alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Baldvin Einarsson

Baldvin Einarsson (2. ágúst 1801 – 9. febrúar 1833 Kaupmannahöfn) má telja einn af upphafsmönnum íslensku sjálfsstæðishreyfingarinnar. Baldvin gaf út ritið Ármann á Alþingi árið 1829 til að koma skoðunum sínum á framfæri.

Baldvin Einarsson var fæddur að Molastöðum í Fljótum og var sonur hjónanna Einars Guðmundssonar á Lambanesi í Fljótum, hreppstjóra og Guðrúnar Pétursdóttur. Hann nam lögfræði við Kaupmannahafnarháskóla.

Sagnfræðingurinn Nanna Ólafsdóttir gaf út ævisögu Baldvins árið 1961.

Andlát Baldvins 
Að Baldvin þótti hinn mesti söknuður og mannskaði, því hann þótti líklegur til mikillar nytsemdar landi og lýð, þar eð allt fór saman hjá honum í senn: víðtæk þekking, brennandi áhugi og bestu mannkostir. Hafði enginn maður orðið þjóðinni almennt jafn-harmdauði síðan Eggert Ólafsson leið. Bjarni Thorarensen hóf að kveða saknaðarstef eftir hann, og fer þannig af stað, að ætla mætti að orðið hefði snilldarkvæði, í líkingu við önnur hin bestu saknaðarljóð hans ef áfram hefði haldist. Er þetta hvort tveggja í senn upphaf og endir kvæðisins:

Ísalands
óhamingju
verður allt að vopni;
eldur úr iðrum þess,
ár úr fjöllum
breiðum byggðum eyða.

Sagt er að söknuðurinn hafi tekið fyrir kverkar honum, er hér var komið, og varnað honum máls. Íslenskir námsmenn í Kaupmannahöfn kostuðu útför Baldvins.

Tilvísanir

Tenglar 
 Baldvin Einarsson; 1. grein í Þjóðólfi 1901
 Baldvin Einarsson; 2. grein í Þjóðólfi 1901

Íslenskir stjórnmálamenn
Ritstjórar Skírnis
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslendingar sem látist hafa af slysförum
Ármann á Alþingi

Ármann á Alþingi var baráttu-, menningar- og þjóðmálarit sem gefið var út af Baldvin Einarssyni og Séra Þorgeiri Guðmundssyni í sjálfstæðisbaráttu Íslands. Útgáfan hófst 1830. Tímaritið var gefið út í Danmörku og var efnið oft í formi samtala á milli ólíkra stétta. Yfirlýst markmið útgefenda var m.a. að endurreisa Alþingi Íslendinga.

Í fyrsta hefti Fjölnis, sem kom út árið 1835, skrifar Tómas Sæmundsson ávarp til lesanda og þjóðarinnar. Þar minnist hann á Landsuppfræðingarfélagið, sem gaf út nokkur tímarit, og viðhefur frekar jákvæð orð um starf þess. Síðan minnist hann einnig á tímaritið Ármann á Alþingi, og talar um fórnfýsi Baldvins Einarssonar. Hann segir m.a.: 
Auk þeirra tímarita, sem nú eru talin, hafa ekki enn komið út nema eitt ársrit. Það var Ármann á alþingi, sem einkanlega átti að vera búskaparrit, en þaraðauki ætlaður til að vekja andann í þjóðinni, og minna hana á, að meta sig réttilega. Það mundi líka hafa heppnast, hefði sá lifað sem mestan átti þátt í bókinni; því hann var svo gagntekinn af ást á sinni fósturjörðu, og bar hana fram í svo einfaldri mælsku, að Önundur – hvað þá aðrir – hefðu með tímanum orðið að sætta sig við hann. Nú er Ármann lagstur í dá, svo við í fyrra vissum ekki vonir annara rita en Skírnis, sem er tómt fréttablað, einsog fyrr er ávikið. 

 Eitt og annað 
 Árið 2006 hóf Ármann Kr Ólafsson kosningabaráttu sína í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Suðvesturkjördæmi undir slagorðinu Ármann á Alþingi''.

Tilvísanir

Tengill 
Ármann á Alþingi á Timarit.is

Tímarit
Alþingi
Fullveldi

Fullveldi (e. sovereignity) felur í sér fullt vald ríkis til að stjórna sjálfu sér (og eftir atvikum öðru landsvæði). Fullvalda ríki fer með æðstu stjórn, dómsvald, löggjafarvald og framkvæmdavald, yfir landsvæði og þjóð. Í hverju ríki er fullveldishafinn þ.e. sá sem fer með fullveldið, sá einstaklingur, samkoma eða stofnun sem fer með löggjafarvaldið t.d. þjóðhöfðingi eða þjóðþing, allt eftir stjórnarfari. Fullveldis-hafinn getur framselt vald sitt tímabundið, t.d. til erlendra ríkja eða yfirþjóðlegra stofnana, en getur tekið það til baka að vild. 

Fullvalda ríki er jafnframt sjálfstætt ríki. Ekkert ríki getur talist fullvalda án sjálfstæðis. Ísland hlaut fullveldi 1. desember 1918 undan Danmörku og hlaut um leið sjálfstæði sem Konungsveldið Ísland. Við þetta fékk ríkisstjórn Íslands fullt ríkisvald þótt þjóðhöfðinginn væri áfram Danakonungur. Ísland opnaði sendiráð í Kaupmannahöfn 1920 og var viðurkennt sem sjálfstætt ríki af Danmörku, en eingöngu sjálfstæð ríki geta verið með sendiráð. 
Ísland fól Danmörku að framkvæma tímabundið visst ríkisvald í umboði sínu, t.d. var Hæstiréttur Íslands stofnaður 1920 og framkvæmdi Danmörk viss utanríkis- og varnarmál allt til 1940. Það ár opnaði Ísland sendiráð í Bretlandi og Svíþjóð. Dönsk sendiráð flögguðu bæði danska og íslenska fánanum og báru tvö skjaldarmerki 1918-44. En Danmörk gerði enga milliríkjasamninga sem bundu Ísland og framkvæmdu engin utanríkismál nema með umboði frá Íslandi. Frá 1918 fékk Ísland sjálfstæða aðild að alþjóðastofnunum eins og Alþjóðahafrannsóknarráðinu ICES 1938. Staða Íslands þá var hliðstæð stöðu bresku samveldislandanna í dag. Bretadrottning er t.d. þjóðhöfðingi Kanada og annarra samveldislanda. Þegar Íslandi var breytt úr konungsveldi í lýðveldi 17. júní 1944 breyttist stjórnarfarið en ekki fullveldið. Framsal Íslands á vissu ríkisvaldi á konungstímabilinu 1918-1940 er hliðstætt framsali þess í dag á ríkisvaldi til alþjóðastofnana eins og Eftirlitsstofnun EFTA og EFTA-dómstólsins.

Hugtakið fullveldi skilgreindi ríki í alþjóðastjórnmálum frá lokum þrjátíu ára stríðsins með undirritun Vestfalíufriðarins og ætíð síðan.  Eftir því sem líða tók á 20. öldina tók milliríkjasamstarf á sig nýjar myndir eins og í tilfelli Evrópusambandsins og í krafti hnattvæðingarinnar urðu stórfyrirtæki valdameiri en áður þekktist. Boutros Boutros-Ghali, aðalritari Sameinuðu þjóðanna, sagði í ræðu árið 1992 að tími hins algilda og útilokandi fullveldis væri liðinn og það sem meira væri hefði hugtakið aldrei staðið undir nafni.

Tengt efni
 Fullvalda ríki

Tilvísanir 

Stjórnmálafræði
Ameríka

Ameríka er heimsálfa á milli Atlantshafsins og Kyrrahafsins. Henni oft skipt í tvennt, Norður- og Suður-Ameríku. Einnig stundum í latnesku Ameríku og N-Ameríku, en latneski hluti N-Ameríku er gjarnan kallaður Mið-Ameríka. Bandaríki Norður-Ameríku eru oft kölluð Ameríka í daglegu tali, einkum þar í landi.

Heimsálfan er nefnd eftir Amerigo Vespucci, sem var fyrsti Evrópubúinn sem hélt því fram að Ameríka væri ekki Austur-Indíur, heldur áður ófundið landsvæði.
Heimsálfa

Heimsálfa er stór samfelldur landmassi á Jörðinni. Engin nákvæm skilgreining er til á heimsálfu en nokkur skilyrði eru oftast höfð til hliðsjónar: landsvæðið verður að vera stórt, ofan sjávar, með greinanleg landfræðileg mörk. Þar sem skilgreininguna skortir eru ekki allir sammála um hver fjöldi heimsálfanna er í raun og hafa tölur frá 4 til 7 verið nefndar í því samhengi, algengast er að miða við 6-7.

Mest er deilt um það hvort að Asía og Evrópa séu ein (Evrasía) heimsálfa eða tvær, það sama gildir um skiptingu Ameríku í Suður- og Norður-Ameríku. Nokkrir landfræðingar hafa einnig lagt til að Afríka og Evrasía skuli teljast til einnar heimsálfu (Evrafrasíu).

Eyjar eru annað vandamál við skilgreiningu heimsálfa, þær eru oft sagðar tilheyra þeirri heimsálfu sem þær eru næstar, það á við um t.d. Stóra-Bretland í Evrópu og Japan í Asíu. Aðrar eyjar eru skilgreindar sem úthafseyjar utan heimsálfa. Eyjaálfa er hugtak sem notað hefur verið yfir úthafseyjar á Kyrrahafi og er stundum talin heimsálfa með Ástralíu og stundum utan heimsálfa. Hvað Ísland varðar þá eru rökin fyrir því að það tilheyri Evrópu menningarleg og söguleg frekar en jarðfræðileg eða landfræðileg þar sem það væri kannski betur skilgreint sem hluti N–Ameríku eða bara utan heimsálfa.

Algengar skilgreiningar á heimsálfunum eru:
7 álfur: Afríka, Asía, Eyjaálfa, Evrópa, Norður-Ameríka, Suður-Ameríka og Suðurskautslandið.
6 álfur: Afríka, Eyjaálfa, Evrasía, Norður-Ameríka, Suður-Ameríka og Suðurskautslandið.
6 álfur: Afríka, Ameríka, Asía, Eyjaálfa, Evrópa og Suðurskautslandið.
5 álfur: Afríka, Ameríka, Eyjaálfa, Evrasía, og Suðurskautslandið.
4 álfur: Ameríka, Eyjaálfa, Evrafrasía, og Suðurskautslandið.

Landafræðihugtök
Suður-Ameríka

Suður-Ameríka er heimsálfa sem er að öllu leyti á vesturhveli jarðar og að mestu leyti á suðurhveli jarðar. Suður-Ameríka er syðri hluti Ameríku sem er oft talin ein heimsálfa. Norðurhlutinn er Norður-Ameríka.

Suður-Ameríka á strönd að Kyrrahafí vestri, Atlantshafi í austri og Karíbahafi í norðri. Hún tengist Norður-Ameríku um Panamaeiðið í norðri. Í Suður-Ameríku eru tólf sjálfstæð ríki: Argentína, Bólivía, Brasilía, Ekvador, Gvæjana, Kólumbía, Paragvæ, Perú, Síle, Súrínam, Úrúgvæ og Venesúela; og tvær útlendur: Falklandseyjar og Franska Gvæjana. Við strönd álfunnar eru ABC-eyjarnar sem tilheyra Hollandi, Ascension-eyja (hluti af Sankti Helenu, Ascension og Tristan da Cunha sem tilheyrir Bretlandi) og Bouvet-eyja sem tilheyrir Noregi. Panama og Trínidad og Tóbagó eru stundum talin til Suður-Ameríku landfræðilega.

Suður-Ameríka er fjórða stærsta heimsálfan og sú fimmta fjölmennasta. Hún þekur 17.818.508 ferkílómetra og fjöldi íbúa álfunnar var áætlaður 423 milljónir árið 2019. Brasilía er langfjölmennasta Suður-Ameríkuríkið með yfir helming allra íbúa álfunnar, en þar á eftir koma Kólumbía, Argentína, Venesúela og Perú. Síðustu áratugi hefur Brasilía orðið leiðandi afl í álfunni bæði efnahagslega og í stjórnmálum.

Flestir íbúar Suður-Ameríku búa við austur- eða vesturströndina, en meira dreifbýli er innar og syðst í álfunni. Andesfjöll setja mikinn svip á landfræði vesturhluta Suður-Ameríku. Í austurhlutanum eru bæði hásléttur og stór láglendissvæði sem stórfljótin Amasónfljót, Órinókófljót og Paraná hlykkjast um. Stærstur hluti álfunnar er í hitabeltinu utan syðsti hluti Suðurkeilunnar sem er við miðbreiddargráðurnar.

Íbúasamsetning álfunnar er blanda af menningu frumbyggja og landnema frá Evrópu, Asíu og Afríku. Saga nýlendustefnu í Suður-Ameríku er löng og ein afleiðing hennar er að flestir íbúar tala ýmist spænsku eða portúgölsku. Samanborið við aðrar heimsálfur hefur saga Suður-Ameríku verið tiltölulega friðsæl og fá meiriháttar stríð átt sér þar stað.

Stærsta borg Suður-Ameríku er Sao Paulo í Brasilíu. Stærsta stöðuvatnið er Títícaca-vatn og hæsti tindur er Aconcagua í Andesfjöllum.

Lönd í Suður-Ameríku 
 Argentína
 Bólivía
 Brasilía
 Ekvador
 Falklandseyjar
 Franska-Gvæjana
 Gvæjana
 Kólumbía
 Paragvæ
 Perú
 Síle
 Súrínam
 Úrúgvæ
 Venesúela

Tilvísanir

Tenglar 
 
 
 

Suður-Ameríka
Eyjaálfa

Eyjaálfa er heimsálfa sem nær yfir Kyrrahafseyjar. Nákvæm skilgreining svæðisins sem heimsálfan nær yfir er ekki til sökum þess hversu stór hluti hennar er haf. Til hennar eru oft talin Ástralía og nálægar eyjar: Papúa, Nýja Sjáland og ýmsar smærri Kyrrahafseyjar. Stundum er Eyjaálfu skipt í heimshlutana Melanesíu, Míkrónesíu og Pólýnesíu. Stundum eru öll Ástralasía og Malajaeyjar talin hluti af Eyjaálfu.

Fyrstur til að stinga upp á því að gera þennan heimshluta að heimsálfu var dansk-franski landfræðingurinn Conrad Malte-Brun árið 1812. Franska heitið sem hann stakk upp á, Océanie, er dregið af gríska orðinu ὠκεανός ókeanos sem merkir „haf“. Hann sá fyrir sér að svæðið næði frá Malakkasundi í vestri að strönd Ameríku í austri og skiptist í fjóra heimshluta: Pólýnesíu (Bandaríska Samóa, Cooks-eyjar, Páskaeyja, Franska Pólýnesía, Hawaii, Nýja Sjáland, Níve, Norfolkeyja, Pitcairn, Samóa, Tókelá, Tonga, Túvalú, Wallis- og Fútúnaeyjar, Rotuma), Míkrónesíu (Palá, Míkrónesía, Kíribatí, Maríanaeyjar, Marshalleyjar, Nárú, Wake-eyja), „Malasíu“ (Indónesía, Filippseyjar, Singapúr, Brúnei, Austur-Tímor og Austur-Malasía) og Melanesíu (Ástralía, Vanúatú, Salómonseyjar, Fídjieyjar og Papúa-Nýja Gínea). 

Nú eru Malajaeyjar oftar taldar til Asíu. Nýja Sjáland, Ástralía og Nýja Gínea ásamt nálægum eyjum eru oft flokkuð saman sem Ástralasía innan Eyjaálfu. Vistfræðilega er Ástralasía sérstakt vistsvæði aðgreint frá Indómalajasvæðinu í norðvestri og Eyjaálfusvæðinu í norðaustri.

Tenglar 

 

Heimsálfur
Eyjaálfa
Bandaríska frelsisstríðið

Bandaríska frelsistríðið (einnig þekkt sem Bandaríska byltingin) var uppreisn þrettán breskra nýlenda á austurströnd Norður-Ameríku gegn breskum yfirráðum, sem stóð frá 19. apríl 1775 til 3. september 1783. Frelsisstríðið varð kveikjan að stofnun fyrsta nútímalýðræðisríkisins, Bandaríkja Norður-Ameríku, sem síðar leiddi til frekari byltinga víða um veröld. Fyrstu hernaðarátök byltingarinnar áttu sér stað 19. apríl 1775 í námunda þorpanna Lexington og Concord í Massachusetts.

Þann 4. júlí 1776 samþykkti Annað meginlandsþing Bandaríkjanna (e. Second Continental Congress) sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna.

Framan af fóru herir byltingarmanna í nýlendurnum halloka en árið 1778 gerðust Frakkar samherjar nýlendubúa. Markmið Frakkakonungs var að grafa undan veldi Englendinga og ná sér þannig niðri á þeim eftir ósigurinn í nýlendustríðinu. Auk þess að eiga við heri nýlendubúa í Norður-Ameríku þurftu Bretar nú að hafa áhyggjur af franska flotanum og her Frakkakonungs. Þar sem kraftar breska heimsveldisins voru nú dreifðir gátu byltingarmenn náð undirtökum. Árið 1783 sömdu Bretar frið og skrifuðu undir samning þar sem þeir samþykktu sjálfstæði hinna nýstofnuðu Bandaríkja Norður-Ameríku.

Tenglar 
 Thomas Jefferson, Rétturinn til byltingar

Saga Bandaríkjanna
Stríð á 18. öld
Hólshreppur

Hólshreppur er gamla nafn Bolungarvíkurkaupstaðar, áður en sveitarfélagið fékk kaupstaðarréttindi.

Jarðir í Hólshreppi 1858:
 Meiri Bakki
 Minni Bakki
 Breiðaból 
 Kroppstaðir 
 Meira Hraun 
 Minna Hraun
 þjóðólfstúnga
 Minni Hlíð 
 Meiri Hlíð
 Tröð,hjáleiga 
 Ytri Búðir
 Hóll
 Árbær,hjáleiga 
 Grundarhóll
 Geirastaðir
 Miðdalur
 Hanhóll  
 Gil
 Ós í Bolúngarvík

Heimild 
Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 712 

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Vestfirðir
Þingrof

Þingrof er þegar stofnað er til nýrra þingkosninga, í ríkjum þar sem þing eru, áður en venjulegu kjörtímabili lýkur.

Þingrof á Íslandi 
Samkvæmt 24. grein stjórnarskrárinnar getur forseti Íslands rofið þing. Þar sem þingræði er á Íslandi er óljóst hvort forsetinn getur rofið þingið í óþökk forsætisráðherra með meirihluta þings að baki sér. Því hefur það verið túlkað sem svo að í reynd fari forsætisráðherra með þingrofsvaldið. Þrátt fyrir þessa túlkun eru tvö dæmi þess í Íslandssögunni að forseti hafi synjað beiðni forsætisráðherra um þingrof: Sveinn Björnsson neitaði Ólafi Thors um þingrof árið 1950 og Ólafur Ragnar Grímsson hafnaði beiðni Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar um þingrof árið 2016. Deilt er um hvort þessi skipti geti talist fordæmi fyrir valdi forsetans til að synja þingrofsbeiðni. Sé þing rofið halda þingmenn umboði sínu fram að kjördag.

Alþingi var rofið 14. apríl 1931. Alþingi var einnig rofið 8. maí 1974.

Tilvísanir

Tenglar 
 
 
 
 
 Tvo þarf til að rjúfa þing, Vísir.is 5. júní 2012
 Satt og ósatt um þingrof, grein eftir Guðna Th. Jóhannesarson á Vísir.is 5. júní 2012
 Þingrofsréttur frá forsætisráðherra, frétt á Rúv.is 5. júní 2012
 Forsetavaldið, grein eftir Skúli Magnússon dósent við lagadeild HÍ 7. júní 2012

Lýðræði
Bakkaflói

Bakkaflói er grunnur flói í Norður-Múlasýslu á milli Langaness og Digraness. Inn úr honum ganga stuttir firðir, Finnafjörður nyrstur, Miðfjörður og Bakkafjörður, þar sem stendur samnefnt kauptún í landi jarðarinnar Hafnar. Íbúar eru um 120. Þar er vélbátaútgerð, grunnskóli, heilsugæslustöð og félagsheimili.

Íslenskir flóar
Langanesbyggð
Þingmaður

Þingmaður  er hver sá maður, sem kosinn hefur verið til þings. Á Íslandi eru þingmenn kosnir til Alþingis á fjögurra ára fresti í Alþingiskosningum, alls 63 þingmenn. Á Íslandi er hefð fyrir því að velja ráðherra úr hópi þingmanna, en þeir halda þingsæti sínu eftir sem áður.

Hugtakið ‚þingmaður‘ getur átt við bæði karl og konu þar sem orðið ‚maður‘ á við bæði kynin, þótt stundum sé starfsheitið þingkona notað.

Hægt er að sitja á þingi, í merkingunni að sitja að spjalli, eða vera á fundi, án þess að viðkomandi sé þingmaður.

Varaþingmaður er staðgengill þingmanns í fjarveru hans.

Stjórnmál
Stjórnskipun

fr:Député
it:Deputato
la:Deputatus
nrm:Députaé
Canberra

Canberra (eða Kanberra á íslensku) er höfuðborg Ástralíu. Hún er á Höfuðborgarsvæði Ástralíu. Nafnið er komið af heiti frumbyggja svæðisins yfir það, og talið þýða staður þar sem fólk kemur saman. Íbúar borgarinnar eru um 403.000 (2016) sem gerir hana 8. stærstu borg Ástralíu og þá stærstu inn til lands.

Saga 
Canberra var stofnuð sérstaklega sem höfuðborg fyrir hið nýja samveldi í kjölfar deilna milli tveggja stærstu borganna, Melbourne og Sydney um hvar hið nýja þing skyldi vera staðsett. Staðsetningin var valin árið 1908 sem nokkurn veginn mitt á milli borganna tveggja og þægileg staðsetning til að byggja á, með góðum aðgangi að vatni. Árið 1911 sigraði Bandaríkjamaðurinn Walter Burley Griffin alþjóðlega keppni um skipulag borgarinnar. Það er stöðuvatn í miðri borginni nefnt eftir honum. 1913 var borgin nefnd og byrjað var að byggja hana. Árið 1927 flutti samveldisþingið þangað.

Framan af var Canberra hálfgerður smábær en í dag er Canberra orðin alvöru höfuðborg hvað varðar stjórnsýsluna. Þar eru samveldisþingið, hæstirétturinn, Háskóli Ástralíu (enska: Australian National University) og fleiri mikilvægar stofnanir.

Í Janúar 2003 riðu skógareldar yfir hluta borgarinnar og 491 heimili brunnu til kaldra kola. Einnig eyðilagðist algjörlega stjörnuskoðunarstöðin á Stromlófelli. Þrátt fyrir þetta létust einungis fjórir.

Hverfaskipting 
Canberra er skipulögð borg, með einn kjarna og nokkur stór úthverfum, hverju skiptu í mörg smærri hverfi. Flest þessara úthverfa hafa svo eigin kjarna með verslunum og þjónustu og útivistarsvæði, oftast með litlu stöðuvatni. Milli helstu úthverfana eru græn svæði, þar sem náttúran ræður ríkjum og dýr svo sem kengúrur ganga villt.

Aðalúthverfi borgarinnar eru, í stafrófsröð:
 Belconnen
 Gungahlin
 Norður-Canberra
 Suður-Canberra
 Tuggeranong
 Weston Creek
 Woden Dalur
Norður og suður Canberra eru miðbærinn, sitt hvoru megin við Burley Griffin-vatn. Þar að auki eru bærinn Queanbeyan (í Nýja Suður Wales) og þorpið Hall (eitt af mjög fáum sveitarfélögum innan höfuðborgarsvæðisins utan Canberra) hálfgerð úthverfi borgarinnar. 

Borgir í Ástralíu
Höfuðborgir
Höfuðborgir í Eyjaálfu
Stafrófsröð

Stafrófsröð er ákveðin röð bókstafa í gefnu stafrófi. Þegar raðað er í stafrófsröð er byrjað á því að raða eftir fyrsta staf orðanna, hugtakanna eða annars sem skal raða og svo koll af kolli. Stafrófsröð er meðal annars oftast notuð við niðurröðun í orðabækur, símaskrár, alfræðiorðabækur og fleira.

Stafrófsröð getur verið misjöfn á milli tungumála, í ensku er hún eftirfarandi:

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Stafrófsröð í íslensku stafrófi er eftirfarandi:

A Á B D Ð E É F G H I Í J K L M N O Ó P R S T U Ú V X Y Ý Þ Æ Ö

Lágstafur raðast á undan hástaf:

a A á Á b B …

Dæmi um nokkur orð í stafrófsröð:
 Amma
 Arabi
 Arabía

Ef talað er um að fólki eða hlutum sé raðað í stafrófsröð er þeim raðað eftir nöfnunum eða orðunum yfir viðkomandi manneskju eða hlut.

Vísur um stafróf 

Stafrófsvísa

A, b, c, d, e, f, g;
eftir kemur h, i, j, k,
l, m, n, o, einnig p,
ætla ég q þar standi hjá.

R, s, t, u, v eru þar næst,
x, y, z, þ, æ, ö.
Allt stafrófið er svo læst
í erindi þessi lítil tvö.

(Gunnar Pálsson í Hjarðarholti)

 

Íslensk stafrófsvísa

A, á, b, d, ð, e, é,
f, g, h, i, í, j, k.
L, m, n, o, ó og p
eiga þar að standa hjá.

R, s, t, u, ú, v næst,
x, y, ý, svo þ, æ, ö.
Íslenskt stafróf er hér læst 
í erindi þessi skrítin tvö.

(Þórarinn Eldjárn)

Tilvísanir

Skrifletur
Tungumál
Stafróf
Sydney

Sydney er stærsta borg Ástralíu og höfuðborg fylkisins Nýja Suður Wales. Í borginni og nágrannasveitarfélögum búa um fjórar milljónir 12.400 km², sem gerir hana að einni stærstu borg í heimi að flatarmáli. Byggð hefur verið á svæðinu í að minnsta kosti 40.000 ár, en borgin var stofnuð 1788 af Arthur Phillip sem fanganýlenda að skipun breskra stjórnvalda. Borgin er nefnd eftir hinum breska innanríkisráðherra þess tíma, Sydney Lávarði. Í dag er Sydney ein helsta fjölmenningarborg heims og búa þar auk Ástrala af evrópskum rótum og frumbyggja mikið af innflytjendum frá suður- og suð-austur Asíu og Kyrrahafseyjum.

Sjá einnig
 Óperuhúsið í Sydney
 Hafnarbrúin í Sydney

Borgir í Ástralíu
Nýja-Suður-Wales
Advance Australia Fair

Þjóðsöngur Ástralíu heitir Advance Australia Fair, (íslenska: Áfram fagra Ástralía) og hefur verið síðan 1977 þegar það vann kosningar þess efnis (fyrir þann tíma var þjóðsöngur Ástralíu sá sami og Bretlands, God Save the Queen). Lagið og ljóðið voru samin af Peter Dodds McCormick á síðari hluta 19. aldar og fyrst flutt 30. nóvember, 1878 í Sydney. Ljóðinu var breytt nokkuð þegar það var gert að þjóðsöng: Öðru, fjórðu og fimmtu erindunum var sleppt og nokkrum línum í hinum tveimur var breytt til að sýna betur þá ímynd sem Ástralir vildu sýna af sjálfum sér.

Textar

Enska 
Australians all let us rejoice
For we are one and free
We've golden soil and wealth for toil,
Our home is girt by sea:
Our land abounds in nature's gifts
Of beauty rich and rare,
In history's page let every stage
Advance Australia fair,
In joyful strains then let us sing
Advance Australia fair.
 
Beneath our radiant Southern Cross,
We'll toil with hearts and hands,
To make this Commonwealth of ours
Renowned of all the lands,
For those who've come across the seas
We've boundless plains to share,
With courage let us all combine
To advance Australia fair.
In joyful strains then let us sing,
Advance Australia fair.

Waltzing Matilda 
Ef til vill er vert að minnast á lagið Waltzing Matilda eftir A.B. „Banjo“ Patterson, sem er í raun frægara og almennt frekar tengt við Ástralíu en Advance Australia Fair. Það lag var einnig í kjöri um þjóðsöng, en lenti í öðru sæti á eftir Advance Australia Fair, enda er það um öllu umdeildara efni (ljóðið segir sögu útilegumanns sem rænir kind og fremur svo sjálfsmorð þegar laganna verðir ná honum).

Tenglar 
 MIDI skrá
 MP3-skrá með aðeins hljóðfærum (1.5 MB)
 MP3-skrá með fyrsta erindinu sungið(1.12 MB)

Ástralía
Þjóðsöngvar
.is

.is er höfuðlén og þjóðarlén (ccTLD) Íslands. Internet á Íslandi hf. (ISNIC) hefur yfirumsjón með skráningum og rekstri höfuðnafnaþjóna léna undir því. Tilurð ISNIC og tilurð Internetsins sem slíks á Íslandi er samofin. Internet á Íslandi hf. (ISNIC) var stofnað 1995 til að halda utan um reksturinn á íslenska hluta Internetsins (ISnet). ISNIC var reist á grunni tveggja félagasamtaka; SURIS (Samtök um upplýsinganet rannsóknaraðila á Íslandi) og ICEUUG (Icelandic Unix Users Group) sem höfðu rekið ISnet frá því það var sett á laggirnar 1986. Fyrsta nettengingin var við evrópska EUnet-netið að tilstuðlan starfsmanna Háskóla Íslands og Hafrannsóknarstofnunar. Fyrstu .is-lénin voru hafro.is, hi.is og os.is (Orkustofnun). Fyrstu starfsmenn ISNIC voru Helgi Jónsson, sem einnig var framkvæmdastjóri félagsins til ársins 2007, og Maríus Ólafsson MSc. stærðfræðingur, sem er net- og gæðastjóri ISNIC. ISNIC var fyrsti íslenski aðilinn sem gerðist félagi í RIPE (Samtök netþjónustuaðila í Evrópu) og fékk fyrst íslenskra aðila úthlutað IP-tölu (130.208.0.0/16) og AS-númerinu 1850 (Autonomous System Number). Höfuðlénið .is var skráð hjá IANA 18. nóvember 1987 og verður því 25 ára undir lok árs 2012. Elsta íslenska lénið er hins vegar hi.is, þar var skráð ári fyrr eða 11. desember 1986.

Ekkert stofngjald er á .is-lénum. Árgjald, sem greitt er fyrir fram, er kr. 7.982 ISK m. virðisaukaskatti er fyrir rekstur og umsjón lénsins í eitt ár í senn.

Tenglar 
 Whois upplýsingar hjá IANA
 Vefsíða ISNIC

is
.is

sv:Toppdomän#I