Loujain al-Hathloul

Loujain al-Hathloul (f. 31. júlí 1989) er sádi-arabísk kvenréttindakona, áhrifavaldur á samfélagsmiðlum og fyrrum pólitískur fangi. Hún er útskrifuð úr Háskólanum í Bresku Kólumbíu. Al-Hathloul hefur nokkrum sinnum verið handtekin og síðan sleppt fyrir að óhlýðnast banni gegn því að konur aki bílum í Sádi-Arabíu. Hún var handtekin í maí árið 2018 ásamt fleiri kunnum kvenréttindakonum fyrir að „reyna að grafa undan stöðugleika konungsríkisins“. Í október árið 2018 var eiginmaður hennar, uppistandarinn Fahad Albutairi, einnig framseldur til sádi-arabískra stjórnvalda frá Jórdaníu og var settur í fangelsi. Hathloul var sleppt úr fangelsi þann 10. febrúar 2021.

Al-Hathloul var í þriðja sæti á lista yfir 100 áhrifamestu Arabakonur heims árið 2015. Þann 14. mars 2019 tilkynnti PEN America að Hathloul myndi hljóta PEN/Barbey-ritfrelsisverðlaunin ásamt Nouf Abdulaziz og Eman Al-Nafjan. Verðlaunin voru afhent þann 21. maí á bandarískri bókmenntahátíð PEN.

Árið 2019 taldi tímaritið Time Hathloul meðal 100 áhrifamestu einstaklinga ársins.

Störf í þágu kvenréttinda (2014–2017)
Al-Hathloul er þekkt fyrir hlutverk sitt í baráttuhreyfingu kvenna fyrir ökuréttindum kvenna og í baráttu gegn æðri forræðisrétti karla yfir börnum. Þann 1. desember 2014 var hún handtekin og haldið í gæsluvarðhaldi í 73 daga eftir að hún reyndi að aka yfir landamærin frá Sameinuðu arabísku furstadæmunum til Sádi-Arabíu fyrir að brjóta gegn banni gegn bifreiðaakstri kvenna í ríkinu. Hún er með bílpróf í Sameinuðu arabísku furstadæmunum en sádi-arabíska lögreglan handtók hana engu að síður. Al-Hathloul reyndi að bjóða sig fram í sveitastjórnarkosningum Sádi-Arabíu árið 2015, sem voru þær fyrstu þar sem konur voru kjörgengar, en var bannað að gefa kost á sér.

Í september árið 2016 skrifaði al-Hathloul, ásamt 16.000 öðrum, nafn sitt á undirskriftalista til Salmans konungs þar sem skorað var á hann að leggja niður forsjárkerfi karla yfir konum í landinu. Þann 4. júní árið 2017 var hún handtekin á alþjóðaflugvelli Fahds konungs í Damman. Ástæðan fyrir handtökunni var ekki gefin opinberlega upp en Amnesty International taldi hana vera vegna mannréttindastarfa al-Hathloul og hún fékk hvorki aðgang að lögfræðingi né að hafa samband við fjölskyldu sína.

Handtaka og pyndingar á árunum 2018–2020
Loujain Al-Hathloul var rænt frá Sameinuðu arabísku furstadæmunum í mars árið 2018 og var flutt til Sádi-Arabíu, þar sem hún var handtekin í nokkra daga og síðan látin sæta ferðabanni. Al-Hathloul var aftur sett í gæsluvarðhald þann 15. maí 2018 ásamt Eman al-Nafjan, Aisha al-Mana, Aziza al-Yousef, Madeha al-Ajroush og nokkrum karlmönnum sem höfðu tekið þátt í kvenréttindabaráttu í Sádi-Arabíu. Mannréttindavaktin taldi tilgang handtökunnar þann að hræða „alla sem lýstu yfir efasemdum um réttindaáætlun krónprinsins“.

Í júní árið 2018 hlutu konur ökuréttindi í Sádi-Arabíu en al-Hathloul sat þó áfram í fangelsi. Samkvæmt mannréttindasamtökunum ALQST og Amnesty International voru al-Hathloul og sumar hinna kvennanna pyndaðar í fangelsinu. Meðal annars væru þær lamdar á fótum, þeim var gefið raflost og þær hýddar í pyndingarstöð sem kallaðist „hótelið“ eða „gistiheimili yfirmannsins“. Að sögn systur Loujain al-Hathloul, Aliu (sem býr í Brussel í Belgíu) þurftu Loujain jafnframt að sæta barsmíðum, raflostum og vatnspyntingum frá maí til ágúst 2018. Foreldrar Loujain sögðu að læri hennar hafi verið „svört af marblettum“ þegar þeir heimsóttu hana og að Loujain „[hafi skolfið] án afláts og [ekki getað] haldið taki eða gengið og setið eðlilega“. Að sögn Aliu al-Hathloul heimsótti Sád al-Qahtani Loujain á meðan á pyndingunum stóð, hló að henni, hótaði að nauðga henni og drepa hana og fleygja líki hennar í holræsin. Alia sagði hann hafa pyndað hana alla nóttina á Ramadanhátíðinni. Alia al-Hathloul lýsti því yfir að vegna almennra viðhorfa Sáda í garð kvenna hafi það komið henni á óvart að systir hennar hafi verið pynduð.

Í desember 2018 var al-Hathloul í fangelsi ásamt öðrum aðgerðasinnum í þorpinu Dahaban. Að sögn bróður Loujain, Walid al-Hathloul (sem býr í Ontario í Kanada) hafði Loujain í febrúar 2019 verið færð í al-Ha'ir-fangelsið.

Þann 1. mars árið 2019 lýsti opinber saksóknari Sádi-Arabíu því yfir að rannsókn á máli Loujain al-Hathloul væri lokið og að undirbúningur væri hafinn fyrir réttarhöld hennar og hinna aðgerðasinnanna fyrir að grafa undan ríkisöryggi. Réttarhöldin hófust þann 13. mars árið 2019 en sakargiftirnar voru ekki tilgreindar og blaðamönnum og erindrekum var bannað að vera viðstaddir. Í apríl 2019 var þinghaldi í máli Loujain frestað án skýringa.

Í maí árið 2020 hafði réttarhöldum al-Hathloul verið frestað um óákveðinn tíma vegna kórónaveirufaraldursins, sem þykja hafa ógnað heilsu fanga í sádi-arabískum fangelsum.

Þann 11. apríl lýsti systir Loujain, Lina al-Hathloul, yfir áhyggjum að því að Loujain hefði aftur verið pynduð í fangelsi þar sem ekki hafði heyrst frá henni í rúma 60 daga.

Loujain al-Hathloul hafði verið haldið í gæsluvarðhaldi án sambands við umheiminn í þrjá mánuði. Þegar hún komst að því að öðrum föngum var leyft að hringja í fjölskyldur þeirra fór hún í sex daga hungurverkfall til að krefjast sömu réttinda. Henni var síðan leyft að hitta foreldra sína. Stjórnvöld Sádi-Arabíu hafa komið í veg fyrir að margir mannréttindafrömuðir, klerkar og meðlimir konungsfjölskyldunnar fái að hafa samband við fjölskyldur sínar eða lögfræðinga.

Þann 15. september 2020 skoruðu um 30 ríki á Sádi-Arabíu að sleppa al-Hathloul úr haldi ásamt fjórum öðrum konum sem höfðu barist fyrir ökuréttindum kvenna. Þann 8. október sama ár hvatti Evrópuþingið Sádi-Arabíu til að leysa alla mannréttindafrömuði úr haldi, þar á meðal Loujain al-Hathloul, í ályktun sem samþykkt var um mannréttindi í konungsríkinu. Meðlimir Evrópuþingsins bentu á aðbúnað margra fangelsaðra andófsmanna og farenda í fangabúðum konungsríkisins og hvöttu aðildarríki Evrópusambandsins til að takmarka þátttöku sína í fundi G-20 í Ríad árið 2020.

Loujain al-Hathloul fór í annað hungurverkfall í lok október 2020. Samkvæmt systrum hennar, sem tilkynntu hungurverkfallið á Twitter, gerði Loujain þetta til þess að krefjast þess að fá reglulegt samband við foreldra sína og systkini. Þann 10. nóvember 2020 tilkynnti sendiherra Sádi-Arabíu í Bretlandi að stjórnvöld væru að íhuga að leysa al-Hathloul úr haldi í aðdraganda G20-fundarins í nóvember sama ár. Lausn hennar var tekin til greina eftir að alþjóðasamfélagið þrýsti á stjórnvöld að sleppa henni vegna margra vikna hungurverkfalls hennar.

Eftir að G20-fundinum lauk þann 25. nóvember 2020 var mál Loujain al-Hathloul flutt til sérstaks dómstóls fyrir hryðjuverk og glæpi gegn þjóðaröryggi. Systir hennar, Lina al-Hathloul, óttaðist að verið væri að þrýsta á Loujain að gangast við glæpum sem hún hefði ekki framið svo hægt yrði að nota falskar játningar gegn henni í réttarhöldunum.

Þann 29. nóvember 2020 gáfu sjö evrópskir erindrekar út sameiginlega yfirlýsingu þar sem fangelsun fimm kvenréttindafrömuða, þar á meðal Loujain al-Hathloul, var fordæmd. Erindrekarnir kröfðust lausnar Hathloul, sem hafði þá verið í fangelsi frá því í maí 2018 eftir að rassía var gegð gegn kunnum gagnrýnendum þáverandi laga sem bönnuðu konum í landinu að aka bifreiðum.

Dómur var felldur yfir Hathloul þann 28. desember 2020. Hún var dæmd til fimm ára og átta mánaða fangelsisvistar. Þann 10. febrúar 2021 tilkynnti systir Hathloul hins vegar á Twitter-síðu sinni að Loujain hefði verið sleppt úr fangelsi.

Tilvísanir

Sádi-arabískir aðgerðasinnar
Sádi-arabískar kvenréttindakonur