alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rúgbrauð

Rúgbrauð er brauð sem bakað er úr rúgmjöli, annaðhvort eintómu eða blönduðu öðru mjöli, oftast hveiti eða heilhveiti. Hérlendis er seytt rúgbrauð algengast. Það er dökkbrúnt, þétt og nokkuð sætt brauð sem oftast er bakað í lokuðu íláti í ofni við vægan hita í langan tíma, oft yfir nótt. Hverabrauð er rúgbrauð sem er grafið í heitan jarðveg á hverasvæði og látið vera þar uns það er bakað.

Tengt efni 
 Flatkaka

Brauð
Pokékúla

Pokékúla (japanska モンスターボール, monsutā bōru frá ensku monster ball; ‚skrímslakúla‘) er 
hnöttóttur búnaður sem Pokémon-þjálfarar nota til að fanga villt Pokémon-skrímsli og geyma í Pokémon tölvuleikjunum og anime-þáttunum. Þegar Pokékúla kemst í tæri við Pokémon-skrímsli breytist það í orku sem sogast inn í kúluna sem lokar skrímslið inni. Villt Pókemon-skrímsli geta streist gegn kúlunni og sloppið en skrímsli sem búið er að veikja eiga erfiðara með það. Margar tegundir Pokékúlna fyrirfinnast í Pokémon-heiminum en sú algengasta er hálfrauð og -hvít.

Pokémon

de:Pokémon#Pokémon fangen
en:Gameplay of Pokémon#Poké Ball
Hinrik 8.

Hinrik 8. (28. júní 1491 – 28. janúar 1547) var konungur Englands á árunum 1509 til 1547 og lávarður Írlands og síðar konungur Írlands. Hann er einna helst frægur fyrir að hafa verið giftur sex sinnum og að hafa stofnað ensku biskupakirkjuna. Hinrik var sonur Hinriks 7. Englandskonungs og Elísabetar af York. Þrjú af börnum Hinriks urðu þjóðhöfðingjar Englands; Játvarður 6., María 1. og Elísabet 1..

Hinrik var fæddur árið 1491 og átti einn eldri bróður, eina eldri systur og eina yngri systur. Bróðir Hinriks, Arthúr, átti að verða erfingi ensku krúnunnar en hann dó skyndilega árið 1502 og því varð Hinrik erfingi. Hann giftist einnig eiginkonu Arthúrs, Katrínu af Aragon. Með Katrínu átti Hinrik dóttur, Maríu, sem síðar varð Englandsdrottning.

Hinrik reyndi síðar að fá páfa til þess að ógilda hjónabandið við Katrínu þar sem hann vildi giftast annari konu, Anne Boleyn, en það vildi páfinn ekki gera. Afleiðing þessara deilna varð sú að Hinrik sleit tengsl ensku kirkjunnar við páfann og gerðist sjálfur höfuð kirkjunnar. Hann giftist svo Anne Boleyn og eignaðist með henni dóttur sem skírð var Elísabet.

Árið 1536 var Anne Boleyn tekin af lífi eftir ásakanir um framhjáhald. Nokkrum dögum síðar giftist Hinrik Jane Seymour. Þau eignuðust soninn Játvarð en Seymour lést árið 1537.

Fjórða kona Hinriks var Anne af Cleves sem hann kvæntist árið 1540 en það hjónaband entist aðeins í nokkra mánuði og var dæmt ógilt. Sama ár kvæntist Hinrik Catherine Howard. Árið eftir fóru af stað sögur um framhjáhald Catherine sem hún játaði og var því tekin af lífi árið 1542.

Hinrik kvæntist sinni síðustu eiginkonu árið 1543, Catherine Parr, sem hann var giftur þar til hann lést árið 1547. Játvarður, sonur hans og Jane Seymour, tók við krúnunni af Hinrik, sem Játvarður 6. Englandskonungur.

Tenglar 
 Hinrik konungur VIII og konur hans sex; grein í Tímanum 1976
 Afburða stjórnmálamaður eða kynóður harðstjóri?; grein í Morgunblaðinu 1971

Konungar Englands
Hertogar af Jórvík
Stamford Bridge

Stamford Bridge (Stanfurðubryggja) er heimavöllur enska knattspyrnuliðsins Chelsea í Hammersmith og Fulham, London (hið eiginlega Chelsea hverfi er austar). Völlurinn tekur 40.834 manns í sæti. Hann var opnaður 28. apríl 1877 og var þá notaður af frjálsíþróttasambandinu London Athletics Club. Árið 1905 bauð eigandi vallarins, Gus Mears, Fulham að spila á vellinum en þeir afþökkuðu boðið og þá var Chelsea stofnað. 

Fyrir utan knattspyrnu hafa einnig farið fram viðureignir í krikket, rúgbý og amerískum fótbolta á Stamford Bridge. Árin 1920 — 22 voru úrslitaleikir FA-bikarsins spilaðir á vellinum.

Völlurinn var gerður upp á 10. áratugnum og varð einn sá veglegasti í Bretlandi. Nú eru nú tvö hótel, safn, barir og veitingastaðir á svæðinu í kringum leikvanginn.

Íþróttavellir í London
Craven Cottage

Craven Cottage er leikvangur enska knattspyrnuliðsins Fulham. Leikvangurinn er með þeim elstu á Englandi. Árin 2002-2004 var leikvangurinn stækkaður, lið Fulham spilaði þá heimaleiki sína á Loftus Road. Völlurinn er staðsettur á Stevenage Road við ánna Thames í London. Nú er verið að stækka völlinn upp í 29.600 sæti.

Aðsóknarmet 
 8. október 1938    - 49.335 manns (Fulham - Milwall) í ensku 2. deildinni
 26. september 2009 - 25.700 manns (Fulham - Arsenal) í ensku úrvalsdeildinni

Ensk íþróttamannvirki
Íþróttavellir í London
Villa Park

Villa Park er heimavöllur Aston Villa í Birmingham. Völlurinn tekur 43.300 manns í sæti og er staðsettur við Trinity Road í Birmingham. Áhorfendametið er 76.588 manns en það gerðist í mars 1946 þegar Aston Villa tók á móti Derby County. Völlurinn er 105 metrar á lengd og 69 metrar á breidd.

Ensk íþróttamannvirki
Ewood Park

Ewood Park er heimavöllur Blackburn Rovers frá árinu 1890. Hann er í borginni Blackburn og tekur 31.367 áhorfendur.

Ensk íþróttamannvirki
Hamarsfjörður

Hamarsfjörður er grunnur fjörður eða lón á Austurlandi milli Melrakkness og Búlandsness. Fyrir sunnan fjörðinn er Álftafjörður en Berufjörður að austan. Fyrir utan Álftafjörð og Hamarsfjörð liggur sandrif og lokar það fjörðunum. 
Inn af firðinum liggur Hamarsdalur, og í fjörðinn rennur Hamarsá.

Sögufrægir staðir í Hamarsfirði 
Bragðavellir er bær í Hamarsfirði í Djúpavogshreppi.  Þar fannst elsti peningur sem fundist hefur á Íslandi en það er rómverskur koparpeningur sem sleginn var í borginni Cyzicus í Litlu-Asíu á árunum 270-75 e. Kr. Hann fannst í húsarústum á Bragðavöllum í Hamarsfirði árið 1933 en 1905 hafði fundist þar annar rómverskur peningur, lítillega yngri, frá 276-82 e. Kr., sem sleginn var í Róm. Í hvorugt skiptið var gerð nein fornleifarannsókn á staðnum þannig að erfitt er að segja mikið um af hverju þessir peningar lágu þarna. Af öðrum gripum sem fundust á Bragðavöllum má þó ætla að rústirnar séu miklu yngri en peningarnir, frá víkingaöld eða síðar. Fræðimönnum hefur orðið mjög tíðrætt um þessa peninga og hefur verið stungið upp á að þeir sýni að Rómverjar hafi komið hingað, að peningarnir hafi komið með Pöpum eða að þeir hafi komið með norrænum mönnum á víkingaöld.

Djáknadys er steinhrúga rétt neðan við þjóðveginn í Hamarsfirði.  Sagt er að Djákninn á Hamri og presturinn á Hálsi hafi hist þar og ósætti komið upp milli þeirra sem endaði með því að þeir drápu hvorn annan.  Þeir eiga að vera dysjaðir þar og þeir sem aka þar framhjá í fyrsta skipti eiga að henda steini í dysina til þess að ferðalagið verði óhappalaust.

Valtýskambur er steinkambur í Hamarsfirði. Maður að nafni Valtýr var dæmdur til dauða fyrir sauðaþjófnað en fékk tækifæri til að bjarga lífi sínu með því að standa á haus fremst á Valtýskambi meðan á messutíma stóð.  Það tókst honum og fékk að launum líf sitt.

Strýta er eyðibýli í Hamarsfirði. Þar fæddust listamennirnir Ríkarður Jónsson myndhöggvari og Finnur Jónsson listmálari.  Safn Ríkarðs Jónssonar er til húsa í Löngubúð.

Tenglar 
 Djúpivogur
 Ríkarðssafn

Firðir á Íslandi
Múlaþing
Búlandsnes

Búlandsnes er nes á milli Hamarsfjarðar og Berufjarðar. Á því norðanverðu (eða austanverðu, eins og innfæddir segja) liggur þorpið Djúpivogur. Á nesinu rís fjallið Búlandstindur og undir honum lítið dalverpi, Búlandsdalur. 

Múlaþing
Nes á Íslandi
Hinrik 7. Englandskonungur

Hinrik 7. (28. janúar 1457 – 21. apríl 1509), var konungur Englands og lávarður af Írlandi á árunum 1485 – 1509. Hann var fyrsti konungurinn af Tudorættinni.

Hinrik var sonur Edmund Tudor og lafði Margrétar Beaufort, sem var aðeins þrettán ára þegar hún fæddi einkason sinn og þá þegar orðin ekkja því að Edmund, sem var stuðningsmaður Hinriks 6. af Lancaster-ætt, dó í fangelsi tveimur mánuðum fyrir fæðingu hans. Hinrik ólst að mestu leyti upp hjá föðurfjölskyldu sinni í Wales og þegar Játvarður 4. af York-ættinni varð konungur árið 1471, flúði Hinrik til Frakklands þar sem hann var að mestu leyti næstu fjórtán árin.

Árið 1485 sneri Hinrik aftur til Englands en þá var Ríkharður 3. af York-ættinni, bróðir Játvarðar 4., konungur Englands. Hinrik batt enda á Rósastríðið þegar hann varð konungur eftir að hafa sigrað her Ríkharðs 3. í bardaganum við Bosworth þar sem Ríkharður féll.

Hinrik giftist Elísabetu af York dóttur Játvarðs 4. árið 1486. Með hjónabandinu má segja að ættirnar tvær hafi verið sameinaðar og þar með dró mjög úr líkum á frekari átökum. Elsti sonur þeirra, Arthúr, fæddist árið 1486 og fékk hann titilinn prinsinn af Wales þar sem hann átti að taka við krúnunni af föður sínum. Arthúr dó hins vegar skyndilega árið 1502 og því varð næstelsti sonur Hinriks, sem einnig hét Hinrik, erfingi krúnunnar.

Hinrik vildi halda góðum tengslum við Spán, sem þá var að sameinast í eitt ríki, og í því skyni hafði hann gift Arthúr son sinn Katrínu af Aragóníu. Eftir lát Arthúrs vildi hann viðhalda þessum tengslum og eftir lát Arthúrs fékk hann leyfisbréf frá Júlíusi II páfa fyrir giftingu Katrínar og Hinriks sonar síns, en slíkt hjónaband var annars óheimilt samkvæmt reglum kaþólsku kirkjunnar. Og eftir að Elísabet kona Hinriks lést af barnsförum 1503 fékk hann einnig undanþágu til að giftast Katrínu sjálfur ef honum sýndist svo. Þá höfðu reyndar aðstæður breyst á Spáni og Hinrik fékk bakþanka og sló ákvörðunum um giftingu Katrínar á frest, enda var Hinrik prins aðeins tólf ára. 

Sjálfur hafði Hinrik 7. einhvern hug á að giftast aftur og sendi meðal annars fulltrúa sína til Napólí árið 1505 til að meta Jóhönnu ekkjudrottningu þar sem hugsanlega drottningu Englands en ekkert varð þó úr neinu og Hinrik dó úr berklum 21. apríl 1509. Tæpum tveimur mánuðum síðar giftust Hinrik 8. og Katrín.

Konungar Englands
Ríkharður 3. Englandskonungur

Ríkharður 3. (2. október 1452 – 22. ágúst 1485) var konungur Englands frá 1483 til 1485. Ríkharður var síðasti konungur Englands af York-ættinni.

Ríkharður var sonur Ríkharðs Plantagenet, 3ja hertoga af York og Cecily Neville. Hann var einnig bróðir Játvarðs 4. englandskonungs. Ríkharður var tryggur stuðningsmaður Játvarðs meðan hann var konungur og varð ríkur og valdamikill í hans valdatíð.

Þegar Játvarður 4. lést árið 1483 voru synir hans tveir á undan Ríkharði í röðinni um að erfa krúnuna. Sá eldri var 12 ára og tók við krúnunni sem Játvarður 5.. Játvarður var hins vegar fljótlega tekinn til fanga og læstur inni í Lundúnaturni ásamt 9 ára bróður sínum, Ríkharði af Shrewsbury, 1. hertoganum af York. Fljótlega var því lýst yfir að drengirnir væru ekki lögmætir erfingjar krúnunnar og Ríkharður 3. varð konungur Englands. Ekkert spurðist til drengjanna tveggja eftir þetta og eru örlög þeirra ráðgáta enn í dag, þótt flestir telji að Ríkharður hafi látið taka þá af lífi.

Ríkharður var giftur Anne Neville, en hún dó árið 1485 og átti Ríkharður þá engan lögmætan erfingja því sonur þeirra hafði dáið árið áður.

Sama ár mætti Ríkharður Hinrik Tudor í bardaganum við Bosworth þar sem nokkrir af hershöfðingjum Ríkharðs sviku hann og gengu í lið með Hinriki. Útkoma bardagans var sú að her Ríkharðs beið ósigur og hann sjálfur lést. Hinrik var þá krýndur konungur sem Hinrik 7.

Plantagenetætt
Konungar Englands
Aikido

Aikido er japönsk bardagalist stofnuð af Morihei Ueshiba, oft kallaður O-sensei (Hinn mikli kennari, en sensei þýðir kennari á japönsku og „o-“ er virðingarforskeyti). Ekki er lögð áhersla á árásir heldur er markmiðið að nota árás andstæðingsins gegn honum. Köst og lásar skipa höfuðsess í aikido.

Tenglar 
 Vefsíða Aikikai Reykjavík (félag um Aikido-iðkun á Íslandi)
 Almenn kynning á Aikido: aikidofaq.com. 

 
Japan
Yfirborðsflatarmál

Yfirborðsflatarmál er flatarmál sýnilegra hliða rúmfræðilegs hlutar.  Einfaldasta dæmið er yfirborðsflatarmál stjarfs ferhyrnings þar sem hliðarlengd og -breidd eru margfölduð saman. SI eining flatarmáls er m².  Yfirborð kúlu er fundið með formúlunni 4πr² þar sem r er radíus. 

Stærðfræði
Pereat

Pereat (stundum með viðskeyttum greini; Pereatið) er heiti á atviki, s.k. afhrópi, sem átti sér stað í Reykjavík 17. janúar 1850.

Pereatið
Skólasveinar Lærða skólans gerðu hróp að rektor skólans, Sveinbirni Egilssyni, skáldi. Upphaflega var um að ræða deilur um bindindi í skólanum, en Sveinbjörn Egilsson vildi þvinga pilta til þess að vera í bindindisfélagi. Eftir skammaræðu sem Sveinbjörn Egilsson hélt yfir þeim í hátíðasalnum Lærða Skólans, ákvaðu þeir að stökkva vestur á Mela undir forystu Arnljóts Ólafssonar. Þaðan fóru þeir að húsi rektors við Austurstræti og síðan við flest hús í bænum og hrópuðu: Pereat, sem er latína og útleggst „niður með hann“. Þetta fannst Sveinbirni óásættanlegt og vildi auðvitað láta reka þá, sem hann taldi sekasta, en stiftsyfirvöld vildu ekki leyfa honum það. Hann ákvað þá að sigla til Kaupmannahafnar og fékk skólayfirvöld þar til liðs við sig. Skólaárið var þá dæmt ógilt og engir brautskráðir um vorið árið 1850. Þessi atburður hafði mjög mikil áhrif á félagslífið í skólanum, enda var það drepið í dróma í hálfan annan áratug.

Einn forsprakka uppátækisins, Steingrímur Thorsteinsson, varð síðar rektor við Lærða skólann.

Norðurreið Skagfirðinga
Sveinbjörn Egilsson var engan veginn sá eini sem var afhrópaður í því andrúmslofti, sem ríkti í Evrópu eftir byltingaölduna sem gekk yfir álfuna 1848.

Í maí 1849 átti Norðurreið Skagfirðinga sér stað, en þá gerði hópur bænda frá Skagafirði aðsúg að Grími Jónssyni amtmanni á Möðruvöllum í Hörgárdal.

Dómkirkjuhneykslið
Grímur amtmaður var móðurbróðir Gríms Thomsen skálds og Guðrúnar Þorgrímsdóttur systur hans, sem var gift séra Ásmundi Jónssyni, sem var dómkirkjuprestur í Reykjavík 1850.  Á  sumardaginn fyrsta 1850 skrifaði Brynjólfur Pétursson í Kaupmannahöfn Grími Thomsen, sem var þá í utanríkisþjónustu Dana í Brüssel, bréf, sem fjallar bæði um pereatið og um uppákomu, sem varðaði séra Ásmund, mág Gríms. Hefur sú uppákoma verið kölluð Dómkirkjuhneykslið.
 
Bréfið er birt í bók Finns Sigmundssonar: Sonur gullsmiðsins á Bessastöðum. Í skýringu Finns neðanmáls við bréfið segir:

Séra Ásmundur var áður prestur á Odda á Rangárvöllum en þegar hann varð dómkirkjuprestur tók bróðir hans séra Markús Jónsson við Odda. Ásmundur var áfram dómkirkjuprestur í nokkur ár eftir afhrópið en tók aftur við Odda 1854 eftir lát Markúsar og var þar til æviloka.  Kirkjan í Odda hefur verið minni en dómkirkjan og því væntanlega auðveldara fyrir söfnuðinn þar að heyra til prestsins og verða hólpinn fyrir prédikun hans.

 Um orðið Pereat 
Pereat þýðir orðrétt: Farist (hann)! Það er viðtengingarháttur nútíðar af latneska sagnorðinu pĕrĕō. Þessi afhrópun er venjulega þýdd á íslensku sem Niður með hann. Enska sögnin perish'' á rætur sínar í þessu sama orði.

Tilvísanir

Tenglar 
 Pereatið 1850; grein í Skírni 1914
 Pereatið; hluti af grein í Morgunblaðinu 1965

Heimildir 
 

Saga Íslands
Mótmæli á Íslandi
1850
Setning (setningafræði)

Fyrir setningar í rökfræði, sjá setning (stærðfræði).

Setning er hugtak í setningarfræði. Setning er orðasamband sem inniheldur nákvæmlega eina sögn í persónuhætti (ósamsetta eða samsetta). Margar setningar geta verið í hverri málsgrein, og tengjast setningarnar saman með samtengingu eða kommu. 

Setningar skiptast í aðalsetningar og aukasetningar.

Dæmi 
 Karlinn (frl.) lést (so.) á sjúkrahúsi í gær.

Sjá einnig 
 Málsgrein
 Efnisgrein

Tilvísanir 

Setningarliðir
Aðalsetning

Aðalsetning er tegund af setningu og hugtak í setningafræði. Aðalsetning er annaðhvort fremst í málsgrein eða tengd við aðra setningu með aðaltengingu.

Aðalsetningar segja alltaf fulla hugsun; til dæmis „Maðurinn fór út í búð“. Önnur aðferð til að finna út hvort setningin sé aðalsetning er að sjá hvort það séu aðaltengingar í setningunni. Þær eru:

 en
 heldur
 enda
 eða
 ellegar
 og

Einnig fleyguðu tengingarnar, þ.e.a.s. samsettar samtengingar; til dæmis „hvorki né“ og „bæði og“. Allar aðrar samtengingar eru aukatengingar.

Tengt efni 
 Aukasetning
 Samtenging

Málfræði
Setningafræði
Aukasetning

Aukasetning er hugtak í setningarfræði, og tegund af setningu. Aukasetning hefst oftast á aukatengingu (allar aðrar samtengingar en aðaltengingar).

Sjá einnig
 Aðalsetning
 Aðaltenging

Málfræði
Aðaltenging

Aðaltengingar annaðhvort tengja saman tvær aðalsetningar (aðalsetning + aðaltenging + aðalsetning) eða tengja saman samhliða aukasetningar (aðalsetning + aukatenging + aukasetning + aðaltenging + aukasetning). Aðaltengingar geta einnig tengt saman liði innan setningar.

Dæmi 
Formið „aðalsetning + aðaltenging + aðalsetning“:
Ég hélt þessu fram (aðals.) enda (aðalt.) er þetta rétt. (aðals.)
Ég sagði þetta (aðals.) enda (aðalt.) er ég málglaður. (aðals.)
Allir sátu (aðals.) og (aðalt.) hlustuðu á útvarpið. (aðals.)
Formið „aðalsetning + aukatenging + aukasetning + aðaltenging + aukasetning“:
 Ég sá (aðals.) að (aukat.) hún reiddist (aukas.) og (aðalt.) að hún sagði ekki orð. (aukas.)

Málfræði
Aukatenging

Aukatengingar tengja saman aðal- og aukasetningu (aðalsetn. + aukat. + aukasetn.) eða tengja saman ósamhliða aukasetningar (aðalsetn. + aukat. + aukasetn. + aukat. + aukasetn.).

Dæmi
Formið „aðalsetning + aukatenging + aukasetning“:
 Nemendur sögðu (aðalsetn.) að (aukateng.) bókin væri góð. (aukasetn.)
Formið „aðalsetn. + aukateng. + aukasetn. + aukateng. + aukasetn.“:
 Hver spurði (aðalsetn.) hvort (aukateng.) einhver vissi (aukasetn.) hvenær (aukateng.) skólinn hæfist? (aukasetn.)

Málfræði
Málsgrein

Þessi grein fjallar um setningarfræðihugtakið „Málsgrein“. Til að sjá aðrar merkingar orðsins má skoða aðgreiningarsíðuna.
Málsgrein (einnig nefnt setningasamstæða) er hugtak í setningarfræði.  Málsgrein getur verið ein setning eða nokkrar setningar og nær hún frá stórum upphafsstaf og að punkti, dæmi: „Ég kem þegar þú hringir.“.

Margar setningar geta verið í hverri málsgrein, og tengjast setningarnar saman með samtengingu eða kommu.

Dæmi
Að neðan eru þrjár málsgreinar sem innihalda eina eða fleiri setningar. Sagnirnar í hverri setningu eru breiðletraðar:
 Ein málsgrein og ein setning
 Kennarinn les upp úr bókinni.
 Ein málsgrein og tvær setningar
 Kennarinn les upp úr bókinni (setning 1) og nemendur hlusta (setning 2).
 Ein málsgrein og nokkrar setningar
Ég hljóp inn (setning 1) þegar síminn hringdi (setning 2) af því að ég vildi vita (setning 3) hvort þetta væri áríðandi samtal (setning 4) en sem betur fer (setning 5) var það ekki mikilvægt (setning 6) svo að ég flýtti mér út aftur (setning 7) og rétt náði tímanlega í skólann (setning 8).

Sjá einnig
Setning

Tilvísanir

Málfræði
Sagnfylling

Sagnfylling  er hugtak í setningarfræði. Sagnfylling er fallorð í nefnifalli sem stendur með áhrifslausri sögn.

Sagnfylling útskýrir frumlagið nánar. Sagnfylling er eins og andlag fyrir utan það að andlag er ávallt í aukafalli þ.e.a.s. þolfalli, þágufalli eða eignarfalli og sagnfylling alltaf í aðalfalli (nefnifalli).

Dæmi
 Krakkarnir eru duglegir.
 Hún er skemmtileg.
 Hverjir eru bestir?

Tengt efni
 Umsögn

Setningafræði
Einkunn

Einkunn  er fallorð sem stendur með öðru fallorði og lýsir því nánar. Einkunn myndar eina heild með fallorðinu. Einkunn getur staðið í öllum föllum (nefnifalli, þolfalli, þágufalli og í eignarfalli). Ef einkunn stendur í eignarfalli kallast hún eignarfallseinkunn.

Dæmi 
Einkunn með frumlagi:
 Gamli bóndinn sló túnið.
Einkunn með andlagi:
 Ég las skemmtilega bók.
Einkunn með sagnfyllingu:
 Hann er fallegur drengur.
Einkunn í forsetningarlið:
Ég bý í stóra húsinu.
Eignarfallseinkunn
 Dætur kaupmannsins eru ekki heima.
 Þetta er hundurinn þeirra.

Setningarliðir
Atviksliður

Atviksliður  er tegund setningarliðs. Atviksliður er hvert einstakt atviksorð.

Dæmi
Hann les vel.
Krakkarnir eru mjög duglegir. 
Krakkarnir eru ekki mjög duglegir.

Hver er þarna?

Setningarliðir
Tengiliður

Tengiliður  er hugtak í setningarfræði. Tengiliður er sérhver samtenging.

Skilgreining 
Aukatenging og það sem henni fylgir er stundum nefnd tengiliður.

Orðið tengiliður er stundum einnig notað um hvers konar samtengingar þegar greint er í setningarliði (setningarhluta)

Dæmi 
 Jón og Gunna voru úti á túni þegar það byrjaði að rigna. 
 Flestir lásu og unnu verkefnin enda gekk þeim vel.
 Einhver spurði hvort þú værir heima.
Andheiti

Andheiti  er orð sem hefur andstæða merkingu einhvers orðs, eins og heitt og kalt; feitur og grannur; og fram og aftur.

Tungumál hafa oft leiðir til þess að búa til andheiti, íslenska bætir til dæmis við ó- fyrir framan orð. Óheppni er andheiti heppni og óþægur er andheiti orðsins þægur.

Sjá einnig 
 Samheiti
Sambeyging

Sambeyging  eða fallasamræmi kallast það að beygja saman nafnorð og lýsingarorð sem eina heild. Ef samnafn fer á undan sérnafni til skýringar er sérnafnið almennt beygt líka nema sérnafnið sé fleiryrt (samanstandi af fleira en einu orði).

Dæmi 
Dæmi um sambeygingu þar sem lýsingarorðið lítill beygist veikt í kvenkyni með kvenkyns nafnorðinu telpa með viðskeyttum greini:
 Nefnifall eintala: litla telpan
 Þolfall eintala: litlu telpuna
 Þágufall eintala: litlu telpunni
 Eignarfall eintala: litlu telpunnar
 Nefnifall fleirtala: litlu telpurnar
 Þolfall fleirtala: litlu telpurnar
 Þágufall fleirtala: litlu telpunum
 Eignarfall fleirtala: litlu telpnanna

Tilvísanir

Tenglar 
 Æfingar um að sambeygja orð.
Fylgiorð

Til fylgiorða teljast hliðstæð einkunn, fallstýrð einkunn (eignarfallseinkunn), viðurlag og sagnfylling með andlagi.

Tengt efni 
 Aðalorð
 Viðurlag
Zymetech

Zymetech (áður Ensímtækni) er íslenskt líftæknifyrirtæki sem sérhæfir sig í rannsóknum á ensímum unnum úr sjávarlífverum og nýtingu þeirra í lækningavöru og snyrtivörur. 

Fyrirtækið var stofnað árið 1999 af Jóni Braga Bjarnasyni, prófessor í lífefnafræði við Háskóla Íslands og Ágústu Guðmundsdóttur, prófessor í matvælaefnafræði við Háskóla Íslands.  

Penzim húðáburður frá Zymetech kom á markað á Íslandi árið 2000. Undanfarin ár hefur Zymetech lagt áherslu á þróun og markaðssetningu PreCold munnúða gegn kvefi. Sænska líftæknifyrirtækið Enzymatica AB framleiðir sama munnúða undir nafninu ColdZyme í Svíþjóð. Zymetech og Enzymatica  sameinuðust árið 2016 eftir 10 ára samstarf.

Tenglar 
 Heimasíða fyrirtækisins

Íslensk fyrirtæki
Játvarður 5.

Játvarður 5. (4. nóvember 1470 – 1483) var konungur Englands í um tvo mánuði árið 1483.

Játvarður var sonur Játvarðs 4. og tók við sem konungur Englands þegar faðir hans lést, 9. apríl 1483, en hann var þá aðeins 12 ára gamall. Játvarður var aldrei krýndur konungur því hann var, ásamt 9 ára bróður sínum, Ríkharði af Shrewsbury, 1. hertoganum af York, lokaður inni í Lundúnaturni skömmu eftir að hafa tekið við krúnunni. Bræðurnir sáust aldrei á lífi, svo vitað sé, eftir að hafa verið lokaðir inni og talið er líklegt að Ríkharður 3. hafi látið taka þá af lífi. Ríkharður var föðurbróðir þeirra og 22. júní 1483 lýsti hann því yfir að hann myndi taka við krúnunni þar sem drengirnir væru ólögmætir erfingjar Játvarðs 4.

Plantagenetætt
Konungar Englands
Frjáls vilji

Frjáls vilji er sú hugmynd að (sumar) lífverur stjórni eigin hegðun, að ákvarðanataka þeirra sé ekki nauðsynlega háð lögmálum náttúrunnar heldur ráði hvernig þær bregðist við ytra áreiti. Áhangendur þessarar hugmyndar kenna sig við frjálshyggju en þeir sem álíta að öll hegðun sé háð áreiti og kringumstæðum aðhyllast löghyggju.

Heimspeki
Guðfræði