alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Geirmundur heljarskinn Hjörsson

Geirmundur heljarskinn var íslenskur landnámsmaður sem nam land við innanverðan Breiðafjörð og bjó á Skarðsströnd en þótti landnám sitt þar of lítið svo að hann nam einnig land á Hornströndum og hafði þar fjögur bú.

Geirmundur er í Landnámabók sagður ættgöfgastur allra landnámsmanna, sonur Hjörs Hörðakonungs. Hjör hafði herjað á Bjarmaland og tekið að herfangi Ljúfvinu dóttur Bjarmakonungs. Á meðan konungur var í herför ól hún honum tvo syni sem fengu nöfnin Geirmundur og Hámundur. Þegar þeir fæddust voru þeir dökkir yfirlitum og húðin öll hrukkótt, og voru þeir því kallaðir heljarskinn.

Geirmundur átti ríki á Rogalandi en herjaði í vesturvíking. Þegar hann kom heim eftir langa fjarveru hafði Haraldur hárfagri unnið sigur á mótstöðumönnum sínum í Hafursfjarðarorrustu og lagt undir sig allt Rogaland. Sá þá Geirmundur, sem þá var orðinn roskinn, þann kost vænstan að fara á brott og leitaði til Íslands. Með honum fóru þeir Úlfur skjálgi Högnason frændi hans og Steinólfur lági Hrólfsson. Þeir voru hver á sínu skipi en höfðu samflot, sigldu inn á Breiðafjörð og lögðu skipum sínum við Elliðaey í Breiðafirði . Þar fréttu þeir að land væri numið fyrir sunnan fjörð en nóg land væri inni í firðinum og á norðurströndinni. Geirmundur hélt þá inn að Skarðsströnd og nam land þar, Steinólfur nam Saurbæ allan, en Úlfur Reykjanes.

Geirmundur var fyrsta veturinn í Búðardal og byggði svo bæ á Geirmundarstöðum undir Skarði, en hann eða afkomendur hans fluttu sig síðan að Skarði á Skarðsströnd, skammt frá Geirmundarstöðum. Hann rak stórbú og hafði að sögn Landnámu áttatíu frjálsborna menn með sér. Honum þótti þröngt um sig svo að hann fór vestur á Hornstrandir og nam þar land frá Rit að vestan til Horns og þaðan austur til Straumness. Þar átti hann fjögur bú. Eitt þeirra var í Barðsvík. Því stýrði Atli þræll hans og hafði undir sér fjórtán þræla. Vébjörn Végeirsson Sygnakappi braut skip sitt þar í grennd og björguðust skipbrotsmenn nauðulega. Atli tók við þeim til veturvistar og vildi enga greiðslu taka fyrir því Geirmund vantaði ekki mat. Þegar þeir Geirmundur hittust næst spurði Geirmundur Atla hvers vegna hann væri svo djarfur en Atli sagði að það yrði uppi meðan Ísland væri byggt hve mikils háttar sá maður væri þegar einn þræll þyrði að gera slíkt án hans leyfis. Geirmundi þótti mikið til um svarið og gaf Atla frelsi og einnig búið sem hann hafði varðveitt.

Geirmundur var kvæntur Herríði Gautsdóttur Gautrekssonar. Dóttir þeirra Ýr var gift Katli gufu Örlygssyni. Lítt deildi Geirmundur við aðra menn hérlanda. Eitt sinn deildi hann þó við Kjallak á Kjallaksstöðum um eignarhald á landi við Fábeinsá sem báðir vildu.

Heimildir 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Skarðsströnd
Úlfur skjálgi Högnason

Úlfur skjálgi Högnason var íslenskur landnámsmaður sem nam Reykjanes milli Þorskafjarðar og Hafrafells. Hann er í Landnámu sagður einn af ættgöfgustu landnámsmönnum í Vestfirðingafjórðungi; hann var af ætt Hörðakonunga, frændi Geirmundar heljarskinns og kom í samfloti með honum til Íslands. Þeir komu í Breiðafjörð og lögðu skipum sínum við Elliðaey. Þar fréttu þeir að sunnan fjarðar væri allt land numið. Geirmundur hélt þá inn að Skarðsströnd og nam þar land en Úlfur skjálgi til norðurs og nam Reykjanes. Úlfur átti Björgu dóttur Eyvindar austmanns systur Helga magra.

Einn sona Úlfs var Jörundur, faðir Þjóðhildar, konu Eiríks rauða og móður Leifs heppna. Kona Jörundar var dóttir Gils er nam Gilsfjörð.

Annar var Atli rauði er átti Þorbjörqu dóttur Steinólfs lága. Sonur þeirra var Már á hólum er átti Þórkötlu dóttur Hergils hnappras. Sonur þeirra Ari er sigldi til Hvítramannalands sem var sunnan Vínlands.

Faðir Högna var Óblauður Ótryggsson. Faðir Ótryggs var Hjörleifur Hörðakonungur. Kona Hjörleifs var Æsa hin ljósa. Hálfbróðir Ótryggs samfeðra var Hálfur faðir Hjörrs faðir Geirmundar og Hámundar. Móðir Hálfs var Hildur hin mjóa dóttir Högna í Njarðey.

Heimildir 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Austur-Barðastrandarsýsla
Höfuðskepna

Höfuðskepna er ein af hinni fornu fjórskiptingu á efnum jarðar. Oftast er talað um Höfuðskepnurnar fjórar eða frumefnin fjögur sem voru talin vera  jörð, vatn, loft og eldur. Empedókles var fyrstur til að halda því fram að eldur, loft, vatn og jörð væru þær fjórar höfuðskepnur sem allt annað sé gert úr en hann nefndi þær rætur. Þessa kenningu tóku Platón og Aristóteles upp eftir honum og miðaldakirkjan eftir þeim. Samkvæmt heimsmynd Aristótelesar var til fimmta höfuðskepnan en það var eisa (eter). 

Í erlendum málum er oftast notað orðið „element“, sem merkir frumefni eða grunnefni. Orðið „höfuðskepna“ vísar til þess að veröldin sé sköpuð úr þessum fjórum höfuð-efnum (aðalefnum).

ru:Элемент
Skinna-Björn Skeggjason

Skinna-Björn Skeggjason var íslenskur landnámsmaður sem nam Miðfjörð og Línakradal í Vestur-Húnavatnssýslu. Björn var kaupmaður í Noregi, verslaði með skinn og fór kaupferðir til Hólmgarðs (Novgorod). En þegar honum fór að leiðast kaupmennskan fór hann til Íslands og nam þar land, að því er segir í Landnámu.

Sonur hans var Miðfjarðar-Skeggi, garpur mikill sem nefndur er til sögu í ýmsum Íslendingasögum, meðal annars Njálu.

Heimild 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Vestur-Húnavatnssýsla
Oliver Kahn

Oliver Rolf Kahn (15. júní 1969 í Karlsruhe) er þýskur fyrrum knattspyrnumaður og markmaður sem spilaði lengst af á ferli sínum með Bayern München. Þrisvar var hann kjörinn besti markmaður heims, fjórum sinnum besti markmaður Evrópu og tvisvar knattspyrnumaður ársins í Þýskalandi.

Leikferill 

Aðeins sex ára gekk Kahn til liðs við Karlsruher FC og var þá útileikmaður. En brátt gerðist hann markmaður og hefur staðið milli stanganna allar götur síðan. Árið 1987 fékk Kahn í fyrsta sinn að spreyta sig með aðalliðinu í Bundesligunni. Það var þó ekki fyrr en 1990 að hann var orðinn fastamaður í byrjunarliðinu. Árið 1993 var Kahn í fyrsta sinn valinn í þýska landsliðið en sat þó á bekknum. Árið 1994 var Kahn keyptur til Bayern München fyrir 4,6 milljónir þýskra marka en þar var metupphæð í Þýskalandi fyrir markvörð. Ári síðar, 1995, fékk Kahn í fyrsta sinn að spreyta sig í markinu hjá landsliðinu, eftir að hafa setið á varamannabekknum þar í tvö ár. Landsliðið sigraði þá Sviss 2:1. Hins vegar var Andreas Köpke enn aðalmarkmaður landsliðins, þar til hann lagði skóna á hilluna 1998. Þá fyrst tók Kahn við sem aðalmarkmaður. Árið 1996 vann Kahn sinn fyrsta titil er Bayern München sigraði í Evrópukeppni bikarhafa. Ári síðar varð Kahn í fyrsta sinn þýskur meistari en alls náði hann þeim áfanga átta sinnum. Árið 2002 varð hann fyrirliði þýska landsliðsins en hann tók við þeirri stöðu af Oliver Bierhoff og skilaði henni tveimur árum síðar til Michael Ballack. Fyrsta stórmót Kahns var Evrópumótið í Englandi 1996, en þá sat hann allan tímann á bekknum. Fyrsta stórmótið þar sem hann spilaði með var Evrópumótið í Þýskalandi 2000. Þar náðu Þjóðverjar hins vegar ekki að komast upp úr riðlakeppninni. Kahn hefur leikið 557 leiki í Bundesligunni, sem er met hjá markmanni. Hann á einnig metið í að halda marki sínu hreinu samfleytt eða í 19 leiki í röð. 17. maí 2008 lék hann sinn síðasta leik í Bundesligunni (gegn Hertha Berlin). Þann 27. maí sama ár lék hann svo síðasta leik sinn í atvinnuknattspyrnu er Bayern München sigraði Mohun Bagan AC á Indlandi 3:0. Kveðjuleikur fyrir Kahn fór fram 2. september 2008 milli Bayern München og þýska landsliðsins. Leikurinn endaði 1:1.

Félagslið Kahns

Stórmót Kahns

Titlar

Heiðranir 
 Besti markmaður Bundesligunnar: 1994, 1997, 1998, 1999, 2001
 Besti markmaður heims: 1999, 2001, 2002
 Besti markmaður Evrópu: 1999, 2000, 2001, 2002
 Knattspyrnumaður ársins í Þýskalandi: 2000, 2001
 Besti leikmaður á HM 2002 (eini markmaður sem það hefur afrekað)
 Annað sætið sem besti knattspyrnumaður heims 2002 (á eftir Ronaldo)

Annað markvert 
Þann 18. september 1999 skall Oliver Kahn svo harkalega saman við félaga sinn Samuel Kuffour að hann rotaðist og var meðvitundarlaus í nokkrar mínútur. Þegar hann rankaði við sér reyndi hann að halda leik áfram en varð að fara út af á 55. mínútu vegna vanlíðunar.

Heimildir 

 

Kahn, Oliver
Oliver Bierhoff

Oliver Bierhoff (1. maí 1968 í Karlsruhe) er þýskur knattspyrnumaður og markaskorari. Hann spilaði 70 landsleiki fyrir Þýskaland og skoraði alls 37 mörk. Hann er fyrsti knattspyrnumaðurinn sem skoraði „gullna markið“ í framlengingu á stórmóti.

Leikferill 
Oliver Bierhoff fæddist í Karlsruhe en fluttist á unga aldri til Essen. Fimm ára byrjaði hann að æfa með Essener SG 99/06 en 1978 skipti svo yfir í unglingalið Schwarz-Weiss Essen. Þar spilaði hann saman með Jens Lehmann, sem seinna varð landsliðsmarkvörður. Árið 1985 flutti Bierhoff til Krefeld og spilaði með unglingaliði Bayer Uerdingen. Ári síðar komst hann í aðalliðið, en náði sér ekki sem skildi sem sóknarmaður. Hann spilaði næstu árin með ýmsum félögum, svo sem HSV, Borussia Mönchengladbach og Austria Salzburg en það var ekki fyrr en á Ítalíu sem hann sló í gegn. Árið 1991 spilaði hann með Ascoli og skoraði 48 mörk á fjórum leiktíðum. 1995 skipti hann yfir í Udinese Calcio. Á þremur árum skoraði hann 57 mörk og varð eftirsótt stjarna. Ári síðar var hann svo valin í þýska landsliðið og spilaði sinn fyrsta leik gegn Portúgal í febrúar 1996 (sem Þjóðverjar unnu 2:1). Það ár tók hann þátt í sínu fyrsta stórmóti, EM 1996 í Englandi. Í úrslitaleiknum gegn Tékklandi afrekaði hann það að skora fyrsta „gullmarkið“ (Golden Goal) og varð þar með Evrópumeistari. Það var eini meistaratitillinn sem Bierhoff hlaut á ferli sínum. 1998 var hann keyptur til AC Milan og spilaði þar í þrjú ár. Eftir fyrsta árið sitt þar var hann kjörinn knattspyrnumaður ársins í Þýskalandi. Á EM í Hollandi og Belgíu árið 2000 var hann fyrirliði þýska landsliðsins. Eftir það reyndi hann fyrir sér í Frakklandi og lék eitt tímabil með AS Monaco, en sneri aftur til Ítalíu 2002, þar sem hann lék sína síðustu leiktíð fyrir Chievo Verona. Eftir að hafa lagt skóna á hilluna var Bierhoff til skamms tíma knattspyrnuþulur í sjónvarpi. 2004 var hann ráðinn sem framkvæmdastjóri þýska landsliðsins og starfaði sem slíkur í þjálfaratíð Jürgen Klinsmann og Joachim Löw (Jogi Löw).

Félög Bierhoffs

Stórmót Bierhoffs

Annað markvert 
 Oliver Bierhoff er með gráðu í viðskiptafræðum frá Háskólanum í Hagen.
 22. júní 2001 kvæntist Bierhoff Clöru Szalantzy. Þau eiga eina dóttur.

Heimildir 
 

Bierhoff, Oliver
Rotþró

Rotþró er tankur eða röð tanka sem hægja á flæði skólps og minnka magn fastra efna í skólpinu þar sem gegnumstreymi er ekki beint í gegnum tankinn. Óuppleyst efni skiljast frá vatninu á þann hátt að þyngri efnin setjast á botninn en fita og önnur léttari efni fljóta upp. Þannig myndast flotlag og botnlag.

Hlutverk rotþróar er að fella út föst efni, fleyta upp fitu, að stuðla að loftfirrtu niðurbroti á lífrænum efnum og að geyma botnfall (seyru). Skólpvatn rennur út úr þrónni og út í siturlögnina.

Lífræn efni, verða eftir í rotþrónni og byrja að rotna vegna örvera sem eru til staðar og brjóta efnin niður við loftfirrðar aðstæður á botni rotþróarinnar. Um fullkomna eyðingu er þó aldrei að ræða og með tímanum safnast fyrir í þrónni föst efni, svokölluð seyra, sem rotnar ekki. Í köldu loftslagi, eins og er á Íslandi, er hætt við að þessi lífrænu efni rotni hægar og uppsöfnun á seyru verði meiri. Ýmis þvotta- og hreinsiefni, einkum sótthreinsiefni, sem berast í rotþrær með frárennsli, geta dregið úr gerjun og rotnun, sérstaklega ef um óæskilegt magn af efnum er að ræða.

Neðst í rotþróm er botnlag eða seyra sem inniheldur þau efni sem falla til botns og þar fer mesta rotnunin fram. Efsta lagið er fljótandi yfirborðsskán eða froða sem í eru ýmis léttari efni, til dæmis fita og einnig smáagnir. Í flestum tilvikum harðnar yfirborðsskánin og því er nauðsynlegt að skólpinntakið sé fyrir neðan skánina. Á milli yfirborðsskánarinnar og botnlags er skólpvatnið sem berst milli hólfa í rotþrónni og síðan út úr þrónni og í siturlögnina.

Þriggja hólfa rotþrær gera mun meira gagn en þrær sem eru með færri hólfum. Þriggja hólfa rotþrær eru því nauðsynlegar á Íslandi en fleiri en þrjú hólf eru óþörf.

Í þriggja hólfa rotþróm lengist tíminn sem skólpið er í rotþrónni og við það fæst betri botnfelling á föstum efnum. Einnig veldur innstreymi í þróna minna umróti og truflun í seinni hólfunum þar sem fínni og léttari agnir skiljast frá. Þyngstu agnirnar falla til botns í fyrsta hólfi, það er meðal annars ástæðan fyrir því að fyrsta hólf er haft helmingi stærra að rúmmáli en hin tvö hólfin.

Tengill
Er hægt að hraða niðurbroti í rotþróm og draga úr lykt? - Vísindavefurinn

Heimildir 

Sorpstjórnun
Siturlögn

Siturlögn er fráveiturör með götum á botninum, þetta rör er hannað til að taka við skólpvatni frá rotþró. Siturlögn er götuð þannig að næst rotþrónni eru götin færri, en fleiri eftir því sem lengra dregur. Götin eru á botni rörsins og allt upp að miðju.

Siturlögn er lögð með um 2‰ halla á hvern lengdarmetra, til að fá sem jafnast rennsli í lögninni og jafna dreifingu út í lokaða enda hennar. Loftræsta þarf siturlögnina og koma henni þannig fyrir að hvorki hún né malarbeðið undir frjósi á meðan á notkun stendur.

Siturlögn er lögð efst í malarbeð með kornastærð 16–25 mm, sem er að minnsta kosti 30 cm þykkt, en það á að nægja til þess að gera skaðlegar örverur úr skólpvatninu óvirkar.

Lengd siturlagnar getur verið mjög breytileg eftir gerð jarðvegs og vatnsnotkun á hverjum stað. Sé jarðvegur þéttur í sér ætti siturlögn fyrir íbúðarhús að vera 30–40 m en 15–20 m fyrir sumarbústað. Ekki er þó mælt með því að hvert rör í lögninni sé lengra en 20 metrar, þá skal frekar leggja rörin samsíða.

Heimildir
Búðardalur (Skarðsströnd)

Búðardalur er bær og áður kirkjustaður á Skarðsströnd í Dalasýslu og er oft ruglað saman við kauptúnið Búðardal við Hvammsfjörð, sem einnig er í Dalasýslu.

Búðardals er getið í Landnámu og sagt að þar hafi Geirmundur heljarskinn dvalið fyrsta vetur sinn á Íslandi, áður en hann byggði bæ sinn á Geirmundarstöðum. Kirkja var í Búðardal frá fornu fari en var lögð niður 1849.

Búðardalur er landmikil jörð og var raunar enn landmeiri áður því þá tilheyrðu Akureyjar jörðinni. Þar bjuggu margir stórbændur og er þeirra þekktastur Magnús Ketilsson sýslumaður, sem þar bjó á 18. öld og stundaði þar mikla tilraunastarfsemi í ræktun og jarðyrkju. Hann lét meðal annars byggja mikið salerni á bænum, en þau voru þá mjög fátíð á Íslandi, fyrst og fremst til þess að drýgja áburðinn á túnin. Hann skrifaði líka og gaf út fjölda bóka og annarra rita sem prentuð voru í Hrappsey. Dóttursonur Magnúsar var séra Friðrik Eggerz, oftast kenndur við Akureyjar þar sem hann bjó lengst, en hann bjó þó um tíma í Búðardal og var jarðaður þar.

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 

Dalasýsla
Skarðsströnd
Íslenskir bæir
Waluigi

Waluigi er tölvuleikjapersóna sem var sköpuð af Shigeru Miyamoto fyrir Nintendo tölvuleikjafyrirtækið.

Tengt efni 
Luigi
Nintendo

Tölvuleikir
Nintendo

fr:Liste des personnages de Mario#Waluigi
no:Liste over figurer i Mario-serien#Waluigi
pl:Postacie ze świata Mario#Waluigi
sv:Lista över rollfigurer i Mario-serien#Waluigi
Hrafn Brandsson (eldri)

Hrafn Brandsson (eða Rafn Brandsson) eldri (um 1432 – 1483) var íslenskur höfðingi á 15. öld, lögmaður norðan og vestan frá 1479 til dauðadags. Hann bjó á Skriðu (Rauðuskriðu) í Reykjadal.
 
Hrafn var sonur Brands ríka Halldórssonar bónda á Barði í Fljótum og konu hans Rögnu, dóttur Hrafns Guðmundssonar lögmanns í Rauðuskriðu. Hrafn átti í illvígum deilum við Ólaf Rögnvaldsson biskup um margs konar mál. Hann dróst inn í svonefnd Hvassafellsmál, þegar Bjarni Ólason bóndi á Hvassafelli var sakaður um sifjaspell með Randíði, barnungri dóttur sinni. Randíður flúði á náðir Hrafns sem var náfrændi hennar. Ólafur biskup bannfærði hann fyrir að skýla henni. Hrafn var enn í banni þegar hann dó. Það þóttu ægileg örlög að deyja í banni, svo að ættingjar gáfu yfirleitt kirkjunni stórfé til sáluhjálpar hinum látna.

Kona Hrafns var Margrét, dóttir Eyjólfs Arnfinnssonar (um 1395 — 1475) riddara á Urðum í Svarfaðardal og víðar, og konu hans Snælaugar Guðnadóttur frá Hóli í Bolungarvík. Dóttir þeirra var Solveig Hrafnsdóttir abbadís á Reynistað en sonur þeirra var Brandur Hrafnsson, lengi prestur á Hofi í Vopnafirði en síðast príor í Skriðuklaustri. Synir hans voru Snjólfur bóndi í Ási í Fellum, Árni bóndi á Bustarfelli í Vopnafirði og ættfaðir Bustarfellsættar, og Hrafn Brandsson yngri, lögmaður.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 Einar Bjarnason Íslenskir Ættstuðlar I - III, Reykjavík 1969 - 1972.

Lögmenn á Íslandi

Íslendingar á 15. öld
Hrafn Brandsson (yngri)

Hrafn Brandsson (Rafn Brandsson) yngri (um 1500 – 1528) var íslenskur höfðingi á 16. öld, sýslumaður og síðan lögmaður. Hann var tengdasonur Jóns Arasonar biskups.

Hrafn var sonur Brands Rafnssonar (um 1470 – um 1557), sem lengi var prestur á Hofi í Vopnafirði en síðast príor á Skriðuklaustri. Hann var vellauðugur og varð ungur að árum sýslumaður Skagfirðinga. Hann var náinn samstarfsmaður Jóns Arasonar og gekk að eiga Þórunni dóttur hans árið 1526; hún var þá aðeins 14-15 ára að aldri. Hrafn bjó fyrst á Hofi á Höfðaströnd. Árið 1527 náði hann með aðstoð tengdaföður síns lögmannsembættinu af Teiti Þorleifssyni ríka í Glaumbæ og tókst að hrekja hann burt úr Skagafirði. Honum tókst einnig að fá fé Teits dæmt undir konung en náði meirihlutanum af því sjálfur og settist að í Glaumbæ.

Hann naut þessa þó ekki lengi því að árið eftir varð hann ósáttur við Filippus svein sinn í drykkjuveislu í Glaumbæ, manaði hann til einvígis við sig á bæjarhlaðinu og hlaut þar svöðusár sem dró hann til dauða fáeinum dögum síðar. Vildu margir kenna bölbænum Teits um dauða hans. Jón Arason náði svo undir sig mestöllum þeim eignum sem Teitur hafði átt.

Þórunn og Hrafn áttu einn son sem dó barnungur. Þórunn giftist síðar Ísleifi Sigurðssyni sýslumanni á Grund í Eyjafirði og seinast Þorsteini Guðmundssyni á Grund.

Tilvísanir 
 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi

Íslendingar á 16. öld
Ingimar Oddsson

Ingimar Oddsson (f. 8. október 1968) er íslenskur tónlistarmaður, rithöfundur, leikari, myndlistarmaður og meðferðar- og uppeldisfulltrúi.

Ferill 
Ingimar ólst upp í sex systkina hópi. Sem barn bjó hann í Reykjavík en árið 1977 flutti hann til Bíldudals við Arnarfjörð og síðan til Skagastrandar tæpu ári síðar. Sextán ára flutti hann til Akureyrar og hóf nám við M.A. Tvítugur flutti hann svo aftur til Reykjavíkur. Hann gekk í Alþýðubandalagið sextán ára og var þar virkur ungliði um skeið.

Ingimar er menntaður í margmiðlun og samskiptum (Multimedia and intercultural communication) frá Tækniháskólanum í Árósum og lagði einnig stund á söngnám við Söngskólann í Reykjavík. Hann hefur unnið margskonar störf um ævina en lengst af hefur hann starfað við sértæka þjónustu við fatlaða og sem persónulegur ráðgjafi barna og unglinga á vegum félagsþjónustu á höfuðborgarsvæðinu auk þess að sinna alls kyns verkefnum fyrir skóla og einstaklinga tengdum velferð barna og unglinga.

Listir og menning 
Ingimar hefur sungið í söngleikjum, meðal annars með Íslensku óperunni. Hann samdi leikverkið Lindindin rokkópera og setti það upp í Íslensku óperunni árið 1995. Árin 1995-1998 var hann formaður leikfélagsins Theater.
Ingimar hefur sungið með hljómsveitunum Reykjavíkur quintet, Lærisveinar Fagins og Jó-jó frá Skagaströnd, sem sigraði í Músiktilraunum árið 1988. Árið 2009 gaf Ingimar út diskinn Out of the mist sem inniheldur frumsamda raftónlist og einnig hafa komið út átta lög á safnplötum sem hann hefur samið eða sungið. Hann hefur líka unnið að tónlist fyrir tölvuleiki.

Ingimar hefur sett upp tvær myndlistarsýningar og gefið út þrjár bækur: Sautján salernissögur og ljóð (1996), Leiðtoginn (2003, ljóðabók) og Salernissögur fyrir lengra komna (2007).

Tenglar 
 Ingimar - greinaskrif 
 Ingimar - tónlistarsíða 

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir tónlistarmenn
Sæta

Sæta er eitt bragðskynanna fimm og er oft talin vera ánægjuleg upplifun. Matvörur sem innihalda mikið kolvetni eða sykur eru þær helstu tengdar sætu, en það eru líka til náttúruleg og tilbúin efnasambönd sem geta verið notuð í litlu magni til að gefa matvöru sætt bragð, það er að segja sætuefni. Til eru líka önnur efnasambönd sem breyta skynjun sætunnar.

Heimildir

Bragðskyn
Guðni Jónsson

Guðni Jónsson (22. júlí 1901 – 4. mars 1974) var íslenskur sagnfræðingur, doktor í sagnfræði og prófessor við Háskóla Íslands.

Guðni fæddist á Gamla-Hrauni á Eyrarbakka, sonur fátækra hjóna sem áttu 17 börn alls. Hann ólst upp í Leirubakka á Landi til tólf ára aldurs, fór þá að vinna og reri seinna tvær vertíðir en tókst svo að brjótast til mennta, gekk í kvöldskóla í Reykjavík, lauk gagnfræðaprófi frá Flensborg 1921 og stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1924. Hann gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, árið 1923. Hann stundaði síðan háskólanám, fyrst í guðfræði en hóf síðan nám við norrænudeild Háskólans og kenndi með námi. Hann varð magister í íslenskum fræðum 1930 og fjallaði meistaraprófsritgerð hans um Landnámu, samanburð Landnámuhandrita innbyrðis og við aðrar heimildir. 

Guðni kenndi við Gagnfræðaskóla Reykvíkinga 1928-1945 en varð þá skólastjóri sama skóla. Hann var mikilvirkur fræðimaður, einkum á sviði ættfræði og sagnfræði, og skrifaði fjölda rita, þar á meðal doktorsritgerð sína, Bólstaðir og búendur í Stokkseyrarhreppi, sem út kom 1952 og hann varði svo ári síðar. Einnig samdi hann ritin Bergsætt, Sögu Hraunshverfis á Eyrarbakka, Stokkseyringa sögu og fleiri rit. Hann annaðist einnig útgáfur fjölda fornrita, meðal annars Íslendingasagna I-XII, sem út komu 1946-1947, Fornaldarsagna Norðurlanda og margra annarra rita. Einnig annaðist hann útgáfu á ritum Brynjúlfs Jónssonar frá Minna-Núpi og fleiri alþýðufræðimanna og gaf út Íslenska sagnaþætti og þjóðsögur I-XII.

Guðni varð prófessor í sagnfræði 1957 og gegndi þeirri stöðu til 1967 en þá fékk hann heilablóðfall. Hann dó 4. mars 1974.

Fyrri kona hans var Jónína Margrét Pálsdóttir. Hún dó 1936 og tveimur árum síðar kvæntist hann Sigríði Hjördísi Einarsdóttur.

Tilvísanir

Heimildir 
 

Íslenskir sagnfræðingar

Prófessorar við Háskóla Íslands
Alþjóðaráð Rauða krossins og Rauða hálfmánans

Alþjóðaráð Rauða krossins og Rauða hálfmánans er sjálfstæð stofnun með aðsetur í Genf í Sviss. Allt frá stofnun þess árið 1863 hefur meginhlutverk þess verið að hafa frumkvæði að hjálparstarfi á vígvelli. Alþjóðaráðið lætur þá einkum til sín taka sem ekki geta talist beinir þátttakendur í átökunum.

Samkvæmt Genfarsamningunum fjórum frá árinu 1949 er ráðinu falið að fylgjast með að samningarnir séu virtir af þeim ríkisstjórnum sem hafa undirritað þá og eiga þátt í átökum. Það eru því einkum særðir og sjúkir hermenn, stríðsfangar og almennir borgarar sem njóta verndar þess.

Starfsmenn Alþjóðaráðsins heimsækja stríðsfanga og fangelsi þar sem grunur leikur á að mannréttindabrot séu framin. Þessar heimsóknir eru stundum eina líftrygging fanganna því starfsmenn ráðsins skrá upplýsingar um þá og koma boðum á milli þeirra og fjölskyldna þeirra ef mögulegt er. Erfiðara reynist því en áður að láta fanga „hverfa“ í fangelsinu.

Alþjóðaráðið starfrækir einnig leitarþjónustu sem hefur það að markmiði að sameina aftur fjölskyldur og ættingja sem hafa orðið viðskila vegna átakanna. Nöfn fjölskyldumeðlima eru skráð í gagnabanka Alþjóðaráðsins sem vinnur svo að því að leita uppi aðra meðlimi fjölskyldunnar. Á síðasta ári fundu um 25 þúsund einstaklingar ættingja sína aftur með þessum hætti.

Samstarf við landsfélög Rauða krossins og Rauða hálfmánans er mikilvægur þáttur í starfsemi ráðsins og oft leggja þau ráðinu til mannskap til ákveðinna verkefna. Þannig hefur fjöldi íslenskra sendifulltrúa farið utan og starfað á vettvangi undir merkjum þess og Rauða kross Íslands.

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Alþjóðaráðs Rauða krossins og Rauða hálfmánans

Rauði krossinn
Handhafar friðarverðlauna Nóbels