alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Enrique Peña Nieto

Enrique Peña Nieto (f. 20. júlí 1966), oft kallaður EPN, er mexíkóskur stjórnmálamaður sem var 57. forseti Mexíkó, frá árinu 2012 til ársins 2018. Hann var áður ríkisstjóri Mexíkófylkis frá 2005 til 2011 og þar áður þingfulltrúi fyrir fylkið frá 2003 til 2004.

Peña Nieto fæddist í Atlacomulco og ólst upp í Toluca í Mexíkófylki. Hann gekk í háskólann Universidad Panamericana í Mexíkóborg og útskrifaðist með bakkalársgráðu í réttarheimspeki. Hann hóf stjórnmálaferil sinn eftir að hafa útskrifast með mastersgráðu úr háskólanum Instituto Tecnológico y de Estudios Superiores de Monterrey og gekk í Byltingarsinnaða stofnanaflokkinn (Partido Revolucionario Institucional; PRI) árið 1984. Hann vann sem embættismaður í Mexíkóborg en kleif síðan metorðastigann á tíunda áratugnum og var kjörinn ríkisstjóri Mexíkófylkis árið 2005. Sem ríkisstjóri sór hann að hann myndi standa við 608 kosningaloforð (compromisos) og gekk misvel upp. Í ríkisstjóratíð hans var hann gagnrýndur fyrir hækkandi morðtíðni og ýmis heilbrigðisvandamál. Peña Nieto hóf kosningabaráttu sína árið 2011 fyrir forsetakosningarnar sem haldnar voru árið eftir. Meðal áherslumála hans var að bæta keppnishæfni mexíkóska efnahagsins og að gera ríkisstjórnina gegnsærri. Peña Nieto mældist með mikinn stuðning í skoðanakönnunum og eftir að ýmsir nafntogaðir keppinautar hans drógu framboð sín til baka var hann kjörinn forseti árið 2012 með  38.14% greiddra atkvæða.    

Fyrstu fjögur ár sín í embætti braut Peña Nieto upp einokunarhringi, gerði orkuiðnað Mexíkó frjálslyndari, kom á umbótum í menntakerfinu og nútímavæddi fjármálaeftirlit ríkisins. 

Á embættistíð Peña Nieto varð hins vegar pólitísk pattstaða í Mexíkó til þess að spilling, glæpatíðni og eiturlyfjasala versnaði í landinu. Peña Nieto skrifaði undir „sáttmála fyrir Mexíkó“ (Pacto por México) ásamt leiðtogum annarra mexíkóskra stjórnmálaflokka til þess að mýkja á deilum milli flokkanna og hvetja til þess að unnið yrði saman að þverpólitískum frumvörpum. Efnahagsumbætur Peña Nieto liðu fyrir heimskreppuna og lækkun á olíuverði í byrjun annars áratugs 21. aldar og stuðningur við hann beið hnekki. Léleg meðhöndlun Peña Nieto á mannráni mexíkóskra lögreglumanna á 43 skóladrengjum í Iguala árið 2014 og á flótta eiturlyfjabarónsins Joaquíns „El Chapo“ Guzmán úr fangelsi árið 2015 gerði hann enn óvinsælli.

Mat á forsetatíð Peña Nieto hefur verið fremur misjafnt. Gagnrýnendur hans hafa bent á ýmis misheppnuð stefnumál hans og léleg tengsl hans við almenning en stuðningsmenn hans á aukna keppnishæfni mexíkóska efnahagsins og aukna samvinnu stjórnmálaflokkanna. Í byrjun forsetatíðar sinnar mældist Peña Nieto með stuðning um 50% Mexíkana í skoðanakönnunum. Á miðri embættistíð sinni mældist stuðningurinn við hann yfirleitt í kringum 35% en í janúar árið 2017 var hann komin niður í 12%. Peña Nieto er því talinn einn umdeildasti og óvinsælasti forseti í sögu Mexíkó.

Tilvísanir

Forsetar Mexíkó
Elín Metta Jensen

Elín Metta Jensen er íslensk fyrrum knattspyrnukona og læknir. Hún spilaði með Val og íslenska landsliðinu. 

Elín hóf leik í úrvalsdeild kvenna árið 15 ára gömul árið 2010 og árið 2012 hlaut hún gullskóinn (ásamt Söndru Maríu Jessen) fyrir 18 mörk í jafnmörgum leikjum. Hún varð markahæst ásamt 2 öðrum í Pepsimaxdeild kvenna árið 2019 með 16 mörk.

Elín spilaði með aðallandsliðinu frá 2013. Árið 2017 skoraði hún og gaf tvær stoðsendingar í sigri gegn Þýskalandi. 

Hún lagði skóna á hilluna árið 2022 til að einbeita sér að læknisstarfi.

Í öllum keppknum spilaði Elín 411 leiki og skoraði 301 mark.

Heimild

Tengill

KSÍ - Elín Metta Jensen

Íslenskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1995
Íslenskar konur
Hvar

Hvar er eyja við Adríahafsströnd Króatíu. Hún er 297 ferkílómetrar að stærð. Íbúar eru um 11.000 og búa flestir í bæ samnefndum eyjunni. Fiskveiðar og ferðamennska eru mikilvægustu atvinnugreinarnar.

Heimild

Tenglar
Listi yfir eyjar í Króatíu

Eyjar við Króatíu
Veronica Guerin

Veronica Guerin (5. júlí 1958 — 26. júní 1996) var írskur blaðamaður. 

Hún var dóttir endurskoðandans Christophers Guerin og konu hans Bernadette. Hún ólst upp ásamt fjórum bræðrum í úthverfi Artane í Dublin, Írlandi, og sótti kaþólskan skóla þar sem hún æfði frjálsar íþróttir, körfubolta og camogie. Þegar hún var fimmtán ára spilaði hún í úrslitum á landsfótboltamóti á meðan hún þjáðist af hryggþófaraski. Seinna lærði Guerin bókhald í Trinity College í Dublin.

Hún byrjaði að vinna sem blaðamaður árið 1990. Hún skrifaði fyrir dagblöðin Sunday Business Post og Sunday Tribune. Árið 1994 byrjaði hún að skrifa um glæpi fyrir blaðið Sunday Independent. Vegna skrifa sinna fékk hún fjölmargar dauðahótanir af hálfu glæpamanna og eiturlyfjasölufólkum frá Írlandi. 
 
Þann 26. júní 1996 var Guerin skotin til bana af eiturlyfjasölum á meðan hún ók bifreið sinni.

Tenglar 
 "Veronica Guerin", IPI 50 World Press Freedom Heroes

Írskir blaðamenn
Fólk fætt árið 1958
Fólk dáið árið 1996
Erzsébet Báthory

Erzsébet Báthory de Ecsed greifynja (7. ágúst 1560 – 21. ágúst 1614) var ungversk aðalskona og meintur raðmorðingi af ungversku Báthory-aðalsættinni, sem réð yfir landi í konungsríkinu Ungverjalandi (þar sem nú er Ungverjaland og Slóvakía) og Transylvaníu (þar sem nú er Rúmenía) innan Habsborgaraveldisins. Heimsmetabók Guinness hefur nefnt Báthory sem afkastamesta kvenkyns raðmorðingja í sögunni en óvíst er nákvæmlega hve marga hún drap. Báthory og fjórir viðorðsmenn hennar voru sökuð um að pynta og myrða hundruðir ungra kvenna frá 1585 til 1609. Hæsta tala fórnarlamba Báthory sem var nefnd í réttarhöldum hennar var 650. Þessi tala er byggð á frásögn þernu að nafni Súsanna sem sagði að hirðmaðurinn Jakab Szilvássy hefði séð þessa talningu í einni af bókum Báthory. Bókin var þó aldrei gerð opinber og Szilvássy minntist ekki á hana í eigin vitnisburði. Þrátt fyrir mikil sönnunargögn gegn Erzsébet beitti fjölskylda hennar áhrifastöðu sinni til að koma í veg fyrir að réttað yrði yfir henni. Hún var fangelsuð í desember árið 1609 í Čachtice-kastala í Efra-Ungverjalandi (nú Slóvakíu) og haldið í einangrun í gluggalausu herbergi þar til hún lést fimm árum síðar.

Um 300 manns báru vitni um morð Báthory og ofbeldisverk auk þess sem limlest lík og stúlkur í fangelsi fundust þegar hún var handtekin. Sögusagnir fóru á flug eftir dauða hennar um að Báthory hefði hagað sér eins og vampíra og til dæmis baðað sig í blóði óspjallaðra meyja til þess að viðhalda ungdómi sínum. Báthory varð þjóðsagnapersóna í Ungverjalandi og er enn alræmd til þessa dags. Báthory er oft nefnd í sömu andrá og Vlad Drakúla sem ein af fyrirmyndunum að Drakúla greifa og öðrum vampírusögum.

Tilvísanir

Ungverskt aðalsfólk
Ungverskir raðmorðingjar
Marhálmsætt

Marhálmsætt (zosteraceae) er ætt fjölærra ætta sjávargrasa sem lifa í sjó á tempruðum og heittempruðum svæðum. 

Blöðin eru bandlaga, löng og mjúk. Blómin eru í tvíraða axi sem situr í hulstri við blaðöxl eins blaðs. Einn fræfill og ein fræva.

Á Íslandi er einkum að finna almennan marhálm (zoster marína) sem vex einkum vestur af landinu.

Marhálmsætt
Listi yfir eyjar í Króatíu

Í Króatíu eru yfir 1000 eyjar og er flatarmálið um 3300 ferkílómetrar. Cres og Krk  eru stærstu eyjarnar. Nokkrir þjóðgarðar eru á eyjaklösum eða stökum eyjum. Aðaleyjar eru 79, smáeyjar 525 og sker eru 642.

Eftirfarandi tafla inniheldur 79 eyjar í Króatíu sem eru meira en 1 ferkílómetrar að flatarmáli

Heimild

 

Eyjar við Króatíu
Adríahaf
Antoine Griezmann

Antoine Griezmann (fæddur 21. mars 1991) er franskur atvinnumaður í knattspyrnu sem spilar fyrir Atletico Madrid á láni frá FC Barcelona og landslið Frakklands. Hann er örvfættur framherji, þykir tæknilegur leikmaður og góður skallamaður þrátt fyrir að vera fremur lágvaxinn.

Griezmann hóf ferilinn með spænska liðinu Real Sociedad í spænsku annarri deildinni árið 2009. Hann vann deildina með liðinu og komst í efstu deild, La Liga. Árið 2014 hélt hann til Atletic Madrid. Hann var valinn besti leikmaður La Liga árið 2016 og útnefnur til gullknattarins. Hann var markahæstur á EM 2016.

Griezman er giftur baskenskri konu og eiga þau eina dóttur. Systir hans var viðstödd á tónleikum í Bataclan leikhúsinu þegar hryðjuverkaárásirnar í París nóvember 2015 voru gerðar. Griezman spilaði á meðan á Stade de France leikvanginum gegn Þjóðverjum.

Heimild

 

Franskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1991
FL Studio

FL Studio er stafrænt tónlistarforrit sem er mikið notað meðal frægra rafrænna tónlistarmanna.

Tilvísanir 

Hugbúnaður
Joachim Murat

Joachim Murat (25. mars 1767 – 13. október 1815) var franskur marskálkur og flotaforingi í þjónustu Napóleons Bónaparte á tíma franska keisaraveldisins. Fyrir þjónustu sína gaf Napóleon Murat furstatign árið 1804, gerði hann að stórhertoga af Berg árið 1805 og síðan að konungi konungsríkisins Napólí árið 1808. Murat var einnig tengdabróðir Napóleons og var giftur yngri systur hans, Karólínu, frá árinu 1800. Murat var þekktur fyrir að vera skrautgjarn og vel klæddur, sérstaklega á konungsstólnum.

Æviágrip
Murat fæddist árið 1767 og rak fjölskylda hans gistiheimili. Foreldrar hans vonuðust til þess að hann myndi leggja fyrir sig prestsnám en Murat mun ekki hafa verið vel fallinn í það nám; hann var nautnaseggur og fljótur að safna skuldum og komast upp á kant við samnemendur sína. Um það leyti sem hann var kominn á skólaaldur braust franska byltingin út. Murat strauk úr skólanum og gekk í franska herinn en neyddist fljótt til að segja sig úr hernum og gerast vinnumaður á veitingahúsi föður síns.

Murat gekk fljótt aftur í herinn og komst í lífvarðasveitina (Garde national), þar sem hann kynntist Napóleon Bónaparte. Murat varð rómaður fyrir að vera fær og hugrakkur riddaraforingi sem barðist jafnan í fremstu víglínu og særðist aldrei þrátt fyrir að vera ávallt auðþekkjanlegur vegna skrautklæða sinna. Napóleon sá hæfileika Murats og tók hann undir verndarvæng sinn. Þegar Napóleon var orðinn fyrsti ræðismaður franska lýðveldisins gerði hann Murat að hershöfðingja og gaf honum systur sína, Karólínu, að konu. Þegar Napóleon varð svo keisari Frakklands varð Murat konungur franska leppríkisins Napólí með Karólínu sem drottningu sína.

Eftir að Napóleon fór halloka í Rússlandsherför sinni árið 1812 var Murat fljótur að svíkja fyrrverandi velgjörðamann sinn þar sem hann óttaðist að hann myndi sjálfur missa konungssæti sitt í Napólí ef hann fylgdi keisaranum áfram. Þegar Napóleon sneri aftur úr útlegð sinni á Elbu gekk Murat aftur í lið með honum. Napóleon bað hins vegar ósigur í hinsta sinn í orrustunni við Waterloo árið 1815 og var sendur í útlegð til Sankti Helenu. Í kjölfarið var Murat sviptur konungsríki sínu og rekinn frá Napólí.

Murat flúði til Korsíku og reyndi þar að safna liði til þess að endurheimta Napólí en var þess í stað handtekinn og dæmdur til dauða. Murat var tekinn af lífi þann 13. október 1815 og gaf skotsveitinni sjálfur skipun um að skjóta:

„Hermenn! Gerið skyldu yðar! Miðið á hjarta mitt en látið höfuð mitt í friði. Hleypið af!“

Tilvísanir

Konungar Napólí
Franskir marskálkar
Herforingjar í Napóleonsstyrjöldunum
Thomas Hoccleve

Thomas Hoccleve eða Occleve (um 1368–1426) var enskt skáld og atvinnuskrifari á Englandi á þeim árum þegar Lancaster-ættin var við völdin. Hann hefur verið talinn meðal höfuðskálda 15. aldar á Englandi.

Ævi Hoccleve
Um ætt og uppruna Hoccleve er ekkert vitað. Hann giftist um eða fyrir 1410 en óvisst er hvað konan hans hét eða hvort þau eignuðust börn. Kveðskapur Hoccleve geymir þó ýmsar vísbendingar um lífið hans sem að mörgu leyti litaðist af fábreytileika embættismannsins. Hann tók til að mynda ekki þátt í Hundrað ára stríðinu sem geysaði á þeim tíma.

Hoccleve vann í um 35 ár sem atvinnuskrifari fyrir enska leyndarráð (e. Privy Council) en kvartaði vissulega um kjörin sín í kveðskapnum sínum enda mun hann hafa óskað sér meiri starfsframa (eða a.m.k. meiri starfsöryggi og betri laun).

Þátttaka Hoccleve í opinberu stjórnsýslunni á Englandi hefur gert það að verkum að mörg skjöl hafa varðveist með hans hendi og sömuleiðis ýmsar kvittanir um borganir til hans. Hann þurfti að kunna frönsku og latínu til að gegna skrifarastöðu fyrir leyndarráðið. Hann orti þó ljóðin sín á móðurmáli (miðensku) eins og fyrirrennari hans Chaucer hafði einnig gert. Hoccleve hefur upp Chaucer sem höfuðskáld í nokkrum kvæðum og í dag er hugsanlega þekktastur fyrir sinn þátt í að halda minni Chaucer á loft. Þeir voru samtímamenn og báðir opinberir starfsmenn en Chaucer var nokkuð eldri og hlaut meiri frama í starfi en Hoccleve. Hoccleve dregur upp þá mynd að hann hafi dást að hæfileikum Chaucer í lífandi lífi en óljóst er hversu vel þeir þekktust í raun.

Verk Hoccleve
Það verk Hoccleve sem náði mesta útbreiðslu mun hafa verið The Regiment of Princes sem hefur varðveist í um 40 handritum þrátt fyrir lengd kvæðisins og fjallar um (regiment þýðir hér stjórn). Að auki hefur varðveist eftir hann Serían (The Series), sem er að hluta til frumort og sjálfsævisöguleg en inniheldur einnig þýðingar úr latínu. Hann orti einnig styttri ljóð til velunnara sinna og Maríukvæði (kvæði ort til heiðurs Maríu mey).

Útgáfur

Fræðimennska um Hoccleve

Ensk skáld
Steinfön

Steinfön (fræðiheiti: Stenoptilia islandicus) er fiðrildategund í fanafiðrildaætt (Pterophoridae). Hún þekkist frá Íslandi, Skotlandi, Noregi, Svíþjóð, Finnlandi og Norður-Rússlandi.

Vænghafið er 17–19 mm. Fullorðin dýr fljúga í júní og júlí.

Lirfurnar nærast á blómum og fræjum Saxifraga tegunda, til dæmis Saxifraga oppositifolia og Saxifraga aizoides.

Ytri tenglar
Fauna Europaea
Sænsk fiðrildi
Hants Moths
Steinfön (Stenoptilia islandicus) Náttúrufræðistofnun Íslands

Tilvísun

 
Skordýr á Íslandi
Tegundir nefndar eftir Íslandi
Valluxi

Valluxi (fræðiheiti; Gabrius trossulus) er bjöllutegund sem var fyrst lýst af Alexander von Nordmann 1837.

Tilvísanir

Skordýr

Bjöllur
Skordýr á Íslandi
Galdralöpp

Galdralöpp (fræðiheiti; Bibio pomonae) er tvívængjutegund sem var fyrst lýst af Fabricius 1775.  Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Tilvísanir 

Skordýr
Skordýr á Íslandi
Móanálvespa

Móanálvespa (fræðiheiti; Ichneumon extensorius) er tegund af sníkjuvespum í ættkvíslinni Ichneumon. Henni var lýst af Carl Linnaeus 1758.

Hún finnst á Íslandi ásamt nauðalíkri frænku sinni heiðanálvespu.

Tilvísanir

 
Sníkjuvespur
Skordýr á Íslandi
Jötunuxi

Jötunuxi  (fræðiheiti; Creophilus maxillosus) er bjöllutegund sem var fyrst lýst af Carl von Linné 1758.  Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Myndir

Tilvísanir

Skordýr

Bjöllur
Skordýr á Íslandi
Palermo FC

Palermo FC er ítalskt knattspyrnulið frá Palermo í Sikiley. klúbburinn var stofnaður árið 1900 og er einn sá elsti á Ítalíu. náði sínum besta íþróttaárangri árið 2000 með því að enda í 5. sæti þrjár útgáfur af Serie A Championship.

Sigrar 
Ítalska Serie B meistaramótið: 5
1931-1932, 1947-1948, 1967-1968, 2003-2004, 2013-2014

Tengill 
 Heimasíða félagsins

Ítölsk knattspyrnufélög
Átökin í Norður-Malí

Átökin í Norður-Malí, líka kölluð borgarastyrjöldin í Malí, eru vopnuð átök milli uppreisnarhópa í norðurhluta Malí og stjórnarhersins. Þann 16. janúar 2012 hófu nokkrir uppreisnarhópar Túarega í Norður-Malí að berjast fyrir auknu sjálfræði landshlutans eða sjálfstæði landsins sem þeir nefndu Azawad. Í apríl 2012 hafði Frelsishreyfing Azawad lagt landshlutann undir sig. 

Þann 22. mars 2012 var forseta Malí, Amadou Toumani Touré, steypt af stóli í valdaráni hersins vegna þess hve illa gekk að takast á við uppreisnarhópana. Valdaránið í Malí 2012 og óróinn sem fylgdi í kjölfarið gaf uppreisnarmönnum tækifæri til að leggja undir sig stærstu borgir Norður-Malí, Timbúktú, Gaó og Kidal, á aðeins þremur dögum. Þegar Frelsishreyfingin hafði náð Douentza á sitt vald sagðist hún hafa náð takmarki sínu og hætti átökum. Næsta dag lýsti hreyfingin yfir sjálfstæði Azawad.

Í byrjun átakanna stóð íslamistahreyfingin Ansar Dine með Frelsishreyfingunni. Eftir að Malíher hafði verið hrakinn frá landshlutanum hófu Ansar Dine og nokkrir minni hópar íslamista að stjórna borgunum í samræmi við stranga túlkun sjaríalaga. Í upphafi reyndu Frelsishreyfingin og íslamistahóparnir að komast að samkomulagi um fyrirkomulag hins nýja ríkis en brátt brutust átök út á milli þeirra. Meðal uppreisnarhópa íslamista voru Hreyfing fyrir einingu og heilagt stríð í Vestur-Afríku sem var klofningshópur úr Al-Kaída í íslamska Magreb. Þann 17. júlí 2012 hafði Frelsishreyfingin misst völdin í flestum borgum Norður-Malí til íslamistanna. 

Stjórnvöld í Malí óskuðu eftir utanaðkomandi aðstoð til að ná norðurhlutanum aftur á sitt vald. Þann 11. janúar 2013 hóf Frakklandsher herflutninga til landsins og aðgerðir gegn uppreisnarmönnum. Skömmu síðar barst liðsauki frá öðrum aðildarríkjum Afríkusambandsins. Þann 8. febrúar hafði Malíher náð borgum Norður-Malí aftur á sitt vald með aðstoð alþjóðlega herliðsins. Aðskilnaðarsinnar Túarega tóku þátt í að berjast gegn íslamistunum. 

Þann 18. júní 2013 var friðarsamkomulag milli stjórnarinnar og uppreisnarmanna Túarega undirritað. Þann 26. september drógu uppreisnarmenn aðild sína að samkomulaginu til baka og héldu því fram að stjórnin hefði ekki virt skilyrði vopnahlésins. Bardagar hafa því haldið áfram síðan. Nýtt vopnahlé var undirritað í Alsír 19. febrúar 2015  og formlegt friðarsamkomulag 25. apríl sama ár. Þrátt fyrir samkomulagið hafa hryðjuverkaárásir íslamista hafa haldið áfram og í reynd er styrjöldinni ekki lokið.

Borgarastríð

Saga Malí
Stríð á 21. öld
Túaregar
Paul-Henri Spaak

Paul-Henri Charles Spaak (25. janúar 1899 – 31. júlí 1972) var belgískur stjórnmálamaður og einn stofnenda Evrópusambandsins.

Spaak kom úr áhrifamikilli stjórnmálafjölskyldu og gegndi í stuttan tíma herþjónustu í fyrri heimsstyrjöldinni. Eftir stríðið varð hann frægur sem tennisleikmaður og lögfræðingur og vakti athygli á heimsvísu árið 1929 þegar hann tók að sér málsvörn ítalsks stúdents sem hafði verið sakaður um að reyna að koma ítalska ríkisarfanum fyrir kattarnef. Spaak var sósíalisti og hóf þátttöku í belgískum stjórnmálum árið 1932 með belgíska Verkamannaflokknum (sem síðar varð belgíski Sósíalistaflokkurinn). Hann varð ráðherra í fyrsta sinn árið 1935 í ríkisstjórn Pauls Van Zeeland og var síðan forsætisráðherra Belgíu frá 1938 til 1939. Í seinni heimsstyrjöldinni var Spaak utanríkisráðherra í útlagastjórn Huberts Pierlot og stofnaði í því embætti til Benelúx-efnahagssambandsins ásamt Hollandi og Lúxemborg. Eftir stríðið varð Spaak tvisvar forsætisráðherra á ný, fyrst í tæpan mánuð í mars 1946 og svo frá 1947 til 1949. Hann var utanríkisráðherra Belgíu í alls 18 ár á milli 1939 og 1966.

Spaak var ötull stuðningsmaður alþjóðasamstarfs og varð þekktur á heimsvísu fyrir vinnu sína í þágu þess. Árið 1945 var hann valinn forseti fyrsta allsherjarþings hinna nýstofnuðu Sameinuðu þjóða. Spaak hafði lengi kallað á eftir Evrópusamruna og byrjaði snemma að mæla með evrópsku efnahagsbandalagi líkt og því sem hann hafði stofnað með Benelúxlöndunum árið 1944. Hann var fyrsti forseti ráðgjafarnefndar Evrópuráðsins frá 1949 til 1950 og varð síðan fyrsti forseti Kola- og stálbandalags Evrópu frá 1952 til 1954. Árið 1955 var hann útnefndur í hina svokölluðu Spaak-nefnd til að kanna möguleikann á einum sameiginlegum markaði fyrir Evrópu. Hann tók síðan þátt í undirbúningi Rómarsáttmálans árið 1957 sem lagði grunninn að Efnahagsbandalagi Evrópu. Sama ár hlaut Spaak Karlsverðlaunin. Frá 1957 til 1961 var hann annar framkvæmdastjóri Atlantshafsbandalagsins.

Spaak dró sig úr stjórnmálum árið 1966 og lést árið 1972. Hann nýtur enn mikilla áhrifa í evrópskum stjórnmálum. Meðal annars eru nefd eftir honum góðgerðasamtök, bygging á Evrópuþinginu og sérstök samningatækni.

Tilvísanir

Forsetar Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna
Forsetar Evrópuþingsins
Forsætisráðherrar Belgíu
Framkvæmdastjórar Atlantshafsbandalagsins
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Luka Modrić

Luka Modrić  (fæddur 9. september 1985) er króatískur knattspyrnumaður sem spilar með Real Madrid og króatíska landsliðinu. Hann þykir einn besti miðherji í heimi og hefur unnið verðlaun fyrir þá stöðu í La Liga og hjá UEFA. 

Modric fæddist í borginni Zadar við Adríahafsströnd Króatíu. Æska hans var lituð af Júgóslavíustríðinu og fjölskylda hans bjó á hótelum í nokkur ár. 

Eftir að hafa vakið athygli með heimaliði borgarinnar hélt hann til Dinamo Zagreb árið 2002. Árið 2005 hóf hann að spila með aðalliðinu. Modric vann þrjá deildartitla og bikartitla með félaginu.

Árið 2008 hélt hann til Tottenham Hotspur og árið 2012 til Real Madrid. Hann hefur unnið spænsku deildina þrisvar og Meistaradeild Evrópu fimm sinnum með Real.

Modric var valinn besti leikmaðurinn á HM 2018 í Rússlandi þegar hann leiddi Króata til silfurverðlauna. FIFA valdi hann einnig sem leikmann ársins. 
Einnig hlaut hann gullknöttinn sama ár.

Modric hefur spilað meira en 950 leiki í öllum keppnum.

Heimild

Tilvísanir

Króatískir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1985
Verðlaunahafar Gullknattarins
Cres

Cres (ítalska: Cherso, þýska: Kersch, latína: Crepsa, gríska: Χέρσος, Chersos) er eyja við Adríahafsströnd Króatíu og er stærsta eyja landsins ásamt eyjunni Krk en báða eru þær 405.78 km2. Íbúar eru rúmir 3000 (2011). Hæsti punktur er 639 metrar.

Cres hefur verið undir yfirráðum ýmissa þjóða og ríkja: Forgrikkja, Vestrómverska ríkisins, Feneyjinga, Frakka og Ítala. Árið 1947 urðu króatísku eyjarnar undir stjórn Júgóslavíu eftir að Ítalar létu þær af hendi.  

Vrana-vatn sér smábæjum á eyjunni fyrir ferskvatni en bannað er að synda í vatninu. Ferja fer til Cres frá borginni Rijeka, frá eyjunni Krk eða frá Istríuskaga. Ferðamennska er mikilvæg atvinnugrein á Cres.

Heimild

Tenglar
Listi yfir eyjar í Króatíu

Eyjar við Króatíu
Krk

Krk (ítalska: Veglia, þýska: Vegl, latína: Curicta, gríska: Kyrikon, Κύρικον) er eyja við Adríahafsströnd Króatíu og er stærsta eyja landsins ásamt eyjunni Cres sem er jafn stór, þ.e. 405.78 km2. Íbúar eru 19.383 (2011). Flestir búa í bæ samnefndum eyjunni eða um 6000 manns. Hæsti punktur Krk er 568 metrar.

Krk er tengd meginlandi Króatíu með 1,4 kílómetra brú. Eyjan er vinsæll áfangastaður ferðamanna.

Heimild

Tenglar
Listi yfir eyjar í Króatíu

Eyjar við Króatíu
Sauli Niinistö

Sauli Väinämö Niinistö (f. 24. ágúst 1948) er finnskur stjórnmálamaður, lögfræðingur og bankamaður sem hefur verið forseti Finnlands frá árinu 2012. Niinistö vann sigur í annarri umferð finnsku forsetakosninganna það ár með 62,6% atkvæða gegn græningjanum Pekka Haavisto. Niinistö er meðlimur í finnska Samstöðuflokknum og var árið 2012 fyrsti forseti Finnlands úr röðum íhaldsmanna í um þrjátíu ár. Niinistö er hlynntur frekari samruna við Evrópusambandið og hafði fyrir forsetatíð sína verið fjármálaráðherra Finnlands frá 1996 til 2003. Hann hafði einnig verið dómsmálaráðherra og forseti finnska þingsins.

Niinistö var endurkjörinn þann 28. janúar 2018 í fyrstu umferð kosninga með um 60% atkvæða. Hann bauð sig fram til endurkjörs óháður stjórnmálaflokkum. Honum hafði meðal annars verið hrósað fyrir að halda jafnvægi í samskiptum Finna við Rússland á sama tíma og aukin spenna er komin upp milli Rússlands og vesturlanda. Niinistö tók þann 16. júlí á móti Donald Trump Bandaríkjaforseta og Vladímír Pútín Rússlandsforseta á leiðtogafundi þeirra í Helsinki.

Upp frá innrás Rússa í Úkraínu árið 2022 hefur Niinistö opinberlega verið fylgjandi því að Finnland gerist aðili að Atlantshafsbandalaginu.

Tilvísanir

Forsetar Finnlands
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Fáni Króatíu

Fáni Króatíu samanstendur af þrem jafnbreiðum láréttum borðum ásamt skjaldarmerki Króatíu. Án skjaldarmerkisins væri fánann ekki hægi að greina frá fána Hollands. Hlutföll fánans eru 1:2.

Eldri fánar 

Króatía
Króatía
Zadar

Zadar er borg við Adríahafsströnd Króatíu. Íbúar voru rúmlega 75.000 árið 2011 sem gerði hana fimmtu stærstu borg landsins. Hún er vinsæll ferðamannastaður.

Zadar á sér langa sögu og hafa fundsist mannvistarleifar frá steinöld þar. Rómverjar voru þar með borgina Iadera. Ýmis veldi hafa haft yfirráð yfir borginni: Austrómverska ríkið, Feneyjingar og Austurríkismenn. Borgin varð illa úti í seinni heimsstyrjöld þegar bandamenn sprengdu um 80% húsa í borginni og varð mannfall mikið. Í Júgóslavíustríðinu var umsátur um borgina frá 1991-1993.

Heimild

 

Borgir í Króatíu