alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Stiki

Stiki getur átt við:

 Færibreyta, í forritun
 Göngustafur, stafur
 Stiki (stærðfræði) (einnig hlaupi, hlaupabreyta, aukabreyta, hlaupastærð eða færibreyta)

Tengt efni 
 Staðstiki, staðbundinn stiki
 Truflanastiki
 Þvælistiki, amastiki 
 Þýðisstiki
Summa

Summa getur átt við:
 samtölu, útkomu summumyndunar eða samlagningar
 Hjámengi

Tilvísanir
Hofsá (Vesturdal)

Hofsá er á sem rennur um Vesturdal í Skagafirði og sameinast Vestari-Jökulsá þar sem hún fellur fram úr Hofsdal við Bjarnastaðahlíð, spölkorn innan við kirkjustaðnum Goðdali. 

Áin er bergvatnsá að mestu og kemur úr lækjum og vötnum uppi undir Hofsjökli. Hún er þó jökullituð eftir að Fossá, sem kemur úr Hofsjökli, fellur í hana nokkru innan við eyðibýlið Þorljótsstaði, en ofan við ármótin er hún tær. Þar kallast fjallshlíðin austan árinnar á löngum kafla Runa eða Þorljótsstaðaruna og áin tekur nafn af henni og kallast þar Runukvísl. Þar er ágætt silungsveiðisvæði, allt inn að Runufossi.

Heimildir 
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.

Tenglar 
 Openstreetmap Hofsá
Ár á Íslandi
Skagafjörður
Máfar

Máfar (fræðiheiti Laridae) eru meðalstórir eða stórir strandfuglar, oftast gráir eða hvítir með svört svæði á höfði og vængjum. Þeir lifa helst á fiski en éta einnig skordýr, fuglsunga, egg og ýmis konar úrgang.

Tegundir
Ættkvíslin Larus
Larus pacificus
Larus belcheri
Larus atlanticus
Larus crassirostris
Larus heermanni
Stormmáfur, Larus canus
Hringmáfur, Larus delawarensis
Larus californicus
Svartbakur, Larus marinus
Larus dominicanus
Larus dominicanus vetula
Heiðmáfur, Larus glaucescens
Larus occidentalis
Larus livens
Hvítmáfur, Larus hyperboreus
Bjartmáfur, Larus glaucoides
 Larus glaucoides kumlieni
Norðmáfur, Larus thayeri
Silfurmáfur, Larus argentatus
Larus heuglini
Strandmáfur, Larus smithsonianus
Larus michahellis
Klapparmáfur, Larus cachinnans
Larus vegae
Leirumáfur, Larus armenicus
Hellumáfur, Larus schistisagus
Sílamáfur, Larus fuscusÆttkvíslin Ichthyaetus
Sandmáfur, Ichthyaetus leucophthalmus
Brúnmáfur, Ichthyaetus hemprichii
Fiskimáfur, Ichthyaetus ichthyaetus
Kóralmáfur, Ichthyaetus audouinii
Lónamáfur, Ichthyaetus melanocephalus
Ichthyaetus relictus

Ættkvíslin Leucophaeus
Leucophaeus scoresbii
Hláturmáfur, Leucophaeus atricilla
Sléttumáfur, Leucophaeus pipixcan
Leucophaeus fuliginosus
Leucophaeus modestusÆttkvíslin Chroicocephalus
Chroicocephalus novaehollandiae
Chroicocephalus scopulinus
Chroicocephalus hartlaubii
Chroicocephalus maculipennis
Hærumáfur, Chroicocephalus cirrocephalus
Chroicocephalus serranus
Chroicocephalus bulleri
Mýramáfur, Chroicocephalus brunnicephalus
Hettumáfur, Chroicocephalus ridibundus
Bleikmáfur, Chroicocephalus genei
Trjámáfur, Chroicocephalus philadelphia

Ættkvíslin Saundersilarus
Saundersilarus saundersiÆttkvíslin Hydrocoloeus
Dvergmáfur, Hydrocoloeus minutus

Ættkvíslin Rhodostethia
Rósamáfur, Rhodostethia  roseaÆttkvíslin Rissa
Rita, Rissa tridactyla
Rissa brevirostris

Ættkvíslin Pagophila
Ísmáfur, Pagophila eburneaÆttkvíslin Xema
Þernumáfur, Xema sabini

'Ættkvíslin CreagrusCreagrus furcatus''

Máfar á Íslandi
Á Íslandi eru sjö tegundir máfa sem verpa að staðaldri, tvær tegundir hafa hér vetursetu og ein sést hér árið um kring. Þessar tegundir eru:
 Hvítmáfur 
 Svartbakur 
 Sílamáfur 
 Rita 
 Hettumáfur 
 Silfurmáfur 
 Stormmáfur 
 Bjartmáfur (vetrargestur, verpir ekki á Íslandi)

Tenglar 

 Máfar (Náttúrufræðistofa Kópavogs)
 Rudy's Gull-index Myndir af stórum máfategundum
 Máfamyndbönd  frá Internet Bird Collection
 Gullpix  Myndir af máfum flokkað eftir tegundum

Máfar
Folafluga

Folafluga (fræðiheiti Tipula paludosa) er  tegund af hrossaflugu. Hún er nýr landnemi á Íslandi, sást fyrst í Hveragerði og hafði borist yfir Hellisheiði til Kollafjarðar árið 2005 og til Reykjavíkur 2010. Lirfur folaflugu geta skaðað garðagróður, þær halda sig efst í sverði og naga rótarhálsa plantna.

Tilvísanir

Tenglar 
 Catalogue of the crane flies of the world 
 Folafluga Náttúrufræðistofnun Íslands

Meindýr
Hrossafluguætt
Skordýr á Íslandi
Fluga

Flugur eru skordýr sem hafa tvo vængi sem notaðir eru til þess að fljúga og tvo sérhæfða afturvængi sem nefnast kólfar sem þær nota til að halda jafnvægi. Flugur eru ættbálkur skordýra og kallast tvívængjur (fræðiheiti Diptera).

Til eru um milljón tegundir af flugum, sem dæmi má nefna húsflugur, hrossaflugur, og . Býflugur eru af öðrum ættbálki.

Steingervinga flugna má finna frá Tríastímabilinu, frá því fyrir um 240 milljón árum.

Heimild 

 Tvívængjur (Náttúrufræðistofnun Íslands) 

Tvívængjur
Hrossafluga

Hrossafluga (fræðiheiti Tipula rufina) er fluga af hrossafluguætt. Hrossafluga hefur fjögur lífsstig (egg, lirfa, púpa, fluga) og spanna þessi stig um eitt ár. Hrossaflugur eru algengastar við sunnanvert Ísland en finnst um allt land. Lirfur hrossaflugu eru rándýr og lifa á ormum og öðrum smádýrum.

Tilvísanir

Tenglar 
 Hrossafluga Náttúrufræðistofnun Íslands

Hrossafluguætt
Steini sterki

Steini sterki (franska: Benoît Brisefer) er teiknimyndasöguhetja úr smiðju Peyo. Hann er geðugur og kurteis lítill drengur með ofurkrafta. Sá er þó galli á gjöf Njarðar, að Steini litli missir ofurkraftana þegar hann fær kvef, sem gerist furðu oft á ögurstundu. Ævintýri Steina sterka birtust fyrst sem framhaldssögur í teiknimyndablaðinu Sval en voru jafnóðum gefnar út á bókaformi. 

Peyo lést 1992 en síðan þá hafa komið út fleiri sögur um Steina sterka eftir son Peyo, Thierry Culliford.

Titlar 
 Rauðu leigubílarnir (Les Taxis rouges 1960) [ísl. útg. 1983, bók 6]
 Steini sterki og Grímhildur góða (Madame Adolphine 1963) [ísl. útg. 1981, bók 4]
 Steini sterki vinnur 12 afrek (Les Douze travaux de Benoît Brisefer 1966) [ísl. útg. 1980, bók 3]
 Steini sterki og Bjössi frændi (Tonton Placide 1968) [ísl. útg. 1980, bók 1)
 Sirkusævintýrið (Le Cirque Bodoni 1969) [ísl. útg. 1980, bók 2]
 Steini sterki og Grímhildur grimma (Lady d’Olphine 1972) [ísl. útg. 1982, bók 5]
 Pas de joie pour Noël (1976)
 Le Fétiche (1978)
 Hold-up sur pellicule (1993)
 L'île de la désunion (1995)
 La Route du sud (1997)
 Le Secret d'Églantine (1999)
 Chocolats et coups fourrés (2002)
 John-John (2004)
 Sur les traces du gorille blanc (2015)

Teiknimyndir
Myndasögur
Peyo

Pierre Culliford (25. júní 1928 – 24. desember 1992), þekktur sem Peyo, var belgískur teiknari, þekktastur fyrir að hafa skapað Strumpana.

Ferill 
Pierre Culliford fæddist í Brussel, sonur ensks föður og belgískrar móður. Hann reyndist drátthagur frá unga aldri og var sendur til myndlistarnáms. Hann tók sér snemma listamannsnafnið Peyo, en kveikjan að því var vitlaus framburður ensks skyldmennis á nafni hans, Pierre. Eftir útskrift hóf hann störf hjá CBA, skammlífu teiknimyndafyrirtæki, þar sem hann kynntist listamönnum á borð við Franquin, Morris og Eddy Paape. Þegar CBA varð gjaldþrota hófu þremenningarnir störf hjá tímaritinu Sval en Peyo fékk ekki ráðningu.

Hann hóf sjálfstæðan feril sem myndasöguhöfundur árið 1946 og samdi stuttar skrítlur og sögur fyrir ýmis belgísk blöð. Sama ár leit persónan Hinrik (franska: Johan) fyrst dagsins ljós. Hún átti eftir að þróast mikið á næstu árum og verða annar helmingur hins vinsæla tvíeykis Hinriks og Hagbarðs. Þær sögur birtust í tímaritinu Sval eftir að Peyo var loks ráðinn þangað árið 1952.

Í einni sögunni um þá Hinrik og Hagbarð kynnti Peyo til sögunnar litla bláa skógarálfa, Strumpana. Þótt þeir hafi í fyrstu aðeins verið hugsaðir sem aukapersónur í einni bók, voru vinsældir þeirra slíkar að höfundurinn kallaði þá aftur til leiks og hóf fljótlega að rita sjálfstæðar sögur um ævintýri persónanna. Alls samdi hann sextán bækur um Strumpana og eftir dauða hans tók sonurinn Thierry Cuilliford upp þráðinn og samdi álíka margar sögur.

Hann samdi sjö ævintýri um Steina sterka, ógnarsterkan smápjakk sem missir ofurkrafta sína við það eitt að fá kvef. Þá átti hann þátt í einni bók um ævintýri Svals og Vals, Svaðilför til Sveppaborgar.

Sjálfur leit Peyo þó ætíð á sögurnar um miðaldahetjurnar Hinrik og Hagbarð sem sitt helsta sköpunarverk. Þær bækur urðu þrettán talsins.

Helstu verk 
 Hinrik og Hagbarður
 Steini sterki
 Strumparnir

Peyo
Myndasögur
Krabbinn (stjörnumerki)

Krabbinn er stjörnumerki.

Tenglar 
 Stjörnufræðivefurinn: Krabbinn

Stjörnumerki
Rijksmuseum

Rijksmuseum er ríkissafn Hollands í Amsterdam. Það hefur að geyma talsvert af málverkum hollensku meistaranna, þar á meðal eftir Rembrandt, Jan Vermeer, Jan Steen og fleiri.

Saga 
Safnið var stofnað árið 1800 í borginni Haag til að halda utan um málverkasafn landstjóranna í Hollandi. Á þessum tíma voru Frakkar við völd í landinu. 1808 ákvað Loðvík Bonaparte að flytja safnið til Amsterdam, þar sem hann sat sem konungur. Samtímis því voru málverk í eigu borgarinnar tekinn inn í safnið, til dæmis Næturvaktin eftir Rembrandt. Árið 1863 var haldin samkeppni um nýtt safnahús í borginni sem hýsa ætti málverkin. Framkvæmdir við nýtt hús hófust þó ekki fyrr en 1876 og var byggingin formlega vígð 13. júlí 1885. Safnið stendur við torgið Museumplein, en þar standa fleiri söfn, svo sem Van Gogh safnið og tónlistarhúsið (Concertgebouw). 1890 var byggingin stækkuð, en efniviðurinn var tekinn úr sögulegum byggingum sem voru rifin á svipuðum tíma. Síðustu lagfæringar og endurbætur fóru fram 2003.

Bókasafn 
Í ríkissafninu er bókasafn, Rijksmuseum Research Library. Það er stærsta opinbera bókasafn um listasögu í Hollandi. Þar er að finna um 140 þúsund verk, 3.200 fagtímarit og ýmislegt annað. Í upphafi var bókasafnið í aðalbyggingunni, en við endurbæturnar 2003 var það flutt í annað hús.

Málverk 
Málverkin í safninu eru aðallega frá gullaldartímabili Hollands, þ.e. 16. öldinni. Ýmsir meistarar þessa tíma eiga verk í safninu. Nokkur þekkt málverk:

Rembrandt 

Rembrandt á alls 19 málverk í safninu. Þau helstu eru:

 Næturvaktin
 Gyðingabrúðurin
 Sjálfsmynd frá 1629
 María Trip
 Liðssveit Frans Banning Cocq og Willems van Ruytenburch
 Pétur postuli afneitar Jesú
 Sjálfsmynd sem Páll postuli

Jan Vermeer 

 Kona með mjólkurkrús
 Ástarbréfið
 Kona að lesa bréf
 Litla gatan

Jan Steen 
 Borgarstjórinn í Delft
 Nikulásarhátíðin
 Drukkna parið
 Adolf og Catharina Croeser
 Arent Oostwaard og eiginkona hans
 Börn kenna ketti að dansa
 Morgunsnyrtingin

Aðrir meistarar 
Aðrir meistarar safnsins eru Cornelis van Haarlem, Melchior d‘Hondecoeter, Pieter de Hooch, Meindert Hobbema, Geertgen tot Sint Jans, Bartholomeus van der Helst, Gabriël Metsu, Dirck van Baburen, Jan Asselijn, Frans Hals, Jan Corneliszoon, Jakob van Ruysdael og Jan van Scorel.

Schiphol 
Ríkissafnið er með lítil útibú á flugvellinum í Schiphol. Það var opnað 9. desember 2002 af Willem Alexander, krónprinsi í Hollandi. Sýning þessi er breytileg, þar sem sífellt er verið að skipta um málverk. Þar með er Schiphol flugvöllur sá fyrsti í heimi með útibú málverkasafns.

Heimildir 

Söfn í Hollandi
Versalaháskóli

Versalaháskóli (Université de Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines) er franskur háskóli í akademíu Versala, Frakklandi. Hann var stofnaður 1991..

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða skólans

Háskólar í Frakklandi
Versalir
Magnús Gylfason

Magnús Gylfason (fæddur 20. júlí 1967) í Ólafsvík

Sjónvarp 
Magnús Gylfason var einn af álitsgjöfum í markaþætti Stöðvar 2 Sport á árunum 2008-2010 þar til hann hóf að þjálfa Hauka árið 2011.

Þjálfun

Árangur 
Magnús Gylfason var nálægt því að gera ÍBV að Íslandsmeisturum árið 2004 en ÍBV endaði í 2. sæti það árið.
Magnús Gylfason tók við ÍBV haustið 2011, í janúar byrjun 2012 varð ÍBV íslandsmeistari í Futsal

Deilur  
Magnús Gylfason átti í launadeilu eftir að honum var sagt upp sem þjálfara KR árið 2005 á miðju tímabili.

ÍBV (2012) 
Þegar 3. leikir voru eftir að tímabilinu 2012 komust ÍBV og Magnús Gylfason að samkomulagi um að hann myndi segja skilið við þjálfun liðsins.
Árangur hafði verið þokkalegur og stóð ÍBV í öðrusæti deildarinnar, en var þó mjótt á munum liða alveg niður í 7.sæti.
Samkvæmt pislti á 443.is sagði að stjórnin væri ósátt með Magnús, hann hefði tapað klefanum sem þjálfari.
Stjórnin hafi ætlað að rifta samningi félagsins við hann og höfðu þær upplýsingar lekið til hans. Magnús mun þá hafa tekið þá ákvörðun að hætta sem þjálfari liðsins.

Tilvísanir og heimildir

Íslenskir knattspyrnuþjálfarar
Fólk fætt árið 1967
Heimir Hallgrímsson

Heimir Hallgrímsson (f. 10. júní 1967) í Vestmannaeyjum er íslenskur tannlæknir og knattspyrnuþjálfari. Hann þjálfar nú Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu.

Hann er fyrrum þjálfari ÍBV í knattspyrnu og landsliðsþjálfari íslenska A-landsliðs karla í knattspyrnu. Hann þjálfaði Al-Arabi í Katar frá 2018 til 2021 .  Heimir kom landsliðinu á tvær stórkeppnir; EM 2016 og HM 2018. Hann ákvað að hætta með landsliðið eftir HM í Rússlandi 2018.

Heimir er sjálfstætt starfandi tannlæknir í Vestmannaeyjum og hefur rekið eigin stofu frá árinu 1994.

Tilvísanir 

Íslenskir knattspyrnuþjálfarar

Íslenskir tannlæknar
Vestmannaeyingar
Guðlaugur Baldursson

Guðlaugur Baldursson (fæddur 8. júlí 1972)

Þjálfun

ÍBV 
Guðlaugur Baldursson þjálfaði ÍBV árið 2006, honum var sagt upp störfum rétt undir lok tímabils. ÍBV féll það árið niður í 1. deild.

ÍR 
Guðlaugur var ráðinn þjálfari 1. deildarliðsins ÍR árið 2008. 
2011 var liðið í fallbaráttu og endaði í 9. sæti. 27. september sama ár tilkynnti Guðlaugur að hann væri hættur sem þjálfari liðsins.

Tilvísanir og heimildir 

Íslenskir knattspyrnuþjálfarar
Fólk fætt árið 1972
Bjarni Jóhannsson

Bjarni Jóhannsson (fæddur 1. janúar 1958) í Neskaupstað er núverandi þjálfari knattspyrnudeildar Vestra.

Árangur sem þjálfari
ÍBV
 Íslandsmeistari: 1997, 1998
 Bikarmeistari: 1998
 Úrslit í bikar: 1997, 2016
 Annað sæti: 1999

Fylkir
 Bikarmeistari: 2000
 Annað sæti: 2000

Breiðablik
 Sigurvegari í 1. deild: 2005

Stjarnan
 Úrslit í bikar: 2012

Árangur eftir árum

Tilvísanir

Íslenskir knattspyrnuþjálfarar
Fólk fætt árið 1958
Bylgjulögun

Bylgjuform eða bylgjulögun er lögun bylgju sem ferðast í gegnum efni.

Tengt efni 
 Bylgjuhvörfun
 Bylgjulögunargreining
 Bylgjulögunarprófun
 Bylgjulögunarréttir
 Bylgjulögunarsvörun
 Bylgjutalgerving
 Kvartbylgjulína
Hannah Arendt

Hannah Arendt (14. október 1906 – 4. desember 1975) var þýsk-bandarískur stjórnmálahugsuður. Henni er gjarnan lýst sem heimspekingi en hún afneitaði þeim merkimiða sjálf á þeim forsendum að heimspeki fengist við „manninn í eintölu.“ Þess í stað vildi hún bendla hugmyndir sínar við stjórnmálaspeki, þar sem verk hennar snerust um þá staðreynd að „menn en ekki maður“ lifi á jörðinni og búi í heiminum. Hún er einn áhrifamesti hugsuður tuttugustu aldar.

Arendt var gyðingur og henni voru hugleiknar ofsóknirnar á hendur gyðingum í Þýskalandi eftir 1933, en það ár sat hún skamma hríð í fangelsi. Arendt flúði land og var svipt ríkisborgararétti árið 1937 og var hún landlaus þar til henni var veittur bandarískur ríkisborgararéttur árið  1951. Hún sá sér farborða meðal annars með blaðamennsku og kennslu og birti jöfnum höndum mikilvæg verk í stjórnmálaheimspeki. 

Bandarískir heimspekingar
Bandarískir rithöfundar
Prjónastofan Iðunn

Prjónastofan Iðunn var prjónastofa og verksmiðja sem starfaði frá árinu 1934 til 1988. Viktoría Bjarnadóttir ættuð frá Barðastrandasýslu eignaðist fyrstu prjónavélina árið 1929 og þegar hún fluttist til Reykjavíkur þá vann hún fyrir sér með því að prjóna fyrir fólk og kom sér upp prjónastofu í Lækjargötu  og hafði í upphafi eina stúlku í þjónustu sinni en tvær prjónavélar. Hún fluttist svo á Hverfisgötu 4 og síðar á Laugaveg 7. Þegar prjónastofan var fimm ára hafði Viktoría 9 stúlkur í sinni þjónustu og hafði einnig stofnað gólfdreglagerð.

Heimildir 
  Prjónastofan Iðunn, 5 ára afmæli Vísir, 1. mars 1939
 Frjáls verslun, 1. tölublað (01.01.1982), Blaðsíða 13
 Prjónastofan Iðunn hættir framleiðslu (Mbl. 6. janúar 1988)
 Prjónastofan Iðunn 50 ára, Morgunblaðið, 138. tölublað (20.06.1984), Blaðsíða 21

Kvenfrumkvöðlar
Íslensk fyrirtæki
Krzeszowice

Krzeszowice er bær í Suður-Póllandi þar sem 10.050 manns búa (2008). Bærinn er staðsettur í Małopolskie-sýslu. Hún er við ána Krzeszówka.

Borgir í Póllandi
Pepsideild karla í knattspyrnu 2012

Árið 2012 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 101. skipti, en 100 ár voru þá frá því að fyrst var keppt á Íslandsmótinu (fyrsti leikurinn var haldinn þann 28. júní 1912). Skagamenn komu aftur upp eftir fjögurra ára fjarveru ásamt Selfyssingum, en þeir hafa aðeins einu sinni áður leikið í efstu deild, árið 2010. FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í 6. sinn.

Staðan í deildinni

Töfluyfirlit 

|}

Félagabreytingar

Félagabreytingar í upphafi tímabils

Upp í Pepsideild karla 
  Selfoss
  ÍA

Niður í 1. deild karla 
  Víkingur R.
  Þór A.

Félagabreytingar í loktímabils

Upp í Pepsideild karla

Niður í 1. deild karla

Fróðleikur 
 ÍBV og ÍA leiddu saman hesta sína í fyrsta skipti í 6 ár og ÍA og Stjarnan í fyrsta skiptið 12 ár, en þegar ÍA féll 2008 komu þessi lið upp eftir annarsvegar 2 ára og hinsvegar 8 ára veru í 1. deild.
 Öll liðin, nema eitt (ÍBV), voru í klukkustundar akstursfjarlægð frá höfuðborgarsvæðinu hið mesta.

Tenglar 
 Pepsi deild karla 2012 á vefsíðu KSÍ
 Football-Lineups

Úrvalsdeildir karla í knattspyrnu á Íslandi
Degnepoll

Degnepoll eða Deknepollen er þorp í sveitarfélaginu Vågsøy í Sogn og Firðafylki í Noregi.

Sogn og Firðafylki
Þráttarefnishyggja

Þráttarefnishyggja eða díalektísk efnishyggja er marxískt afbrigði af kenningum heimspekingsins Hegels um díalektík, það er samspil gagnvirkra krafta, ásamt efnishyggjukenningu Feuerbachs. Marx tók — að eigin sögn — díalektíkina frá Hegel en hafnaði hughyggju hans, og setti í staðinn efnishyggju Feuerbachs en hafnaði metafýsíkinni sem Feuerbach aðhylltist. Þannig leit Marx svo á að (a) hið efnislega væri undirstaða hins andlega eða hið hlutlæga undirstaða hins huglæga og (b) að alla hluti bæri að skoða í samhengi við hvern annan en ekki að skoða þá sem félagslega, sögulega eða á annan hátt einangraða frá öðru.

Að mati margra er þráttarefnishyggja kjarninn í kenningum Karls Marx. Samkvæmt henni, og söguspekilegri hlið hannar, sögulegri efnishyggju, vex hvert efnahagskerfi upp í hámarks skilvirkni en þegar henni er náð skapast innri þversagnir og veikleikar sem draga það til falls, og nýtt og þróaðra hagkerfi þjóðfélagsstig tekur við af því. Þráttarefnishyggja felur í sér að eðli átaka andstæðra stétta í ólíkum samfélögum er alltaf það sama, barátta hinna kúguðu og fulltrúa þróaðra efnahagslífs gegn forréttindastéttum, þar sem afstaða stéttanna hverrar gagnvart annarri fer eftir eðli hagkerfisins sem þær búa við.

Á Íslandi 
Á Íslandi er skráð lífsskoðunarfélag um díalektíska efnishyggju, DíaMat.

Tengt efni 
 Marxismi

Söguspeki
Marxismi
Saga sósíalismans
Þorpið (bók)

Þorpið er ljóðabók eftir Jón úr Vör. Hún var samin í Svíþjóð. Þorpið setti fram nýtt form í íslenskri ljóðalist og kom út árið 1946. Þar þverbrýtur Jón hið hefðbunda form ljóða. Hann hefur enga reglu í ríminu, ljóðstafasetningu og hrynjanda þar sem það finnst í ljóðum hans. Þetta er fyrsta safn óbundinna ljóða, sem á sínum tíma voru kölluð "atómljóð" og ollu miklu fjaðrafoki. Hann er því frumherji þessa ljóðstíls sem er orðinn ríkjandi í íslenskum ljóðskap.
Í Þorpinu er einum flokki ljóða gefinn mest athygli en í honum eru ljóð ort frá sjónarhorni lítils stráks sem ólst upp hjá fósturforeldrum. Í kennslubókinni „Tíminn er eins og vatnið“ segir frá því að Jón hafi gefið það út að hann hafi verið strákurinn í hlutverki ljóðmælanda.

Þorpið er einhver þekktasta ljóðabók sem gefin hefur verið út á Íslandi.

Heimild 
Sigurrós Þorgrímsdóttir. Ljóðstafur Jóns úr Vör. GÓPfréttir.

Íslenskar ljóðabækur
Loftur Ólafsson

Loftur Ólafsson (fæddur 1953) er íslenskur kylfingur. Hann vann Íslendsmeistaratitilinn í golfi 1972.

Íslenskir kylfingar
Of Monsters and Men

Of Monsters and Men er íslensk hljómsveit sem spilar þjóðlagapopp. Árið 2010 vann bandið Músíktilraunir, sem er árleg keppni hljómsveita á Íslandi.

Meðlimir hljómsveitarinnar, sem koma úr Keflavík og Garðabæ, eru Nanna Bryndís Hilmarsdóttir (söngur/gítar), Ragnar „Raggi“ Þórhallsson (söngur/gítar), Brynjar Leifsson (gítar), Arnar Rósenkranz Hilmarsson (trommur), Páll Kristjánsson (bassi).

Saga hljómsveitarinnar 
Hljómsveitin var byggð upp úr mismunandi sólóverkefnum. Upphafið var þegar Nanna Bryndís ákvað að bæta við sitt sólóverkefni Songbird. Hljómsveitin spilaði á Músíktilraunum með fjóra meðlimi, Nönnu Bryndísi, Ragga, Brynjari og Arnari. Eftir Músíktilraunir bættu þau við Árna og Kristjáni og byrjuðu að spila á tónleikum og vinna að nýjum lögum. Tónleikar á Iceland Airwaves var hluti af verðlaunum frá Músíktilraunum og það var þar sem bandaríska útvarpsstöðin frá Seattle KEXP tók upp lagið Little Talks frá stofutónleikum Of Monsters and Men. Hljómsveitin fór á  í Norður-Ameríku túr fyrst árið 2012 og var uppselt á alla 20 tónleika þeirra þar.

My Head Is An Animal (2011–2013) 
My Head Is An Animal er fyrsta plata bandsins og kom út í september 2011 á Íslandi undir plötufyrirtækinu Record Records og í apríl 2012 í Bandaríkjunum undir Universal. Platan hefur farið í gullsölu á Íslandi og fékk hljómsveitin gullplöturnar afhentar um jólin 2011 frá Record Records. Platan fór beint í sjötta sæti bandaríska Billboard-listans og seldi hljómsveitin 55 þúsund eintök í fyrstu viku í sölu í Bandaríkjunum. Engin íslensk hljómsveit hefur náð svona hátt áður en sala á iTunes taldi mikið.

Into the Woods (2011) 
Þann 20. desember 2011 gaf bandið út smáskífuna Into The Woods sem innihélt fjögur ný lög með sveitinni. Þessi lög enduðuð svo á bandarísku útgáfu My Head Is An Animal. Tímaritið Rolling Stone hafði orð á því eftir útgáfu plötunnar að Of Monsters and Men væri hið nýja Arcade Fire og Mumford & Sons Íslands. Into the Woods hefur selst í yfir 50.000 eintökum síðan hún kom út í desember í Bandaríkjunum.

Útgáfur

Breiðskífur
 My Head is an Animal (2011/2012)
 Beneath the Skin (2015)
 Fever Dream (2019)

Stuttskífur
 Into the Woods (2011)

Tónleikaplötur
 Live from Vatnagarðar (2013)

Tilvísanir

Tenglar 
 Opinber vefsíða Of Monsters and Men

Íslenskar hljómsveitir
Brotahöfuð

Brotahöfuð er skáldsaga eftir Þórarin Eldjárn. Í henni er rakin saga Guðmundar Andréssonar, lærdómsmanns og samviskufanga á 17. öld. Guðmundur er þekktastur fyrir að hafa dottið út um glugga á Bláturni, einu rammgerðasta fangelsi Dana, og lent á hallarþaki konungs. Brotahöfuð líkist sjálfsævisögum í byggingu en saga Guðmundar eins og hún er rakin í Brotahöfði á sér einnig samsvörun í ævisögu séra Jóns Steingrímssonar eldklerks.

Þórarinn Eldjárn
Dælustöðin að Reykjum

Dælustöðin að Reykjum (einnig Dælustöð Mosfellsbæjar) er dælustöð í Reykjadal, Mosfellsbæ. Hún var reist 1940 og tekin í notkun 1. desember ári síðar þegar að vatni var fyrst dælt frá stöðinni. 15 kílómetra langur stokkur var lagður frá dælustöðinni í hitaveitutanka  Öskjuhlíðar.Höskuldur Ágústsson  fæddur 7. nóvember 1905  látinn 24. nóvember 1996 var yfirvélstjóri stöðvarinnar og Hitaveitu Reykjavíkur 1. desember 1943 – 11. ágúst 1975.

byrjað var að dæla fyrst frá stöðinni 1. desember 1943 en fyrst voru fengir Bormenn Íslands til að bora eftir vatninu. Höskuldur lét planta trjám í kringum svæðið svo var hús fyrir ofan stöðina sem þeir bjuggu í því þeir þurftu að vera sem næst stöðinni ef eitthvað bilaði.

Tilvísanir 

Dælustöðvar á Íslandi
Sundhöll Hafnarfjarðar

Sundhöll Hafnarfjarðar er yfirbyggð 25 m sundlaug í Hafnarfirði á því svæði sem nefnt er Krosseyrarmalir.

Bygging sundlaugarinnar hófst árið 1940 en verkið tafðist vegna seinni heimsstyrjaldarinnar. Byggingu hennar var lokið árið 1943 og var sundlaugin formlega opnuð sunnudaginn 29. ágúst 1943. Þá hét hún einfaldlega Sundlaug Hafnarfjarðar. Sundlaugin var þá sjósundlaug, sjónum var dælt úr hafinu með rafmagnsdælu, hann hitaður með kolabrennslu og hreinsaður í hreinsitækjum áður en honum var dælt í laugina. Hafist var handa við að byggja yfir sundlaugina árið 1947 og lauk því verki 1953. Þá var hætt að nota sjó sem upphitaður var með kolum og þess í stað vatn notað sem var hitað með rafmagnsmótorum.

Arkitekt sundlaugarinnar var Guðjón Samúelsson.

Tenglar 
 GLÆSILEG SUNDLAUG í HAFNARFIRÐI, Morgunblaðið 1. september 1943
 Vígsla sundhallar Hafnafjarðar, Fálkinn 19. júní 1953
 Sundfélag Hafnarfjarðar - Yngvi Rafn Baldvinsson 

Sundlaugar í Hafnarfirði
Stofnað 1943
Sundhallir
Byggingar eftir Guðjón Samúelsson