsar svæði á Íslandi
Andakíll
Eyjabakkar
Grunnafjörður
Guðlaugstungur
Mývatn/Laxá
Þjórsárver

Heimild

Tengill
Heimasíða

Votlendi
Umhverfismál
Bjarnalaug

Bjarnalaug er innisundlaug á Akranesi sem teiknuð er af Guðjóni Samúelssyni. Hún var opnuð árið 1944.

Á sjómannadaginn árið 1944 var laugin afhent fullbúin í sinni fyrstu gerð. Þeir sem stóðu að byggingu laugarinnar voru minningarsjóður Bjarna Ólafssonar, Skipstjórafélagið Hafþór og sjómanna og vélstjóradeild Verkalýðsfélags Akraness. Minningarsjóður Bjarna Ólafssonar var stofnaður árið 1939 í kjölfar slyss sem átti sér stað í febrúar það ár, er fjórir sjómenn drukknuðu nánast við fjöruna við Teigavör þegar alda reið yfir bátinn þeirra. Einn þeirra var Bjarni Ólafsson skipstjóri. Mennirnir voru ósyndir og varð það kveikjan að því að farið var að safna fjármagni til byggingar sundlaugar. 

Bjarnalaug er staðsett að Laugabraut 6 og er hún orðin meira en 70 ára gömul.

Sundlaugar á Vesturlandi
Byggingar eftir Guðjón Samúelsson

Sundhallir
Snjóskaflinn í Gunnlaugsskarði

Snjóskaflinn í Gunnlaugsskarði í Esju þykir vera ábending um tíðarfar og loftslagsbreytingar. 
Páll Bergþórsson fyrrum veðurstofustjóri hefur fylgst með fönninni um langt skeið.

Snjókaflinn í Gunnlaugsskarði

Ítarefni

Fannir í Esju mæla lofthita. Vedur.is

Tilvísanir

Esja
Veður
Skálafell (Kjósarhreppi)

Skálafell er 771 metra hátt fjall austur af Esju. Skíðasvæði er við rætur þess.

Fjöll á Íslandi
Esja
Brothættar byggðir

Brothættar byggðir er verkefni Byggðastofnunar sem hófst árið 2014. Markmiðið er að styðja við byggð og stöðva fólksfækkun í smærri byggðakjörnum og sveitum á Íslandi.

Meðal staða sem flokkaðir hafa verið undir brotthætta byggð eru:
Árneshreppur
Borgarfjörður eystri
Grímsey
Hrísey
Raufarhöfn
Skaftárhreppur
Þingeyri
Öxarfjörður

Tenglar
Leggja í línurnar fyrir brothættar byggðir - Rúv
Byggðastofnun, brothættar byggðir - veittir verkefnastyrkir
Byggðastofnun - verkefnislýsing

Ísland
CF Montreal

Club de Foot Montreal  er kanadískt knattspyrnulið með aðsetur í Montreal í  Québec-fylki. Liðið var stofnað 1. janúar 2010 og leikur í austurdeild Norður-Ameríku deildarinnar Major League Soccer. Félagið tekur einnnig þátt í  Concacaf Champions League

CF Montreal var upphaflega stofnað 1992 sem Montreal Impact og spilaði 2011 í  North American Soccer League áður en það voru teknir inn í MLS. Það spilar heimaleiki sína á  Saputo Stadium (franska: Stade Saputo) leikvanginum sem var byggður árið 2008. Meðal þjálfara liðsins hefur verið gamla Arsenal goðsögnin Thierry Henry.

Árið 2021 skrifaði íslenski leikmaðurinn Róbert Orri Þorkelsson undir samning hjá félaginu.

Kanadísk knattspyrnufélög
Kristinn G. Jóhannsson

Kristinn G. Jóhannsson (f. 1936) er íslenskur myndlistamaður sem fæddur er á Ólafsfirði. Hann hefur málað meira en 200 verk. Síðasta sýning hans var sýning í Hafnarhúsinu sem haldin var 8. - 23. september 2018.

Fólk fætt árið 1936
Íslenskir myndlistarmenn
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2021

Evrópukeppnin í knattspyrnu 2021 var keppni sem var fyrirhuguð árið 2020 og átti að fara fram í 12 borgum í 12 löndum Evrópu frá 11. júní til 11. júlí. Vegna kórónaveirufaraldurs og óvissu vegna þróunarinnar tengd henni og frestun deilda innan landa var ákveðið að fresta keppninni til 2021. 

Keppnin var haldin víðs vegar í álfunni til að halda upp á 60 ára afmæli keppninnar. Portúgal var ríkjandi meistari. Myndbandsdómgæsla var notuð í fyrsta sinn í evrópukeppni. 20 lið komust á mótið úr undankeppninni en 4 lið fóru í umspil, þar á meðal Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu. Ísland vann Rúmeníu en tapaði fyrir Ungverjalandi í umspilinu.

Ákveðið var að leyfa áhorfendur, þ.e. frá allt að 25-33% sæta á völlunum.  Síðar fengu fleiri aðdáendur að mæta á vellina eins og á fulla Wembley og Puskás-Arena.

Heimsmeistarar Frakklands, Þýskaland og Evrópumeistarar Portúgals duttu út í 16 liða úrslitum. Cristiano Ronaldo skoraði þó 5 mörk í 4 leikjum og sló met Michel Platini yfir mörk skoruð á Evrópumótinu. Allmörg sjálfsmörk voru skoruð og náðu mörkin að vera jafnmörg og á mótinu frá upphafi.

Í úrslitum mættust England og Ítalía. England sigraði Danmörku í undanúrslitum eftir framlengingu, Ítalir unnu Spán í vítakeppni. Ítalía vann England 3-2 í vítaspyrnukeppni.

Knattspyrnuvellir 
  Stadio Olimpico í Róm
  Wembley í London
  Parken í Kaupmannahöfn
  Hampden Park í Glasgow
  Allianz Arena í München
  Puskas Arena í Búdapest
  Arena Nationala, Búkarest
  Johan Cruyff Arena í Amsterdam
  Krestovsky Stadium í St. Pétursborg  
  Olympic Stadium í Baku.
  Estadio de la Cartuja í Sevilla.

Riðlar
A-Riðill
  Ítalía
  Tyrkland
  Wales
  Sviss

B-Riðill
  Danmörk
  Belgía
  Finnland
  Rússland

C-Riðill
  Holland 
  Úkraína
  Austurríki
  Norður-Makedónía

D-Riðill
  England
  Króatía
  Skotland
  Tékkland

E-Riðill
  Spánn
  Svíþjóð
  Pólland
  Slóvakía

F-Riðill
  Þýskaland
  Frakkland
  Portúgal
  Ungverjaland

Tölfræði og verðlaun

Markahæstir
5 mörk: Cristiano Ronaldo, Patrik Schick
4 mörk:Romelu Lukaku, Harry Kane, Emil Forsberg og Karim Benzema
3 mörk: Xherdan Shaqiri, Raheem Sterling, Georginio Wijnaldum, Robert Lewandowski,  og Haris Seferović

Haldið hreinu
5 sinnum: Jordan Pickford

Flestar stoðsendingar
4 sinnum: Steven Zuber

Leikmaður mótsins
Gianluigi Donnarumma

Besti ungi leikmaðurinn
Pedri

Fallegasta markið
Patrik Schick

Tilvísanir

Evrópukeppni karla í knattspyrnu
2021
Robert Buron

Robert Buron (fæddur í París 27. febrúar 1910, dáinn 28. apríl 1973) var  franskur stjórnmálamaður og borgarstjóri í Laval frá 1971 til 1973.

Buron var rænt árið 1961 í valdaránstilraun í Alsír. Árið 1965 stofnaði hann stjórnmálahreyfinguna Objectif 72. 

Í Laval hefur skóli verið nefndur eftir honum.

Bækur 
 Marcel Launay, Robert Buron, témoignages de Pierre Pflimlin et Jean Offredo, Paris: Beauchesne, 1993, 208 p. (Politiques & chrétiens).
 Michel Gaignard, "Robert Buron s'implante en Mayenne", L'Oribus, num. 65, march 2006.

Tilvísanir 

Borgarstjórar á Frakklandi
Fjármálaráðherrar Frakklands
Hliðum Keflavíkurflugvallar lokað

Lokun hliða Keflavíkurflugvallar var mótmælaaðgerð sem herstöðvaandstæðingar stóðu fyrir þann 13. mars árið 1976 til að mótmæla bandarískri hersetu á Íslandi, aðild Íslands að Atlantshafbandalaginu og framferði Breta í þorskastríðunum. Öllum sex hliðum herstöðvarinnar var lokað frá því snemma morguns og til kl. 15:30 síðdegis. Að því loknu var efnt til baráttufundar í samkomuhúsinu Stapa í Keflavík

Aðdragandi og skipulag
Lokanir herstöðvarhliðanna voru skipulagðar í nafni herstöðvaandstæðinga á Suðurnesjum. Söfnuðust mótmælendur saman í Keflavík á sjötta tímanum um morguninn og skiptu sér þar á bíla. Nokkurra manna hópar voru sendir að hliðunum og afhentu þar fulltrúum lögreglunnar tilkynningu um að hliðunum væri lokað fyrir annarri umferð en neyðaraksturs og gangandi vegfarenda. Fáeinum dögum fyrr höfðu útvegsmenn á Suðurnesjum efnt til svipaðra aðgerða við hlið herstöðvarinnar nærri Grindavík til að mótmæla framferði Nató-ríkisins Breta í landhelgisdeilunni.

Ekki kom til átaka í tengslum við lokunina. Flugfarþegar á leið til og frá vellinum þurftu hins vegar að fara fótgangandi um hliðið og bera töskur sínar. Að sögn Dagblaðsins varð helsta röskunin sú að mjólkurflutningar inn á herstöðvasvæðið hafi ekki fengist heimilaðir.

Fjölmenni mætti á samkomu herstöðvaandstæðinga í Stapa að mótmælum loknum, þar sem fluttar voru ræður og tónlistaratriði.

Tilvísanir 

Íslensk grasrótarstjórnmál
Aðgerðastefna
Mótmæli á Íslandi
1976
Straumsvíkurganga

Straumsvíkurganga var mótmælaðgerð gegn veru hersins á Keflavíkurflugvelli sem haldin var 21. maí árið 1977. Gangan var skipulögð af Samtökum herstöðvaandstæðinga. Gengið var frá bænum Straumi í námunda við álverið í Straumsvík og til Reykjavíkur.

Gangan
Keflavíkurgangan 1976 hafði verið geysifjölmenn en jafnframt flókin í skipulagningu. Var því ekki fyrirhugað að endurtaka leikinn sumarið 1977. Þegar nær dró tóku ýmist félagsmenn í Samtökum herstöðvaandstæðinga að kalla eftir stórri göngu, einkum þar sem Alþýðusamband Íslands hafði gert eindregnar samþykktir í herstöðvamálinu. Var því ákveðið með skömmum fyrirvara að skipuleggja stutta göngu þar sem gengið yrði frá útjaðri höfuðborgarsvæðisins.

Upphafsstaðurinn var ekki tilviljun, þar sem áhersla á baráttu gegn alþjóðlegum auðhringjum var fyrirferðarmikil í orðræðu samtakanna. Auk hefðbundinna slagorða gegn Nató og hernum mátti því sjá skilti þar sem mengun og stóriðju var andmælt. Fyrsti leggur göngunnar var að Thorsplani í Hafnarfirði þar sem slegið var upp fundi. Því næst var gengið að Rútstúni í Kópavogi þar sem aftur var fundað. Þessu næst var gengið eftir Digraneshálsi um Smiðjuveg og þaðan eftir Suðurlandsbraut. Enn var slegið upp fundi við styttu Sigurjóns Ólafssonar, Klyfjahestinn. Að lokum var haldið á Lækjartorg og endað á stórum útifundi.

Ræðumenn
Ýmsar ræður voru fluttar fyrir göngufólk. Björgvin Sigurðsson formaður Verkalýðsfélagsins Bjarma á Stokkseyri, Kristján Bersi Ólafsson skólastjóri, Jón Kjartansson formaður Verkalýðsfélaga Vestmannaeyja, Andri Ísaksson prófessor, Helga Sigurjónsdóttir bæjarfulltrúi, Þór Vigfússon kennari, Halldór Guðmundsson háskólanemi, Vésteinn Ólason, Bjarnfríður Leósdóttir og Pétur Gunnarsson rithöfundur fluttu öll ræður eða ávörp. Fjöldi tónlistarmanna og leikara komu sömuleiðis fram á fundunum.

Tilvísanir 

Íslensk grasrótarstjórnmál
Aðgerðastefna
Mótmæli á Íslandi
Hafnarfjörður
1977
Bládoppa

Bládoppa (fræðiheiti: Tapesia fusca) er skálarlaga sveppur af doppuætt. Hún finnst á Íslandi þar sem hún vex á fjalldrapa og ilmbjörk. Hún er algeng um allt land.

Útbreiðsla og búsvæði
Fyrir utan að vaxa á Íslandi finnst bládoppa í Evrópu, Norður-Ameríku og Asíu. Í Japan vex hún á föllnum trjábolum, meðal annars á trjábolum af Prunus ættkvíslinni, ættkvísl heggviðar og kirsuberja.

Tilvísanir

Doppuætt
Áramótaskaup 2015

Áramótaskaup 2015 er áramótaskaup sem sýnt var á RÚV, 31. desember 2015. 8. janúar 2016 var skaupið sýnt í lengri útgáfu þar sem ónotuð atriði voru með í útgáfunni. Þar á meðal það umdeilda tólfu-atriði. 

Handritshöfundar skaupsins voru Atli Fannar Bjarkason, Guðjón Davíð Karlsson, Katla Margrét Þorgeirsdóttir og Steinþór Hróar Steinþórsson. Leikstjóri var Kristófer Dignus.

Áramótaskaup