alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Baskneska

Baskneska (baskneska: Euskara) er tungumál sem talað er í Baskalandi. Baskaland er svæði á Norður-Spáni og Suðvestur-Frakklandi. Baskar eru að reyna að verða sjálfstætt ríki en þeir hafa ekki hlotið sjálfstæði frá Spáni og Frakklandi. Menning Baska er frábrugðin menningu Frakka og Spánverja. Til dæmis er baskneska tungumálið eitt sinnar tegundar og líkist hvorki spænsku, frönsku né öðrum rómönskum tungumálum. Baskneska tungumálið tilheyrir ekki neinni tungumálaætt og er því ekki indóevrópskt mál eins og flest tungumál sem töluð eru nálægt Baskalandi. Elstu textar er frá 1500. Mállýskur eru 8 og innihalda mörg tökuorð úr nálægum málum eins og spænsku, frönsku, latínu.

Nokkrar setningar og orð 
 Bai = Já
 Ez = Nei
 Kaixo! = Halló!
 Agur! = Bless
 Ikusi arte = Við sjáumst!
 Eskerrik asko! = Takk
 Egun on = Góðan dag(inn)
 Arratsalde on = Gott kvöld
 Gabon = Góða nótt
 Mesedez = Gjörðu svo vel
 Barkatu = Afsakið, fyrirgefðu
 Zer Moduz = Hvað segirðu?
 Zorionak = til hamingju
 Zu = þú
 Ilargia = tungl
 Argia = ljós
 Neska = stelpa
 Mutil = strákur
 Oso ondo = mjög gott/vel

Sjá einnig 

 Basknesk-íslenskt blendingsmál

Tenglar 
 Útvarp á Basknesku 
 Vísindavefurinn: Hvaðan kemur baskneska?

Einangruð tungumál
Baskar
Baskneska
Dýnamó Höfn

Dýnamó Höfn er knattspyrnulið frá Höfn í Hornafirði sem hefur keppt í utandeild Austurlands, Malarvinnslubikarnum.

Saga 
Liðið var stofnað um mitt sumar 2004, en þá stóð til að keppa í litlu móti á Borgarfirði eystri sem kallast Álfasteinsspark. Heimavöllur Dýnamó, eins og það er oftast kallað, er Mánagarður í Nesjum. Eysteinn Sindri Elvarsson hefur þjálfað liðið frá upphafi með aðstoð Andra Indriðasonar.

Dýnamó hefur tekið þátt í Malarvinnslubikarnum síðan sumarið 2005 en þá lenti liðið í miklum hrakningum og náði ekki í stig fyrr en í næstsíðustu umferðinni, þegar liðið gerði markalaust jafntefli við U.M.F. Þórshöfn.

Sumarið 2006 gekk mun betur hjá liðinu. Þremur sigrum var landað og þremur jafnteflum. Endaði liðið þá með 12 stig.

Sumarið 2007 var svipað og árið áður, nokkur félagsmet voru sett, þar má nefna tvo 10 marka sigra og stærsta útisigurinn frá upphafi.  Liðið endaði þá í 5. sæti deildarinnar og fékk 13 stig, sem er bæting frá síðasta sumri.

Sumarið 2008 má segja að hafi verið algjört klúður frá upphafi til enda.  Liðinu tókst þó í fyrsta sinn að leggja BN'96 að velli, 3-2, en gleðin varð þó skammvinn því þegar þrír dagar voru eftir af mótinu, átti Dýnamó ennþá eftir að leika fimm leiki og brá stjórnin á það ráð að segja sig úr keppninni.  Dýnamó taldist þar af leiðandi hafa tapað öllum sínum leikjum með markatölunni 0-3.
Eftir tímabilið 2008 virðist framtíð félagsins vera í uppnámi, en hver veit nema einhver taki sig til og hefji félagið aftur upp til vegs og virðingar.

Tölfræði 
 Stærsti deildarsigur: 14-4 gegn KF. Fjarðaál 27. ágúst 2007
 Stærsti heimasigur: 14-4 gegn KF. Fjarðaál 27. ágúst 2007
 Stærsti útisigur: 1-5 gegn 06. Apríl 15. júlí 2007
 Stærsta tap: 1-11 gegn K.E. 2005
 Flest deildarmörk: 16, Ingi Steinn Þorsteinsson
 Flest deildarmörk á einu tímabili: 11, Ingi Steinn Þorsteinsson Malarvinnslubikarinn, 2007
 Flest mörk á einu tímabili: 11, Ingi Steinn Þorsteinsson
 Flest mörk skoruð í einum leik: 5, Ingi Steinn Þorsteinsson gegn Vetrarbruna 27. júní 2007
 Flest mörk skoruð á tímabili (lið): 30, 2007
 Flest stig á tímabili: 13 - 8 leikir 2007

Heimildir

Tenglar 
 Heimasíða Dýnamó Hafnar 

Íþróttafélög frá Suðausturlandi
Íslensk knattspyrnufélög
Bronsöld

Bronsöld er það tímabil í þróun siðmenningarinnar þegar æðsta stig málmvinnslu var tækni til að bræða kopar og tin úr náttúrulegum úrfellingum í málmgrýti og blanda þessum tveimur málmum síðan saman til að mynda brons. Bronsöld er eitt af þremur forsögulegum tímabilum og kemur á eftir nýsteinöld og er á undan járnöld. Þessi tímabil vísa til tækniþróunar, einkum getunnar til að búa til verkfæri, og ná því yfir mismunandi tímabil á mismunandi stöðum. 

Elstu dæmi um bronsvinnslu er að finna í Austurlöndum nær um 3500 f.Kr. Í Kína er almennt talið að bronsöld hefjist um 2100 f.Kr., í Mið-Evrópu um 1800 f.Kr. og á Norðurlöndunum um 1500 f.Kr. Í Suður-Ameríku hófst bronsöld um 900 f.Kr. Sums staðar í Afríku sunnan Sahara tók járnöld strax við af steinöld.

 
Forsögulegur tími
Narsaq

Narsaq er á Suður-Grænlandi í sveitarfélaginu Kujalleq og þar voru íbúar um 1500 (2013). Bærinn Narsaq er á tanga sem aðskilur Tunulliarfik fjörð (fjörðurinn heitir á dönsku Skovfjorden, en var nefndur Eiríksfjörður af Grænlendingum til forna) og nyrðri Sermilik fjörð (á dönsku: Bredefjord) á um það bil á 61°N. Orðið Narsaq má þýða úr grænlensku sem "sléttan" og er það réttnefni þar sem bærinn stendur á víðáttumiklu flatlendi undir bröttum fjallshlíðum. Flestir búa í sjálfum þéttbýliskjarnanum Narsaq en hinir í byggðakjörnunum þremur í nágrenni hans, Qassiarsuk, Igaliku og Narsarsuaq. Í Narsarsuaq er aðalflugvöllur suðurhluta Grænlands. Íbúum hefur fækkað frá því um aldamót þegar þeir nálguðust 1800. Í Narsaq var áður bandarísk  herstöð og var flugvöllurinn byggður til millilendinga í seinni heimsstyrjöldinni. Frá 1959 hefur flugvöllurinn verið notaður til almenningsflugs. Air Greenland flýgur daglega milli Kaupmannahafnar og Narsarsuaq og einnig innanlands á Grænlandi. Þar að auki flýgur Flugfélag Íslands á sumrin til Narsarsuaq frá Reykjavík.

Bærinn er tiltölulega ungur,  fékk kaupstaðarréttindi 1959 en var upphaflega verslunarstaður, stofnaður 1830. Aðalatvinnurekstur í bænum er fiskvinnsla, einkum rækjur og krabbar. Tiltölulega frjósamt land er grundvöllur annars helsta atvinnurekstrarins í sveitarfélaginu, sauðfjárræktar. Þar eru 31 af 53 beitarsvæðum á Grænlandi. Ferðamennska er vaxandi atvinnugrein í sveitarfélaginu og nýtur hún góðs af flugvellinum, áhugaverðum gönguleiðum og möguleikum til stangveiði.

Ítarefni
Ferðamálaskrifstofa Narsaq 
Ljósmyndir frá Narsaq 

Byggðir á Grænlandi
Narsarsuaq

Narsarsuaq (sem hefur verið stafað á ýmsan hátt, t.d. Narssarssuaq) er bær á Suður-Grænlandi. Orðið er grænlenska og þýðir „stóra sléttan“. Hér var ein helsta þungamiðja byggðar í Eystribyggð Grænlendinga hinna fornu, enda Brattahlíð rétt hjá, hinum megin fjarðarins.  Íbúar eru um 160 (2010).

Árið 1941 byggði Bandaríkjaher flugstöð sem kölluð var Bluie West One, og var hún mikilvægur hlekkur í flutningum frá Ameríku til Evrópu í seinni heimsstyrjöldinni. Samkomulag varð milli Danmerkur og Bandaríkjanna 1951 um sameiginlegan rekstur. Haldið var áfram að stækka flugstöðina þangað til Thule-flugstöðin var byggð á Norður-Grænlandi en hún var mun stærri og fullkomnari. Flugstöðin í Narsarsuaq var lögð niður 1958 en opnuð að nýju 1959 og þá einungis sem almenningsflugvöllur. Air Greenland flýgur daglega áætlunarflug milli Kaupmannahafnar og Narsarsuaq og einnig innanlands á Grænlandi. Þar að auki flýgur Flugfélag Íslands á sumrin til Narsarsuaq frá Reykjavík.

Ítarefni 
 Flugvöllurinn í Narsarsuaq 
 Vefur um Bluie West One

Byggðir á Grænlandi
Fenerbahçe

Fenerbahçe er tyrkneskt knattspyrnulið.

Titlar 
Meistarar (19): 1959, 1960–61, 1963–64, 1964–65, 1967–68, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1977–78, 1982–83, 1984–85, 1988–89, 1995–96, 2000–01, 2003–04, 2004–05, 2006–07, 2010–11, 2013–14
Kup (6): 1967–68, 1973–74, 1978–79, 1982–83, 2011–12, 2012–13
Superkup (9): 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007, 2009, 2014

Árangur

Leikmenn 
Uppfært: 23. maí 2022.

Tilvísanir

Tenglar 
 fenerbahce.org
 facebook
 Soccerway
 Sofascore

Tyrknesk knattspyrnufélög
Hellisheiðarvirkjun

Hellisheiðarvirkjun er jarðvarmavirkjun á sunnanverðu Hengilssvæðinu. Virkjað er með því að bora um 30 borholur, að jafnaði 2000 metra djúpar. Úr holunum streymir jarðhitavökvi, sem er blanda af gufu og vatni. Þessum vökva er safnað í skiljustöð. Þaðan fara svo gufa og vatn eftir tveimur aðskildum aðveituæðum í stöðvarhús virkjunarinnar. Það er tvískipt, annars vegar rafstöð og hins vegar varmastöð.

Gufan knýr túrbínur til raforkuframleiðslu og fer rafmagnið inn á dreifikerfi Landsnets. Upphaflega var farið í virkjunina í tengslum við samning við álver Norðuráls á Grundartanga um kaup á raforku hennar. Framleiðsla rafmagns í Hellisheiðarvirkjun hófst 1. október 2006. Virkjunin var stækkuð í 213 MW uppsett afl í nóvember 2008, en áætlað er að afl hennar verði 300 MW í rafmagni.

Heita vatnið verður leitt í varmastöð þar sem það verður notað til að hita upp kalt ferskvatn. Upphitaða vatnið verður leitt í leiðslum neðanjarðar til höfuðborgarsvæðisins. Varmastöðin var gangsett árið 2009.

Orkuveita Reykjavíkur er eigandi og ábyrgðaraðili Heillisheiðarvirkjunar.

Virkjunin hefur valdið brennisteinsvetnismengun yfir heilsuverndarmörkum á Höfuðborgarsvæðinu.

Heimildir 
 Orkuveita Reykjavíkur Hellisheiðarvirkjun
 Morgunblaðið 14. mars, 2005 Orka úr iðrum Hellisheiðar virkjuð
 Suðurland.is Eiturefnaslys í nótt
 Vefur Ríkisútvarpsins 15. nóv. 2008
 Morgunblaðið 3. október, 2006 Framleiðsla hafin á Hellisheiði
 Morgunblaðið 26. júlí, 2006 Lést í vinnuslysi við Hellisheiðarvirkjun
 Morgunblaðið 28. mars, 2006 Vinnuslys við Hellisheiðarvirkjun
 Morgunblaðið 19. nóvember, 2005 Tvö slys við Hellisheiðarvirkjun

Tenglar
  Sveinborg Hlíf Gunnarsdóttir: Jarðfræði og ummyndun í nágrenni Reykjafells á Hellisheiði. MS ritgerð. Leiðbeinendur Björn S. Harðarson, etal. Jarðvísindadeild Verkfræði- og náttúruvísindasvið Háskóli Íslands. (2012) (PDF)

Tilvísanir

Jarðvarmavirkjanir á Íslandi
Árnessýsla
Ammassalik

Ammassalik  er þéttbýlissvæði á austurströnd Grænlands í sveitarfélaginu Sermersooq. Árið 2005 voru samanlagt 3018 íbúar í Ammassalik, 1852 í aðalbyggðinni Tasiilaq og 1166 í byggðunum fimm, Kuummiit, Kulusuk, Tineteqilaaq, Sermiligaaq og Isortoq. 

Air Greenland flýgur oft í viku til Kulusuk frá Kangerlussuaq (Søndre Strømfjord) og  Nerlerit Inaat (Konstabel Pynt). Flugfélag Íslands flýgur einnig frá Reykjavík til Kulusuk. 

Í Tasiilaq er Ammassalik-safnið til húsa í gömlu kirkjubyggingunni. Það var opnað 1990 og geymir minjar um mannlíf á Austur-Grænlandi. 

Byggðir á Grænlandi
Tasiilaq

Tasiilaq er stærsti þéttbýlisstaður á Austur-Grænlandi. Íbúafjöldi var árið 2013 um 2017 manns. Tasiilaq er aðalþéttbýliskjarni í byggðarlaginu Ammassalik og annað tveggja þorpa á 3000 km langri austurströnd Grænlands. Þorpið var áður nefnt Ammassalik en það nafn er nú einungis notað um byggðarlagið allt. Á grænlensku þýðir nafnið „þorpið við fjörðinn sem er eins og stöðuvatn“.

Þorpið er mjög einangrað, yfir veturinn er einungis hægt að komast þangað með þyrlu, hundasleða eða snjósleða. Frá júlí fram í nóvember kemur farskip um það bil fjórum sinnum með nauðsynjar. 

Tasiilaq ber enn merki upphaflegrar menningar og lífskjara. Íbúar lifa einkum af veiðum og þjónustu. Rúm hundrað ár eru frá því að fyrstu Evrópumennirnir komu á svæðið, byggðu hús og stofnuðu þorpið. 

Fólk hefur nýlega flust frá smærri, nálægum byggðum til Tasiilaq og hefur sú fjölgun valdið atvinnuleysi (sem var um 30% árið 2016) og húsnæðisskorti.

Flugfélag Íslands flýgur frá Reykjavík til Kulusuk allt árið. Frá Kulusuk er um það bil 15 mínútna þyrluflug til Tasiilaq.

Tenglar
Vefsvæði sveitarfélagsins 
Ljósmyndir frá Ammassalik sveitarfélaginu 
Gamlar ljósmyndir

Tilvísanir

Byggðir á Grænlandi
Ittoqqortoormiit

Þessi grein fjallar um þorpið. Umfjöllun um samnefndan fjörð er á Scoresbysund.

Ittoqqortoormiit (Scoresbysund á dönsku) er þorp á Austur-Grænlandi í sveitarfélaginu Sermersooq með um 345 íbúa (2020). Þorpið er norðan við mynni fjarðarins Kangertittivaq sem á íslensku nefnist Scoresbysund.

Ittoqqortoormiit er mjög einangrað og aðeins er hægt að komast þangað sjóleiðina frá öðrum stöðum á Grænlandi yfir hásumartímann en annars einungis með þyrlu. Nerlerit Inaat-flugvöllur er 38 km frá þorpinu og er hægt að komast þaðan til þorpsins með þyrlu á vetrum en bát á sumrin. Ittoqqortoormiit liggur að Þjóðgarði Grænlands sem er stærsti þjóðgarður heims og nær yfir 972.000 km².

Sögubrot 
Rústir og aðrar minjar vitna um að nálægt Ittoqqortoormiit hefur fólk haft búsetu um langan tíma þó hún hafi ekki verið órofin. Grænlenska nafnið, Ittoqqortoormiit, þýðir „Stóra húsið“. 

Þorpið Ittoqqortoormiit var stofnað 1925 að undirlagi dönsku ríkisstjórnarinnar. Voru þá 70 manns fluttir, sumir viljugir en aðrir nauðugir, frá Tasiilaq (Ammassalik) þangað sem þorpið var stofnað. Ástæðan var sú að norska ríkið undir forystu Quislings var farið að sýna Norðaustur-Grænlandi mikinn áhuga og hélt því fram að danska ríkið hefði einungis rétt til þeirra svæða á Grænlandi sem væru í byggð. Skipið sem flutti fyrstu landnemana kom við á Ísafirði og vakti mikla athygli þar. Hinum nýju íbúum Ittoqqortoormiit líkaði þó fljótlega vistin vel því þarna voru góð veiðisvæði, mikið af sel, rostungum, náhvölum, ísbjörnum og refum.

Heimildir

Byggðir á Grænlandi
Önnur konungsættin

Önnur konungsættin er listi yfir þá konunga sem ríktu yfir sameinuðu Egyptalandi frá því um 2890 f.Kr. til um það bil 2630 f.Kr. Fyrsta og önnur konungsættin eru venjulega taldar saman sem Elstu konungsættirnar.

Höfuðborg ríkisins var í Tinis, samkvæmt sagnaritaranum Maneþon, en grafir fyrstu konunganna hafa fundist í Sakkara sem kann að benda til þess að stjórnsýslumiðstöðin hafi verið flutt til Memfis. Lítið er vitað um þessa konungsætt og konungalistar eru brotakenndir. Palermósteinninn nefnir aðeins stutt tímabil undir stjórn Raneb og Nynetjer.

Næstu tveir konungar eru óljósir; Kannski eru þetta Hórusnafn eða Nebtynafn og skírnarnöfn þessara einstaklinga eða þá að um tvo ólíka einstaklinga er að ræða og hugsanlega eru þetta þjóðsagnanöfn. Vinstra megin eru þeir konungar sem egyptalandsfræðingar setja hér venjulega og til hægri er listi Maneþons:

Samkomulag er þó um síðasta konunginn:

02
Elstu konungsættirnar

Elstu konungsættirnar eru fyrstu konungarnir sem ríktu yfir sameinuðu Egyptalandi. Tímabilið nær yfir fyrstu tvær konungsættirnar sem ríktu um það bil frá 31. öld f.Kr. til 27. aldar f.Kr. þar til Gamla ríkið hófst. Tímabilið einkennist af styrkingu og þróun miðstjórnarvalds.

Samkvæmt Forn-Egyptum sjálfum komu þeir upprunalega frá landi sem hét Púnt og egyptalandsfræðingar vilja staðsetja þar sem nú er Erítrea eða Súdan. Þeir kölluðu sig þjóð landanna tveggja með tilvísun til Efra Egyptalands og Neðra Egyptalands. 

Samkvæmt sagnaritaranum Maneþon var fyrsti konungurinn Menes, en elsti konungur fyrstu komungsættarinnar sem heimildir greina frá er Hor-Aha. Einnig er til steinspjald sem ber nafn Narmers (síðasta fornkonungsins fyrir sameiningu landanna) sem virðist segja frá því þegar hann sameinar löndin tvö, og því vilja sumir gera hann að fyrsta konungi fyrstu konungsættarinnar.

Á tímum elstu konungsættanna fóru konungar að reisa sér íburðarmikil grafhýsi, mastöbur, úr óbrenndum leirhleðslum, sem voru undanfarar þrepapýramídanna. Stjórnsýslumiðstöðvar miðstjórnarvaldsins og héraðsstjóra hafa verið opnir hofgarðar úr viði eða sandsteini.

Konungsættir Egyptalands
Astana

Astana er höfuðborg Kasakstan. Íbúafjöldi borgarinnar var árið 2017 áætlaður rúm milljón. 

Borgin var nefnd Nur-Sultan í mars árið 2019 í höfuðið á forseta landsins til um þrjátíu ára, Nursultan Nazarbajev. Nafnbreytingin tók gildi daginn eftir að Nazarbajev sagði af sér sem forseti. Nafni borgarinnar var aftur breytt í Astana í september árið 2022.

Tilvísanir

Borgir í Kasakstan
Höfuðborgir í Asíu
Asúnsjón

Asúnsjón er stærsta borg og höfuðborg Paragvæ. Íbúafjöldi borgarinnar er áætlaður yfir 530.000 manns (2016).

Paragvæ
Bandar Seri Begawan

Bandar Seri Begawan er höfuðborg Brúnei. Íbúafjöldinn er 33.026 samkvæmt tölum frá árinu 2009.

Heiti bæjarins er leitt af Bandar, sem merkir - höfn, og Seri Begawan leitt af - Sri Bhagwan, sem þýðir - sú blessaða.

Brúnei
Höfuðborgir
Bangví

Bangví er stærsta borg og höfuðborg Mið-Afríkulýðveldisins. Íbúafjöldi borgarinnar er rúmlega 730.000 (2012).

Mið-Afríkulýðveldið
Höfuðborgir
Dóúala

Dóúala er stærsta borg Kamerún með yfir 2 milljónir íbúa.

Landafræði Kamerún
Tíjúana

Tíjúana er stærsta borgin í mexíkóska fylkinu Baja, með rúmlega 1,4 milljónir íbúa.

Borgir í Mexíkó
Tomrefjord

Tomrefjord er fjörður sem liggur við vesturströnd mið-Noregs í fylkinu Møre og Romsdal. Bærinn í firðinum heitir Tomra en er gengur venjulega undir sama nafni og fjörðurinn sem hann liggur í. Íbúar eru um 1200 (2013)

Stærsta fyrirtæki bæjarins er skipasmíðastöðin Aker Yards AS Langstein þar sem um 600 manns vinna en einnig er bærinn heimabær Bjørn Rune Gjelsten sem er einn af ríkustu mönnum landsins.

Sunnan við Tomrefjord liggur Ålesund og norðan við hann er bær rósanna: Molde

Tenglar 
 Tomrefjord IL; íþróttafélag bæjarins 
 Lúðrasveit bæjarins

Bæir í Mæri og Raumsdal
Kulusuk

Þessi grein fjallar um grænlensku byggðina „Kulusuk“. Ekki skal rugla henni saman við íslenska nammið „kúlusúkk“.

Kulusuk (á dönsku: Kap Dan) er byggðakjarni á samnefndri eyju í byggðarlaginu Sermersooq á Austur-Grænlandi. Íbúafjöldi er um 350. Á Kulusuk-eyju er einnig Kulusuk-flugvöllur sem er eini alþjóðlegi flugvöllurinn á Austur-Grænlandi. Yfir sumartímann flýgur Flugfélag Íslands til Kúlúsúk frá Reykjavík. Reglulegt áætlunarflug á vegum Air Greenland er allt árið um kring frá Nuuk og Kangerlussuaq. Frá flugvellinum er um 10 mínútna flug með þyrlu til Tasiilaq.
Frá 1959 til 1991 var rekin bandarísk ratsjárstöð í Kulusuk. 

Grænlenska nafnið Kulusuk þýðir 'bringa teistunnar'. 

Byggðir á Grænlandi
Jökulsá (Breiðamerkursandi)

Jökulsá er jökulá í Austur-Skaftafellssýslu, vatnsmikil (meðalrennsli 250-300 m³/s) en mjög stutt, aðeins um 500 metra löng. Hún rennur úr lóni, Jökulsárlóni, við sporð Breiðamerkurjökuls, sem er skriðjökull suður úr Vatnajökli. Áin er á miðjum Breiðamerkursandi, á milli Öræfasveitar og Suðursveitar.

Jökulsá rann áður beint undan jöklinum, 1-1,5 km til sjávar, en um 1935 fór lónið að myndast við jökulröndina og upp úr 1950 fór það að stækka ört samfara því sem jökullinn hopaði vegna bráðnunar. Um leið hefur áin styst vegna brimrofs við ströndina og ef sú þróun heldur áfram má búast við að áin hverfi innan tíðar og lónið fyllist af sjó, en raunar gætir þegar sjávarfalla í því. Mun þá myndast þar fjörður inn að jökulröndinni. Reynt hefur verið að vinna gegn þessu með því að leitast við að hindra landbrot og hækka vatnsstöðu lónsins.

Áin var brúuð á árunum 1966-1967 og er brúin 108 metrar á lengd. Ferja var á ánni frá 1932 en áður var hún mjög erfið yfirferðar, bæði vegna straumhörku og jakaburðar, og oft ófær með öllu og drukknuðu margir þegar þeir reyndu að komast yfir hana. Ef ekki var hægt að ríða yfir ána, til dæmis þegar hún féll í einum straumhörðum ál fram í sjó en ekki í mörgum kvíslum, var oft gripið til þess að fara yfir jökulinn fyrir ofan upptök hennar en það var hættuspil þar sem hann var oft mjög sprunginn. Farið var að merkja leið yfir jökulinn um 1870.

Heimildir 
 

Austur-Skaftafellssýsla
Jökulár á Íslandi
Sveitarfélagið Hornafjörður
 Vatnajökulsþjóðgarður
Eiffelturninn

Eiffelturninn er járnturn á Champ de Mars París á vinstri bakka árinnar Signu. Er hæsta bygging í París og eitt af þekktustu kennileitum í heiminum. Turninn er nefndur eftir hönnuðinum, Gustave Eiffel og er frægur ferðamannastaður. Eiffelturninn var byggður fyrir heimsýninguna í París árið 1889 og er 324 metrar að hæð og vegur 7300 tonn. Mögulegt er að ganga hluta leiðarinnar upp í turninn eða 1660 þrep en taka verður lyftur til þess að komast á toppinn.

Í frétt í vestur-íslenska vikublaðinu Lögbergi var sagt frá því árið 1911 að Frakkar væri að hugsa um að nota Eiffelturninn sem haglhlíf fyrir Parísarborg:

Með því að senda út frá turninum rafmagnsstraum er ætlast til að verja megi borgina á tuttugu mílna löngu sviði allt umhverfis fyrir hagli, rétt eins og sólhlíf hlífir manni við sólargeislunum það sem hún nær til.

Tilvísanir 

Byggingar í París
Nanortalik

Nanortalik er tíunda stærsta þorp á Grænlandi, á eyju sem einnig er nefnd Nanortalik, um 100 kílómetrum norðvestan við Hvarf, syðsta odda Grænlands. Nafnið Nanortalik þýðir "ísbjarnarstaður".

Nanortalik er hluti af sveitarfélaginu Kujalleq á suðurhorni Grænlands. Íbúar bæjarins voru um 1.300  (2013) en ásamt öðrum byggðum í grendinni voru íbúarnir 2.389. Flestir þeirra búa í Narsarmijit, Alluitsup Paa, Tasiusaq, Aappilattoq og Ammassivik. 
 

Aðalatvinnugreinar eru smábátaútgerð, sela- og svartfuglaveiði og ferðaþjónusta.
Gullnáma var opnuð fyrir fáeinum árum um 30 km norðan við aðalþorpið. Um nokkurra áratuga skeið var einnig rekinn grafítnáma í nágrenni þorpsins en hún er nú lokuð.

Saga 
Stór hluti Eystribyggðar Grænlendinga hinna fornu var á Nanortalik-svæðinu. Hér var meðal annars bærinn Herjólfsnes og stór hluti Vatnahverfis. Núverandi byggðakjarni fór að myndast um 1770. Árið 1797 var hér settur upp verslunarstaður, útibú frá Julianehåb.

Gróðurfar og dýralíf 
Grænland má heita skóglaust en í Qinngua-dalnum um 40 km norðan við Nanortalik-þorpið er eina svæðið sem kalla mætti skóg. Hér vex rjúpuvíðir og birki upp í margra metra hæð. Mikil gróðursæld er í dalnum og þar hafa fundist um 300 plöntutegundir. 

Þrátt fyrir nafnið eru ísbirnir sjaldgæfir, þá rekur einstaka sinnum á ísjökum frá Austur-Grænlandi á tímabilinu frá janúar til júní. Mikið er um svartfugl til sjávar og rjúpur inn til lands auk arna, fálka og snæuglu. Selir eru algengir með ströndum og langt inn með fjörðum.

Vinabær 
  Ísafjörður

Tenglar 
 Opinber vefur Nanortalik  
 Ferðaskrifstofa Nanortalik  
Leiðalýsingar og aðrar upplýsingar fyrir göngufólk á Nanortaliksvæðinu  

Byggðir á Grænlandi
Aappilattoq

Aappilattoq er heiti tveggja þorpa á Grænlandi. Annað þeirra er á Suður-Grænlandi, á 60°08′ N 44°18′ V, um 50 km frá Hvarfi og búa þar um 160 manns. Hitt þorpið er á Vestur-Grænlandi á 72°53'N 55°35'V. 

Byggðir á Grænlandi