alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1461

Árið 1461 (MCDLXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 3. mars - Agnes Jónsdóttir skipuð príorissa í Reynistaðarklaustri.
 Bárður Auðunsson varð ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

Fædd

Dáin
 Ari Daðason dalaskalli, lögréttumaður í Snóksdal (f. um 1380).

Erlendis 
 2. febrúar - Rósastríðin: Orrustan við Mortimer's Cross. Herlið York-ættar undir stjórn Játvarðar hertoga af York vann sigur á Lancaster-mönnum sem stýrt var af Owen Tudor og syni hans, Jasper jarli af Pembroke. 
 17.febrúar - Herlið jarlsins af Warwick beið ósigur fyrir liði Lancaster-manna sem stýrt var af Margréti drottningu. Hún náði þar aftur manni sínum, Hinrik 6., sem York-menn höfðu fangað.
 4. mars - Hertoginn af York hertók London og lýsti sjálfan sig Játvarð 4. Englandskonung.
 29. mars - Orrustan við Towton, sem talin er blóðugasti bardagi sem háður hefur verið á enskri grund. Þar vann Játvarður 4. sigur á liði Margrétar drottningar.
 Játvarður 4. krýndur konungur Englands.
 Loðvík 11. tók við ríkjum í Frakklandi eftir lát Karls 7.
 Leonardo da Vinci og Sandro Botticelli hófu námhjá Verrocchio.
 Sarajevo, höfuðborg Bosníu og Hersegóvínu, var stofnuð.
 Franska skáldið François Villon samdi þekktasta verk sitt, ljóðið Le grand testament.
 Pedro de Sintra, portúgalskur sæfari, kom að ströndum Líberíu.

Fædd
 24. desember - Kristín af Saxlandi, Danadrottning, kona Hans Danakonungs (d. 1521).
 Apríl - Anna af Frakklandi, hertogaynja af Bourbon og ríkisstjóri Frakklands 1483-1491 (d. 1522).

Dáin
 2. febrúar - Owen Tudor, ættfaðir Tudor-ættar og afi Hinriks 7., tekinn af lífi (f. um 1400).
 22. júlí - Karl 7. Frakkakonungur (f. 1403).

1461
1461-1470
1410

Árið 1410 (MCDX í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Hópur Íslendinga sem verið höfðu strandaglópar á Grænlandi frá 1406 komust loks þaðan er skip kom frá Noregi. Fólkið komst þó ekki heim til Íslands fyrr en 1413. Með brottför þess frá Grænlandi rofnuðu öll tengsl við byggð norrænna manna þar.
 Brúðkaup Guðrúnar Styrsdóttur og Gísla Andréssonar í Mörk. Guðrún var þá talin ekkja eftir Snorra Torfason, sem ekkert hafði spurst til frá 1406, en árið 1413 kom hann til landsins og hafði verið tepptur í Grænlandi og síðan Noregi vegna siglingaleysis.

Fædd

Dáin
 Ólafur Pétursson, hirðstjóri.

Erlendis 
 Jan Hus var bannfærður af erkibiskupnum í Prag.
 15. júlí - Pólverjar og Litháar unnu sigur á herliði Þýsku riddaranna í orrustunni við Tannenberg.
 Jóhannes XXIII (Baldassarre Cossa) kjörinn páfi á kirkjuþinginu í Pisa. Voru þá þrír páfar samtímis, Gregoríus XII í Róm og mótpáfarnir Benedikt XIII í Avignon og Jóhannes í Písa.

Fædd
 (líklega) Johannes Ockeghem, flæmskt tónskáld (d. 1497).

Dáin
 3. maí - Alexander V mótpáfi (f. um 1339).
 31. maí - Marteinn 1. Aragóníukonungur (f. 1356).
 - Beatrís af Portúgal, síðar drottning Portúgals og Kastilíu (f. 1372). 

1410
1401-1410
1451

Árið 1451 (MCDLI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd 
 30. október - Kristófer Kólumbus landkönnuður (d. 1506).

Dáin 

1451
1451-1460
1422

Árið 1422 (MCDXXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Eldgos í sjó undan Reykjanesi. Eyja sem myndaðist í gosinu var við líði í nokkur ár.
 Hannes Pálsson og Balthazar van Damme komu til landsins með hirðstjórnarvald. Jón Hallfreðarson ábóti í Þykkvabæjarklaustri kom með þeim en þeir fóru á land í Vestmannaeyjum, Jón sigldi áfram með skipinu sem aldrei kom á áfangastað í Þerneyjarsundi.
 Englendingar hótuðu að taka skreið Íslendinga af þeim með valdi.
 Tveir Englendingar réðust með ofbeldi á kóngsgarðinn á Bessastöðum, særðu þjón Hannesar hirðstjóra með hnífum í kirkjugarðinum og saurguðu þar með kirkjuna. 

Fædd

Dáin
 Jón Hallfreðarson, ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

Erlendis 
 Hinrik 6. varð konungur Englands, átta mánaða að aldri.
 Hansasambandið setti verslunarbann á öll Norðurlöndin. Eiríkur af Pommern svaraði með því að loka Eyrarsundi fyrir skipum þeirra.
 Hersveitir Ottómana náðu síðustu leifum ríkis Konstantíns 2. Búlaríukeisara á sitt vald og dó keisarinn skömmu síðar í útlegð í Serbíu.

Fædd

Dáin
 8. júlí - Mikaela af Valois, hertogaynja af Búrgund, fyrsta kona Filippusar góða (f. 1395).
 31. ágúst - Hinrik 5. Englandskonungur (f. 1387).
 21. október - Karl 6. Frakkakonungur (f. 1369).
 17. september - Konstantín 2., keisari Búlgaríu (f. eftir 1370).

1422
1421-1430
1466

Árið 1466 (MCDLXVI í rómverskum tölum)

Atburðir 

 19. október - Friðarsamningarnir í Thorn binda endi á Þrettán ára stríðið. Gdansk, Pommern og allt Prússland eru innlimuð í Pólland, en Þýsku riddararnir fá að ríkja yfir austurhlutanum undir Pólverjum.

Fædd 
 30. nóvember - Andrea Doria, ítalskur herforingi (d. 1560).

Dáin 
 13. desember - Donatello ítalskur listamaður (f. 1386).

1466
1461-1470
1464

Árið 1464 (MCDLXIV í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Febrúar - Svíar gera uppreisn gegn Kristjáni I undir stjórn Ketils Karlssonar Vasa.

Fædd

Dáin 
 1. ágúst - Cosimo de'Medici, leiðtogi lýðveldisins Flórens (f. 1389).

1464
1461-1470
1455

Árið 1455 (MCDLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Björn Þorleifsson hirðstjóri og Ólöf ríka kona hans voru hertekin af skoskum sjóræningjum við Orkneyjar og flutt til Skotlands.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 9. febrúar - Rósastríðið hófst í Englandi þegar Ríkharður hertogi af York missti stöðu sína við hirð Hinriks VI.
 23. febrúar - Johann Gutenberg prentaði sína fyrstu Biblíu.
 23. apríl - Kalixtus III (Alfons de Borja) kjörinn páfi.
 25. maí - Vopnahléi lauk milli Kristjáns I og Karls Knútssonar Bonde og stríð braust út í Svíþjóð.
 7. nóvember - Isabelle Romée, móðir Jóhönnu af Örk, bað Kalixtus III páfa að taka mál hennar upp að nýju.

Fædd
 1. febrúar - Hans, konungur Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar (d. 1513).
 3. mars - Jóhann 3. Portúgalskonungur (d. 1495).

Dáin
 18. febrúar - Fra Angelico, ítalskur listamaður (f. um 1395).

 24. mars - Nikulás V páfi (f. 1397).

1455
1451-1460
1439

Árið 1439 (MCDXXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Gozewijn Comhaer Skálholtsbiskup hélt prestastefnu fyrir allt landið, en biskupslaust var þá á Hólum.
 Sigurður Jónsson varð príor í Möðruvallaklaustri.
 Hekla gaus.

Fædd
 Margrét Ólafsdóttir í Hvassafelli, kona Bjarna Ólasonar.

Dáin
 Ásbjörn Vigfússon, ábóti í Þingeyraklaustri.
 Njáll Bárðarson, ábóti í Helgafellsklaustri.

Erlendis 
 Kirkjuþingið í Flórens leiðir til tímabundinnar sameiningar Austur- og Vesturkirkjunnar.
 23. júní - Eiríkur af Pommern settur af embætti í Danmörku.
 21. ágúst - Eiríkur af Pommern settur af embætti í Svíþjóð.
 Kristófer af Bæjaralandi var valinn sem ríkisstjóri í Danmörku af danska aðlinum.

Fædd
 9. maí - Píus III páfi (d. 1503).

Dáin
 27. október - Albert 2. af Þýskalandi, keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1397).
 Elísabet af Bæheimi, drottning Ungverjalands, Bæheims og Þýskalands (f. 1409).

1439
1431-1440
1450

Árið 1450 (MCDL í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 27. nóvember - Langaréttarbót gerð í Kaupmannahöfn af Kristjáni konungi 1. Tilgangur hennar var að koma á frið og lögum í landinu og þar er bann lagt við ribbaldaskap, ránsferðum og gripdeildum, fjölmennum yfirreiðum valdssmanna og fleiru slíku og mönnum bannað að halda „manndrápara, biskupsdrápara, prestadrápara, kirknabrjóta og kirknaþjófa".
 30. nóvember - Torfi Arason fékk  riddarabréf hjá Kristjáni 1. Danakonungi. 
 Jón Þorkelsson varð ábóti í Helgafellsklaustri.

Fædd

Dáin
 Þorsteinn ábóti í Helgafellsklaustri.

Erlendis 
 2. ágúst - Kristján 1. krýndur konungur Noregs í Niðarósdómkirkju af Marcellusi Skálholtsbiskupi. Samningur gerður um að Noregur og Danmörk skyldu lúta sama konungi að eilífu og að ríkin skyldu hafa jafna stöðu.
 12. ágúst - Cherbourg, síðasta vígi Englendinga í Normandí, gafst upp fyrir Frökkum.
 3. nóvember - Háskólinn í Barcelona stofnaður.
 Jóhann Gutenberg fékk lán til stofnunar prentsmiðju sinnar hjá Jóhanni Fust í Mainz og setti prentáhöld sín að veði. Yfirleitt er þetta ár talið upphafsár prentlistarinnar.

Fædd
 Bartolomeu Dias, portúgalskur landkönnuður (d. 29. maí 1500).
 (sennilega) - Hieronymus Bosch, hollenskur listmálari (d. 1516).
probable

Dáin
 9. febrúar - Agnes Sorel, ástkona Karls 7. Frakkakonungs (f. 1421).
 18. júlí - Frans 1., hertogi af Bretagne (f. 1414).

1450
1441-1450
1408

Árið 1408 (MCDVIII í rómverskum tölum)

Atburðir 

 16. september - Íslendingarnir Þorsteinn Ólafsson og Sigríður Björnsdóttir giftust í Hvalseyjarkirkju á Grænlandi og er brúðkaup þeirra síðasti skráði atburðurinn í byggðum norrænna manna þar í landi.
 Jón Skálholtsbiskup kom til Íslands en hann hafði verið vígður 1406. 
 Enskra fiskiskipa varð fyrst vart við Ísland (þetta ár eða næsta).
 Þórunn Ormsdóttir varð príorinna í Reynistaðarklaustri.

Fædd
 (líklega) Björn Þorleifsson ríki, hirðstjóri, riddari og bóndi á Skarði á Skarðsströnd (d. 1467).
 Þóra Finnsdóttir, abbadís í Reynistaðarklaustri (d. um 1460).

Dáin

Erlendis 
 Margrét Valdimarsdóttir mikla keypti Gotland af Þýsku riddurunum.
 13. desember - Drekareglan formlega stofnuð af Sigmundi Ungverjalandskonungi.
 Gregoríus XII páfi gerði Jón Gerreksson að erkibiskupi í Uppsölum fyrir þrýsting frá dönsku krúnunni, þrátt fyrir mótmæli kórbræðra.
 Hinrik prins af Wales (síðar Hinrik 5.) náði Aberystwyth af Owain Glyndŵr.

Fædd

Dáin
 Jóhann 7. Palaíológos, Býsanskeisari (f. 1370). 

1408
1401-1410
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (27. ágúst 1770 í Stuttgart í Þýskalandi – 14. nóvember 1831 í Berlín í Þýskalandi) var þýskur heimspekingur fæddur í Stuttgart í Württemberg, í dag í suðvestur Þýskalandi. 

Áhrif hans hafa verið þónokkur á margvíslega hugsuði, þeirra á meðal hafa verið aðdáendur hans (F.H. Bradley, Sartre) og andstæðingar hans (Kierkegaard, Schopenhauer, Heidegger, Schelling). Hann er einkum þekktur fyrir tilraun sína til  að setja fram alltumvefjandi verufræðilegt kerfi frá rökréttum upphafspunkti.

Helstu ritverk 
 Munurinn á heimspekikerfum Fichtes og Schellings (Die Differenz des Fichteschen und Schellingschen Systems der Philosophie) 1801
 Hver hugsar sértekið? (Wer denkt abstrakt?) 1807
 Formáli að Fyrirbærafræði andans (Vorrede zur Phänomenologie des Geistes) 1807
 Fyrirbærafræði andans (Phänomenologie des Geistes) 1807 
 Rökvísindin (Wissenschaft der Logik) 1812 – 1816
 Alfræði heimspekilegra vísinda (Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften) 1817 – 1830
 Frumatriði réttarheimspekinnar (Grundlinien der Philosophie des Rechts) 1820
 Heimspeki sögunnar (Philosophie der Geschichte)
 Trúarheimspeki (Philosophie der Religion)
 Fyrirlestrar um fagurfræði (Vorlesungen über die Ästhetik)
 Fyrirlestrar um sögu heimspekinnar (Vorlesungen über die Geschichte der Philosophie)

Frekari fróðleikur 
 Frederick C. Beiser (ritstj.), The Cambridge Companion to Hegel (Cambridge: Cambridge University Press, 1993)

Tenglar 
 
 
 
 

Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich
Saga sósíalismans
Fyrirbærafræði andans

Fyrirbærafræði andans (Phänomenologie des Geistes) (1807) er heimspekilegt ritverk eftir þýska heimspekinginn G.W.F. Hegel (1770 - 1831). Það er almennt talið mikilvægasta ritverk Hegels og þýsku hughyggjunnar eftir Kant.

Hegel leit sjálfur á verkið sem undirstöðu seinni verka sinna. Í því kannar hann eðli og þróun andans, sýnir hvernig hann þróast í genum ferli sem einkennist af innri mótsögnum, sem kallast þrættir. Hegel rekur þróun mannsandans frá frumstæðu upphafi hans í skynreynslu í gegnum öll form huglægni og hlutlægni, m.a. í listum, trúarbrögðum og heimspeki, til altækrar þekkingar, sem felur allt þróunarferlið í sér sem hluta af sjálfri sér. Þar með setur hann einnig fram altækt frumspeki-, siðfræði- og stjórnspekikerfi.

Heimild 

Heimspekileg ritverk
Bernard Bolzano

Bernard Placidus Johann Nepomuk Bolzano (5. október 1781 – 18. desember 1848) var tékkneskur stærðfræðingur, guðfræðingur, heimspekingur og rökfræðingur. Hann fæddist í Prag.

Frægustu setningar hans eru Bolzano-Weierstrass setningin í mengjafræði og Bolzano setningin í stærðfræðigreiningu. Einnig sannaði hann fyrstur manna setninguna um hreiðruð bil.

Tengill 
 Bernard Bolzano' Theory of Science

Bolzano, Bernard
Bolzano, Bernard
Bolzano, Bernard
Bolzano, Bernard
Bolzano, Bernard
1412

Árið 1412 (MCDXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 13. apríl - Yfir tuttugu bátar fórust við Ísland í miklu illviðri.
 Fyrst getið um enskt fiskiskip í íslenskum annálum sem markar upphafið að skipulegri sókn enskra fiskiskipa á Íslandsmið næstu aldirnar. „Kom skipið af Englandi austur fyrir Dyrhólaey, var róið til þeirra og voru fiskimenn út af Englandi. Þetta sama haust urðu 5 menn af enskum fráskila sínum kompánum og gengu í land austur við Horn úr báti og létust vilja kaupa sér mat og sögðust hafa soltið í bátnum mörg dægur. Voru þessir 5 enskir menn hér á landi um veturinn", segir í Nýja annál.
 Ekkert skip kom frá Noregi til Íslands þetta ár.

Fædd

Dáin
 12. maí - Einar Herjólfsson, farmaður, var veginn í kirkjugarðinum á Skúmsstöðum.

Erlendis 
 Jóhann 2. Kastilíukonungur setti lög sem takmörkuðu réttindi gyðinga. Þeir áttu meðal annars að klæðast sérstökum fatnaði og máttu ekki gegna opinberum embættum.
 Eiríkur af Pommern fékk formlega ríkisvald yfir Norðurlöndum í hendur þótt hann hefði verið konungur að nafninu til í Noregi frá 1389 og Danmörku og Svíþjóð frá 1396.

Fædd
 Jóhanna af Örk, franskur dýrlingur og alþýðuhetja (d. 1431).

Dáin
 28. október - Margrét Valdimarsdóttir mikla (f. 1353).
 1. apríl - Albrekt af Mecklenburg, Svíakonungur 1363–1389 (f. 1336).

1412
1411-1420
1411

Árið 1411 (MCDXI í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Jón Tófason var vígður Hólabiskup. Hann kom þó ekki til landsins fyrr en árið 1419.
 Björn Einarsson Jórsalafari kom til landsins úr Jórsalaför sinni.

Fædd

Dáin
 Pétur Nikulásson Hólabiskup (hugsanlega dáinn 1410). Hann hafði þá dvalist erlendis frá 1402.

Erlendis 
 11. febrúar - Fyrsti friðarsamningurinn í Thorn milli Pólverja og Litháa annars vegar og Þýsku riddaranna hins vegar.
 Febrúar - Jóhannes XXIII mótpáfi bannfærði Jan Hus (Jóhann Húss).
 24. mars - Vopnahlé gert milli Eiríks af Pommern og greifanna í Holsetalandi.
 Háskólinn í St. Andrews í Skotlandi stofnaður með páfabréfi.
 Sigismundur af Lúxemborg var kjörinn konungur Þýskalands.

Fædd
 21. september - Ríkharður hertogi af York (d. 1460).

Dáin
 2. júní - Leópold 4. Austurríkishertogi (f. 1371).

1411
1411-1420
Fellabær

Fellabær er þéttbýliskjarni í Múlaþingi norðan Lagarfljóts á móts við Egilsstaði. Þar bjuggu 398 manns 1. janúar 2019.

Múlaþing
Þéttbýlisstaðir Íslands
Landsbókavörður Íslands

Landsbókavörður er forstöðumaður Landsbókasafns Íslands-Háskólabókasafns. Landsbókasafn Íslands og Háskólabókasafnið voru sameinuð í eitt safn árið 1994 og flutti safnið þá í húsnæði Þjóðarbókhlöðunnar við Arngrímsgötu í Vesturbæ Reykjavíkur. Áður en til sameiningarinnar kom var landsbókavörður forstöðumaður Landsbókasafns Íslands sem var til húsa í Safnahúsinu við Hverfisgötu og háskólabókavörður var forstöðumaður Bókasafns Háskóla Íslands sem var til húsa í aðalbyggingu HÍ.

Mennta- og menningarmálaráðherra skipar landsbókavörð til fimm ára í senn.

Landsbókaverðir 
 1848–1887 Jón Árnason (Jón var bókavörður Stiftsbókasafnsins frá 1848 til 1881 þar til að safnið breytti um heiti)
 1887–1906 Hallgrímur Melsted
 1908–1924 Jón Jacobson
 1924–1943 Guðmundur Finnbogason
 1943–1944 Þorkell Jóhannesson
 1944–1964 Finnur Sigmundsson
 1964–1994 Finnbogi Guðmundsson
 1994–1994 Nanna Bjarnadóttir (frá september til nóvember á meðan gengið var endanlega frá sameiningu Landsbókasafns og Háskólabókasafns)
 1994–2002 Einar Sigurðsson (var áður Háskólabókavörður)
 2002–2007 Sigrún Klara Hannesdóttir
 2007–     Ingibjörg Steinunn Sverrisdóttir

Háskólabókaverðir 

 1940-1945 Einar Ólafur Sveinsson
 1945-1974 Björn Sigfússon
 1974-1994 Einar Sigurðsson

Tilvísanir 
Íslenskir embættismenn
Alþingiskosningar 1963

Alþingiskosningar 1963 voru kosningar til Alþingis Íslands sem haldnar voru 9. júní 1963. Kosningaþátttaka var 91,1%. Í kosningunum hélt Viðreisnarstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks velli með 32ja þingmanna meirihluta. 14. nóvember tók Bjarni Benediktsson við forsætisráðuneytinu af Ólafi Thors og Jóhann Hafstein tók við ráðuneytum Bjarna: dóms- og kirkjumálaráðuneyti, iðnaðarráðuneyti og heilbrigðisráðuneyti.

Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar:

Forseti Alþingis var kjörinn Birgir Finnsson, Alþýðuflokki.

Kjörnir alþingismenn 1963

Heimildir
 Hagstofa Íslands

Tengt efni
Kosningasaga

Alþingiskosningar
1963
Kabúl

Kabúl er höfuðborg Afganistan. Íbúafjöldi er talinn vera 4,6 milljónir árið 2021. Borgin er í 1.807 metra hæð yfir sjó, og er hægt að ferðast frá henni til Tadsjikistan í veggöngum. Nafn sitt dregur borgin af ánni sem um hana rennur en ekkert er vitað með vissu um uppruna þess heitis þó nokkrar tilgátur séu uppi. 

Borgir í Afganistan
Lagarfljót

Lagarfljót  er fljót sem nær frá Brekku Fljótsdal og  rennur út Fljótsdal að Héraðsflóa. Í Lagarfljót rennur  jökulá sem sem nefnis Jökulsá í Fljótsdal  sem á upptök sín úr Eyjabakkajökli. Hún rennur niður Eyjabakka, niður í Norðurdal í Fljótsdal þaðan niður eftir dalnum og út í Lagarfljót. Lagarfljót, sem er í daglegu tali heimamanna kallað Fljótið,  er 35 km langt, þekur 53 km², og er dýpi þess allt að 112 metrar. Fljótið telst þriðja stærsta og sjötta dýpsta stöðuvatn Íslands. Ósar Lagarfljóts eru við Héraðsflóa og hefur fljótið þar fallið um 140 km langa leið frá upptökum sínum. Lagarfljót er sjötta lengsta á Íslands. Helstu þverár Lagarfljóts eru Kelduá, Grímsá og Eyvindará. Samkvæmt þjóðsögum lifir vatnaskrímslið Lagarfljótsormurinn í fljótinu.  

Við Lagarfljót standa meðal annars Egilsstaðir, Fellabær, Hallormsstaður og Eiðar. Hringvegurinn liggur yfir Lagarfljót við Egilsstaði um 301 metra langa brú. Var þessi brú sú lengsta á Íslandi frá því hún var byggð árið 1958 og fram til ársins 1973.

Fljótið er stíflað á tveimur stöðum til raforkuframleiðslu. Fyrst neðan Eyjabakkafoss með 38 metra hárri stíflu sem nefnist Ufsarstífla og er hluti Kárahnjúkavirkjunar og einnig neðar við Lagarfossvirkjun. Með Kárahnjúkavirkjun var rennsli Jökulsár á Brú einnig að mestu veitt yfir í Jökulsá í Fljótsdal sem hefur haft mikil áhrif á rennsli, grugg og hitastig í Lagarfljóti.

Lagarfljót eða Lögurinn? 
Árni Böðvarsson, íslenskufræðingur, skrifaði í handbók sinni, Íslenskt málfar, um heitið Löginn, sem sumir nota yfir Lagarfljót. Í bókinni telur hann styttingu þessa vera verk aðkomufólks og einkum hafða um þann hluta þess sem mest líkist stöðuvatni. Hann vitnar þar í bréf Jóns Þórarinssonar tónskálds sem hann skrifar 23. júní 1987. Jón bætti við í bréfinu:
Þessi nafngift er alveg úr lausu lofti gripin og á sér að ég ætla enga stoð í rituðu máli fornu né í málvenju heimamanna.

Heimildir

Tenglar 
 „Lagarfljót“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
 „Umhverfismat hunsað og lagarfljót skemmt“; grein af Dv.is 2013 

Jökulár á Íslandi
Stöðuvötn á Íslandi
Fljótsdalur
Lagarfljótsormurinn
Ljótipollur

Ljótipollur er sprengigígur á Landmannaafrétti. Sunnan hans er Frostastaðavatn. Ljótipollur er syðsti gígurinn í Veiðivatna-goskerfinu. Ljótipollur er fagurrauður með háa gígbarma og vatni í botninum.  Vatnið er mjög djúpt. Í vatninu er nokkur veiði þó svo það sé að- og frárennslislaust og veiðist einungis urriði sem getur oft orðið nokkur pund.

Heimild 
 

Sprengigígar á Íslandi
Landmannaafréttur
Veiðivötn
Löngufjörur

Löngufjörur kallast skeljasandsfjörur og leirur í Haffirði úti fyrir Eyja- og Miklaholtshreppi. Ná þær frá Hítarnesi vestur að Búðum á Snæfellsnesi. Löngufjörur eru vinsæll staður fyrir hestamenn að ferðast um því hægt er að þeysa um fjörurnar. Öruggara er fyrir ókunnuga að njóta leiðsagnar kunnugra, því að sæta þarf sjávarföllum og fylgjast vel með gangi flóðs og fjöru. Árið 2019 strönduðu um 50 hvalir í Löngufjöru.

Nálægir staðir 
 Eldborg 
 Gerðuberg 
 Ölkelda 
 Borg á Mýrum 
 Staðarstaður 
 Ytri Tunga

Tilvísanir

Heimild 
 
 
 
Eyja- og Miklaholtshreppur
Strandlengjur á Íslandi
Knarrarósviti

Knarrarósviti er 26 metra hár viti sem stendur við Knarrarós austan við Stokkseyri. Vitinn stendur á landi Baugsstaða og er svæðið kallað kampur. Vitinn er nefndur eftir ós sem er fyrir framan hann sem kallaður er Knarrarós. Hann var byggður árið 1939. Höfundur er Axel Sveinsson, verkfræðingur.

Samgöngur á Íslandi
Vitar á Íslandi
Sveitarfélagið Árborg
Pjaxi

Pjaxi er gróðursæll hvammur í Hvítárgljúfri, nokkuð fyrir neðan Gullfoss. Einstigi er niður í hvamminn, en hann er vestan árinnar. Nafnið er talið komið af latneska orðinu pax sem merkir friður.

Heimild 
 

Hvítá (Árnessýslu)
Bláskógabyggð
Lílongve

Lílongve (enska Lilongwe) er höfuðborg Malaví. Borgin er í suð-vesturhluta landsins, vestan við Malaví-á. Árið 2008 voru íbúar borgarinnar 674.448 talsins, sem gerir hana aðra stærstu borg landsins, eftir Blantyre.

Saga 
Þorpið Lílongve byggðist upp á bökkum Malaví-ár og varð síðar miðja stjórnsýslu landsins á fyrri hluta 20. aldar, á þeim tíma sem landið var bresk nýlenda. Þjóðbrautir milli norður- og suður-hluta landsins fara um Lílongve og einnig vegurinn til Sambíu. Hún er því nokkuð vel staðsett með tilliti til samgangna. Árið 1975 fékk borgin formlega stjórnsýsluumráð landsins, en áður hafði borgin Zomba haft þau.

Bæir í Malaví
Höfuðborgir
Pommern

Um pólska héraðið, sjá Pommern (hérað).

Pommern (pólska: Pomorze; þýska: Pommern, Pommerellen; kassúbíska: Pòmòrze, Pòmòrskô; latína: Pomerania, Pomorania) er hérað við suðurströnd Eystrasaltsins sem skiptist milli Þýskalands og Póllands um fljótið Oder og nær frá ánni Vislu í austri að Recknitz í vestri.

Póllandsmegin skiptist Pommern í þrjú fylki (województwo): Zachodniopomorskie (Vestur-Pommern), Pomorskie (Pommern) og Kujawsko-Pomorskie (Kujavíska Pommern). Þýskalandsmegin er Pommern hluti af sambandslandinu (Bundesland) Mecklenburg-Vorpommern.

Heitið er samsett af slavnesku orðunum po - við, og morze - sjór enda er liggur svæðið að Eystrasalti.

Pommern
Bingu wa Mutharika

Bingu wa Mutharika (fæddur 24. febrúar 1934 – 5. apríl 2012) var malavískur stjórnmálamaður, hagfræðingur og forseti Malaví þegar hann dó. Hann tók við embætti 24. maí 2004 af Bakili Muluzi.

Mutharika fæddist í Thyolo sem Ryson Webster Thom en á 7. áratug síðustu aldar breytti hann nafni sínu í Bingu Mutharika. Seinna bætti hann millinafninu wa inn í nafnið til að leyna sig Hastings Kamuzu Banda sem leitaði með logandi ljósi um allan heim eftir andstæðingum sínum.

Faðir Mutharika var kaþólskur grunnskólakennari heima í Thyolo og nam Bingu hjá föður sínum, en seinna meir fór hann til Indlands til að nema hagfræði við Háskólann í Delí. Hann hlaut síðan Ph.D–gráðu í hagfræði frá Pacific Western University í Los Angeles.

Hann starfaði við ríkisstjórn bæði Sambíu og Malaví eftir að hafa gegnt herskyldu í malavíska hernum. Hann komst á þing Sameinuðu þjóðanna árið 1978 og gegndi meðal annars embætti forstjóra viðskipta- og fjárveitinga-deildar Afríku.

Heimild 
 

Forsetar Malaví
Grænlendingur

Grænlendingur getur átt við eftirfarandi:

Ínúítaættaður íbúi á Grænlandi sem hefur grænlensku að móðurmáli
Hver sá sem býr á Grænlandi, 20% Grænlendinga eru innflytjendur og afkomendur þeirra og allflestir eru frá Danmörku.
Norræna menn (einkum Íslendinga og Norðmenn) sem numu land á Grænlandi um árið 1000 og afkomendur þeirra sem bjuggu þar í nærri 450 ár. Þeir eru nefndir í Íslendingasögunum (einkum í Eiríks sögu rauða, Grænlendinga sögu, Grænlendinga þætti og Íslendingabók Ara fróða).

Grænland