alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ormur Þorleifsson

Ormur Þorleifsson eða Ormur ríki á Knerri (d. 16. október 1609) var ríkur bóndi á Snæfellsnesi á 16. öld og er sagður hafa verið yfirgangssamur og harðlyndur ójafnaðarmaður. Þjóðsögur segja að fjöldamorðinginn Axlar-Björn hafi alist upp hjá honum.

Ormur var sonur Þorleifs Einarssonar sýslumanns á Hofsstöðum í Miklaholtshreppi og konu hans Kristínar, dóttur Torfa ríka Jónssonar í Klofa. Hann mun hafa heitið eftir föðurbróður sínum, Ormi Einarssyni bónda í Saurbæ á Kjalarnesi, sem veginn var í Viðey af mági sínum, Erlendi Þorvarðarsyni síðar lögmanni, árið 1518. Ormur var einbirni og hefur vafalaust fengið töluverðan arf eftir foreldra sína. Hann bjó lengi á Knerri í Breiðuvík og er sagður hafa átt þar allt land milli fjalls og fjöru. Hann hélt mörgum mönnum til sjóróðra undir Jökli og auðgaðist mjög, bæði að lausafé og jarðeignum, en mun hafa þótt harðdrægur í viðskiptum og illt þótti að vera leiguliði hans, samanber alkunnan kviðling:

Enginn er verri
en Ormur á Knerri.

Fátt er þó vitað með vissu um Orm en árið 1577 átti hann í deilum við sveitunga sinn, Alexíus Þorvarðsson, og lauk þeim svo að Alexíus hjó hægri hönd af Ormi um úlnlið en Jón sonur Alexíusar veitti Ormi sár á handlegg og barði hann með steini. Voru þeir feðgar dæmdir útlægir fyrir þetta.

Sagnir herma að Ormur hafi haft vinnumann af Mýrum, Pétur að nafni, og þegar hann kvæntist hafi Ormur reynst honum vel og látið hann hafa jörð til ábúðar. Hann tók svo yngsta son þeirra hjóna í fóstur og var það Björn, sem síðar var kenndur við Öxl. Hann ólst því samkvæmt þjóðsögum upp á Knerri og framdi þar sitt fyrsta morð. Sagt er að sonur Orms, Guðmundur, hafi verið mikill vinur Björns og haldið yfir honum hlífiskildi eftir að hann tók við búi af föður sínum gömlum. Ormur dó þó ekki fyrr en þrettán árum eftir að Björn var tekinn af lífi og hefur þá líklega verið háaldraður.

Heimildir 
 
 

16. öldin
Sjónauki

Sjónauki eða kíkir er tæki sem aðstoðar við skynjun fjarlægra hluta með því að safna saman rafsegulgeislun (eins og sýnilegs ljóss). Fyrstu sjónaukarnir voru framleiddir í Hollandi í byrjun 17. aldar. Þeir ollu byltingu í stjörnufræði. 

 
Stjörnufræði
Buergbrennen

Buergbrennen er eldhátíð sem haldin er á fyrsta sunnudegi í föstu í Lúxemborg og nærliggjandi svæðum. Í Þýskalandi er hátíðin kölluð Burgbrennen en í Frakklandi og Belgíu er hún þekkt undir nafninu dimanche des Brandons. Hátíðin er byggð á gömlum hefðum og bálið markar skil veturs og komandi vors. Orðið „burg“ er komið frá latneska orðinu „burere“ sem merkir að brenna. 

Fyrr á tímum var eldhátíðin haldin í tengslum við jafndægur að vori þann 21. mars. Upphaflega var eldhátíðin þannig að kveikt var bál úr trédrumbum og heyi en eftir því sem tímar liðu fram þá varð í miðju bálsins einn trjástofn sem greindist og síðar var krosstrjám bætt efst á köstinn svo hann líktist krossi.

Buergbrennen var einu sinni eingöngu opin karlmönnum í þorpunum og nýkvæntir menn voru í sérstöku hlutverki þannig að sá sem hafði seinast kvænst kveikti í bálkestinum. Hinir nýgiftu áttu einnig að safna viði á bálið eða borga öðrum fyrir það. Þegar bálið var slokknað buðu þeir til skemmtunar annaðhvort á heimilum sínum eða í þorpskránum.

Í dag eru það vanalega  æskulýðsfélög sem sjá um  Buergbrennen. Þau safna viði sem oft er gömul jólatré og hlaða bálkesti sem vanalega er efst á nálægri hæð eða hól. Oft er kross sem rís hátt upp í loft í miðju eldsins. Vanalega er til staðar bás með mat og drykk og slökkviliðsmenn eru viðstaddir til að tryggja að eldurinn breiðist ekki út.

Heimild 
 

vorhátíðir
fr:Premier dimanche de carême#Dimanche des brandons
Heimsveldi

Heimsveldi á upphaflega við voldugt ríki eða hóp ríkja og þjóða sem nær yfir stórt landfræðilegt svæði og er stýrt af einum þjóðhöfðingja (til dæmis konungi eða keisara) eða fámennisstjórn. Heimsveldi þróast oft út frá einu landi þar sem höfuðborgin er. Í tímans rás fá lönd og landsvæði sem heyra til heimsveldinu oft mismunandi stöðu, til dæmis hafa sum ríki fengið heimastjórn frá stjórnarlandi sínu. Sú stefna ríkis að byggja upp heimsveldi kallast heimsvaldastefna. 

Heimsins stærstu heimsveldi urðu til á nýlendutímabilinu frá 15. til 19. aldar, þar má nefna Breska heimsveldið sem dæmi. Heimsveldi og keisaradæmi voru líka til að fornu og á miðöldum, til dæmis Rómaveldið, Austrómverska keisaradæmið, Heilaga rómverska ríkið, Austurríki-Ungverjaland, Tyrkjaveldið og Rússland. 

Á 20. öld töldust Bandaríkin og Sovétríkin til heimsvelda og eftir að Sovétríkin liðu undir lok hefur Kína stundum verið kallað heimsveldi. Þessi heimsveldi eru þó fyrst og fremst efnahagsleg en ekki landfræðileg. Einnig hafa sumir haldið því fram að Evrópusambandið reki heimsvaldastefnu. Alþjóðleg stórfyrirtæki hafa líka stundum verið kölluð heimsveldi.

Heimild 
 

Heimsveldi
Heimsvaldastefna
Munnharpa

Munnharpa eða munnorgel er blásturshljóðfæri sem er helst notað í tónlistarstefnum svo sem blús, bandarískri þjóðlagatónlist, djassi, kántrí og rokki. Spilað er á munnhörpu með því að blása lofti inn í eða draga það út í gegnum götin sem eru á hlíðinni. Vararnir eru settar yfir ákveðin göt til að mynda hljóm af ýmsu tagi. Þrýstingurinn sem verður til þegar blásið er inn í munnhörpu veldur sveifluhreyfingum inni í henni og þannig myndast hljóð.

Blásturshljóðfæri
Melar (Melasveit)

Melar er gamalt höfuðból og áður kirkjustaður og prestssetur í Melasveit í Borgarfjarðarsýslu. Mikið landbrot hefur verið á jörðinni og er upphaflegt bæjarstæði horfið í sjó ásamt fornum kirkjugarði.

Við Mela var kennd forn höfðingjaætt, Melamenn, sem tengdist Sturlungum. Ýmsir fræðimenn voru af ætt Melamanna og við bæinn er kennt skinnbókarbrotið Melabók, en í því eru brot úr Landnámabók, Vatnsdæla sögu, Eyrbyggju og Flóamanna sögu. Í Melabók Landnámu eru ættir víða raktar til Melamanna og hefur einhver af þeirri ætt skrifað eða látið rita nýja útgáfu til að auka hróður ættarinnar. Talið er að það hafi verið Snorri Markússon lögmaður (d. 1313), stundum nefndur Mela-Snorri, en Guðný, móðir Snorra Sturlusonar, var afasystir hans. Sonur hans var Þorsteinn Snorrason ábóti á Helgafelli og hefur hann líklega einnig átt einhvern þátt í ritun bókarinnar.

Kirkjan á Melum var lögð af 1883 og var síðasti prestur þar séra Helgi Sigurðsson, mikill áhugamaður um söfnun fornra gripa og stofnandi Forngripasafnsins ásamt Sigurði Guðmundssyni málara.

Nú er rekið á Melum stórt svínabú og fengu eigendur nágrannajarðarinnar Melaleitis árið 2011 dæmdar bætur vegna lyktarmengunar þaðan.

Tenglar 
 

Borgarfjarðarsýsla
Melasveit
Helgi Sigurðsson (f. 1815)

Helgi Sigurðsson (2. ágúst 1815 – 13. ágúst 1888) var íslenskur prestur, myndlistarmaður, ljósmyndari, fræðimaður og áhugamaður um forngripi og þjóðminjar sem átti þátt í stofnun Forngripasafnsins ásamt Sigurði Guðmundssyni.

Æviferill 
Helgi var sonur Sigurðar Helgasonar, bónda og dannebrogsmanns á Ísleifsstöðum í Mýrasýslu, þar sem Helgi fæddist, Krossholti og Jörfa í Hnappadalssýslu, og konu hans Guðrúnar Þorkelsdóttur. Hann fór í Bessastaðaskóla tvítugur að aldri og útskrifaðst þaðan 1840. Þá fór hann til náms í Kaupnannahafnarháskóla og lagði fyrst stund á lögfræðinám en síðar læknisfræði, lauk því námi en tók ekki próf og kom heim 1846. Auk háskólanámsins lærði hann myndlist við Kunstakademiet í þrjú ár og eru ýmsar teikninga hans varðveittar. Það var hann sem teiknaði vangamynd af Jónasi Hallgrímssyni á líkbörunum, sem Sigurður Guðmundsson teiknaði síðar eftir. Hann varð líka fyrstur Íslendinga til að læra ljósmyndun með daguerreaðferð og fékkst nokkuð við myndatökur en engar myndir hans hafa varðveist.

Eftir að heim kom var Helgi bóndi á Jörfa til 1850 og fékkst einnig við fræðastörf og ritstörf, smíðar, lækningar og fleira en 1866 tók hann prestvígslu og varð fyrst prestur á Setbergi við Grundarfjörð en frá 1874 á Melum í Melasveit og var síðasti prestur þar. Þegar kirkjan var lögð niður 1883 fluttist hann á Akranes og dó þar. Hann er jarðaður í Akraneskirkjugarði

Hann giftist Valgerði Pálsdóttur og áttu þau fjögur börn en skildu eftir nokkurra ára hjónaband. Hann bjó síðar með Jóhönnu Guðmundsdóttur og eignuðust þau tvo syni en hún fór svo með þá til Vesturheims 1883.

Forngripasöfnun 
Helgi var mikill áhugamaður um fornfræði og fór eitthvað að safna fornum munum eftir að hann kom heim frá Kaupmannahöfn. Eftir að Sigurður málari skrifaði greinina Hugvekja til Íslendinga í Þjóðólf 1862 og hvatti til stofnunar forngripasafns reið Helgi á vaðið og gaf fimmtán forngripi sem hann átti til safnsins í janúar 1863 og voru það, ásamt haugfé úr kumli í Baldursheimi í Mývatnssveit, fyrstu munirnir sem Forngripasafnið eignaðist en það var stofnað 24. febrúar 1863.

Eftir að Helgi kom að Melum jókst forngripasafn hans til muna og safnaði hann þar á þriðja hundrað gripa og mun hafa ætlað þá Forngripasafninu en hann vildi þó fá einhverja greiðslu fyrir, enda hafði hann keypt marga munina fyrir eigið fé og lagt mikið á sig til að afla þeirra. En þar strandaði á því að Sigurður Vigfússon, sem þá sá um Forngripasafnið, taldi munina ekki nógu merkilega eins og fram kemur í bréfum sem hann skrifaði stiftsyfirvöldum og fjárlaganefnd, þótt hann hefði raunar aldrei séð þá. Varð úr að safnið, yfir 250 gripir, var selt Nordiska museet í Stokkhólmi fyrir 800 krónur skömmu fyrir andlát Helga 1888. Munirnir komu aftur til Íslands ásamt öðrum munum úr Nordiska museet árið 2007.

Heimildir 
 
 

Fornleifafræði
Íslenskir myndlistarmenn
Íslenskir prestar
Höfuðból

Höfuðból voru að fornu stærstu bújarðirnar á Íslandi og aðsetur höfðingja landsins. Jörð sem metin var 60 hundruð eða meira að dýrleika kallaðist höfuðból en meðaljarðir voru gjarna 20-30 hundruð og hjáleigur og kot 10 hundruð eða minni. Á höfuðbólum voru rekin stórbú og oft fylgdu þeim mikil hlunnindi.

Höfuðból voru kjölfesta ættaveldisins og valdagrundvöllur höfðingja. Höfuðbólinu fylgdu oft litlar jarðir og leigulönd sem kölluðust hjáleigur og voru í raun hluti af því en útjarðir voru þær jarðir í nágrenni höfuðbólsins sem tilheyrðu sama eiganda en tengdust því ekki að öðru leyti. Höfuðból gengu að erfðum í karllegg,. Samkvæmt Jónsbókarlögum erfðu synir höfuðbólið en dætur fengu útjarðir og lausafé. Ógift kona gat þó erft jörð eftir föður sinn og kona eftir mann sinn, ef enginn karlkyns erfingi var til staðar.

Á síðari öldum hafa jarðir stundum verið kallaðar höfuðból ef þar er búið stórbúi, án tillits til þess hvert verðgildi þeirra var samkvæmt fornu jarðamati, enda höfðu forsendur þess oft breyst.

Heimildir 
 

Búseta
Ólífa

Ólífa er ávöxtur ólífutrésins (fræðiheiti: Olea europaea) sem er lítið sígrænt tré af smjörviðarætt með náttúruleg heimkynni við Miðjarðarhafið og inn af botni Miðjarðarhafs austur til Kaspíahafs. Tréð nær sjaldan mikilli hæð en getur orðið mörg hundruð ára gamalt og er stofninn þá orðinn mjög breiður, undinn, hrjúfur og sprunginn. Laufin eru ílöng og silfurgræn á lit. Blómin eru hvít. Aldinin eru upphaflega græn en dökkna síðan og verða þá fjólublá eða svarfjólublá á lit. 

Úr ávextinum, ólífunni, er unnin ólífuolía sem hefur gríðarmikla menningarlega og efnahagslega þýðingu fyrir Miðjarðarhafslöndin. Þar sem ferskar ólífur eru mjög beiskar á bragðið eru þær yfirleitt verkaðar með gerjun, pæklun eða sýru áður en þeirra er neytt. Til eru þúsundir yrkja ólífutrjáa sem hvert gefur ólíka ávexti með mismikið olíuinnihald.

Tenglar
Antoni Tàpies

Antoni Tàpies i Puig (13. desember 1923 – 6. febrúar 2012) var myndlistarmaður, listfræðingur og myndhöggvari frá Katalóníu. Hann var einn frægasti listamaður Evrópu á sinni tíð. Yfirlitssýning á verkum Tàpies var opnuð á Kjarvalsstöðum 17. mars 2011.

Tàpies fékk hjartaáfall af völdum berkla aðeins 17 ára gamall og fór þá að nema myndlist. Hann skráði sig þó upphaflega til náms í lögfræði en tveimur árum seinna þá hóf hann myndlistarnám. Tàpies var í upphafi ferils síns undir áhrifum frá Miro og Klee en þróaði síðar sitt eigið myndmál með uppbyggðum myndfleti sem oft var ýfður upp með stöfum, tölum og táknum. Flest verka hans eru úr hversdagslegum hlutum eins og efni sem hann hefur fundið, mold sandi, jarðvegi, blóði eða steinryki.

Tàpies var mjög pólitískur og róttækur. Hann sagði árið 1990 „Þó að ég geti ekki breytt heiminum, þá vil ég að minnsta kosti breyta því hvaða augum fólk lítur hann.“

Heimild 
 Vefsíða Kjarvalsstaða, kynning á sýningu á verkum Tápiers á Íslandi
Neyðarkall frá Bretzelborg

Neyðarkall frá Bretzelborg (franska: QRN sur Bretzelburg) eftir Franquin er átjánda bókin í bókaflokknum um Sval og Val, Greg er skráður fyrir handritinu. Sagan birtist á tímaritaformi með hléum frá 1961 til 1963 en kom ekki út á bók fyrr en 1966 á frummálinu. Árið 1982 var hún gefin út á íslensku.

Söguþráður 
Sagan hefst á að Valur mætir hróðugur með agnarsmátt rafeindatæki sem er í senn útvarp og senditæki. Gormdýrið gleypir tækið fyrir slysni og heldur vöku fyrir félögunum með háværri útvarpsdagskrá. Tækið truflar einnig fjarskipti radíóamatörsins Smára Loftssonar sem leitar Sval og Val uppi. Hann segir þeim frá fjarskiptasamtali sínu við Lárus konung í einangraða ríkinu Bretzelborg, sem segist vera haldið í gíslingu.

Leyniþjónusta Bretzelborgar hefur hlerað samtölin og hyggst handsama Smára. Valur er tekinn í misgripum og fluttur til Bretzelborgar þar sem hann sætir pyntingum. Landið reynist sárafátækt þar sem öllu fé er varið í vopnakaup til að verjast grannríkinu. Í ljós kemur að yfirhershöfðingi landsins heldur konunginum í vímu róandi lyfja og leikur tveimur skjöldum: hann er jafnframt varnarmálaráðherra grannríkisins og notar stríðsæsingar til að réttlæta kaup á vopnum sem reynast í raun eftirlíkingar og stingur mismuninum í vasann.

Valur sleppur úr haldi kvalara sinna með hjálp Gormdýrsins, í sömu mund og Svalur og Smári koma til að frelsa hann. Með hjálp sprengiglaðra andspyrnumanna ná þeir að handtaka hershöfðingjann og friður og velsæld komast á í landinu.

Fróðleiksmolar 
 Þetta er síðasta Svals og Vals-saga Franquins í fullri bókarlengd. Útgáfa hennar hófst í tímaritinu Sval á árinu 1961. Þegar sagan var skammt á veg komin var gert hlé á birtingu hennar, þar sem höfundur átti við þunglyndi að stríða og hafði ofreynt sig á vinnu. Seinni hluti sögunnar birtist því ekki fyrr en á árinu 1963. Í millitíðinni birti tímaritið m.a. söguna Tembó Tabú sem áður hafði komið út í öðru blaði.
 Þegar útgáfa sögunnar hófst 1961 var titill hennar QRM sur Bretzelburg en seinni hlutinn nefndist QRN sur Bretzelburg.
 Þegar sagan var gefin út á bók 1966 var hún nokkuð stytt frá því sem verið hafði í tímaritsútgáfunni. Íslenska útgáfan frá 1982 inniheldur hluta af því efni sem sleppt var í upphaflegu bókarútgáfunni, en þó ekki allt.
 Í bókarútgáfunni sést Valur berja á klefadyr sínar og kvarta yfir að vera látinn ganga berfættur á köldu steingólfi. Í upphaflegu útgáfunni brugðust fangaverðirnir við með því að láta hann klæða sig í níðþrönga skó og ganga í hringi. Þeim hluta er sleppt í bókinni og virðist því skringilegt að næst þegar Valur kemur við sögu sjást skór liggjandi við hlið hans í fangaklefanum.
 Þótt pyntingarnar sem Valur er látinn sæta séu flestar sakleysislegar (hann er sveltur og látinn finna matarilm eða neyddur til að hlusta á ískrandi krít á töflu) þótti umfjöllunarefnið pólitískt viðkvæmt, enda höfðu frönsk stjórnvöld orðið uppvís að því að beita skipulögðum pyntingum í baráttu sinni við sjálfstæðissinna í Alsír.

Íslensk útgáfa 
Neyðarkall frá Bretzelborg var gefin út af Iðunni árið 1982 í íslenskri þýðingu Jóns Gunarssonar. Þetta var ellefta bókin í íslensku ritröðinni

Myndasögur
Grundarkirkja

Grundarkirkja er í Laugalandsprestakalli í Eyjafjarðarprófastsdæmi. Grund er bær og kirkjustaður frá fornu fari í Hrafnagilshreppi. Þar voru kaþólskar kirkjur helgaðar heilögum Lárentíusi. Grund tilheyrði Grundarþingum fyrrum. Magnús Sigurðsson, bóndi, byggði núverandi kirkju árið 1904-05 fyrir eigið fé.
Sanok

Sanok er borg í Póllandi í Podkarpackie sýslu. Sanok liggur við ána San. Íbúar voru 39.106 þann 31. desember 2010.

Borgir í Póllandi
Íslandsmeistaramót FSÍ í þrepum 2012

Íslandsmeistaramót FSÍ í þrepum í áhaldafimleikum var haldið í Íþróttamiðstöðinni Björk þann 17. mars 2012.  Veitt voru verðlaun fyrir 3 fyrstu sætin í fjölþraut í hverjum þrepi.  Sá keppandi sem náði fyrsta sæti í hverju þrepi var krýndur Íslandsmeistari.

Úrslit

Úrslit kvennaflokkur

1. þrep - kvk

2. þrep - kvk

3. þrep kvk

4. þrep kvk

5. þrep kvk

Úrslit karlaflokkur

1. þrep kk

2. þrep kk

3. þrep kk

4. þrep kk

5. þrep kk

Heimildir

Fimleikar
Božo Paradžik

Božo Paradžik er króatískur kontrabassaleikari. Hann hóf kontrabassanám í Sarajevó árið 1983, þá aðeins 13 ára gamall. Kennarinn hans þar var Tihomir Vidovic. Á árunum 1987 til 1992 stundaði hann nám við Tónlistarakademíuna í Prag hjá Jirí Hudec.

Neðanmálsgreinar 

Paradzik, Bozo
Sæfari (félag)

Sæfari er félag áhugafólks um sjóíþróttir á Ísafirði. Í félaginu eru bæði siglingafólk, kajakræðarar og vélbátasiglarar. Félagið heldur árleg siglinganámskeið. 

Upphaflega var félagið stofnað 10. september 1978 sem sportbátafélag og starfaði af miklum krafti en lagðist af síðar meir. Félagið var síðan endurreist í núverandi mynd 3. júní árið 2000.

Tengt efni 
Siglingasamband Íslands

Tenglar
 Vefur Sæfara

Siglingafélög
Íþróttafélög á Ísafirði
Kaíberskarð

Kaíberskarð (pashto: د خیبر درہ, úrdú/persneska: درۂ خیبر) er fjallaskarð í Spin Ghar-fjallgarðinum milli Afganistans og Pakistans. Skarðið var hluti af Silkiveginum og það hefur í aldaraðir verið mikilvæg verslunarleið milli Mið-Asíu og Suður-Asíu. Skarðið er líka hernaðarlega mikilvægt og margar innrásir hafa farið gegnum skarðið, allt frá Alexander mikla að breska hernum sem notaði skarðið til að leggja Afganistan undir Breska heimsveldið. Skarðið er enn mikilvæg leið til að koma hergögnum til herliðs NATO í Afganistan. Hæsti punktur vegarins um skarðið er 5 kílómetra innan landamæra Pakistans þar sem heitir Landi Kotal.

Fjallaskörð
Landafræði Pakistans
Landafræði Afganistans
Atari 2600

Atari 2600 er leikjatölva sem kom út í október árið 1977, gefin út af Atari. Vélin var fyrst seld sem Atari VCS (skammstöfun á Video Computer System) en eftir að seinni vélin Atari 5200 kom út þá var hún skýrð Atari 2600. Með henni fylgdu tvær stýripinnafjarstýringar og tvær aðrar fjarstýringar með snúningsshjóli á og skottökkum (paddle controller) og tölvuleikurinn Combat seinna meir fylgdi með hinn vinsæli Pac-Man. Atari-tölvan var gasalega vinsæl um árið 1980.

Árið 2006 var tekið leikjatölvuna inn í hóp þeirra útvöldu leikfanga í National Toy Hall of Fame í Bandaríkjunum. Meðal forritara Atari 2600 eru:
 David Crane
 Tod Frye
 Rob Fulop
 Larry Kaplan
 Alan Miller
 Warren Robinett
 Carol Shaw
 Howard Scott Warshaw
 Bob Whitehead
 Tom Reuterdahl''

Leikjatölvur
Natalie Portman

Natalie Portman (fædd 9. júní 1981 í Jerúsalem) er bandarísk leikkona. Portman er einkabarn foreldra sinna. Faðir hennar er læknir frá Ísrael og móðir hennar er listakona frá Ohio. Hún flutti til Washington DC þegar hún var enn þá mjög ung. Eftir að hafa flutt nokkrum sinnum settist fjölskyldan að í New York, þar sem hún á enn heima í dag. Portman gekk í Harvard. 

Natalie var ellefu ára þegar umboðsmaðurinn hennar uppgötvaði hana. Þrýst var á hana að gerast fyrirsæta en hún valdi frekar að verða leikkona. Portman lék Padmé Amidölu í Stjörnustríðskvikmyndunum Ógnvaldurinn, Árás klónanna, og Hefnd Sithsins.

Portman, Natalie
Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu leikkonu í aðalhlutverki
Biobío-fylki

Biobío-fylki í Síle (spænska: Región del Biobío, eða VIII. Región) er fylki í suður Síle um miðbik landsins Höfuðborg Biobío-fylkis er Concepción og liggur að það að Maule-fylki í norðri, Argentína í austri, Araucanía-fylki í suðri og Kyrrahafinu í vestri. 

Biobío-fylki er eitt af 15 fylkjum eða stjórnsýslusvæðum í Síle. Það er 37.069 km² að flatarmáli og íbúar þess árið 2012 voru 1,965,199.

Tenglar 
 Opinber vefsíða Biobío-fylki (á spænsku)

Biobío-fylki
Neysluvatn

Neysluvatn eða drykkjarvatn er vatn sem ætlað er til neyslu eða matargerðar og þrifnaðar á heimilum, vinnustöðum og opinberum stöðum. Einnig telst allt vatn sem notað er í matvælafyrirtækjum vera neysluvatn svo sem í mjólkurframleiðslu og mjólkuriðnaði, kjötvinnslu, fiskiðnaði og fiskeldi.Neysluvatn getur verið í upprunalegu ástandi (lindarvatn, grunnvatn) oft hefur það verið hreinsað og meðhöndlað til þess að það öðlist þau gæði sem neysluvatn þarf að hafa. Neysluvatn getur komið beint úr lind, borholu eða brunni, úr dreifikerfi, tönkum, flöskum eða öðrum ílátum.  Neysluvatn verður að standast strangar heilbrigðis- og hreinlætiskröfur.

Heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga hafa eftirlit með neysluvatni og vatnsbólum og vatnsverndarsvæðum viðkomandi staða. Á Íslandi er neysluvatn mestmegnis fengið úr grunnvatni og lindum. Hreinsun á neysluvatni er fátíð. Orkustofnun og Íslenskar orkurannsóknir hafa stundað neysluvatnsrannsóknir og ráðgjöf varðandi vatnsöflun um árabil. Vatnsútflutningur, þ.e. útflutningur á átöppuðu neysluvatni, er vaxandi atvinnugrein á Íslandi.

Í sumum löndum er flúori bætt við neysluvatn í þeim tilgangi að draga úr tannskemmdum.

Neðanmálsgreinar 

Vatn
Grunnvatn
Vatnafræði
Fíton

Fíton var íslensk auglýsingastofa starfrækt frá 1996 til 2015 þegar hún sameinaðist stofunni Pipar\TBWA. 

Starfsmenn voru 30 talsins árið 2012. Framkvæmdarstjóri var Þormóður Jónsson.

Íslensk fyrirtæki
Tutufa bufo

{{Taxobox
| name = Tutufa bufo
| image = Tutufa bufo 2010 G1.jpg
| image_caption = Skel Tutufa bufo.
| regnum = Animalia
| phylum = Skeldýr (Mollusk)
| classis = Snigill (Gastropoda)
| unranked_superfamilia = clade Caenogastropoda clade Hypsogastropoda clade Littorinimorpha
| superfamilia = Tonnoidea
| familia = Bursidae| genus = Tutufa| species = Tutufa bufo| binomial = T. bufo| binomial_authority = (Röding, 1798)
}}Tutufa bufo'' er sjávarsnigill frá vesturhluta Kyrrahafs.

Sniglar
Samsíðungur

Samsíðungur er ferhyrningur með hvorar tveggja mótlægra hliða samsíða og jafnstórar.

Formúlur

Flatarmál 

Flatarmál samsíðungs er grunnur sinnum hæð.

Rúmfræði
Evklíðsk rúmfræði