alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Glæpasaga

Glæpasaga eða sakamálasaga er frásögn þar sem glæpur er framinn og sagan snýst um rannsókn lögreglu, leynilögreglumanns, blaðamanns eða áhugamanns á því hver framdi glæpinn og hvers vegna. Glæpasögur skiptast í margar undirgreinar, eins og leynilögreglusöguna, lögfræðidramað, og harðsoðnu glæpasöguna. Glæpasögur nýta sér spennu og ráðgátur til að fanga athygli lesenda, hlustenda eða áhorfenda. Glæpasagan er fyrst og fremst skrifuð til afþreyingar án tillits til listræns gildis. Sakamálasögur eru oftar en ekki samdar í mjög stöðluðu formi og yfirleitt fjalla þær um glæp og svo einhverskonar rannsakanda glæpsins (leynilögreglumann eða einkaspæjara) og auk þess um þann heim sem viðkomandi og persónur honum tengdar hrærast í dags daglega, hvorttveggja fjölskylda og undirheimalýður.

Orðin „krimmi“ og „reyfari“ eru oftar en ekki höfð um harðsoðnari sakamálasögur, sögur sem eru groddaralegri á alla kanta og fjalla um harðari heim en hin venjulega sakamálaskáldsaga. Það er þó allur gangur á því. „Eldhúsreyfarar“ var orð sem áður var haft um ódýrar bókmenntir sem ef til vill innihéldu töluverða spennu, en voru meira litaðar af ævintýrum og ástum. Þær hétu svo af því menn trúðu því að aðallega konur læsu slíkar bókmenntir. 

Til eru dæmi um glæpasögur í sagnasöfnum fyrri tíma, eins og í Þúsund og einni nótt, en fyrsta glæpasaga nútímans er gjarnan talin vera Mademoiselle de Scudéri eftir E.T.A. Hoffmann frá 1819. Einnig má minnast á skáldsöguna Vaðlaklerkur eftir danska rithöfundinn Steen Steensen Blicher frá 1827. Fyrsti þekkti leynilögreglumaður bókmenntanna var C. Auguste Dupin í sögum Edgar Allan Poe. The Moonstone eftir Wilkie Collins frá 1868 er stundum talin fyrsta nútímaglæpasagan í Bretlandi. Meðal þekktustu höfunda glæpasagna samtímans eru Arthur Conan Doyle, Agatha Christie, Raymond Chandler, Dashiell Hammett, John le Carré og Maj Sjöwall og Per Wahlöö. Glæpasögur hafa lengi verið vinsælt viðfangsefni í leikritum, kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Sem dæmi má nefna leikritið Músagildruna eftir Agöthu Christie, kvikmyndina Vertigo eftir Alfred Hitchcock, og útvarps-/sjónvarpsþættina Dragnet (frá 1949). Sakamálasagan hefur einnig verið skrifuð í anda fagurbókmennta, s.s. Nafn rósarinnar, eftir ítalska rithöfundinn Umberto Eco og hin íslenska Náttvíg, eftir Thor Vilhjálmsson. Sakamálasögur innan fagurbókmenntana eru þó frekar undantekning en reglan. Þekktir íslenskir glæpasagnahöfundar eru meðal annars Arnaldur Indriðason, Yrsa Sigurðardóttir, Ragnar Jónasson, Lilja Sigurðardóttir og Árni Þórarinsson.

Tenglar 
 Hvers vegna er ekki til almennilegur íslenskur spæjari; grein í Helgarpóstinum 1995
Þelgró

Þelgró (teliospore eða teleutospore) á við um sérhæfð gró sveppa, til dæmis sumra ryðsveppa (Uredinomycetes) og brandsveppa (Ustilaginomycetes). Þelgró hafa þykka frumuveggi sem auðveldar þeim að liggja í dvala í langan tíma. Grókólfur vex út úr þelgrói þegar það spírar.

Útlitseinkenni 
Þelgró eru samansett af einni, tveimur eða fleiri tvíkjarna frumum.

Þelgró eru gjarnan dökkleit og með þykka frumuveggi, sérstaklega meðal tegunda sem leggjast í dvala yfir vetur. Ættkvíslin Puccinia einkenndist áður ef tvífruma þelgróum en það greiningareinkenni er ekki notað lengur.

Sveppafræði
Hornryð

Hornryð (fræðiheiti: Gymnosporangium cornutum) eða einireyniryð er tegund smásvepps af pússryðsætt. Hornryð fannst fyrst á Íslandi um aldamótin 2000 í Ásbyrgi og í Barðastrandarsýslu og síðar á Kvískerjum árið 2006.

Hornryð er sníkill á eini og á reyni

Tilvísanir

Pússryðsætt
Víðivarta

Víðivarta (fræðiheiti: Nectria coryli) er tegund asksvepps af blóðvörtuætt (Nectriaceae). Víðivarta hefur fundist á Íslandi, en aðeins á gulvíði í Reykjavík.

Tilvísanir

Skjóðusveppir
Vörtuætt
Sveppir á Íslandi
Danny Ings

Daniel William John Ings (fæddur 1992) er enskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir úrvalsdeildarliðið Aston Villa og enska landsliðið. Ings hóf ferilinn sem drengur hjá Southampton en fór svo til nágrannanna í AFC Bournemouth. Árið 2011 hélt hann til Burnley FC og var valinn leikmaður ensku meistaradeildarinnar tímabilið 2013-2014. Jafnframt komst liðið í ensku úrvalsdeildina en féll jafnharðan aftur. Ings hafði klárað samninginn við Burnley og vakti áhuga Liverpool FC. Tíminn þar einkenndist af meiðslum en náði hann aldrei að blómstra þar. Hins vegar hélt Ings til Southampton 2018 hefur verið á skotskónum þar. Hann varð markakóngur deildarinnar 2019-2020 ásamt Pierre-Emerick Aubameyang með 22 mörk og þriðji leikmaður Southampton til að skora fleiri en 20 mörk í úrvalsdeildinni (hinir eru Matt Le Tissier og James Beattie). Ings gerði 3 ára samning við Aston Villa sumarið 2021.

Ings hóf landsliðsferilinn með aðalliði Englands árið 2015 með einum leik en spilaði ekki aftur þangað til árið 2020 og skoraði sitt fyrsta mark gegn Wales. Hann kom inn sem varamaður í seinni hálfleik gegn Íslandi þegar Englendingar unnu 1-0 í Þjóðadeildinni.

Enskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1992
Fátæktarmörk

Fátæktarmörk eru þær tekjur sem þarf til að lifa af í hverju landi. Venjulega eru þau reiknuð út með því að taka saman verð lífsnauðsynja sem meðalmanneskja þarf til að lifa í eitt ár. Oftast er húsaleiga veigamesti þátturinn svo hagfræðingar hafa skoðað fasteignamarkaðinn sérstaklega sem áhrifaþátt í fátækt. 

Skilgreiningin á fátækt getur annars verið ólík milli landa og heimshluta. Frá 2015 hefur Heimsbankinn miðað alþjóðleg fátæktarmörk við 1,90 bandaríkjadali á dag. 

Fátækt
Skátafélagið Garðbúar

Skátafélagið Garðbúar er skátafélag í Fossvogi, Reykjavík. Skátafélagið var stofnað 29. mars, 1969. Skátafélagið býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni á aldrinum 7-25 ára. Skátafélagið Garðbúar er hluti af Skátasambandi Reykjavíkur og heyrir undir Bandalag íslenskra skáta.

Skátasveitir 
Í skátafélaginu starfa sex skátasveitir fyrir mismunandi aldursbil:

 Drekaskátasveitin Náttfarar fyrir börn á aldrinum 7-9 ára.
 Fálkaskátasveitin Völsungar fyrir börn á aldrinum 10-12 ára.
 Dróttskátasveitin Bótes fyrir unglinga á aldrinum 13-15 ára.
 Rekkaskátar fyrir ungmenni á aldrinum 16-17 ára
 Róverskátar fyrir fullorðna, 19-26 ára.

Saga Skátafélagsins Garðbúa 
Skátafélagið Garðbúar varð til við það að Skátafélag Reykjavíkur og Kvenskátafélag Reykjavíkur sameinuðust og í stað þeirra voru stofnuð félög í hverjum borgarhluta. Skátastarf hafði þó farið fram í Fossvogi, en skátasveitin Sturlungar hafði staðið fyrir skátastarfi fyrir drengi í Háaleiti, Bústaðahverfi og Fossvogi frá árinu 1951. Skátasveitin Sturlungar fékk afhent húsnæði við Hólmgarð 34 árið 1958. Sama ár var skátasveitin Uglur stofnuð fyrir stúlkur í hvefinu.

Lækjabotnar 
Skátafélagið hefur haft umsjón með skátaskálanum Lækjabotnum síðan 1957 en eignaðist hann 1996. Lækjarbotnar eru í Lækjarbotnalandi í Kópavogi, um 14 km austur af Reykjavík. Skálinn er á tveimur hæðum með ríflega 30 gistiplássum. Rúmgott svefnloft er á skálanum, eldhús og samkomusalur. Við skálann er minningarreitur þar sem fallnir félagar hafa verið heiðraðir með gróðursetningu.

Skátafélag
Skátafélög á Íslandi
Skátafélög í Reykjavík
Skátafélagið Landnemar

Skátafélagið Landnemar (stofnað 26. mars, 1969) er skátafélag í Hlíðum, Reykjavík. Skátafélagið Landnemar býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni í Hlíðum, Miðborg og Túnum. Skátafélagið Landnemar er aðili að Skátasambandi Reykjavíkur og Bandalagi íslenskra skáta.

Saga 
Nafn skátafélagsins Landnema má rekja til skátasveitarinnar Landnema, sem  stofnuð var í Skátafélagi Reykjavíkur hinn 9. janúar 1950. Sveitin stækkaði og var breytt í skátadeild 3. desember 1955. Þegar Skátafélag Reykjavíkur og Kvenskátafélag Reykjavíkur voru lögð niður sameinuðust deildir þessara tveggja félaga og mynduðu ný skátafélög fyrir drengi og stúlkur. Skátafélagið Landnemar varð til með sameiningu deildanna Landnema og Úlfynja hinn 26. mars 1969.

Skátaskálinn Þrymheimur 
Skátafélagið Landnemar eiga skátaskálann Þrymheim, en hann er byggður á árunum 1942-1943 og stendur við Skarðsmýrarfjall á Hellisheiði. Gistipláss er fyrir 9 manns í kojum.
Skátafélag
Skátafélög á Íslandi
Skátafélög í Reykjavík
Hlíðar
Amy Coney Barrett

Amy Coney Barrett (f. 1972) er bandarískur lögfræðingur og nýjasti dómari Hæstaréttar Bandaríkjanna. Forseti Bandaríkjanna, Donald Trump, tilnefndi hana í sæti Ruth Bader Ginsburg sem lést 18. september 2020. Barrett er fimmta konan til þess að taka stöðu dómara við Hæstarétt Bandaríkjanna og tók skipun hennar gildi þann 27. október 2020 eftir að þingmenn öldungardeildar Bandaríkjaþings samþykktu hana.

Ævi 
Amy Coney Barrett (f. Amy Vivian Coney) fæddist þann 28. janúar árið 1972 í New Orleans í Louisiana fylki í Bandaríkjunum, elst sjö systkina. Hún sótti háskólanám við lögfræðideild Notre Dame í Indiana og útskrifaðist þaðan með láði árið 1997. Eftir háskólanám, frá 1997 til 1998, starfaði hún við áfrýjunardómstólinn í Columbia fyrir dómarann Laurence Silberman og starfaði síðan undir hæstaréttardómaranum Antonin Scalia á árunum 1998 til 1999 áður en hún færði sig í einkageirann. Árið 2002 hóf hún kennslustörf við lagadeild Notre Dame háskólans og varð prófessor árið 2010 og gegndi hún þeirri stöðu til ársins 2017.

Alríkisáfrýjunardómstóll 7. umdæmis og Hæstiréttur Bandaríkjanna 
Árið 2017 var Barrett kjörin í alríkisáfrýjunardómstól 7. umdæmis, að tilnefningu Bandaríkjaforseta, með 55 atkvæðum gegn 43. og tók hún við af John Daniel Tinder sem hætti sökum aldurs. Barrett gegndi þessari stöðu í einungis þrjú ár en þá var hún aftur tilnefnd af Bandaríkjaforseta til nýrrar stöðu, til dómara hæstaréttar. Tilnefning Barrett þótti umdeild vegna íhaldsamra og trúarlegra skoðana hennar á málefnum líkt og réttindum kvenna til þungunarrofs, hjónaböndum samkynhneigðra og rétt skotvopnaeigenda, en einnig vegna þess að útnefning hennar átti sér stað einungis örfáum vikum fyrir næstu forsetakosningar. Demókrötum þótti tíminn of naumur og að sá sem hefur betur í kosningunum ætti að velja staðgengil Ginsburg. Bentu þeir meðal annars á að Barack Obama, forveri Trump, tilnefndi Merrick Garland í sæti Antonin Scalia 237 dögum fyrir síðustu forsetakosningar en repúblikanar töldu næsta forseta eiga að velja dómara og komu því í veg fyrir tilnefninguna.

Tilvísanir 

Dómarar við hæstarétt Bandaríkjanna
Robert Innes

Robert Thorburn Ayton Innes (f. 10. nóvember 1861 – d. 13. mars 1933) var skoskur stjörnufræðingur sem er best þekktur fyrir uppgötun hans á proxima centauri árið 1915.

Tilvísanir

Breskir stjarnfræðingar
fólk fætt árið 1861
Anna Pálína Árnadóttir

Anna Pálína Árnadóttir (9. mars 1963 –  30. október 2004) var íslensk vísnasöngkona og dagskrárgerðarmaður. Meðal þekktra verka eftir hana er barnaplatan „Berrössuð á tánum“ frá 1998 sem hún gaf út með eigimanni sínum Aðalsteini Ásberg.

Ævi 
Anna Pálína gekk í Flensborg í Hafnarfirði og útskrifaðist frá Kennaraháskólanum 1988.

Frá fyrri hluta 10. aldar dagskrárgerðarmaður í útvarpi og voru þættir hennar oft um vísnatónlist eða barnaþættir.

Hún átti útgáfufyrirtækið Dimmu með manninum sínum. Þau gáfu út djass, sálma, vísnatónlist, og barnatónlist. Önnu var sérlega annt um vísnatónlist og flutti lög víða. Hún var formaður félagsins Vísnavina.

Hún greindist með brjóstakrabbameini 1999. Árið 2004, sama ár og hún lést, gaf hún út bókina Ótuktina þar sem hún fjallaði um lífið með krabbamein. Þar persónugerði hún krabbameinið sem „Kröbbu frænku“. Ótuktin var sett upp sem einleikur með söngvum árið 2011, lögin samdi maðurinn hennar.

Anna Pálína átti þrjú börn.

Plötur 

 1992 – Á einu máli (ásamt Aðalsteini Ásberg)
 1994 – Von og vísa (ásamt Aðalsteini Ásberg)
 1996 – Fjall og fjara (ásamt Aðalsteini Ásberg)
 1998 – Berrössuð á tánum (ásamt Aðalsteini Ásberg). Barnaplata. Fyrir plötuna hlutu þau viðurkenningu frá Íslandsdeild barnabókastofnunarinnar .
 1999 – Bláfuglinn
 2000 – Bullutröll (ásamt Aðalsteini Ásberg). Barnaplata, framhald af „Berrössuð á tánum“.
 2000 – Guð og gamlar konur. Tilfend til Íslensku tónlistarverðlaunanna 2003.
 2004 – Sagnadans

Heimildir

Hlekkir 

 Grein á Ísmús

Íslenskar söngkonur
Fólk fætt árið 1963
Fólk dáið árið 2004
Skátafélagið Árbúar

Skátafélagið Árbúar (stofnað 1977) er skátafélag í Árbæ, Reykjavík. Félagið býður upp á skátastarf fyrir 7-25 ára börn og ungmenni. Félagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur.

Saga 
Saga Skátafélagsins Árbúa hefst árið 1974 þegar skátar gengu í hús til að safna undirsskriftum til stuðnings stofnunar nýs skátafélags í Árbæjarhverfi. Undir þetta rituðu 60 manns. Undirbúningur að stofnun félagsins hófst svo haustið 1976 þegar boðað var til fundar í Framfarafélagshúsinu 23. október. Skátafélagið var í húsnæðishraki fyrstu árin og fundaði ýmist í kofa í skólagarði fyrir neðan Árbæjarsafn, heima hjá skátum eða í andyri kirkjunnar. Félagið fékk svo aðstöðu í félagsmiðstöðinni Árseli árið 1981 og flutti árið 2003 í eigin húsnæði að Hraunbæ 123. Félagið hóf starf haustið 1976 en var svo formlega stofnað á skátadaginn 22. febrúar, 1977.

Skátasveitir 
Í Skátafélaginu Árbúum starfa fjórar skátasveitir:

 Drekaskátasveitin Rauðhalar | 7-9 ára
 Fálkaskátasveitin Rauðskinnar | 10-12 ára
 Dróttskátasveitin Ds. Pegasus | 13-15 ára
 Rekkaskátasveitin Rs. Dakota | 16-18 ár

Skátafélög í Reykjavík
Skátafélög á Íslandi
Skátafélag
Skátafélagið Hafernir

Skátafélagið Hafernir (stofnað 1974) er skátafélag í Breiðholti, Reykjavík. Skátafélagið býður upp á skátastarf fyrir börn á aldrinum 7-15 ára. Skátafélagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur.

Saga 
Skátafélagið Hafernir var stofnað þann 23. nóvember 1974, um leið og félagsmiðstöðin Fellahellir tók til starfa. Starfið byrjaði af þrótti og eftir aðeins eitt ár í starfi voru 230 börn í félaginu, þó aðeins væru 6 fullorðnir leiðbeinendur. Um tíma sameinaðist félagið tveimur öðrum félögum í Breiðholti, skátaafélaginu Urðaköttum og Skátafélaginu Segli, en félagið starfar nú undir eigin stjórn.

Skátasveitir 
Í félaginu starfa þrjár skátasveitir:

 Drekaskátasveitin Arnarungar fyrir 3.-4. bekkinga
 Fálkaskátasveitin Söfuglar fyrir 5.-7. bekkinga
 Dróttskátasveitin Næturgalar fyrir 8-10. bekkinga

Heimildir 

Skátafélög í Reykjavík
Skátafélagið Skjöldungar

Skátafélagið Skjöldungar er skátafélag í Laugardal, Reykjavík. Skátafélagið býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni á aldrinum 5-25 ára. Skátafélagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur.

Saga félagsins 
Upphaf Skátafélagsins Skjöldunga má rekja til þess að ungir skátar komu saman og stofnuðu skátasveitina Skjöldunga undir merkjum Skátafélags Reykjavíkur, árið 1955. Síðar breyttist skipulag skátastarfs í Reykjavík og Skjöldungar urðu að skátadeild og starfaði fyrst um sig í Skátaheimilinu við Snorrabraut en flutti inn í nýinnréttuð húsakynni við Dalbraut árið 1966. Sumarið 1969 var svo ákveðið að stofna Skátafélagið Skjöldunga í Vogahverfi og varð Björgvin Magnússon fyrsti félagsforingi þess. Félagið var formlega stofnað 5. október 1969 á sal Vogaskóla og var félagið að mestu skipað börnum og ungmennum, en af tæplega þrjúhundruð skátum voru einungis fimmtán fjárráða. Á árunum 1977-1979 fluttust Skjöldungar í nýtt skátaheimili og voru þá jafnframt teknir inn kvenskátar í fyrsta skipti.

Skátaskálar 
Skátafélagið Skjöldungar á og rekur tvo skátaskála, Kút á Hellisheiði og Hleiðru við Hafravatn. Hleiðra var byggð árið 1964 og er 34 fermetrar að grunnfleti. Vatn er í skálanum að sumri til.
Skátafélag
Skátafélög á Íslandi
Skátafélög í Reykjavík
Skátafélagið Vogabúar

Skátafélagið Vogabúar er skátafélag í Grafarvogi, Reykjavík. Skátafélagið býður börnum og ungmennum upp á skátastarf í öllum hverfum Grafarvogs.

Saga 
Skátafélagið Vogabúar hét áður Skátafélagið Hamar og varð til við sameiningu tveggja félaga; Skátafélagsins Dalbúa (stofnað 1969) og Skátafélagsins Vogabúa (stofnað 1988). Hamar breytti svo nafni sínu aftur í Vogabúa haustið 2020. Félaginu var úthlutað lóð við Logafold 106 og var skátaheimili Vogabúa vígt árið 1994. Þangað til hafði félagið glímt við nokkuð aðstöðuleysi.

Skátaskáli 
Skátafélagið á skátaskálann Dalakot sem stendur neðst á Hellisheiði, til móts við Skíðaskálann í Hveradölum. Skálinn er í lítilli notkun.

Skátafélög á Íslandi
Skátafélög í Reykjavík
Skátafélagið Ægisbúar

Skátafélagið Ægisbúar (stofnað 1969) er skátafélag í Vesturbæ Reykjavíkur. Félagið býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni í Vesturbæ, Miðborg Reykjavíkur, Skerjafirði og á Seltjarnarnesi. Skátafélagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur.

Saga 
Skátafélagið Ægisbúar varð til þegar Skátafélag Reykjavíkur og Kvenskátafélag Reykjavíkur voru lögð niður og sjálfstæð félög sett á fót í hverfum borgarinnar. Félagið starfaði í fyrstu í kjallara Hagaskóla, kjallara Hallveigarstaða og í kjallara á Fríkirkjuvegi 11, en flutti árið 1977 í Íþróttahús Hagaskóla þar sem það er nú með starfsemi sína. Fyrsti félagsforingi Ægisbúa var Hilmar Fenger.

Skátaskáli 
Skátafélagið á skátaskálann Arnarsetur suðaustan við Sandskeið, nálægt Bláfjöllum. Skálinn var reistur af Félagi flugmálastarfsmanna ríkisins í kringum árið 1959 og um tuttugu árum síðar fengu skátar í Ægisbúum leyfi til að nota hann til skálaferða. Afnotin fengu skátarnir tímabundið gegn því að sinna viðhaldi. Skátarnir fengu skálann svo afhentan kvaðalaust árið 1974. Skátinn er nú í talsverðri niðurníðslu og ekki í notkun.

Skátafélag
Skátafélög á Íslandi
Skátafélög í Reykjavík
José Echegaray

José Echegaray y Eizaguirre (19. apríl 1832 – 4. september 1916) var spænskt leikskáld og stjórnmálamaður sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1904.

Líf og störf
Echegaray fæddist í Madríd sonur háskólaprófessors í grísku. Hann fékk hámenningarlegt uppeldi og þegar á barnsaldri drakk hann í sig verk helstu meistara bókmenntasögunnar, auk þess að sýna mikla stærðfræðihæfileika. Aðeins tvítugur að aldri lauk hann verkfræðiprófi frá háskóla og hóf störf sem slíkur.

Árið 1854 sneri hann sér að kennslustörfum og fór á næstu árum að sinna þjóðfélagsmálum í vaxandi mæli. Lýðræðissinnar gerðu stjórnarbyltingu á Spáni árið 1868 og tók Echegaray sæti í byltingarstjórninni. Hann gegndi ráðherraembættum á næstu árum en sneri baki við stjórnmálum árið 1874, en eftir það má segja að rithöfundaferill hans hafi byrjað fyrir alvöru.

Hann var afkastamikill leikritahöfundur allt til æviloka, auk þess að skrifa mikið um stærðfræði og eðlisfræði. Verk hans voru þunglamaleg í takt við spænska leikhúshefð nítjándu aldar og eru sjaldan sett upp í seinni tíð. Árið 1904 hlaut hann Nóbelsverðlaunin ásamt franska skáldinu Frédéric Mistral.

Echegaray, José
Spænskir stjórnmálamenn
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Frédéric Mistral

Frédéric Mistral eða Josèp Estève Frederic Mistral (8. september 1830 – 25. mars 1914) var ljóðskáld og orðabókahöfundur. Hann var franskur að þjóðerni en orti á oksítönsku, sem töluð er í Provence-héraðinu. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1904.

Ævi og störf
Mistral fæddist í smábænum Maillane í Suður-Frakklandi og voru foreldrar hans velstæðir landeigendur. Hann stundaði nám í lögfræði og hóf snemma að berjast fyrir sjáfstæði Provence-héraðs og vildi efla menningu og söguvitund héraðsbúa og ekki hvað síst standa vörð um oksítönsku, sem hann áleit eitt merkasta bókmenntamál álfunnar. Það var einkum fyrir þátt sinn í vernd tungumálsins að honum voru veitt Nóbelsverðlaunin árið 1904 ásamt spænska leikskáldinu José Echegaray. Sínum hluta verðlaunafjárins varði Mistral til stofnunar safns í Arles um menningu og sögu héraðsins, sem enn er talið það merkasta á sínu sviði.

Á árunum 1878-1886 tók Mistral saman verkið Lou Tresor dóu Félibrige, sem hefur að geyma ítarlegustu oksítönsku orðabókina sem til er. Ljóð Mistral eru flest tengd sögu og þjóðmenningu Provence-héraðs. Þau voru þýdd á fjölda tungumála, þar á meðal á frönsku af skáldinu sjálfu.

Mistral, Frédéric
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Brescia

Brescia er borg og sveitarfélag í Langbarðalandi á Ítalíu. Hún liggur nálægt Ölpunum og Gardavatni og Iseovatni. Íbúar eru rúmlega 200.000 (2019) en íbúar héraðsins 1,2 milljón. Borgin er kölluð Ljónynja Ítalíu (Leonessa d'Italia)

Í Brescia eru einar best varðveittu rómversku rústir á norður-Ítalíu (borgin hét Brixia á tímum Rómverja). Einnig eru þar miðaldakastalar, dómkirkjur og minnismerki. Minjar þessar eru á lista UNESCO. Frakkar og Austurríkismenn réðu borginni um tíma og voru stríð og hernaðarátök gegn þeim. Brescia sameinaðist nýlegu Konungsríki Ítalíu árið 1859.

Borgin var áður fyrr mikilvæg iðnaðarborg og framleiðsla verkfæra og byssna meðal vara. Knattspyrnulið borgarinnar er Brescia Calcio.

Langbarðaland
Borgir á Ítalíu
Prató

Prato er borg og sveitarfélag í Toskana, 17 kílómetrum norðvestur af Flórens. Hún varð mikilvæg iðnaðarborg eftir sameiningu Ítalíu á 19. öld.  Íbúar eru 195.000 (2020).

Toskana
Borgir á Ítalíu
Mýrakrækja

Mýrakrækja (fræðiheiti: Scorpidium revolvens) er mosategund af rytjamosaætt. Mýrakrækja vex á Íslandi í mýrum, votlendi og tjörnum.

Tilvísanir

Mosar
Rytjamosaætt
Reggio Calabria

Reggio di Calabria einnig þekkt sem Reggio Calabria og Reggio er borg á suður-Ítalíu og stærsta borgin á Kalabríuskaga. Íbúar eru rúmlega 200.000 (2015) en um 560.000 búa á stórborgarsvæðinu.
Borgin á sér langa sögu og var mikilvæg grísk borg á 5 og 6. öld fyrir Krist. Árið 1908 varð jarðskjálfti þar sem eyðilagði megnið af borginni og fórust tugþúsundir.

Mikil söguleg og menningarleg tengsl eru við borgina Messina á Sikiley en Messínasund liggur á milli þeirra. Einnig er þar rígur í Derby dello Stretto þar sem knattspyrnuliðið Reggina og A.C.R. Messina mætast.

Aspromonte er fjall nálægt Reggio Calabria.

Kalabría
Borgir á Ítalíu
Jill Biden

Jill Tracy Jacobs Biden (fædd Jacobs, áður Stevenson; fædd 3. júní 1951) er bandarískur kennari og núverandi forsetafrú Bandaríkjanna, fædd í Hammonton í New Jersey í Bandaríkjunum. Hún var varaforsetafrú Bandaríkjanna frá 2009 til 2017. Hún er gift Joe Biden, 46. forseta Bandaríkjanna og 47. varaforseta Bandaríkjanna. 

Hún er með bakkalárgráðu og doktorsgráðu frá háskólanum í Delaware. Þá lauk hún prófi í kennsluréttindum frá West Chester háskóla og lauk meistaraprófi í ensku frá Villanova háskóla. Hún kenndi ensku og ritlist við Tækniskólann í Delaware á árunum 1993 - 2008. Hún starfaði auk þess við kennslu inni á geðheilbrigðisstofnunum fyrir ungt fólk með geðrænan vanda.

Árið 2009 tók hún við stöðu prófessors í ensku við framhaldsskólann í Virginíu og er talin vera fyrsta varaforsetafrúin sem gegnir launuðu starfi á meðan maki hennar situr í embætti. Hún hefur beitt sér fyrir góðgerðarmálefnum af ýmsu tagi; er stofnandi Biden Breast Health - samtakanna sem starfa í þágu baráttunnar gegn brjóstakrabbameini. Hún er meðstofnandi Book Buddies - verkefnisins í þágu læsis meðal fátækra barna í Bandaríkjunum; meðstofnandi Biden-samtakanna, virk í starfi Delaware Boots on the Ground - samtakanna sem styðja við fjölskyldur bandarískra hermanna og er einnig meðstofnandi Joining forces, samtaka sem einnig starfa í þeim tilgangi, ásamt fyrrverandi forsetafrú Bandaríkjanna Michelle Obama.

Jill Biden hefur lýst yfir að hún hyggist halda áfram kennarastörfum á forsetatíð eiginmanns síns. Hún verður þar með fyrsta forsetafrú Bandaríkjanna sem starfar utan Hvíta hússins.

Tilvísanir

Fólk fætt árið 1951
Bandarískir kennarar
Forsetafrúr Bandaríkjanna
Makar varaforseta Bandaríkjanna
Sigurður Gunnar Þorsteinsson

Sigurður Gunnar Þorsteinsson (fæddur 8. júli 1988) er íslenskur körfuknattleiksmaður sem leikur með Hetti í Úrvalsdeild karla. Hann hefur þrisvar sinnum orðið Íslandsmeistari í körfuknattleik. Fyrst með Keflavík árið 2008 og seinna með Grindavík árið 2012 og 2013. Sigurður hefur spilað atvinnukörfubolta í útlöndum, bæði í Svíþjóð og Grikklandi.

Titlar

Íslenskir körfuknattleiksmenn
 Íslandsmeistari (3): 2008, 2012, 2013
 Bikarmeistari: 2014
 Meistarakeppni karla (4): 2008, 2011-2013
 Lengjubikarsmeistari (2): 2006, 2011

Tenglar 
FIBA Profile (Game Center) 
Eurobasket.com Profile