alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Berengaría af Portúgal

Berengaría af Portúgal (um 1195 – 1221), kölluð Beingerður (Bengjerd) í Danmörku, var portúgölsk konungsdóttir og drottning Danmerkur frá 1214 til dauðadags.

Berengaría var tíunda í röðinni af ellefu börnum Sanchos 1., konungs Portúgals, og Dulce af Aragóníu. Hún kom til frönsku hirðarinnar ásamt bróður sínum, Ferrante, árið 1211 og kynntist þar Ingibjörgu drottningu, konu Filippusar 2. Frakkakonungs og systur Valdimars sigursæla Danakonungs, og kynnti hún Berengaríu fyrir Valdimar. Dagmar, fyrri kona hans, dó af barnsförum 1212 eða 1213 og í þjóðkvæði segir að hún hafi á banabeði beðið Valdimar að gifast annarri stúlku, ekki „fallega blóminu“ Berengaríu, en miklar sögur fara af fegurð hennar. Engar heimildir aðrar styðja frásagnir kvæðisins og Valdimar og Berengaría giftust 1214.

Dagmar hafði verið afar vinsæl meðal þegnanna. Berengaría var andstæða hennar, dökk yfirlitum og sögð harðlynd og drambsöm. Hún var því óvinsæl í Danmörku og margir kenndu henni um háa skatta sem Valdimar lagði á þegnana en þeir runnu þó aðallega til stríðsreksturs hans. Berengaría reyndi þó að afla sér vinsælda, meðal annars með því að gefa kirkjum og klaustrum gjafir.

Berengaría eignaðist fjögur börn sem upp komust á árunum 1216-1219 en dó svo af barnsförum árið 1221. Hún var móðir þriggja Danakonunga, Eiríks plógpenings, Abels og Kristófers 1., auk dótturinnar Soffíu, sem giftist Jóhanni markgreifa af Brandenburg. Hún er grafin í kirkju heilgas Bendts í Ringsted við hlið manns síns en Dagmar drottning hvílir við hina hlið hans. Gröf Berengaríu var opnuð 1855 og fannst þá meðal annars þykk og mikil hárflétta.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur
Dagmar af Bæheimi

Dagmar af Bæheimi (um 1186 – 1212/1213), sem hét réttu nafnið Markéta (Margrét) var konungsdóttir frá Bæheimi og drottning Danmerkur frá 1205 til dauðadags.

Markéta var dóttir Ottokars 1. hertoga og síðar konungs af Bæheimi, og fyrri konu hans, Aðalheiðar af Miessen. Hún giftist Valdimar sigursæla Danakonungi um 1205 í Lübeck og var eftir það nefnd Dagmar. Drottningin varð fljótt mjög vinsæl í Danmörku og fékk orð á sig fyrir góðmennsku. Hún var ljóshærð og norræn í útliti, þveröfugt við Berengaríu af Portúgal, seinni konu Valdimars, sem var mjög dökk yfirlitum að sögn.

Árið 1209 eignaðist Dagmar soninn Valdimar en 1212 eða 1213 dó hún, líklega af barnsförum. Í gömlu þjóðkvæði segir að hún hafi beðið Valdimar mann sinn að giftast ekki Berengaríu, heldur annarri konu, en trúlega má rekja þá sögn til óvinsælda Berengaríu, sem Valdimar giftist svo 1214. Drottningarnar eru grafnar sín hvoru megin við Valdimar í kirkju heilags Bendts í Ringsted.

Valdimar sonur þeirra var útnefndur meðkonungur föður síns árið 1218 en hann varð fyrir slysaskoti á veiðum árið 1231 og lést. Það voru því synir Berengaríu sem erfðu ríkið, hver á eftir öðrum.

Heimildir 
 
 

Drottningar Danmerkur
Listi yfir leyniþjónustur

Þetta er listi yfir leyniþjónustur eftir löndum.

Bandaríkin 
 Bandaríska alríkislögreglan (Federal Bureau of Investigation, FBI)
 Central Intelligence Agency (CIA)

Bretland 
 Breska leyniþjónustan (Secret Intelligence Service, SIS, MI6)
 Breska öryggisþjónustan (Security Service, MI5)
 Government Communications Headquarters (GCHQ)
 Counter Terrorism Command í Scotland Yard (CTC, SO15)

Ísland 
 Greiningardeild Ríkislögreglustjóra (GRLS)
 Greiningardeild Varnarmálastofnunar Íslands (GVMSÍ)
 Skattrannsóknarstjóri Ríkisins

Ísrael 
 Mossad

Leyniþjónustur

ru:Спецслужбы
Heimir Steinsson

Sr. Heimir Steinsson (1. júlí 1937 – 15. maí 2000) var prestur, skólastjóri, þjóðgarðsvörður á Þingvöllum og útvarpsstjóri á Rúv um árabil.

Tenglar 
 Heimir Steinsson; minningargreinar í Morgunblaðinu 2000

Íslenskir prestar
Útvarpsstjórar RÚV
Berglind Björg Þorvaldsdóttir

Berglind Björg Þorvaldsdóttir (f. 18. janúar 1992) er íslensk knattspyrnukona, fædd og uppalin í Vestmannaeyjum. Hún leikur nú með Hammarby IF í Svíþjóð. 

Hún varð markahæsti leikmaður undir 19 ára landsliðsins frá upphafi eftir tvö mörk í 4-0 sigri liðsins á Úkraínu. Hún hefur lengst af spilað með Breiðabliki á Íslandi.

Tilvísanir

Heimild 
 Leikmaður Berglind Björg Þorvaldsdóttir KSÍ.
 
 
Íslenskir knattspyrnumenn

Íslenskar konur
Dagný Brynjarsdóttir

Dagný Brynjarsdóttir (f. 10. ágúst 1991) er íslensk knattspyrnukona, fædd og uppalin á Hellu. Hún leikur nú með West Ham Women. Dagný var valinn efnilegasti leikmaðurinn í Pepsi deild kvenna, í júlí 2010.

Hún var fyrirliði undir 17 ára og 19 ára landsliðsins. Hún var valin íþróttamaður ársins í Rangárþingi ytra árið 2010, en hún einmitt fædd í þeirri sýslu. Hennar fyrsti leikur með íslenska kvennalandsliðinu var gegn Bandaríkjunum í Algarve-bikarnum.

Tilvísanir 

Íslenskir knattspyrnumenn

Íslenskar konur
Hallbera Guðný Gísladóttir

Hallbera Guðný Gísladóttir   (f. 14. september 1986) er íslensk knattspyrnukona, fædd og uppalin á Akranesi. Hún leikur nú með Val í Pepsi-deildinni. Hallbera var valinn leikmaður 10. umferðar, ársins 2010.

Tilvísanir

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Harpa Þorsteinsdóttir

Harpa Þorsteinsdóttir ì  (f. 27. júní 1986) er íslensk fyrrum knattspyrnukona, fædd og uppalin í Garðabæ. Hún leikur nú með Breiðabliki. Harpa skoraði þrennu á móti eistnesku liði, Levadia Tallin. Hún var markahæst í undankeppni Meistaradeildar Evrópu, 2010.

Tilvísanir

Tenglar 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Málfríður Erna Sigurðardóttir

Málfríður Erna Sigurðardóttir   (f. 30. maí 1984) er íslensk knattspyrnukona, fædd og uppalin í Reykjavík. Hún leikur nú með Val. Málfríður var í barnsburðarleyfi árið 2009, og leik að þeim sökum ekkert á sama tímabili. . Hún gerði eitt af átta mörkum Vals, í 8-1 sigri félagsinns gegn Cardiff, á árinu 2008.

Tilvísanir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Soffía Eiríksdóttir af Danmörku

Soffía Eiríksdóttir (1241 – 1286) var dönsk konungsdóttir og drottning Svíþjóðar frá 1260 til 1275, þegar manni hennar var steypt af stóli.

Soffía var dóttir Eiríks plógpenings Danakonungs og Juttu af Saxlandi. Faðir hennar var myrtur 1250 og móðir hennar giftist aftur þýskum greifa. Sagt er að þegar Soffíu var sagt að hún ætti að giftast Valdimar Birgissyni Svíakonungi hafi hún farið í dyngju sína og beðið til Maríu meyjar: „Gefðu að ég verði hamingjusöm með honum og hann með mér.“ Þau giftust 1260. Soffíu er svo lýst að hún hafi verið falleg kona, ör, skapmikil, valdafíkin og orðhvöt. Hún kallaði mága sína „Magnús ketilbæti“ og „Eirík alls-ekki“ (aðrar heimildir segja þó að Eiríkur hafi gefið sjálfum sér það viðurnefni). Hún var líka þekkt fyrir áhuga á skák.

Yngri systir hennar, Jutta, hafði verið í klaustri í Danmörku en yfirgaf það 1272 og fór til systur sinnar í Svíþjóð. Ári síðar eignaðist hún barn með Valdimar mági sínum. „Vei mér ... Vei því að systir mín skyldi nokkurn tíma líta Svíþjóð augum,“ er haft eftir Soffíu. Jutta var aftur send í klaustur og Valdimar látinn fara í pílagrímsferð til Rómar í yfirbótarskyni. Það dugði ekki til og árið 1275 var Valdimar steypt af stóli og Magnús bróðir hans tók við ríkjum. Soffía fór til Danmerkur 1277 og hafði þá gefist upp á framhjáhöldum og frillulifnaði manns síns. 

Á meðal barna þeirra voru Ingibjörg, fyrri kona Geirharðs blinda greifa af Holtsetalandi og Ríkissa, kona Przemysl 2., konungs Póllands.

Heimildir 
 
 

Danskar konungsdætur
Drottningar Svíþjóðar
Bergur Sokkason

Bergur Sokkason (d. 1350) var íslenskur munkur, ábóti og fræðimaður. Hann var árið 1316 munkur í Þingeyraklaustri en fluttist þaðan í Munkaþverárklaustur. Þar var hann príor árið 1322 en ábóti árin 1325 – 1334 og aftur 1345 – 1350. Hann er talinn hafa sagt af sér ábótadæminu 1334 vegna lítillætis, þótt síðar þyrfti hann að taka við því öðru sinni. 

Laurentius biskup hafði kennt Bergi: „Varð hann hinn fremsti klerkur, söngvari harla sæmilegur og mælskumaður mikill, svo að hann setti saman margar sögubækur heilagra manna í norrænu máli með mikilli snilld. Unnust þeir bróðir Bergur og Laurentius með hjartanlegri elsku, því að alla þá, sem Laurentius sá, að gott vildu nema og til góða vildu hafa sína mennt, elskaði hann.“ Einnig finnst sagt frá ábótavígslu Bergs: „Var hann formenntur maður umfram flesta menn þá á Íslandi um klerkdóm, letur, söng og málsnilld. Samansetti hann margar heilagra manna sögur í norrænu, sem birtast mun og auðsýnast, meðan þetta land er byggt. Hér yfir fram hafði sá góði mann ágætt siðferði með klausturlegum lifnaði. Voru þeir Bergur ábóti og Laurentius biskup í kærlegri vináttu.“ Bergur mun hafa ritað sögur af Guðmundi góða, heilögum Nikulási, Mikael erkiengli og vísast fleirum.

Tilvísanir

Heimildir 
 Finnur Jónsson: Historia Ecclesiastica Islandiæ IV, bls. 44-45, Havniæ MDCCLXXVIII.
 Páll Eggert Ólason: Íslenzkar æviskrár I, bls. 150, Reykjavík 1948.

Tenglar 
 Bergur Sokkason: Mikaels saga engils, 4.-10. kaflar @ Helgisetur. Skoðað 24. september 2010.
 Bergur Sokkason: Mikaels saga engils, 12.-22. kaflar @ Helgisetur. Skoðað 24. september 2010.
 Bergur Sokkason: Mikaels saga engils, 23.-28. kaflar @ Helgisetur. Skoðað 24. september 2010.

Íslenskir ábótar og príorar
Íslenskir rithöfundar

Íslendingar á 14. öld
Annað meginlandsþing Bandaríkjanna

Þann 10. maí 1775 kom Annað meginlandsþingið (enska: Second Continental Congress) saman í Philadelphiu, Pennsylvaníu. Fyrsta meginlandsþingið hafði verið haldið í Philadelphia árið áður. Helsta viðfangsefni þingsins var að ræða samhæfðar hernaðaraðgerðir nýlendnanna og nauðsyn þess að nýlendurnar kæmu sér upp þjálfuðu herliði. Bandaríska byltingin hafði þá þegar hafist. Þingið sat með hléum frá 10. maí 1775 til 1. mars 1781, þegar Sambandsþing Bandaríkjanna (e. Congress of the Confederation) tók við.

Verkefni þingsins 

Mikilvægasta verkefni þingsins var að samhæfa hernaðaraðgerðir nýlendnanna. Þar til að meginlandsþingið tók að sér yfirstjórn herja nýlendnanna hafði byltingin verið næsta skipulagslaus. Þann 14. júní 1775 myndaði þingið Meginlandsherinn (e. Continental Army). George Washington var skipaður yfirmaður hersins.

Afrek þingsins 
 
Mikilvægasta afrek þingsins var þó ótvírætt samþykkt Sjálfstæðisyfirlýsingar Bandaríkjanna þann 4. júlí 1776. Þingið lagði einnig grunn að varanlegu stjórnskipulagi Bandaríkjanna með því að samþykkja fyrstu stjórnarskrá landsins — Sambandsskrána (e. The Articles of Confederation) þann 15. febrúar 1777. Það tók ríkin langan tíma að samþykkja Sambandsskrána, en hún var loks undirrituð af fulltrúum allra nýlendnanna þrettán þann 1. mars 1781. Í kjölfarið er talað um þing Bandaríkjanna sem Sambandsþingið.

Kosningaréttur 

Þó um fimmtíu fulltrúar hafi setið bæði Annað meginlandsþing Bandaríkjanna og sömu leiðis Sambandsþing Bandaríkjanna, var atkvæðisréttur á báðum þingum í höndum ríkjanna og því voru aðeins 13 fullgild sæti á báðum þingum. Bæði á Öðru meginlandsþinginu og Sambandsþinginu hafði hvert ríki neitunarvald. Það var ekki fyrr en Sambandsskráin vék árið 1789 fyrir Stjórnarskrá Bandaríkjanna sem sætum var fjölgað á þinginu og atkvæðagreiðslur með meirihlutavægi teknar upp á þinginu.

Fulltrúar á þinginu 

Meðal þekktra fulltrúa á öðru meginlandsþingi Bandaríkjanna voru Benjamin Franklin, Thomas Jefferson og John Hancock, sem seinna meir tóku þátt í að skrifa stjórnarskrá Bandaríkjanna og teljast til Landsfeðra Bandaríkjanna (e The Founding Fathers). John Hancock var kjörinn forseti þingsins 24 maí 1775.

Bandarísk stjórnmál
Saga Bandaríkjanna
Fyrsta meginlandsþingið

Þann 5. september 1774 hittust 56 fulltrúar frá tólf af nýlendunum þrettán (Georgíuríki sendi ekki fulltrúa) í Philadelphiu, í Pennsylvaníuríki, á Fyrsta meginlandsþinginu, (enska: First Continental Congress). Fundurinn var kallaður saman til að ræða viðbrögð við The Coercive Acts (þekkt sem The Intolerable Acts í Bandaríkjunum), lögum sem breska þingið hafði sett 1774 um málefni nýlendnanna í Norður-Ameríku í kjölfar teboðsins í Boston, 1773. Niðurstaðan var að konungi Bretlands var send bænaskrá þar sem farið var fram á að lögunum yrði aflétt. Um leið var ákveðið að önnur samkoma skyldi kölluð saman ef konungur yrði ekki við kröfunum.

Helsta afrek Fyrsta meginlandsþingsins var að fulltrúar nýlendnanna bundust böndum um að breskar vörur yrðu sniðgengnar frá og með 1 desember 1774. Árangurinn fór fram úr björtustu vonum þar sem innflutningur frá Bretlandi hrundi. Bandaríski sagnfræðingurinn T.H. Breen hefur í þessu sambandi talað um mikilvægi neytendavitundar í bandarísku byltingunni, og myndun bandarískrar þjóðarvitundar.

Konungurinn varð ekki við kröfum nýlendubúa og þann 19. apríl 1775 hófst bandaríska byltingin. Þann 10. maí 1775 kom Annað meginlandsþing Bandaríkjanna saman.

Bandarísk stjórnmál
Saga Bandaríkjanna
Genfarsamþykkt um höfundarétt

Genfarsamþykkt um höfundarétt var alþjóðasamningur um gagnkvæma vernd höfundaréttar sem var unninn af Menningarstofnun Sameinuðu þjóðanna og samþykktur í Genf í Sviss árið 1952. Ástæðan fyrir gerð þessa sáttmála var sú að Bandaríkin og Sovétríkin auk margra þróunarríkja vildu ekki staðfesta Bernarsáttmálann frá 1886; Bandaríkin vegna þess að staðfesting hefði þýtt róttækar breytingar á bandarískri löggjöf, og Sovétríkin og þróunarríkin vegna þess að þau töldu Bernarsáttmálann fyrst og fremst þjóna hagsmunum hugverkaútflytjandi vestrænna ríkja. Með Genfarsamþykktinni var þannig komið á alþjóðlegri gagnkvæmri viðurkenningu höfundaréttar.

Genfarsamþykktin gengur mun skemmra en Bernarsáttmálinn í veigamiklum atriðum og er ekki eins ítarleg. Genfarsamþykktin gerir til dæmis ráð fyrir því að hægt sé að skilyrða vernd höfundaréttar við ákveðin formskilyrði eins og skráningu verka í löndum þar sem það tíðkast. Lágmarkstímalengd verndar er 25 ár frá andláti höfundar en í Bernarsáttmálanum var þá kveðið á um vernd í 50 ár frá andláti höfundar.

Mörg lönd sem voru fyrir aðilar að Bernarsáttmálanum gerðust líka aðilar að Genfarsamþykktinni, þar á meðal Ísland sem undirritaði hana 1956. 

Með tilkomu Samnings Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum missti Genfarsamþykktin þýðingu sína að miklu leyti.

Tenglar
Genfartextinn frá 6. september, 1952.
Parísartextinn frá 14. júlí, 1971.
Aðilar að Genfarsamþykktinni með viðaukayfirlýsingu varðandi grein XVII og úrskurð um grein XI. . 
Aðilar að samþykktinni eftir endurskoðun hennar 24. júlí 1971 .

Alþjóðasamningar
Höfundaréttur
1952
Litarefni

Litarefni eru efni sem eru bætt í til dæmis mat til þess að breyta litnum. Ákveðin litarefni eru þó varasöm í matvælum (E102, E104, E110, E122, E124 og E129) þar sem þau geta valdið óæskilegri hegðun barna. Litarefni voru fyrst notuð á tímum hellamynda, fyrir 33.000 árum.

Tilvísanir 
<references>

Tengt efni 
 Úmbra 
 Okkur

Matvælafræði
Margrét Skúladóttir

Margrét Skúladóttir (um 1208 – 1270) var norsk jarlsdóttir og drottning Noregs frá 1225 þar til maður hennar, Hákon gamli, lést í árslok 1263.

Margrét var dóttir Skúla jarls Bárðarsonar og Ragnhildar Jónsdóttur konu hans. Faðir hennar var hálfbróðir Inga Bárðarsonar konungs og gerði tilkall til krúnunnar þegar Ingi dó 1217 en Hákon Hákonarson var valinn í hans stað. Skúli varð þá ríkisstjóri og réði mestu um stjórn landsins fyrstu ár Hákonar á konungsstóli en þegar frá leið dró úr völdum hans og um leið jókst togstreita milli konungs og jarls. Árið 1219 var samið um giftingu Hákonar og Margrétar dóttur Skúla og voru það ráðgjafar Hákonar sem áttu hugmyndina og vildu með því reyna að draga úr líkum á að Skúli reyndi á ný að gera tilkall til krúnunnar. Hún var þó of ung til að giftast og brúðkaupið var ekki haldið fyrr en 25. maí 1225.

Mægðirnar dugðu þó ekki til. Samskipti þeirra tengdafeðganna versnuðu stöðugt og lauk með því að Skúli gerði uppreisn árið 1239 og lét taka sig til konungs á Eyraþingi en tapaði í baráttunni við Hákon og var drepinn í Niðarósi 1240. Sagt er að Margrét hafi tekið deilur þeirra mjög nærri sér og að sjálfsögðu dauða föður síns einnig.

Samkvæmt því sem segir í sögu Hákonar virðist Margrét oftast hafa verið í för með honum þegar hann ferðaðist á milli landshluta en fátt er vitað um hana sjálfa. Hún virðist ekki hafa haft nein pólitísk áhrif né heldur sóst eftir þeim. Þau Hákon eignuðust þrjú börn sem upp komust, Hákon unga, Magnús lagabæti og Kristínu.

Hákon dó í Orkneyjum í árslok 1263 og Magnús sonur þeirra tók við. Margrét var hjá honum næstu árin en tók sér bólsetu í klaustri 1267 og var þar líklega til dauðadags 1270.

Heimildir 
 
 

Drottningar Noregs
Ísabella Bruce

Ísabella Bruce (um 1281 – 1358) var skosk jarlsdóttir og drottning Noregs frá 1293 til 1299. Eftir fráfall Eiríks manns síns bjó hún svo í nær sextíu ár sem ekkjudrottning í Noregi og dó í Björgvin tæplega áttræð að aldri.

Ísabella var dóttir Róberts Bruce, jarls af Carrick (d. 1308) og Marjorie konu hans. Bróðir hennar, Róbert, var konungur Skotlands frá 1306. Ísabella kom til Noregs með föður sinum 1293 til að giftast Eiríki, sem þá var 25 ára og hafði verið ekkjumaður í tíu ár. Fyrri kona hans, Margrét, var einnig skosk og einkabarn þeirra, Margrét Skotadrottning, var þá látin. Ísabella og Eiríkur eignuðust líka eina dóttur, Ingibjörgu, sem fæddist 1297.

Eiríkur dó 1299 en Ingibjörg litla erfði ekki ríkið, heldur Hákon föðurbróðir hennar, sem var framar í erfðaröðinni samkvæmt norskum lögum. Ísabella sneri ekki heim til Skotlands, hvorki þegar hún varð ekkja né þegar Róbert bróðir hennar varð konungur, enda var lífið mun friðvænlegra í Noregi en í Skotlandi, þar sem innanlandsófriður geisaði auk stöðugra átaka við Englendinga; þrír af bræðrum Ísabellu voru hengdir á árunum 1306-1307 og tvær systur hennar, drottningin mágkona hennar og dóttir Róberts bróður hennar voru í haldi í Englandi 1306-1314 og sættu illri meðferð.

Ísabella kaus fremur að búa sem ekkja í Björgvin og virðist aldrei hafa heimsótt ættland sitt eftir að hún kom fyrst til Noregs en hún hafði þó bréfaskipti við systur sína og kann að hafa lagt hönd á plóg þegar friður var saminn milli Orkneyinga, Hjaltlendinga og Skota 1312. Annars virðist hún hafa látið lítið fyrir sér fara. Hún styrkti löngum kirkjurnar og biskupsstólinn í Björgvin rausnarlega.

Talið er að Ísabella hafi ráðið því að Ingibjörg dóttir hennar, þá þriggja ára, var föstnuð Jóni Magnússyni Orkneyjajarli árið 1300 en ekkert varð af brúðkaupi því jarlinn dó árið 1311. Þá samdi Ísabella um giftingu dóttur sinnar og Valdimars Magnússonar hertoga, yngsta bróður Birgis Magnússonar Svíakonungs, og giftust þau 1312. Samtímis giftist Eiríkur bróðir Valdimars Ingibjörgu dóttur Hákonar háleggs. Sex árum síðar dóu hertogarnir báðir í dýflissu þar sem Birgir bróðir þeirra hafði sett þá. Ingibjörg Eiríksdóttir giftist aldrei aftur, fremur en móðir hennar hafði gert, en bjó áfram í Svíþjóð. Í sænsku skjali frá 1357 kemur fram að Ísabella ekkjudrottning eigi að taka arf eftir dóttur sína og virðist hún því hafa dáið á undan henni.

Heimildir 
 
 

Drottningar Noregs
Margrét af Skotlandi, Noregsdrottning

Margrét af Skotlandi (28. febrúar 1261 –  9. apríl 1283) var skosk konungsdóttir og drottning Noregs frá 1281 til dauðadags, fyrri kona Eiríks Magnússonar prestahatara.

Margrét var dóttir Alexanders 3. Skotakonungs og Margrétar af Englandi, dóttur Hinriks 3. Hún kom til Noregs 1281, tvítug að aldri, til að giftast Eiríki konungi, sem var aðeins tólf eða þrettán ára. Eitt helsta markmiðið með hjónabandinu mun hafa verið að bæta samkomulagið milli Norðmanna og Skota, sem hafði lengi verið stirt vegna deilna um Suðureyjar, Orkneyjar og Hjaltlandseyjar. Margrét sjálf er sögð hafa verið á móti hjónabandinu, svo og margir vinir hennar og ættingjar, en Alexander konungur fékk sínu framgengt.

Ekki er hægt að segja að jafnræði hafi verið með konungshjónunum. Margrét var vel menntuð og háttvís, fullþroskuð kona en Eiríkur ungur stráklingur, ómenntaður, jafnvel illa læs og skrifandi, rustalegur og ósiðaður. Tengdamóðirin, Ingibjörg Eiríksdóttir ekkjudrottning, stýrði syni sínum og hafði engan áhuga á að gefa eftir eitthvað af völdum sínum; samkvæmt skoskum heimildum kom hún í veg fyrir að tengdadóttirin væri krýnd. Sagt er að Margrét hafi reynt að mennta mann sinn, kenna honum ensku og frönsku og leiðbeina honum um borðsiði og klæðnað, en orðið lítið ágengt.

Eiríkur átti hins vegar ekki í neinum vandræðum með að fullkomna hjónabandið þótt ungur væri. Margrét fæddi dóttur snemma í apríl 1283 og dó skömmu eftir fæðinguna. Eiríkur varð því ekkjumaður og faðir á fimmtánda ári. Dóttirin hlaut nafnið Margrét og þegar Alexander móðurbróðir hennar dó óvænt snemma árs 1284 stóð hún næst til erfða eftir afa sinn í Skotlandi.

Heimildir 
 
 

Drottningar Noregs
Skoskar konungsdætur
Bambi 2

Bambi 2 er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2006 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Bambi. Myndinni var aðeins dreift á mynddiski.

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2006
Vefur Karlottu 2: Ævintýri Wilburs

Vefur Karlottu 2: Ævintýri Wilburs (enska: Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure) er bandarísk teiknimynd frá árinu 2003 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Vefur Karlottu. Myndinni var aðeins dreift á mynddiski. Leikstjóri myndarinnar er Mario Piluso og með aðalhlutverk fara Julia Duffy, David Berón, Charles Adler, og Amanda Bynes. Framleiðandi er James Wang. Handritshöfundar eru Elana Lesser og Cliff Ruby. Myndin fékk fremur slaka dóma.

Tengill 
 

Bandarískar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2003
Refurinn og hundurinn 2

Refurinn og hundurinn 2 (enska: The Fox and the Hound 2) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2006 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Refurinn og hundurinn. Myndin var aðeins dreift á mynddiski. Myndin gerist á æskuárum refsins Tedda og hundsins Kobba þar sem Kobbi freistast til að taka þátt í hljómsveit syngjandi heimilislausra hunda.

Leikstjóri myndarinnar er Jim Kammerud og með aðalhlutverk fara Patrick Swayze og Reba McEntire. Framleiðandi er Ferrell Barron. Handritshöfundur er Roger S.H. Schulman. Tónlistin er eftir Joel McNeely.

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2006
Björn bróðir 2

Björn bróðir 2 (enska: Brother Bear 2) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2006 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Björn bróðir. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.

Íslensk talsetning

Lög í myndinni

Tæknilega 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2006
Konungur ljónanna 2: Stolt Simba

Konungur ljónanna 2 (enska: The Lion King II: Simba's Pride) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1998 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Konungur ljónanna. Myndinni var aðeins dreift á spólu og mynddiski.

Talsetning

Lög í myndinni 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1998
Konungur ljónanna 3: Hakuna Matata

Konungur ljónanna 3 (enska: The Lion King 1½) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2004 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Konungur ljónanna og Konungur ljónanna 2. Myndinni var aðeins dreift á mynddiski.

Talsetning 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2004
Bófabæli Mikka

Bófabæli Mikka (enska: Mickey's House of Villains) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2002 sem var aðeins dreift á mynddiski og VHS. Myndin er byggð á Disney Channel sjónvarpsþáttaröðinni Disney's House of Mouse. 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2002
Múlan

Múlan (enska: Mulan) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1998. Árið 2005 var gerð framhaldsmynd, Múlan 2, sem var aðeins dreift á mynddiski.

Lög í myndinni

Tilvísanir

Tenglar 
 
 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1998
Tröllhettuskurðurinn

Tröllhetturskurðurinn (eða Trollhätteskurðurinn) (sænska: Trollhätte kanal) er 82 kílómetra langur skurður sem gerir Gautelfi skipgenga til Vænis, en 10 kílómetrar af skurðinum er manngerður. Við borgina Trollhättan eru stórir fossar í Gautelfi sem hafa verið virkjaðir, en Tröllhettuskurðurinn liggur einmitt framhjá fossunum. Vænir er 43,8 metrar yfir sjávarmáli og því eru sex skipastigar á leiðinni frá Jótlandshafi (Kattegat) til Vænis. 

Í Haralds sögu harðráða er sagt frá því að konungur hafi siglt léttskipum sínum upp eftir Gautelfi og látið síðan draga þá upp fyrir fossana og út á ána þar sem hún fellur úr vatninu.

Tengill 
 Hallgrímur Jónasson,Vatnaleiðin gegnum Svíþjóð, Tíminn, 76. tölublað (04.07.1939), Blaðsíða 302

Landafræði Svíþjóðar
Skipaskurðir