alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Áttflötungur

Áttflötungur er margflötungur með átta flötum. Allir fletir reglulegs áttflötungs eru þríhyrningslaga, þar sem þríhyrningarnir eru jafnhliða og eins.

Tengt efni 
 Reglulegur fjórflötungur
Plötusnúður

Plötusnúður eða skífuþeytari er sá kallaður sem tekur að sér að leika tónlist af plötum fyrir áheyrendur, oftast dansandi áhorfendur á skemmtistöðum. Fyrstu plötusnúðar á Íslandi störfuðu í Tónabæ og með þeim allra fyrstu var Pétur Steingrímsson. Fyrsti íslenski kvenplötusnúðurinn var Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, síðar alþingismaður. Hún var plötusnúður í Glaumbæ.

Tilvísanir 

Tónlist
Lirfa

Lirfa  er eitt þróunarstig skordýra sem hefur gengið í gegnum fyrstu myndbreytingu. Lirfur líta stundum allt öðruvísi út en skordýrið sjálft, t.d. er tólffótungurinn mjög ólíkur fiðrildinu sjálfu. Gangur tólffótungsins nefnist kryppugangur, en lirfan hefur þrjú fótapör á fremstu liðunum en tvö pör af gangvörtum á aftasta lið og færir sig úr stað með kryppugangi (fetar sig áfram). Lirfur eru oft mikill skaðvaldur á trjám og gróðri.

Nöfn hinna ýmsu lirfa 
Lirfa brunnklukkunnar nefnist vatnsköttur, lirfa mýflugunnar nefnist híðormur og lirfa maðkaflugunnar nefnist maðkur. Kálormur (einnig nefndur bröndungur) er fiðrildislirfa, meindýr í káli, og haft um ýmsar tegundir getur verið að ræða.

Tengt efni 
 Fullkomin myndbreyting
Tækniháskóli Darmstadt

Tækniháskólinn í Darmstadt (Technische Universität Darmstadt, TU Darmstadt) er eini tækniháskólinnn í Hessen. Hann er einn af stærstu tækniháskólunum í Þýskalandi og telst til virtustu háskóla Þýskalands. TU Darmstadt var stofnaður 1877 fyrir Ludwig IV, hertoga í Hessen.

Darmstadt
Darmstadt
Chemnitz

Chemnitz (sorbíska Kamjenica, 1953–1990: Karl-Marx-Stadt) er þriðja stærsta borg Saxlands, á eftir Leipzig og Dresden, með tæpa 250.000 íbúa (2019). Hún er staðsett við rætur Erzfjallanna og tekur nafn sitt af ánni Chemnitz sem rennur í gegn um hana. Nafnið er komið úr sorbísku og mun þýða Steiná. Chemnitz er getið í saxlenskum skjölum allt frá árinu 1143, en þar var þá Benediktínaklaustur og þróaðist byggð þar í kring fram eftir öldum. Á tímum iðnbyltingarinnar óx Chemnitz mjög ásmegin og varð meðal mikilvægustu iðnaðarborga Þýskalands. Hún var því stundum uppnefnd Saxlenska Manchester. Í dag myndar Chemnitz ásamt Zwickau einn af þremur máttarstólpum Saxlenska þríhyrningsins, en svo nefnist svæðið sem afmarkast af Chemnitz-Zwickau, Leipzig-Halle og Dresden og í búa um þrjár og hálf milljón manna. Tækniháskólinn í Chemnitz er þriðji stærsti háskóli Saxlands með um 10.000 stúdenta.

Þekktir borgarbúar 
 Georgius Agricola náttúruvísindamaður á 16. öld.
 Michael Ballack knattspyrnumaður.
 Stefan Heym rithöfundur.
 Helga Lindner sundkona.
 Anja Mittag knattspyrnukona.
 Frank Rost knattspyrnumaður.
 Karl Schmidt-Rottluff myndlistarmaður.
 Katarina Witt skautadrottning.

Myndir af Chemnitz 

Borgir í Þýskalandi
Peder Severin Krøyer

Peder Severin Krøyer 23. júlí 1851 – 21. nóvember 1909 var danskur listmálari og myndhöggvari. Hann er þekktur sem forsprakki málara sem kenndir eru við Skagen en þangað fór hann á hverju sumri. Þessi hópur er þekktur sem Skagamálararnir.

Tenglar 

 P.S. Krøyer i Den Hirschsprungske Samling 
 Skagens Museum
 gladsaxegymnasium.dk  Myndasafn af myndum eftir Krøyer
  Biografi Kunstnyt.dk

Krøyer, Peder Severin
Michael Ancher

Michael Ancher (9. júní 1849 – 19. september 1927) var danskur listmálari. Hann var ásamt konu sinni Anna Ancher einn af Skagamálurunum. Á danska þúsundkrónaseðlinum er mynd af þeim hjónum.

Myndir Micheal Ancher af sjómönnum

Tenglar 

 Michael Ancher 
 Skagens Kunstmuseum: Michael Ancher

Ancher, Michael
Skagamálarar

Skagamálarar, einnig nefndir Skagenmálarar, var heiti yfir norræna listamannanýlendu á Skagen í Danmörku en listamennirnir settust þar að til að að mála í þeirri sérstöku birtu sem sögð var þar. 

Meðal Skagamálaranna voru P.S. Krøyer, Christian Krohg og hjónin Michael Ancher og Anna Ancher.

Tenglar 
 Skaginn; grein í Morgunblaðinu 1993
 Skagamálararnir í Norræna húsinu; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1993
 Skagenmálararnir sögðu hipp hipp húrra; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1991
 Anna Ancher og fleiri Skagamálarar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998
Christian Krohg

Christian Krohg (13. ágúst 1852 – 16. október 1925) var norskur listmálari, rithöfundur og blaðamaður og einn af Skagamálurunum.

Málverk

Tenglar 

 Christian Krohg 
 Skagens Kunstmuseum: Christian Krohg og Skagen
 Skandinavisk kunst - Christian Krohg 

Krohg, Christian
Kýros mikli

Kýros mikli, einnig þekktur sem Kýros eldri, (um 600 f.Kr. eða 576 f.Kr. – 530 f.Kr.) var fyrsti konungur Persaveldis og stofnandi þess. Hann var sonur Kambýsesar 1. af akkæmenísku ættinni. Kýros ríkti í 29 eða 30 ár. Á valdatíma hans lagði Persaveldi undir sig nær allar þjóðir í Miðausturlöndum, mikið af Suðvestur-Asíu og Mið-Asíu, frá Egyptalandi og Hellusundi í vestri til Indus-fljóts í austri. Veldi hans var stærsta heimsveldi sögunnar á hans tíma. Kýros virti hefðir og trúarbrögð þeirra landa sem hann lagði undir sig.

Tilvísanir

Heimildir 
 Kuhrt, Amélie. The Ancient Near East: C. 3000-330 BC (London: Routledge, 1995).

Konungar Akkamenídaveldisins
Miðverk

Miðverk tölvu er rafrás sem keyrir forrit. Miðverk tölva hefur breyst gríðarlega í gegnum tíðina, en grunnvirkni þess hefur haldist sú sama í megindráttum. Miðverkið sækir skipanir úr minni, þýðir þær yfir á skipanamengi tölvunnar, keyrir þær og skrifar úttakið í minni, eftir tiltekinni tíðni sem gefur vísbendingu um reiknihraða. 

Örgjörvi er samrás sem útfærir alla þætti miðverksins á einni kísilflögu. Þeir komu fyrst fram á sjónarsviðið á 8. áratug 20. aldar en fram að því var miðverkið samsett úr mörgum íhlutum í einni rafrás.

Tengt efni 
 Örgjörvi

Tölvur
Robert De Niro

Robert Mario De Niro yngri (f. 17. ágúst 1943) er bandarískur leikari, leikstjóri og kvikmyndaframleiðandi. Hann er þekktur fyrir að beita kerfisleiklist í hlutverkum skapþungra persóna. Hann vann sín fyrstu Óskarsverðlaun fyrir aukahlutverk í kvikmynd Francis Ford Coppola Guðföðurnum 2 árið 1974 en er einkum þekktur fyrir hlutverk sín í mörgum kvikmyndum Martins Scorseses á borð við Leigubílstjórann (1976) og Góða gæja (1990). 

Bandarískir leikarar
Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki
Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aukahlutverki
Rómantísk gamanmynd

Rómantísk gamanmynd er tegund af gamanmynd þar sem meginþráður myndarinnar er ástarsaga. Rómantískar gamanmyndir eru arftakar svokallaðra screwball-gamanmynda þar sem furðulegar uppákomur, misskilningur og ærsli einkenna samdrátt elskendanna. Rómantískar gamanmyndir eru yfirleitt mun alvarlegri en screwball-myndir og farsar og einkennast gjarnan af söguþræði þar sem söguhetjurnar kynnast, skilja (oft ósáttar) en gera sér síðan smátt og smátt grein fyrir að þær eru „skapaðar hvor fyrir aðra“. Rómantískar gamanmyndir hafa alltaf góðan endi þar sem söguhetjurnar játa ást sína í lokin. Söguþráður af þessu tagi er vel þekktur t.d. úr verkum Shakespeares á borð við Ys og þys út af engu. 

Kvikmyndategundir
Tónabær

Tónabær er félagsmiðstöð rekin af ÍTR í Safamýri í Reykjavík en var áður í Skaftahlíð 24. Félagsmiðstöðin tók til starfa 8. febrúar 1969. Músíktilraunir voru haldnar í Tónabæ frá upphafi árið 1982, en hafa frá 2003 verið í samstarfi við Hitt húsið. 

Tónabær var lengst af í austurenda hússins að Skaftahlíð 24 þar sem áður var veitinga- og skemmtistaðurinn Lídó (sem húsið allt var oft nefnt eftir). Árið 2000 ákvað Reykjavíkurborg að selja sinn hlut í húsinu til Þyrpingar og Tónabær flutti þá í húsnæði á Fram-svæðinu í Safamýri. Þyrping réðist í miklar endurbætur á húsnæðinu við Skaftahlíð en gekk illa í fyrstu að fá leigjendur að því. Þar voru meðal annars kosningaskrifstofa Sjálfstæðisflokksins og Lína.net um tíma. 2003 tók Fréttablaðið húsnæðið á leigu og síðar hófu 365 miðlar þar starfsemi.  Í dag er Landspítalinn með skrifstofur sínar í húsnæðinu.

Íslenskar félagsmiðstöðvar
Hlíðar
Naustahverfi

Naustahverfi er hverfi í Akureyri. Byggð var ný Bónus verslun þar. Hverfið er nefnt eftir bænum Naust.

Bæir
Brún 
Jaðar (í eyði)
Naust I (í eyði)
Naust II
Naust III
Naust IV

Akureyri
Steindyragil

Steindyragil er árgljúfur sem Þverá í Svarfaðardal fellur um á leið sinni úr Þverárdal (Bakkadal) og til Svarfaðardalsár. Gljúfrið er á mörkum jarðanna Þverár og Steindyra. Þveráin er á mörkum Tjarnar- og Urðasóknar.  Gljúfurveggirnir eru úr þykkum blágrýtislögum með rauðum millilögum sem skorin eru af lóðréttum berggöngum. Lögin eru um 10 milljón ára. Fallegur foss er í gljúfrinu, 12-15 m hár, nefndur Steindyrafoss. Annar foss, um 10 m hár, er nokkru ofar. Upp með Steindyragili liggur merkt gönguleið að Nykurtjörn. Gilið er vinsæll viðkomustaður ferðafólks og ganga að Steindyrafossi er stutt og þægileg en þó ekki fyrir lofthrædda. Þarna er fjölbreyttur gróður og blómskrúð á vorin  og þar verpa oft hrafnar og smyrlar og stundum fálkar. Neðan við árgljúfrið er gömul hlaðin fjárrétt á árbakkanum, Steindyrarétt, sem var í notkun fram yfir miðja 20. öld. Ofan við Steindyragil eru Bakkabjörg, berghlaupsskál í fjallshlíðinni og neðan þeirra urðarhólar sem ná fram á gljúfurbarminn.

Heimildir 
 

Dalvíkurbyggð
Gljúfur á Íslandi
Bóksala

Bóksala er það að versla með bækur og er síðasti áfanginn á birtingarferli bókar. Menn sem stunda bóksölu er nefndir bóksalar og þeir sem versla með notaðar bækur fornbókasalar. Orðið bóksala á íslensku getur einnig þýtt bókaverslun.

Nokkrar bókaverslanir á Íslandi 

 Bókabúð Forlagsins, Fiskislóð 39, 101 Reykjavík. www.forlagid.is
 Bókabúðin Iðnú, Brautarholti 8, 105 Reykjavík. www.idnu.is

Bókabúð Máls og menningar, Laugavegi 18, 101 Reykjavík. www.bmm.is 
Bókakaffið, Austurvegi 22, 800 Selfossi. www.netbokabud.is
Bókaverzlun Breiðafjarðar, Borgarbraut 1, 340 Stykkishólmur
 Bóksala stúdenta, Háskólatorgi, Sæmundargötu 4, 101 Reykjavík. www.boksala.is
Eymundsson, Austurstræti 18, 101 Reykjavík (o.fl.) www.eymundsson.is 
Hið íslenzka bókmenntafélag, Hótel Sögu v/Hagatorg, 107 Reykjavík. www.hib.is

Nokkrar fornbókasölur á Íslandi 

Bókin, Klapparstíg 25-27, 101 Reykjavík.
Fróði, Kaupvangsstræti 19, 600 Akureyri.
Kolaportið (ýmsir), Tryggvagötu 19, 101 Reykjavík. www.kolaportid.is
Bókakaffið, Austurvegi 22, 800 Selfossi. www.netbokabud.is

Tengt efni 
 Bókaútgáfa

Tenglar 
 Fyrsti fornbókasalinn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1943
 Feikileg virðingarstaða að selja gamlar bækur; grein í DV 1982
 Mörg lög af fólki sem vill versla í fornbókabúðum; grein í Morgunblaðinu 1985
 Hann rokselur íslenskar bækur í Þýskalandi; grein í DV 1990

Verslun
Íslensk fyrirtæki
Bækur
Kaş

Kaş er lítill hafnarbær í Antalyahéraði í Suður-Tyrklandi, bærinn er 168 km vestan við borgina Antalya. Samkvæmt talningu árið 2007 bjuggu 5.922 manns í Kaş.

Saga 

Þetta svæði í Tyrklandi hefur verið í byggð síðan á steinöld. Talið er að Kaş hafi verið stofnað af Lycia-fólki og á tungumáli þeirra hét Kaş Habesos eða Habesa. Mikilvægi bæjarins á þeim tíma sést á því að þar var einn stærsti greftrunarstaður þeirra.

Forn-Grikkir nefndu borgina Antifellos eða Antífilos þar sem bærinn þjónaði sem höfn fyrir borgina Fellos. Á tímum Rómaveldis var Antifellos þekkt fyrir útflutning á svömpum og timbri. Plinius eldri minntist á bæinn í fimmtu bók í riti sínu Naturalis Historia. Eftir 395 varð Antifellos hluti af Austrómverska keisaradæminu og fram eftir Miðöldum var biskupsdæmi þar.

Í kjölfar krossfaranna sóttu Arabar stíft að Antifellos og lögðu undir sig sem Andifli sem var nú hluti af Soldánsdæminu Rüm í Anatólíu undir stjórn Seljúktyrkja. Eftir að Seljúkveldið leið undir lok komst svæðið undir stjórn Tyrkjaveldis. Tyrkjaveldi leið undir lok 1922 og þá, strax eftir að Tyrkland hafði lýst yfir sjálfstæði, skiptust Grikkland og Tyrkland á fólki eftir stríð þeirra á milli. Þá yfirgaf meirihluti bæjarbúa bæinn þar sem þau voru grískt að uppruna.

Snemma á tíunda áratug 20. aldar tók ferðamannaiðnaðurinn við sér í Kaş. Ferðamennirnir voru aðallega frá Bretlandi og Þýskalandi. Þessi mikla aukning af ferðamönnum þýddi að mikil uppbygging tók við sem er umdeild.

Tenglar 

 Opinber vefsíða Kaş
 Upplýsingar um Kaş á heimasíðu menningar- og túrismaráðuneytis Tyrklands

Bæir í Tyrklandi
Dráttarvél

Dráttarvél (eða traktor) er vélknúið ökutæki, sem er aðallega notað til dráttar og til að knýja önnur tæki, til dæmis vagna, jarðvinnslutæki, sláttuvélar og fleira. Dráttarvélar eru mikið notaðar við landbúnaðarstörf og sömuleiðis til dæmis við garðrækt í borg.

Dráttarvélar á Íslandi 
Fyrsta dráttarvélin var keypt til Vestfjarða vorið 1926. Það var Búnaðarfélag Nauteyrarhrepps sem keypti vélina. Búnaðarsamband Vestfjarða veitti styrk til kaupanna. Árið 1928 keypti Búnaðarfélag Eyrarhrepps dráttarvél til að nota í Skutulsfirði og svo fjölgaði dráttarvélum smán saman. Í fyrstu voru það búnaðarfélögin sem keyptu dráttarvélarnar. Búnaðarsambandið styrkti kaupin og styrkti líka ferjukaup því samgöngur voru þannig að notast varð við ferjur til að flytja dráttarvélar á milli staða.

Nýyrði 
Orðið dráttarvél kom fram nokkuð snemma, á fyrstu áratugum 20. aldar, , og hafði náð vissri fótfestu en þótti of langt í samsetningum. Þá var reynt að búa til hæfara nýyrði, til dæmis dragi og dragall   og voru höfð um dráttarvél en þau náðu aldrei fótfestu. Dráttarvél hafði loks yfirhöndina og er notað jöfnum höndum ásamt orðinu „traktor“, sem er latína og þýðir „sá sem dregur“.

Tilvísanir 

Farartæki
Silfrastaðir

Silfrastaðir er bær og kirkjustaður í mynni Norðurárdals í Skagafirði. 

Land jarðarinnar er mjög víðáttumikið, nær frá Bóluá í Blönduhlíð fram að Kotá í Norðurárdal, og er mestur hluti þess fjallendi, Silfrastaðafjall. Það hefur nú að mestu verið skipulagt sem skógræktarland. Áður tilheyrði öll Silfrastaðaafrétt jörðinni en hún var seld sveitarfélaginu 1896 ásamt hjáleigunum Hálfdanartungum og Krókárgerði í Norðurárdal, sem komnar voru í eyði og hafa ekki byggst aftur. Skilarétt hreppsins, Silfrastaðarétt, er á eyrinni fyrir neðan bæinn.

Torfkirkja sem áður var á Silfrastöðum, byggð 1842, er nú í Árbæjarsafni í Reykjavík. Kirkjan sem þar er núna er áttstrend að lögun, byggð árið 1896 (vígð 12. júlí).

Inni í Norðurárdal, skammt frá brúnni yfir Norðurá, gengur höfði fram á eyrarnar sem heitir Skeljungshöfði og á honum er allstór steinn sem kallast Skeljungssteinn. Í gegnum hann eru tvö göt og segir þjóðsagan að draugurinn Skeljungur hafi verið bundinn við steininn en þetta munu reyndar vera för eftir trjáboli sem hraun hefur runnið yfir. Steinninn er friðaður. Bólu-Hjálmar skráði þjóðsöguna um Skeljung og Grím Skeljungsbana. Í Sturlungu er talað um að Eyjólfur ofsi Þorsteinsson og menn hans hafi komið við í Skeljungsskála á leið sinni til Flugumýrarbrennu og er ekki ólíklegt að þar hafi þá verið bær.

Tenglar
Silfrastaðakirkja á kirkjukort.net 

Akrahreppur
Íslenskir bæir
Kirkjustaðir í Skagafjarðarsýslu
Skagafjörður
Sverð í kletti

Sverð í kletti (norska: Sverd i fjell) er minnismerki innst í Hafursfirði, skammt sunnan við Stafangur í Vestur Noregi. Verkið er til minningar um Hafursfjarðarorustu árið 872, þegar Haraldur hárfagri sameinaði Noreg í eitt ríki.

Verkið er eftir einn kunnasta listamann Noregs, Fritz Røed frá Bryne, og var afhjúpað af Ólafi Noregskonungi 7. maí 1983. Þetta eru þrjú stór sverð sem standa upp úr kletti við Mylluvík (Møllebukta) innarlega í Hafursfirði. Sverðin eru um 9 m há og eru eftirlíkingar sverða sem fundist hafa í Noregi.

Stærsta sverðið táknar sigurvegarann, Harald konung hárfagra, minni sverðin tvö tákna smákóngana sem biðu ósigur í orustunni. Minnismerkið er einnig friðartákn: Sverðin eru föst í kletti, sem gefur til kynna að þau verði aldrei notuð framar. 
Sparisjóður Rogalands gaf verkið.

Heimild 
 

Stafangur
Saga Noregs
Vikarsskeið

Vikarsskeið, (Víkarsskeið) eða Vikrarskeið er talið vera Hrauns- og Hafnarskeið vestan við ós Ölfusár, þ.e. á milli Þorlákshafnar og Ölfusáróss. Nafnið kemur fyrir í nokkrum fornritum en óvissa er um hvernig á að stafsetja það, heimildum ber ekki saman. Reyndar segir í Harðar sögu að Vikarsskeið sé við Þjórsá, en það er talið vera misskilningur söguhöfundar. 

Á Vikarsskeiði birtist bergrisinn sem telst einn landvættanna. Í Ólafs sögu Tryggvasonar í Heimskringlu segir um sendiboðann sem Haraldur Gormsson Danakonungur sendi í hvalslíki til Íslands: „Brott fór hann þaðan og suður um Reykjanes og vildi ganga upp á Víkarsskeið. Þar kom í móti honum bergrisi, og hafði járnstaf í hendi, og bar höfuð hans hæra en fjöllin, og margir aðrir jötnar með honum.“

Jötuninn sem í Njáls sögu „stendur með járnstaf í hendi, jafnan við Lómagnúp“ er ekki hinn eiginlegi landvættur, þó að hann sé eflaust sömu ættar.

Á Vikarsskeiði braut Auður djúpúðga eða Unnur djúpúðga skip sitt þegar hún kom til Íslands.

Heimild
 Jakob Benediktsson (útg.): Íslendingabók, Landnámabók, Rvík 1968:139. Íslensk fornrit I.

Sveitarfélagið Ölfus
Bambi (kvikmynd)

Bambi er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin er byggir á skáldsögu Bambi, A Life in the Woods eftir austurríska rithöfundinn Felix Salten. Kvikmyndin var leikstýrð var af David Dodd Hand og frumsýnd í New York, þann 13. ágúst 1942. Kvikmyndin var fimmta kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd.

Aðalpersónur eru dádýrið Bambi, foreldrar hans, vinafólk hans Thumper (kanína) og Flower (skunkur), æskuvinkona hans, og framtíðarförunautur Faline. Framleiðandinn var Walt Disney. Handritshöfundar voru Larry Morey, Perce Pearce, og Gustaf Tenggren. Tónlistin í myndinni er eftir Frank Churchill og Edward Plumb. Árið 2006 var gerð framhaldsmynd, Bambi 2, sem var aðeins dreift á mynddiski.

Íslensk talsetning

Aðrar raddir

Lög í myndinni

Tilvísanir

Tenglar 
 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1942
Fiat Uno

Fiat Uno er bifreið framleidd af Fiat. Hann var framleiddur á Ítalíu frá 1983 - 1995 en annars staðar frá 1983 til þessa dags. Gerðirnar hétu eftir hestöflum, t.d. 45, 55, 60, 75, 90. Fiat Uno var arftaki Fiat 127. Fiat Uno var kosinn bíll ársins 1984.

Fiat Uno var boðinn sem 3 eða 5 dyra hlaðbaki. Árið 1985 var svo boðið upp á Fiat Uno Turbo, sem var hraðskreiðari og sportlegri.

Fiat
Holurt

Holurt (fræðiheiti: Silene uniflora) er háplanta af hjartagrasaætt sem ber fimmdeild blóm með hvítum krónublöðum sem hafa bleikfjólubláan belg. Það vex á melum eða söndum og oftast vaxa margir stönglar upp af sömu rót. Í hverju blómi eru 10 fræflar og ein fræva með 5 til 6 stílum. Stönglarnir eru 10 til 25 sm á lengd og gjarnan jarðlægir.

Önnur nöfn á holurt eru meðal annars flugnablóm, flugnabú, laxerarfi (vegna laxerandi áhrifa jurtarinnar), fálkapungur, geldingagras, blöðrujurt, galtarpungur, melapungur og prestapungur. Algengur misskilningur er að holurtin sé flugnaæta en flugur vilja stundum álpast niður í belginn.

Samlífi
Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (Pleospora herbarum) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á holurt.

Tilvísanir 

Hjartagrasaætt
Gnitaheiði

Gnitaheiði var aðsetur Fáfnis sem lá þar á gullinu í ormslíki þar til Sigurður Sigmundsson drap hann og var eftir það nefndur Fáfnisbani. 

Bræður nefndust Reginn og Fáfnir. Þeir voru synir Hreiðmars bónda sem fékk óvæntan auð í sonargjöld þegar æsir drápu fyrir honum Otur, sem þá var í oturslíki. Þeir fylltu svo belg hans með gulli sem Loki hafði kúgað út úr dvergnum Andvara. Dvergurinn vildi fá að halda eftir einum gullbaug en Loki gaf sig ekki og fékk bauginn en Andvari lét þá bölvun fylgja að hver sem hann ætti myndi láta líf sitt. 

Þennan sjóð fékk Hreiðmar bóndi en synir hans, Reginn og Fáfnir ágirntust gullið og drápu föður sinn. Fáfnir sveik svo Regin, hirti gullið og hélt með það á Gnitaheiði. Þar lúrði hann á gullinu og breyttist í langan, stóran og mikinn orm (sbr. að liggja sem ormur á gulli). Loks tók Reginn til sinna ráða, fóstraði ungan og vaskan kappa og fékk hann til að koma með sér og sigrast á Fáfni. Það var Völsungurinn Sigurður Sigmundsson og hann sigraðist á Fáfni og var eftir það nefndur Fáfnisbani.

Tenglar 
 

Staðir í norrænni goðafræði
Pepsi

Pepsi Cola er kolsýrður gosdrykkur frá Pepsi Co. Hann inniheldur sykur eða sírópsblöndu, koffín og litarefni.

Gosdrykkir
Ytri-Kot

Ytri-Kot er eyðibýli í Norðurárdal í Skagafirði. Til forna hét bærinn Þorbrandsstaðir og er talinn hafa verið landnámsjörð Þorbrandar örreks. 

Þorbrandur landnámsmaður er sagður hafa verið afar gestrisinn og látið gera eldhús svo mikið að allir þeir menn sem þar fóru um skyldu bera klyfjar í gegn og fá mat ef þeir vildu. Ytri-Kot og Fremri-Kot voru líka löngum viðkomustaður ferðamanna og á Ytri-Kotum var var rekin bensínsala fyrir ferðalanga um 1940. 

Árið 1954 féllu miklar skriður í dalnum í kjölfar stórrigninga og urðu miklar skemmdir á túninu á Ytri-Kotum en húsin sluppu. Jörðin var þá farin í eyði fyrir tveimur árum og því ekkert fólk þar en farþegar í tveimur bílum sem voru á ferð um dalinn sluppu við illan leik. Enn meiri skemmdir urðu á Fremri-Kotum. Ytri-Kot eru nú í eigu bænda á Fremri-Kotum og nytjuð þaðan.

Akrahreppur
Íslensk eyðibýli
Skagafjarðarsýsla
Ilja Métsjníkoff

Ilja Iljitsj Métsjníkoff (rússneska: Илья Ильич Мечников) (einnig ritað Elie Metchnikoff eða Ilya Mechnikov) (16. maí 1845 – 15. júlí 1916) var rússneskur örverufræðingur, þekktastur fyrir rannsóknir sínar á ónæmiskerfinu. Hann hlaut nóbelsverðlaunin í læknis- og lífeðlisfræði 1908 fyrir uppgötvun sína á agnaáti hvítra blóðfrumna.

Tenglar 
 Æviágrip Métsjníkoffs á vef Nóbelnefndarinnar

Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði
Rússneskir ónæmisfræðingar
Rússneskir örverufræðingar
David Bergey

David Hendricks Bergey (f. 27. desember 1860 í Skippack í Pennsylvaníu; d. 5. september 1937 í Fíladelfíu) var bandarískur læknir og örverufræðingur. Hann var þekktastur fyrir rannsóknir tengdar tegundagreiningu og flokkunarfræði baktería og fyrir að ritstýra fyrstu útgáfu uppsláttarritsins Bergey's Manual of Determinative Bacteriology.

Ævi og störf 
Að loknu læknanámi við Pennsylvaníuháskóla starfaði David Bergey um nokkurt skeið sem læknir í smábænum North Wales, skammt utan við Fíladelfíu, en 1893 hóf hann störf á rannsóknastofu í sýklafræði við Pennsylvaníuháskóla. Hann hlaut lektorsstöðu 1903 og hóf þá kennslu í bakteríufræðum við skólann. Hann varð prófessor 1926. Bergey hafði vítt áhugasvið og snerust rannsóknir hans um meðal annars um berkla, rotvarnarefni fyrir matvæli, agnaát frumna og ofnæmi. Auk kennslu og rannsókna var Bergey virkur í fræðasamfélaginu og var forseti bandaríska örverufræðafélagsins um skeið.

Bergey's Manual 
Árið 1923 kom í fyrsta sinn út uppsláttarritið Manual of Determinative Bacteriology og var Bergey aðalritstjóri þess, en í því voru teknar saman á kerfisbundinn hátt flokkunarfræðilegar upplýsingar um þekktar bakteríutegundir til að auðvelda tegundagreiningu óþekktra baktería. Ritið hlaut góðar móttökur hefur síðan komið út í átta útgáfum til viðbótar, undir nafninu Bergey's Manual of Determinative Bacteriology. Auk þess hafa litið dagsins ljós tvær útgáfur af Bergey's Manual of Systematic Bacteriology, en það er enn ítarlegra verk með flokkunarfræðilega, fremur en hagnýta, áherslu. Það er til marks um þau áhrif sem Bergey og „handbækur“ hans hafa haft á samfélag örverufræðinga, að Handbókarsjóður Bergeys (Bergey's Manual Trust) veitir eftirsótt verðlaun (Bergey Award) til örverufræðinga sem lagt hafa af mörkum mikilvægt framlag til flokkunarfræði örvera, og orðu (Bergey Medal) til örverufræðinga sem helgað hafa farsælan feril rannsóknum á flokkunarfræði örvera.

Helstu ritverk 
 Handbook of Practical Hygiene. The Chemical Publishing Company, Eaton 1899
 Principles of Hygiene. A practical manual for students, physicians, and health-officers. WB Saunders, Philadelphia 1901
 Manual of Determinative Bacteriology. Williams & Wilkins Company, Baltimore 1923

Tenglar 
 Bergey's Manual Trust (á ensku)

Bandarískir örverufræðingar
Fólk fætt árið 1860
Fólk dáið árið 1937
Fritz Røed

Fritz Røed (15. ágúst 1928 – 20. desember 2002) var norskur myndhöggvari frá Bryne í Rogalandi. Þekktasta verk hans er Sverð í kletti, þrjú stór sverð sem standa upp úr kletti í Hafursfirði og eru minnismerki um Hafursfjarðarorustu og sameiningu Noregs í eitt ríki.

2004 var höggmyndagarður helgaður verkum Fritz Røed opnaður í Bryne.

Norskir myndhöggvarar