alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nick Hornby

Nick Hornby (17. apríl 1957) er enskur skáldsagna– og ritgerðahöfundur sem býr í London. Hann skrifar gjarnan um þráhyggjur og sitthvað tengt eigin áhugamálum: íþróttir og tónlist. Sum ritverk hans hafa verið notuð í kvikmyndir.

Útgefin rit

Skáldsögur 
(1995) High Fidelity ISBN 0-14-029346-9
(1998) About a Boy ISBN 0-14-100733-8
(2002) How to Be Good ISBN 0-14-028701-9
(2005) A Long Way Down ISBN 0-670-88824-9

Óskálduð rit 
 (1992) Fever Pitch ISBN 0-14-029344-2
 (2003) 31 Songs ISBN 0-14-101340-0
 (2004) The Polysyllabic Spree ISBN 1-932416-24-2

Greinasöfn sem hann ritstýrði 
 (1993) My Favourite Year: A Collection of Football Writing ISBN 0-7538-1441-2
 (1996) The Picador Book of Sportswriting ISBN 0-330-33133-7
 (2000) Speaking with the Angel (2000) ISBN 0-14-029678-6

Kvikmyndir 
 1997 Fever Pitch — leikstýrt af David Evans
 2000 High Fidelity — leikstýrt af Stephen Frears
 2002 About a Boy — leikstýrt af Chris og Paul Weitz
 2005 Fever Pitch — leikstýrt af Farrelly brothers

Tenglar 
 
 Opinber síða Hornby  hjá útgefanda hans Penguin Books
 BBC News 2002: Movie hype helps Hornby
 BBC News 2003: Hornby wins writers group prize
Viðtal við Hornby í NPR þættinum Fresh Air (15. júní 2005)
Viðtal við Hornby í NPR þættinum Fresh Air (17. maí 2002)
Viðtal hjá Spike Magazine

Hornby, Nick
How to Be Good

How to be Good er skáldsaga eftir enska rithöfundinn Nick Hornby.  Sagan fjallar um Katie og þá tilvistarkreppu sem hún er að kljást við.  Hjónaband hennar og hins kaldhæðna rithöfundar Davids er afar lélegt og hún reynir því að skilja við hann.  David breytist síðan snarlega eftir heimsókn til heilara að nafni DJ Goodnews.  Hann lætur af allri kaldhæðni og leiðindum og reynir hvað eftir annað að breyta rétt í einu og öllu, m.a. að laga hjónabandið.

Breskar skáldsögur
Sjósleði

Sjósleði, sjóþota eða sjóköttur er lítið, hraðskreitt, vélknúið skemmtitæki á sjó eða vatni sem siglt er þannig að ökumaðurinn situr eða stendur á því fremur en í, líkt og á bátum. Í útliti minnir það helst á snjósleða og er með stýrishandföng líkt og snjósleðar og hjól. Á sumum gerðum er gefið inn eldsneyti með því að toga stýrið niður. Þetta tryggir að sleðinn stoppi ef ökumaður dettur af. Sjósleðar eru oftast knúnir áfram með vatnsþrýstidælu sem dregur vatnið inn undir sleðann og þrýstir því aftur úr honum. Þeir geta náð miklum hraða og auðvelt er að stýra þeim í krappar beygjur. Tveir til fjórir geta setið saman í einni röð á sleðanum. 	 

Margir framleiðendur snjósleða og vélhjóla, s.s. Arctic Cat, Yamaha og Kawasaki, framleiða líka sjósleða. 	 

Farartæki 	 
Siglingar
Nirvana (hljómsveit)

Nirvana var gruggrokk-hljómsveit sem var starfandi á síðari hluta níunda áratugarins fram að miðjum tíunda áratugnum. Hljómsveitin hætti störfum eftir að söngvari og gítarleikari sveitarinnar, Kurt Cobain, lést 5.apríl 1994.

Saga hljómsveitarinnar 
Nirvana var stofnuð árið 1987 í Aberdeen, Washington-fylki. Kurt Cobain kynntist Krist Novoselic í gegnum hljómsveitina The Melvins. Áður en þeir stofuðu Nirvana, voru þeir í mörgum hljómsveitum saman. Bleach var heitið á fyrstu breiðskífu sveitarinnar og kom hún út árið 1989. Eftir Bleach kom Nevermind árið 1991, þekktasta skífa þeirra félaga. Incesticide, sem var þriðji diskurinn, kom út árið 1992, og eru á þeim disk B-hliða lög. Síðasti diskurinn sem kom út meðan Nirvana var ennþá starfandi, var In Utero, árið 1993. Seinna eftir að Nirvana hætti, komu út nokkrir diskar. MTV Unplugged in New York kom út í nóvember 1994. From the Muddy Banks of Wishkah kom út 1996, sem eru tökur frá tónleikum á árunum 1989-1994. Einnig komu fleiri safndiskar og tónleikadiskur frá Reading-hátíðinni eftir endalok sveitarinnar.

Dave Grohl stofnaði hljómsveitina Foo Fighters eftir endalok Nirvana.

Hljómsveitarmeðlimir

Lengst af 
 Kurt Cobain - söngur, gítar(1987–1994)
 Krist Novoselic - bassi (1987–1994)
 Dave Grohl - trommur (1990–1994)
 Pat Smear - Gítar (1992-1994)

Styttri tímabil 
 Aaron Burckhard - trommur (1987–1988)
 Dale Crover - trommur (1987–1988, 1990)
 Dave Foster - trommur (1988)
 Chad Channing - trommur (1988–1990)
 Jason Everman - gítar (1989)
 Dan Peters - trommur (1990)

Útgefið efni

Breiðskífur 
 Bleach (1989)
 Nevermind (1991)
 In Utero (1993)

Aðrar útgáfur 
 Incesticide (b-hliðar) (1992)
 MTV Unplugged in New York (tónleikaplata) (1994)
 Singles (1995)
 From the Muddy Banks of Wishkah (tónleikaplata) (1996)
 Nirvana (safnplata) (2002)
 With the Lights Out (2004)
 Sliver: The Best of the Box (2005)
 Live at Reading (tónleikaplata) (2009)

Lagt niður 1994
Bandarískar rokkhljómsveitir
High Fidelity

High Fidelity er skáldsaga eftir Nick Hornby. Bókin kom út fyrst út árið 1995 og kvikmynd byggð á sögunni kom út árið 2000, en John Cusack lék aðalhlutverkið. Sagan fjallar um plötbúðareigandann Rob sem eyðir tímanum í að búa til lista yfir topp 5 plötur og hluti í lífinu. Hann rifjar upp verstu 5 sambandsslitin sem hann hefur gengið í gegnum, verst voru sambandslitin við Lauru. Þegar faðir hennar fellur frá rennur það upp fyrir þeim báðum að þau eiga samleið og því hefja þau aftur samvistir.

Breskar skáldsögur
Nirvana

Nirvana getur að minsta kosti átt við:
 Nirvana, hugtak í búddisma
 Hljómsveitina Nirvana
Víóla

Viola er einnig ættkvísl plantna sem eru í daglegu tali nefndar fjólur.

Víóla eða lágfiðla (einnig stundum kölluð alto upp á frönsku eða bratsche upp á þýsku) er strengjahljóðfæri í fiðlufjölskyldunni. Hún er einskonar millistig milli fiðlu og sellós. Strengir hennar eru vanalega stilltir áttund ofar en strengir sellósins (og hafa þar af leiðir sömu nöfn) og fimmund neðar en fiðlunnar (og eru þar af þrír strengir af fjórum þeir sömu). Dýpsti strengurinn er stilltur á mið-C, hinir í fimmundum upp á við: G D og A. Víóla og fiðla eru mjög skyld hljóðfæri, og fyrir þá sem ekki þekkja þau vel getur verið mjög erfitt að þekkja þau í sundur í sjón. Víólan er hinsvegar miklu stærri en fiðla, og þýðir alþjóðanafnið yfir fiðlu, violin, í raun lítil víóla. Haldið er á víólu á sama hátt og fiðlu: annar endinn er settur milli höku og axlar hljóðfæraleikarans, og vinstri hendin teygð út að hinum endanum. Spilað er á hljóðfærið líkt og önnur í fiðlufjölskyldunni: Með vinstri hendi er þrýst niður á strengina til að ákvarða tónhæð og með þeirri hægri eru lengdargildi ákvörðuð, oftast notandi boga. Til eru sérstakir víólubogar, en nú til dags eru sumir víóluleikarar farnir að nota fiðluboga. Þeir sem ekki gera það, aftur á móti, eru oft mjög ósammála slíkri notkun. Nótur fyrir víólu eru skrifaðar í alt-lykli, sem er ein gerð c-lykils. Hún er eitt aðeins tveggja hljóðfæra sem notar þann lykil undir eðlilegum kringumstæðum, hitt er básúna (sem þó notar oft f-lykil). Í samspili, einkum þegar önnur strengjahljóðfæri eru til staðar, er hlutverk víólunnar oftar en ekki að, ásamt annarri fiðlurödd (ef henni er að skipta), spila millirödd milli radda sellós og fyrstu fiðlu.

Helstu víóluleikarar 

 Lionel Tertis (1876 – 1975)
Fæddist í Englandi, sonur pólskra innflytjenda. 
Fjölmörg tónverk voru skrifuð annaðhvort af hans tilstuðlan eða honum til heiðurs, m.a. Víólu konsert Waltons, Sónata eftir Arnold Bax o.fl. Einnig var Elgar selló konsertinn umskrifaður (af Elgar sjálfum) vegna fyrirspurnar Tertis.
Á þeim tímum þótti ekkert tiltöku mál að spila á minni víólur (oft 3/4 stærð) til að auðvelda spilamennskuna, þó þetta kæmi oft niður á tóngæðum. Tertis neitaði þessu alfarið og vildi fá stóra víólu til að fá sem ríkastan hljóm, en fann aðeins of stórt eða of litið hljóðfæri. Upp úr þessum hugleiðingum hófst mikið samstarf við fiðlusmiðinn Richardson og Tertis-víólu módelið var upphaf af miklum breytingum í smíði víóla.

William Primrose
Paul Hindemith

Yuri Bashmet
Nabuko Imai
Rivka Golani
Kim Kashkashian
Tabea Zimmerman
Garth Knox

Helstu tónverk samin fyrir víólu

Konsertar 

Béla Bartók
William Walton
Victor Berlioz - Haraldur í Ítalíu
Paul Hindemith - Schwanendreher
Benjamin Britten - Lacrimae

G. Telemann
C. Stamitz
F. Hoffmeister

sónötur 

Johannes Brahms, 2 sónötur fyrir víólu og píanó
Dmitri Shostakovich
Henry Vieuxtemps
Franz Schubert - arpeggione

Sóló verk 

Paul Hindemith - 4 sóló sónötur
 Op. 11 nr. 5
 Op. 25 nr. 1
 Op. 31
 (án opus númers) samin 1939

Max Reger - 3 svítur

(alls ekki tæmandi listi)

Tenglar 

Fiðlufjölskyldan
Strengjahljóðfæri
Hljóðfæri
C-lykill

C-lykill er lykill notaður í nótnaskrift til að tákna staðsetningu nótunnar mið-C. Hann var á öldum áður mest notaði lykillinn, og var til einn fyrir hverja söngrödd. Í dag eru einungis alt- og tenór-lyklarnir notaðir. Þeir eru með sjaldgæfustu lyklunum: Alt-lykill er vanalega notaður af víólum og tenór Viola da Gama og stundum notaður af básúnum, tenór-lykillinn er stundum notaður af fagottum, sellóum, kontrabössum og básúnum til að forðast of mikið af aukalínum. Myndir af þessum tveimur lyklum eru hér til hliðar.

Lyklar í tónlist

en:Clef#C-clefs
Utanborðsmótor

Utanborðsmótor er lítil, færanleg vél sem er notuð til að knýja báta áfram. Þeir eru hugsaðir sem sjálfstæðar einingar með vél, hjálparkerfi og skrúfu og eru hengdir utaná skut bátsins. Utanborðsmótorar eru líka notaðir sem stýri þar sem hægt er að snúa þeim í festingunni. Helsti kosturinn við utanborðsmótora er að auðvelt er að taka þá af vegna flutninga eða viðhalds. Oftast eru utanborðsmótorar líka bæði léttir og ódýrir miðað við hestöfl.

Yfirleitt eru utanborðsmótorar einfaldar tvígengisvélar, en stærri fjórgengisvélar hafa smám saman rutt sér rúms, meðal annars þar sem þær menga minna. Einnig eru til utanborðsmótorar sem ganga fyrir rafmagni.

Fyrsti utanborðsmótorinn var búinn til af norsk-bandaríska uppfinningamanninum Ole Evinrude árið 1909.

Vélbátar
Íþrótt

Íþrótt er líkamleg æfing eða keppni sem fer fram samkvæmt fyrirfram ákveðnum reglum. Fólk stundar íþróttir af ýmsum ástæðum, til að sigra í keppni, til að ná besta árangri, til að halda sér í góðu líkamlegu og andlegu formi eða einfaldlega ánægjunnar vegna. Íþróttir eru flokkaðar á ýmsan hátt, til dæmis í einstaklingsíþróttir og hópíþróttir, keppnisíþróttir og almenningsíþróttir. Íþróttir hafa verið stundaðar í einhverri mynd af mönnum frá alda öðli.

Tengt efni 
 Frjálsar íþróttir
 Keppnisíþrótt

 
Menning
Dunkerque

Dunkerque (hollenska: Duinkerke) er hafnarborg í Nord-héraði sem nú tilheyrir Frakklandi en var áður hluti af Flandri. Borgin er um tíu kílómetrum sunnan við landamæri Belgíu. Nafnið kemur úr vestur-flæmsku: duin, sem merkir sandalda, og kerke sem merkir kirkja.

Á 17. öld var Dunkerque bækistöð hinna svokölluðu Dúnkarka, flota sjóræningjaskipa, verslunarskipa og fiskiskipa sem barðist gegn flota Hollendinga í Áttatíu ára stríðinu og sem fiskuðu meðal annars á Íslandsmiðum.

26. maí til 4. júní 1940 fór þar fram orrustan um Dunkerque milli herja Þjóðverja og Breta og Frakka.

Tilvísanir 

Borgir í Frakklandi
Johnstoneyja

Johnstoneyja er baugeyja í Norður-Kyrrahafi á milli Hawaii og Marshalleyja (staðsetning: 16°45′N 169°30′W). Fjórar eyjar standa up úr kóralrifinu; tvær náttúrulegar eyjar: Johnstoneyja og Sandeyja, auk tveggja manngerðra eyja: Norðureyju og Austureyju. Baugeyjan heitir í höfuðið á James Johnston skipherra sem uppgötvaði hana 10. desember 1807. Hún er yfirráðasvæði Bandaríkjanna.

Hjálendur Bandaríkjanna
Hringrif
Kyrrahafseyjar
Eyjaálfa
Rafmagn

Rafmagn á almennt við fyrirbæri, sem verða vegna rafhleðsla, hvort sem þær eru kyrrstæðar (stöðurafmagn) eða á hreyfingu, en þá myndast rafstraumur. Rafstraumur skiptist í jafnstraum og riðstraum. Rafhleðslur mynda rafsvið, en rafspenna er mælikvarði á styrk þess. Oft er orðið rafmagn notað til að lýsa raforku. Fræðigreinar sem fjalla um rafmagn og hagnýtingu þess nefnast rafmagnsfræði eða raffræði. Rafmagn er ódýrast á Íslandi af öllum Norðurlöndunum.

Saga 

Samkvæmt fornum heimildum um forngríska heimspekinginn Þales frá Míletos (um 600 f.Kr.) þá þekktu Forn-Grikkir stöðurafmagn. Þeir fundu það út að ef þeir nudduðu skinni við ákveðin efni t.d. raf þá drógust efnin hvort að öðru.
Grikkirnir tóku eftir að hlutir úr rafi drægju að sér létt efni eins og hár, einnig fundu þeir út að ef þeir nudduðu rafið nægjanlega lengi þá gátu þeir jafnvel fengið neista til að hlaupa.

Bagdad-rafhlaðan sem fannst í Írak 1938 er talin vera síðan 250 fyrir Krist en hún er talin af mörgum hafa verið notuð til að gullhúða skartgripi.

Ítalski læknirinn Girolamo Cardano gerði hugsanlega fyrst grein fyrir sambandi raf- og segulafls í De Subtiliate (1550). Árið 1600 hélt enski vísindamaðurinn William Gilbert áfram með vinnu Girolamo og færði hana á hærra plan. William bjó til ensku orðin "electric" og "electricity" en þau eru dregin af gríska orðinu ηλεκτρον (en. amber)(is. raf) og er íslenska orðið rafmagn dregið af því.

Otto von Guericke fylgdi í fótspor hans árið 1660 en hann fann upp stöðurafmagnsrafal. Aðrir evrópskir frumkvöðlar voru Robert Boyle, sem árið 1675 hélt því fram að rafræðileg öfl gætu virkað í lofttómi, Stephan Gray sem árið 1729 flokkaði efni sem leiðara og einangrara og C. F. Du Fay en hann greindi fyrstur manna á milli þess sem nú flokkast sem jákvæð og neikvæð hleðsla.

Layden-krukkan, nokkurs konar þéttir fyrir rafafl í miklu magni, var fundin upp í Laiden-háskólanum af Pieter van Musschenbroek árið 1745. Skömmu síðar,  árið 1747 notaði William Watson Layden-krukkuna þegar hann uppgötvaði að útleysing stöðurafmagns jafngilti rafstraum. 

Í júní, árið 1752 kynnti Benjamin Franklin rannsóknir sínar á rafmagni og tengdum tilgátum með sínum frægu, en jafnframt, stórhættulegu tilraunum sem fólust í því að hann flaug flugdreka meðan þrumuveður stóð yfir. í kjölfarið af þessum tilraunum fann hann upp eldingavarann og kom á tengslum milli eldinga og rafmagns.

Það var annaðhvort Franklin (oftar) eða Ebenezer Kinnersley (sjaldnar) sem er talin bera ábyrgð á nútíma skilgreiningum á jákvæðri og neikvæðri hleðslu rafmagns.

Það var gert á síðari hluta 19. aldar.

Tengt efni 
 Rafeindapappír
 Vatnsafl
 Sjávarfallaorka
 Orkuveita Reykjavíkur
 Rafmagnsverkfræði
 Rafgreining
 Vatnsorka
 Vatnsaflsvirkjun
 Sólarorka
 Stöðurafmagn
 Álbræðsla
 Raffræði
 Vindorka

Heimildir

Tenglar 

 
 

Rafmagnsfræði
Alexa Vega

Alexa Ellesse Vega (fædd 27. ágúst 1988) er bandarísk leikkona. Hún hóf kvikmyndaferil sinn á myndinni Little Giants aðeins sex ára gömul. Hún er þekktust fyrir leik sinn í Spy Kids-kvikmyndunum.

Ævisaga 
Alexa Vega fæddist í Miami á Flórída. Faðir hennir er kólumbískur en móðir bandarísk. Hún á tvær systur; Makenzie Vega og Krizia Vega. Þær eru báðar leikkonur eins og Alexa. Hún á líka tvær hálfsystur sem heita Margaux Vega og Greylin James. Einnig á hún hálfbróður sem heitir Jet James. Alexa bjó með fjölskyldu sinni í Flórída þar til hún var fjögurra ára gömul þegar hún flutti til Kaliforníu. Hún er næstelst af systkynum sínum.

Ferill 
Alexa lék nokkur gestahlutverk í þáttum eins og Bráðavaktinni, Follow the Stars Home og The Bernie Mac Show. Hún hafði leikið smáhlutverk í myndum eins og Little Giants, Twister og Ghost of Missisippi. Árið 2001 fékk hún að leika persónu í þríleiknum  Spy Kids. Þessar myndir voru geysivinsælar og sú síðasta var gerð í þrívídd. Hún söng tvö lög inná myndirnar (Island of Dreams og Game Over). Árið eftir lék hún í stelpumyndinni Sleepover þá 16 ára gömul. Sama ár var hún valin ein af flottustu leikkonum ársins af tímaritinu Vanity Fair. 

Bandarískir leikarar
Nítján hundruð áttatíu og fjögur

1984 eða Nítján hundruð áttatíu og fjögur (Nineteen Eighty-Four á frummálinu) er skáldsaga eftir George Orwell sem gerist árið 1984. Hún gerist í dystópítískri framtíð þar sem ríkið ræður öllu, jafnvel hugsunum þegna sinna. Hún er oft talin ein áhrifamesta bók 20. aldar og hefur hún verið sett í flokk með Veröld ný og góð eftir Aldous Huxley og Við eftir Jevgeníj Zamjatín sem ein þekktasta dystópíska skáldsaga sögunnar.

Bókin kom út í íslenskri þýðingu Hersteins Pálssonar, Thorolf Smith og Gunnars Dal árið 1951 undir heitinu Nítján hundruð áttatíu og fjögur: skáldsaga og í nýrri þýðingu Þórdísar Bachmann 2015.

Tengt efni 
 Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar

Breskar skáldsögur
Dystópía

Dystópía er skálduð samfélagsmynd sem er andstæða útópíu. Orðið er komið úr grísku og þýðir bókstaflega „vondur staður“. Oftast er átt við alræðis- og valdaboðssinnaða ríkisstjórn eða annarskonar kúgað samfélag. Dæmi um dystópíu er alræðissamfélagið í skáldsögunni Nítján hundruð áttatíu og fjögur eftir George Orwell.

 
Bókmenntagreinar
Bókmenntahugtök
Stanley (aðgreining)

Stanley getur átt við eftirfarandi:
 Mannsnafnið Stanley.
 Fyrsta fiskibátinn á Íslandi sem gekk fyrir vélarafli.
 Henry Morton Stanley, landkönnuður.
Stanley (bátur)

Stanley var fyrsti fiskibáturinn á Íslandi til að vélvæðast.  Um var að ræða sexæring sem í var sett dönsk glóðarhausvél sem var um 2 hestöfl.  Eigendur bátsins voru Sophus J. Nielsen verslunarstjóri og Árni Gíslason formanns.  Báturinn var fyrst sjósettur með vélina 25. nóvember 1902 við Hnífsdal.

Saga Stanleys 
Guðmundur Guðmundsson bóndi á Eyri í Mjóafirði lét upphaflega smíða bátinn fyrir sjálfan sig. Skipasmiðurinn var  Þórir Pálsson fæddur 1797 og dó skömmu eftir 1880. Báturinn hefur sennilega verið smíðaður fyrir eða um 1860. Um 1885 gekk báturinn undir nafninu Skálin og átti  Guðmundur á Eyri verbúð í Bolungarvík sem kölluð var Skálarbúð. Nafngiftin mun hafa komið af því  að Guðmundur fór  með bátinn eins og hann væri glerskál  eða postulín. Þórir skipasmiður prófaði allan við sem nota átti í bátinn með að höggva af spæni  og setja á vatn og neitaði að nota við sem illa flaut og kallaði það manndrápsvið. Árni keypti Skálina 1890 af Ebenezer tengdasyni Guðmundar á Eyri og var hún þá nýviðgerð. Ebenezer bjó  í Þernuvík og á Hvítanesi við Skötufjörð.
Árni breytti hann nafni skipsins og kallaði það Stanley og bar báturinn það nafn bar það þegar vélin var sett í það. Útgerð bátsins gekk vel þangað til hann rak í land í Borgarbót í Skötufirði og brotnaði þar. Þá var báturinn í eigu  Bjarna Sigurðssyni bónda á Borg.

Tengill 
 Aðeins af Stanley (Ræða Ólafs Hannibalssonar 2003) 

Íslenskir bátar
Maraþonhlaup

Maraþon vísar hingað. Fyrir bæinn, sjá Maraþon (bær).
Maraþonhlaup, eða bara maraþon er langhlaup að staðlaðri lengd kennt við borgina Maraþon á Grikklandi. Maraþonhlaup er 42,195 km langt og er það vegalengdin sem boðberi nokkur er sagður hafa hlaupið með skilaboð um sigur í bardaganum við Maraþon frá þeirri borg til Aþenu. Sagan segir að hann hafi ekkert stansað á leiðinni og hafi látist um leið og hann skilaði af sér boðunum. Maraþon eru oft hlaupin um borgir og taka oft mjög margir þátt í hverju hlaupi. Þá eru oft hlaupin með til dæmis hálfmaraþon, þar sem hlaupinn er 21,1 km auk þess sem stundum er fjórðungur vegalengdarinnar hlaupinn. Meðal frægustu maraþonhlaupa heims eru þau sem fram fara í New York, London og Chicago.

Á Íslandi fara árlega fram fjögur maraþonhlaup. Félag maraþonhlaupara stendur fyrir tveimur hlaupum, öðru í mars (marsþon) og hinu í október (haustþon). Mývatnsmaraþon hefur verið þreytt síðan 1995 og Reykjavíkurmaraþon síðan 1989.
Íslandsmet í maraþonhlaupi á Hlynur Andrésson, 2:13:37, sett 21. mars 2021, í Dresden í Þýskalandi, eldra met átti Kári Steinn Karlsson, 2:17,12, sett 25. september 2011 í Berlín. Gildandi heimsmet er 2:01:39 og heldur það Eliud Kipchoge frá Kenía. Hann heldur ennfremur annað heimsmet sem var tekið gilt af heimsmetabók Guinnes en ekki alþjóðaíþróttasambandinu nefnilega fyrsta hlaupið undir tveggja tíma múrnum, þar sem það hlaup var ekki háð í stöðluðu keppnisfyrirkomulagi, hann hljóp einn og naut ímissra þæginda eins og bíl sem ók fyrir framan hann mest alla leiðina til að minka vindmótstöðu, hlaut það ekki náð sem almennt keppnismet.

Magnús Guðbjörnsson hljóp maraþonhlaup fyrstur Íslendinga árið 1926. Hann hljóp þá frá Kambabrún vestur á Íþróttavöllinn í Reykjavík á 3:15,15. Ekki var þó um nákvæmlega mælda vegalengd að ræða, heldur var hlaupið áætlað rétt rúmur 41 km.

Félag maraþonhlaupara heldur utan um árangur allra Íslendinga sem hlaupið hafa maraþon í löglegri keppni.

Tilvísanir

Tenglar 
 marathon.is
 Marathon42k Ranking & Calendar 
 Maraþonskrá Félags íslenskra maraþonhlaupara
 

Langhlaup
Einund

Einund er minnsta skilgreinda tónbilið í tónfræði, en það er þegar sama nótan er spiluð í sömu áttund og því er bilið á milli nótnanna ekkert.

Tónbil
Hálftónsbil

Hálftónsbil er minnsta tónbilið á díatónískum hljóðfærum (sem eru flest hljóðfæri sem við þekkjum). Á píanói er hálftónsbil á milli tveggja samliggjandi nótna og á gítar er hálftónsbil á milli tveggja samliggjandi banda.

Hálftóns- og heiltónsbil eru notuð sem mælieiningar á tónbil í tónfræði. Eitt hálftónsbil jafngildir lítilli tvíund, tvö hálftónsbil jafngilda stórri tvíund, þrjú hálftónsbil jafngilda lítilli þríund og ekkert hálftónsbil jafngildir einund.

Sjá nánar
Tónbil
Heiltónsbil

Tónbil
Heiltónsbil

Heiltónsbil er helmingi stærra en hálftónsbil og því næst minnsta tónbilið í díatónískri tónlist. Algengt er að melodíur eða sönglínur ferðist á milli nótna með heiltónsbilum en þá er talað um laglínan sé í skrefagangi.

Í uppbyggingu kirkjutóntegunda og þar á meðal dúrs og hreins molls eru aðeins notuð heil- og hálftónsbil, í öllum þeim tónstigum eru sjö nótur og á milli allra nótnanna heiltónsbil nema tvisvar á milli tveggja nótna er hálftónsbil.

Sjá nánar
Tónbil
Hálftónsbil

Tónbil
Listi yfir íslenska hella

Eftirfarandi er listi yfir íslenska hella og hvar þá er að finna. Listinn er ekki tæmandi.

 Arnarseturshellar (Arnarseturshellir, Hvalur, Kubburinn, Hnappurinn og Hestshellir) — Arnarseturshrauni á Reykjanesskaga.
 Baðstofa eða Baðstofuhellir — Hellnum á Snæfellsnesi.
 Baðstofuhellir — Hjá Görðum í Reynishverfi, Mýrdal.
 Bóðólfshellir — Búðahrauni á Snæfellsnesi
 Búðahellir — Búðahrauni á Snæfellsnesi
 Búri eða Búrahellir - í Leitahruni á Suðurnesjum. 
 Einhyrningshellir
 Eyvindarhola - Við mynni Eysteinsdals á Snæfellsnesi
 Fjósin — Stórhöfða, Vestmannaeyjum
 Gloppuhellir - Hjá Svínadal í Norður-Þingeyjarsýslu. 
 Gluggahellir - Þórsmörk. 
 Grjótagjá — Mývatni
 Grettishellir - í Kjalhrauni á Kili
 Gullborgarhellir - 
 Hallmundarhellir
 Haugahellir — Haugar, Vestmannaeyjum
 Hálsnefshellir - í Reynisfjöru
 Hellar í Leitarhrauni (Búri, Gjögur, Fjallsendahellir, Árnahellir)
 Hildarhellir - Stórhöfða, Vestmannaeyjum
 Holuborg - Purkhólahrauni á Snæfellsnesi
 Hrímshellar — Búðahrauni
 Hundraðmannahellir — Torfmýri, Vestmannaeyjum
 Höfðahellir — Stórhöfða, Vestmannaeyjum
 Íshellir - Purkhólahrauni á Snæfellsnesi
 Kafhellir — Hænu, Vestmannaeyjum
 Kalmanshellir - Í Hallmundarhrauni
 Klettshellir — Ystiklettur, Vestmannaeyjum
 Kolholtshellir - 
 Kverkfjöll — Stærsti gufuíshellir jarðar
 Landahellir — Vestmannaeyjum
 Lambhellir - við Gjábakkahraun
 Landmannahellir — Hellisfjalli
 Laugarvatnshellir - Vestan Laugarvatns
 Litli Höfðahellir — Stórhöfða, Vestmannaeyjum
 Lofthellir - Búrfellshrauni
 Maríuhellar — Heiðmörk
 Paradísarhellir — Undir Eyjafjöllum
 Páskahellir — Eldfellshraun, Vestmannaeyjum
 Páskahellir — Norðfirði
 Raufarhólshellir — Leitarhrauni
 Selhellir — Ystaklettur, Vestmannaeyjum
 Seljalandshellar (Steinahellir, Stúka, Þrasahellir og Kverkarhellir) — Eyjafjöllum
 Skiphellir - Í Höfðabrekkuhömrum 
 Snorraríki - Í Langadal í Þórsmörk
 Sofndalshellir - Í Neðri-Sofndölum
 Sóttarhellir — Þórsmörk
 Strembuhellir — Agðahraun, Vestmannaeyjum
 Surtshellir (Stefánshellir, Íshellir) — Í Hallmundarhrauni
 Sönghellir - Jökulshálsi á Snæfellsnesi
 Teistuhellir — Vestmannaeyjum
 Tintron - Við Reyðarbarm
 Tvíbotni - í Gjábakkahrauni
 Valaból - í norðaustanverðum Valahnúkum, skammt frá Hafnafirði. 
 Vatnshellir - Purkhólahrauni á Snæfellsnesi
 Vegamannahellir - Jökulshálsi á Snæfellsnesi
 Víðgelmir — Hallmundarhrauni
 Þjóðólfshellar — Búðahrauni
 Þórðarhellir — Árneshreppi á Ströndum
 Þríhnjúkahellir - Þríhnjúkahrauni
 Þvottahellir - Botnsdal í Hvalfirði.
 Æðahellir — Vestmannaeyjum

Tilvísanir

Tengill 
 Listi Hellarannsóknafélagsins

Listar tengdir Íslandi