alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Glock

Glock GmbH er austurrískt skotvopnafyrirtæki, stofnað árið 1963 af Gaston Glock. Nú á tímum býr Glock til 35 gerðir af skammbyssum og 2 gerðir af hnífum. Glock skammbyssur eru heimsfrægar og eru víða notaðar í herjum og sérsveitum. Einnig notar íslenska sérsveitin (Víkingasveitin) og Íslenska Friðargæslan Glock skammbyssur.

Saga 
Glock var stofnað árið 1963 af austurrískum verk-/tæknifræðingi Gaston Glock. Fyrirtækið framleiddi í fyrstu hnífa, verkfæri, plastmagasín og æfingarhandsprengjur, en hóf ekki framleiðslu á skotvopnum fyrr en árið 1970 þegar þeir settu á markað vélbyssubelti. Fyrsta skammbyssan, Glock 17, sem fyrirtækið bjó til, var hönnuð á fyrri hluta níunda áratugarins og var að hluta til úr plastefni, sem þá var nýung í skammbyssum. 

Samstarfsmaður stofnandans, Gaston Glocks reyndi að ráða hann af dögunum og réð til verkanarins flugumann. Í árásinni 1999 hlaut Gaston þung höfuðhögg, en tókst að verjast með berum höndum og flýja af vettvangi. Tilræðismennirnir hlutu þunga fangelsisdóma í kjölfarið.

Skammbyssur 

Listi yfir skammbyssur framleiddar af Glock.
 Glock 17
 Glock 18
 Glock 19
 Glock 20
 Glock 21
 Glock 22
 Glock 23 
 Glock 24 
 Glock 25 
 Glock 26 
 Glock 27 
 Glock 28 
 Glock 29 
 Glock 30 
 Glock 31 
 Glock 32 
 Glock 33 
 Glock 34 
 Glock 35
 Glock 36
 Glock 37 
 Glock 38 
 Glock 39

Hnífar 

 Glock Feldmesser FM 78
 Glock Feldmesser FM 81

Tenglar 
 Opinber vefsíða Glock
 Skotvopnafyrirtæki
 Glock skammbyssur
Steyr TMP

Steyr TMP er hríðskotabyssa, framleidd af austurríska skotovopnafyrirtækinu Steyr Mannlicher. Hún notar 9x19mm Parabellum skot og komast 15 – 30 þannig skot í magasín byssunar. Hún er 282 mm að lengd og er 1,3 kg að þyngd (óhlaðin). TMP er skammstöfun á ensku fyrir Tactical Machine Pistol, og á þýsku fyrir Tactische Maschinen Pistole.

Hríðskotabyssur
Hama

Hama er borg í Sýrlandi. Hún er höfuðstaður héraðsins Hama og er vestarlega í miðju héraðinu. Hama er fimmta stærsta borg Sýrlands með um 410.000 íbúa.

Sýrland
Íris Grönfeldt

Íris Inga Grönfeldt (fædd 8. febrúar 1963 í Borgarnesi) er íslenskur spjótkastari. Hún tók þátt í Sumarólympíuleikunum 1984 í Los Angeles og 1988 í Seoul.

Heimildir 

Íslenskir frjálsíþróttamenn

Íslenskar konur
Skrúfa

Skrúfa er járnhlutur með spírallaga skrúfgangi, og höfuð skrúfunnar er stærra en skrúfgangurinn. Skrúfur eru notaðar til að festa hluti, og eru oft reknar, negldar eða skrúfaðar í við oft með skrúfjárni.

Tengt efni
Nagli
Kynlaus æxlun

Kynlaus æxlun er tegund æxlunar sem hefur hvorki í för með sér rýriskiptingu, fækkun fjöldi litningapara í frumu né frjóvgun. Kynlaus æxlun þarf aðeins eitt foreldri.

Helstu munurinn á kynlausri æxlun og kynæxlun er sú að við kynæxlun makast einstaklingar af gagnkvæmu kyni þar sem karlkynið myndar sáðfrumur og kvendýrið egg en í kynlausri æxlun fjölgar lífvera sér sjálf án aðstoðar einstaklings af hinu kininu.

Nokkur afbrigði af kynlausri æxlun þekkjast eins og skipting, knappskot, gróæxlun og vaxtaræxlun.

Tengt efni 
 Kynæxlun

Tenglar 
 

Æxlun
Kynæxlun

Kynæxlun er tegund æxlunar sem krefst tveggja einstaklinga, annars af karlkyni og hins af kvenkyni. Felst ferlið í meiginatriðum í því að sáðfruma frá karlkyns einstaklingnum frjóvgar eggfrumu frá kvenkyns einstaklingnum. Við samruna erfðaefnis kynfrumanna verður eggið að okfrumu sem er fyrsta fruma nýs einstaklings. 

Helsti munurinn á kynlausri æxlun og kynæxlun er sá að við kynæxlun makast einstaklingar af gagnkvæmu kyni þar sem karlkynið myndar sáðfrumur og kvendýrið egg, en í kynlausri æxlun fjölgar lífvera sér sjálf án aðstoðar einstaklings af hinu kyninu.

Tengt efni 
 Kynlaus æxlun

Ytri tenglar 
 
 

Æxlun
Þveiti

Þveiti (eða veising) er heiti á mikilvægu ferli sem stuðlar að því að losa úrgangsefni úr líkama lífvera, hvort sem úrgangsefnin myndast við efnaskipti eða hafa safnast saman í líkamanum af öðrum orsökum. Heilbrigður líkami þveitir öllum úrgangsefnum og ónauðsynlegum efnum úr líkamanum. Helstu þveitislíffæri líkamans eru nýrun, lungun, svitakirtlar og meltingarvegurinn.

Tengt efni 
 Seyti

Meltingarkerfið
Efnaskipti
Heiðarskóli

Fyrir skólann í Hvalfjarðarsveit, sjá Heiðarskóli í Hvalfjarðarsveit.
Heiðarskóli er grunnskóli í Reykjanesbæ, sem hefur verið starfræktur frá árinu 1998.

Tenglar
 Heimasíða

Íslenskir grunnskólar
Vistmenning

Vistmenning er aðferð eða sýn við hönnun á samfélögum manna, sérstaklega hvað varðar lífræna ræktun sem hermir eftir skipulagi og tengslum í náttúrulegum vistkerfum. Í slíkri hönnun er lögð áhersla á umhverfisvernd og skynsamlega nýtingu auðlinda og mannvirkja, endurnýtingu, orkusparandi tækni og aðgerðir til að draga úr mengun. Vistmenning er hönnunarstefna sem í upphafi snerist aðeins um sjálfbæra jarðrækt en fór fljótlega að fjalla um allar hliðar mannvistar, þar á meðal skipulag, arkitektúr og iðnað. 

Uppruna hugtaksins má rekja til bókarinnar Permaculture One eftir áströlsku vísindamennina Bill Mollison og David Holmgren árið 1978. Meðal áhrifavalda þeirra má nefna Toyohiko Kagawa, Stewart Brand, Ruth Stout og Masanobu Fukuoka, með áherslur sínar á garðyrkju án erfiðis, skógaryrkju (ræktun fjölærra matjurta í stað einærra) og ræktun jarðvegs (matjurtaræktun sem eykur næringargildi moldarinnar, en ekki öfugt). 

Sjálfbærni
Umhverfishönnun
Auðlindafræði
Lögmál Gauss

Lögmál Gauss er mikilvægt lögmál í stærðfræði og eðlisfræði, kennt við Carl Friedrich Gauss. Fjallar um flæði vigursviðs í þremur rúmvíddum.

Stærðfræðileg framsetning
Rúmheildi sundurleitni vigursviðs F, sem afmarkast af V er jöfn flatarheildi yfir jaðar V (þ.e. S) af þverþætti vigursins F á fletinum S:

þar sem n er (ytri) þverill flatarins S.

Lögmál Greens er samsvarandi lögmál í tveimur rúmvíddum.

Tengt efni
 Jöfnur Maxwells
 Lögmál Kelvin-Stokes
 Rót
 Stigull

Vigurgreining
Eðlisfræði
Lögmál Greens

Lögmál Greens er mikilvægt lögmál í stærðfræði og eðlisfræði, sem á við samband flatarheildis og ferilheildis í tveimur rúmvíddum.

Stærðfræðileg framsetning 
Flatarheildi sundurleitni vigursviðs F=(P(x,y),Q(x,y)), þ.e. div F, á fleti D er jafnt, ferilheildi af þverþætti vigursins F á jaðri D. Vigurinn n=(dy, -dx) er þverill jaðars D.

Aljöfnurnar

 

og

eru notaðar til að setja fram lögmál Greens með eftirfarandi hætti:

þar sem dA er flatareining og C er jaðar D.

Lögmál Gauss er samsvarandi lögmál í þremur rúmvíddum.

Vigurgreining
Eðlisfræði
Heckler & Koch G3

Heckler & Koch G3 er hríðskotariffill framleiddur af þýska skotvopnafyrirtækinu Heckler & Koch á sjötta áratugnum. Hann notar 7.62mm skot og komast í kringum 20 þannig skot á magasínin. Lengd byssunar er 1.025 mm og þyngdin er í kringum 5 kg. Heckler & Koch G3 er í notkun hjá 41 landi, einnig Íslandi. Landhelgisgæsla Íslands og Íslenska friðargæslan notar G3 byssur.

Heckler & Koch skotvopn
Sjálfvirkir rifflar
Semíramis

Semíramis var goðsöguleg drottning í Assýríu sem var frá Sýrlandi og átti að hafa gifst sagnkonunginum Nínusi, stofnanda borgarinnar Níneve. Í armenskum goðsögum varð hún ástfangin af armenska konunginum Ara hinum fagra. Hann vildi ekki eiga hana sem varð til þess að hún hélt með her til Armeníu með þeim afleiðingum að Ara var drepinn í orrustunni.

Margar kenningar eru til um sögulega fyrirmynd Semíramisar og hún er stundum kennd við Sjammuramat, hina babýlónsku drottningu Sjamsi-Adads 5. Assýríukonungs sem ríkti í þrjú ár eftir lát hans 811-808 f.Kr.. 

Assýría
Emilia Plater

Emilia Plater (13. nóvember 1806 – 23. desember 1831) var uppreisnarkona frá Vilnius sem barðist í Nóvemberuppreisninni gegn Rússneska keisaradæminu og er þjóðhetja í Póllandi, Hvíta-Rússlandi og Litháen. Hún var af aðalsfjölskyldu af vestfölskum uppruna. Foreldrar hennar létust þegar hún var ung og hún var því alin upp af ættingjum í Līksna þar sem Lettland er nú. Þegar Nóvemberuppreisnin hófst ákvað hún að mynda uppreisnarflokk í Litháen þar sem uppreisnin hafði ekki náð fótfestu fyrr. 1831 var herflokkurinn tekinn í her Dezydery Chłapowski sem ráðlagði henni að láta af stjórn flokksins sem hún hafnaði. Hún hélt því foringjastöðu sinni og varð í kjölfarið höfuðsmaður. Eftir ósigur pólsku sveitanna hélt Chłapowski með herinn til Prússlands en hún neitaði að hörfa og reyndi að brjótast gegnum skógana frá Litháen til Varsjár. Á leiðinni veiktist hún og lést og er grafin í þorpinu Kapčiamiestis í Litháen. 

Plater, Emilia
Qin Shi Huang

Qin Shi Huang (kínverska: 秦始皇, pinyin: Qín Shǐ Huáng, Wade-Giles: Ch'in Shih-huang) (259 f.Kr. – 10. september 210 f.Kr.) var konungur Kinríkisins frá 247 f.Kr. til 221 f.Kr. og síðan yfir sameinuðu Kína sem fyrsti keisari Kinveldisins til dauðadags. Hann er þekktastur fyrir að hafa fyrstur sameinað Kína í eitt ríki og fyrir að hafa tekið upp löghyggju. Eftir að hafa sameinað landið undir eina stjórn hóf hann ýmis risaverkefni eins og að reisa fyrirrennara Kínamúrsins og grafhýsi á stærð við borg sem var gætt af 8000 manna leirher og gríðarlegt vegakerfi, verkefni sem kostuðu mörg mannslíf. Hann bannaði konfúsíusisma og lét grafa marga fylgismenn hans lifandi og brenna bækur þeirra. Hans er því ekki síður minnst sem harðstjóra.

Keisarar Tjinveldisins
Ho Chi Minh

Hồ Chí Minh (framb. ) (19. maí, 1890 – 2. september, 1969) var víetnamskur byltingarmaður sem varð síðar forsætisráðherra (1946-1955) og forseti (1946-1969) í Norður-Víetnam. Hann var leiðtogi sjálfstæðishreyfingarinnar Viet Minh frá 1941 og stofnaði Alþýðulýðveldið Víetnam 1945. Hann vann sigur á Franska sambandinu í orrustunni við Dien Bien Phu 1954 og var leiðtogi norðurvíetnamska hersins í Víetnamstríðinu til dauðadags. Fyrrum höfuðborg Suður-Víetnams, Sægon, var nefnd Ho Chi Minh-borg honum til heiðurs 1976. 

Forsetar Víetnams
Forsætisráðherrar Víetnams
Leiðtogar Kalda stríðsins
Kommúnistaleiðtogar
Tímúr

Tímúr eða Timur-i lang (tsjagataíska: تیمور - Tēmōr, "járn") (1336 – 19. febrúar 1405) var túrkmenskur herstjóri sem lagði undir sig stóra hluta Mið-Asíu og stofnaði Tímúrveldið. Stofnandi Mógúlveldisins, Babúr, var afkomandi hans. 

Hann var af mongólskum hirðingjaættbálki, Barlas, sem tekið hafði upp tyrkíska tungu og siði. Hann sóttist eftir endurreisn Mongólaveldisins sem hafði brotnað upp í mörg minni ríki á 13. öld. Tímúr var líka kunnugur persneskri menningu og í flestum þeim löndum sem hann lagði undir sig var persneska stjórnsýslumál. 

Hann hóf feril sinn sem leiðtogi í herförum kansins af Tsjagataí í Transoxaníu. Frá 1369 var hann emír í Samarkand sem varð síðar miðstöð veldis hans sem byggðist á yfirráðum yfir Silkiveginum. Með herförum sínum lagði hann undir sig Armeníu, Hindústan (Indlandi), Sýrlandi og Mesópótamíu.

Veldi hans leystist að miklu leyti upp eftir lát hans, en afkomendur hans ríktu áfram í Samarkand. Einn þessara afkomenda stofnaði síðar Mógúlveldið á Indlandi. 

Tímúrveldið
Klerkaveldi

Klerkaveldi, guðveldi eða guðveldisstjórn er tegund stjórnarfars þar sem stjórnin er í höndum kirkju eða klerkaráðs sem stjórna í nafni einhverra æðri máttarvalda. Slíkt stjórnarfar stjórnar oftast samkvæmt guðslögum. 

Í dag eru það fyrst og fremst tvö ríki sem sögð eru búa við klerkaveldi: Vatíkanið, þar sem páfinn er þjóðhöfðingi en þar sem löggjöf er í meginatriðum sú sama og á Ítalíu, og Íran þar sem klerkaráð undir forystu æðstaklerks eru samkvæmt stjórnarskrá Írans sett yfir lýðræðislega kjörna fulltrúa, forseta og þing. 

Tegundir stjórnarfars
Spilaspá

Spilaspá er það þegar spámaður eða spákona, eða einhver sem telur sig búa yfir spádómshæfileikum, leggur spil á borð og les í þau. Oftast er spáð fyrir framtíðinni, um ástir og barneignir; ferðalög og fjárhag. Spilaspá er af sama meiði og lófalestur og bolla- og kristalskúluspár.

Tengt efni 
 Lófalestur
 Tarot

Tenglar 
 Listinn að spá í spil; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1958
Læsi

Læsi kallast það að geta skrifað, lesið eða að tala tungumál. Þetta hugtak er oftast notað í því samhengi að geta lesið og skrifað nógu vel til að tjá sig almennilega eða nógu vel til þess að viðkomandi geti tjáð sig og skilið hugmyndir bóklærðra einstaklinga sem og látið eitthvað af hendi rakna sjálfur. Mennta-, vísinda- og menningarstofnun Sameinuðu þjóðanna eða UNESCO hefur gefið eftirfarandi skilgreiningu; „Læsi er hæfileikinn til að bera kennsl á, skilja, túlka, skapa og tjá sig með því að nota prentað eða ritað efni um mismunandi samhengi. Læsi tengist áframhaldandi lærdómi til að leyfa einstaklingi að uppfylla markmið sín, að þroska og leggja stund við þekkingu og hæfni sína og að taka betur þátt í samfélaginu í heild sinni.“

Hæfileikar
Lestur
Skrift
Þekking
Lungnabólga

Lungnabólga er smitsjúkdómur og bólga í lungnavef og er orsakavaldur hennar örverur (veirur, bakteríur, sveppir og sníkjudýr) eða ertandi eiturefni.Lungnabólga er, eins og nafnið gefur til kynna bólga í lungunum, eða lungnavefnum, Það sem er algengast að orsaka sjúkdóminn eru örverur, t.d. veirur, bakteríur, sveppir, bakteríur og sníkjudýr, einnig getur orsökin verið innöndun á eitruðum gastegungum. En spurningin er hvernig örverurnar orsaka sjúkdóminn. Tökum sem dæmi, gerilveiru, hún festir sig við geril frumu og spýtir erfðaefni sínu í hana, svo myndast fleiri gerilveirur úr erfðaefninu og brjótast á endanum út, svo hópast þær saman, fjölga sér og ráðast á fleiri frumur. En inní gerast hlutirnir, þar taka veirurnar völdin og gerillinn fer að framleiða orku til að fjölga veirunum en hættir að sinna lífverunni sem hann er í. Þannig fær maður lungnabólgu og marga, marga aðra sjúkdóma. Svo smitast sjúkdómurinn líka, það gerist langoftast með andrúmslofti (úðasmiti), veirurnar geta ekki smitast með heitu blóði og fólk með lungnabólgu er oftast of veikburða til að kasta upp. Helstu einkenni lungnabólgu eru: Veirusýking áður en lungnabólgan kemur fram, sjúklingur fær snögga hrolli, háan hita, verk í brjóst og þurran hósta. Einum til tvemur sólarhringum síðar fylgir hóstanum ælukast en uppgangurinn getur verið rauður eða grænn, grænn vegna slíms og rauður vegna blóðs. Einnig getur sjuklingurinn fengið frunsur við munnin sem bendir til skertrar starfsemi ónæmiskerfisins. Sjúklingurinn andar einnig oft ört og grunnt sem segir til um það að hvoru megin lungnabólgan er. Ef sjúklingurinn er gamlingi þá getur hann oft orðið ruglaður um hvenær og hvar hann er. Þeir sem eru líklegastir til að fá lungna bólgu eru: Fólk sem hefur misst miltað, veikt roskið fólk, fólk sem þjáist af alkóhólisma og með skert ónæmiskerfi. Læknar greina sjúkdóminn oft með hrákasýni og til frekari greiningar er tekinn lungnamynd. Hvernig læknirinn læknar sjúkdóminn er hins vegar önnur saga. Það er vanalega gert með sýklalyfinu Pensillíni en hvaða áhrif hefur Pensillín á gerilveirunni sem skapaði öll þessi læti?

Lungnabólgan hefur dregið marga fræga til dauða eins og Carl Sagan, René Descartes, William Styron og Bernie Mac

Tengt efni 
 Spænska veikin
 Lambakregða
 Maurice Ralph Hilleman bandarískur örverufræðingur sem sérhæfði sig í bólusetningum.

Tenglar 
 Umfjöllum um lungnabólgu á doktor.is

Smitsjúkdómar
Leggöng

Leggöng, skeið eða slíður kallast hluti æxlunarfæra kvendýra sem eru göng sem liggja frá leghálsi og ná út úr líkamanum hjá legkökuspendýrum og pokadýrum, en hjá kvenkyns fuglum, nefdýrum og skriðdýrum tengjast leggöngin frá legi að gotraufinni (cloaca). Leggöngin eru gerð út sléttum (hvítum) vöðvavef og taka þátt í æxlun, fæðingu og gangmáli.

Getnaðarlimur karldýrs fer aldrei lengra en inn í skeið en þaðan berst sæði inn fyrir legháls með vöðvasamdráttum. Við fæðingu afkvæmis víkka leggöngin út vegna áhrifa oxytósíns.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Legnám

Æxlunarfæri
Afrískur svartviður

Afrískur svartviður (fræðiheiti: Dalbergia melanoxylon) er dulfrævingur af ertublómaætt.

Afrískur svartviður vex á þurru landi í Afríku, frá Senegal austur til Erítreu suður til Suður-Afríku. Tréin eru á bilinu 4-15 metra há með gráum berki.

Viðurinn telst ekki sem íbenviður.

Tilvísanir 	

Afríka
Ertublómaætt
Lykilorð (bók)

Lykilorð er bók sem inniheldur biblíuvers fyrir hvern dag. Bókin er íslensk útgáfa af Herrnhuter Losungen sem hefur komið út í Þýskalandi í hartnær tvær aldir. Hefðin er rakin aftur til þess að Nikolaus Ludwig von Zinzendorf kynnti vers dagsins fyrir bræðrasöfnuðinum í Herrnhut 3. maí 1728.

Ný bók kemur út á hverju ári og má finna í henni biblíuvers dagsins, annars vegar úr Gamla Testamentinu og hins vegar úr Nýja Testamentinu auk fleiri kirkjulegra eða trúarlegra texta úr menningarheimi hverjar útgáfu fyrir sig.

Heimildir
 Þýsk Wikisíða um Herrnhuter Losungen

Tengill
 Vefsíða íslensku útgefendanna

Bækur
Kristni
Gábor Talmácsi

Gábor Talmácsi (f. 28. maí 1981) er ungverskur atvinnumaður í vélhjólakappakstri. Hann er núverandi MotoGP heimsmeistari í 125 kúbika flokki. 

Ungverskir vélhjólakappar
Buddy Holly

Charles Hardin Holley, betur þekktur sem Buddy Holly (7. september 1936 – 3. febrúar 1959) var bandarískur söngvari og lagahöfundur og einn af frumkvöðlum rokksins. Hann sló fyrst í gegn með laginu „That'll Be the Day“ sem hann tók upp með hljómsveit sinni The Crickets árið 1957 (árið áður hafði hann tekið lagið upp fyrir Decca en það hafði ekki náð hylli). Hann var þekktur fyrir sérkennilegan „hikstandi“ söngstíl í lögum eins og „That'll Be the Day“, „Peggy Sue“ og „Not Fade Away“. Hann lést í flugslys þann 3 febrúar árið 1959, einu og hálfu ári eftir að hann sló í gegn. Með í flugvélinni voru þeir Ritchie Valens og The Big Bopper.

Holly, Buddy
The Big Bopper

Jiles Perry (J.P.) Richardson, Jr., þekktastur sem The Big Bopper (24. október 1930 – 3. febrúar 1959) var bandarískur plötusnúður og einn af frumkvöðlum rokksins. Hann er þekktastur fyrir lagið „Chantilly Lace“ sem hann söng árið 1958. Hann fórst í flugslysi ásamt Buddy Holly og Ritchie Valens.

Bandarískir plötusnúðar
Lykilorð

Lykilorð (einnig kallað leyniorð eða aðgangsorð í tölvunarfræðilegu samhengi) er leynilegt orð eða röð stafa notað til að fá aðgang að einhverju. Verður að halda lykilorði leyndu frá þeim sem er ekki veitt aðgang. Oft eru lykilorð í raun og veru ekki orð, frekar röð stafa sem er alveg erfitt að giska á, eins og æskilegt er. Sum lykilorð samanstanda af nokkrum orðum og þá eru „lykilfrasar“. Önnur lykilorð eins og leyninúmer samanstanda eingöngu af tölustöfum. Venjulega er lykilorð stutt og auðvelt að muna eftir og slá inn í tölvu.

Lykilorð hafa verið notuð síðan forna tíma til að takmarka aðgang að byggingum og byggðum. Varðmaður væri staddur við sérstakt svæði og veitti aðgang þeim sem þekktu lykilorðið. Nú á dögum eru lykilorð notuð ásamt notandanöfnum við innskráningu til að fá aðgang að meðal annars stýrikerfum, farsímum og hraðbönkum. Tölvunotandi þurfi lykilorð til margra nota: til að skrá inn í tölvuna, ná í tölvupóst frá netþjónum, opna forrit, tengja gagnagrunnum og tölvunetum, nota ákveðnar vefsíður eða jafnvel lesa dagblöð.

Þó að lykilorð séu notuð víða í daglegu lífi eru ókostarnir þeirra nokkrir: auðvelt er að giska á, stela eða gleyma þeim. Þar sem mikið öryggi þarf eru lykilorð oft notuð ásamt öðrum upplýsingum til að fá aðgang að einhverju kerfi, til dæmis hjá sumum netbönkum þarf að slá inn auðkennisnúmer með lykilorðinu. Sum fyrirtæki og skólar biðja tölvunotendurna sína um að breyta lykilorðum á reglulegu millibili, t.d. á þriggja mánuða fresti. Oft eru reglur um lengd lykilorða og af hverjum stöfum þau mega samanstanda.

Lykilorð 
Öryggi
Dagurinn þegar tónlistin dó

„Dagurinn þegar tónlistin dó“ (upprunalega The Day the Music Died) er það sem Don McLean kallaði 3. febrúar 1959 í laginu „American Pie“ árið 1971. Þann dag létust í flugslysi þrír af frumkvöðlum rokksins, Buddy Holly, Ritchie Valens og The Big Bopper, ásamt flugmanninum Roger Peterson, þegar eins hreyfils Beechcraft Bonanza-flugvél þeirra hrapaði á maísakur nokkrum mínútum eftir að hún tók á loft frá flugvellinum í Mason City í Iowa.

Flugslys
1959
Icelandic Folk Songs - Kristín Ólafsdóttir - Atli Heimir Sveinsson

Icelandic Folk Songs - Kristín Ólafsdóttir - Atli Heimir Sveinsson  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1978. Á henni syngur Kristín Ólafsdóttir íslensk þjóðlög. Undirleik undir stjórn Atla Heimis Sveinssonar annast hljómlistarmenn úr Sinfóníuhljómsveit Íslands, mismunandi stórar hljómsveitareiningar í hverju lagi. Auk þess leikur Örn Arason á gítar í nokkrum lögum. Upptakan fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður Sigurður Árnason, sem einnig annaðist hljóð-blöndun ásamt Atla Heimi. Ljósmynd á framhlið: Bragi Hinriksson

Lagalisti
Gefið þið mér í staupið strax og Drykkjumannavísa
Stúlkurnar ganga
Gortaraljóð
Litlu börnin leika sér
Krummavísur
Stássmeyjarkvæði 
Talnaþula
Glúmur og Geirlaug
Sof þú blíðust barnkind mín
Barnagælur
Álfasveinninn
Ásukvæði

Textabrot af bakhlið plötuumslags 
  

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1978
Lögmál Kelvin-Stokes

Lögmál Kelvin-Stokes er lögmál í stærðfræði og eðlisfræði, sem fjallar um tengsl rótar vigurs og ferilheildis í þrívíðu rúmi. Kennt við William Thomson Kelvin og George Gabriel Stokes.

Stærðfræðileg framsetning
Flatarheildi rótar vigursviðs F=(P,Q,R) yfir flötinn Σ er jafnt ferilheildi af snertilþætti F á jaðri Σ:  

sem einnig má rita sem:

Sjá einnig
 Lögmál Gauss
 Lögmál Greens
 Jöfnur Maxwells

Vigurgreining
Lögmál Faradays

Lögmál Faradays er lögmál í rafmagnsfræði, sem segir að span í spanspólu, sé jafnt og tímabreyting segulflæðis margfaldað með fjölda vafninga, þ.e. 
 
þar sem
 er rafspennan (span) sem myndast,
N er fjöldi vafning og
ΦB er segulflæði.

Reikna má span í einum vafningi með eftirfarandi jöfnu:

og segulflæði með jöfnunni
ΦB 

þar sem E er rafsvið og B segulstyrkur.

Lögmál Faradays (fyrir einn vafning) verður þá:

sem má umrita með lögmáli Kelvin-Stokes þannig:

sem er það form sem lögmálið birtist í jöfnum Maxwells

Rafmagnsfræði
Ungbarnadauði

Ungbarnadauði er dauði barns á fyrsta aldursári. Tíðni ungbarnadauða er skilgreind sem fjöldi látinna barna 12 mánaða og yngri á hver 1.000 börn sem fæðast lifandi. Vöggudauði, óútskýrt skyndilegt andlát barns undir 12 mánaða aldri, er ein orsök ungbarnadauða. Barnadauði er dauði barna undir fimm ára aldri, og burðarmálsdauði er dauði fósturs eða nýbura, eftir 22 vikna meðgöngu og áður en barnið er 28 daga gamalt.

Ástæður ungbarnadauða eru margvíslegar og tengjast meðal annars sjúkdómum, umhverfisþáttum og efnahagslegum þáttum. Algengar orsakir ungbarnadauða eru köfnun í fæðingu, lungnabólga, fæðingargallar, vandamál í meðgöngu eða við fæðingu, nýburasýking, niðurgangur, malaría, mislingar og vannæring. Skortur á læknisþjónustu á meðgöngu, áfengisneysla, reykingar og eiturlyfjaneysla, eru meðal áhrifaþátta. Tíðni ungbarnadauða tengist mörgum öðrum breytum eins og menntunarstigi móður, umhverfisaðstæðum, samfélagslegum innviðum og heilbrigðisþjónustu. Aðgerðir eins og bætt hreinlætisaðstaða, aðgangur að hreinu drykkjarvatni, bólusetningar gegn algengum smitsjúkdómum og aðrar lýðheilsuráðstafanir draga úr tíðni ungbarnadauða.

Árið 1990 létust 8,8 milljón börn undir 12 mánaða aldri í heiminum. Árið 2015 var þessi tala komin niður í 4,6 milljónir. Tíðni ungbarnadauða minnkaði úr 65 í 29 andlát á 1.000 fæðingar á heimsvísu á sama tíma. Árið 2017 létust 5,4 milljón börn fyrir fimm ára aldur, en árið 1990 var þessi tala 12,6 milljónir. Talið er að hægt væri að fyrirbyggja 60% þessara andláta með tiltölulega einföldum aðgerðum eins og samfelldri brjóstagjöf, bólusetningum og bættri næringu.

Tíðni ungbarnadauða 
Samkvæmt Sameinuðu þjóðunum voru eftirtalin fimm lönd með hæsta tíðni ungbarnadauða 2015-2020:

Samkvæmt sömu heimild voru eftirtalin fimm lönd með lægsta tíðni ungbarnadauða 2015-2020:

Tilvísanir 

Dauði
Barnalækningar
Casterman

Casterman er belgískt forlag sem sérhæfir sig í myndasögum og barnabókum. Það er staðsett í Tournai, Belgíu. Fyrirtækið var stofnað árið 1780. Árið 1934 yfirtók Casterman útgáfufyrirtækið Le Petit Vingtième sem staðið hafði að útgáfu fyrstu þriggja bókanna í flokknum um Ævintýri Tinna. Casterman hefur líka gefið út aðra myndasöguhöfunda eins og t.d. Jacques Martin (Ævintýri Alexar), François Craenhals (Hin fjögur fræknu m.m.) og C. & V. Hansen (Rasmus klumpur).

Belgísk bókaforlög