alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nesstofa

Nesstofa er safnahús á Seltjarnarnesi. Húsið var byggð á árunum 1761 til 1767 eftir teikningum Jacobs Fortling hirðhúsameistara. Í húsið var notað grágrýti fengið úr fálkahúsi konungs á Valhúsahæð. Á jarðhæð var apótek og húsakynni landlæknisembættisins en í risi voru íbúðarherbergi og yfir því var hanabjálkaloft. Húsið var í landi jarðarinnar Ness við Seltjörn.  

Bjarni Pálsson sem var fyrsti landlæknirinn settist að í Nesi með fjölskyldu sína árið 1763 og bjó þar til dauðadags. Frá árinu 1772 skiptu landlæknir og apótekari með sér ábúðarréttindum í Nesi. Síðustu ábúendur í Nesi voru Ólöf Gunnsteinsdóttir (1910-1997) og Jóhann Ólafsson (1908-1989).  Ólöf bjó í vesturhluta Nesstofu til ársins 1997 er hún lést en í eystri hluta hússins var lækningaminjasafns á níunda áratugnum. Árið 2009 lauk umfangsmiklum endurbótum á húsinu sem fóru fram á vegum Þjóðminjasafns Íslands og Húsafriðunarnefndar undir stjórn Þorsteins Gunnarssonar arkitekts. Við endurbæturnar var mikil áhersla lögð á að endurgera húsið í upphaflegri mynd og gera upprunalega bygginarhluta sýnilega á nýjan leik. 

Nesstofa er á lista yfir friðuð hús á Íslandi. 

Nesstofa er opin gestum yfir sumartímann og kynnir byggingarsögu hússins. Fyrr á árum var það safn um lækningaminjar og sýndi ýmsa gripi. Árið 2007 var lagst í að reisa nýtt hús Lækningaminjasafns Íslands við hliðina á Nesstofu, en ekki náðist að ljúka við það og var safnið lagt niður og munirnir færðir í vörslu Þjóðminjasafns Íslands.

Tenglar 

 Bæklingur um Nesstofu 
 Húsasafn Þjóðminjasafns Íslands.

Tilvísanir 

Seltjarnarnes
Síður sem þurfa hnit
Friðuð hús á Íslandi
Húsafriðun á Íslandi
Byggingar á Íslandi
Söfn á Íslandi
Eggaldin

Eggaldin (fræðiheiti: Solanum melongena) er einær jurt er getur náð yfir tveggja metra hæð. Hún er sennilega upprunnin á Indlandi en barst með aröbum til Miðjarðarhafslanda og er aldinið mjög vinsælt þar.

Tilvísanir

Náttskuggaætt
Ávextir
Jacob Fortling

Jacob Fortling (23. desember 1711 – 16. júlí 1761) var dansk-þýskur myndhöggvari og arkitekt. Hann átti þátt í að breiða út rókokóstíl Nicolai Eigtveds. 

Jacob Fortling kom til Danmerkur frá Þýskalandi í tengslum við byggingarframkvæmdir Kristjáns 6. Danakonungs. Hann komst til metorða og varð hirðhúsameistari. Hann teiknaði Nesstofu á Seltjarnarnesi.

Fortling var stórtækur í framleiðslu á byggingarefni. Hann fór tvisvar til Noregs til að finna byggingarsteina og fékk einkarétt á steinbroti í Akershúsfylki, setti upp marmaravinnslu í Lier og fékk einkarétt á að vinna kléberg þar. Árið 1759 fékk hann einkarétt á að vinna stein í Þrándheimi.

Hann setti á stofn kalkbrennslu í Danmörku árið 1749, múrsteinaverksmiðju árið 1752 og steinsmíðaverksmiðju 1755 í Kastrup. Hann fékk einkarétt á steinhöggi á Salthólma. Hann rak líka brennivínsgerð, ölgerð og var með búrekstur í  Kastrup. 

Öll þekkt verk eftir Fortling í Danmörku eru friðuð.

Danskir arkitektar
Kristófer 1.

Kristófer 1. (1219 – 29. maí 1259) var konungur Danmerkur frá 1252 til dauðadags. Hann var síðastur af þremur sonum Valdimars sigursæla og Berengaríu af Portúgal til að setjast á konungsstól.

Þegar Abel konungur var drepinn 29. júní 1252 var elsti sonur hans, Valdimar, við nám í Frakklandi. Hann hafði verið lýstur ríkiserfingi að föður sínum lifandi og flýtti sér heim til að reyna að tryggja erfðarétt sinn en var hnepptur í varðhald af erkibiskupinum af Köln og haldið föngnum þar til móðurbræður hans, greifarnir af Holtsetalandi, greiddu lausnargjald fyrir hann ári síðar. En þá hafði hann misst af lestinni, Kristófer föðurbróðir hans hafði verið valinn konungur og krýndur í Lundi á jóladag 1252. Þar með hófst togstreita milli tveggja ættleggja sem stóð í marga áratugi.

Kristófer reyndi að fá bróður sinn, Eirík plógpening, tekinn í helgra manna tölu en raunverulegur tilgangur hans mun hafa verið að fá Abel fordæmdan sem bróðurmorðingja og ættlegg hans útilokaðan frá ríkiserfðum. Þetta tókst honum þó ekki. Hann átti í erjum við Jakob Erlandsen, erkibiskup í Lundi, sem var af hinni voldugu Hvide-ætt, en hún fylgdi Abel og ættmönnum hans að málum. Kristófer krafðist þess að aðalsmenn og biskupar sameinuðust í baráttu gegn afkomendum Abels en erkibiskupinn hótaði með bannfæringu.

Kristófer og Valdimar sættust þó 1254 og Valdimar fékk Slésvík að léni en þegar hann dó 1257 og Kristófer tók Slésvík aftur og neitaði að láta Eiríki bróður hans lénið eftir fór allt í bál og brand á ný. Veturinn 1257-1258 réðust holsteinsku greifarnir á Danmörku en árásinni var hrundið. Nokkru áður hafði komið til átaka milli Dana og Norðmanna og Hákon gamli réðist inn í Halland. Friður var þó saminn 1257. Í febrúar 1259 var Jakob erkibiskup handtekinn, hæddur, bundinn og varpað í dýflissu. Kristófer konungur var þá bannfærður. Jaromar fursti af Rügen, sem var tengdafaðir Eiríks Abelssonar, réðist svo á Sjáland og hertók Kaupmannahöfn. Kristófer náði ekki að bregðast við innrásinni því að hann dó um vorið og var sagt að ábóti nokkur hefði byrlað honum eitur. Hann var grafinn í dómkirkjunni í Ribe þrátt fyrir bannfæringuna.

Kona Kristófers var Margrét Sambira, dóttir Sambors og Mechtilde af Mecklenburg. Þau áttu sex börn, þar á meðal Eirík klipping, sem tók við ríki eftir föður sinn.

Heimildir 
 

Danakonungar
Sebrafiskur

Sebrafiskur (fræðiheiti: Danio rerio) er fiskur af vatnakarpaætt. Hann er ættaður frá suðausturhluta Himalajafjalla. Þetta er vinsæl og auðveld búrfiskategund og er hann einnig mikið notaður í vísindarannsóknir. Í Bandaríkjunum hefur verið gert erfðabreytt afbrigði sem er selt undir nafninu GloFish í fimm sjálflýsandi litarafbrigðum (rauður, blár, lilla, appelsínugulur og grænn).

Tilvísanir 

Vatnakarpar
Skrautfiskar
Talk

Talk eða talkúm er  afar lin (harka 1) hvít eða grænleit steintegund. Efnaformúla þess er H2Mg3(SiO3)4 eða Mg3Si4O10(OH)2. (vatnað magnesíumsílíkat).  Á duftformi er talk nefnt talkúm.

Berg úr talki kallast steatít, sápusteinn, kléberg eða tálgusteinn bæði vegna áferðar og þess hve auðvelt var að tálga það til. 

Talkúm er  notað í snyrtivörur (púður) og krít og við ýmis konar framleiðslu eins og flísagerð, keramík, málning og pappír. Talk er hita- og sýruþolin steintegund.

Heimildir
 
mineral.galleries.com 

Bergtegundir
Kléberg

Kléberg er nytjasteinn úr talki, tálgusteinstegund sem auðvelt er að vinna og þolir vel eld. Steininn er stundum kallaður talk, steatít, sápusteinn, kléberg eða tálgusteinn.  Kléberg finnst viða um heim og er algengt hráefni í ýmiskonar gripi og ílát. Kléberg finnst ekki í íslenskri náttúru en klébergsgripir eru algengir meðal íslenskra forngripa, einkum frá víkingaöld, og hljóta þeir að hafa verið innfluttir.

Notkun klébergs
Kléberg hefur verið notað í sökkur, kljásteina, potta, lampa, deiglur, snældusnúða og jafnvel sem byggingarefni, t.d. er dómkirkjan í Þrándheimi í Noregi að stórum hluta úr klébergi.

Kléberg á Íslandi 
Mikið af klébergsgripum hefur fundist á Íslandi, einkum í mannvistarlögum frá víkingaöld.  Flestir virðast upphaflega hafa verið gerðir sem grýtur (pottar), skálar eða lampar en þegar þeir brotnuðu voru oft gerðir minni hlutir úr þeim, t.d. snældusnúðar og taflmenn.  Gripir úr klébergi hafa fundist um allt land en misjafnt er milli staða hversu hátt hlutfall er af klébergi í viðkomandi gripasafni.  Amanda Forster fornleifafræðingur hefur rannsakað íslensku klébergshlutina og heldur því fram að ekki hafi verið mikil verslun með kléberg á víkingaöld heldur hafi landnámsmenn komið með klébergshluti með sér, sem síðan hafi smátt og smátt brotnað og gengið úr sér þangað til lítið sem ekkert var eftir af nýtilegu klébergi í landinu.  Þekktar klébergsnámur eru á Grænlandi, Hjaltlandi og í Noregi en niðurstaða Forsters var sú að íslenska klébergið væri að stærstum hluta ættað frá Noregi.

Eftir víkingaöld verður kléberg mjög sjaldgæft á Íslandi og finnst þá aðeins á stórbýlum eins og Viðey.

Tenglar
 Kléberg á Íslandi; grein í Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1949

Heimildir
Kristján Eldjárn 1951, ‘Kléberg á Íslandi.’ Árbók hins íslenzka fornleifafélags 1949-50, bls. 41-62.

Forster, Amanda 2004, ‘The Soapstone Trade in the North Atlantic: Preliminary research of Viking and Norse period soapstone imports in Iceland.’ Current issues in Nordic Archaeology.  Proceedings of the 21st conference of Nordic Archaeologists 6-9 September 2001 Akureyri Iceland, ed. Garðar Guðmundsson, Reykjavík, 17-22.

Bergtegundir
Fornleifafræði
Austurfrísnesku eyjarnar

Austurfrísnesku eyjarnar (þýska: Ostfriesische Inseln) er þýskur eyjaklasi í Vaðhafinu undan ströndum Neðra-Saxlands, nánar tiltekið við héraðið Austur-Frísland (Ostfriesen). Stærstu eyjarnar eru 7 og eru þær allar í byggð. Austasta eyjan er við fjarðarmynni Jade, en sú vestasta við árósa Ems. Auk Austurfrísnesku eyjanna eru einnig til Vesturfrísnesku eyjarnar (sem tilheyra Hollandi) og Norðurfrísnesku eyjarnar (sem tilheyra Þýskalandi og Danmörku).

Jarðfræði 

Eyjarnar mynduðust ekki við sjávarbrot hafsins, eins og fyrr var haldið, heldur við setmyndun í Vaðhafinu. Eyjarnar eru því í beinni röð í austur-vestur stefnu. Nokkur smærri sandrif eru að myndast og má gera ráð fyrir því að eyjunum fjölgi með tímanum eða að sandrifin sameinast stærri eyjunum. Norðurendi eyjanna (sem snýr að úthafinu) er gerður úr sandi og sandhólum. Miðhlutinn er vaxinn gróðri og kjarri. Einstaka skógarreiti er að finna þar. Suðurhlutinn (sem snýr að fastalandinu) er aðallega úr söltum jarðvegi og leir. Á flóði eru eyjarnar umflotnar sjó, en á fjöru koma aðalleirurnar í ljós svo kílómetrum skiptir. Á vissum stöðum er þá hægt að ganga til fastalandsins. Milli eyjanna eru straumþungar vatnsrásir þar sem sjórinn þrýstist til norðurs þegar fjarar út eða til suðurs þegar flæðir að. Straumarnir liggja aðallega frá vestri til austurs, þannig að með tímanum eyðist af vesturodda eyjanna, en þær vaxa að sama skapi hægt til austurs. Þessar hreyfingar taka langan tíma. Þannig hafa nokkrar eyjar horfið af kortinu, aðrar sameinast og enn eru ný rif að myndast.

Eyjarnar 
Stærstu eyjarnar eru 7 að tölu, en auk þeirra eru nokkrar minni eyjar. Aðaleyjarnar frá austri til vesturs (íbúafjöldinn miðast við talningu 31. desember 2008):

Sjómenn hafa búið til litla setningu á þýsku til að muna betur röðina á þessum eyjum frá austri til vesturs. Upphafsstafir orðanna eru jafnframt upphafstafir eyjanna: Welcher Seemann liegt bei Nelly im Bett (Hvaða sjómaður liggur hjá Nelly í rúminu). Allar tilheyra eyjarnar héraðinu Ostfriesland, nema Wangerooge, sem tilheyrir héraðinu Aldinborg. Eyjarnar eru allar gríðarlega vinsælar meðal ferðamanna, ekki bara sökum baðstrandanna, heldur einnig vegna einangrunarinnar og fuglalífsins. Vaðhafið er viðkomustaður farfugla. Á fartímanum og á veturna safnast milljónir vaðfugla við eyjarnar.

Heimildir 
 

Norðursjór
Eyjar við Þýskaland
Kristófer 2.

Kristófer 2. (29. september 1276 – 2. ágúst 1332) var konungur Danmerkur 1320-1326 og aftur 1329-1332. Hann var sonur Eiríks klippings og Agnesar af Brandenborg og tók við ríkjum eftir lát eldri bróður síns, Eiríks menved.

Kristófer var hertogi af Lálandi og Falstri 1289-1301, hertogi af Eistlandi 1303-1307 og hertogi af Hallandi og Sámsey 1307-1315. Þá varð hann að flýja land vegna þátttöku í samsæri um að koma Eiríki bróður hans frá völdum. Árið 1318 tók hann þátt í öðru samsæri með landflótta aðalsmönnum og erkibiskupinum Esger Juul og reyndu þeir að ráðast inn í Skán en höfðu ekki erindi sem erfiði. En í nóvember 1319 dó Eiríkur og þá stóð Kristófer næstur til ríkiserfða þar sem ekkert af fjórtán börnum Eiríks hafði komist á legg. Sagt er að Eiríkur hafi í banalegunni varað við því að bróðir hans yrði valinn konungur en danskir aðalsmenn munu hafa talið að þeir hefðu betri tök á Kristófer, sem þótti veiklundaður, en Eiríki 2. hertoga af Slésvík, sem einnig kom til greina. Kristófer undirritaði heitbréf, þar sem hann lofaði meðal annars að létta á skattaáþján, 25. janúar 1320 og var hylltur á landsþingunum en ekki krýndur fyrr en 1324. Eiríkur sonur hans var þá krýndur sem meðkonungur.

Konungur hélt heit sín illa, hækkaði meðal annars skatta og þótti hinn mesti harðstjóri. Margir aðalsmannanna gengu þá í bandalag við greifana af Holtsetalandi og gerðu uppreisn. Árið 1326 var Geirharður 3. greifi búinn að ná yfirráðum bæði á Jótlandi og Fjóni og náði svo Eiríki ríkisarfa og hélt honum föngnum. Kristófer flúði til Þýskalands. Þar sló hann lán og leigði sér her til að vinna Danmörku að nýju en þegar hann sneri aftur gengu engir Danir í lið með honum og hann varð að leggja á flótta aftur.

Valdimar hertogi af Slésvík, sonur Eiríks hertoga, var þá valinn konungur en hann var aðeins 11 ára og móðurbróðir hans, Geirharður greifi, varð ríkisstjóri. Árið 1329 skiptu greifarnir af Holtsetalandi og fleiri aðalsmenn, sem áttu veð í ríkiskassanum, landinu upp á milli sín. Kristófer sneri aftur og reyndi að kaupa sér völd að nýju, veðsetti Jóhanni milda greifa af Holtsetalandi, sem var hálfbróðir hans sammæðra, Sjáland og Skán og var tekinn til konungs þar að nafninu til. Geirharði veðsetti hann Jótland og Fjón og mátti aðeins innleysa veðið með eingreiðslu, 100.000 mörkum silfurs, og annað eins skuldaði hann Jóhanni. Jóhann var bróður sínum þó heldur hliðhollur og kom til átaka milli aðalsmannanna. Jóhann fór halloka, Kristófer var settur af öðru sinni og þurfti meðal annars að flýja upp um stromp á húsi þar sem átti að svæla hann inni. Hann dó 2. ágúst 1332 á Lálandi og var lagður til hvílu í Sórey.

Kristófer 2. var giftur Evfemíu, dóttur Bogislavs 4. hertoga af Pommern. Þau áttu eina dóttur sem upp komst, Margréti konu Lúðvíks hertoga af Bæjaralandi, og þrjá syni, Eirík, sem lést 1331 eftir fall af hestbaki á flótta undan óvinum, Ottó, sem reyndi að komast til valda eftir lát föður síns en varð ekkert ágengt, og Valdimar, sem ólst að mestu upp við keisarahirðina í Bæjaralandi.

Eftir lát Kristófers var Danmörk án konungs til 1340.

Heimildir 
 

Danakonungar
Valdimar 3.

Valdimar 3. (um 1314 – 1364) var konungur Danmerkur 1326-1330 og hertogi af Slésvík (Valdimar 5.) 1325-1326 og frá því að hann lagði niður konungstign 1329 og til dauðadags.

Valdimar var sonur Eiríks 2. hertoga af Slésvík og Aðalheiðar konu hans, en hún var systir Geirharðs 3. greifa af Holtsetalandi. Eiríkur hertogi var afkomandi Abels konungs og því kom Valdimar til greina sem ríkiserfingi eftir lát Eiríks menved en Kristófer bróðir hans var þó valinn konungur. Þegar Eiríkur dó 1325 vildu Geirharður og Kristófer báðir fá forræði yfir honum og hertogadæmi hans. Þau átök ásamt mikilli óánægju með harðstjórn og skattpíningu Kristófers urðu til þess að hann var rekinn úr landi og Valdimar gerður að konungi í hans stað. Geirharður móðurbróðir hans, sem líka var stærsti veðhafinn í skuldum Danmerkur, var útnefndur ríkisstjóri. Stjórn hans og hinna aðalsmannanna naut þó ekki vinsælda meðal bænda; bæði voru þeir flestir útlendingar og svo skattpíndu þeir almenning engu minna en Kristófer hafði gert. Bændauppreisnir voru gerðar 1328 og 1329 og þótt þær væru bældar niður gafst Geirharður upp á að halda Valdimar á konungsstóli. Kristófer sneri aftur 23. febrúar 1329 - varð þó raunar ekki konungur nema á Sjálandi og Skáni og aðeins að nafninu til - en Valdimar varð aftur hertogi af Slésvík og ríkti þar í 35 ár.

Þegar Valdimar varð fullorðinn þótti honum nóg um veldi móðurbróður síns, sem réði yfir Vestur-Holtsetalandi, Fjóni og Norður-Jótlandi og var farinn að seilast inn í Slésvík. Hann hafði því samband við Valdimar, yngsta son Kristófers 2., sem var við keisarahirðina í Bæjaralandi, og ýmsa jóska aðalsmenn, og urðu þeir sammála um að endurreisa konungdæmið. Geirharður bjóst til að kæfa þessa hreyfingu í fæðingu en var veginn í Randers 1. apríl 1340 af Niels Ebbesen. Eftir nokkur átök um sumarið gengu synir Geirharðs, Járn-Hinrik og Kláus, til friðarsamninga og Valdimar atterdag settist á konungsstól (en réði að vísu fyrst í stað aðeins yfir Norður-Jótlandi) með stuðningi Valdimars hertoga.

Kona Valdimars var Richardis af Schwerin-Wittenburg, og þau áttu synina Valdimar og Hinrik, sem erfði hertogadæmið eftir föður sinn.

Heimildir 
 

Danakonungar
Aðfarargerð

Aðfarargerð, oftast kölluð aðför, er lögfræðilegt hugtak, sem felst í fullnustu skyldu eða samnings með aðstoð sýslumanns, þegar aðili gerir slíkt ekki sjálfviljugur. Sá sem krefst aðfarar kallast gerðarbeiðandi en sá sem aðför beinist að kallast gerðarþoli. Þegar aðför snýst um að gerðarþoli efni skyldu um greiðslu fjármuna þá nefnist hún fjárnám, innsetning ef hún snýr að því gerðarþoli afhendi tiltekinn hlut eða útburður ef gerðarþoli á að víkja af fasteign.

Til þess að aðfarargerð geti farið fram þarf aðfararheimild en hún er oftast veitt með dómi eða sótt í skuldabréf eða önnur áþekk skjöl sem fela í sér heimild til aðfarar án dóms.

lagahugtök
Namco

Namco (japanska: 株式会社ナムコ, Kabushiki Kaisha Namuko) er japanskt fyrirtæki sem er þekktast fyrir þróun og útgáfu tölvuleikja. Í september 2005 sameinaðist það leikfangafyrirtækinu Bandai og myndaði Namco Bandai Games. Namco var síðan endurreist utanum rekstur spilasala og skemmtigarða fyrirtækisins. Höfuðstöðvar þess eru í Ōta í Tókýó.

Namco er frægast fyrir að hafa þróað nokkra af þekktustu sígildu tölvuleikjum spilasalanna eins og Galaxian (1979), Pac-Man (1980), Galaga (1981) og Dig Dug (1982).

Tengill 
www.namco.co.jp

Japönsk fyrirtæki
Tölvuleikjaframleiðendur
Egill Jónsson

Egill Jónsson (f. 14. desember 1930 í Hoffelli í Nesjahreppi, d. 12. júlí 2008) var Alþingismaður Austurlandskjördæmis frá 1979 til 1999. Hann sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn og gegndi meðal annars formennsku í landbúnaðarnefnd og samgöngunefnd.

Tenglar 
 Alþingi: Æviágrip Egils. Skoðað 25. október 2010.
 Alþingi: Nefndasetur Egils . Skoðað 25. október 2010.

Íslenskir stjórnmálamenn
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Eiríkur menved

Eiríkur menved eða Eiríkur 6. (1274 – 13. nóvember 1319) var konungur Danmerkur frá 1286 til dauðadags. Hann var krýndur á jóladag 1287 en þar sem hann var aðeins tólf ára þegar faðir hans, Eiríkur klipping, var myrtur var ríkinu stýrt næstu árin af móður hans, Agnesi af Brandenborg, ásamt fleirum.

Aðalsmennirnir sem dæmdir voru útlægir fyrir morð föður hans sneru fljótlega aftur og lifðu sem útlagar í Danmörku, enda höfðu þeir þar töluverðan stuðning og voru tengdir eða skyldir mörgum helstu höfðingjaættunum. Eiríkur konungur lenti meðal annars í deilum við erkibiskupinn Jens Grand, sem var af Hvide-ættinni og studdi þá útlægu. Eiríkur handtók erkibiskupinn en hann slapp og flúði á náðir páfa, sem dæmdi Eirík í háar sektir. Eiríkur neitaði að greiða og Danmörk var þá lýst í bann. Eiríkur neyddist til að láta undan 1301 og greiða þunga sekt. Einn þeirra sem tóku þátt í samsæri gegn konungi var Kristófer bróðir hans, sem neyddist til að flýja land árið 1315.

Eiríkur hafði hug á að stækka veldi Dana í Norður-Þýskalandi að dæmi Valdimars sigursæla og árið 1302 fékk hann sig hylltan sem lénsherra í furstadæminu Rostock og ná löndunum norðan við Saxelfi. Þetta gekk þó ekki þrautalaust og árið 1316 tapaði hann orrustu við Stralsund. Friður var saminn ári síðar en stríðsreksturinn var dýr og það þurfti að leggja á nýja skatta. Konungurinn fékk lán hjá greifunum í Holtsetalandi, Jóhanni milda hálfbróður sínum og Geirharði 3. Bændauppreisnir voru gerðar bæði á Sjálandi og Jótlandi. Þær voru bældar niður en þann 13. nóvember dó Eiríkur og skildi eftir sig ríki sem var efnahagslega og pólitískt gjaldþrota.

Kona Eiríks var Ingibjörg, dóttir Magnúsar hlöðuláss Svíakonungs. Þau eignuðust fjórtán börn, sem öll fæddust andvana eða dóu í vöggu, svo að Kristófer bróðir Eiríks erfði ríkið.

Viðurnefnið menved er oftast talið vísa í orðasambandið „så man ved“ (nú „såmænd“ (svo sem, í raun, eiginlega; sannarlega)), sem líklega hefur verið konungi munntamt. Einnig hefur sú skýring komið fram að það þýði meinvættur eða óhræsi og hafa óvinir konungs þá gefið honum það auknefni.

Heimildir 
 

Danakonungar
Vindland

Vindland er heiti sem haft var á miðöldum um suðurströnd Eystrasalts og héruðin þar suður af, þ.e. í Norður-Þýskalandi (Mecklenburg og Pommern) og Póllandi. Íbúar þessa svæðis voru kallaðir Vindur eða Vindar. Þeir voru vestur-slavneskur þjóðflokkur sem settist að við Eystrasalt á þjóðflutningatímanum og blandaðist seinna Germönum.

Vindland var aldrei eiginlegt ríki en þar voru á mismunandi tímum ýmis konungsríki og hertogadæmi og því er oft talað um konunga Vinda í norrænum heimildum. Hugtökin Vindur og Vindland hafa þó verið notuð á ýmsan hátt í gegnum aldirnar af hinum ýmsu nágrannaþjóðum og stundum jafnvel einnig náð yfir Eystrasaltslöndin og íbúa þeirra. 

Danskir og sænskir konungar herjuðu löngum á Vindland og lögðu hluta þess stundum undir sig og Vindur herjuðu einnig á dönsku eyjarnar, Skán og Gotland, aðallega með sjóránum og strandhöggi. Konungar bæði Danmerkur og Svíþjóðar notuðu titilinn konungur Vinda allt fram á 20. öld.

Eystrasalt
Evrópskir þjóðflokkar
Allsherjarnefnd Alþingis

Allsherjanefnd var ein af fastanefndum alþingis. Hlutverk hennar var meðal annars að fjalla um mál sem vörðuðu ákæruvald, dómsmál, dómstóla, erfðarétt, kirkjumál, lögreglu, ríkisborgararétt, sifjarétt o.fl.  Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni allsherjarnefndar í dag að mestu leyti undir allsherjar- og menntamálanefnd en að hluta til undir stjórnskipunar og eftirlitsnefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Allsherjanefnd á heimasíðu Alþingis

Alþingi
Félags- og tryggingamálanefnd Alþingis

Félags- og tryggingamálanefnd var ein af fastanefndum Alþingis. Hún fjallaði meðal annars um mál sem vörðuðu almannatryggingar, húsnæðis- og atvinnumál, málefni fatlaðra, stjórn sveitarfélaga, Tryggingastofnun ríkisins og vernd barna og ungmenna. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni félags- og tryggingamálanefndar í dag að mestu leyti undir velferðarnefnd.

Tilvísanir

Tenglar 
 Félags- og tryggingamálanefnd á vefsíðu Alþingis 

Alþingi
Fjárlaganefnd Alþingis

Fjárlaganefnd er ein af átta fastanefndum Alþingis. Nefndin fjallar m.a. um fjárlög og fjáraukalög.

Nefndarmenn

Í fjárlaganefnd sitja:

 Willum Þór Þórsson, formaður 
 Haraldur Benediktsson
 Inga Sæland
 Ágúst Ólafur Ágústsson
 Birgir Þórarinsson
 Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir
 Björn Leví Gunnarsson
 Páll Magnússon
 Steinunn Þóra Árnadóttir

Tilvísanir

Tenglar

 Fjárlaganefnd á vef Alþingis

Alþingi
Heilbrigðisnefnd Alþingis

Heilbrigðisnefnd var ein af fastanefndum Alþingis. Nefndin fjallaði meðal annars um mál sem vörðuðu almenn heilbrigðismál, áfengis- og vímuefnavarnir, heilsugæslu,  heilsuhæli, heilsuvernd, hjúkrunar- og dvalarheimili, landlækni,lyf og lyfsölu, sjúkrahús, málefni heilbrigðisstarfsmanna og réttindi sjúklinga. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni heilbrigðisnefndar í dag að mestu leyti undir velferðarnefnd.

Tilvísanir

Tenglar

 Velferðarnefnd á vef Alþingis

Alþingi
Agnes af Brandenborg

Agnes af Brandenborg (1257 – 29. september 1304) var drottning Danmerkur á 13. öld og síðar hertogaynja af Holtsetalandi.

Agnes var dóttir Jóhanns 1. markgreifa af Brandenborg og konu hans, Juttu af Saxlandi. Árið 1264, þegar hún var sjö ára, var hún heitbundin Eiríki klipping, Danakonungi, sem þá var fimmtán ára. Sagan segir að Eiríki hafi verið sleppt úr haldi í Brandenborg gegn því að lofa að giftast Agnesi án þess að hún fengi heimanmund. Þau giftust svo árið 1273. Elsti sonur þeirra, Eiríkur menved, fæddist ári síðar og þau eignuðust svo tvo aðra syni, Kristófer og Valdimar, og nokkrar dætur.

Eiríkur konungur var drepinn af dulbúnum tilræðismönnum síðla hausts 1286 og Eiríkur menved, sem var aðeins 12 ára, tók við en forsjármenn hans, þar á meðal móðir hans, stýrðu ríkinu í nafni hans.

Árið 1293, þegar Eiríkur var orðinn fullveðja og tekinn við stjórn ríkisins, giftist Agnes Geirharði 2. blinda, greifa af Holtsetalandi. Þau eignuðust einn son, Jóhann milda af Holtsetalandi. Agnes dó haustið 1304.

Heimildir 
 

Drottningar Danmerkur