alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Svínafell

Svínafell er bær í Öræfum (Öræfasveit), gamalt stórbýli og höfðingjasetur. Svínfellingar, ein helsta höfðingjaætt Sturlungaaldar, voru kenndir við Svínafell. 

Svínafell var í landnámi Þorgerðar, ekkju Ásbjörns Heyangur-Bjarnarsonar, sem dó í hafi á leið til Íslands, og sona þeirra. Einn þeirra hét Össur, sonur hans var Þórður freysgoði og hans sonur Flosi Þórðarson (Brennu-Flosi), sem bjó á Svínafelli um árið 1000. Afkomandi bróður Flosa, Sigmundur Þorgilsson goðorðsmaður á Svínafelli, sem dó í Rómarför 1118, var talinn með helstu höfðingjum landsins og voru Svínfellingar afkomendur hans. Síðastur þeirra var Ormur Ormsson á Svínafelli, sem fékk ásamt Hrafni Oddssyni forráð yfir öllu Íslandi 1270 en náði ekki að njóta þeirra því að hann drukknaði við Noregsstrendur sama ár. Árni Þorláksson biskup fæddist í Svínafelli 1237. Kirkja var á bænum til forna.

Svínafell hefur verið í eigu og ábúð sömu ættar frá 1783. Þar er nú rekinn blandaður búskapur og ferðaþjónusta. Þar er sundlaug sem kallast Flosalaug og er hún kynt með hita frá sorpbrennsluofni sem gengur undir nafninu Brennu-Flosi. Mjög veðursælt er í Svínafelli eins og í Skaftafelli en sviptivindar geta verið mjög snarpir og hafa oft valdið tjóni.

Svínafellsjökull er kenndur við bæinn.
Austur-Skaftafellssýsla
Íslenskir bæir
Hreyfingin

Hreyfingin eru íslensk  stjórnmálasamtök sem stofnuð voru 18. september 2009 eftir klofning úr Borgarahreyfingunni. Borgarahreyfingin, hafði upprunalega fengið fjóra þingmenn eftir kosningar 2009 en var án þingmanns eftir þennan klofning.

Þingmenn Hreyfingarinnar:
Birgitta Jónsdóttir, formaður
Þór Saari, varaformaður
Margrét Tryggvadóttir

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Hreyfinginarinnar 
 Hreyfingin bloggar
 Stefnuskrá Hreyfingarinnar

Íslensk stjórnmál
Spýting

Spýting (eða það að spýta) er það að þenja út (eða strengja) skinn eða roð og festa með trépinnum eða nöglum til þurrkunar. Eftir að skinn voru fituhreinsuð og þvegin voru þau spýtt til dæmis á húsgafl torfhúsa og venjulega þá hlið sem lengst bar við sólu. Ull var til dæmis rotuð af sauðskinnum en það rota skinn var haft um það þegar skinn var lagt í bleyti (efnalausn) til að losa hár af þeim. Skinnin voru síðan vandlega skafin og þvegin og þar eftir spýtt á vegg. Það að spýta skinn var gert til að auka endingu þeirra, en er allt annað og einfaldara verklag en sútun skinna. Nafnorðið spýting er næstum aldrei notað í íslensku, enda oftast talað um að spýta skinn. 

Það að spýta skinn var ódýr leið til að meðhöndla skinn en þótti ekki sérlega heppileg, sérstaklega ekki ef miðað er við sútun skinna. Í auglýsingu í tímaritinu Austra  frá sútunarverksmiðju á Seyðisfirði árið 1901 segir: 

 

Ekki má rugla spýtingu við það sem í nefnifalli er kallað spýtingur og var áður fyrr haft um pakka af vaðmáli.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Rotun
 Sútun
Fredric Lehne

Fredric Lehne (fæddur Fredric G. Lehne, 3. febrúar 1959) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Men in Black, Lost og Supernatural.

Einkalíf 
Lehne fæddist í Buffalo, New York. Lehne var meðlimur að Salt City Playhouse (Salt City Center for the Performing Arts) .. Lehne hefur komið fram í leikritum eftir Shakespeare, Moliere og Ibsen á Broadway. Lehne er giftur Sherley Naples og saman eiga þau tvö börn.

Ferill

Sjónvarp 
Fyrsta sjónvarpshlutverk Lehne var árið 1978 í In the Beginning. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Dallas, China Beach, Matlock, NYPD Blue, ER, Chicago Hope, The X Files, Cold Case, CSI: NY, Criminal Minds, Bones, The Closer og CSI: Crime Scene Investigation. Árið 2004 þá var Lehne boðið gestahlutverk í Lost sem US Marshal Edward Mars sem hann lék með hléum til 2010. Lehne var með gestahlutverk í Supernatural sem Azazel sem hann lék frá 2006-2010.

Kvikmyndir 
Fyrsta kvikmyndahlutverk Lehne var árið 1979 í Being There. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við Dream Lover, Con Air, Men in Black og Dynamite.

Kvikmyndir

Verðlaun og tilnefningar 
Long Island alþjóðlega kvikmynda Expo
2006: Honorable Mention fyrir leik sinn í Reflections of a Life

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 
 Fredric Lehne á Criminal Minds wikiasíðunni
 Fredric Lehne á Supernatural Wiki.com síðunni
 Fredric Lehne á Lost wikiasíðunni
 Fredric Lehne á Supernatural wikiasíðunni

Lehne,Fredric
Nicki Lynn Aycox

Nicki Lynn Aycox (fædd 26. maí 1975) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Supernatural, Providence, Ed og Over There.

Einkalíf 
Aycox er fædd í Hennessey í Kingfisher County,Oklahoma. Getur talað þýsku, elskar breskt fólk og ástralska menn samkvæmt viðtali í Jack tímaritinu. Segist geta rekið ætt sína til frumbyggja N-Ameríku.

Ferill

Sjónvarp 
Fyrsta sjónvarpshlutverk Aycox var árið 1996 í Weird Science. Hefur hún síðan þá komið fram í þáttum á borð við 3rd Rock from the Sun, Ally McBeal, The X Files og Dark Angel. Árið 1999 þá var Aycox boðið gestahlutverk í Providence sem Lily Gallagher. Aycox lék í Ed sem Stella Vessey sem hún lék frá 2002-2004. Síðan árið 2005 þá var henni boðið hlutverk í Over There sem Brenda Mitchell. Frá 2006-2008, þá var Aycox með gestahlutverk í Supernatural sem Meg Masters. Aycox lék Christina Rush í Cold Case frá 2004-2010. Lék síðan eitt af aðalhlutverkunum í Dark Blue sem Jaimie Allen frá 2009-2010.

Kvikmyndir 
Fyrsta kvikmyndahlutverk Aycox var árið 1997 í Defying Gravity og hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við The Dogwalker, Rave Macbeth, Jeepers Creepers II og Perfect Stranger.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 
 Nicki Lynn Aycox á CSI: Crime Scene Investigation wikiasíðunni
 Nicki Lynn Aycox á Supernatural Wiki.com síðunni
 Nicki Lynn Aycox á Supernatural wikiasíðunni
 Viðtal við Nicki Lynn Aycox um Jeepers Creepers II
 Viðtal við Nicki Lynn Aycox 

Aycox, Nicki Lynn
Bítnikki

Bítnikkar voru bandarískir rithöfundar á 6. áratug 20. aldar, sem afneituðu viðteknum hegðunarreglum og gildismati samfélagsins, einkum efnishyggju og valdi vanans, og tömdu sér málfar, klæðaburð og lifnaðarhætti í samræmi við þá afneitun.

Bandarísk menning
Kansellíið

Kansellíið (danska Kancelli eða Kancelliet) var stjórnarskrifstofa konungsríkisins Danmerkur og átti rætur að rekja til miðalda. Frá miðri 15. öld var það í Kaupmannahöfn sem miðstöð stjórnsýslu, lagt niður 1848.

Danska kansellíið 
Danska kansellíið var frá 1454 fram að stjórnarskrárbreytingunni 1848 stjórnarskrifstofa konungsríkisins Danmerkur og afgreiddi öll málefni ríkisins. Undir kansellíinu var sérstök deild, rentukammer, sem sá um fjármál ríkisins. Málefni  hertogadæmanna voru afgreidd í þýska kansellíinu. 

Kansellíinu var lengst af stjórnað af kanslara og var sú skrifstofa sem tók við bréfum og erindum, og þar voru mál afgreidd og gengið frá bréfum og tilskipunum konungs. Þegar einveldi var komið á 1661, voru stjórnardeildir (kollegier) endurskipulagðar og verkaskiptingu breytt. Kansellíið fór þá með yfirstjórn dóms-, kirkju- og fræðslumála, en kirkjumál voru á árabilinu 1737–1791 lögð undir kirkjustjórnarráð. Forsetar kansellísins og annarra stjórnardeilda sátu í Leyndarráði konungs (gehejmekonseil), þar sem mikilvægustu mál hlutu afgreiðslu. 

Danska kansellíið var lagt niður með konunglegri tilskipun 24. mars 1848 og skipt í forsætisráðuneyti, innanríkisráðuneyti,
dómsmálaráðuneyti og kirkjumálaráðuneyti. Verkefni Rentukammersins gengu til fjármálaráðuneytis. Stjórnarskrá Danmerkur (Grundloven) var undirrituð af Friðrik 7. 5. júní 1849. Þá breyttist Danska ríkið formlega úr einveldi í þingbundna konungsstjórn.

Málefni Íslands heyrðu undir Danska kansellíið, sem var alltaf kallað Kansellíið. Voru þau talin hluti af málefnum Noregs þar til Noregur fór undan dönsku krúnunni 1814. Með auglýsingu konungs 24. nóvember 1848 var í fyrsta sinn stofnuð sérstök stjórnardeild fyrir íslensk mál, undir forstöðu Brynjólfs Péturssonar lögfræðings.

Þýska kansellíið 
Þýska kansellíið varð til 1523 og var í fyrstu í Gottorp-höll í Slésvík, en var síðar flutt til Kaupmannahafnar. Það hlaut þetta nafn af því að stjórnsýslumálið var þýska. Það var annars vegar sú stjórnardeild sem sá um utanríkismál, og hins vegar æðsta stjórn hertogadæmanna sem lutu dönsku krúnunni, en voru ekki hluti af konungsríkinu Danmörku. Um þann hluta kansellísins var venjulega notað nafnið: Tyske Kancellis Indenrigske Afdeling. Árið 1770 voru utanríkismálin sett undir sérstaka stjórnardeild. Árið 1806 var nafni Þýska kansellísins breytt í Slesvig-Holstenske Kancelli, og eftir að Láenborg varð danskt hertogadæmi, 1816, hét það Slesvig-Holsten-Lauenborgske Kancelli. Við kerfisbreytinguna 1849 var þýska kansellíið lagt niður, og heyrðu málefni hertogadæmanna eftir það undir ráðuneytin fyrir Slésvík, Holtsetaland og Láenborg.

Skjalasafn kansellísins 
Árið 1928 afhenti Ríkisskjalasafn Danmerkur Þjóðskjalasafni Íslands meginhluta þeirra skjala kansellísins, sem snerta íslensk málefni. Eru þau varðveitt þar sem sérstök deild: Kansellískjöl.

Elstu gögn í skjalasafni kansellísins sem varða Ísland, eru frá 1514.

Tengt efni 
 Rentukammer 
 Kirkjustjórnarráð 
 Kansellí (almennt)
 Tollkammer

Heimildir 
 Einar Laxness: Íslandssaga i–r, 2. útg., Rvík 1998:32–33.

Tenglar 
 Þýska kansellíið , Grænseforeningen, København

Saga Danmerkur
Saga Íslands
Jón Stefánsson Krabbe

Jón Stefánsson Krabbe (d. 27. febrúar 1465) var danskur biskup í Skálholti frá 1462 og var síðastur í röð erlendra biskupa þar.

Öfugt við fyrirrennara sinn, Marcellus, sem aldrei sást á Íslandi, kom Jón Krabbe til landsins, líklega þegar haustið 1462, og var um kyrrt til dauðadags. Hann hafði verið kanúki í Niðarósi og er hugsanlega sami maður og Johannes Krabbe sem var annar fulltrúi norsku kirkjunnar á kirkjuþingi í Basel 1437. „Eðalmaður nokkur,“ segir Jón Espólín í Árbókunum, og bætir við: „... við hans útkomu löguðust ýmsir hlutir, er aflaga höfðu farið, meðan enginn réttur biskup var“.

Skálholtsbiskupar
ISO 3166-2

ISO 3166-2 er sá hluti ISO 3166 staðalsins sem skilgreinir kóða fyrir undirskiptingar (t.d. hérað eða fylki) alla landanna skilgreind í staðlinum ISO 3166-1.

Undirskiptingar í ISO 3166-1 
Eftirfarindi undirskiptingar í ISO 3166-2 hafa líka kóða í ISO 3166-1.

Tenglar 
 ISO 3166-2 á vefsíðu ISO 

ISO 3166
Englar

Sjá greinina Engill fyrir goðsagnaverurnar.

Englar voru þjóðflokkur sem bjó á svæðinu Angeln í Slésvík-Holtsetalandi í Norður-Þýskalandi. Eftir að Rómverjar yfirgáfu Bretland tóku Englar og nokkrir aðrir þjóðflokkar, svo sem Jótar og Saxar, sig upp og námu þar land. Að sögn Beda prests, voru þeir friðsamir í fyrstu en lögðu svo landið undir sig með hervaldi. Í Englandi stofnuðu Englar konungsríkin Nord Angelnen (Norðymbraland), Ost Angelnen (Austur-Anglía) og Mittlere Angelnen (Mersía). Nafnið „England“ er dregið að nafni þjóðflokksins.

Normannar lögðu undir sig England árið 1066. Þeir kölluðu alla ættflokkana sem bjuggu þar Engilsaxa í höfuðið á Englum og Vestursöxum. Vestursaxar höfðu myndað öflugt ríki, konungsríkið England, á fyrri hluta 10. aldar. 

Svæðin Austur-Anglía og Norðymbraland (e. Northumbria) eru enn í dag þekkt undir upprunalegum nöfnum sínum. Á víkingaöld náði Norðymbraland yfir mun stærra svæði en nú, þ.e. einnig yfir suðausturhluta Skotlands (allt til Edinborgar), og suður til árinnar Humber. Nafnið Norðymbraland merkir raunar „landið norðan Humbru“.

Orðið Englar hefur verið til í nokkrum myndum, elst er latneska orðið Anglii sem kemur fyrir í ritinu Germanía eftir Tacitus. 

Engilsaxar
Saga Englands
Pieter de Hooch

Pieter de Hooch (20. desember 1629 – 24. mars 1684) var hollenskur listmálari. Hann fæddist í Rotterdam en lærði myndlist hjá Nicolaes Berchem í Haarlem. Hann flutti til Delft þar sem hann varð hluti af Delftskólanum eins og Johannes Vermeer og lærði meðal annars af Carel Fabritius og Nicolaes Maes. Líkt og þeir fékkst hann aðallega við myndir úr hversdagslífi, kráarsenur og myndir af hermönnum, en eftir að hann giftist Jannetje van der Burch árið 1654 tóku myndir hans fremur að snúast um heimilið og fjölskyldulífið.

Hann varð félagi í Lúkasargildi 1655 og flutti til Amsterdam 1661. Eftir 1670 urðu myndir hans dekkri og íburðarmeiri og sýndu hefðarfólk og hallir. Sumir telja að gæðum mynda hans hafi hrakað á þessum tíma vegna veikinda hans. Hann lést á geðveikrahæli við Kloveniersburgwal í Amsterdam.

Hollenskir listmálarar
Eþíópíukeisari

Eþíópíukeisari (ge'ez: , nəgusä nägäst, „konungur konunganna“) var arfgengur titill þjóðhöfðingja Eþíópíu frá miðöldum þar til keisaradæmið var lagt niður 1974. Titillinn „konungur konunganna“ var notaður af einstaka ráðamönnum frá fyrri tíð en fyrst með reglubundnum hætti af Jekúnó Amlak, sem kom Salómonsættinni til valda árið 1262. Titillinn fól í sér að undirmenn hans, sérstaklega landstjórarnir í Gojjam, Welega og Shewa, fengu titilinn negus, eða konungur. 

Titill eiginkvenna keisarans var ətege og keisaraynjan Zauditu (1876-1930) notaði þann titil fremur en nəgusä nägäst meðan hún ríkti yfir landinu.

Saga Eþíópíu
Meishō

Meishō keisaraynja (japanska: 明正天皇 Meishō-tennō; 9. janúar, 1624 – 4. desember, 1696) var keisaraynja í Japan og 109. Japanskeisarinn samkvæmt hefðbundinni röð. Hún var sjöunda konan sem settist í hásæti Japans. Hún tók við af föður sínum, Mizunoo öðrum og ríkti frá 1629 til 1643. Talið er að faðir hennar hafi í raun ríkt í hennar nafni. Hún sagði af sér embætti og hálfbróðir hennar, Kōmyō annar, tók við. 

Japanskeisarar
Botníska verslunarbannið

Botníska verslunarbannið (sænska: bottniska handelstvånget) var lykilþáttur í innanríkispólitík Svíþjóðar á stórveldistímanum. Þegar bannið var í gildi var öllum kaupstöðum á Norrlandi og Finnlandi bannað að senda skip sunnar en til Stokkhólms og Åbo og bannað að versla við erlend skip. Í reynd þýddi þetta algjört bann við beinum samskiptum við útlönd. Bannið kemur fyrst fyrir í staðarlögum Magnúsar Eiríkssonar smek 1357 en misvel gekk að tryggja að það væri virt. Með verslunartilskipunum 1614, 1617 og 1636 var það fest í sessi. Það var í reynd lagt niður í valdatíð Karls 11. 1672-1696 en það ár var því aftur komið á. Verslunarbannið var oft tilefni deilna þar til það var endanlega lagt niður árið 1766. 

Saga Svíþjóðar
Einokunarverslun
Rúghússamsærið

Rúghússamsærið var samsæri sem snerist um að myrða Karl 2. Englandskonung og Jakob bróður hans (og ríkisarfa) árið 1683. Ætlunin var að ráðast á bræðurna þegar þeir riðu framhjá Rúghúsinu, sveitasetri þekkts lýðveldissinna, Anthony Ashley Cooper, jarls af Shaftesbury. Þá stóð til að konungurinn og bróðir hans yrðu á heimleið frá veðreiðum í Newmarket 1. apríl en 22. mars kom upp mikill eldsvoði í Newmarket þannig að aldrei varð neitt úr árásinni. Fréttir af samsærinu láku samt út og konungur nýtti sér það til að handtaka marga leiðtoga „sveitaflokksins“ (sem síðar urðu Viggarnir) og taka suma þeirra af lífi. 

Saga Englands
Samsæri
1683
Ä

Ä og ä  er tuttugasti og áttundi bókstafurinn í finnsk-sænska stafrófinu. Ä er einnig notað í þýsku, finnsku, eistnesku og slóvakísku en er þó ekki talið eiginlegur bókstafur í þýsku.

Framburður 
Ä er borið ætíð fram sem [æ] í finnsku; í sænsku og eistnesku er það ýmist   [æ] og [ɛ], til dæmis í sænsku orðunum här [hæ:r] og väg [vɛ:g]. Framburður á bókstafnum ä samsvarar framburðinum á æ í dönsku og norsku.

Saga 
Bókstafurinn Ä á uppruna í því að iðulega var skeytt saman A og E (sjá einnig Æ) í einn bókstaf til þess að spara pláss í latneskum miðaldahandritum. Þar sem skrifa átti ae var e-ið sett ofan á a-ið. Þetta var síðan einfaldað með því að setja tvo punkta í stað e-sins. Í sænsku (hvorki finnska né eistneska voru þá orðin ritmál) var bókstafurinn æ mun algengari en ä allt fram á 16. öld en fór síðan að snúast við undir þýskum áhrifum. 

Afbrigði latneska stafrófsins
Indóarísk tungumál

Indóarísk tungumál eru annars liðs grein indóevrópsku túngumálaættarinnar með þá indóírönsku fyrir ofan sig. Þau eru um fimm hundruð og eru töluð af 700 milljónum á norður og miðhluta Indlands.

Landfræðilega er indó-arískum málum skipt í 5 flokka: mið, austur, suðvestur, norðvestur og paharí.

Til mið-indóarískra mála teljast: hindí-úrdú, bíharí, rahastaní o.fl.

Til austur indískra mála teljast: assamíska, bengalska, oríja o.fl.

Til suðvestur indískra mála teljast: konkaní, maldivíska, maratí, sinhalíska o.fl.

Til norðvestur indískra mála teljast: púndjabí, sindí, lahnda, dardísk mál.

Indóarísk tungumál
Aseníska

Aseníska er malasískt mál talað af 3 milljónum. Í dag er aseníska skrifuð með latínuletri en sögulega var notað javí-stafrófið. Talað af Asenum sem búa í Asen-fylki nyrst á Súmötru.

Tölustafirnir á asenísku (0-8)
Dardísk tungumál

Dardísk tungumál eru grein indóarískra mála töluð í Pakistan, Austur-Afganistan og í nokkrum hlutum Indlands. Nokkur tungumál í ættinni eru nangalamí, kalamí, kovarí og kasmíríska.

Indóarísk tungumál
Taílenska

Taílenska (ภาษาไทย Phasa Thai) er þjóðlegt og opinbert tungumál Taílands og móðurmál Taílendinga. Hún er töluð af um 65 milljónir manna. Um 80 % íbúa tælands tala tælensku. 75 önnur túngumál eru töluð í landinu.
Taílenska er skrifuð með taílensku letri.
Taílenska er beygingarlaust mál, engar beygingarendingar sýna tölu, föll, kyn eða tíðir. Fleirtala stundum mynduð með tvítekningu. Grundvallarorðaröð, frumlag - sögn - andlag.

Taílenska
Guðmundur Guðmundsson í Bjarnastaðahlíð

Guðmundur Guðmundsson í Bjarnastaðahlíð (um 1618 – um 1700) var íslenskur útskurðarmeistari og smiður á 17. öld, oft kallaður Guðmundur snikkari eða Guðmundur bíldur (bíldskeri). Hann er helsti fulltrúi barokkstílsins meðal íslenskra listamanna og áhrifamikill maður í íslenskum tréskurði á sínum tíma. 

Guðmundur var sonur Guðmundar Guðmundssonar bónda og lögréttumanns í Bæ í Bæjarsveit og konu hans Sigríðar Jónsdóttur. Faðir hans drukknaði undan Seltjarnarnesi árið 1618 frá konu sinni og tíu ungum börnum. Þrátt fyrir það komust flestir bræður Guðmundar til mennta og sjálfur fór hann til Kaupmannahafnar og lærði þar bíldskurð. Þar komst hann í kynni við barokkstílinn og flutti hann með sér heim, einkum það afbrigði hans sem kallað er brjóskbarokkstíll.

Guðmundur var talinn mesti hagleiksmaður sins tíma. Hann vann við smíðar og myndskurð víða um land. Mesta verk hans var Skálholtskirkja (Brynjólfskirkja) en hann var yfirsmiður hennar að hluta. Kirkjan var reist um 1650 en var rifin 200 árum síðar.

Allmörg verk Guðmundar hafa varðveist. Þekktastur er skírnarfonturinn í Hóladómkirkju, sem ber ártalið 1674 og er merktur Guðmundi. Skírnarfontinn, sem er skorinn úr grænlensku klébergi, gerði hann fyrir Gísla Þorláksson biskup  og Ragnheiði Jónsdóttur þriðju konu hans, en hann var lengi í þjónustu þeirra. Meðal annars er hann talinn hann hafa skorið út altari og vindskeiðar í kirkjunni í Gröf á Höfðaströnd, þar sem Ragnheiður bjó lengi. Önnur þekkt verk hans eru meðal annars útskorin og máluð altaristafla úr kirkjunni á Reykjum í Tungusveit, eikarkista með ártalinu 1680 og fangamarki Ragnheiðar biskupsfrúar.

Kona Guðmundar var Halldóra Guðmundsdóttir (f. 1634). Þau bjuggu í Bjarnastaðahlíð í Vesturdal í Skagafirði og er Guðmundur jafnan kenndur við þann bæ.

Tilvísanir

Heimild

Tilvísanir 
 „Guðmundur bíldur“; grein í Blöndu 1932

Íslenskir myndhöggvarar
Íslenskir myndlistarmenn
Skagafjörður
Íslensk kjötsúpa (sjónvarpsþáttur)

Íslensk kjötsúpa var íslenskur sjónvarpsþáttur, stjórnaður af Erpi Eyvindarsyni. Hann tók viðtöl við íslenskan almenning og oftast einstaklinga í skrautlegri kantinum. Erpur kom fram undir nafninu Johnny National. Hann gekk fram af mörgum en heillaði aðallega þá sem yngri voru. Þáttaröðin Johnny International tók við þegar Íslensk kjötsúpa hætti.

Íslenskir sjónvarpsþættir
Ormur Loftsson

Ormur Loftsson (um 1400 – um 1446 (?)) var íslenskur hirðstjóri á 15. öld. Hann var af ætt Skarðverja, sonur Lofts ríka Guttormssonar hirðstjóra og Kristínar Oddsdóttur frillu hans. Hann varð hirðstjóri norðan og vestan 1432 eftir lát föður síns en óvíst er hve lengi hann hafði það embætti.

Þar sem Ormur var óskilgetinn átti hann ekki erfðarétt eftir föður sinn en Loftur var svo auðugur að hann gat gefið fjórum óskilgetnum sonum sínum stórfé. Ormur kvæntist árið 1434 Solveigu, dóttur Þorleifs Árnasonar í Auðbrekku, Glaumbæ og Vatnsfirði og konu hans, Vatnsfjarðar-Kristínar Björnsdóttur, og fékk með henni mikið fé. Þau bjuggu í Víðidalstungu og áttu synina Einar og Loft Ormsson Íslending. Solveig tók síðar saman við Sigmund prest Steinþórsson og átti með honum nokkur börn, þar á meðal Jón Sigmundsson lögmann. Líklega hefur Ormur enn verið lifandi þegar Solveig og Sigmundur fóru að vera saman en óvíst er hvenær hann dó.

Hirðstjórar á Íslandi
Skarðverjar
Holti Þorgrímsson

Holti Þorgrímsson (d. 1348) var Norðmaður sem var hirðstjóri á Íslandi frá 1346 til dauðadags. 

„Kom út Holti bóndi Þorgrímsson með hirðstjórn yfir öllu landinu, og var honum skipað að sjá um konungseignir,“ segir í annálum við árið 1346. Hann studdi norðlenska bændur í baráttu þeirra gegn landa sínum Ormi Áslákssyni biskupi, sem gekk hart fram við að heimta af þeim fé. Þó virðist hann ekki hafa aflað sér vinsælda því að við árið 1348 stendur í annálum: „Andaðist Holti hirðstjóri og hörmuðu það fáir.“

Holti var að öllum líkindum fyrsti hirðstjórinn sem hafði aðsetur á Bessastöðum og ekkja hans gaf mikið fé til Bessastaðakirkju eftir lát hans.

Hirðstjórar á Íslandi
Úgarít

Úgarít er útdautt semískt tungumál kennt við borgina Ugarit í Sýrlandi. Hún fannst árið 1928 af frönskum fornleifafræðingum. Fundist hafa textar frá 13-15 öldinni f.Kr. og geyma þeir goðsagnir Kananíta sem bjuggu við botn Miðjarðarhafs fyrir komu Ísraela.

Semísk tungumál
Útdauð tungumál
Úígúríska

Úígúríska (ئۇيغۇرچە‎ Uyghurche Уйғурчә, eða ئۇيغۇر تىلى‎ Uyghur tili Уйғур тили) er tyrkískt tungumál í altísku málaættinni. Hún er töluð í Xinjiang-héraði í Kína, Úsbekistan, Afganistan og Kasakstan. Um það bil 10 milljónir tala úígúrísku.

Tengt efni
Úígúrar

Úýgúríska
Hawaiíska

Havaíska (ʻŌlelo Hawaiʻi) er pólýnesiskt tungumál sem dregur nafn sitt af eyjunni Hawaiʻi, stærsta eyjunni í eyjaklasanum þar sem hún varð til. Havaíska og enska eru opinber tungumál í fylkinu Hawaii. 

Havaíska er tungumál í útrýmingarhættu og frá og með 2000 töluðu minni en 0,1% íbúá Hawaii málið. Síðan árið 1949 hefur verið reynt að vernda tungumálið.

Í málinu koma aldrei tveir samhljóðar fyrir í röð og ekkert orð endar á samhljóða. Ennfremur á málið heimsmet fyrir flesta sérhljóða í röð eða 8 en havaíska orðir fyrir staðfestu, hooiaioia, á þann sérkennilega heiður.

Pólýnesísk mál
Bíharísk tungumál

Bíharísk tungumál eru tungumálahópur í indóarísku tungumálaættinni. Tungumál maítílí, bópúrí og magahí eru öll í hópnum.

Bíharísk tungumál
Indóarísk tungumál
Sebúanó

Sebúanó (Sinugboanon) er ástrónesískt tungumál talað af 20 milljónum á Filippseyjum. Það er skrifað með latneska stafrófinu. Tungumálið dregur nafn sitt af eyjunni Sebú.

Elsti texti á málinu sem varðveist hefur er hrafl frá Antóníó Pígafetta sem var á fyrstu hnattar-hringsiglingu Magellan.

Nafnorð hafa ekkert málfræðilegt kyn með hugsanlegri undantekningu við spænsk tökuorð. Lýsingarorð tölubeygjast ekki með einni mikilvægri undantekningu þar sem mæli-lýsingarorð mynda fleirtölu með innskeyttu géi. Sjá töflu.

Sebúanó
Nepalska

Nepalska (नेपाली) er indóevrópskt tungumál talað í Nepal. Það er samskiptamál í Nepal og er líka talað í Bútan, hlutum Indlands og hlutum Mjanmar. Það er eitt af 23 opinberum tungumálum í Indlandi. Nepalska er tengt hindí og úrdú. 

Um 20 milljónir manna tala nepölsku sem móðurmál.

Nepalska