alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Páll postuli

Páll postuli (hebreska שאול התרסי‎ Šaʾul HaTarsi, sem merkir „Sál frá Tarsus“, forngríska Σαουλ Saoul og Σαῦλος Saulos og Παῦλος Paulos) „postuli heiðingjanna“, var, ásamt Pétri postula og Jakobi réttláta, ötulastur fyrstu kristniboðanna. Páll snerist til kristni á veginum til Damaskus þegar hann varð fyrir opinberun og Jesús Kristur upprisinn talaði við hann. Páli eru eignuð fjórtán af bréfum nýja testamentisins sem gengu meðal manna í fyrstu kristnu söfnuðunum. Bréfin eru talin elstu rit nýja testamentisins. Áhrif hans á kristna trú voru gríðarleg, einkum í Rómaveldi þar sem hann var að lokum handtekinn og hálshöggvinn að talið er árið 64 eða 67.

Tenglar 
 Páll postuli og andmælendur hans; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968

Biblíuhöfundar
Dýrlingar
Fylgismenn Jesú
Persónur í nýja testamentinu
Postular
Rómverskir gyðingar
Abraham

Abraham (hebreska אַבְרָהָם, ʾAḇrāhām Ashkenazi Avrohom eða Avruhom ; arabíska ابراهيم‎, Ibrāhīm ; ge'ez አብርሃም, ʾAbrəham) er persóna sem kemur fyrir í fyrstu ritum hebresku biblíunnar og kóransins. Abrahamísk trúarbrögð; gyðingar, kristnir menn og múslimar, líta á hann sem ættföður Ísraelsmanna, Ísmaelíta og Edomíta.

Persónur í gamla testamentinu
Franz Schubert

Franz Peter Schubert (31. janúar 1797 – 19. nóvember 1828) var austurrískt tónskáld. Hann samdi um 600 söngljóð, sjö fullkláraðar sinfóníur, kirkjulega tónlist, óperur, kammerverk og einleiksverk fyrir píanó. Á okkar tímum er hann þekktastur fyrir sönglögin, svo sem Vetrarferðina (Winterreise á þýsku) og Die schöne Müllerin, ásamt sinfóníunum. Schubert bjó lengst af ævinnar í Vínarborg en hann stríddi við mikil veikindi síðustu æviár sín og lést langt fyrir aldur fram.

Æskuár 
Franz  Pétur Schubert,  söngva- og  hljóðfæra  kompónisti,  var fæddur  í  þorpi  einu  nálægt  Vínarborg  31. janúar 1797. Foreldrar hans voru bláfátækir  og  Franz  einn  af 19  systkinum.     Foreldrarnir reyndu  að  veita  börnunum almenna  alþýðuskóla-menntun,  en umfram það  fékk Franz snemma tilsögn  í  að  spila  á fiðlu og eldri   bróðir  hans   kenndi honum   að   spila   á  píanó.    Hann var ekki lengi  að  fljúga framúr kennurum sinum, söngkennari sem faðir hans fann varð að hætta með lærisveininn því hann var orðinn betri en hann. Hin  fagra  söngrödd  drengsins  vakti  svo mikla  eftirtekt, að  hann  var 11  ára  gamall  tekinn  inn  í  skóla,  þar  sem  söngvarar   voru   æfðir   til  þess að syngja við keisarahirðina.  Franz var tekinn inn í orkestra skólans og þar voru flutt fyrstu tónverkin eftir hann.

Enn er  til  bréf  frá   Schubert,  þar  sem hann biður eldri bróður sinn um pening til að seðja hungur sitt, en Franz kvartaði helst undan svengd og nótnapappírsleysi meðan hann var við skólann. Schubert fór í mútur árið 1813 og yfirgaf skólann eftir það. Hann hélt í kennaranám, og varð aðstoðarkennari föður síns sem einnig var barnakennari. Almennt er talið að hann hafi lagt fyrir sér kennslu til að losna undan herþjónustu.

Schubert, Franz Peter
Bermúdasegl

Bermúdasegl er þríhyrnt stórsegl sem var upphaflega þróað á Bermúdaeyjum á 17. öld en er nú langalgengasta tegund stórsegls á seglskútum. Bermúdasegl er dregið upp eftir mastrinu upp í topp. 

Gerðir segla
Fremri-Langey

Fremri-Langey er eyja á Breiðafirði, 2.5 km2 að stærð.  Hún er í Dalasýslu og er hluti af eyjaklasanum sem gengur fram af Klofningi í boga í átt að Stykkishólmi. Eyjarnar heita í þessari röð: Langeyjarnes, Efri-Langey 1.3 km2, Fremri-Langey, Arney 1.2  km2, Skjaldarey og Bíldsey. Bíldsey og hálf Skjaldarey eru í Snæfellssýslu. Vestur af Skjaldarey eru Fagureyjar.

Fyrir utan Langeyjar og Arney er opinn Breiðafjörður en fyrir innan heita vogar og er þar grynnra og mjög skerjótt og gætir ekki úthafsöldu.

Milli Skjaldareyjar og Arneyjar er svonefnd Arneyjarsund. Þar er mikið dýpi og straumþungt og oft erfið alda.  Á milli Arneyjar og Fremri-Langeyjar heitir Brjótur.  Hann er væður á stórstraumsfjöru.  Á milli Fremri-Langeyjar og Efri-Langeyjar er Krosssund.  Krosssund er skipgengt minni bátum.  Á milli Efri-Langeyjar og Langeyjarness eru Þröskuldar.  Þröskuldar eru væðir á fjöru. Stærsta eyja á Beiðafirði er Brokey 3.7 km2.  Þekktar eyjar á Breiðafirði eru m.a. Hrappsey sem er 1.7 km2 að flatarmáli og Flatey sem er 0.6 km2.

Breiðafjörður
Iekeliene Stange

Iekeliene Stange (fædd 27. júlí 1984) er hollensk fyrirsæta.

Hollenskar fyrirsætur
Karl Jónsson

Karl Jónsson (um 1135 – um 1213) var rithöfundur og ábóti í Þingeyraklaustri. Hann er höfundur Sverris sögu, sem fjallar um Sverri Sigurðarson Noregskonung.

Æviferill
Ætt Karls Jónssonar er ókunn, en Steinn Dofri giskaði á að faðir hans hefði verið Jón Þorvarðsson svarti, af Ljósvetningaætt.

Karl var ábóti í Þingeyraklaustri 1169 – 1181, en þá tók Kári Runólfsson við embættinu. Líklega hefur Karl verið munkur þar áður. Árið 1185 sigldi Karl til Noregs, og dvaldist þar við hirð Sverris konungs til 1188. Kári Runólfsson ábóti dó 1187. Er talið að Karl Jónsson hafi aftur orðið ábóti á Þingeyrum þegar hann kom til Íslands 1188, a.m.k. er hann ábóti þar um 1200. Árið 1207 er nýr ábóti vígður þangað, og hefur Karl látið af embættinu skömmu áður. Karl andaðist 1212 eða 1213 að vitnisburði annála.

Á dögum Karls var Benediktsklaustrið á Þingeyrum mikil bókmenntamiðstöð, og voru þar auk Karls, rithöfundarnir Oddur Snorrason munkur og Gunnlaugur Leifsson munkur.

Sumir hafa talið að Karl hafi farið til Noregs að ósk Sverris konungs, til að rita sögu hans. Aðrir hallast að því að Karl hafi farið að eigin frumkvæði, til þess að taka upp þráðinn eftir Hryggjarstykki Eiríks Oddssonar, sem var fyrsta konungasagan sem sótti efni til samtímans. Loks má nefna þá tilgátu, að Karl hafi verið sendur af íslenskum höfðingjum, til þess að leita stuðnings Sverris í deilum Íslendinga við Eystein Erlendsson erkibiskup. 

Í formála Sverris sögu kemur fram að Karl ritaði fyrri hluta bókarinnar að viðstöddum Sverri konungi, sem „réð fyrir hvað rita skyldi“. Þann hluta bókarinnar kölluðu þeir Grýlu. Skiptar skoðanir eru um hvar Grýla endar; Þorleifur Hauksson telur eðlilegast að miða við skilin sem eru eftir 100. kapítula sögunnar. Hann telur og að Karl hafi farið aftur til Noregs skömmu eftir 1200, og ritað þá síðari hluta sögunnar. Þá hefur hann stuðst við frásagnir heimildarmanna, en einnig kemur fram í formálanum að „sum þessi tíðindi voru svo í minni fest að menn rituðu þegar eftir er nýorðin voru“. Hefur Sverrir látið gera það til þess að safna efni til síðari hluta sögu sinnar.

Um Karl Jónsson hefur verið sagt „að hann sé og hafi lengi verið vanmetinn snillingur í fornbókmenntasögunni“.

Heimildir
 Páll Eggert Ólason: Íslenskar æviskrár III.
 Þorleifur Hauksson: Formáli Sverris sögu. Íslensk fornrit XXX, bls. xxii-xxiv.
 

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir ábótar og príorar
Konungasögur
Stóridómur

Stóridómur var samþykkt um siðferðismál sem var samin að frumkvæði lögmannanna tveggja, Páls Vigfússonar og Eggerts Hannessonar, eftir hvatningu frá Páli Stígssyni hirðstjóra, og undirrituð á alþingi 30. júní árið 1564. 13. apríl 1565 var hann svo staðfestur af konungi og tók gildi sem lög. 

Tilgangurinn var að koma reglu á dóma í siðferðismálum sem kaþólska kirkjan hafði haft með höndum fram að siðaskiptum. Niðurstaðan var sú að refsingar í þessum málum urðu harðari en áður, einkum fyrir sifjaspell sem við var lögð dauðarefsing. Hórdómsbrot vörðuðu sektum en þriðja brotið lífláti (sem alltaf var breytt í útlegð) og frillulífi (barneignir utan hjónabands eða dulsmál) varðaði einnig háum sektum. Samkvæmt Stóradómi skyldu sýslumenn sjá um framkvæmd rannsókna og innheimtu sekta af hinum brotlegu.

25 karlar og 25 konur voru tekin af lífi vegna sifjaspellsbrota samkvæmt Stóradómi. Síðasta aftakan fyrir slíkt brot fór fram árið 1763. Á síðari hluta 18. aldar var almennt farið að milda refsingar fyrir þessi brot. Háar sektir við barneignum utan hjónabands komu til meðal annars vegna ótta við sveitarómaga og annað framfærslulaust fólk. Þau ákvæði voru numin úr lögum 1812 en önnur refsiákvæði skömmu síðar. Stóridómur var þó ekki numinn úr lögum í heild fyrr en með nýjum hegningarlögum í Danmörku árið 1870.

Tilvísanir

Tenglar

 
 Stóridómur á skólavef Þjóðskjalasafns Íslands

Löggjöf á Íslandi
Saga Íslands
Elsta saga Ólafs helga

Elsta saga Ólafs helga er eins og nafnið bendir til elsta þekkta sagan um Ólaf helga Haraldsson Noregskonung. Fyrri fræðimenn töldu að hún væri meðal elstu konungasagna, e.t.v. rituð um 1160, en síðari rannsóknir benda til að sagan sé frá því um 1190. 

Skömmu fyrir miðja 19. öld fundust í Ríkisskjalasafni Norðmanna 16 sneplar úr fornu skinnhandriti Ólafs sögu helga, NRA 52. Sneplarnir fundust í bandi skjalabóka frá Sunnmæri 1639-1641, en líkur benda til að skjalabækurnar hafi verið bundnar inn í Björgvin. Þetta reyndust vera leifar af 6 blöðum úr handriti í fjórblöðungsbroti frá því um 1220–1230. Gustav Storm gaf brotin út árið 1893, ásamt ljósprentuðum myndum af þeim. Hann taldi að Elsta sagan væri samin á Íslandi á árabilinu 1155-1180, og að handritsbrotin séu skrifuð af Íslendingi. 

Í útgáfu Storms voru einnig tvö brot úr Árnasafni, AM 325 IVα 4to, sem Storm taldi vera úr Elstu sögu. Þessi brot eru úr skinnhandriti frá því um 1225-1250, tvö samhangandi blöð, en vantar í á milli þeirra. Í útgáfu Storms eru þau kölluð „sjöunda og áttunda brot“. Þar segir m.a. frá  jarteiknum Ólafs helga. Árið 1970 birti Jonna Louis-Jensen grein, þar sem hún dró í efa að „sjöunda og áttunda brot“ séu úr Elstu sögu, heldur geti þar verið um að ræða annað rit um Ólaf helga, e.t.v. jarteiknabók, sem höfundur Helgisögunnar hefur notað. Nauðsynlegt sé að rannsaka málið nánar. Í grein Jonnu er ný útgáfa á texta þessara tveggja brota.
 
Helgisaga Ólafs Haraldssonar er með köflum nánast uppskrift af Elstu sögu og er því oft notuð til að gefa hugmynd um hana. 

Eins og í öðrum konungasögum er í Elstu sögu vitnað í gömul dróttkvæði til skrauts og til að staðfesta frásögnina.

Heimildir 
 Gustav Storm (útg.): Otte brudstykker af Den ældste saga om Olav den hellige. Christiania 1893.
 Bjarni Aðalbjarnarson (útg.): Heimskringla I : Íslensk fornrit XXVI. Hið íslenska fornritafélag. Reykjavík 1941. 
 Guðni Jónsson (útg.): Konunga sögur I. Íslendingasagnaútgáfan. Reykjavík 1957:401-426. (Texti brotanna). 
 Jonna Louis-Jensen: „Syvende og ottende brudstykke“. Fragmentet AM 325 IVα 4to. Bibliotheca Arnamagnæana XXX, København 1970:31-60.
 Alison Finlay (útg. og þýð.): Fagrskinna, a Catalogue of the Kings of Norway. Brill Academic Publishers. 2004. ISBN 90-04-13172-8
 Martin Chase: Einarr Skúlason's Geisli : A Critical Edition. University of Toronto Press. 2005:14. ISBN 0-8020-3822-0
 Theodore M. Andersson: The Growth of the Medieval Icelandic Sagas, 1180-1280. Cornell University Press 2006. ISBN 0-8014-4408-X

Tenglar 
 Frumútgáfa brotanna, frá 1849. Útgefendur: Rudolf Keyser og C. R. Unger.
 Skrá um vísurnar í Elstu sögu 

Konungasögur
Neðanjarðarlest

Neðanjarðarlest eða borgarlest er lestarkerfi sem notað er í borgum og á þéttbýlissvæðum. Neðanjarðarlestir geta borið mikinn fjölda farþega og ferðatíðni er há. Elsta neðanjarðarlestakerfi í heimi er Neðanjarðarlestakerfi Lundúnaborgar sem opnað var árið 1863 og er enn þann dag í dag eitt umfangsmesta neðanjarðarlestakerfi í heimi.

Í borgum eins og Berlín, Tókýó og London eru neðanjarðarlestakerfi það viðamikil að meirihluti borgara nota það sem aðalsamgöngumáta. Neðanjarðarlestakerfi Tókýóborgar er viðamesta neðanjarðarlestakerfi í heimi og ferðast 7 milljón farþegar með því daglega. Í Evrópu eru Lundúnir og Madrid með stærstu kerfin og Moskva og París með hæsta farþegafjöldan. Í Bandaríkjunum er New York-borg með langflesta farþega en einnig ferðast margir með neðanjarðarlestum í Chicago, Boston, Washington D.C. og Philadelphiu. Borgir í Bandaríkjunum eru almennt dreifbýlli heldur en borgir í Evrópu og í mörgum borgum er einkabíllinn aðal samgöngumátinn. Í slíkum borgum ná neðanjarðarlestakerfi því oft ekki að festa sig í sessi. Gott dæmi um slíkar borgir eru Los Angeles, Dallas og Houston.

Almenningssamgöngur
Lestarsamgöngur
Skippers d'Islande

Skippers d'Islande (franska: „Íslandsskipstjórarnir“) er eina alþjóðlega siglingakeppnin sem fram fer við Ísland. Hún hefur verið haldin á 3ja ára fresti frá árinu 2000. Í keppninni eru sigldir þrír leggir milli bæjarins Paimpol í Frakklandi og Reykjavíkur með viðkomu á einhverjum þriðja stað á Íslandi eða í Frakklandi. Keppnin er haldin til að minnast franskra skútusjómanna sem sóttu á Íslandsmið á 19. og 20. öld. 

Skippers d'Islande er opin öllum bátum en í keppninni árið 2009 er gert ráð fyrir tveimur flokkum: Class 40 og IRC-forgjöf.

Keppnir

2009
Í keppninni 2009 var ætlunin að sigla frá Paimpol í lok júní og þaðan vestur fyrir Bretlandseyjar til Reykjavíkur. Þaðan átti svo að sigla í suðaustur, milli Hjaltlandseyja og Skotlands og suður eftir austurströnd Bretlands til Gravelines í Frakklandshluta Flandurs og síðan þaðan aftur til Paimpol. Snemma árs 2009 var tilkynnt að keppninni væri frestað um eitt ár þar sem illa gengi að ná markmiðum um fjölda þátttakenda.

2006
Árið 2006 tóku nítján áhafnir þátt í keppninni, miklu fleiri en í fyrri keppnum. Siglt var frá Paimpol til Reykjavíkur, þaðan til Grundarfjarðar á Snæfellsnesi og síðan sömu leið aftur til Paimpol án viðkomu í Reykjavík. Vegna óveðurs á bakaleiðinni þurftu flestir keppendur að leita vars í Grindavík áður en haldið var yfir Atlantshafið. Úrslit voru kynnt í fjórum flokkum: Open 50, Open 40, IRC-forgjöf og flokki tvíbytna.

2003 
Siglt var frá Paimpol til Reykjavíkur og þaðan til Akureyrar og síðan austur fyrir land aftur til Paimpol.

2000
Fyrsta árið sem keppnin var haldin voru aðeins sigldir tveir leggir, frá Paimpol til Reykjavíkur og aftur til baka sömu leið.
Íslenska áhöfnin BESTA tók þátt og var fyrst í mark báða leggina. Áhöfnin leigði 62 feta skútu í Frakklandi er bar nafn styrktaraðilans BESTA í keppninni. Ritað risastórum stöfum í stórsegl og belgsegl skútunnar.

Tenglar
 Heimasíða keppninnar 

Siglingakeppnir
Paimpol

Paimpol (bretónska: Pempoull) er lítill bær og sveitarfélag í umdæminu Côtes-d'Armor í Bretagne í Frakklandi. Samkvæmt manntali árið 1999 voru íbúar Paimpol 7.932. Bærinn er vinsæll ferðamannastaður á sumrin.

Vinabæir 
Vinabæir Paimpol eru Grundarfjörður á Íslandi og Romsey á Englandi.

Bretagne
Gravelines

Gravelines er lítill bær og sveitarfélag á norðurströnd Frakklands við ósa árinnar Aa, 25km suðvestan við Dunkerque, í franska hluta gamla héraðsins Flandurs í umdæminu Nord. Íbúar bæjarins eru rúm tólf þúsund.

Norður-Frakkland
Flandur
Svínanes

Svínanes er nes við norðurströnd Breiðafjarðar, milli fjarðanna Skálmarfjarðar, sem er vestan megin við nesið, og Kvígindisfjarðar, sem er austan við. Um aldir var búið á nesinu, en þar hefur búseta lagst af, líkt og víðar á þessum slóðum. Yst á nesinu var áður samnefndur bær, en hann fór í eyði árið 1959. Vestan megin á nesinu var einnig búið á bænum Selskerjum, en hann fór í eyði 1954. Um tíma var einnig búið á Svínanesseli, sem var áður sel frá Svínesi. Bæirnir tilheyrðu áður Skálmarnesmúlahreppi (eða Múlahreppi), en nesið er nú hluti af sveitafélaginu Reykhólahreppi í Austur-Barðastrandarsýslu.

Landshættir 
Nesið er bratt og undirlendi lítið. Helst er undirlendi að finna yst á nesinu, og við bæjarstæði Selskerja. Svínanesfjall heitir fjallið sem liggur eftir endilöngu nesinu. Yst á nesinu er ágæt lending, þar sem nefnist Kumbaravogur. Þar skammt frá, á svo nefndri Fit, munu Þýskir Hansakaupmenn hafa stundað viðskipti á 16. öld . Vegaslóði var ruddur meðfram hluta af nesinu vestanverðu, allt að Selskersseli, en hann er nú með öllu ófær. Um tíu tíma tekur að ganga fyrir nesið og inn í Skálmardal. Sú gönguleið hefur verið vinsæl á síðari tímum, en getur verið erfið öðrum en vönu göngufólki. Símasamband er yst á nesinu, við bæjarstæði Svínaness.

Svínanes 
Sagan segir að Guðmundur Heljarskinn, landnámsmaður á þessum slóðum, hafi haft svín þar sem nú er Svínanes, og af þeim dragi nesið nafn sitt. Munnmæli herma að svín Guðmundar hafi verið höfð nærri svo nefndum Kumbaravogi. Hvenær búseta hófst á Svínanesi er ómögulegt um að segja, en líklegt þykir að það hafi gerst snemma. Sama ættin byggði jörðina frá 1603, þegar Teitur Halldórsson keypti jörðina í skiptum fyrir nálæga jörð, Kirkjuból, sex málnytakúgildi og 30 hundruð í öðrum gjaldeyri. Síðasti ábúandi jarðarinnar var Aðalsteinn Helgason og kona hans Guðrún Þórðardóttir, fædd á Firði á Skálmarnesi. Þau brugðu búi árið 1959. Séra Árelíus Níelsson prestur, ólst upp um tíma á Svínanesi.

Á vestur strönd Svínaneshlíðar var bærinn Selsker. Hann fór í eyði 1954, eftir að húsmóðirin og önnur heimasætan á bænum fórust þegar bátur fórst á Breiðafirði.

Á austur strönd Svínaneshlíðar má finna rústir kotsins Svínanessels. Var þar upprunalega haft í seli frá Svínanesi, en um aldamótin 1900 og fram á fjórða áratug 20. aldar bjó þar um tíma Kristinn Sigfússon, gjarnan nefndur Kitti í Seli. Aðstæður þóttu mjög erfiðar og mun Kitti helst hafa lifað á góðvild sveitunga sinna. Halldór Laxness heimsótti Kitta, og telja margir að Kitti hafi, ásamt fleirum, verið fyrirmynd Bjarts í Sumarhúsum.

Tilvísanir

Heimildir 
 Gunnar F. Guðmundsson, Jarðabréf frá 16. og 17. öld. Útdrættir. Hið íslenska fræðafélag í Kaupmannahöfn. 1993.
 Jón Kr. Guðmundsson: Skyggir fyrir skuld. Sagnabrot og ábúendatal úr Gufudalssveit og Múlasveit í Austur-Barðastrandarsýslu 1703-1989. Kópavogur, 1991.
  Mark Gardiner, Conor Graham og Natascha Mehler. OITIS, Field report no. 2. Survey of Archaeological Remains at Svínanes, Reykhólahreppur, Iceland. 2011.

Austur-Barðastrandarsýsla
Royal Yachting Association

Royal Yachting Association eða Konunglega breska siglingasambandið er félag sem hefur yfirumsjón með siglingaíþróttum í Bretlandi. Félagið kemur að umhverfi eftirfarandi íþróttagreina:
 Skútusiglingar
 Seglbrettasiglingar
 Vélbátasiglingar
 Sportbátasiglingar
 Hraðbátasiglingar
 Sjósleðasiglingar

Félagið var stofnað árið 1875 og hét þá Yacht Racing Association. Meginhlutverk félagsins var að búa til viðmið fyrir forgjöf svo ólíkir bátar gætu keppt sín á milli. Niðurstaðan úr því var hin svokallaða Portsmouthtala (PY) sem nú er aðallega notuð sem forgjöf í kænukeppnum.

Félagið hóf vinnu við að setja upp þjálfunarkerfi fyrir siglingar árið 1967 niðurstaðan úr því voru Yachtmasterprófin, en þau eru lögð fyrir af aðilum sem félagið vottar. Félagið hefur líka gefið út námsefni í siglingum. 

Þrjú kennsluhefti frá RYA hafa verið gefin út af Siglingasambandi Íslands 2006 og 2008; Byrjaðu að sigla, Sigldu betur og Siglingabókin mín.

Tenglar
 Vefur RYA

Siglingafélög í Bretlandi
Búlandstindur

Búlandstindur er 1069 metra hátt basaltfjall í Berufirði og er talinn vera um 8 milljón ára gamall.  og sumir trúa því að Búlandstindur sé orkustöð. 

Í um 700 m hæð austur af Búlandstindi gengur fjallsrani, Goðaborg, og er sagt að þangað upp hafi menn burðast með goð sín strax eftir kristnitökuna til þess að steypa þeim fram af fjallsgnípunni. Aðrar heimildir segja svo: Goðaborg heitir hamrastallur hátt uppi í Búlandstindi. Stallur þessi er norðaustan í fjallinu, fyrir ofan það mitt, og er sagður breiður og sléttur ofan. Bratt og harðsótt er upp þangað. Sumir segja vatn þar uppi nálægt, er þvegin hafi verið í innyfli þeirra dýra, sem þar var fórnað goðunum til árs og friðar.

Gönguleiðin  
Fjöldi fólks leggur leið sína á tindinn á hverju ári og reikna má með að þeir yrðu enn fleiri ef leiðin yrði merkt.  Best er að fara eftir vegarslóða sem liggur meðfram Búlandsá sunnanverðri og alveg inn að stíflu sem er innarlega á dalnum.  Þaðan er gengið beint upp grasi grónar brekkur og skriður innan við Stóruskriðugil í stefnu á skarð fyrir innan Búlandstind.  Þar á eftir rekur leiðin sig sjálf þar til efsta tindi er náð. Hátindurinn er mjór og brattur klettarimi og þar er útsýni feyki gott.  Mjög mikilvægt er að gæta þess að ganga ekki of langt til austurs ef eitthvað er að skyggni eða ef hált er, því að austurhlíð fjallsins er þverhnípt og hömrótt. Gott GSM samband er á tindinum.

Tenglar 

 Djúpivogur

Fjöll á Íslandi
Djúpivogur
Meðalgildissetningin

Meðalgildissetningin er mikilvæg setning í örsmæðareikningi sem segir í stuttu máli að snertill þjáls ferils á gefnu bili er í einhverjum punkti samsíða sniðli fallsins. Lagrange setti regluna fram á 18. öld, en Cauchy setti hana stuttu síðar fram í almennara formi.

Hægt er að túlka regluna á eftirfarandi hátt: Ef bíl er ekið 100 kílómetra vegalengd á klukkustund þá hefur bílinn farið yfir á 100km/klst að meðaltali. Samkvæmt því ætti hann á einhverjum tímapunkti að hafa ekið á nákvæmlega hraðanum 100km/klst. Þ.e. ef hann hefur ekki haldið nákvæmlega hraðanum 100km/klst alla leið hlýtur hann að hafa keyrt hægar en 100km/klst stundum og stundum hraðar.

Almennt séð segir setningin að þegar maður hefur fall f : [a, b] → R sem er samfellt á lokaða bilinu [a, b] og deildanlegt á opna bilinu (a, b), þá er til eitthvert c á milli a og b þ.a.

Hérna táknar  afleiðu fallsins f í punktinum c og  táknar meðal breytingu á fallinu yfir bilið [a, b] eins og beina línan sýnir á sýnimyndinni til hægri.

Til eru mismunandi útgáfur af þessari setningu og eru þær listaðar hér fyrir neðan.

Meðalgildisregla Cauchy 

Gerum ráð fyrir að f og g séu deildanleg föll á bilinu [a,b] og að g'(x) sé aldrei núll.  Þá er til t ∈ ]a,b[ þannig að:

Sönnun 
Sönnunin byggir á skilning á deildun og reglu Rolles.
Skilgreinum nýtt fall G(x):

Þar sem G(a)=0 og G(b)=0 er til tala t ∈ ]a,b[ svoleiðis að G'(t)=0.  Nú er G'(x):

Látum x=t og við fáum:

Þar sem g er aldrei núll á bilinu ]a,b[ og g(a) ≠ g(b) getum við deilt og fengið:QED'

Meðalgildisregla Cauchy's er einnig stundum kölluð útvíkkaða meðalgildissetning.

Tenglar

Heimildir 

Örsmæðareikningur
Stærðfræðisetningar
Andrés Magnússon

Andrés Magnússon (fæddur 1965) er íslenskur blaðamaður, sem skrifar um stjórnmál og fleira í Viðskiptablaðið. Andrés er búsettur á Englandi, ásamt konu sinni Auðnu Hödd Jónatansdóttur (fædd 1973) og fimm börnum.

Andrés hóf fjölmiðlaferil sinn sem blaðamaður á Morgunblaðinu. Hann hefur starfað á ýmsum fjölmiðlum öðrum, meðal annars á DV, Pressunni, Eintaki og Blaðinu (síðar 24 stundum).

Hann hefur mikið fengist við skoðanaskrif og heldur fram hægrisinnuðum viðhorfum. Sem slíkur hefur hann verið reglulegur álitsgjafi í umræðuþáttum á borð við Silfur Egils. Hann var flokksbundinn sjálfstæðismaður um árabil og var virkur í hreyfingu ungra sjálfstæðismanna fyrr á árum. Hann er bróðir Kjartans Magnússonar borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík. Andrés sagði sig úr Sjálfstæðisflokknum 2. febrúar 2011 þegar forysta flokksins afréð að styðja frumvarp um Icesave-samninga á Alþingi.

Auk skrifa um stjórnmál og viðskipti hefur Andrés fjallað talsvert um netið, tölvur og tækni. Hann hefur einnig fengist við upplýsingagrafík og hönnun samhliða blaðamennsku og vann um skeið á auglýsingastofu við hönnun og almannatengsl.

Tenglar 

 Blogg á blog.is
 Blogg á eyjan.is 

Íslenskir blaðamenn
Sjálfstæðisflokkurinn
Reykjaætt
Bolholtsætt
Laugardalsætt
Dajjal

ad-Dajjal stundum skrifað Dajal er illmenni sem kemur fyrir í íslamskri heimsslitafræði. Samkvæmt spádómum í íslamstrú mun Dajjal birtast áður en dómsdagur rennur upp.

Dajjal er sambærilegur andkristi í Kristni og samkvæmt spádómum Múhammeðs mun hann birtast einhverstaðar á milli Sýrlands og Íraks. Hann mun síðan ferðast um heiminn og safna fylgismönnum og á sama tíma mun Isa (arabíska fyrir Jesús) snúa aftur og safna fylgismönnum. Samkvæmt spádómunum mun Isa síðan sigra Dajjal við Palestínu.

Íslam