alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Iðnaðarnefnd Alþingis

Iðnaðarnefnd var ein af fastanefndum alþingis. Nefndin fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu ferðamál, iðju, iðnað og iðnþróun, Landsvirkjun, Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins, orku, orkuvirkjun, orkuvirki, Orkustofnun og  Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni iðnaðarnefndar í dag að mestu leyti undir atvinnuveganefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Iðnaðarnefnd á vefsíðu Alþingis 

Alþingi
Menntamálanefnd Alþingis

Menntamálanefnd var ein af fastanefndum alþingis. Hún fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu höfundarrétt, kennslu, listir, manna- og bæjanöfn, Ríkisútvarpið, skóla og almenna fræðslustarfsemi, söfn og æskulýðsstarfsemi. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni menntamálanefndar í dag að mestu leyti undir allsherjar- og menntamálanefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Menntamálanefnd á vef Alþingis 

Alþingi
Samgöngunefnd Alþingis

Samgöngunefnd var ein af fastanefndum alþingis. Hún fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu ferðalög og fjarskipti, flug, hafnir, siglingar, slysarannsóknir og sveitarstjórnarmál, vegagerð og öryggi í samgöngum. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni samgöngunefndar í dag að mestu leiti undir efnahags- og samgöngunefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Samgöngunefnd á vef Alþingis 

Alþingi
Sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd Alþingis

Sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd var ein af fastanefndum Alþingis. Hún fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu fiskveiðar innan og utan fiskveiðilandhelgi, friðun og nýtingu fiskimiða, Hafrannsóknastofnun, meðferð, vinnslu og dreifingu sjávarafurða  Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins, sjávarútveg og stjórn fiskveiða. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni sjávarútvegs- og landbúnaðarnefndar í dag að mestu leyti undir atvinnuveganefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd á vefsíðu Alþingis 

Alþingi
Sjálfseignastofnunin Amtmannssetrið á Möðruvöllum

Amtmannssetrið á Möðruvöllum er sjálfseignastofnunin sem vinnur að endurreisn merkra bygginga á Möðruvöllum í Hörgárdal og kynningu á sögu staðarins.

Saga og markmið 
Sjálfseignastofnunin Amtmannssetrið á Möðruvöllum var sett á fót 1. mars 2006. Megintilgangur hennar er að endurreisa merkar byggingar á Möðruvöllum í Hörgárdal og að koma á framfæri sögu staðarins á lifandi hátt með því að skapa aðlaðandi og frjótt umhverfi fyrir skóla, námsfólk og ferðamenn sem áhuga hafa á stjórnmála-, menningar- og kirkjusögu, náttúruvísindum og landbúnaði.

Stofnendur Amtmannssetursins eru; Landbúnaðarháskóli Íslands, Arnarneshreppur, Möðruvallaklausturskirkjusókn og Prestssetrasjóður.

Uppbygging Amtmannssetursins hefur einkum verið fjármögnuð af ríki og sveitarfélögum ásamt félögum og fyrirtækjum sem vilja styrkja atvinnu- og menningarstarfssemi á Eyjafjarðarsvæðinu.

Uppbygging 
Uppbyggingunni er skipt upp í fjóra vel afmarkaða áfanga sem hver getur staðið sjálfstætt rekstrarlega. Fyrsti áfanginn var uppbygging Leikhússins sem lauk með víglsu hússins 26. maí 2007 og fer þar nú fram margvísleg menningartengd starfssemi.

Leikhúsið á Möðruvöllum   
Amtmannssetrið á Möðruvöllum á og rekur Leikhúsið að Möðruvöllum sem er 120 fermetra hús byggt árið 1881. Þar er minjasafn um Möðruvallaskóla og sögu staðarins en einnig er þar rekið félags- og safnaðarheimili.

Stjórn 
Í stjórn Amtmannssetursins (2011) sitja; Davíð Stefánsson ráðgjafi, Reykjavík (formaður). Halla Björk Þorláksdóttir kennari, Baldursheimi. Jón Þór Brynjarsson, Hjalteyri.

Framkvæmdastjóri er Þóroddur Sveinsson á Möðruvöllum.

Stofnanir eftir löndum
Hörgársveit
Espihóll

Espihóll er bær og gamalt höfuðból í Eyjafjarðarsveit og tilheyrði áður Hrafnagilshreppi. Sunnan við bæinn er stór hóll með sama nafni.

Samkvæmt því sem segir í Landnámabók var fyrsti bóndinn á Espihóli Þórarinn, sonur Þóris Hámundarsonar, dóttursonar Helga magra. Bærinn er nefndur í ýmsum fornritum og kemur mikið við sögu í Víga-Glúms sögu. Espihóls er einnig getið í Sturlungu og þar var Kolbeinn grön Dufgusson drepinn af mönnum Gissurar Þorvaldssonar árið 1254 til hefnda fyrir Flugumýrarbrennu.

Á Espihóli var jafnan stórbýli og þar bjuggu ýmsir helstu höfðingjar Eyfirðinga. Bærinn var líka löngum sýslumannssetur. Á 17. öld bjó þar Björn Pálsson sýslumaður, sonarsonur Guðbrandar Þorlákssonar biskups, og Magnús sonur hans eftir hann. Kona Magnúsar var Sigríður eldri, dóttir Jóns Vigfússonar biskups, og urðu þau mjög kynsæl. Á síðari hluta 18. aldar bjó Jón Jakobsson sýslumaður á Espihóli. Hann var einn af frumkvöðlum upplýsingarinnar og gerði meðal annars fyrstu tilraunir sem vitað er um hérlendis til vetrarrúnings á sauðfé. Sonur hans, Jón Espólín, sýslumaður og sagnaritari, fæddist á Espihóli 1769 og kenndi sig við bæinn.

Stefán Thorarensen, sonur Stefáns Þórarinssonar amtmanns, bjó á Espihóli og drukknaði í Eyjafjarðará vorið 1844. Eftir það þótti reimt á þeim slóðum, einkum á Stórholtsleiti milli Espihóls og Stokkahlaða.

Upp úr miðri 19. öld bjó Eggert Briem sýslumaður á Espihóli um tíma og þar fæddist dóttir hans, Elín Briem, skólastjóri og höfundur Kvennafræðarans.

Eyjafjarðarsveit
Svæðanudd

Svæðanudd eða svæðameðferð er aðferð notuð í óhefðbundnum lækningum til þess að örva taugaenda í höndum og fótum með því að þrýsta á þá og á þessi aðferð að lækna hina ýmsu kvilla. Egyptar, Indíánar og Kínverjar hafa notað þessa aðferð í gegnum aldirnar en það var ekki fyrr en á 19. öld sem þessi aðferð fór að njóta vinsælda í hinum vestræna heimi. Ekki eru til vísindalegar sannanir fyrir því að svæðameðferð beri árangur í baráttu við sjúkdóma en læknastéttin viðurkennir þessa aðferð ekki sem vísindalega. Þeir sem lært hafa svæðameðferð og þeir sem hafa notið slíkrar meðferðar eru hins vegar sannfærðir um ágæti hennar.

Uppruni 
Elstu heimildir um svæðanudd eru frá Kína frá því fimm þúsund ár aftur í tímann eða þrjúþúsund árum fyrir Kristburð en nálastunguaðferð Kínverja er einnig þekkt frá þessum tíma. Það var árið 1913 sem Bandaríkjamaðurinn Dr. William H. Fitzgerald (1872-1942), háls-, nef- og eyrnalæknir, kynnti þessa aðferð fyrir hinum vestræna heimi. Á fjórða áratug 20. aldar var þessi tækni þróuð enn fremur af hjúkrunarfræðingnum og sjúkraþjálfaranum Eunice D. Ingham (1889-1974). Hún sagði hendur og fætur vera afar viðkvæm svæði sem mætti ná miklum árangri með svæðameðferð. Ingham skipti líkamanum í svæði og kortlagði fætur og hendur með tilliti til þessa. Þannig áttu allir hlutar líkamans sinn stað í fótum og höndum og svaraði hægri hluti líkamans til hægri fótar/handar og vinstri hluti líkamans til vinstri fótar/handar. Ingham þróaði einnig sérstaka nuddaðferð og hefur hún verið kölluð Ingham-aðferðin.

Útskýring 
Svæðanudd og svæðameðferð eru ekki eins og hefðbundið nudd. Aðferðin sem notuð er beinist að því að örva taugaenda í höndum og fótum með því að þrýsta á þá. Þar sem að hugmyndin á bakvið svæðanuddi segir að allir líkamshlutar og líffæri eigi sér samsvörun í höndum og fótum þá er þrýstingi beitt á það svæði sem þarfnast bata með því að ýta á taugaenda á réttum stað í fótum/höndum. Hvert líffæri, innkirtlar og öll starfsemi líkamans í heild hefur taugaenda sem er að finna í höndum eða fótum og með því að beita þá þrýstingi er hægt að hafa áhrif á starfsemi þess svæðis sem átt er við. Samspil orkurása, kenningar um orkubrautir og punkta á orkubrautum eru einnig viðfangsefni svæðameðferðar.

Með því að nota svæðameðferð vill fólk meina að hægt sé að lækna hina ýmsu sjúkdóma og kvilla með því að þrýsta á rétta punkta í höndum og fótum. Ef fólk þjáist til dæmis af hægðatregðu þá myndi svæðanuddari þrýsta á þann punkt í fótum sem samsvaraði til þarmanna eða þar sem að taugaendar þarmanna liggja. Við þetta áreiti á taugaendann myndi svæðanuddarinn hafa áhrif á svæðið sem yrði til þess að hægðatregðan myndi hætta.

Gagnrýni á svæðanudd/svæðameðferð 
Engar vísindalegar sannanir liggja fyrir um ágæti svæðameðferðar en læknar og vísindamenn vilja meina að svæðanudd geri ekki meira gagn en venjulegt nudd, það er að segja, leiði einungis til líkamlegrar vellíðan en lækni ekki sjúkdóma. Svæðanuddarar svara þessari gagnrýni á þann veg að vissulega geri meðferð þeirra gagn en eitt er víst að hún valdi í það minnsta engum skaða líkt og ólíkar lyfjameðferðir geti gert.

Tilvísanir 

Nudd
Óhefðbundnar lækningar
Jón Jakobsson

Jón Jakobsson (11. febrúar 1738 – 22. maí 1808) var sýslumaður Eyfirðinga á 18. öld. Hann bjó á Espihóli í Eyjafirði.

Jón var sonur Jakobs stóra Eiríkssonar, kaupmanns við Búðir á Snæfellsnesi og konu hans Guðrúnar, dóttur séra Jóns Jónssonar á Staðarstað og víðar. Bróðir hans var Halldór Jakobsson sýslumaður.

Jón nam lög við Hafnarháskóla. Hann varð sýslumaður í Eyjafjarðarsýslu 1768, settist að á Espihóli og var þar í fjóra áratugi. Hann er sagður hafa verið vinsæll meðal almennings og þekktur fyrir örlæti og gjafmildi við fátæka en kona hans, Sigríður Stefánsdóttir, er sögð hafa verið „merkiskona, en orðlögð fyrir nísku, harðbýlni og aðsjálni“ og er sagt að hann hafi stundum falið matvöru í heytóftum til að geta gefið snauðum í laumi. Jón var mjög fróður og átti gott bókasafn, sagður maður rammíslenskur í skapi, enda félagi og vinur Eggerts Ólafssonar og var með honum í bændasonaflokknum í Kaupmannahöfn, en þeir vildu hafa allt sem íslenskast og byggja á íslenskum rótum. Hann var líka upplýsingarmaður og áhugasamur um framfarir af ýmsu tagi, var meðal annars fyrstur til að gera tilraunir með vetrarrúning á sauðfé og stóð fyrir póstferðum.

Sigríður kona hans var dóttir Stefáns Ólafssonar prests á Höskuldsstöðum, systir Ólafs Stefánssonar stiftamtmanns og hálfsystir Sigurðar Stefánssonar Hólabiskups. Hún var ekkja eftir Þórarin Jónsson sýslumann á Grund. Börn þeirra og stjúpbörn Jóns voru Stefán Þórarinsson amtmaður, Gísli prófastur í Odda, Vigfús sýslumaður á Hlíðarenda, Friðrik prestur á Breiðabólstað, Magnús klausturhaldari og Ragnheiður, sem giftist Jóni syni Skúla Magnússonar landfógeta.

Elstur barna Jóns og Sigríðar var Jón Espólín (f. 1769), þá Margrét, sem giftist Birni Stephensen, og Jakob, sem dó við nám í Kaupmannahöfn. 

Jón átti líka launson sem hét Gísli Jónsson (1758–1829). Hann varð prestur í Noregi 1789, og er frá honum komin mikil ætt sem í dag notar ættarnafnið Johnson eða Espolin Johnson. Meðal þekktra manna af þeirri ætt var teiknarinn Kaare Espolin Johnson (1907–1994).

Heimildir 
 Jón Espólín og Gísli Konráðsson: Saga Jóns Espólíns hins fróða sýslumanns í Hegranesþingi. Kaupmannahöfn 1895.

Sýslumenn
Atgeir

Atgeir er vopn sem notað var á Landnámsöld. Talið er að atgeir hafi verið langt og breitt spjót sem bæði mátti höggva og leggja með. Atgeirsstafur er sérstök tegund af broddstaf.

Tenglar 
 Atgeirsstafur
Vopn
Umhverfisnefnd Alþingis

Umhverfisnefnd var ein af fastanefndum Alþingis. Nefndin fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu dýravernd og stjórnun veiða á villtum fuglum og spendýrum, mengunarvarnir, náttúruvernd, rannsóknir á sviði umhverfismála, skipulags- og byggingarmál og varnir gegn ofanflóðum. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni umhverfisnefndar í dag að mestu leyti undir umhverfis- og samgöngunefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Umhverfisnefnd á vef Alþingis 

Alþingi
Utanríkismálanefnd Alþingis

Utanríkismálanefnd er ein af átta fastanefndum alþingis. Nefndin fjallar meðal annars um mál er varða aðild Íslands að alþjóðlegum samtökum og stofnunum, málum sem varða aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu og Schengen-samstarfinu, samninga við önnur ríki og gerð þeirra, útflutningsverslun, þróunarsamvinnu og neyðarhjálp og varnar- og öryggismál.

Nefndarmenn

Í utanríkismálanefnd sitja:

 Árni Þór Sigurðsson 
 Birgitta Jónsdóttir 
 Bjarni Benediktsson 
 Helgi Hjörvar 
 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson 
 Valgerður Bjarnadóttir 
 Þorgerður K. Gunnarsdóttir 
 Þórunn Sveinbjarnardóttir 
 Ögmundur Jónasson

Tilvísanir

Tenglar

 Utanríkismálanefnd á vef Alþingis 

Alþingi
Viðskiptanefnd Alþingis

Viðskiptanefnd var ein af fastanefndum Alþingis. Nefndin fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu banka, fjármála- og vátryggingastarfsemi, hlutafélög, samkeppni, sparisjóði og aðrar fjármálastofnanir, verslun, viðskipti og neytendavernd. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni viðskiptanefndar í dag að mestu leyti undir efnahags- og viðskiptanefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Viðskiptanefnd á vef Alþingis 

Alþingi
Galdrar í Harry Potter

Galdrar í Harry Potter eru galdraþulur sem persónur í Harry Potter-sögunum nota, ásamt töfrasprotum, til að framkvæma hluti með yfirnáttúrulegum hætti. Meginstef í söguheimi Harry Potter er að galdrafólk hefur sérstaka hæfileika til að gera yfirnáttúrulega hluti sem það svo lærir að beita með markvissum hætti í galdraskólum eins og Hogwarts.

Flestar galdraþulurnar eru orð eða orðasambönd á latínu, stundum eilítið afbökuð.

Algengar galdraþulur
 Expelliarmus - afvopnar andstæðing
Oculus Reparo - lagar brot
Lumos - ljósagaldur 
Alohamora - opnar hurðir
Wingardium Leviosa - lætur hluti svífa
Accio - lætur hluti koma til sín 
Salvio Hexia- verndargaldur , verndar ákveðið svæði
Aquamenti - vatns þula, skýtur bunu af vatni út úr sprotanum.
Confundo- gerir persónuna sem fær á sig galdurinn ringlaða.
Expecto Patronum-varnargaldur gegn vitsugum

Ófyrirgefanlegu bölvanirnar
Ófyrirgefanlegar bölvanir eru þrjár. Refsingin fyrir að beita þeim er fangavist í Azkaban.

 Avada Kedavra - drápsbölvunin
 Crucio - kvalarbölvunin
 Imperio'' - stýribölvun stjórnar fólki

Harry Potter
Kennitöluflakk

Kennitöluflakk (eða kennitöluhopp) kallast það þegar fyrirtæki sem sér fram á gjaldþrot flytur eignir sínar yfir á nýja kennitölu en skilur skuldir fyrirtækisins eftir á gömlu kennitölunni. Þannig getur eigandi fyrirtækisins haldið áfram að reka það án þess að borga skuldir þess, því kröfuhafarnir geta aðeins gengið að þeim eignum sem skráðar eru á gömlu kennitöluna.

Í könnun sem nemendur í viðskiptafræði við Háskólann í Reykjavík gerðu á stjórnendum 600 íslenskra fyrirtækja kom fram að rúmlega 73% íslenskra fyrirtækja höfðu tapað fjármunum á kennitöluflakki og þriðjungur þeirra hafði tapað fjármunum á kennitöluflakki oftar en 6 sinnum.  Mikill meirihluti af þeim stjórnendum sem tóku þátt sögðu að þörf væri á lagasetningu til að stemma stigu við kennitöluflakki.

Herferð Samtaka iðnaðarins

Samtök iðnaðarins hafa verið harðorð í gagnrýni sinni á kennitöluflakk í íslensku atvinnulífi og árið 2004 fóru samtökin í herferð gegn kennitöluflakki. Samtökin hafa meðal annars bent á ábyrgð lánastofnana og opinberra aðila varðandi kennitöluflakk. Í leiðara Íslensks iðnaðar í desember 2004 stendur:

Þar stendur einnig:

Tilvísanir

Tenglar 
 Lög til að takmarka kennitöluflakk, frétt á RÚV (Bókhald (texti bókhaldsbóka og ársreikninga, skoðunarmenn, endurskoðendur, EES-reglur) 93. mál lagafrumvarp 141. löggjafarþingi 2012—2013.) 

Viðskiptafræði
Helgisetur

Helgisetur var Ágústínaklaustur í Þrándheimi í Noregi og tengdist Niðarósdómkirkju. Það stóð handan við ána Nið, andspænis dómkirkjunni. Þaðan lá brú yfir ána og margir munkanna þar voru kórbræður við kirkjuna.

Klaustrið var stofnað af Eysteini erkibiskupi árið 1183 eða fyrr en lagt niður við siðaskiptin í Noregi 1537. Síðasti príor klaustursins bjó þar þó áfram til 1546 en þá flutti lútherski biskupinn þangað. Klausturbyggingarnar brunnu árið 1564 og nú sjást engin ummerki um klaustrið. Þar sem það var er nú hverfi sem kallast Elgeseter og brúin sem nú er yfir ána kallast Elgeseter bru.

Helgisetursklaustur kemur nokkuð við sögu Noregs. Skúli hertogi var drepinn ásamt Pétri syni sínum framan við Helgisetur vorið 1240. Hann komst undan mönnum Hákonar konungs og leitaði skjóls í klaustrinu en konungsmenn kveiktu þá í því svo að hann varð að fara út og var þá drepinn. 

Ýmsir íslenskir munkar dvöldu í Helgisetri um lengri eða skemmri tíma. Eystein Ásgrímsson, höfundur Lilju, var þar 1355-1357 og dó í klaustrinu 1361 eftir hrakninga á leið frá Íslandi. Ingimundur Skútuson var tekinn í klaustrið á Helgisetri eftir brunann á Möðruvöllum 1315 og var þar í nokkur ár. Bótólfur, sem varð Hólabiskup 1238, hafði áður verið kanúki á Helgisetri.

Heimildir 
 

Klaustur
Saga Noregs
Heyr heyr ehf

Heyr heyr er íslenskt sprotafyrirtæki sem sérhæfir sig í hljóðvörum. Fyrirtækið var stofnað árið 2008 til að framleiða barnaævintýri. Sérstaða fyrirtækisins hefur alla tíð verið sú að hljóðvinnslan líkist helst hljóðvinnslu kvikmynda og eru vörur þeirra því alltaf með mikið af bakgrunnshljóðum og tónlist. Höfuðstöðvar Heyr heyr eru í Sóltúni 24.

Bakgrunnur Heyr heyr 
Heyr heyr var stofnað í júní 2008 af Andra Franklín Þórarinssyni viðskiptafræðinema, Agli Antonssyni tölvunarfræðinema, Jóni Gunnari Þórðarsyni leikstjóra og Sindra Þórarinssyni hljóðverkfræðingi.

Sérstaða Heyr heyr 
Í viðtali við Fréttablaðið sagði Jón Gunnar Þórðarson, leikstjóri Heyr heyr um fyrirtækið: „Það er félag sem einbeitir sér algjörlega að hljóðmynd. Það eru til hljóðbækur sem eru í sjálfu sér góðar en þar er helst beinn upplestur. Svo eru til geisladiskar með tónlist. Við vildum láta þetta haldast í hendur og búa til bíómynd á geisladiskaformi, nánast.“

Vörumerki Heyr heyr 
Merki Heyr heyr er mynd af útlínum höfuðs þar sem e-in í Heyr heyr mynda eyru þess.  Merkið er yfirleitt í grænum lit með svörtum stöfum en getur einnig verið í öðrum litum.

Vörur Heyr heyr 
Útgefnar vörur Heyr heyr eru:
 Íslenskar þjóðsögur I - Kom út á geisladiski árið 2008 í upplestri Sigursteins Mássonar.
 Íslenskar þjóðsögur II - Kom út á geisladiski árið 2008 í upplestri Sigursteins Mássonar.
 Icelandic Folktales: Elves, Trolls and Mythic Creatures - Kom út á geisladiski árið 2008. Fáanlegur á mp3 á SagasOfIceland.com .
 Jólasaga - Með Ladda - Hljóðheimur hannaður fyrir leikrit í Loftkastalanum og gefið út á geisladiski árið 2009.

Vörur í vinnslu:
 Fjölmörg barnaævintýri
 Borðspil

Tilvísanir 

Íslensk fyrirtæki
Saur

Saur (hægðir eða saurindi) er úrgangur úr meltingarfærum dýra. Á lokastigi meltingar eða við saurlát fara hægðir út um endaþarmsop. Saurinn getur skipt miklu máli í heimi dýranna, en sum þeirra nota hann til afmörkunar óðals. Einnig er dýrasaur mikilvægur í lífi sumra plantna þar sem fræ þeirra berast með saurnum eftir að dýrið hefur saurlát og hjálpar þannig plöntunni að dreifa fræjum sínum. Þegar saurinn kemur undir bert loft losna ýmis gös, t.d. brennisteinsvetni, sem varð til vegna gerlavirkni í meltingu og stafar af því óþefur.

Salerni og bleyjur 
Fullorðnir hægja sér oftast í klósett, en börn yngri en þriggja ára hafa oftast bleyjur til að safna þvagi og saur.

Orð um saur dýra 
Saur hesta nefnist hrossaskítur (eða hestaskítur), hrossagaddur, hrossatað eða bara tað (sbr. hestar teðja). Frosinn hrossaskítur er stundum nefndur gaddur eingöngu. Saur kúa nefnist kúaskítur, kúadella (eða kúadilla), kúaklessa eða della ef um stakan skít er að ræða, en annars mykja. Saur sauðfénaðar nefnist spörð ef nokkrar saurkúlur eru saman en annars tað. Orðið tað er einnig haft um klíning, þ.e. þurrkaðan kindaskít, sem áður fyrr var mikið notaður sem eldiviður og til reykingar, stundum einnig nefndur skán. Orðið drit (eða fugladrit) er haft um skít fugla. Skítur dýra er einnig í mörgum tilfellum kenndur við dýrið sjálft, sbr. hundaskítur, hænsnaskítur, kattaskítur, mannaskítur o.s.frv. Saur húsdýra er víða notaður sem áburður, t.d. hrossatað og kúamykja.

Tengt efni 
 Bristol saurkvarðinn

Meltingarkerfið

mg:Poopy
Eldgosið í Eyjafjallajökli 2010

Eldgosið í Eyjafjallajökli 2010 hófst snemma að morgni 14. apríl 2010 og stóð til 23. maí sama ár. Gosið var í toppgíg Eyjafjallajökuls og kvikan bræddi ísinn sem er við gíginn. Stórt flóð rann norður um Gígjökul og út í Markarfljót. Flóð varð einnig í Svaðbælisá undir Eyjafjöllum.

Strax um morguninn var gossprungan orðin 2 km að lengd og teygði sig frá norðri til suðurs. Stór sigdæld myndaðist kringum gíginn og fór stækkandi. Þá var gosmökkurinn kominn í 22 þúsund feta hæð um hálf-ellefuleytið.

Gosaska dreifðist um alla Evrópu og olli miklum truflunum á flugumferð, en flugsamgöngur stöðvuðust dögum saman í mörgum ríkjum. Öskumistur gerði oft á Suðurlandi næstu árin vegna fokösku.

Tengt efni 
 Eldgosið á Fimmvörðuhálsi 2010
 Eldgosaannáll Íslands

Heimildir

Tenglar 

 Saga gossins í Eyjafjallajökli; grein á Rúv.is 23. maí 2010
Myndir og vefmyndavélar
 Vefmyndavél á Þórólfsfelli
 Vefmyndavél hjá Hvolsvelli
 Myndir, Veðurstofan
 Myndir, Jarðvísindastofnun

Skýringar
 Eldgos í Eyjafjallajökli Jarðvísindastofnun
 Eyjafjallajokull Southern Iceland, Smithsonian Institute, Weekly Report 7. April-13. April 2010 (á ensku)

Jarðskjálftar
 Mýrdalsjökull

Fleiri 
 NASA 
 Gosið virðist aftur orðið öskugos; grein af Rúv.is 06.05.2010

Eldgos á Íslandi
Eyjafjallajökull
2010
Limburgíska

Limburgíska er tungumál sem er talað í Limburg; Hollandi, Þýskalandi og Belgíu.

Vesturgermönsk tungumál
James Randi

James Randi (fæddur 7. ágúst 1928, látinn 20. október 2020) var kanadísk-bandarískur töframaður og efahyggjumaður búsettur í Bandaríkjunum, en hann fékk bandarískan ríkisborgararétt árið 1987. Randi hóf ferill sinn sem töframaður og undankomusérfræðingur undir sviðsnafninu „The Amazing Randi“ en færði sig seinna meir út í að rannsaka staðhæfingar er snúa að hinu yfirnáttúrulega. Randi var þekktastur fyrir að vera gagnrýninn í garð þeirra einstaklinga sem að halda því fram að þeir búi yfir yfirnáttúrulegum hæfileikum og bauð Randi eina milljón Bandaríkjadollara hverjum þeim sem gat sannað yfirnáttúrulega hæfileika. Enn hefur Randi þurfti að greiða neinum þá summu. Randi hefur einnig skrifað fjölmargar bækur.

Ævi 
James Randi fæddist Randall James Hamilton Zwinge í Toronto í Ontario í Kanada, elstur þriggja barna foreldra sinna. Ungur að aldri lenti hann í umfangsmiklu gifsi í 13 mánuði eftir að hafa dottið af hjóli. Á meðan Randi var í gifsinu las hann sér til um sjónhverfingar. Einungis 17 ára að aldri hætti Randi í skóla til þess að gerast sjónhverfingamaður í farandtívolíi. Eftir því sem að fram liðu stundir tók Randi eftir því að fjölmargir einstaklingar voru að gera samskonar sjónhverfingar og hann undir því yfirskyni að um yfirnáttúrulega hæfileika væri að ræða. Síðar á ferlinum, árið 1971, steig Randi fram í sviðsljósið þegar að hann gagnrýndi Uri Geller sem var orðinn heimsþekktur fyrir að beygja skeiðar. Geller hélt því fram að hann væri að notast við hugarorku á meðan Randi hélt því fram að Geller væri að notast við þekkta brellu sem að sjónhverfingarmenn höfðu lengi notast við. Randi skrifaði bókina The Truth About Uri Geller þar sem að hann fylgdi eftir staðhæfingum sínum og í kjölfarið deildu þeir Randi og Geller í bæði fjölmiðlum og í réttarsalnum en Geller kærði Randi. Geller fór fram á 15 milljónir Bandaríkjadollara en málinu var vísað frá.

Milljón dollara áskorunin 
Randi bauð milljón bandaríkjadollara hverjum þeim sem gat vísindalega sannað tilvist yfirnáttúrulegra krafta. Randi talaði lengi fyrir því að setja eigi sömu kröfur á miðla, töfralækna og aðra einstaklinga sem að segjast búa yfir yfirnáttúrulegum kröfum eins og alla aðra sem koma með staðhæfingar um hvernig heimurinn virkar. Til þess að geta unnið milljónina þurfti þátttakandinn að sýna fram á hæfileika sína í lokuðu umhverfi þar sem að allt yrði skjalfest í anda hinnar vísindalegu aðferðar. Þetta framtak Randi hófst árið 1964 og var þá vinningsupphæðin $1.000 en síðan óx upphæðin. Enginn gerði tilkall til fjárhæðarinnar.

Annað 
Randi átti hin ýmsu heimsmet. Tvö heimsmet skráð í Heimsmetabók Guinness. Hann var í loftþéttri líkkistu í eina klukkustund og 44 mínútur og bætti þar með gamalt met Harry Houdini sem að hafði verið í slíkri kistu í klukkustund og 31 mínútu. Randi var einnig 55 mínútur í ísklumpi. 

Í mars 2010 kom Randi út úr skápnum og tilkynnti það að hann væri samkynhneigður, þá 81 árs gamall.

Randi heimsótti Ísland vorið 2010 í boði Vantrúar og Siðmenntar . Hann hélt vel sótta fyrirlestra um hindurvitni í Háskóla Íslands.

Heimildir 

Bandarískir húmanistar