Dóra S. Bjarnason

Dóra S. Bjarnason (f. 20. júlí 1947 - d. í ágúst 2020) var prófessor emeritus í félagsfræði og fötlunarfræði/skólastefnu sem kennd hefur verið við skóla án aðgreiningar á Menntavísindasviði Háskóla Íslands.

Ferill 
Dóra lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967, BA prófi í félagsfræði við Manchesterháskóla, MA prófi við Keele háskóla og Dr. philos í fötlunarfræði-sérkennslu frá Oslóarháskóla 2003. Haustið 1971 hóf hún störf við Kennaraháskóla Íslands sem stundakennari, var fastráðin 1981. Hún var prófessor við Kennaraháskólann 2004 sem haustið 2008 varð Menntavísindasvið Háskóla Íslands.

Þá var hún einnig gestakennari við fjölmarga erlenda háskóla. Til dæmis var hún gistiprófessor við Girona Háskóla í Kataloniu á Spáni vormisserið 2019, gistiprófessor við Chapman University í Kaliforníu 15. mars til 15. maí 2009, við Stirling University í Skotlandi og við London Institute of Education (haust) 2006. Árið 1991 var hún gestafyrirlesari við Victoria háskóla í Nýja-Sjálandi og við Melbourne háskóla í Ástralíu. Enn fremur var hún gistiprófessor við Danmarks Pedagogiske Universitet. 2000-2001, 2004 (vor), 2006 (vor) og við Syracuse háskólann í New York fylki og University of Oregon 1985-86.

Rannsóknir 
Rannsóknir Dóru voru einkum á sviði félagsfræði menntunar, fötlunarfræði og skólastefnunnar skóli án aðgreiningar, sögu og afrakstri sérkennslu, jaðarsetningu fatlaðs fólks, og á reynslu þriggja kynslóða fatlaðra ungmenna af skóla og samfélagi samfara breytingum á kerfislægum og almennum stuðningi við það á ungum fullorðinsárum. Þá hefur hún líka unnið að samanburðarrannsókn á reynslu foreldra fatlaðra barna af formlegum og óformlegum stuðningi við fjölskyldur vegna fötlunar á tímabilinu 1974 til 2004 og samskonar reynslu innlendra og erlendra foreldra eftir hrun. Einnig hefur hún kannað nokkuð meðgöngu og tækni og spurninguna: Í hverju felst stuðningur við verðandi foreldra ef grunur leikur á “fósturskaða”? Frá aldamótum 2000 lagði hún áherslu á að fjalla um stefnumótun í menntamálum, jaðarsetningu mismunandi hópa og tengjast skrif hennar ofangreindu og hugmyndum um lýðræði, mannréttindi og menntun.

Dóra var í ritstjórn nokkurra bóka, síðast Skóla margbreytileikans  sem kom út 2016 og eftir hana liggja einnig fjöldi fræðibóka og fræðigreina. Árið 1996 sendi Dóra frá sér bókina Und­ir huliðshjálmi – Sag­an af Bene­dikt, sem fjallaði um lífs­hlaup þeirra hennar og sonar hennar Benedikts Hákons Bjarnasonar sem fæddist árið 1980 og er fatlaður. Árið 2019 sendi hún frá sér bók­ina Brot – Kon­ur sem þorðu, sem fjallaði um lífs­hlaup þriggja kyn­slóða kvenna á tíma­bil­inu 1867 til 2004.

Stjórnun og nefndarstörf 
Dóra sat í ýmsum nefndum og ráðum fyrir Kennaraháskóla Íslands og síðar Háskóla Íslands. Hún var t.d. formaður stjórnar Rannsóknarstofu um skóla án aðgreiningar og árið 2016 var hún tilnefnd af deildarráði Uppeldis- og menntunarfræðideildar í doktorsráð Menntavísindasviðs.

Hún var í dómnefnd fyrir aðlþjóðlegu verðlaunanna UNESCO/Emir Jaber al-Ahmad al-Jaber al–Sabah Prize frá 2012 til 2016. Þau verðlaun eru veitt fyrir framúrskarandi verkefni á heimsvísu á sviði skóla margbreytileikans.

Viðurkenningar 
Dóra hlaut ýmsar viðurkenningar og var meðal annars Morris Ginsberg fellow við London School of Economics 1977-1978.

Heimildir

Bækur 
Social policy and social capital. Parents and exceptionality 1974-2007 (2011)
New Voices From Iceland: Disability and Young adulthood  (2004) *School inclusion in Iceland:: The Cloak of Invisibility (2003)
Leikskóli fyrir alla. Rannsókn á viðhorfum starfsfólks Dagvistar barna í Reykjavík til leikskóla fyrir alla 1986-1996 (1998).
Dóra S. Bjarnason. (1998). Leikskóli fyrir alla. Rannsókn á viðhorfum starfsfólks Dagvistar barna í Reykjavík til leikskóla fyrir alla 1986-1996. Ritröð uppeldis og menntunar. Reykjavík: Bókaforlagið Una.
Undir huliðshjálmi. Sagan af Benedikt (1996) (Efni bókarinnar er saga sonar hennar); Haltur ríður hrossi. Kennsluefni tengt myndböndum Fræðsluvarps um blöndun fatlaðra og ófatlaðra (1989).
Dóra S. Bjarnason. (1989). Haltur ríður hrossi. Kennsluefni tengt myndböndum Fræðsluvarps um blöndun fatlaðra og ófatlaðra (1989) Reykjavík, Þroskahjálp og Öryrkjabandalag Íslands. 70 s.

Prófessorar við Háskóla Íslands
Íslenskir félagsfræðingar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Íslenskar konur
Fólk dáið árið 2020