alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1603

Árið 1603 (MDCIII í rómverskum tölum) var ár sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 Veturinn var nefndur píningavetur á Íslandi.
 24. mars - Jakob 6. Skotakonungur, sonur Maríu Stúart, varð konungur Englands og Írlands undir heitinu Jakob 1. og þannig fyrstur til að sameina ríkin þrjú undir einum konungi.
 Apríl - Hugh O'Neill, jarl af Tyrone og leiðtogi írskra uppreisnarmanna gegn Tudor-ættinni, gafst upp fyrir Charles Blount.
 19. maí - Leikhópur William Shakespeare, Lord Chamberlain's Men, fékk sérstakt leyfisbréf frá Jakobi konungi og nefndist eftir það King's Men.
 Ágúst - Karl hertogi tók sér konungsnafn yfir Svíþjóð sem Karl 9.
 17. nóvember - Sir Walter Raleigh var dreginn fyrir rétt í Winchester-kastala ákærður fyrir þátttöku í Maine-samsærinu. 
 22. desember - Ahmed 1. varð soldán í Tyrkjaveldi.

Ódagsettir atburðir 
 Eldgos varð í Grímsvötnum.
 Tokugawa Ieyasu varð sjógun í Japan sem markar upphaf Jedótímabilsins í sögu Japans.
 Accademia dei Lincei var stofnuð í Corsini-höll í Róm.
 Jakob 1. var settur af sem keisari Eþíópíu og Za Dengel tók við.
 Uranometria, stjörnuatlas eftir Johann Bayer, kom út í Ágsborg í Þýskalandi.
 Karl hertogi stofnaði Gautaborg.

Fædd 
 18. mars - Jóhann 4. Portúgalskonungur (d. 1656).
 17. ágúst - Lennart Torstenson, sænskur herforingi (d. 1651).
 15. september - Tokugawa Yorifusa, japanskur lávarður og níundi sonur Tokugawa Ieyasu.
 21. desember - Roger Williams, enskur guðfræðingur (d. 1684).
 Abel Tasman, hollenskur landkönnuður (d. 1659).

Dáin 
 23. febrúar - Andrea Cesalpino, ítalskur læknir, heimspekingur og grasafræðingur (f. 1519).
 24. mars - Elísabet 1. drottning Englands og Írlands (f. 1533).
 Júní - Baldassare Donato, ítalskt tónskáld og söngvari (f. 1525-1530).
 16. nóvember - Pierre Charron, franskur heimspekingur (f. 1541).
 30. nóvember - William Gilbert, enskur vísindamaður (f. 1544).
 22. desember - Mehmet 3. Tyrkjasoldán (f. 1566).
 Ikeda Tomomasa, japanskur herforingi (f. 1544).
 Edward Fenton, enskur landkönnuður.

1603
1601-1610
1604

Árið 1604 (MDCIV í rómverskum tölum) var hlaupár sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu, eða sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.

Atburðir 

 14. janúar - Hampton Court-fundurinn milli fulltrúa púritana og ensku biskupakirkjunnar átti sér stað.
 22. mars - Karl hertogi var hylltur sem konungur Svíþjóðar á stéttaþingi í Norrköping í kjölfar þess að Jóhann hertogi af Austur-Gautlandi afsalaði sér kröfu til krúnunnar.
 19. maí - Í Kanada var borgin Montreal stofnuð, þá Ville-Marie eða Borg Maríu en nafninu var síðar breytt.
 15. september - Svíar biðu ósigur fyrir Pólsk-litháíska samveldinu í orrustunni við Weissenstein.
 20. september - Spánverjar, undir stjórn Ambrosio Spinola, lögðu Oostende undir sig eftir þriggja ára umsátur. 
 24. október - Za Dengel var drepinn í orrustu og Jakob 1. varð aftur keisari Eþíópíu.
 1. nóvember - Leikrit William Shakespeare, Óþelló, var sýnt í fyrsta skipti í Whitehall-höll í Englandi.

Ódagsettir atburðir 
 Hollenski byggingameistarinn Cornelis Cornelisson var sendur til Hollands til að finna fólk til að byggja Gautaborg. Fyrstu íbúarnir komu til staðarins 21. ágúst.
 Til handalögmála kom milli bænda og verslunarþjóna á Eyrarbakka.
 Þórður Guðmundsson lögmaður kærði kaupmenn einokunarverslunarinnar fyrir konungi.
 Guru Ardjan samdi helga bók síka, Guru Granth Sahib.
 Frakkar hófu að setjast að í fyrstu varanlegu nýlendu sinni í Nýja heiminum, l'Acadie.
 Frakkar hófu að setjast að í Frönsku Gvæjana.
 Englendingar og Spánverjar gerðu með sér Lundúnasáttmálann sem batt enda á þátttöku Englendinga í Áttatíu ára stríðinu.

Fædd 
 16. janúar - Loreto Vittori, ítalskur söngvari (d. 1670).
 17. júní - Jóhann Mórits, fursti af Nassá (d. 1679).
 16. ágúst - Bernharður af Sachsen-Weimar, hertogi og herforingi (d. 1639).
 3. nóvember - Ósmann 2. Tyrkjasoldán (d. 1622).

Dáin 
 11. júní - Isabella Andreini, ítölsk leikkona (f. 1562).
 24. október - Za Dengel, Eþíópíukeisari.

1604
1601-1610
Herluf Daa

Herluf Trolle Daa (Herlegdáð) (1565 - 28. febrúar 1630) var hirðstjóri á Íslandi 1606 til 1619. Hann var af gamalli jóskri aðalsætt, en fæddist í Björgvin, sonur Jørgens Daa, höfuðsmanns, og Kirsten Beck. Herluf Daa varð aðmíráll undir Kristjáni IV. Tók þátt í Kalmarófriðnum 1611-1613 milli Danmerkur og Svíþjóðar. Lést skuldum vafinn, meðal annars vegna málareksturs hans gegn Oddi biskupi Einarssyni og fleirum. Í kjölfar þeirra mála var hann sviptur höfuðsmannstign árið 1619 og gert að greiða 3000 ríkisdali í bætur fyrir afglöp. Sektin var aldrei greidd, og þegar hann lést gekk ekkja hans frá búinu.

Eftirmæli á Íslandi
Herluf Daa fékk almennt slæm eftirmæli á Íslandi, og er það fyrst og fremst rakið til deilna við Odd Einarsson, en ætt hans var fjölmenn og valdamikil. Einnig kann að vera að ónákvæmni hafi gætt í embættisfærslu hans sem ekki hafi samræmst nýjum kröfum um bætt skil og tengsl við konungsvaldið í Kaupmannahöfn. Um hann er þessi vísa til:

 Höfuðsmaðurinn Herluf Dá
 heitir réttu nafni.
 Kauðinn bið ég kafni sá
 og kroppaður verði af hrafni.

Tengt efni 
 Ragnar Arnalds, Maríumessa, Reykjavík, 2004 (skáldsaga).

Hirðstjórar á Íslandi
1616

Árið 1616 (MDCXVI í rómverskum tölum) var sextánda ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 11. mars - Galileo Galilei hitti Pál 5. páfa í eigin persónu og ræddi við hann um afstöðu hans til sólkerfisins.
 3. maí - Loudun-sáttmálinn batt endi á röð uppþota húgenotta gegn Frakkakonungi.
 Ágúst - Tokugawa-veldið í Japan lagði bann við verslun og heimsóknum útlendinga annars staðar en í hafnarborgunum Nagasaki og Hirado.

Ódagsettir atburðir 
 Reykjavík var seld konungi og varð konungsjörð þar til hún var seld Innréttingunum árið 1752.
 Kolbeinsey var fyrst mæld og sögð vera 100 metra breið og 700 metra löng.
 Bókin De revolutionibus eftir Nikulás Kóperníkus var sett á bannlista kaþólsku kirkjunnar.
 Styrjöld braust út milli Feneyja og Austurríkis vegna ránsferða úskoka frá Króatíu.
 Byggingu Bláu moskunnar í Konstantínópel lauk.
 Svissneski vörðurinn varð hluti af lífverði Loðvíks 13. Frakkakonungs.
 Ngawang Namgyal flúði frá Tíbet og stofnaði fyrsta klaustrið í Bútan.

Fædd 
 19. maí (skírður) - Johann Jakob Froberger, þýskt tónskáld (d. 1667).
 25. maí - Carlo Dolci, ítalskur listmálari (d. 1686).
 20. október - Thomas Bartholin, danskur læknir og stærðfræðingur (d. 1680).

Dáin 
 23. apríl - William Shakespeare, enskt leikskáld (f. 1564).
 23. apríl - Miguel de Cervantes, spænskur rithöfundur (f. 1547).
 20. júlí - Aodh Mór Ó Néill, jarl af Tyrone (f. um 1540).

1616
1611-1620
1617

Árið 1617 (MDCXVII í rómverskum tölum) var sautjánda ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 27. febrúar - Ingrísku styrjöldinni lauk með Stolbovo-samningnum milli Rússlands og Svíþjóðar. Svíþjóð fékk þar meðal annars löngin Ingríu og Rússland missti aðgang að Eystrasalti.
 26. apríl - Ráðgjafi Mariu de'Medici, Frakklandsdrottningar, Concino Concini, var myrtur af útsendurum Loðvíks 13. sem tók stjórn landsins í sínar hendur.
 3. maí - Maria de'Medici var rekin í útlegð í Blois-höll.
 8. júlí - Leonora Dori, hirðmey Mariu de'Medici var tekin af lífi ákærð fyrir galdra.
 9. október - Pavíasamningurinn var gerður milli Spánar og Savoja og fól í sér að Savoja skilaði Mantúu héraðinu Montferrat.
 12. október - Gústaf Adolf 2. var krýndur konungur Svíþjóðar í Uppsölum.
 22. nóvember - Akmeð 1. Tyrkjasoldán lést og bróðir hans Mústafa 1. tók við.

Ódagsettir atburðir 
 Konungsbréf Kristjáns 4. Danakonungs, „Um töframál“ eða „Troldfolck och deris Medvidere“, varð til þess að hægt var að dæma fyrir galdur þótt enginn hefði hlotið skaða af honum. Ákvæðið var þó ekki lögtekið á Alþingi fyrr en 1630.

Fædd 
 6. janúar - Kristoffer Gabel, danskur stjórnmálamaður (d. 1673).
 9. janúar - Hólmfríður Sigurðardóttir, prófastsfrú í Vatnsfirði (d. 1692).
 23. maí - Elias Ashmole, enskur fornfræðingur (d. 1692).

Dáin 
 21. mars - Pocahontas, indíánaprinsessa (f. um 1595).
 4. apríl - John Napier, skoskur stærðfræðingur (f. 1550).
 26. apríl - Concino Concini, markgreifi af Ancre (f. 1575).
 7. maí - David Fabricius, hollenskur stjörnufræðingur (f. 1564).
 8. júlí - Leonora Dori, hirðmey Frakklandsdrottningar (f. 1568).
 25. september - Go-Yōzei, Japanskeisari (f. 1572).
 22. nóvember - Akmeð 1. Tyrkjasoldán (f. 1590).

1617
1611-1620
1614

Árið 1614 (MDCXIV í rómverskum tölum) var fjórtánda ár 17. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 Febrúar - Danska ríkisráðið, dönsku biskuparnir og konungur hittust á þinginu í Kolding þar sem biskupinn og kalvínistinn Oluf Kock var gerður útlægur.
 5. apríl - Pocahontas og John Rolfe gengu í hjónaband í Jamestown.
 Júní - Enskir sjóræningjar undir forystu Williams Clark og James Gentleman rændu tveimur dönskum skipum og fóru ránshendi um Vestmannaeyjar í tvær vikur.
 14. júlí - Svíar sigruðu Rússa í orrustunni við Bronnicy.
 23. ágúst - Groningenháskóli stofnaður.
 11. október - Adriaen Block og hópur kaupmanna í Amsterdam óskuðu eftir því við hollenska þingið að fá einkaleyfi á verslun í Nýja Hollandi. 
 19. nóvember - Umsátrið um Ósaka hófst.

Ódagsett 
 Mikill jarðskjálfti reið yfir Suðurland og hrundu bæir, þar á meðal Fjall á Skeiðum.
 Síðustu fundir franska stéttaþingsins fram að frönsku byltingunni.
 Svíar gerðu varnarbandalag við Holland og Lýbiku.
 John Napier gaf út ritið Mirifici Logarithmorum Canonis Descriptio þar sem hann setur fram hugmyndina um lógaritma.
 Fyrsta stefnuyfirlýsing Rósakrossreglunnar, Fama Fraternitatis Rosae Crucis, var gefin út í Þýskalandi.

Fædd 
 1. janúar - John Wilkins, enskur dulmálsfræðingur (d. 1672).
 5. janúar - Leópold Vilhelm erkihertogi af Austurríki (d. 1662).

Ódagsett 
 Hallgrímur Pétursson sálmaskáld (d. 1674).

Dáin 
 7. apríl - El Greco, krítverskur listmálari (f. 1541).
 11. ágúst - Lavinia Fontana, ítalskur listmálari (f. 1552).
 21. ágúst - Erzsébet Báthory, ungversk greifynja og fjöldamorðingi (f. 1560).

1614
1611-1620
1629

Árið 1629 (MDCXXIX í rómverskum tölum) var 29. ár 17. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir

 4. mars - Massachusettsflóanýlendan fékk konungsleyfi.
 10. mars - Karl 1. Englandskonungur leysti breska þingið upp og hóf ellefu ára harðstjórnina þar sem ekkert þing var.
 22. maí - Kristján 4. Danakonungur samdi um frið við Albrecht von Wallenstein með Lýbikusáttmálanum sem batt endi á afskipti Dana af Þrjátíu ára stríðinu.
 4. júní - Skip Hollenska Austur-Indíafélagsins, Batavia, strandaði á rifi undan vesturströnd Ástralíu.

Ódagsettir atburðir
 Go-Mizunoo Japanskeisari sagði af sér embætti og dóttir hans Meishō tók við.
 Spánverjar reistu Santo Domingo-virki á Formósu.

Fædd
 Janúar - Gabriel Metsu, hollenskur listmálari (d. 1667).
 9. mars - Alexis 1. Rússakeisari (d. 1676).
 14. apríl - Christiaan Huygens, hollenskur vísindamaður (d. 1695).
 17. ágúst - Jóhann 3. Sobieski, Póllandskonungur (d. 1696).
 20. desember - Pieter de Hooch, hollenskur listmálari (d. 1684).
 Þorkell Arngrímsson, læknir og prestur í Görðum á Álftanesi (d. 1677).

Dáin
 19. janúar - Abbas mikli, Persakonungur (f. 1571).
 30. janúar - Carlo Maderno, svissneskur arkitekt (f. 1556).
 18. júní - Piet Heyn, hollenskur sjóliðsforingi (f. 1577).

1629
1621-1630
1677

Árið 1677 (MDCLXXVII í rómverskum tölum) var 77. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 11. apríl - Stríð Frakklands og Hollands: Filippus 1. hertogi af Orléans sigraði her Hollendinga í orrustunni við Cassel.
 29. maí - Landnemar í Virginíu gerðu friðarsamkomulag við indíánaættbálka svæðisins.
 31. maí - Danir undir forystu Niels Juel unnu sigur á Svíum í sjóorrustu milli Femern og Warnemünde.
 14. júlí - Svíar unnu sigur á Dönum í orrustunni við Landskrona.
 4. nóvember - Brúðkaup Maríu Englandsprinsessu og Vilhjálms 3. af Óraníu.
 16. nóvember - Frakkar lögðu Freiburg undir sig.

Ódagsettir atburðir 
 Elias Ashmole gaf Oxford-háskóla náttúrufræðisafn sitt. 
 Henry Purcell varð hirðtónskáld Karls 2.

Fædd 
 25. maí - Françoise-Marie de Bourbon, hertogaynja af Orléans (d. 1749).

Ódagsett 
 Abu'l Abbas Ahmad 2. soldán yfir Marokkó (d. 1729).

Dáin 
 21. febrúar - Baruch Spinoza, hollenskur heimspekingur (f. 1632).
 4. maí - Isaac Barrow, enskur stærðfræðingur (f. 1630).
 11. september - James Harrington, enskur stjórnspekingur (f. 1611).
 15. desember - Þorkell Arngrímsson, læknir og prestur í Görðum á Álftanesi (f. 1629).

Opinberar aftökur 
 4. júlí - Þorbjörn Sveinsson (Grenjadals-Tobbi), 37 ára, frá Grenidal í Borgarfjarðarsýslu, tekinn af lífi með brennu á Alþingi, fyrir galdra. Aftakan fór fram að „mörgum góðum mönnum nærstöddum,“ segja annálar.
 4. júlí - Bjarni Bjarnason, 62 ára, frá Breiðadal í Önundarfirði, Ísafjarðarsýslu, tekinn af lífi fyrir galdra. Honum var gefið að sök valda veikindum Ingibjargar Pálsdóttur. Bjarni var, samkvæmt annálum, brenndur „í margra manna viðurvist“.
 Þorlákur Þorsteinsson hengdur fyrir þjófnað, í Strandasýslu.
 Bessi Eiríksson hengdur fyrir þjófnað, í Húnavatnsþingi.

Tilvísanir 

1677
1671-1680
1678

Árið 1678 (MDCLXXVIII í rómverskum tölum) var 78. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 8. janúar - Svíar náðu eynni Rügen aftur af Brandenborgurum í orrustunni við Warksow.
 18. febrúar - Bókin För pílagrímsins eða Krossgangan eftir John Bunyan kom út.
 22. apríl - Karl 11. Svíakonungur gaf út þá skipun að allir karlmenn milli 15 og 60 ára í Ørkened á Skáni skyldu teknir af lífi vegna gruns um að þeir væru snapphanar, uppreisnarmenn gegn yfirráðum Svía á Skáni.
 11. maí - Franski flotaforinginn Jean 2. d'Estrées sigldi öllum flota sínum, sautján skipum, í strand á kóralrifi við Curaçao.
 10. ágúst - Stríði Frakklands og Hollands lauk með Nijmegen-samningunum.
 6. september - Titus Oates hóf að segja opinberlega frá meintu Páfasamsæri til að myrða Karl 2..
 16. september - Brandenborgarar lögðu Rügen undir sig.
 12. október - Dómarinn Edmund Berry Godfrey fannst myrtur á Primrose Hill í London. Litið var á það sem staðfestingu á Páfasamsærinu.
 15. október - Stralsund gafst upp fyrir Brandenborgurum.
 15. nóvember - Síðasta borgin í Sænsku Pommern, Greifswald, gafst upp fyrir Brandenborgurum.

Fædd 
 4. mars - Antonio Vivaldi, ítalskt tónskáld (d. 1741).
 7. mars - Filippo Juvarra, ítalskur arkitekt (d. 1736).
 26. júlí - Jósef 1. keisari (d. 1711).
 13. desember - Yongzheng, keisari í Kína (d. 1735).

Ódagsett 
 Thomas Aikenhead, skoskur námsmaður (d. 1697).
 Ulrik Christian Gyldenløve, danskur flotaforingi (d. 1719).

Dáin 
 14. maí - Anna Maria van Schurman, hollenskt skáld (f. 1607).
 16. ágúst - Andrew Marvell, enskt skáld (f. 1621).
 18. október - Jacob Jordaens, flæmskur listmálari (f. 1593).

1678
1671-1680

Opinberar aftökur 

 Guðrún Bjarnadóttir, 18 ára, og Bjarni Halldórsson, faðir hennar, bæði frá Grund, Eyrarsveit, tekin af lífi fyrir blóðskömm og dulsmál.
 3. júlí - Eyvindur Jónsson, 48 ára, og Margrét Símonardóttir, 38 ára, bæði frá Ölfusi í Árnessýslu, tekin af lífi á Alþingi fyrir hórdóma og útilegu, henni drekkt en hann hálshogginn.
 Þuríður Ólafsdóttir, 63 ára, og sonur hennar, Jón Helgason, 23 ára, bæði tekin af lífi með brennu í Barðastrandasýslu, fyrir galdra.
 Stefán Grímsson, 23 ára, brenndur á báli í Húnavatnssýslu fyrir galdra.

Tilvísanir
1628

Árið 1628 (MDCXXVIII í rómverskum tölum) var 28. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 12. janúar - Sænska ríkisráðið gaf Gústaf 2. Adolf fulla heimild til að taka þátt í Þrjátíu ára stríðinu.
 1. mars - Karl 1. Englandskonungur hóf að innheimta skipaskatt af öllum bæjum í Englandi án heimildar þingsins.
 16. maí - Þorlákur Skúlason var vígður Hólabiskup.
 24. júní - Danmörk og Svíþjóð gerðu með sér bandalag til að aflétta umsátri keisarahersins um Stralsund.
 10. ágúst - Sænska galíonið Vasa sökk í jómfrúrferð sinni í höfninni í Stokkhólmi.
 23. ágúst - John Felton myrti Buckingham hertoga.
 6. september - Púrítanar hófu að setjast að í Salem sem síðar varð hluti af Massachusettsflóanýlendunni.
 28. október - Umsátrinu um La Rochelle lauk með uppgjöf húgenotta.

Ódagsettir atburðir 
 Karl 1. Englandskonungur kallaði breska þingið aftur saman.
 William Harvey gaf út rit sitt um blóðrásina Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus.
 Sja Jahan varð Mógúlkeisari.
 Ole Worm fékk Ormsbók Snorra-Eddu frá Arngrími lærða.
 Oliver Cromwell tók sæti á breska þinginu fyrir Huntingdon.

Fædd 
 12. janúar - Charles Perrault, franskur rithöfundur (d. 1703).
 10. mars - Marcello Malpighi, ítalskur læknir (d. 1694).
 11. júlí - Tokugawa Mitsukuni, sjógun (d. 1701).
 28. nóvember - John Bunyan, enskur rithöfundur (d. 1688).

Dáin 
 12. mars - John Bull, enskt tónskáld (f. um 1562).
 23. ágúst - George Villiers, hertogi af Buckingham (f. 1592).

1628
1621-1630
Flankastaðir

Flankastaðir eru bær á Miðnesi (Rosmhvalanesi), nú í Suðurnesjabæ, fyrrum Sandgerði og þaráður Miðneshreppi. Flankastaðir eru allstór jörð á Suðurnesjamælikvarða og gætu verið landnámsjörð, þó svo að Landnáma tilgreini ekki landnámsmann þar. Bærinn er samt nefndur í Landnámu (þar Flangastaðir) og segir þar frá því er Leiðólfur í Skógum elti Una danska Garðarsson (Svavarssonar) eftir að Uni hafði fíflað Þórunni, dóttur Leiðólfs. Hann náði honum við Flankastaði og börðust þeir þar. Féllu nokkrir menn af Una, en hann fór nauðugur aftur með Leiðólfi. Barn þeirra Una og Þórunnar varð Hróar Tungugoði. Hann var mágur Gunnars á Hlíðarenda og faðir Hámundar halta, er var mikill vígamaður að sögn Landnámu.

Frá Flankastöðum hafa jafnan verið stundaðir útróðrar, eins og frá flestum öðrum jörðum er liggja að sjó. Flankastaðir eru næsti bær norðan Sandgerðis, en þaðan var líka mikið útræði. Útgerðin og góð fiskimið skammt undan í Miðnessjó hafa að líkindum verið aðalundirstaða lífsafkomu bænda á Flankastöðum. Þaðan var Magnús Þórarinsson, sem skrifaði bókina Frá Suðurnesjum og gaf út um miðja tuttugustu öld.

Á Flankastöðum voru lengi haldnir vikivakar um miðsvetrarleytið og var þar dansað og sungið á meðan nokkur gat staðið. Að líkindum hafa veislur þessar oft verið svallsamar og voru prestar þeim mjög andvígir. Að lokum lagði Árni Hallvarðsson, prestur á Hvalsnesi blátt bann við þeim. Nokkrum árum síðar fórst hann á leið að Kirkjuvogi í Höfnum til að syngja þar messu. Höfðu sóknarbörn hans á orði að þar hefndist honum fyrir að afleggja vikivakana á Flankastöðum.

Suðurnes
Saga Íslands
Íslenskir bæir
Uni danski

Uni danski var sonur Garðars Svavarssonar, þess er fann Ísland og nefndi Garðarshólma. Uni var einn landnámsmanna í Austfirðingafjórðungi og nam hann land við Héraðsflóa á milli Lagarfljóts og Unalækjar. Hann var sendimaður Haraldar hárfagra Noregskonungs og hafði gert við hann samkomulag um að koma Íslandi undir konung. Skyldi hann hljóta jarlstign að launum. Bændur fyrir austan komust að því hver áform Una voru og hröktu þeir hann þaðan. Flæmdist hann þá suður um land uns hann kom í Skógahverfi til Leiðólfs kappa. Leiðólfur átti dóttur er Þórunn hét og áttu þau vingott, hún og Uni. Uni hefur samt greinilega ekki viljað bindast henni, þó svo að honum stæði til boða allur arfur eftir Leiðólf, og stakk hann af og fór út á Suðurnes. Fór Leiðólfur á eftir honum og náði honum við Flankastaði á Miðnesi, þar sem þeir börðust og missti Uni nokkra menn. En Leiðólfur tók Una og fór með hann nauðugan austur aftur. Ekki undi Uni þar að heldur og stakk af öðru sinni. Reiddist þá Leiðólfur ógurlega og fór eftir honum og drap hann og förunauta hans alla við Kálfagrafir.

Sonur Una og Þórunnar var Hróar Tungugoði, sem erfði Leiðólf afa sinn. Hróar var mágur Gunnars á Hlíðarenda, giftur Arngunni Hámundardóttur, og bjuggu þau í Skaftártungu. Sonur þeirra var Hámundur halti og var hann mikill vígamaður að sögn Landnámu.

Uni var fyrstur manna til að gera tilraun til þess að koma Íslandi undir Noregskonung. Þó að sú tilraun mistækist, linnti slíkum tilraunum aldrei fyrr en Hákon gamli og Magnús sonur hans höfðu heppnina með sér 1262. Gerðu þeir samning við landsmenn, er nefndur var Gamli sáttmáli og var hann staðfestur 1264.

Saga Íslands
Landnámsmenn á Íslandi
Þorkell Arngrímsson Vídalín

Þorkell Arngrímsson (1629 - 15. desember 1677) er líklega fyrsti Íslendingurinn sem lærði læknisfræði við háskóla. Hann var sonur Arngríms lærða og Sigríðar Bjarnadóttur. Hann lærði í Hólaskóla og síðan guðfræði, náttúrufræði og jarðfræði í Kaupmannahafnarháskóla undir handleiðslu Ole Worm. Var einnig við nám í Leyden og Amsterdam í Hollandi. 1654-56 var hann í Noregi hjá Jørgen Bjelke hirðstjóra í Þrándheimi, bróður Henriks Bjelke höfuðsmanns, og lagði þar stund á lækningar og námarannsóknir.

1658 fékk hann Garða á Álftanesi, tók við þeim 18. desember og hélt til æviloka. Giftist Margréti Þorsteinsdóttur árið 1660 og áttu þau m.a. synina Þórð Þorkelsson Vídalín, rektor og lækni, og Jón Vídalín biskup.

Verk 
Þorkell hélt nokkuð nákvæmt og afar merkilegt yfirlit yfir læknisverk sín og samdi að auki lækningabók. Hann þýddi bók Thomas à Kempis, Eftirbreytni Krists (De Imitatione Christi) sem prentuð var á Hólum árið 1676. Hann átti í miklum bréfaskriftum við Ole Worm.

Íslenskir læknar
Íslenskir náttúrufræðingar
Íslenskir jarðfræðingar
Íslenskir guðfræðingar
Sjúkraflutningar

Sjúkraflutningar eru stundaðir af sjúkraflutningamönnum. Í sjúkraflutningum felst að koma að sjúklingum utan heilbrigðisstofnanna, meta ástand þeirra, veita bráðasjúkraþjónustu ef með þarf og flytja þá á sjúkrahús eða að frekari læknishjálp.

Sjúkraflutningar eru til í ýmsum myndum úti um allan heim. Mjög algengt rekstarform er að slökkvilið á hverjum stað sjái um sjúkraflutninga, en það er jafnframt algengasta rekstarformið hérlendis. Einnig þekkist það erlendis, að sérstakar sjúkraflutningaþjónustur séu reknar, en þær geta verið af ýmsum toga, sjúkrabílar, þyrlur o.s.frv.

Á Íslandi eru sjúkraflutningar á ábyrgð Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins, sem síðan gerir samning við rekstraraðila á hverjum stað um starfsemina. Í gildi er samningur milli ríkis og Rauða kross Íslands um rekstur allra sjúkrabifreiða. Í Vestmannaeyjum og Vopnafirði er reksturinn á höndum lögreglu, heilbrigðisstofnanna á hverjum stað eða slökkviliðs.

Sjúkraflug er víðast hvar starfrækt með svipuðum hætti, en mannað af rekstraraðilum sjúkraflutninga á hverjum stað. Landhelgisgæslan annast bráðasjúkraflutninga í þyrlum sínum þar sem þarf, en vegna peningaörðugleika Landhelgisgæslu er reynt að stilla slíkum flutningum í hóf.

Heilbrigðisþjónusta