alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lýðhyggja

Lýðhyggja vísar til enska orðsins „populism“ og hefur verið mjög fyrirferðamikið í stjórnmálum Vesturlanda í kjölfar efnhagskreppunnar árið 2008. Lýðhyggja er talin tefla saman hinum almenna eða venjulega einstaklingi gegn því sem kallað er „elíta“ eða yfirstétt í gefnu samfélagi. Lýðhyggja getur birst í stefnum og hugmyndum bæði stjórnmálamanna og stjórnmálaflokka.

Lýðhyggja getur tekið á sig ýmis form og verið bæði til vinstri og hægri í stjórnmálum. Þeir sem aðhyllast lýðhyggju til vinstri eru til dæmis oft á móti stórfyrirtækjum og peningahagsmunum, en þeir sem eru til hægri eru oft á móti sósíalsískum flokkum, verkalýðshreyfingum og þess háttar.

Enska orðið „populism“ hefur stundum verið þýtt sem „lýðskrum“ á íslensku. Stundum er orðið „hentistefna“ einnig notað í sambandi við lýðhyggju. Ef betur er að gáð kemur þó í ljós að hvorugt þeirra er rétt þýðing á hugtakinu lýðhyggja. Samkvæmt íslenskri orðabók merkir orðið "skrum" oflof sem á að auka áhuga fólks á málefni eða vöru og "hentistefna" er aðferð við stjórnun sem einkennist af geðþóttaákvörðunum. Slíkt er á engan hátt einskorðað við tilteknar stjórnmálastefnur heldur hafa stjórnmálamenn og flokkar hvarvetna af litrófi stjórnmálanna einhverntíma beitt skrumi til að koma málefnum sínum á framfæri eða sýnt af sér hentistefnu. Þetta eru því frekar einkenni stjórnmála almennt, heldur en einhverrar tiltekinnar stjórnmálastefnu umfram aðrar.

Í Evrópu er fjöldi flokka eða stjórnmálahreyfinga sem hafa verið flokkaðir undir lýðhyggju, til dæmis: Framfaraflokkurinn í Noregi, Svíþjóðardemókratar í Svíþjóð, UKIP í Bretlandi, Rassemblement national, flokkur Marine Le Pen í Frakklandi og Frelsisflokkur Geert Wilders í Hollandi. Andúð á útlendingum og innflytjendum hefur verið áberandi stef í málflutningi bæði Marine Le Pen, Geert Wilders, sem og Svíþjóðardemókrata.   Tortryggni gagnvart aðkomufólki eða minnihlutahópum er þó alls ekki hluti af hugtaksskilgreiningu lýðhyggjunnar, þvert á móti hafa á ýmsum tímum komið fram stjórnmálamenn og flokkar hvarvetna af litrófi stjórnmálanna sem aðhyllast slík sjónarmið í einhverjum mæli. 

Stundum eru leiðtogar flokka sem flokkast til lýðhyggju taldir hafa svokallaða „útgeislun“ eða það sem þýski félagsfræðingurinn Max Weber kallaði „charisma“ í umfjöllun sinni um hugtakið vald. Þetta er þó alls ekki einskorðað við lýðhyggjuflokka heldur eru persónutöfrar meðal þeirra eiginleika sem almennt geta nýst stjórnmálamönnum til að afla sér fylgis, burtséð frá því hvaða stjórnmálastefnu þeir aðhyllast.

Tengt efni 
 Argumentum ad populum
 Hellislíking Platons
 Forræðishyggja
 Gagnhyggja
 Kjarnræði
 Lýðskrum
 Persónudýrkun
 Tötraöreigar

Tilvísanir

Stjórnmál
My Little Pony: Bíómyndin

My Little Pony: Bíómyndin (enska: ) er bandarísk teiknimynd framleidd af Allspark Pictures og frumsýnd af Lionsgate. Myndin var frumsýnd þann 6. október 2017 í Bandaríkjunum og á Íslandi.

Talsetning

Tenglar
 

Bandarískar kvikmyndir
Jóhannesarguðspjall

Jóhannesarguðspjall er eitt af fjórum guðspjöllum sem er að finna í Nýja Testamentinu. Enginn er skráður sem höfundur þess, en guðspjallið nefnir að það sé komið frá einum af lærisveinum Jesú.

Sjá einnig 

 Góði hirðirinn, samlíking sem kemur fram í Jóhannesarguðspjalli

Biblían
Kyrrahafslax

Kyrrahafslax (fræðiheiti Oncorhynchus) er ættkvísl laxfiska sem eiga náttúruleg heimkynni í Kyrrahafinu. Til sömu ættkvíslar telst einnig regnbogasilungur.

Tegundir kyrrahafslaxa
Það eru alls 16 tegundir í Kyrrahafslaxaættkvísl:
 (Oncorhynchus aguabonita)
 (Oncorhynchus apache)
 (Oncorhynchus chrysogaster)
 (Oncorhynchus clarkii)
 (Oncorhynchus formosanus)
 (Oncorhynchus gilae)
 Hnúðlax (Oncorhynchus gorbuscha)
 (Oncorhynchus iwame)
 (Oncorhynchus kawamurae)
 Hundlax (Oncorhynchus keta)
 Silfurlax (Oncorhynchus kisutch)
 (Oncorhynchus masou)
 Regnbogasilungur (Oncorhynchus mykiss)
 Rauðlax (Oncorhynchus nerka)
 (Oncorhynchus rhodurus)
 Kóngalax (Oncorhynchus tshawytscha)

Tilvísanir 

Laxfiskaætt
Rauðlax

Rauðlax (fræðiheiti Oncorhynchus nerka) er lax af ættkvísl kyrrahafslaxa. Nerka er rússneskt nafn á vatnagöngu-afbrigðinu (Anadromous form).

Laxfiskaætt
Fritillaria collina

Fritillaria collina er tegund laukplantna af liljuætt, ættuð frá Kákasus.

Lýsing 
Fritillaria collina er laukplanta, sem verður 12 til 20 (sjaldan að 35) sm há. Blöðin eru glansandi græn og mjó lensulaga eða þráðlag. Neðri blöðin eru um það bil 10 × 1,5 sentimetrar, þau efri 7 til 8 × 0,3 til 0,6 sentimetrar. Krónublöðin eru brennisteinsgul og með fjólubláu tígulmynstri. Ytri krónublöðin eru 30 til 55 × 8 til 14 millimetrar, þau innri 10 til 20 millimetrar að breidd.

Blómgunartíminn er frá apríl fram í maí.

Litningatalan er 2n = 24.

Uppruni og búsvæði 
Fritillaria collina vex í Kákasus og suður-kákasus við jaðar laufskóga, í birki-kjarri (krummholz), á fjallaengjum og milli steina í 1700 til 4500 metra hæð.

Nytjar 
Tegundin er einstöku sinnum ræktuð í görðum sem skrautplanta.

Tilvísanir 

http://pacificbulbsociety.org/pbswiki/index.php/AsianFritillaria

Heimildir

Eckehart J. Jäger, Friedrich Ebel, Peter Hanelt, Gerd K. Müller (Hrsg.): Exkursionsflora von Deutschland. Begründet von Werner Rothmaler. Band 5: Krautige Zier- und Nutzpflanzen. Springer, Spektrum Akademischer Verlag, Berlin/Heidelberg 2008, ISBN 978-3-8274-0918-8.

Liljuætt
Horatio Nelson

Horatio Nelson, fyrsti vísigreifinn af Nelson (29. september 1758 – 21. október 1805) var flotaforingi í breska konungsflotanum. Hann var rómaður fyrir leiðtogahæfni sína, herkænsku og frumleika sem gerðu honum kleift að vinna marga frækna sigra í sjóorrustum, sérstaklega í Napóleonsstyrjöldunum. Hann særðist nokkrum sinnum á vígvellinum: Hann missti sjónina á öðru auga í Korsíku og mestallan hægri handlegginn í misheppnaðri tilraun til að hertaka Santa Cruz de Tenerife. Hann var skotinn til bana eftir að hafa unnið sinn hinsta sigur í orrustunni við Trafalgar árið 1805.

Æviágrip
Nelson fæddist inn í sæmilega efnaða fjölskyldu í Norfolk og gekk í sjóherinn undir leiðsögn frænda síns, Maurice Suckling, sem sjálfur var hátt settur sjóliði. Hann kleif metorðastigann fljótt og vann með mörgum helstu sjóliðsforingjum síns tíma áður en hann varð sjálfur foringi árið 1778. Hann vann sér inn góðan orðstír vegna hugrekkis síns og herkænsku en var oft veikur og atvinnulaus eftir lok bandarísku byltingarinnar. Byrjun frönsku byltingarstríðanna gerði Nelson kleift að snúa aftur í flotann, þar sem hann var sérlega virkur á Miðjarðarhafinu. Hann barðist í ýmsum minniháttar bardögum við Toulon og tók þátt í hertöku Breta á Korsíku. Árið 1797 vakti Nelson mikla athygli sem skipstjóri HMS Captain í orrustunni við Sankti Vincent-höfða.

Stuttu eftir orrustuna tók Nelson þátt í árás Breta á Santa Cruz de Tenerife en var sigraður og illa særður: Hann glataði hægri handleggnum og neyddist til að snúa aftur til Englands til að jafna sig. Næsta ár vann hann frækinn sigur gegn Frökkum í orrustu á Nílarfljóti og var síðan áfram á Miðjarðarhafinu til að styðja Konungsríkið Napólí gegn hugsanlegri innrás Frakka. Árið 1801 var hann sendur til Eystrasalts og vann annan sigur, í þetta sinn gegn Dönum í sjóorrustu við Kaupmannahöfn. Stuttu síðar sat hann um fyrir frönsku og spænsku flotunum við Toulon og elti þá til og frá Vestur-Indíum en tókst ekki að ginna þá til bardaga. Eftir stutta heimsókn til Englands tók hann við forystu á hafnarbanni við Cádiz árið 1805. Þann 21. október 1805 sigldu frönsku og spænsku flotarnir úr höfn og Nelson mætti þeim í orrustunni við Trafalgar. Úr varð mesti hernaðarsigur Breta á sjó fyrr og síðar en í bardaganum var Nelson, um borð á herskipinu HMS Victory, ráðinn af dögum af franskri leyniskyttu. Lík hans var flutt heim til Englands, þar sem honum var veitt ríkisútför.

Sigur Nelsons og dauði við Trafalgar gerði hann að þjóðhetju í augum Breta. Enn í dag er oft vitnað í kjörorð hans, „England væntir þess að sérhver maður sinni skyldu sinni“. Fjölmörg minnismerki standa í Bretlandi til heiðurs Nelson, þ.á.m. Nelson-súlan á Trafalgar-torgi í London og Nelsonsminnismerkið í Edinborg.

Heimild 
 

Herforingjar í Napóleonsstyrjöldunum
Enskir flotaforingjar
Breskir vísigreifar
Jean-Jacques Dessalines

Jean-Jacques Dessalines (20. september 1758 – 17. október 1806) var einn af leiðtogum haítísku byltingarinnar og fyrsti þjóðarleiðtogi Haítí sem sjálfstæðs ríkis. Eftir að hafa sett nýja stjórnarskrá árið 1805 ríkti Dessalines í fyrstu sem landstjóri en tók sér síðar keisaratign undir nafninu Jakob 1. af Haítí (1804–1806). Dessalines er talinn einn stofnfeðra Haítí.

Dessalines var herliði í franska hernum á nýlendunni Saint-Domingue þegar Bretar og Spánverjar gerðu innrás. Hann varð síðar liðsforingi í uppreisninni gegn Frökkum. Sem helsti liðsforingi Toussaints Louverture vann Dessalines marga sigra, þar á meðal í orrustu við Crête-à-Pierrot.

Eftir að Toussaint Louverture var svikinn og handsamaður árið 1802 gerðist Dessalines foringi byltingarmannanna. Hann sigraði her Frakka í orrustu við Vertières árið 1803 og lýsti næsta ár yfir sjálfstæði og fullveldi Haítí. Dessalines var í kjölfarið kjörinn landstjóri af nefnd haítískra herforingja. Hann fyrirskipaði árið 1804 fjöldamorð á hvítum minnihlutahóp í Haítí og varð þar valdur að dauða á milli 3.000 til 5.000 manns frá febrúar til apríl 1804. Í september sama ár lýsti Dessalines sjálfan sig keisara Haítí og ríkti sem slíkur þar til hann var myrtur árið 1806.

Tilvísanir

Haítískir byltingarmenn
Keisarar
Myrtir þjóðhöfðingjar
Þjóðhöfðingjar Haítí
Henri Christophe

Henri Christophe (6. október 1767 – 8. október 1820) var einn af leiðtogum haítísku byltingarinnar, sem tókst að vinna sjálfstæði Haítí frá Frakklandi árið 1804. Hann var kominn af Bambara-fólki og hugsanlega Ibo-þjóðflokknum. Árið 1805 tókst honum undir leiðsögn Jean-Jacques Dessalines að hertaka Santo Domingo (sem er í dag Dóminíska lýðveldið) frá frönskum hermönnum sem höfðu fengið svæðið í friðarsáttmála við Spánverja.

Eftir að Dessalines var myrtur flúði Christophe til norðurhluta eyjarinnar og stofnaði nýja ríkisstjórn. Þann 17. febrúar 1807 var hann kjörinn forseti Haítíska ríkisins. Á sama tíma var Alexandre Pétion kjörinn forseti sinnar eigin stjórnar í suðurhlutanum. Þann 26. mars 1811 setti Christophe á fót konungsríki á norðurhluta eyjarinnar og lýsti sjálfan sig Hinrik 1. konung Haítí. Hann stofnaði einnig aðalskerfi og lýsti son sinn, Jacques-Victor Henry, krónprins Haítí og arftaka sinn.

Christophe er þekktur fyrir að byggja Henri-virkið (sem heitir í dag Citadelle Laferrière), Sans-Sousi-höllina („Áhyggjulausu höllina“) og ýmis önnur mannvirki. Konungsríki Christophe notfærði sér nauðungarvinnu og rak efnahagskerfi sitt með plantekrubúskap, aðallega á sykri. Haítíbúum var í nöp við harðstjórnarkerfið sem Christophe hafði komið á. Christophe gerði samning við Bretland þess efnis um að Haítí myndi ekki skipta sér af nýlendum Breta á Karíbahafi ef Bretar lofuðu að vara Haítíbúa við ferðum franska flotans nærri Haítí. Undir lokin var Christophe óvinsæll og veikburða og óttaðist að sér yrði brátt steypt af stóli. Hann framdi því sjálfsmorð þann 8. október 1820. Sonur hans var myrtur 10 dögum síðar. Hershöfðinginn Jean-Pierre Boyer tók við völdum og sameinaði á ný norður- og suðurhluta Haítí.

Tenglar
 „Konungurinn á Haítí“ – Fálkinn, 22. Tölublað (02.06.1939), Blaðsíða 4

Tilvísanir

Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Haítískir byltingarmenn
Forsetar Haítí
Puyi

Puyi (溥儀 á kínversku) (7. febrúar 1906 – 17. október 1967) eða Pu Yi var síðasti keisari Kína, næstsíðasti Kan Mongólíu og síðasti þjóðhöfðingi Tjingveldisins. Puyi var krýndur sem barn undir nafninu Xuantong-keisarinn (宣統帝) í Kína og Khevt Yos Khaan í Mongólíu og ríkti sem slíkur frá árinu 1908 þar til hann var settur af í kjölfar Xinhai-byltingarinnar þann 12. febrúar 1912. Frá 1. til 12. júlí 1917 var hann settur aftur á keisarastól af stríðsherranum Zhang Xun en þetta entist ekki.

Þegar Japanir hertóku Mansjúríu árið 1932 stofnuðu þeir leppríkið Mandsjúkó og gerðu Puyi að keisara yfir því. Árið 1934 var Puyi lýstur Kangde-keisarinn (eða Kang-te-keisarinn) og ríkti sem slíkur til loka seinni heimsstyrjaldarinnar árið 1945. Þegar Alþýðulýðveldið Kína var stofnað árið 1949 var Puyi handtekinn fyrir stríðsglæpi og fékk að dúsa í fangelsi í tíu ár. Á þeim tíma skrifaði hann endurminningar sínar og fór í gegnum endurhæfingu svo hann gæti lifað sem almennur borgari í kommúnistaríkinu sem Kína var orðið.

Heimild 
 
 Síðasti keisarinn í Kína, Vikan, 18. tölublað, bls 8, 9, 31og 33,  9. maí 1968. Skoðað 31. janúar 2021.
 ''Síðasti keisarinn Morgunblaðið - 98. tölublað (01.05.1988), bls. 65-66.

Keisarar Tjingveldisins
Toyotomi Hideyoshi

Toyotomi Hideyoshi (豊臣 秀吉 á japönsku) (17. mars 1537 – 18. september 1598) var valdamikill lénsherra (daimyo), stríðsherra, hershöfðingi, samúræi og stjórnmálamaður á Sengoku-öldinni í Japan. Hann er talinn annar sameinari Japans á eftir Oda Nobunaga, fyrrverandi lénsherra sínum. Hideyoshi tók við af Nobunaga og batt enda á tímabil hinna stríðandi ríkja í Japan. Valdatími hans er kallaður Momoyama-tímabilið í höfuðið á kastala Hideyoshi. Völd Hideyoshi döluðu nokkuð vegna misheppnaðra innrása á Kóreuskaga sem hann stóð fyrir á árunum 1592–98. Eftir dauða hans var syni hans, Toyotomi Hideyori, hrint frá völdum af Tokugawa Ieyasu.

Hideyoshi setti mark sitt á japanska menningu. Meðal annars setti hann lög um að aðeins samúræjar mættu bera vopn. Hann fjármagnaði byggingu og endurbyggingu fjölda hofa sem standa enn í Kýótó. Hann spornaði einnig við útbreiðslu kristni í Japan og lét krossfesta tuttugu og sex kristna Japani árið 1597.

Tilvísanir

Japanskir herstjórar
Georges Jacques Danton

Georges Jacques Danton (26. október 1759 – 5. apríl 1794) var franskur lögfræðingur og stjórnmálamaður. Danton var einn af lykilpersónunum í frönsku byltingunni. Danton var kraftmikill ræðumaður og þótti mikil andstæða Maximiliens Robespierre hvað varðaði bæði persónuleika og hæfileikasvið. Danton skaut Frökkum eldmóð í brjóst þegar innrásir vofðu yfir Frakklandi í byrjun frönsku byltingarstríðanna og lét þau orð falla að til þess að bjarga Frakklandi þyrfti „eldmóð, meiri eldmóð og ávallt meiri eldmóð“ („Il nous faut de l’audace, encore de l’audace, toujours de l’audace, et la France est sauvée!“). Danton hikaði þó ekki við að reyna að semja við konungsveldin sem sóttu að franska lýðveldinu um skjótan frið.

Danton var hálshöggvinn á fallöxinni að frumkvæði Robespierre þann 5. apríl 1794. Þegar hann var leiddur fram hjá Robespierre á leið í fallöxina kallaði Danton til hans: „Robespierre, þú átt eftir að fylgja mér! Húsið þitt verður jafnað við jörðu og salti stráð yfir!“

Líkt og Robespierre hefur goðsögn myndast í kringum Danton sem erfitt er að skilja frá manninum. Orðspor Dantons er mjög ólíkt meðal stuðningsmanna hans og Robespierre: Á meðal hinna síðarnefndu er Danton talinn hugsjónalaus og spilltur klækjarefur sem var reiðubúinn til að svíkja byltinguna en meðal hinna fyrrnefndu er hann talinn hafa verið heitur lýðveldissinni og föðurlandsvinur.

Tilvísanir

Franskir byltingarmenn
Franskir stjórnmálamenn
Jakobínar
Napóleon 2.

Napoléon François Charles Joseph Bonaparte (20. mars 1811 – 22. júlí 1832) var sonur og arftaki Napóleons Bónaparte Frakkakeisara og annarrar konu hans, Marie-Louise af Austurríki. Sem keisaralegur krónprins hlaut hann heiðurstitilinn konungur Rómar við fæðingu.

Þegar Napóleon keisari sagði af sér í fyrsta sinn vegna hrakfara sinna í Napóleonsstyrjöldunum árið 1814 fór hann fram á að sonur sinn yrði settur á keisarastól í sinn stað. Ekki var hlustað á þessa kröfu keisarans og bandamennirnir sigursælu settu þess í stað Loðvík 18. af gömlu Bourbon-valdaættinni á konungsstól í Frakklandi. Napóleon var rekinn í útlegð til Elbu en sonur hans, konungur Rómar, varð eftir með móður sinni. Árið 1815, þegar Napóleon sneri aftur á keisarastól í hundrað daga, var sonur hans lýstur ríkiserfingi á ný uns Napóleon sagði aftur af sér eftir orrustuna við Waterloo. Á milli seinni afsagnar Napóleons og endurreisnar Loðvíks 18. á konungsstól ríkti hinn fjögurra ára sonur Napóleons að nafninu til yfir Frakklandi í fimmtán daga sem Napóleon II Frakkakeisari. Franska þjóðþingið lýsti Napóleon II aldrei formlega keisara og hann réð því aldrei formlega yfir Frakklandi. Eftir að Napóleon var sendur í útlegð í annað sinn var sonur hans sendur til Austurríkis. Reynt var að þurrka út tengsl hans við Napóleon og gera hann þýskan fremur en franskan. Hann hlaut titilinn fursti af Parma og hertogi af Reichstadt frá móðurafa sínum, Frans 1. Austurríkiskeisara.

Napóleon II eyddi því sem hann átti eftir ólifað í Austurríki. Það varð mjög kalt á milli Napóleons II og móður hans, Marie-Louise, þegar uppgötvaðist að Marie-Louise hafði gifst og eignast tvö börn með austurríska herforingjanum Adam Albert von Neipperg á meðan Napóleon eldri var enn á lífi. Napóleon II fyrirgaf móður sinni aldrei og lét þau orð falla að „Ef Jósefína hefði verið móðir mín hefði faðir minn ekki verið jarðsettur á Sankti Helenu“. Þar til hann lést úr berklum, þá 21 árs að aldri, var hann viðurkenndur meðal stuðningsmanna Bonaparte-ættarinnar sem réttmætur erfingi krúnunnar í Frakklandi. 

Eftir dauða sinn fékk Napóleon II gælunafnið l'Aiglon eða „arnarunginn“. Viðurnefnið varð vinsælt vegna leikritsins L'Aiglon eftir Edmond Rostant. Þegar Louis-Napóleon Bonaparte varð keisari árið 1852 tók hann sér titilinn Napóleon III til að viðurkenna stutta valdatíð frænda síns.

Árið 1940 lét Adolf Hitler flytja kistu Napóleons II til Frakklands sem vináttuvott við Vichy-stjórnina sem þá var tekin við völdum. Hann var jarðsettur í Invalide-hvelfingunni ásamt föður sínum og öðrum meðlimum Bonaparte-ættar árið 1969.

Heimild

Tilvísanir

Austurrískir furstar
Austurrískir hertogar
Bonaparte-ætt
Frakkakeisarar
Georgía Olga Kristiansen

Georgía Olga Kristiansen (f. 3. janúar 1979) er íslenskur körfuknattleiksdómari og fyrrverandi leikmaður. Hún varð fyrsti kvennkyns dómarinn til að dæma í Úrvalsdeild karla í körfuknattleik og annar kvenkyns dómarinn til að dæma í Úrvalsdeild kvenna á eftir Indíönu Sólveigu Marquez. Georgía og Indíana voru einnig fyrstu kvenkyns dómararnir til að dæma sama leik í efstu deild á Íslandi.

Fjölskylda
Georgía er langömmubarn Georgíu Björnsson, sem hún heitir eftir, og Sveins Björnssonar, fyrrum forseta Íslands. Bróðir Georgíu er Davíð Tómas Tómasson, tónlistarmaður og körfuknattleiksdómari. Þau urðu fyrstu systkinin til að dæma saman leik í efstu deild á Íslandi þegar þau dæmdi leik Grindavíkur og Vals í Úrvalsdeild karla 7. desember 2017.

Heimildir

Íslenskir körfuknattleiksmenn
Leikmenn Úrvalsdeildar kvenna í körfuknattleik
António Guterres

António Manuel de Oliveira Guterres (f. 30. apríl 1949) er portúgalskur stjórnmálamaður og erindreki sem er níundi og núverandi aðalritari Sameinuðu þjóðanna. Áður var hann forstjóri Flóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna (UNHCR) frá júní 2005 til desember 2015.

Guterres var forsætisráðherra Portúgals frá 1995 til 2002 og formaður portúgalska sósíalistaflokksins frá 1992 til 2002. Hann var einnig forseti Alþjóðasambands jafnaðarmanna frá 1995 til 2005.

Æviágrip
Guterres nam verkfræði við Tækniháskólann í Lissabon og fékk árið 1971 stöðu sem lektor í rafmagnsverkfræði við háskólann. Þann 25. apríl 1974 gekk Guterres í portúgalska Sósíalistaflokkinn og tók þátt í nellikubyltingunni gegn einræðisstjórn Portúgals. Í upphafi vantreystu sósíalistar Guterres vegna kaþólskrar trúrækni hans en hann ávann sér smám saman traust flokksins og hlaut ýmsar ábyrgðarstöður innan hans. Árið 1976 var Guterres kjörinn á portúgalska þingið og frá 1979 til 1995 var hann formaður sveitastjórnarinnar í Fundão. Árið 1992 varð hann formaður Sósíalistaflokksins og leiðtogi stjórnarandstöðunnar gegn stjórn Aníbal Cavaco Silva.

Eftir þingkosningar árið 1995 varð Guterres forsætisráðherra Portúgals og náði nokkrum vinsældum með alþýðlegri og málefnalegri framkomu sinni. Guterres stýrði störfum Evrópska ráðsins á fyrri helmingi ársins 2000 þar sem Portúgal fór með forsæti Ráðs Evrópusambandsins. Eftir kosningaósigur árið 2002 sagði Guterres af sér sem leiðtogi Sósíalistaflokksins og Eduardo Ferro Rodrigues tók við af honum. Hinn miðhægrisinnaði Jafnaðarmannaflokkur vann kosningarnar og José Manuel Durão Barroso tók við af Guterres sem forsætisráðherra.

Árið 1999 tók Guterres við af Pierre Mauroy sem forseti Alþjóðasambands jafnaðarmanna og gegndi því embætti þar til Georgios Andreas Papandreú tók við árið 2005. Í maí 2005 varð Guterres framkvæmdastjóri Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna.

Í október árið 2016 tilkynnti Guterres Öryggisráðinu að hann hygðist gefa kost á sér til að taka við af Ban Ki-moon sem aðalritari Sameinuðu þjóðanna. Þann 13. október 2016 var Guterres kjörinn í embættið og tók við því þann 1. janúar 2017.

Tilvísanir

Aðalritarar Sameinuðu þjóðanna
Flóttamannafulltrúar Sameinuðu þjóðanna
Forsætisráðherrar Portúgals
Kurt Waldheim

Kurt Waldheim (21. desember 1918 – 14. júní 2007) var austurrískur erindreki og stjórnmálamaður. Hann var aðalritari Sameinuðu þjóðanna frá 1972 til 1981 og forseti Austurríkis frá 1986 til 1992.

Waldheim varð mjög umdeildur þegar í ljós kom að hann hafði tekið þátt í ýmsum aðgerðum nasista í seinni heimsstyrjöldinni. Þ. á m. kom upp á borðið að hann hefði verið foringi í birgðadeild þýska innrásarhersins í Júgóslavíu og hafi sem slíkur verið ábyrgur fyrir nauðungarflutningum á sextíu og átta þúsund manns úr héraðinu Kozara árið 1942. Jafnframt hafi Waldheim verið sæmdur orðu af fasistasamtökum fyrir frammistöðu sína í stríðinu.

Eftir að upplýsingar um nasistaferil Waldheim komu í ljós var honum meinað landvistarleyfi í Bandaríkjunum og ýmsum öðrum ríkjum. Hann bauð sig ekki fram í annað sinn þegar forsetatíð hans lauk árið 1992.

Tilvísanir

Aðalritarar Sameinuðu þjóðanna
Forsetar Austurríkis
Nasistar
Utanríkisráðherrar Austurríkis