alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Runólfur Jónsson (skólameistari)

Runólfur Jónsson (um 1619 – 1654) var skólameistari á Hólum og í Danmörku, fornfræðingur og fékk meistaranafnbót fyrir lærdóm sinn.

Runólfur var fæddur á Skeggjastöðum á Langanesströnd, sonur séra Jóns Runólfssonar prests þar og síðar á Svalbarði í Þistilfirði og Munkaþverá, sem dó 1682 og var þá sagður 102 ára gamall, og miðkonu hans Sigríðar Einarsdóttur, Nikulássonar klausturhaldara á Munkaþverá. 

Runólfur þótti mikill gáfumaður. Hann lærði í Hólaskóla, var um tíma við nám í Kaupmannahöfn en kom svo heim og var skólameistari á Hólum frá 1643 til 1649. Á meðan hann var þar er hann sagður hafa mælt hnattstöðu Hóla. Þegar hann lét af embætti fór hann til náms við Kaupmannahafnarháskóla. Þar lagði hann stund á fornfræði, skrifaði á latínu rit málfræðilegs eðlis, meðal annars fyrstu íslensku málmyndalýsinguna, og vann að latnesk-íslenskri orðabók. Runólfur var sæmdur meistaranafnbót 1650 fyrir lærdóm sinn. Sagt var að hann stefndi á að verða biskup á Hólum á eftir Þorláki Skúlasyni. 

Hann varð skólameistari í Christiansstad á Skáni en dó þar 1654 úr skæðri pest sem gekk þá um Danmörku og lagði meðal annars nokkra íslenska námsmenn að velli. Hann var ókvæntur og barnlaus.

Heimildir 
 
 
 Bækur eftir Runólf Jónsson á Bækur.is

Hólaskóli
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir embættismenn í Danmörku
Íslenskir skólameistarar
Þorsteinn Illugason

Þorsteinn Illugason (1618 – 11. september 1705) var skólameistari í Hólaskóla í fjóra vetur og síðan aðstoðarprestur á Hólum, prestur á Völlum í Svarfaðardal í 40 ár og prófastur í Vaðlaþingi í rúma þrjá áratugi.

Þorsteinn var sonur Illuga Jónssonar Hólaráðsmanns og konu hans Halldóru Skúladóttur, systur Þorláks biskups og dótturdóttur Guðbrands Þorlákssonar. Hann varð skólameistari á Hólum 1649 og gegndi því starfi í fjóra vetur en þá tók hann prestsvígslu og varð aðstoðardómkirkjuprestur á Hólum. Árið 1658 fékk hann Velli í Svarfaðardal og var prestur þar allt til 1698 og jafnframt prófastur í Vaðlaþingi frá 1667. Hann lét af embætti áttræður að aldri en var þó áfram á Völlum og átti þar heima þegar manntalið var tekið 1703. Hann dó tveimur árum síðar, hátt á níræðisaldri, annaðhvort á Völlum eða á Sökku í sömu sveit hjá dóttur sinni.

Kona séra Þorsteins, gift 11. október 1667, var Steinvör Jónsdóttir frá Skeggjastöðum, alsystir Runólfs, sem var skólameistari næstur á undan Þorsteini. Þau áttu þrjár dætur, Sigríði konu séra Hjalta Þorsteinssonar prests og listmálara í Vatnsfirði, Gróu konu séra Gísla Jónssonar á Útskálum og Kristrúnu konu Ara Jónssonar bónda á Sökku í Svarfaðardal, sonar Jóns Arasonar prófasts í Vatnsfirði. Ein dóttir þeirra var Guðrún sól, sem þótti kvenna fegurst og heillaði marga unga menn, þar á meðal Jón Steinsson Bergmann, son Steins biskups, svo mjög að hún var sögð ástæða þess að hann fyrirfór sér. Önnur dóttir þeirra, Hólmfríður, var langamma Bertels Thorvaldsen myndhöggvara.

Heimildir 
 
 

Hólaskóli
Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Skúli Þorláksson

Skúli Þorláksson (1635 – 14. september 1704) var skólameistari á Hólum í eitt ár en síðan prestur á Grenjaðarstað og prófastur í Þingeyjarþingi frá 1660 til dauðadags.

Skúli var næstelsti sonur Þorláks Skúlasonar Hólabiskups og Kristínar Gísladóttur konu hans. Á meðal systkina hans voru þeir Gísli Þorláksson Hólabiskup og Þórður Þorláksson Skálholtsbiskup. Skúli sigldi ungur, stundaði skólanám í Kaupmannahöfn og fór síðar í Hafnarháskóla. Hann kom svo til Íslands og varð skólameistari á Hólum í eitt ár en 1660 var hann vígður prestur á Grenjaðarstað og varð um leið prófastur. Hann er sagður hafa verið stórauðugur.

Fyrri kona Skúla var Guðrún Benediktsdóttir, dóttir Benedikts Halldórssonar sýslumanns í Skagafjarðarsýslu. Þau voru barnlaus. Eftir lát hennar giftist Skúli Elínu Sigurðardóttur, sem var dóttir Sigurðar Magnússonar sýslumanns á Skútustöðum og systir Magnúsar í Bræðratungu. Þau áttu fjölda barna en flest þeirra dóu í Stórubólu 1707, uppkomin en barnlaus. Yngsta dóttirin, Jórunn, lifði þó og giftist frænda sínum, Brynjólfi Thorlacius Þórðarsyni sýslumanni, syni Þórðar biskups.

Heimildir 
 
 

Hólaskóli
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Ágeas

Ágeas (forngrísku: Αὐγέας; Augéās) eða Ágeías (forngrísku: Αὐγείας; Augeíās) var í grískri goðafræði konungur í Elís og faðir Epíköstu. Fimmta þraut Heraklesar var að þrífa fjós Ágeasar. Var það óvinnandi verk einum manni og veitti Herakles því fljótunum Alfeios og Peneios um fjósin.

Í mörgum tungumálum, sem og á íslensku, er það að þrífa/hreinsa Ágeasarfjósið haft um það að vinna næsta ómögulegt verk, klára eitthvað sem er einstaklega erfitt eða næsta ómögulegt nema með róttækum aðferðum.

Tengt efni 
 Þrautir Heraklesar

Menn og hetjur í grískri goðafræði
Gísli Vigfússon

Gísli Vigfússon (1637 – 6. janúar 1673) var skólameistari í Hólaskóla, meistari í heimspeki og síðar bóndi á Hofi á Höfðaströnd.

Gísli var sonur Vigfúsar Gíslasonar sýslumanns, sem einnig hafði verið skólameistari á Hólum, og konu hans Katrínar Erlendsdóttur. Bróðir hans var Bauka-Jón Vigfússon Hólabiskup. Gísli fór utan til háskólanáms um 1658 og ferðaðist síðan um Þýskaland, Belgíu og England og var fjögur ár í þeirri ferð. Hann kom svo heim 1663 og varð skólameistari á Hólum. Því embætti gegndi hann í fjögur ár. Árið 1667 fór hann svo aftur til Kaupmannahafnar til náms og vísindaiðkana, var þar í tvö ár og varð meistari í heimspeki.

Hann kom aftur til Íslands árið 1669. Árið eftir giftist hann Guðríði, dóttur Gunnars Björnssonar prests á Hofi á Höfðaströnd, sem hann hafði trúlofast áður en hann sigldi, og bjuggu þau þar, en Gísli dó árið 1673. Þau áttu einn son, Vigfús Gíslason bónda á Hofi. 

Þegar Gísli var erlendis í seinna skiptið orti hann þrjár vísur til unnustu sinnar. Fyrsta vísan er talin ein elsta heimild um flekaveiðar við Drangey.

Langt er síðan ég langvíu sá
liggjandi í böndum.
Eg er kominn oflangt frá
öllum mínum löndum.

Norðurfjöllin nú eru blá,
neyð er að slíku banni.
Eg er kominn oflangt frá
ástar- festu ranni.

Ýtar sigla í önnur lönd
auðs að fylla sekki.
Eigðu Hof á Höfðaströnd
hvort þú vilt eða ekki.

Heimildir 
 
 
 

Hólaskóli
Íslenskir skólameistarar
Jón Bjarnason (prestur á Staðarbakka)

Jón Bjarnason (d. 8. september 1705) var kennari og skólameistari í Hólaskóla og síðar prestur á Staðarbakka í Miðfirði.

Jón var sonur séra Bjarna Jónssonar prests í Miklagarði í Eyjafirði og síðar á Þönglabakka í Fjörðum og konu hans Margrétar Gamalíelsdóttur. Um séra Bjarna segir Jón Espólín: „Var klagaður fyrir allra handa embættisafglöp og heimsku, en var ríkur og kunni vel til laga, gat því varið sig.“

Jón var skólameistari á Hólum 1667-1673 og á meðan hann var þar átti hann barn í frillulífi. Hann var sagður allvel lærður, skáld og mælskumaður. Árið 1673 var hann vígður prestur að Staðarbakka og var þar til dauðadags, eða í 32 ár. Í annálum segir að hann hafi ekki viljað deyja inni í bæ, heldur í kirkjunni, og hafi gengið þangað en hnigið niður við stein á miðri leið og dáið þar.

Fyrri kona hans var Sigríður Hákonardóttir en sú síðari Sigríður Þorgilsdóttir.

Heimildir 
 
 

Hólaskóli
Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Þorsteinn Geirsson

Þorsteinn Geirsson (4. maí 1638 – 16. apríl 1689) var kennari og síðar skólameistari í Hólaskóla og seinna prestur í Laufási við Eyjafjörð. Hann var sagður mikill gáfumaður og vel lærður.

Þorsteinn var sonur séra Geirs Markússonar prests í Mývatnsþingum og síðar á Helgastöðum í Reykjadal og konu hans Steinunnar Jónsdóttur, einn úr stórum systkinahópi. Hann var heyrari á Hólum í nokkur ár en fór síðan utan og lærði við Kaupmannahafnarháskóla í fimm ár. Þá fór hann aftur til Íslands og varð skólameistari á Hólum árið 1673. Því starfi gegndi hann til 1683. Þá lést Markús bróðir hans, sem var prestur í Laufási, og var Þorsteinn vígður þangað. Egill Sigfússon (sem seinna átti barn með Sigríði yngstu, systur Þorsteins) tók við skólameistarastarfinu af honum.

Þorsteinn var þó ekki langlífur í embætti, dó sex árum síðar. Kona hans var Helga Jónsdóttir (1638–1718), dóttir séra Jóns Arasonar í Vatnsfirði. Hún hafði áður verið gift Teiti Torfasyni Skálholtsráðsmanni. Hún var barnlaus með báðum mönnum sínum.

Í Þjóðminjasafni er minningartafla úr Laufáskirkju með mynd af þeim hjónum, Þorsteini og Helgu, líklega eftir séra Jón Guðmundsson á Felli í Sléttuhlíð.

Heimildir 
 
 

Hólaskóli
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Egill Sigfússon

Egill Sigfússon (1650 – 1723) var kennari og skólameistari í Hólaskóla og síðan prestur í Glaumbæ á Langholti. Hann var gott latínuskáld og sagður mikill gáfumaður.

Egill var sonur séra Sigfúsar Egilssonar dómkirkjuprests á Hólum og áður skólameistara og seinni konu hans Ólafar Sigfúsdóttur. Hann útskrifaðist úr Hólaskóla og hélt síðan til náms við Kaupmannahafnarháskóla. Hann sneri aftur til íslands 1678 og árið 1683 varð hann skólameistari í Hólaskóla og gengdi því starfi í tólf ár, eða til 1695. 

Þá var hann vígður prestur í Glaumbæ en missti prestsskap tveimur árum síðar af því að hann hafði eignast son í lausaleik með Sigríði Geirsdóttur, systur Þorsteins Geirssonar sem var skólameistari næstur á undan honum. Hann fékk þó embættið aftur aðeins einu ári síðar en þurfti að borga 50 dali fyrir.

Kona Egils var Þuríður, dóttir Jóns Bjarnasonar bónda í Stafni í Svartárdal. Þau áttu tvær dætur.

Heimildir 
 
 

Hólaskóli
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir prestar
Íslenskir skólmeistarar
Bad Teacher

Bad Teacher er bandarísk gamanmynd frá árinu 2011. Myndin er leikstýrð af Jake Kasdan og handritið er skrifað af Lee Eisenberg og Gene Stupnitsky. Cameron Diaz, Justin Timberlake, og Jason Segel fara með aðalhlutverk í myndinni sem frumsýnd var þann 22. júní á Íslandi og þann 24. júní í Bandaríkjunum.

Söguþráður 
Elizabeth Halsey er kennari sem er bara alveg sama. Hún er orðljót, óforskömmuð og óviðeigandi fyrir allan peninginn. Á skólatíma bölvar hún á nemendu sína, dettur í það og reykir gras. Hún ætlar að giftast ríkum unnusta sínum en þegar hann lætur hana róa reynir hún að næla sér í nýja varakennarann við skólann, Scott Delacorte, sem er ríkur og myndalegur. Helstu keppinautar hennar eru annar kennari, Amy og hugmyndin um fyrrverandi kærustu Scott, sem var í meira lagi brjóstgóð. Hún telur sig líklegri til að vinna hylli Scott með því að fara í brjóstaaðgerð og til þess að afla fjár fyrir henni þarf hún, versti kennari skólans, að fá nemendur sína til að ná hæstu einkunnum í skólanum. Auk þess þarf hún að losna við óþolandi leikfimikennarann Russell sem er ástfanginn af henni, keppinautinn Amy, og sína eigin slæmu siði.

Leikendur 
 Cameron Diaz sem Elizabeth Halsey
 Justin Timberlake sem Scott Delacorte
 Jason Segel sem Russell Gettis
 Lucy Punch sem Amy Squirrell
 John Michael Higgins sem Wally Snur
 Molly Shannon sem Melody
 Eric Stonestreet sem Kirk
 Phyllis Smith sem Lynn Davies
 Thomas Lennon sem Carl Halabi
 Noah Munck sem Tristan
 Matthew J. Evans sem Garrett Tiara

Heimildir 

Kvikmyndir frumsýndar 2011
Bandarískar kvikmyndir
Kvenréttindi

Kvenréttindi eru þau efnahagslegu og stjórnmálalegu réttindi sem konur og stelpur í mjög margvíslegum aðstæðum hafa gert tilkall til og gera enn í dag. Baráttan fyrir kvenréttindum er til komin vegna margvíslegrar, sögulegrar og hefðbundinnar mismununar körlum í vil á kostnað kvenna.

Þau réttindi sem konur hafa gert tilkall til til jafns við karlmenn eru meðal annars kosningaréttur í lýðræðisríkjum, réttur til jafnra launa kynjanna fyrir sömu störf, til sjálfræðis, fjárræðis, til þess að ganga í her, gegna opinberum embættum, o.fl.

Jafnrétti er víðast hvar talsvert mikið á Vesturlöndum, og þá sérstaklega í Skandinavíu. Í einveldisríkjum eins og t.d. Sádi-Arabíu eru réttindi kvenna af skornum skammti, þar mega þær hvorki aka farartæki né heldur kjósa til ráðgefandi þings (a. Majlis as-Shura).

Saga 
Konur hafa haft völd í ýmsum ríkjum og veldum í gegnum tíðina, til dæmis var Kleópatra, drottning Egyptalands, margar drottningar hafa ráðið ríkjum í Englandi, eins og Elísabet 1. og einnig má nefna Jóhönnu af Örk. 

Baráttuna fyrir kosningarétti kvenna má rekja til skrifa breska femínistans Mary Wollstonecraft í byrjun 19. aldar. Konur fengu fyrst kosningarétt árið 1893 í Nýja-Sjálandi sem þá var nýlenda Breta. Íslenskar konur fengu kosningarétt til Alþingiskosninga árið 1915, þó með nokkrum takmörkunum. Svissneskar konur fengu ekki kosningarétt fyrr en 1971.

Sjá einnig  
 Kvenréttindi á Íslandi

Tenglar 

 UN Women (United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women)
 Vefur UN Women um stöðu kvenréttinda
 Íslensk landsnefnd UN Women
 Kvenréttindi, grein eftir Sigríði Th. Erlendsdóttur í Morgunblaðinu 17. júní, 1994
 Heimastjórn í hundrað ár  -  1904 - 2004 - Kvenréttindi 
 Enn hallar á konur, frétt Rúv.is 6. júlí 2011
 Um hag kvenna, grein í Þjóðviljanum frá 31. desember 1886
Þórarinn E. Tulinius

Þórarinn Erlendur Tulinius eða Thor E. Tulinius (f. á Eskifirði 1860, d. 1932) stórkaupmaður var mjög umsvifamikill á Ísland um og við aldamótin 1900. Hann rak meðal annars eimskipafélagið Thore, sem hann stofnaði 1903.

Tengt efni 
 Louis Zöllner
 Thor Jensen

Tenglar 
 Austurland - Þórarinn Erlendur Tulinius, 1907
 Eimreiðin - Þórarinn E. Tulinius, 1913

Íslenskir viðskiptamenn
Handhafar Hinnar íslensku fálkaorðu
My Sister's Keeper (kvikmynd)

My Sister's Keeper er bandarísk kvikmynd frá árinu 2009 sem leikstýrð er af Nick Cassavetes og fara Cameron Diaz, Abigail Breslin, Sovia Vassileva, og Alec Baldwin með aðalhlutverk í myndinni sem byggð er á samnefndri bók eftir Jodi Picoult. Myndin, sem frumsýnd var þann 8. júlí 2009 á Íslandi, segir sögu ungrar stúlku sem fer í mál við foreldra sína svo hún geti sjálf tekið ákvörðun um hvort hún eigi að gefa nýra til að bjarga lífi eldri systur sinnar. 

Bandarískar kvikmyndir
The Trooper

The Trooper er lag með Iron Maiden. Lagið kom út á breiðskífunni Piece of Mind 16. maí 1983 og sem smáskífa í júní sama árs. Lagið er samið af Steve Harris og er um Orrustuna við Balaclava í Krímstríðinu.

Stuttskífur
Ásgarður (Þorgrímsstaðadal)

Ásgarður er fornt eyðibýli í Þorgrímsstaðadal í Vatnsnesfjalli í Vestur-Húnavatnssýslu. Þjóðsögur segja að Ásgarður hafi eitt sinn verið kirkjustaður og heil kirkjusókn hafi verið í dalnum en þeir bæir eru komnir í auðn.

Bæjarins er getið í landamerkjalýsingu á milli Tungu og Ásbjarnarstaða 21. nóvember 1485 og er þar sagt að Tjarnarkirkja eigi land fram að Seljagili á móti Ásgarði (sjá Íslenskt fornbréfasafn VI).

Heimildir 
 

Íslensk eyðibýli
Vatnsnes
Vestur-Húnavatnssýsla
Úlfur Karlsson

Úlfur Karlsson (fæddur 13. október 1988) er íslenskur listamaður og kvikmyndaleikstjóri.
Úlfur hóf feril sinn með gerð stuttmynda og heimildarmynda. Árið 2003 komst Úlfur á New York Independent Film and Video Festival með stuttmyndina Pirovat. Árið 2008 lauk hann námi við Kvikmyndaskóla Íslands. Hann hefur gert tvær stuttmyndir síðan þá, Tvísögu, árið 2006, og Einskonar Alaska, árið 2008, sem byggð var á útvarpsleikriti eftir Harold Pinter. Eftir það sneri hann sér að mestu að myndlistinni. Árið 2009 lauk hann fornámi í Myndlistarskólanum á Akureyri. Þá hóf hann nám við Valand School of Fine Arts og lauk BA gráðu þaðan.  Þar hefur hann haldið margar sýningar á abstrakt expressíónistískum málverkum sínum. Úlfur hefur einnig haldið fjölmargar sýningar á Íslandi, meðal annars í Listasafni ASÍ , Slunkaríki og Sláturhúsinu á Egilsstöðum. Hann hefur einnig sýnt verk sín í Svíþjóð, Þýskalandi, Danmörku og Grikklandi. Árið 2015 tók Úlfur þátt í sýningunni Nýmálað í Listasafni Reykjavíkur. Hann hélt einnig sýningu sem bar titilinn Við erum ekki hrædd, í Listasafni Reykjavíkur og sýningu sem hét Inngræðsla í Gallerý Veður og Vindur. Árið 2016 hélt Úlfur einkasýningu í Galerie Hilger NEXT í Vínarborg sem bar titilinn "By Proxy". 
.

Stuttmyndir 
 Pirovat 2003
 Tvísaga  2006
 Einskonar Alaska 2008

Tilvísanir

Tenglar
 Heimasíða Úlfs 
 http://www.visir.is/erro-um-ulf-og--ulfur-um-erro/article/2015151039835
 http://icelandicartcenter.is/people/artists/ulfur-karlsson/ 
 http://albumm.visir.is/ulfur-karlsson-opnar-politiska-listasyningu/ 
 http://ruv.is/frett/ulfur-karlsson-raedir-syninguna-by-proxy
 https://grapevine.is/culture/art/2016/10/07/artist-talk-ulfur-karlsson/

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Íslenskir myndlistarmenn
Óevklíðsk rúmfræði

Óevklíðsk rúmfræði er rúmfræði sem þar sem frumsendum Evklíðs er ekki öllum fullnægt.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Evlíðsk rúmfræði

Rúmfræði
 Óevklíðsk rúmfræði
Jón Bjarnason (prestur í Fellsmúla)

Jón Bjarnason (d. 1628) var skólameistari í Skálholtsskóla, síðan prestur þar og loks prestur í Fellsmúla í Rangárþingi frá 1612 til dauðadags.

Jón var sonur Bjarna Helgasonar bónda á Skammbeinsstöðum í Holtum, bróður Margrétar móður Odds Einarssonar biskups, og konu hans Margrétar Jónsdóttur. Hann lærði í Skálholtsskóla, sigldi ekki til Kaupmannahafnar en þótti þó vel lærður maður. Hann var skólameistari í Skálholti 1608-1610, var kirkjuprestur í Skálholti 1611 en árið 1612 varð hann prestur í Fellsmúla.

Kona Jóns var Margrét, dóttir Stefáns Gunnarssonar Skálholtsráðsmanns og áður skólameistara, og áttu þau fjóra syni.

Heimildir 
 
 

Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Skálholtsskóli
Jón Sigurðsson (prestur á Breiðabólstað)

Jón Sigurðsson (um 1588 – 1640) var skólameistari í Skálholtsskóla og síðan aðstoðarprestur og svo prestur á Breiðabólstað í Fljótshlíð.

Jón var fæddur á Möðruvöllum í Hörgárdal, sonur Sigurðar Einarssonar prests þar og síðar á Breiðabólstað, bróður Odds Einarssonar biskups, og konu hans Ingunnar Jónsdóttur. Hann lærði í Skálholtsskóla og síðan í Kaupmannahafnarháskóla og er talinn hafa innritast þar 1604. 

Hann varð skólameistari í Skálholti 1610 og hafði til þess leyfi Gísla Þórðarsonar lögmanns, en Steindór sonur Gísla, sem var við nám í Kaupmannahöfn, hafði fengið konungsbréf fyrir skólameistarastöðunni en kom ekki til Íslands fyrr en 1613 og varð aldrei skólameistari. Árið 1612 varð Jón svo aðstoðarprestur hjá föður sínum á Breiðabólstað og varð svo prestur þar þegar séra Sigurður lét af embætti 1626 og gegndi því starfi til dauðadags.

Séra Jón var þríkvæntur. Fyrsta kona hans var Guðrún Gísladóttir, dóttir Gísla Árnasonar sýslumanns á Hlíðarenda. Önnur kona hans var Kristín, dóttir séra Teits Halldórssonar og sú þriðja Guðrún Snorradóttir.

Heimildir 
 
 

Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Skálholtsskóli
Torfi Finnsson

Torfi Finnsson (d. 22. júní 1637) var kennari og skólameistari í Skálholtsskóla um árabil og síðan prestur í Hvammi í Dölum. Hann var vel lærður og orðlagður kennari.

Torfi var sonur Finns Jónssonar bónda í Flatey, sonarsonarsyni Þorleifs Björnssonar hirðstjóra, og konu hans Ragnhildar Torfadóttur. Bróðir hans var Jón Finnsson í Flatey, sem gaf Brynjólfi biskupi Flateyjarbók. Torfi innritaðist í Kaupmannahafnarháskóla árið 1606 og kom aftur til Íslands 1612. Ári síðar varð hann heyrari við Skálholtsskóla og tveimur árum síðar skólameistari. Einn af nemendum hans var Brynjólfur Sveinsson, síðar biskup, sem hrósaði kennslu hanns mikið.

Torfi varð prestur í Hvammi í Dölum árið 1621 og gegndi því embætti til dauðadags. Kona hans var Guðríður Jónsdóttir, dóttir Jóns Björnssonar á Holtastöðum í Langadal og systir Helgu biskupsfrúar, konu Odds Einarssonar. Börn þeirra voru Jón Torfason í Flatey og Guðrún, kona Bjarna Péturssonar sýslumanns á Staðarhóli.

Heimildir 
 
 

Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Skálholtsskóli
Hjarta hafsins

Hjarta hafsins (franska: „Le Cœur de la Mer“) er heiti yfir bláa demantinn í kvikmyndinni Titanic frá árinu 1997. Demanturinn, sem er uppspuni handritshöfundar, er byggður á fræga bláa Hope demantinum sem geymdur er í Smithsonian-safninu. Einnig er talið að útlit demantsins sé byggt á svipuðu safírmeni sem Titanic farþeginn Kate Florence Phillips átti.

Í myndinni 
Í kvikmynd James Cameron Titanic fer fornleifafræðingurinn Brock Lovett í leit að hálsmeninu sem hann telur að sé grafið á botni Atlantshafsins í flaki RMS Titanics. Teymi hans tekur peningaskáp farþega fyrsta farrýmisskipsins, Caledon Hockleys, upp á yfirborðið og er grunur hans staðfestur er hann finnur teikningu af nakinni konu með hálsmenið í skápnum sem teiknið var kvöldið sem skipið sökk. Demanturinn hafði eitt sinn verið í eigu Loðvíks 16. en hafi horfið stuttu eftir aftöku hans árið 1793 og mótaður í hjartalagað hálsmen. Minnst er á að Hope demanturinn sé minna virði en Hjartað en í raun og veru var sá demantur í eigu Loðvíks 16. 

Konan í teikningunni, Rose Calvert (áður DeWitt Bukater) hefur samband við Lovett til þess að segja honum sögu hennar um borð skipsins. Rose var talin hafa glatast í sjóslysinu þegar skipið sökk en var hún unglingsstúlka á fyrsta farrými sem trúlofuð var Caledon Hockley. Hann hafði keypt menið fyrir hana í von um að hún myndi elska hann. Um borð skipsins hafði Rose kynnst ungum manni, Jack Dawson, sem var listamaður á þriðja farrými og var orðin ástfangin af honum. Dawson var sá sem teiknað hafði myndina af henni án þess að Hockley vissi af því. Þegar að skipið byrjar að sökkva telur Caledon sig eiga hærri líkur að lifa af heldur en Dawson og þykist hafa áhyggjur af Rose. Hann setur þá jakkann sinn utan um hana en hann man ekki þá að í vasanum á þeim jakka er hálsmenið. Rose flýr stuttu síðar ásamt Jack á meðan skipið sekkur og fer hún ofan í sjóinn með skipinu. Hún og Jack synda í burtu og finna þau flak af skipinu en það bar ekki þau bæði og fór Rose upp á en Jack var eftir í ísköldu vatninu. Þegar björgunarbátar sigla til þeirra sem fóru ofan í vatnið var Rose bjargað en hafði Jack frosið til dauða. Þegar Rose fer um borð skipsins „RMS Carpathia“ sem bjargaði öllum þeim í björgunarbátunum kemst hún að því að demanturinn er í vasa hennar. Allt hennar líf geymdi Rose demantinn en hvorki notaði né seldi hann fyrir peninga. Í enda myndarinnar fer hin aldraða Rose á skut skips Lovetts og hendir demantinum ofan í vatnið.

Uppruni 
Um borð alvöru skipsins RMS Titanic var blár safír um borð. Farþeginn Kate Florence Phillips fékk það að gjöf frá nýgiftum eiginmanni sínur, Samuel Morley, á skipinu. Þau voru að flýja til Bandaríkjanna í leit að betra lífi en Morley fórst með skipinu. Saga þeirra er talin hafa veitt James Cameron innblástur þegar hann skrifaði handrit myndarinnar Titanic. Dóttir hjónanna, Ellen Walker, var getin um borð skipsins. Í kvikmyndinni Titanic frá árinu 1943 kemur blár demantur einnig við sögu í ástarsambandi þar sem honum er stolið.

Heimildir 

Titanic
Oddur Stefánsson

Oddur Stefánsson (d. 3. desember 1641) var skólameistari í Skálholtsskóla tvívegis, prestur í Skálholti og síðan í Hraungerði og Gaulverjabæ í Flóa og prófastur í Árnesprófastsdæmi.

Oddur var sonur séra Stefáns Gíslasonar í Odda, sonar Gísla Jónssonar Skálholtsbiskups, og konu hans Þorgerðar Oddsdóttur. Oddur fór ungur utan og nam við Kaupmannahafnarháskóla. Hann var skólameistari í Skálholti frá 1591-1594 en varð þá kirkjuprestur í Skálholti. Sigurður bróðir hans varð þá skólameistari en drukknaði eftir fáeinar vikur í starfi og er ekki ólíklegt að Oddur hafi að einhverju eða öllu leyti stýrt skólanum út skólaárið. 

Árið 1595 varð Gísli Einarsson, hálfbróðir Odds biskups, skólameistari en þótti óhæfur og var aðeins í eitt ár. Var þá Oddur fenginn til að gegna skólameistarastarfinu að nýju jafnhliða prestsstarfinu og sinnti því til 1600. Þótti honum farnast skólastjórnin mjög vel. Hann varð svo prestur í Hraungerði í Flóa árið 1600 og í Gaulverjabæ árið 1606. Prófastur í Árnesprófastsdæmi var hann frá 1630. Hann þótti einn hinn helsti klerkur í Skálholtsbiskupsdæmi, var officialis og sinnti biskupsstörfum eftir lát Odds biskups. Til greina kom að hann yrði sjálfur biskup en hann þótti þó of gamall og var Gísli sonur Odds biskups þá valinn.

Fyrri kona Odds var Ingibjörg Eyjólfsdóttir frá Eyvindarmúla og áttu þau nokkur börn. Seinni kona séra Odds var Anna Þorláksdóttir, ekkja eftir séra Guðmund Gíslason, forvera Odds í embætti í Gaulverjabæ.

Heimildir 
 
 

Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir prestar
Íslenskir skólameistarar
Skálholtsskóli