alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Geðhjálp

Landssamtökin Geðhjálp voru stofnuð 9. október 1979 og eru hagsmunasamtök þeirra sem þurfa aðstoð vegna geðrænna vandamála, aðstandenda þeirra og annarra er láta sig geðheilbrigðismál varða.

Stjórn 
Stjórn Geðhjálpar

Héðinn Unnsteinsson, formaður

Sigríður Gísladóttir, varaformaður

Ágústa Karla Ísleifsdóttir

Elín Ebba Ásmundsdóttir

Einar Kvaran

Einar Þór Jónsson

Halldór Auðar Svansson

Ragnheiður Ösp Sigurðardóttir

Silja Björk Björnsdóttir

Varastjórn

Hlynur Jónasson

Kristinn Tryggvi Gunnarsson

Sveinn Rúnar Hauksson

Tenglar 
 Heimasíða Geðhjálpar

Tilvísanir
Kirkjuþingið í Trentó

Kirkjuþingið í Trentó var kirkjuþing innan kaþólsku kirkjunnar haldið í Trentó á Ítalíu sem þá var höfuðborg Kirkjufurstadæmisins Trentó innan Heilaga rómverska ríkisins. Þingið stóð frá 13. desember 1545 til 4. desember 1563. Á þessum tíma voru haldnir 25 fundir, fyrst átta í Trentó, síðan þrír í Bologna undir stjórn Páls 3., og síðan fimm í Trentó undir stjórn Júlíusar 3. og að lokum níu undir stjórn Píusar 4. í Trentó. 

Kirkjuþingið í Trentó var mikið umbótaþing sem mótaði svar kaþólsku kirkjunnar við siðbót Lúthers. Það markar endalok miðaldakirkjunnar og upphafið að gagnsiðbótinni.

Tenglar

Kirkjuþing
Gagnsiðbótin
Psy

Park Jae-sang (kóreska: 박재상, fæddur 31. desember 1977) er suður-kóreskur söngvari og lagahöfundur. Hann gengur undir listamannsnafninu „Psy“ (kóreska: 싸이) og er þekktastur fyrir lagið „Gangnam Style“, sem birtist á YouTube 15. júlí 2012. Lagið varð fljótt vinsælt á netinu og hafði verið horft á tónlistarmyndband þess rúmlega 800 milljón sinnum í lok nóvember 2012. Þann 24. nóvember varð Gangnam Style það myndband, sem oftast hefur verið hoft á í sögu YouTube. 21. desember 2012 varð myndband Psy hið fyrsta í sögu YouTube til þess að ná einum milljarði spilana.

Heimildir

Tenglar 
 Opinber heimasíða Psy, psypark.com

Kóreupopp
Sigfús Eymundsson

Sigfús Eymundsson (f. 24. maí 1837 í Vopnafirði, d. 20. október 1911) var íslenskur ljósmyndari og bóksali. Hann vann við bókband frá unga aldri og fór árið 1857 til Kaupmannahafnar til að fullnema sig í þeirri iðn. Í Kaupmannahöfn lærði hann hjá Ursin, hinum konunglega hirðbókbindara. Árið 1861 fór hann til Noregs þar sem hann nam ljósmyndun í fjögur ár. Hann starfrækti ljósmyndastofu í Kaupmannahöfn í eitt og hálft ár uns hann flutti aftur til Íslands árið 1866. Árið 1867 opnaði hann fyrstu ljósmyndastofuna í Reykjavík. Árið 1872 opnaði hann bókaverslunina Eymundsson í miðbænum sem enn er rekin í dag. Auk þess gaf hann út nokkurn fjölda bóka. Sigfús var um áratugaskeið umboðsmaður Allan-skipafélagsins sem bauð flutninga vestur um haf. Þetta var á tímabili Vesturferðanna og má ætla að hundruðir eða þúsundir Íslendinga hafi flust vestur um set með milligöngu Sigfúsar.

Sigfús var virkur í félagastarfi og kom að starfi Kaupfélags Reykjavíkur og átti sæti í framkvæmdastjórn Heimastjórnarflokksins.

Tenglar 
 „Sigfús Eymundsson“; grein í Prentaranum 1998
 Viljum að nafnið lifi, Morgunblaðið 7. desember 1997
  „Sigfús Eymundsson bóksali“,, Óðinn mars 1907.

Íslenskir ljósmyndarar
Íslenskir bóksalar
Íslenskir bókaútgefendur
Hermann Jónasson (búfræðingur)

Hermann Jónsson, (f. 22. október, 1858, d. 6. desember, 1923) var búfræðingur og alþingismaður Húnvetninga fyrir Heimastjórnarflokkinn frá 1900 – 1908.

Æviágrip 
Foreldrar Hermanns voru Jónas Hallgrímsson (f. 1822, d. 1870) bóndi að Víðikeri í Bárðardal og Sigríður Jónsdóttir (f. 1826, d. 1894) húsfreyja. 1888 kvæntist Hermann Guðrúnu Jónsdóttur (f. 1863, d. vestanhafs) og eignuðust þau tvö börn.

Hann vann sem vinnumaður og lausamaður til 1882 en hóf þá búfræðinám og lauk Búfræðiprófi frá Hólum árið 1884. Eftir það dvaldi hann í Danmörku um skeið, þar af við nám í landbúnaðarháskólanum þar í sex mánuði. Fljótlega eftir heimkomuna gerðist hann Skólastjóri Alþýðuskólans í Hléskógum í Höfðahverfi frá 1887 – 1888. Var síðar skólastjóri Búnaðarskólans á Hólum 1888 – 1896. Bóndi á Þingeyrum 1896 – 1905 og ráðsmaður Laugarnesspítala 1905 – 1910. Eftir þetta dvaldist hann í Ólafsvík og Reykjavík til skiptis frá 1910 – 1917 og í Vesturheimi 1917 – 1922 og síðan í Reykjavík til æviloka.

Veturinn 1903 – 1904 dvaldist hann í vesturheimi, sendur af Búnaðarfélagi Íslands, til þess að kynna sér meðferð á saltkjöti og leita því markaðar. Hann stofnaði Búnaðarritið 1887 og var ritstjóri þess til 1899. Einnig var hann yfirskoðunarmaður landsreikninganna 1906 og 1907.

Ritstörf 
Hermann ritaði ýmsar greinar og bækur um hugarefni sín, ásamt því að ritstýra Búnaðarritinu, en meðal annars barðist hann fyrir því á Alþingi að upp yrði tekin þegnskylduvinna fyrir ungmenni frá 18 til 24 ára. Þó er nær að kalla hugmyndir hanns vinnuskóla því hann gerði aðeins ráð fyrir sjö til átta vikna vinnu þar sem afköst væru ekki aðalatriðið heldur nám í bæði því að vinna og helst einhverju ákveðnu starfi eða iðn. Eins skrifaði hann greinar um til dæmis matarsalt og annað sem tengdist vesturför hanns og tilraunum til markaðssetningar á saltkjöti þar.

Dæmi um greinar og rit almenns eðlis:
 Þegnskilduvinna (grein í Andvara árið 1908) 
 Þegnskilduvinna (bók) 1909
 Um matarsalt (grein í Tímariti Hins íslenzka bókmentafélags árið 1886)

Bækur um drauma dulræn efni 
Hermann gaf út tvær bækur um drauma og dulræn málefni, ásamt því að rita greinar um sama efni, þar sem hann tíundaði eigin reynslu og reyndi að skýra út berdreymi, hugboð og hugsýnir, en að hanns sögn var hann gæddur þessum hæfileikum. Bækurnar voru:
 Draumar 1912
 Dulrúnir 1914
 Árið 1961 voru þessar tvær bækur síðan teknar saman og endurútgefnar með formála Grétars Fells undir heitinu, „Draumar og dulrúnir : ásamt skýringum á eðli og uppruna drauma.“

Heimildir 
 Æviágrip þingmanna á vef Alþingis
 Formálar í bókinni „Draumar og dulrúnir : ásamt skýringum á eðli og uppruna drauma,“ útgefinn 1961.

Íslenskir stjórnmálamenn
Draumar
Fjallapuntur

Fjallapuntur (fræðiheiti: Deschampsia cespitosa subsp. alpina, áður Deschampsia alpina) er plöntutegund af grasætt og er algeng grastegund á Íslandi.

Tilvísanir

Grasaætt
Plöntur á Íslandi
Langahlíð

Langahlíð er gata í Hlíðahverfi í Reykjavík. Hún liggur frá gatnamótum Háteigsvegar og Nóatúns í norðri til hringtorgs við vesturenda Hamrahlíðar í suðri.

Útivistarsvæðið Klambratún stendur vestan við Lönguhlíð.

Götur í Reykjavík
Hýena

Hýenur eru spendýr af ættinni Hyaenidae. Til eru fjórar tegundir hýena. Þær eru blettahýena (Crocuta crocuta), rákahýena (Hyaena hyaena), brúnhýena (Parahyaena brunnea) og jarðúlfur (Proteles cristalus). Hýenur eru fjórða minnsta ætt rándýra. Þrátt fyrir það eru hýenur mikilvægur hluti vistkerfa Afríku og Asíu.

Þróun 
Þróunarlíffræðilega eru hýenur skyldar kattardýrum og desköttum en atferli þeirra á að sumu leyti meira skylt við dýr af hundaætt. Sem dæmi þá klifra hýenur ekki í trjám frekar en dýr af hundaætt en eiga gott með að hlaupa og veiða með vígtönnum sínum frekar en klónum. Grófar loppur þeirra eru sniðnar til þess að hlaupa og taka skarpar beygjur. En þegar kemur að umhirðu, tímgun, óðalsmerkingum og uppeldi er hegðun þeirra þó meira í ætt við kattardýr.

Lifnaðarhættir 
Hýenur lifa og veiða í hópum, þar sem eitt kvendýr ræður ferðinni en meðal hýena er mæðraveldi og eru kvendýrin nokkuð stærri en karldýrin. Ekki er vitað hvers vegna svo er en giskað hefur verið á að þar sem mæðurnar eru mjög lengi með afkvæmi sín á spena þurfi þær svo mikið meira að éta að þessi kynjavaldahlutföll hafi þróast.

Lengi vel töldu vísindamenn að hýenur væru hræætur en það er misskilningur, þær eru mjög fær veiðidýr. Misskilningurinn kom til af því að fyrir tíma nætursjónauka og myndavéla fóru rannsóknir á þeim fram á daginn og þá mest í morgunsárið. Mátti þá oft sjá ljónahópa gæða sér á bráð en hýenur á vappi í kring og var af þessu dregin sú ályktun að þær væru hræætur. 

En þegar rannsóknir hófust á atferli þeirra á næturnar, sem er þeirra veiðitími, kom í ljós að í rauninni var það sem vísindamenn voru að sjá í morgunsárið ljón sem voru búin að stela bráð sem hýenurnar höfðu fellt. Hýenur éta með miklum látum og skríkjum sem minnir á hlátur og éta mat sinn hratt og oftast upp til agna því þær hafa einstaklega sterka kjálkavöðva sem gerir þeim kleift að bryðja jafnvel hörðustu bein. En hávaðinn í þeim dregur oft að ljón sem geta, ef þau eru nokkur saman, rekið hýenurnar frá bráðinni og stolið henni. Hýenurnar bíða þó oftast eftir að ljónin hafi lokið sér af því ljónin geta ekki fullnýtt bein og annað sem hýenurnar geta aftur á móti með sína öflugu kjálkavöðva.

Meðgöngutími 
Blettahýena: 110 dagar
Rákahýena: 90 - 91 einn dagur
Brúnhýena: 97 dagar

Tenglar

 
 
 
 
 
 

Spendýr
Rándýr
Hrökkviskata

Hrökkviskata eða rafmagnsskata (fræðiheiti Torpedo marmorata) er botnlæg fisktegund sem lifir í austurhluta Atlantshafsins, frá Norðursjónum og að Suður-Afríku. Líkt og hrökkállinn getur hrökkviskatan gefið frá sér rafmagn. Skatan er botnlæg sem fyrr segir og lifir á grunnu eða meðaldjúpu svæði. Uggi hrökkviskötunnar er nánast hringlaga diskur sem umlykur hana auk þess er hún með sterkan sporð með tveimur baklægum uggum (dorsal fin) auk sporð-ugga (caudal fin). Hrökkviskatan er dökkbrún á litinn með ljósum blettum. Hængurinn getur orðið, á bilinu 36–38 cm og hrygnan 55–61 cm.

Fiskar
Lúson

Lúson er stærst Filippseyja og er með 108 þúsund km2 lítið eitt stærri en Ísland. Jafnframt er hún 17. stærsta eyja heims. Á Lúson er höfuðborgarsvæðið Metro Manila, sem er með rúmlega 11 milljón íbúa. Íbúar eyjunnar alls eru rúmlega 46 milljónir en þar með er Lúson fimmta fjölmennasta eyja heims.

Lega og lýsing 
Lúson er nyrsta stóra eyja Filippseyja. Aðeins nokkrar minni eyjar eru norðar. Fyrir sunnan eru aðrar stórar eyjar, svo sem Samar og Mindóró. Hafsvæðin í kringum eyjuna er Kyrrahafið að austan og Austur-Kínahaf að vestan. Fyrir sunnan er filíppínska eyjahafið. Fyrir norðan skilur Lúsonsund eyjuna frá Taívan. Lúson er ákaflega ólögulaga. Meginhluti eyjarinnar er í norður-suður stefnu. Í suðaustri gengur langur skagi nær alla leið til eyjarinnar Samar. Vegalengdin frá norðri til suðurs eru um 700 km. Mesta breiddin er hins vegar ekki nema rétt um 200 km en sums staðar ekki nema 20 km. Á Lúson eru fjölmörg eldfjöll, svo sem Púlag, Mayon og Pínatúbó.

Orðsifjar 
Lúson (filippínó: Luzon) er samsett úr kínversku orðunum lu og son, sem merkir litla song eða syðra song. Heitið er dregið af gamla ríkinu Lüsongguo (Lúsonríkið) sem var við lýði á Lúson áður en Spánverjar komu til eyjarinnar. Spánverjar sjálfir nefndu eyjuna Nueva Castilla (Nýja Kastilía), áður en heitið Lúson var notað.

Söguágrip 

Fyrsta ríkið á Lúson var stofnað síðla á 13. öld af Kínverjum sem flúðu frá meginlandi Asíu. Ríki þetta er oft kallað Lúsonríkið (Lüsongguo á kínversku). Höfuðborg þess var borgin Tondo, sem í dag er hluti af Maníla. Bolkiah, soldáninn í Brúnei, réðist á Lúsonríkið árið 1500 og hertók það. Tondo fékk að vera lítið ríki enn um sinn, enda stofnaði Bolkiah nýja höfuðborg fyrir sig sem hlaut nafnið Maynilad (Maníla í dag). Þriðja ríkið á eyjunni hét Namayan. Það var Spánverjinn Miguel Lopez de Legazpi sem byrjaði að herja á ríki þessi um miðja 16. öld. 1570 brenndi hann Tondo og Maynilad til kaldra kola og stofnaði spænska nýlendu. Maynilad var endurreist en hlaut nafnið Maníla. Borgin varð brátt höfuðstaður spænsku nýlendunnar og fór spænska að breiðast út sem tungumál á eyjunni. 1896 gerðu innfæddir íbúar á Lúson uppreisn gegn Spánverjum, sem brátt varð að hálfgerðu frelsisstríði. Þegar Bandaríkjamenn tóku þátt í aðgerðum heimamanna urðu Spánverjar undan að láta. 1901 tóku Bandaríkjamenn við sem stjórnendur eyjarinnar (og landsins alls). 1942 réðust Japanir inn í Lúson og hertóku eyjuna í einni svipan. Douglas McArthur, sem var yfirmaður herja Bandaríkjanna á Filippseyjum, hörfaði með hluta hers síns til Ástralíu. Hinn hlutinn hörfaði til Bataan-skagans, þar sem hann gafst upp fyrir Japönum. Japanir stjórnuðu með mikilli grimmd og voru ekki hraktir úr landi fyrr en við allsherjar uppgjöf Japana í september 1945. Árið 1948 urðu Filippseyjar að sjálfstæðu ríki. Maníla varð þá að ríkishöfuðborg. 1991 varð gríðarmikið eldgos í Pínatúbó, sem olli miklum skemmdum á gróðurfari eyjarinnar. 875 manns biðu bana.

Heimildir 
 
 

Eyjar Filippseyja
Listi fjölmennustu eyja heims

Listi fjölmennustu eyja heims er listi yfir eyjar þar sem íbúar eru 100 þúsund eða fleiri. Ekki skiptir máli hvort eyjan er sjálfstætt ríki, er hluti af eyríki eða skiptist milli tveggja eða fleiri ríkja.

Íbúafjöldi eyja heims er rúmlega 730 milljónir, eða 11% íbúa heimsins.

Listinn

Eyjar með meira en 10 milljón íbúa

Eyjar með 1 til 10 milljón íbúa

Eyjar með 500 þúsund til 1 milljón íbúa 

Til samanburðar með undir 400 þúsund íbúa nær Ísland ekki á lista hér er er í 15. sæti yfir fjölmennustu eyjar Evrópu (12. sæti ef eyjur líkt og Tenerife, sem tilheyrir Spáni, eru ekki taldar með, sem landfræðilega eru ekki Evrópskar)  Stóra-Bretland er fjölmennasta (og stærsta) eyjan í Evrópu (Grænland er stærsta eyjan í heiminum, en mjög fámenn).

Fjölmennustu eyjar eftir heimsálfum

Afríka 

Athugasemdir:
 1) Kómoreyjar gera tilkall til eyjarinnar en íbúarnir kusu áframhaldandi stjórn Frakka

Ameríka (í heild) 

Athugasemdir:
 1) Púertó Ríkó er sérstakt verndarsvæði Bandaríkjanna en er ekki fylki

Asía 

Athugasemdir:
 1) Óljóst hvort telja má Taívan sem sjálfstætt ríki eða hvort það tilheyrir formlega Kína

Evrópa 

Athugasemdir:
 1) England, Skotland, Wales
 2) Án Vestmannaeyja og aðrar byggðar eyjar við Ísland
 3) Landtenging við Jótland með brúm

Eyjaálfa 

Athugasemdir:
1) Nýja-Gínea skiptist í tvennt og tilheyrir austurhlutinn, Papúa, til Eyjaálfu, en vesturhlutinn tilheyrir Indónesíu, sem er í Asíu
2) Eyjan Hawai'i, ekki allur eyjaklasinn Havaí
3) Franskt yfirráðasvæði
4) Bandarískt yfirráðasvæði

Tilvísanir

Tengt efni 
 Listi stærstu eyja heims

Eyjar
Listar um landafræði
Burn Notice (6. þáttaröð)

Sjötta þáttaröðin af Burn Notice var frumsýnd 14. júní 2012 og sýndir voru 18 þættir.

Aðalleikarar 
 Jeffrey Donovan sem Michael Westen 
 Gabrielle Anwar sem Fiona Glenanne 
 Bruce Campbell sem Sam Axe 
 Sharon Gless sem Madeline Westen 
 Seth Peterson sem Nate Westen (Þættir 1-7)
 Coby Bell sem Jesse Porter

Gestaleikarar 
 Paul Tei sem Barry Burkowski
 Jere Burns sem Anson Fullerton
 Lauren Stamile sem leyniþjónustufulltrúinn Dani Pearce
 Alex Carter sem alríkisfulltrúinn Jason Bly
 John C. McGinley sem Tom Card
 Kenny Johnson sem Tyler Gray
 Sonja Sohn sem Olivia Riley
 Patton Oswalt sem Calvin Schmidt
 Kristanna Loken sem Rebecca Lang 
 Zabryna Guevara sem Ayn

Þættir

Tilvísanir

Heimild 
 
 
 Sjötta þáttaröðin af Burn Notice heimasíðunni á USA Network sjónvarpstöðinni 

Bandarískir sjónvarpsþættir
Kenny Johnson

Kenny Johnson (fæddur Kenneth Allen Johnson 13. júlí 1963) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í The Shield, Sons of Anarchy og Saving Grace.

Einkalíf 
Johnson fæddist í New Haven, Connecticut. Hann lék bæði amerískan fótbolta og hafnabolta við Central Connecticut háskólann. Johnson byrjaði feril sinn í auglýsingum og sem fyrirsæta.

Hann hefur verið giftur Cathleen Oveson síðan 2005 og saman eiga þau eitt barn.

Ferill

Sjónvarp 
Fyrsta sjónvarpshlutverk Johnson var árið 1992 í þættinum Red Shoe Diaries. Hann hefur síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Grace Under Fire, Caroline in the City, Just Shoot Me, The Huntress, Smallville, CSI: Crime Scene Investigation, NCIS: Los Angeles og Burn Notice.

Árin 2002 – 2007 lék Johnson rannsóknarfulltrúann Curtis Lemansky í lögregluþættinum The Shield. Lék hann síðan Ham Dewey í Saving Grace á árunum 2007 – 2010. 

Johnson var með stórt gestahlutverk sem Kozik í Sons of Anarchy frá 2009-2011.

Kvikmyndir 
Fyrsta kvikmyndahlutverk Johnson var árið 1990 í Mirage. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við  Bushwhacked, Blade og I Heard the Memaids Singing.

Kvikmyndir og sjónvarp

Verðlaun og tilnefningar 
Great Lakes Film Festival-verðlaunin
 2008: Verðlaun fyrir bestu stuttu frásögn fyrir I Hear the Mermaids Singing ásamt Victoria Charters.

Park City Film Music Festival-verðlaunin
 2008: Verðlaun fyrir bestu stuttmyndina fyrir I Hear the Mermaids Singing ásamt Victoria Charters.

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 Heimasíða Kenny Johnson

Tenglar 
 
 Heimasíða Kenny Johnson 

Johnson, Kenny
Andrómeda (stjörnumerki)

Andrómeda er stjörnumerki á norðurhveli himins og er sýnilegt allt árið frá Íslandi þegar dimmt er. Hún er ein af 48 stjörnumerkjum sem grísk-rómverski stjörnufræðingurinn Ptolomeus skráði í bók sína Almagest. Hún er skírð eftir Andrómedu, dóttur Kefleifs í grískri goðafræði. Bjartasta stjarna merkisins, Alpha Andromedae, er tvístirni sem hefur einnig verið talin hluti af Pegasus stjörnumerkinu. 

Stjörnuþokan Andrómeda er í stjörnumerkinu og heitir eftir því.

Stjörnumerki
Atli Fannar Bjarkason

Atli Fannar Bjarkason (fæddur 13. apríl 1984) er verkefnastjóri vefútgáfu og samfélagsmiðla á RÚV. Hann var áður ritstjóri Nútímans, aðstoðarmaður Guðmundar Steingrímssonar, formanns Bjartrar framtíðar og var kosningastjóri flokksins fyrir Alþingiskosningar 2013. Hann er fyrrverandi fréttastjóri á Fréttablaðinu, ritstjóri Monitor og blaðamaður á 24 stundum. Stuttu eftir að Atli Fannar hóf störf á Fréttablaðinu beitti Jón Ásgeir Jóhannesson, einn aðaleigenda 365 miðla, sér fyrir því að Atla yrði sagt upp störfum fyrir að hafa stofnað söfnunarreikning fyrir Jón Ásgeir. 

Atli var söngvari hljómsveitarinnar Haltrar hóru.

Atli var einn höfundur skaupsins 2015. Árið 2016 byrjaði hann með vikuleg innslög sem kölluðust "Fréttir vikunnar með Atla Fannari" í þættinum Vikan með Gísla Marteini á RÚV. Í september 2019 hygðist hann hætta í vikunni með Gísla Marteini og var þá verkefnastjóri vefútgáfu og samfélagsmiðla á RÚV.

Tilvísanir 

Íslenskir blaðamenn
Þórín

Þórín (eða þóríum) er geislavirkt frumefni sem er eitt af fimmtán efnum sem flokkast sem aktiníð. Þórín hefur táknið Th og er með sætistöluna 90 í lotukerfinu. Þórín er silfurgrátt á lit en verður svart þegar það hvarfast við súrefni. Það er tiltölulega mjúkt og sveigjanlegt og hefur hátt bræðslumark. Það hefur stöðugt oxunarstig +4, er mjög hvarfgjarnt og getur brunnið í súrefni ef það er sallað fínt.

Það er að finna náttúrulega (án mannlegrar aðkomu) í umhverfinu og er til skoðunar til notkunar í stað úrans við framleiðslu kjarnaorku.

Að margra áliti er þórín ákjósanlegra við kjarnorkuframleiðslu þar sem (í framkvæmd) er ekki unnt að nota það til að búa til kjarnorkuvopn. Þar að auki er úrgangurinn sem myndast síður varasamur.

Aktiníð
Listi stærstu eyja heims

Listi stærstu eyja heims er skrá yfir allar stærstu eyjar heims, hvort heldur þær mynda heilt ríki, eru hluti af eyríki eða eru skiptar eyjar. Listi þessi nær til allra eyja sem eru stærri en 10 þúsund km2.

Stærstu eyjar heims 

Athugasemdir:
 1) Grænland heyrir til Danmerkur en er þó með heimastjórn
 2) England, Skotland, Wales
 3) Alexandersey er tengd meginlandi Suðurskautsins með varanlegum hafís og tilheyrir engu ríki
 4) Berkner-eyja er tengd meginlandi Suðurskautsins með varanlegum hafís og tilheyrir engu ríki
 5) Óljóst hvort telja má Taívan sem sjálfstætt ríki eða hvort það tilheyrir formlega Kína
 6) Thurston-eyja er tengd meginlandi Suðurskautsins með varanlegum hafís og tilheyrir engu ríki
 7) Eyjan Hawai'i, ekki allur eyjaklasinn Havaí

Tengt efni 
 Eyja
 Eyríki
 Listi fjölmennustu eyja heims
 Skiptar eyjar

Landafræði
Listar
Skiptar eyjar

Skiptar eyjar eru eyjar sem tilheyra fleiri en einu ríki. Þar eru því að finna ríkislandamæri sem skipta eyjunni í tvo eða þrjá hluta. Í flestum tilfellum tilheyra skiptar eyjar aðeins tveimur ríkjum. Borneó er þó undantekning en þar eru þrjú ríki. Kýpur er einnig með sérstöðu. Neðangreindur listi tekur aðeins fyrir eyjar í hafi en fljótaeyjar eru víða skiptar þar sem landamæri liggja meðfram fljótum.

Skiptar eyjar eftir stærð:

Athugasemdir:
 1) Gúantanamó-herstöðin er í eigu Bandaríkjanna, en hún er ekki viðurkennd af Kúbu
 2) Norður-Kýpur er ekki alþjóðlega viðurkennt ríki nema af Tyrklandi. Á eyjunni eru tvær breskar herstöðvar sem eru nokkurs konar sjálfstjórnarsvæði.

Tengt efni 
 Eyja
 Eyríki
 Listi stærstu eyja heims

Landafræði
Fótbolti.net mótið

Fótbolti.net mótið, var keppni í knattspyrnu karla, haldin var frá ár hvert síðan 2011 til 2022 af fótbolta.net á undirbúningstímabilinu í janúar og febrúar áður en Lengjubikarinn hefst.
Leikið var í fjórum deildum og sigurvegari krýndur í hverri deild fyrir sig.

Mótið var lagt niður árið 2022 eftir dómarar hættu við þátttöku.

Sigurvegarar

Tilvísanir

Lagt niður 2022
Íslensk knattspyrnumót
Íslenskar knattspyrnudeildir
Reikistirni

Reikistirni er hver sá efnismassi sem er á sporbaugi um sólina eða aðra stjörnu og er ekki reikistjarna eða halastjarna. Dvergreikistjörnur, smástirni og útstirni eru reikistirni.

Sólkerfið
Kúmen

Kúmen er jurt af sveipjurtaætt. Kúmen er notað sem krydd í brennivín og bakstur. Það vex villt á Íslandi m.a. í Viðey. Skúli fógeti flutti kúmen til Viðeyjar, hann  mun hafa sótt það austur að Hlíðarenda, en Gísli Magnússon, sýslumaður þar, einn af fyrstu íslensku náttúrufræðingunum jafnan nefndur Vísi Gísli, mun hafa flutt plöntuna til íslands um 100 árum áður en Skúli settist að í Viðey, þ.e. um 1760. Á haustin er oft farið í ferðir út í Viðey til að tína kúmen.

Útbreiðsla 
Kúmen er upprunalega frá Evrópu, Norður-Afríku og Vestur Asíu, en hefur breiðst víða út með ræktun.

Það vex á láglendi víða um landið, en sjaldan í miklum mæli nema helst á Suðurlandi. Kúmen heldur sig yfirleitt við láglendi, hæst yfir sjó er það skráð í Mývatnssveit, í 270-280 m.

Orðsifjar 
Uppruni orðsins "kúmen" er óljós, en í íslensku er orðið tekið upp úr dönsku: "kommen".
Kúmen hefur verið nefnt mörgum nöfnum á mismunandi svæðum, með nöfn dregin af latneska orðinu cuminum (broddkúmen), gríska orðinu karon (aftur broddkúmen), sem var aðlagað að latínu sem  carum (sem nú merkir kúmen). Á sanskrít heitir jurtin karavi, stundum þýtt sem "kúmen", en stundum sem "fennel".

Enska heitið "caraway" er að minnsta kosti síðan 1440 og taldi Walter William Skeat það vera af arabískum uppruna. Fræðimaðurinn Katzer áleit þó arabíska heitið al-karawya (spænska alcaravea) vera dregið af latínuheitinu carum.

Tegundarheitið carvi kemur úr arabísku; "karvija" eða "karavi", nafnið er talið þýða 'frá Karie' í Litlu-Asíu.

Tilvísanir 

Krydd
Árgerði

Nokkrir bæir á Íslandi bera nafnið Árgerði: 
 Árgerði í Eyjafjarðarsveit
 Árgerði í Ólafsfirði
 Árgerði í Svarfaðardal

Listar tengdir Íslandi
Árgerði í Svarfaðardal

Árgerði í Svarfaðardal er bær og gamalt læknissetur skammt sunnan við Dalvík. Húsið stendur á lágum hól við vesturbakka Svarfaðardalsár upp af Árgerðisbrú, sem er aðalbrúin á ánni. Upphaflega var Árgerði hjáleiga frá Böggvisstöðum. Þar var lengi stundaður hefðbundinn búskapur en jörðin er lítil. Búskapurinn lagðist af um miðja 20. öld. Árgerði varð læknissetur þegar Sigurjón Jónsson var skipaður héraðslæknir í Svarfdælahéraði árið 1905. Sigurjón bjó í Árgerði til 1938 er hann fékk lausn frá embætti og flutti til Reykjavíkur. Ingimar Óskarsson náttúrufræðingur frá Klængshóli bjó í Árgerði 1938-1945. Daníel Á. Daníelsson settist síðan að í Árgerði 1945 með fjölskyldu sinni skömmu eftir að hann var skipaður héraðslæknir á Dalvík. Hann lét reisa íbúðarhúsið sem nú stendur og teiknaði það að hluta sjálfur.  Daníel var skáld og ljóðaþýðandi og heima í Árgerði þýddi hann m.a. allar sonnettur Williams Shakespeares.

Núverandi eigendur Árgerðis eru Ragnhildur Lára Weisshappel og David Zehla.

Dalvíkurbyggð