alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Valdaránið í Gvatemala 1954

Valdaránið í Gvatemala 1954 var leynileg aðgerð leyniþjónustu Bandaríkjanna CIA til að koma Jacobo Árbenz, lýðræðislega kjörnum forseta Gvatemala, frá völdum og koma í staðinn á einræðisstjórn herforingjans Carlos Castillo Armas. Aðgerðin var nefnd PBSUCCESS. 

Byltingin í Gvatemala hófst árið 1944 þegar Jorge Ubico var steypt af stóli af almenningi og Juan José Arévalo tók við sem fyrsti lýðræðislega kjörni forseti landsins. Nýi forsetinn stefndi að því að gera Gvatemala að frjálslyndu lýðræðisríki. Hann kom á lágmarkslaunum og almennum kosningarétti. Árbenz tók við af Arévalo árið 1951. Hann hóf jarðaumbætur sem komu landareignum í eigu fátækra bænda. Hann heimilaði einnig starfsemi Verkamannaflokks Gvatemala. Bandaríkjastjórn var uppsigað við þessar breytingar og litu svo á að landið væri að verða kommúnistaríki. Bandaríska stórfyrirtækið United Fruit Company sem varð fyrir skaða eftir því sem verkafólk fékk meiri réttindi reri einnig að því öllum árum að fá Bandaríkjastjórn til að hlutast til um stjórn landsins. Árið 1952 gaf Harry Truman heimild fyrir valdaránsaðgerðinni PBFORTUNE sem síðar var hætt við.

Dwight D. Eisenhower var kjörinn Bandaríkjaforseti 1952 meðal annars vegna harðari afstöðu hans gegn kommúnisma í Kalda stríðinu. Utanríkisráðherra Eisenhowers, John Foster Dulles, vann fyrir United Fruit Company og bróðir hans Allen Dulles, var gerður að yfirmanni Bandarísku leyniþjónustunnar, en hann sat jafnframt í stjórn United Fruit Company. Þeir studdu því afskipti af stjórn Gvatemala. Upplýsingar Bandaríkjastjórnar um kommúnista í innsta hring Árbenz forseta voru ýktar upp. Eisenhower gaf heimild fyrir aðgerðinni PBSUCCESS í ágúst 1953. Leyniþjónustan vopnaði og þjálfaði 480 menn undir stjórn Carlos Castillo Armas. Á sama tíma vann Bandaríkjastjórn að því að gagnrýna og einangra Gvatemala á alþjóðavettvangi. Lið Armas gerði innrás í Gvatemala 18. júní 1954. Um leið hófst áróðursstríð með útvarpsstöð sem sendi út áróður gegn stjórn Gvatemala og til stuðnings innrásarhernum. Loftárásir voru gerðar á Gvatemalaborg og landið sett í herkví. Innrásarhernum gekk illa í átökum við Gvatemalaher en áróðurinn hafði þau áhrif að draga úr baráttuvilja hersins og að lokum neitaði hann að berjast. Árbenz reyndi með litlum árangri að fá almenna borgara til að berjast fyrir sig. Hann sagði að lokum af sér 27. júní. Castillo Armas varð forseti tíu dögum síðar eftir samningaviðræður í San Salvador. 

Valdaránið var harðlega gagnrýnt á alþjóðavettvangi og átti þátt í því að skapa andúð á Bandaríkjunum í Rómönsku Ameríku. Leyniþjónustan reyndi að réttlæta valdaránið með því að finna gögn um stuðning Sovétríkjanna við stjórn Árbenz með litlum árangri. Castillo Armas gerðist fljótlega einræðisherra, bannaði stjórnarandstöðuflokka og hneppti pólitíska andstæðinga í varðhald. Í kjölfarið fylgdi nær fjögurra áratuga borgarastyrjöld milli vinstrisinnaðra skæruliðahópa og hinna ýmsu herforingjastjórna sem nutu stuðnings Bandarísku leyniþjónustunnar. Ein afleiðing aðgerða þessara herforingjastjórna var þjóðarmorðið í Gvatemala þar sem um 170.000 majar voru drepnir.

Saga Gvatemala
CIA
1954
Gvatemala
Ogadenstríðið

Ogadenstríðið var stríð milli Eþíópíu og Sómalíu um héraðið Ogaden sem er austasta hérað Eþíópíu og aðallega byggt Sómölum. Stríðið stóð frá 13. júlí 1977 til 15. mars 1978 og lauk með sigri Eþíópíu og kúbverskra bandamanna þeirra.

Héraðið var meðal þeirra landsvæða sem Bretar skiluðu til Eþíópíu eftir Síðari heimsstyrjöld á grundvelli samnings frá 1897. Rétt áður en Sómalía hlaut sjálfstæði var þjóðaratkvæðagreiðsla haldin í Djibútí um það hvort landið kysi að vera áfram hluti Frakklands eða sameinast Sómalíu. Meirihluti valdi að vera áfram hluti Frakklands en Frakkar voru sakaðir um að reka stóra hópa Sómala frá landinu í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar. Á sama tíma samþykktu Bretar að veita Kenýa yfirráð yfir héraði sem áður hafði verið klofið frá Júbalandi í suðurhluta Sómalíu og varð Norðausturhérað Kenýa. Þessum tilfærslum var mótmælt af þeim sem vildu sameina alla Sómala í einu ríki. 

Sómalía fékk sjálfstæði 1960. Árið 1969 framdi Sómalíuher valdarán undir forystu Mohamed Siad Barre sem breytti landinu í „Alþýðulýðveldið Sómalíu“. Stjórn hans var studd af Sovétríkjunum og Egyptalandi og Sómalíuher efldist mikið næstu ár. Á sama tíma veiktist stjórn Eþíópíu. Eþíópíska herráðið steypti keisaranum Haile Selassie af stóli í september 1974 sem hratt af stað skæruhernaði víða í landinu. Meðal skæruliðahreyfinga sem hófu starfsemi á þessum tíma var Vestursómalska frelsisfylkingin í Ogaden. Þeir fengu vopn og mannafla frá Sómalíu. Mengistu Haile Mariam tók við völdum í Eþíópíu 1977 og hóf ofsóknir gegn andstæðingum herráðsins. Þrátt fyrir ofbeldið ákvað Sovétstjórnin að það væri þeirra hagur að styðja nýju stjórnina. Eþíópía hætti því samstarfi við Bandaríkin. 

Samkvæmt eþíópískum heimildum hóf Sómalíuher innrás í Ogaden 13. júlí 1977 með 70.000 menn, 40 herflugvélar, 250 skriðdreka, 350 brynvarða bíla og 600 fallbyssur. Ef þetta er rétt hefur allur sómalski herinn á þeim tíma tekið þátt í innrásinni. Sovétríkin reyndu að koma á vopnahléi en þegar það mistókst hættu þeir öllum stuðningi við Sómalíu en juku stuðning við Eþíópíu. Hergögn og 14.000 kúbverskir hermenn voru sendir til landsins frá Jemen. 

Frá ágúst til janúar 1978 náði Sómalíuher að leggja undir sig meirihluta Ogaden, þar á meðal borgina Jijiga en mistókst að ná hernaðarlega mikilvægu borgunum Dire Dawa og Harar þrátt fyrir harða bardaga. Í febrúar hófu eþíópískar og kúbverskar hersveitir gagnárás. Vörn Sómala hrundi á fáum dögum og á næstu vikum náði Eþíópíuher aftur undir sig öllu héraðinu. Barre skipaði hernum að hörfa til Sómalíu 9. mars. Síðustu hersveitirnar fóru yfir landamærin 15. mars.

Áhrif stríðsins voru þau að Sovétríkin hættu að styðja Sómalíu og hófu að styðja Eþíópíu í Kalda stríðinu, meðan Bandaríkin gerðu hið gagnstæða. Stjórn Barres gaf allar hugmyndir um Stór-Sómalíu á Horni Afríku upp á bátinn enda her Sómalíu varla svipur hjá sjón eftir átökin. Sómalskir skæruliðar héldu áfram baráttu sinni gegn Eþíópíustjórn í Ogaden til 1981. 

Kalda stríðið
Saga Sómalíu
Saga Eþíópíu
Stríð á 20. öld
1977
1978
Able Archer 83

Able Archer 83 var heræfing herafla Atlantshafsbandalagsins í Vestur-Evrópu frá 7. til 11. nóvember 1983.  Æfingunni var stýrt frá Supreme Headquarters Allied Powers Europe í Casteau í Belgíu. Öll herfylki NATO í Vestur-Evrópu tóku þátt. Able Archer-heræfingar voru haldnar árlega en af ýmsum ástæðum var æfingin 1983 talin sérstök ógnun við Sovétríkin. Sumir sagnfræðingar hafa haldið því fram að Able Archer 83 hafi verið það næsta sem heimurinn hafi komist kjarnorkustyrjöld frá Kúbudeilunni 1962. Þetta er þó umdeild ályktun.

Ástæður þess að Able Archer 83 varð jafnafdrifarík og raun bar vitni voru margar. Ronald Reagan varð Bandaríkjaforseti 1981 og málflutningur hans gagnvart Sovétríkjunum var mun herskárri en fyrirrennara hans. Sama ár hleyptu leyniþjónusturnar KGB og GRU RJAN-njósnaáætluninni af stokkunum sem fólst í því að reyna að komast að því hvort Bandaríkjamenn ætluðu sér að gera kjarnorkuárás. Á sama tíma hertu Bandaríkjamenn á vopnakapphlaupinu og stunduðu sálfræðihernað með því að senda kafbáta og flugvélar ítrekað inn á áhrifasvæði Sovétmanna. Auk þess var áætlað að koma fyrir meðaldrægum bandarískum Pershing II-kjarnaflaugum í Vestur-Þýskalandi 1983 sem Sovétmönnum stóð sérstök ógn af þar sem þeir töldu þær gefa vesturveldunum tækifæri til kjarnorkuárásar að fyrra bragði. Spennan milli risaveldanna jókst enn þegar farþegavélin Korean Airlines-flug 007 var skotin niður yfir Japanshafi í september.

Heræfingin sjálf fól í sér ýmsar nýjungar sem gerðu hana raunsærri en fyrri æfingar, eins og notkun dulkóðaðra samskiptaleiða, talstöðvarbann og þátttöku evrópskra stjórnarleiðtoga. Allt fékk þetta ýmsa háttsetta aðila í Sovétríkjunum til að álykta að æfingin væri í raun herbragð til að fela undirbúning fyrir kjarnorkuárás að fyrra bragði. Sovétmenn settu því kjarnorkuflaugar sínar og flugheri í Póllandi og Austur-Þýskalandi í viðbragðsstöðu. Ótti Sovétmanna við innrás tók enda þegar æfingunni lauk 11. nóvember.

Able Archer 83 myndar sögulegan bakgrunn þýsku sjónvarpsþáttaraðarinnar Þýskaland '83 frá 2015.

Heræfingar NATO
1983
Kjarnorkustríð
Saga Þýskalands
Strendur

Strendur eru þéttbýlisstaður syðst á vesturströnd Skálafjarðar á Austurey í Færeyjum. Íbúar eru 789 á Ströndum og er bærinn hluti af sveitarfélaginu Sjóvar. Þegar lokið var við Eysturoyargöngin varð talsvert styttra til höfuðstaðarins Tórshavnar.

Heimild

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Skálafjörður

Skálafjörður er lengsti fjörður í Færeyjum, um 14,5, km og er góð hafnaraðstaða þar. Við fjörðinn eru 13 þéttbýlisstaðir: Strendur, Innan Glyvur, Skála, Skálafjørður, Gøtueiði, Skipanes, Søldarfjørður, Lambareiði, Glyvrar, Saltangará, Runavík, Saltnes og Toftir. Á austurströnd fjarðarins tekur ein byggð við af annarri þannig að nánast er um samliggjandi byggð.

Eysturoyargöngin sem opnuðu árið 2020 stytta ferð til Tórshavnar um tæpa 40 kílómetra.

Firðir í Færeyjum
Sandavágur

Sandavágur er þorp á eyjunni Vágar í Færeyjum og hluti af sveitarfélaginu Vágur. Íbúar eru 861 (2015).
SÍF, sum stendur fyri "Sandavágs Ítróttar Felag".

Sandavágur, Miðvágur og Sørvágur deila sumarhátíðinni vestanstevna í júlí sem svipar til Ólafsvöku. Knattspyrnulið bæjarins heitir 07 Vestur.

V.U. Hammershaimb sem samdi færeyska ritmálið fæddist í bænum.

Heimild

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Nútíminn (fréttavefur)

Nútíminn er íslenskur vefmiðill sem var opnaður 25. ágúst 2014 og var fyrst í eigu Fálka útgáfu ehf. Fyrsti ritstjóri vefsins var Atli Fannar Bjarkason en hann var jafnframt stofnandi og aðaleigandi miðilsins. Að eigin sögn flytur Nútíminn daglegar fréttir af fólki, pólitík og af erlendum vettvangi ásamt stuttum fréttaskýringar um ýmis málefni.

Tilvísanir

Tenglar 
 Nútíminn

Íslenskir fjölmiðlar
Íslenskir vefmiðlar
Íslenskar_vefsíður
Fangar

Fangar er íslensk sjónvarpsþáttaröð í 6 þáttum í leikstjórn  Ragnars Bragasonar. Þáttaröðin byggir á hugmynd Unnar Aspar Stefánsdóttur og Nínu Dögg Filippusdóttur en handritið var skrifað af Margréti Örnólfsdóttur og Ragnari Bragasyni. Fyrsti þáttur var frumsýndur þann 1. janúar 2017 á RÚV.

Tenglar
Fangar á IMDb

Íslenskir sjónvarpsþættir
Yngvi Pétursson

Yngvi Pétursson (f. 11. desember 1951) er stærðfræðingur og fyrrum rektor (skólastjóri) Menntaskólans í Reykjavík. Hann lauk BS prófi í stærðfræði frá Háskóla Íslands árið 1974 og prófi í uppeldis- og kennslufræði við sama skóla 1978.

Yngvi hefur verið kennari í stærðfræði og tölvufræðum við Menntaskólann í Reykjavík frá árinu 1972. Hann varð aðstoðarskólastjóri árið 1995. Yngvi tók við starfi rektors af Ragnheiði Torfadóttur 2001 og gengdi því starfi til 2012 og aftur 2013 til 2017.

Íslenskir stærðfræðingar
Íslendingar
Toftir

Toftir er þéttbýlisstaður á Austurey í Færeyjum austan megin í Skálafirði. Saga byggðarinnar nær til landnáms og er nafnið tilkomið vegna svarta dauða sem lagði byggðina í eyði um miðja 14. öld (tóftir: rústir). Íbúar voru 787 árið 2015.

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Saltangará

Saltangará  er þéttbýlisstaður á Austurey í Færeyjum austan megin í Skálafirði. Byggðin er ekki gömul þar en seinni hluta 20. aldar stækkaði byggðin úr nokkrum húsum yfir í þorp. Saltangará er miðdepill verslunar í sveitarfélaginu Runavík. Stofnanir eins og Postverk Føroya, Almannastovan (sem sér um félagsmál) og Toll- og skattstova Føroya eru með útibú í Saltangará. Íbúar voru 988 árið 2017.

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Larix mastersiana

Larix mastersiana er tegund lauffellandi barrtrjáa.
Það finnst einvörðungu í Kína.
Því er ógnað af tapi búsvæða.

Heimildir
 Conifer Specialist Group 2000.  Larix mastersiana.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.

Ytri tenglar
Larix mastersiana at eFloras

Lerki

Þallarætt
Larix griffithii

Larix griffithii, er tegund af lerki, ættað úr austur Himalajafjöllum í austur Nepal, Sikkim, vestur Bhutan og suðvestur Kína (Xizang), og vex yfirleitt í 3000–4100 m hæð.

Þetta er meðalstórt lauffellandi barrtré, um 20–25 m hátt, með stofn að 0.8 m í þvermál. Krónan er mjó-keilulaga; megingreinar eru láréttar til uppsveigðar, hliðargreinar/ smágreinar eru hangandi frá þeim. Sprotarnir eru tveggja gerða (dimorphic), með vöxt skiftan í; langa sprota (yfirleitt um 10 – 50 sm langir) og með nokkur brum, og stutta sprota (einungis 1 – 2 mm langir) með aðeins einu brumi. Blöðin eru nálarlaga, ljós-blágræn, 2 til 4 sm löng; Þau verða skærgul til rauðgul fyrir lauffall á haustin og skilja eftir föl-gulbrúna sprotana bera fram á næsta vor.

Könglarnir eru uppréttir, egg- til keilulaga, 4-7.5 sm langir, með 50-100 köngulhreistur, hvert með löngum útstæðum og aftursveigðum stoðblöðum; þeir eru dökk purpuralitir á meðan þeir eru óþroskaðir, og verða dökkbrúnir og opnast til að sleppa fræjunum við þroska, 5–7 mánuðum eftir frjóvgun. Gamlir könglar haldast oft á trjánum í mörg ár, verða þá dauf grásvartir.

Það er stundum kallað "Himalayan larch", sem veldur ruglingi við Larix himalaica, sem aftur á móti kallast "Langtang larch". 

Samnefni eru til dæmis Abies griffithiana J. D. Hooker ex Lindley & Gordon og Larix griffithiana hort. ex Carrière.

Undirtegundir 
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

 L. g. griffithii
 L. g. speciosa

Tré frá norðausturhluta útbreiðslusvæðisins í austur Bhutan og Xizang hafa nýlega verið aðgreind sem Larix kongboensis (Mill 1999); þau (L. kongb.) eru með smærri köngla; 3 til 5 sm langa. Sú aðgreining hefur verið samþykkt af Flora of China en ekki víða annarsstaðar.

Tilvísanir og ytri tenglar
 
Flora of China: Larix griffithii

Lerki

Þallarætt
Viktor Orri Valgarðsson

Viktor Orri Valgarðsson (f. 22. október 1989) er stjórnmálafræðingur og var varaþingmaður Reykjavíkurkjördæmis suður frá 21. desember 2016 til 6. mars 2017 (Píratar).

Alþingismenn
Íslenskir píratar
Þingmenn Pírata
ANZUS

ANZUS (skammstöfun fyrir „Australia, New Zealand, United States Security Treaty“) er samningur um varnarsamstarf Ástralíu, Nýja-Sjálands og Bandaríkjanna á Kyrrahafinu. Samningurinn var gerður 1. september árið 1951.

Samningurinn var einn af mörgum sem Bandaríkin gerðu frá 1949 til 1955 við upphaf Kalda stríðsins vegna þeirrar ógnar sem þau töldu stafa af kommúnisma. Upphaflega var samningurinn þríhliða en árið 1986 var Nýja-Sjáland rekið úr samstarfinu eftir að landið lýsti sig kjarnorkuvopnalaust svæði. Eftir það varð samningurinn aðeins tvíhliða milli Nýja-Sjálands og Ástralíu annars vegar og Ástralíu og Bandaríkjanna hins vegar. Utanríkisráðherrar Bandaríkjanna og Ástralíu funda árlega í samræmi við ákvæði samningsins.

Bæði Ástralía og Nýja-Sjáland sendu hersveitir til að taka þátt í átökum vegna Malajauppreisnarinnar og Víetnamstríðsins. Bæði löndin sendu hermenn til þátttöku í Enduring Freedom-aðgerðinni í Afganistan 2001. Milli 1999 og 2005 áttu Nýja-Sjáland og Ástralía í hernaðarsamstarfi til að koma í veg fyrir hernaðaríhlutun Indónesíu eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna á Austur-Tímor þar sem íbúar kusu sjálfstæði.

Hernaðarbandalög
Utanríkisstefna Bandaríkjanna
Utanríkisstefna Nýja-Sjálands
Utanríkisstefna Ástralíu
Borðtennisstefnan

Borðtennisstefnan (kínverska: 乒乓外交 Pīngpāng wàijiāo) vísar til þess hvernig Alþýðulýðveldinu Kína tókst að bæta samskipti sín við Bandaríkin snemma á 8. áratug 20. aldar með því að nota íþróttir sem ísbrjót. Í kjölfar heimsmeistaramóts í Nagoya í Japan 1971 buðu Kínverjar keppnisliði Bandaríkjanna í borðtennis að heimsækja Kína. Þetta varð fyrsta opinbera heimsókn bandarísks liðs til Kína frá 1949. Níu bandarískir leikmenn, fjórir aðstoðarmenn og tvær eiginkonur heimsóttu landið í apríl 1971. 

Í kjölfarið á heimsókninni afléttu Bandaríkjamenn viðskiptabanni gegn Kína og árið eftir hófst vinna við að koma á stjórnmálasamstarfi ríkjanna. Richard Nixon Bandaríkjaforseti heimsótti Kína í febrúar 1972 ásamt utanríkisráðherranum Henry Kissinger. Í apríl sama ár heimsótti borðtennislið frá Kína Bandaríkin. 

Utanríkisstefna Alþýðulýðveldisins Kína
Utanríkisstefna Bandaríkjanna
1971-1980
The Broads-þjóðgarðurinn

Broads-þjóðgarðurinn (enska: The Broads) er verndað svæði 303 ferkílómetra af ám og vötnum í austur-ensku héruðunum Norfolk and Suffolk. Svæðið var gert að þjóðgarði árið 1989. Árnar eru sjö og vötnin, kölluð broads, eru 63. Svæðið er vinsælt fyrir frístundasiglingar. Ríkulegt fuglalíf er þar og einnig eru þar einstök dýr eins og drekaflugur. Ofauðgun hefur verið reglulegt vandamál vegna landbúnaðar og skólps og þörungavöxtur farið úr hófi.

Þjóðgarðar á Englandi
New Forest-þjóðgarðurinn

New Forest-þjóðgarðurinn  er þjóðgarður í suður-Englandi rétt vestur af Southampton. Hann er staðsettur í þremur sýslum; Hampshire, Wiltshire og Dorset. Skóglendið þar er leifar af náttúrulegri framvindu trjátegunda eftir ísöld eins og birki, beyki og eik. Skógurinn var yfirlýstur konunglegur skógur eftir að Vilhjálmur sigursæli komst til valda árið 1079. Ríkari réttur kom árið 1698 og breski sjóherinn notaði timbur þaðan. Verndun kom með the New Forest Act árið 1877. Þó voru tré felld fyrir heimstyrjaldirnar tvær á 20. öldinni. Frekari verndun kom síðar og árið 2005 var stofnaður þjóðgarður í kringum svæðið. Megnið af svæðinu er enn í eigu bresku krúnunnar en stofnunin Forest commission stjórnar svæðinu. 

Flatarmál New forest er 566 km2, þar af eru:
146 km2 af laufskógi.
118 km2 af heiðalöndum og graslendi.
33 km2 af heiðavotlendi
84 km2 af gróðursettum trjáplöntum síðan á 18. öld.

Fjölbreytt fugla og skordýralíf er á svæðinu. Einnig eru villt spendýr og tamin. New forest-hesturinn er sérstakt folaafbrigði. Einnig eru ýmis hjartardýr og minni spendýr. Allar þrjár tegundir snáka á Bretlandi eru í þjóðgarðinum.

Heimild

Þjóðgarðar á Englandi
Skógar á Englandi
Bókakaffið

Bókakaffið er bókaverslun og kaffihús á Selfossi þar sem einnig fást ritföng. Bókakaffið hefur verið starfrækt frá árinu 2006 og hét fyrst Sunnlenska Bókakaffið en breytti svo um nafn árið 2015. Í Bókakaffinu er einnig starfrækt bókaforlagið Sæmundur.

Tilvísanir 

Selfoss
South Downs-þjóðgarðurinn

South Downs-þjóðgarðurinn er nýjasti þjóðgarður á Englandi, stofnaður árið 2011. Hann þekur 1627 ferkílómetra og spannar 140 kílómetra lengd frá Winchester og Eastbourne á suðurströnd landsins. Þjóðgarðurinn er í sýslunum Hampshire, West Sussex og East Sussex. Kalksteinahæðir og klettar, sandsteinn, leirjarðvegur og viðarklæddar hæðir eru meðal sérkenna svæðisins. Um 108.000 manns búa innan þjóðgarðsins.

Heimild

Þjóðgarðar á Englandi
Tjørnuvík

Tjørnuvík er þorp á Straumey í Færeyjum. Fornleifagröftur hefur leitt það í ljós að það er ein elst byggð í eyjunum. Staðurinn er vinsæl fyrir útsýni sitt en úti fyrir hafi standa drangarnir Risinn og Kellingin. Tjörnuvík er gamall kirkjustaður. Íbúar voru 54 árið 2015.

Heimild
Færeyska Wikipedia -Tjørnuvík. Skoðað 19. apríl, 2017

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Skála

Skála (eða Skáli á íslensku) er þéttbýlisstaður vestan megin í Skálafirði á Austurey. Íbúar voru 658 árið 2015. Skála Skipasmiðja er stærsti atvinnuveitandinn þar en þar eru byggð mörg færeysk skip. Bæjarhátíð er þar hvert ár og er keppt í róðri og knattspyrnu meðal annars. Hjá íþróttahúsi bæjarins er tjaldsvæði.

Heimild
Færeyska Wikipedia -Skála. Skoðað 19. apríl, 2017

Þéttbýlisstaðir í Færeyjum
Vogagöngin

Vogagöngin (færeyska: Vágatunnilin) eru neðansjávargöng, þau fyrstu í Færeyjum. Þau voru opnuð árið 2002, en framkvæmdin hafði tafist vegna færeysku kreppunnar um áratug áður. Göngin tengja eyjarnar Voga og Straumey en millilandaflugvöllur Færeyja er á fyrrnefndu eyjunni; Vogaflugvöllur. Þau eru 4,9 kílómetra löng. 

Jarðgöng í Færeyjum
Bilka

Bilka er dönsk risamarkaðskeðja í eigu Dansk Supermarked Gruppen A/S sem einnig á verslanakeðjurnar føtex, A-Z og Netto. Verslanir Bilka voru 17 árið 2017. 

Fyrsta Bilka-verslunin var opnuð í námunda við Árósa 7. október 1970.

Tenglar
 Vefur Bilka

Danskar verslanakeðjur
Ólífubandalagið

Ólífubandalagið (ítalska: L'Ulivo) var heiti á kosningabandalagi vinstri- og miðjuflokka á Ítalíu frá 1995 til 2007. Bandalagið sigraði þingkosningarnar 1996 en tapaði fyrir Húsi frelsisins, kosningabandalagi hægriflokkanna undir forystu Silvio Berlusconi árið 2001. Romano Prodi var leiðtogi Ólífubandalagsins frá 1995 til 1998 þegar Endurreisti kommúnistaflokkurinn ákvað að draga stuðning sinn við stjórnina til baka. Massimo d'Alema myndaði þá nýja ríkisstjórn sem kommúnistar samþykktu að verja falli. Fyrir kosningarnar 2001 var Francesco Rutelli valinn sem leiðtogi bandalagsins. Fyrir kosningarnar 2006 tókst Prodi að sannfæra aðildarflokka Ólífubandalagsins um að bjóða fram sameiginlegan lista. Eftir kosningar náðu vinstri- og miðjuflokkarnir með aðild kommúnista naumum meirihluta og Prodi varð aftur forsætisráðherra. Árið 2007 stóðu hann og fleiri flokksleiðtogar Ólífubandalagsins fyrir stofnun Ítalska demókrataflokksins á grunni Ólífubandalagsins. Önnur ríkisstjórn Prodis var felld með vantrausti í öldungadeild ítalska þingsins í desember 2008. 

Ítölsk kosningabandalög
Luis García Meza Tejada

Luis García Meza Tejada (8. ágúst 1929 – 29. apríl 2018) var fyrrverandi einræðisherra í Bólivíu. Hann var hermaður í Bólivíuher og varð herforingi í valdatíð Hugo Banzer (1971-1978). Hann var leiðtogi hægrisinnaðra foringja sem voru ósáttir með endurreisn lýðræðis í landinu í kjölfar falls Banzers. Þeir frömdu því blóðugt valdarán árið 1980 (stundum kallað Kókaínvaldaránið) og komu á ógnarstjórn þar sem pólitískir andstæðingar voru fangelsaðir og pyntaðir. Þeir tóku upp samstarf við nýfasistaflokka í Evrópu og réðu böðla frá öðrum ríkjum Rómönsku Ameríku. Ríkisstjórn García Meza fékkst einnig við eiturlyfjasmygl. Glæpir stjórnarinnar leiddu á endanum til þess að alþjóðasamfélagið krafðist afsagnar García Meza. Hann sagði af sér 4. ágúst 1981. Tveir aðrir herforingjar tóku þá við um stutt skeið áður en Hernán Siles Zuazo tók við sem lýðræðislega kjörinn forseti 1982. 

García Meza flúði land en var dæmdur in absentia fyrir mannréttindabrot. Árið 1995 var hann framseldur frá Brasilíu og fangelsaður. Hann sat í fangelsi þar til hann lést árið 2018. 

Forsetar Bólivíu
Geimgreftrun

Geimgreftrun er það þegar jarðneskum leifum fólks er skotið út fyrir lofthjúp jarðar. Líkamsleifunum er ekki dreift í geimnum heldur er þeim komið fyrir í geimfari þar sem þær annað hvort brenna upp með geimfarinu þegar það hrapar aftur til jarðar, ná einhverjum áfangastað í geimnum (til dæmis Tunglinu) eða fljúga út úr Sólkerfinu. Yfirleitt er aðeins hluti af ösku eftir bálför fluttur út í geiminn. 

Hugmyndin að útför í geimnum var fyrst sett fram í smásögu eftir Neil R. Jones sem birtist í tímaritinu Amazing Stories árið 1931. Fyrsta geimgreftruninn fór fram þegar hluti af ösku Gene Roddenberry var fluttur út í geim og aftur til jarðar um borð í geimskutlunni Columbia 3. apríl 1977. Fyrsta geimgreftrunin á vegum einkaaðila fór fram 21. apríl 1997 þegar ösku 24 manna var skotið í 11 km hæð með Pegasuseldflaug yfir Atlantshafi. Flaugin hrapaði til jarðar árið 2002 og brotnaði upp. Hún flutti meðal annars ösku Gene Roddenberry og Timothy Leary. 

Fyrsta tunglgreftrunin fór fram 6. janúar 1998 þegar hluta af ösku bandaríska jarðfræðingsins Eugene Merle Shoemaker var komið fyrir í geimfarinu Lunar Prospector og því skotið á loft. Það lenti á einu af pólsvæðum Tunglsins 31. júlí 1999. Árin 2012 var ösku nokkur hundruð manna skotið á braut um jörðu með eldflauginni Falcon 9 á vegum geimútfarafyrirtækisins Celestis. 

Útfararsiðir
Geimferðir
Umaru Musa Yar'Adua

Umaru Musa Yar'Adua (16. ágúst 1951 – 5. maí 2010) var forseti Nígeríu frá 2007 til dauðadags. Hann var lýstur sigurvegari í hinum umdeildu forsetakosningum 2007 sem voru harðlega gagnrýndar af alþjóðlegum eftirlitsmönnum fyrir víðtækt kosningasvindl. Hann gaf út yfirlit yfir eignir sínar skömmu eftir embættistökuna, fyrstur nígerískra forseta. 

Í nóvember 2009 fór hann til Sádí-Arabíu til að leita sér lækninga við gollursbólgu og kom ekki fram opinberlega eftir það. Við þetta skapaðist pólitískt tómarúm þar sem forsetinn hafði ekki skipað varaforsetanum, Goodluck Jonathan, að taka við. Í febrúar 2010 tók öldungadeild þingsins þá umdeildu ákvörðun að skipa Jonathan starfsforseta á grundvelli neyðarréttar. Yar'Adua sneri aftur til Nígeríu nokkrum dögum síðar. Hann lést í forsetahöllinni 5. maí sama ár. 

Forsetar Nígeríu