alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Félagið Ísland-Palestína

Félagið Ísland-Palestína var stofnað 29. nóvember 1987 til að styrkja vináttu og tengsl Íslendinga og íbúa Palestínu og stuðla að friði í Palestínu, vinna gegn aðskilnaðarstefnu og styðja baráttu Palestínumanna fyrir réttindum sínum.

Félagið hefur í gegnum tíðina staðið fyrir heimsóknum erlendra gesta til Íslands. Meðal þeirra sem hafa sótt landið heim fyrir tilstuðlan félagsins eru Omar Sabri Kittmitto, þá sendiherra Frelsissamtaka Palestínu í Osló, ísraelska baráttukonan Arna Meir, palestínski læknirinn og forsetaframbjóðandinn dr. Mustafa Barghouti og Ziad Amro stofnandi Öryrkjabandalags Palestínu. Einnig hefur félagið haft margvíslega milligöngu um að Íslendingar fari til Palestínu svosum sem sjálfboðaliðar sem hafa veitt Palestínumönnum aðstoð eða í nokkurskonar kynningarferðir. Félagið hefur haldið nokkra fundi á ári auk tónleika og matar- og menningarkvölda.

Félagar í Félaginu Íslandi-Palestínu eru rúmlega 500 talsins. Málgagn þess heitir Frjáls Palestína og hefur yfirleitt komið út árlega. Félagið hóf neyðarsöfnun handa Palestínumönnum síðla árs árið 2000 og höfðu alls safnast um fimm milljónir króna snemma árs 2005. Þeim fjármunum hefur verið varið í að styðja palestínsk læknasamtök, öryrkjasamtök, kvennasamtök og fleiri grasrótarhreyfingar. Félagið hefur hvatt til þess að ísraelskar vörur séu sniðgengnar.

Í lok árs 2008 hóf félagið söfnun til handa íbúum Gaza strandarinnar.

Sveinn Rúnar Hauksson var fyrsti formaður félagsins og sá sem lengst hefur gegnt því embætti.

Tengill 
 Heimasíða Félagsins Íslands-Palestínu 

Stjórnmál
Íslensk grasrótarstjórnmál
Íslensk félagasamtök
Palestína
Ísrael
Tóftir (Flateyjardalur)

Tóftir voru kot á Flateyjardal sem getið er um í Finnboga sögu ramma, en þar bjuggu hjónin Gestur og Syrpa, sem fundu útburðinn sem í fyrstu hét Urðarköttur en nefndist seinna Finnbogi, og ólu hann upp þar á kotinu. Ekki er vitað hvar Tóftir voru staðsettar, ef þær þá hafa verið til.

Suður-Þingeyjarsýsla
Íslensk eyðibýli
Finnboga saga ramma

Finnboga saga ramma er Íslendingasaga sem greinir frá ævi og uppvexti Finnboga hins ramma. Sögusvið hennar er á Flateyjardal í Suður-Þingeyjarsýslu og víðar á Íslandi, svo og í Noregi. Hún á að gerast á 10. öld.

Tengill 
 Finnboga saga ramma

Íslendingasögur
Jökulá

Jökulá er samheiti yfir þær ár sem eiga aðalupptök sín í jökli. Í jökulám rennur s.k. jökulvatn, þ.e. leysingavatn jökuls.

Rennsli í jökulám er mjög háð lofthita. Í kuldatíð er lítil leysing í jöklum og lítið vatn í þeim ám sem undan þeim renna. Þegar hlýtt er í veðri er mikil leysing í jöklum og mikið vatn í jökulám. Miklar rennslissveiflur eru í jökulám, bæði dægursveiflur og árstíðasveiflur. Flestar jökulár eru meira eða minna blandaðar af bergvatnsám, sem sameinast þeim á leiðinni til sjávar.

Stærstu fljót Íslands eru flest jökulár að stofni til. Dæmi um jökulár eru Þjórsá, Ölfusá, Jökulsá á Fjöllum, Jökulsá á Dal, Jökulsá á Sólheimasandi, Blanda og Héraðsvötn. Að minnsta kosti 10 ár á Íslandi, bæði stórar og smáar, bera nafnið Jökulsá og tveir bæir hafa einnig þetta nafn.

Sjá einnig

 Dragá
 Lindá

Tilvísanir

Heimildir 
 Guðmundur Kjartansson 1945. Íslenskar vatnsfallategundir. Náttúrufræðingurinn 15, 113-126.

Landafræði
Jarðfræði
Ár og fljót
Knudsensætt

Knudsensætt er kennd við ættföðurinn Lauritz Michael Knudsen kaupmann, sem fæddur var í Ribe á Jótlandi þann 30. janúar árið 1779 og lést í Reykjavík þann 4. ágúst árið 1828. Ættmóðirin var kona hans, Margrethe Andrea Hölter Knudsen' (1781 – 1849), sem hann kvæntist þann 29. október 1809. Hún hafði áður skilið við fyrri mann sinn, Claus Mohr, með sérlegu leyfi Jörundar þess sem kallaður var hundadagakonungur. Afkomendur þeirra hjóna mynda ættina sem við þau er kennd.

Niðjar
Lauritz og Margrethe eignuðust 11 börn:

 Lauritz Michael Knudsen (1807 – 1864)
 Diðrik Vesty Knudsen (1810 – 1861)
 Knud Peder Knudsen (1811)
 Jens Andreas Knudsen (1812 – 1872)
 Kirstine Cathrine Knudsen (1813 – 1874)
 Christiane Dorothea Knudsen (1814 – 1859)
 Anna Margrét Knudsen (1815 – 1884)
 Jóhanna Andrea Lauritzdóttir Knudsen (1817 – 1883)
 Guðrún Sigríður Lauritzdóttir Knudsen (1818 – 1899)
 Abeline María Knudsen (1820)
 Ludvig Arne Knudsen (1822 – 1896)

Ættfræði
Knudsensætt
Íslenskar ættir
Skábraut

Skábraut er beinn flötur sem er með horn minna en 90° á þyngdarsvið jarðar. Hægt er að nota skábraut til að auðvelda færslu af hlut um einhverja hæð þannig að í stað þess að lyfta hlutnum beint upp þá er honum ýtt eða hann dreginn upp skáflöt og þá er krafturnn sem þarf til að ýta/draga hlutinn minni á hverju augnabliki en annars. Samt er heildar vinnan framkvæmd sú sama ef talað eru um flöt sem hefur engann núning og meiri ef núningur er tekinn með.

Eitt af því fyrsta sem eðlisfræðinemar læra er hvernig kraftur virkar á hlut sem settur er á skábraut. Myndin til hægri er skýringamynd sem sýnir hina mismunandi krafta sem virka á hlutinn.

Það eru þrír kraftar sem eru að verki hér.

 Þverkrafturinn (N) sem virkar frá skábrautinni á hlutinn
 Þyngdarkrafturinn (mg) sem virkar lóðrétt niður
 Núningskrafturinn (f) sem virkar samhliða skábrautinni og í öfuga átt við þann kraft sem stýrir hreyfingu hlutarins.

Hægt er að skipta þyngdarkraftinum upp í tvo hluta, einn sem vegur upp á móti þverkraftinum og hefur stærð m·g·cos(θ) og annar sem vinnur samhliða skábrautinni og hefur stærð m·g·sin(θ). Hluturinn færist niður nema að núningskrafturinn sé stærri en m·g·sin(θ), þá stendur hluturinn í stað.

Eðlisfræði
Einfaldar vélar
Fleygur

Fleygur er verkfæri sem er notað til að aðskilja tvo hluti, honum er þá oft lamið niður á milli tveggja hluta með þungum hamri eða sleggju. Þannig fleygar hafa oft litla mótstöðu á skáhliðum sínum við aðra hluti þannig að þeir smjúgi mjúkt á milli hlutanna. Einnig er hér mikilvægt að ef fleygurinn er stuttur og breiður þá þarf mikinn kraft á hann til að aðskilja hluti en ef hann er langur og mjór þá þarf lítinn kraft á hann.

Hinsvegar er hægt að nota fleyg sem stoppara, t.d. fyrir hurðir. Þá eru skáhliðar fleygsins með mikinn núning við yfirborðið sem hann er settur á þannig að hann hreyfist ekki þegar krafturinn af hlutnum sem hann á að halda kjurrum lendir á honum.

Fleygur er ein af svokölluðu einföldu vélunum sex í eðlisfræði.

Einfaldar vélar
Verkfæri
Rafrýmd

Rafrýmd (oftast bara kölluð rýmd) segir til um hversu mikla hleðslu rafsvið getur geymt. Einingin fyrir rafrýmd er í SI kerfinu farad og er jafngildi þess að rafsvið með 1 farad 1 kúlomb af hleðslu fyrir hvert volt af spennu sem er sett yfir það. Þ.e. 

þar sem  er rýmd rafsviðsins,  er hleðslan í því og  er spennan yfir það.

Þéttir 

Hlutir sem hafa rafrýmd eru kallaðir þéttar. Þéttar koma í mörgum gerðum en algengasti er plötuþéttirinn sem samanstendur af tveim leiðurum aðskildir um d millimetra og hafa spennu V á milli sín, þá myndast rafsvið á milli platnanna og það rafsvið getur geymt Q mikið af rafhleðslu í sér og því hefur þéttirinn rýmd C eins og jafnan hér að ofan sýnir. Þessa jöfnu er hægt að rita fyrir svona plötuþétta sem

þar sem ϵ er rafsvörunarstuðullinn og A er flatarmál platnanna í fermetrum.

Þessi jafna breytist þó með lögun þéttisins.

Rafmagnsfræði
Rafmagn
Rafhleðsla

Rafhleðsla er eiginleiki þeirra öreinda, sem mynda rafsvið og getur ýmist verið já- eða neikvæð. SI-mælieining er kúlomb, sem samsvarar um 6,24 x 1018 grunnrafeiningum, sem er hleðsla stakra róteinda og rafeinda (með mismundandi formerkjum). Kvarkar eru smæstir öreinda og hafa 1/3 af hleðslu rót-/rafeindar, en þeir koma aldrei fyrir stakir í náttúrunni.

Jöfnur Maxwells fjalla um rafhleðslur á hreyfingu og tengir saman raf- og segulsvið.

Tengt efni 
 Kúlombskraftur
 Lorentzkraftur
 Rafstraumur
 Rafsvið

Eðlisfræði
Rafmagn
Vignir Svavarsson

Vignir Svavarsson (fæddur 20. júní 1980) er íslenskur handknattleiksmaður sem leikur með þýska liðinu Lemgo en lék áður með Haukum.

Vignir lék með íslenska landsliðinu þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010 og þegar það vann silfurverðlaun á ólympíuleikunum árið 2008.

Íslenskir handknattleiksmenn
Fólk fætt árið 1980
Reykjavik Energy Invest

Reykjavik Energy Invest (eða REI) er viðskiptaþróunar- og fjárfestingararmur Orkuveitu Reykjavíkur. Fyrirtækið sérhæfir sig í starfsemi tengdri virkjun á jarðhitaorku. REI var stofnað í mars 2007. Ákveðið var þann 4. október 2007 að sameina Reykjavik Energy Invest og Geysir Green Energy  , en síðar var horfið frá því eftir að meirihlutaskipti urðu í borgarstjórn Reykjavíkur.

Upphaf REI 
Grunnhugsunin að baki REI var að nýta sérþekkingu sem byggst hefur upp innan Orkuveitu Reykjavíkur á sviði Jarðvarmanýtingar á erlendum vettvangi. Orkuveitan var eigandi félagsins að fullu í fyrstu. Bjarni Ármannsson kom síðan inn í hluthafahóp REI í september 2007. Þá var tilkynnt um markmið félagsins, að afla 50 miljarða í hlutafé sem nota ætti í framkvæmdir og rannsóknir. Bjarni sjálfur lagði til 500 miljónir í félagið. Stefnt var að því að Orkuveitan yrði eigandi 40 prósenta hluta í félaginu.

Deilur um sameininguna

Í byrjun október 2007 urðu málefni fyrirtækisins að miklu pólitísku bitbeini í borgarstjórn Reykjavíkur meðal meirihlutastjórnar Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks. Deilt var um hvort og hvenær Reykjavíkurborg ætti að selja hlut sinn í fyrirtækinu. Lyktaði þeim deilum með því að Framsóknarflokkur sleit stjórnarsamstarfi við Sjálfstæðisflokk og tók upp nýtt samstarf við Frjálslynda flokkinn, Vinstri Græna og Samfylkinguna.

Tilvísanir

Tenglar 
 Ensk heimasíða Orkuveitu Reykjavíkur (Reykjavik Energy) 
 Saga Reykjavík Energy Invest; grein í Fréttablaðinu 5. október 2007
 Vilja að Orkuveitan selji hlut sinn í REI; grein í Fréttablaðinu 7. október 2007
 Svandís segir Bjarna og Hannesi gefnir peningar; grein í Fréttablaðinu 6. október 2007
 Ósammála um innihald samningsins; grein í Fréttablaðið 10. október 2007

Íslensk orkufyrirtæki
Vallelfting

Vallelfting (fræðiheiti: Equisetum pratense) er elfting sem vex á skuggsælum stöðum í votum jarðvegi, t.d. í mýrum og við árbakka þar sem skógur eða klettar veita skugga. Hún er með langar og mjóar greinar sem greinast út frá dökkum samskeytum á stilknum sem verður 10-50 sm á hæð. 

Vallelfting inniheldur þíamínasa, hvata sem brýtur niður B1-vítamín og veldur því að hrá vallelfting getur virkað sem eitur. Þíamínasinn hverfur við suðu. Vallelfting er mikið notuð í te.

Vallelfting er algeng um allt Ísland.

Tilvísanir

Elftingar
Plöntur á Íslandi
Vopnadómur

Vopnadómur Magnúsar prúða, sýslumanns var dómur sem hann lét ganga 12. október 1581 á héraðsþingi í Tungu (í Patreksfirði í núverandi Barðastrandarsýslu) um það að allir bændur ættu að vera skyldir til að eiga vopn til að geta varið landið. Í vopnadómi er minnst á að sýslumenn hafi látið safna vopnum og brjóta fimm árum áður, en engar aðrar heimildir finnast um slíkt vopnabrot sem ýmsir hafa dregið í efa að hafi átt sér stað. Árið 1579 rændu sjóræningjar Eggerti Hannessyni, tengdaföður Magnúsar, á Bæ á Rauðasandi. Skýrsla Eggerts til konungs um ránið leiddi til þess að árið eftir sendi konungur vopn í hverja sýslu landsins: átta spjót og sex byssur. Þetta leiddi þó ekki til aukins vopnaburðar meðal Íslendinga nema hugsanlega tímabundið á Vestfjörðum. Talið er að vopnaeign hafi verið að mestu aflögð annars staðar á landinu um aldamótin 1600. Vopnaburður og vopnaeign Vestfirðinga kom síðar við sögu í Spánverjavígunum 1615, en fyrir þeim stóð Ari Magnússon sýslumaður í Ögri, sonur Magnúsar prúða.

Vopnadómur er til prentaður í Alþingisbókum Íslands, I. bindi.

Saga Íslands
Cixi keisaraekkja

Cixi keisaraekkja (29. nóvember 1835 – 15. nóvember 1908) var einráð í Kína frá 1861 til 1908. Hún var af ætt Manchu Yehe Nara. 

Cixi var valin sem frilla Xianfeng-keisarans sem ung kona og eignaðist með honum soninn Zaichun árið 1866. Eftir dauða Xianfeng-keisarans árið 1861 varð sonurinn Tongzhi-keisarinn og Cixi varð keisaraekkja. Cixi framdi valdarán gegn hópi ríkisstjóra sem keisarinn sálugi hafði útnefnt og tók sjálf við ríkisstjórnartaumunum ásamt keisaraekkjunni Ci'an. Cixi herti stjórntökin með því að gera frænda sinn að Guanxu-keisaranum eftir dauða Tongzhi-keisarans árið 1875, þvert gegn hefðbundinni erfðaröð Tjingveldisins. Cixi neitaði að tileinka sér vestræna stjórnarhætti en studdi þó ýmsar tækni- og hernaðarumbætur. Hún var samþykk innihaldi Hundraðdagaumbótanna árið 1898 en mótmælti því hversu hratt átti að koma þeim í framkvæmd þar sem hún taldi þær skaðlegar styrk konungsvaldsins. Eftir að Guangxu-keisarinn reyndi að koma henni fyrir kattarnef setti Cixi hann í stofufangelsi fyrir að styðja við bakið á róttækustu umbótasinnunum. Cixi virðist hafa óttast að umbæturnar yrðu til þess að gera Kína berskjaldað fyrir áhrifum Japana. Eftir að Boxarauppreisnin leiddi til innrásar átta þjóða bandalags í Kína lýsti Cixi í fyrstu yfir stuðningi við boxarana fyrir að standa með Tjingveldinu og gegn útlendingum. Ósigur Kínverja gegn innrásarhernum sem fylgdi var mikil auðmýking fyrir Cixi. Þegar hún sneri aftur til Peking frá Xi-an, þangað sem hún hafði flutt keisarann, vingaðist hún loks við útlendinga í höfuðborginni og hóf ýmsar kerfisumbætur sem áttu að gera Kína að þingbundnu konungsveldi. Eftir að Cixi og Guanxu-keisarinn létust bæði árið 1908 var hirðin í höndum íhaldssamra Mansjúmanna, nýi keisarinn var barnungur og alþýðan óstýrilát og óánægð.

Hefð er fyrir því meðal sagnfræðinga bæði í Kína og erlendis að lýsa Cixi sem harðstjóra sem bæri ábyrgð á hruni Tjingveldisins. Aðrir hafa haldið því fram að andstæðingar hennar meðal umbótasinna hafi klínt á henni sök fyrir vandamál sem hún hafði ekki stjórn á. Einnig hafa þeir haldið því fram að hún hafi beitt valdi sínu til að koma í veg fyrir stjórnmálaóreiðu, hafi ekki verið grimmari en aðrir samtímaleiðtogar og hafi staðið sig vel í að koma á umbótum undir lok ævi sinnar þótt hún hafi verið treg til.

Tilvísanir

Ríkisstjórar Kína
Jón skalli Eiríksson

Jón skalli Eiríksson var biskup á Hólum 1358 – 1390, eða í 32 ár. Hann var fyrsti biskup á Íslandi með páfaveitingu, sjá páfabiskupar. 

Jón skalli var Norðmaður eins og fyrirrennari hans, Ormur Ásláksson. Hann hefur líklega verið fæddur á árabilinu 1310–1320. Ekki er vitað um ætt hans eða uppruna, en hann virðist hafa verið af áhrifamönnum kominn. Gottskálk Eiríksson, bróðir hans, var forfaðir Hólabiskupanna  Gottskálks Kenikssonar, Ólafs Rögnvaldssonar og Gottskálks Nikulássonar.

Jón skalli hlaut biskupsvígslu til Garða á Grænlandi árið 1343, en fór aldrei þangað. Við fráfall Orms Áslákssonar árið 1356 fór Jón til Avignon til þess að fá páfaleyfi fyrir biskupsembætti á Hólum, og hlaut viðhlítandi skilríki með fulltingi Ólafs erkibiskups í Niðarósi. Hlaut hann síðan staðfestingu erkibiskups, sem lýst var í kór  Niðarósdómkirkju. Hann kom út til Íslands árið 1358 og tók við Hólastað. Var honum fyrst vel tekið, en brátt varð hann fyrir andstöðu ýmissa presta, sem báru því við að hann hefði ekki bréf upp á embætti sitt. Árið 1361 afsögðu prestar í Eyjafirði og meginhluta Þingeyjarsýslu hlýðni við hann. Jón biskup bannfærði þessa presta, en þeir sungu messur sem áður. Jón biskup fór utan 1362, sat í Niðarósi um veturinn og kom aftur heim til Hóla sumarið 1363. Andstæðingar Jóns biskups héldu áfram þverúð sinni, þó að þeir hefðu misst foringja sinn, Þorstein Hallsson á Hrafnagili. Jón skalli fór þá til Avignon 1369 og kom aftur sumarið 1370 með staðfestingu Úrbanusar 5. páfa á embættinu. Tóku prestar norðanlands hann þá í sátt. 

Skiptar skoðanir hafa verið á því af hverju þessi andstaða prestanna stafaði. Sumir telja að þeir hafi verið á móti Jóni biskupi af því að hann var útlendur eins og Ormur Ásláksson, sem hafði verið illa þokkaður. Einnig var hann Grænlandsbiskup og án fullra skilríkja fyrir embætti á Hólum. Aðrir telja að Jón skalli hafi skipt sér meira af fjármálum og stjórn kirkjustaða en menn sættu sig við. 

Óheil máldagabók Jóns skalla yfir kirkjur í Hólabiskupsdæmi er til í uppskrift frá 17. öld. Einnig eru elstu varðveittu ráðsmannsreikningar Hólastóls frá dögum hans, og bendir það til að hann hafi tekið fjármál biskupsstólsins föstum tökum.

Heimildir
Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands V.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Bjarni Felixson

Bjarni Felixson(Fæddur 27. desember 1936) , einnig þekktur sem Bjarni Fel og Rauða Ljónið, er fyrrverandi knattspyrnumaður og íþróttafréttamaður. Hann lék knattspyrnu með Knattspyrnufélagi Reykjavíkur á sínum yngri árum og varð fimm sinnum Íslandsmeistari með liðinu og sjö sinnum bikarmeistari. Bjarni lék 6 A-landsliðsleiki fyrir íslenska landsliðið.

Bjarni lýsti um áratuga skeið íþróttaviðburðum og hlaut fyrir störf sín heiðursskjöld frá KSÍ árið 2004. Árið 2008 var opnaður sportbar sem nefndur var Bjarni Fel Sportsbar í höfuðið á Bjarna.

Meistaraflokksferill
Bjarni lék með Knattspyrnufélagi Reykjavíkur frá 1956 til 1968 þar sem hann lék stöðu vinstri bakvarðar. Hann var ekki þekktur sem mikill sóknarmaður og skoraði einungis 2 mörk á ferlinum. Í viðtali við Morgunblaðið árið 1997 sagði Bjarni um seinna markið sitt að eftir að hann hafði hálfvegis hlaupið með boltann á maganum framhjá markverði Fram og inní markið hefði markvörðurinn muldraði með sér "Ég vissi að ég hefði átt að hætta í fyrra".

Bræður Bjarna, Hörður og Gunnar, léku báðir með KR og íslenska landsliðinu. Árið 1963 léku allir þrír bræðurnir tvo leiki með Íslandi á móti enska landsliðinu.

Ferill sem fréttamaður
Bjarni vann sem íþróttafréttamaður hjá RÚV í 42 ár og var aðal hvatamaðurinn á að koma ensku knattspyrnunni á sjónvarpsskjáinn hjá landsmönnum. Hann varð vitni að harmleiknum á Hillsborough leikvanginum þegar 96 manns létu lífið í troðningi í áhorfendastúkunni, en hann var þar að lýsa leik Liverpool og Nottingham Forest.

Titlar
Íslandsmeistari: (5)
1959, 1961, 1963, 1965, 1968
Bikarmeistari: (7)
1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1967

Heimildir

Íslenskir fréttamenn
Íslenskir knattspyrnumenn
Knattspyrnufélag Reykjavíkur
Þorgeirsfjörður

Þorgeirsfjörður er stuttur og grunnur fjörður norðan á skaganum milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa. Hann byggðist á landmánsöld en síðustu bæir þar fóru í eyði árið 1944. Þar voru þrír bæir, prestssetrið á Þönglabakka, Hóll og Botn. Þorgeirsfjörður og næsti fjörður í austur, Hvalvatnsfjörður, kallast sameiginlega Fjörður (kvk.ft.).

Úr Þorgeirsfirði má komast á þrjá vegu landleiðina, vestur til Keflavíkur yfir Hnjáfjall, austur til Hvalvatnsfjarðar yfir háls sunnan Nykurhöfða og suður upp úr Hóls- og Bakkadal, yfir fjallaskarð til Látrastrandar.

Á Þönglabakka í Þorgeirsfirði er sæluhús, sem einnig þjónar sem gangnamannakofi.

Íslenskar eyðibyggðir
Örnefni í Suður-Þingeyjarsýslu
Fjörður
Þorgeirshöfði

Þorgeirshöfði er á milli Þorgeirsfjarðar og Hvalvatnsfjarðar í Suður-Þingeyjarsýslu. Undir vestanverðum höfðanum stóð bærinn á Þönglabakka, kirkjustaður Fjörðunga, sem fór í eyði árið 1944, þar sem nú stendur gangnamannakofi, en undir honum vestanverðum er eyðibýlið Arnareyri. Uppi á höfðanum er tjörn sem heitir Nykurtjörn, þar sem sagt var að væri nykur. Í henni drukknaði athafnamaðurinn Ísak Jónsson nálægt aldamótunum 1900, þótt hún nái fullorðnum manni varla nema í hné.

Íslensk eyðibýli
Suður-Þingeyjarsýsla
Örnefni í Suður-Þingeyjarsýslu
Kirkjustaður

Kirkjustaður er sveitabær þar sem er kirkja. Kirkjustaðir eru í flestum sveitum Íslands og eru margir þeirra jafnframt prestssetur.

Kirkjustaðir á Íslandi
Náttfaravíkur

Náttfaravíkur er lítil eyðibyggð við vestanverðan Skjálfandaflóa í Suður-Þingeyjarsýslu. Víkurnar voru í byggð frá landnámsöld og fram á 20. öld. Í þeim voru þrjú býli, Vargsnes nyrst, Naustavík sunnar og Kotamýrar syðst. Á Kotadal, ofan í landi Kotamýra eru ennfremur óljósar tóftir sem nefnast Helgastaðir.

Frá Náttfaravíkum er hægt að komast á tvenna vegu landleiðina, vestur á Flateyjardalsheiði yfir Almannaskarð og suður í Köldukinn annað hvort upp Kotadal og yfir Kotaskarð. Áður fyrr var hægt að vara fjörurnar suður í Bjargarkrók. Sú leið er með öllu ófær í dag þar sem mikið hefur gengið á fjörurnar og gengur sjórinn í dag alveg upp að bjarginu á löngum kafla.

Uppruni nafnsins
Garðar Svavarson, hinn sænski landkönnuður var, ef marka má Landnámu, fyrsti norræni landnámsmaðurinn á Íslandi. Hann átti þó litla dvöl hér á landi og sneri brátt aftur til Noregs. Í upphafi Landnámu segir orðrétt: 
Um vorið, er hann [þ.e. Garðar Svavarsson] var búinn til hafs, sleit frá honum mann á báti, er hét Náttfari, og þræl og ambátt. Hann byggði þar síðan, er heitir Náttfaravík.  

Seinna, um miðbik Landnámu, stendur:

Náttfari, er með Garðari hafði út farið, eignaði sér áður Reykjadal og hafði merkt á viðum, en Eyvindur [landnámsmaður frá Hörðalandi] rak hann á braut og lét hann hafa Náttfaravík.

Náttfari hefur sem sagt numið land í Náttfaravíkum en síðan einnig í Reykjadal, en verið rekin þaðan aftur ofan í Náttfaravíkur sem við hann eru kenndar, eða fyrst verið í Reykjadal og síðar fengið Náttfaravíkur. Nafn víkanna kann að vera seinni tíma skýring á örnefninu, en skammt fyrir sunnan Naustavík er klettur sem er mjög ljós að lit, og kann hann að hafa heitið Náttfari til forna, og víkurnar verið kenndar við hann.

Tengill
Náttfaravíkur - Mbl - Valgarður Egilsson. 2000

Íslenskar eyðibyggðir
Suður-Þingeyjarsýsla
Þingeyjarsveit
Örnefni í Suður-Þingeyjarsýslu
Naustavík

Naustavík er eyðibýli í Náttfaravíkum í Suður-Þingeyjarsýslu. Hún var í byggð frá landnámsöld og fram á 20. öld. Þar stendur ennþá bæjarhúsið, þar sem ferðamenn og afkomendur síðustu ábúenda gista stundum. Eins og nafnið bendir til er þokkaleg höfn, frá náttúrunnar hendi, í fjörunni.

Íslensk eyðibýli
Suður-Þingeyjarsýsla
Friðarhús

Friðarhús er félagsmiðstöð Samtaka hernaðarandstæðinga (SHA) á Njálsgötu númer 87, á horni Snorrabrautar. Það opnaði snemma vetrar 2005.

Félagið
Friðarhús er rekið af samnefndu einkahlutafélagi, sem fjöldi hernaðarandstæðinga og annarra velunnara eiga hlut í ásamt með SHA. Í janúar 2018 voru hluthafar 299 og hlutir 870. Félagið var stofnað þann 30. mars 2004, í þeim tilgangi að Samtök hernaðarandstæðinga gætu komið sér upp þaki yfir höfuðið og eignast fastan samastað. Stofnfélagar voru 15 talsins. Félagið skrifaði undir kaupsamning á húseigninni þann 19. ágúst 2005.

Húsnæðið
Félagsaðstaða Friðarhúss er með sérinngangi og er að hluta (~1/3) á jarðhæð og að hluta í hálfniðurgröfnum kjallara. Þar má halda fundi, kvikmyndasýningar eða aðrar samkomur fyrir 60-100 manns. Fyrir utan aðstöðu til fundahalda er bóka- og skjalasafn SHA í húsinu, lítið eldhús sem er m.a. notað í tengslum við fjáröflunarkvöldverði, skrifstofukompa, geymsla fyrir skilti og aðrar eigur samtakanna. Á staðnum er hjólastólalyfta af götuhæðinni niður í aðalrýmið og salernisaðstaða fyrir fatlaða. Gólfflötur húsnæðisins er 125 fermetrar.

Starfsemin
Í Friðarhúsi eru haldnir mánaðarlegir fjáröflunarkvöldverðir. Þess á milli eru fyrirlestrar, fundir, kvikmyndasýningar og aðrar samkomur. Samtök hernaðarandstæðinga standa fyrir sumum þessara viðburða, en einnig hafa aðrar grasrótarhreyfingar átt afdrep í húsinu, svo sem Menningar- og friðarsamtök íslenskra kvenna, Félagið Ísland-Palestína og ýmsir aðrir hópar sem tengjast meðal annars umhverfisvernd, friðarbaráttu, mannréttindum, sósíalisma, stjórnleysi og öðru.

Tengt efni 
 Samtök hernaðarandstæðinga

Tenglar
 Um Friðarhús á Friðarvefnum.
 Úr lagagreinum og stofnfundargerð Friðarhúss.
 Myndir úr Friðarhúsi.

Íslensk grasrótarstjórnmál
Íslenskar friðarhreyfingar