alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Norðurver

Norðurver var verslunarmiðstöð í Reykjavík sem var til húsa á horni Laugavegs og Nóatúns. Norðurver opnaði í október 1965. Þar er enn í dag fjöldi verslana og skrifstofa með svipuðu sniði og þegar opnað var þótt nafnið Norðurver sé ekki notað lengur.

Saga
Jón I. Júlíusson hóf verslunarrekstur árið 1960 þegar hann keypti verslunina Þrótt í Samtúni, en fram að því hafði Jón starfað sem vélstjóri á skipum Eimskipafélagsins. Í viðtali við Frjálsa verslun árið 1972 lýsti Jón því að hann hefði á siglingum sínum erlendis kynnst verslunarmiðstöðvum og hafi Norðurver verið reist að slíkri fyrirmynd.

Framkvæmdum við Norðurver var að miklu leyti lokið árið 1965 og hóf Jón þá kjörbúðarrekstur í húsinu undir merkjum Nóatúns, en nafnið var fengið úr norrænni goðafræði. Jón reisti allt húsið fyrir eigin reikning og leigði verslunum og fyrirtækjum aðstöðu í því. Starfsemin var fjölbreytt, en auk kjörbúðar voru m.a. mjólkurbúð, fiskbúð, húsgagnaverslun og sparisjóður þar til húsa.

Aðrar verslunarmiðstöðvar í Reykjavík með nöfn af sama toga voru Vesturver, Austurver og Suðurver.

Tilvísanir

Íslenskar verslunarmiðstöðvar
Upphafsöld

Upphafsöld er jarðsögulegt tímabil sem nær frá myndun jarðskorpunnar fyrir 4000 milljón árum að súrefnisbyltingunni fyrir 2500 milljón árum þegar frumlífsöld hófst. Á upphafsöld kólnaði yfirborð Jarðar nægilega til að meginlandsflekarnir gætu myndast og líf gat hafist.

Upphafsöld var áður látin ná frá myndun jarðar fyrir 4540 milljón árum. Undir lok 20. aldar var tekið að nota hugtakið hadesaröld yfir tímabilið fram að myndun storkubergs. Upphafsöld skiptist í frumupphafsöld (4000 til 3600 milljón árum fyrr), fornupphafsöld (3600 til 3200 milljón árum fyrr), miðupphafsöld (3200 til 2800 milljón árum fyrr) og nýupphafsöld (2800 til 2500 milljón árum fyrr). 

Jarðsöguleg tímabil
Upphafsöld
Nútímafræði

Nútímafræði er þverfaglegt nám á sviði hugvísinda kennt við Háskólann á Akureyri sem er eini háskólinn á Íslandi sem býður upp á námið. Í náminu er hugað að rótum nútímans og þeim umbyltingum sem honum hafa fylgt, en nútíminn er nafn á þeim lífsháttum, hugmyndaheimi og samfélagsgerð sem hóf að ryðja sér til rúms á Vesturlöndum á ofanverðri 18. öld. Í nútímafræði er lögð áhersla á að efla þroska, víðsýni og miðlun efnis í ræðu og riti. Námið er blanda af heimspeki, siðfræði, sagnfræði, samfélagsgreinum og íslensku. Námið gefur kost á miklu vali og er mjög einstaklingsmiðað. Dregin er upp mynd af samfélaginu og þeim þáttum sem hafa áhrif á það og ýmsum álitamálum velt upp. Námið er 180 ECTS eininga nám til B.A.-gráðu.

Nútímafræði í erlendum skólum 
Nútímafræði eða modern studies er þekktara í skólum erlendis, þá sérstaklega á Bretlandseyjum og í Bandaríkjunum. Í Skotlandi er nútímafræði einnig kennd á framhaldsskólastigi og þar er náminu lýst sem félags-, stjórnmála- og hagfræðitengdu námi sem að snýr bæði að málum nærsamfélagsins og alþjóðamálum. Nútímafræði er þó einnig kennd á háskólastigi í Skotlandi en Háskólinn í Aberdeen er með miðstöð snemmnútímafræða, Early Modern Studies, sem á að sameina virtar fræðigreinar í snemmnútímafræðum í öllum aðalatriðum og fóstra samstarf rannsókna á sviðum sögu, heimspeki, trúarbrögðum, bókmenntum og fleiri listgreinum.

Uppbygging námsins 
Nútímafræði hefur verið kennd við Háskólann á Akureyri frá árinu 2000 en þó ekki allan tímann í sömu mynd. Haustið 2003 var nútímafræðin sett undir nýstofnaða félagsvísinda- og lagadeild við Háskólann á Akureyri og þá varð til sá möguleiki að taka nútímafræði til B.A.-prófs. Skólaárið 2004-2005 var komin nokkuð föst mynd á námið, þá voru einungis skyldunámskeið fyrsta árið en svo aftur talsvert val tvö næstu ár af þeim áherslusviðum sem viðkomandi hefur kosið sér. Í dag ljúka nemendur 120 ECTS-einingum af kjarnanámskeiðum auk þess að velja á milli fjögurra áherslusviða:

 Sagnfræði
 Heimspeki
 Íslensku
 Nútímafræði

Í námsmati er almennt lögð áhersla á verkefni, ritgerðarsmíðar og minni próf frekar en hefðbundið lokapróf eftir kennslumisserið. Sum námskeið eru kennd á ensku sem gerir kröfur til nemenda og eykur hæfni þeirra. Einnig er lögð áhersla á hópavinnu.

Sveigjanlegt nám 
Allt grunnnám við Háskólann á Akureyri er sveigjanlegt nám sem þýðir að ekki skiptir hvort þú ert staðarnemi eða fjarnemi. Allir fylgja sömu námskrá og hafa aðgang að sama námsefninu.

Allir hefðbundnir fyrirlestrar eru teknir upp og settir á kennsluvef. Þannig getur nemandi horft á fyrirlestra þegar þeim hentar og eins oft að þeir vilja. Hægt er að taka þátt í umræðutímum og hópavinnu í gegnum samskiptaforrit sem skólinn skaffar.

Staðarlotur 
Allir fjarnemar koma nokkrum sinnum á námstímanum í stuttar kennslulotur til Akureyrar þar sem megináhersla er lögð á verkefnavinnu og umræður, almennt einu sinni á hverri önn. Þar gefst nemendum tækifæri til að hitta kennara, samnemendur og annað starfsfólk háskólans og tengjast enn betur háskólasamfélaginu.

Tilvísanir

Hugvísindi
Dimm

Verslunin Dimm var stofnuð í apríl árið 2017. Til að byrja með var verslunin eingögnu rekin sem vefverslun. Í október árið 2018 opnaði svo verslunin Dimm í Ármúla 44. Verslunin býður upp á hönnunarvörur fyrir heimilið ásamt fatnaði og leikföngum fyrir börn.

Tengill 
dimm.is/

Íslenskar verslanir
Sigurbjörg Þorláksdóttir

Sigurbjörg Þorláksdóttir (fædd 5. september 1870, dáin 26. desember 1931) var kennari og ritstjóri sem lét til sín taka á vegum ýmissa samtaka íslenskra kvenna.

Æska og menntun 
Sigurbjörg fæddist að Undirfelli í Vatnsdal. Hún stundaði kennaranám í Flensborgarskóla og sótti framhaldsmenntun í kennarafræðum erlendis. Að námi loknu réðst hún til starfa í Barnaskóla Reykjavíkur þar sem hún kenndi til æviloka.

Félagsstörf og stjórnmál 
Sigurbjörg var mikil félagsmálakona og lét til sín taka á borgarafundum í Reykjavík. Hún var virkur þátttakandi í flestum helstu samtökum kvenna, svo sem Kvenréttindafélagsins og sat í fyrstu stjórn Lestrarfélags kvenna, sem stuðlaði með ýmsum hætti að menntun og menningu.

Árið 1912 gekk Sigurbjörg til liðs við Hvítabandið og var þá þegar kjörin varaformaður þess. Átti hún eftir að gegna þeirri stöðu alla tíð. Á þeim vettvangi tók hún virkan þátt í baráttunni fyrir byggingu Landspítalans og safnaði fyrir Landspítalasjóðinn. Jafnframt varð hún aðalhvatkona þess að Hvítabandið reisti sitt eigið sjúkrahús í Reykjavík. Hún var óþreytandi til að benda á þörfina á stofnun slíkrar stofnunar. Framkvæmdir við sjúkrahúsið við Skólavörðustíg hófust nokkru áður en Sigurbjörg lést eftir langvarandi veikindi en það var tekið í notkun á árinu 1934.

Sigurbjörg var systir Jóns Þorlákssonar formanns Íhaldsflokksins og stóð hún nærri honum í skoðunum. Hún var á framboðslista flokksins í Reykjavík í Alþingiskosningunum 1927 en náði ekki kjöri. Sumarið 1928 varð hún ásamt Mörtu Einarsdóttur ritstjóri Brautarinnar, fyrsta vikublaðs íslenskra kvenna.

Tilvísanir 

Fólk fætt árið 1870
Fólk dáið árið 1932
Íslenskir ritstjórar
Íslenskar stjórnmálakonur
Íslenskar kvenréttindakonur
Kvenréttindi á Íslandi
Brautin (vikublað)

Brautin var íslenskt vikublað sem hóf göngu sína árið 1928 og kom út í rúmlega eitt og hálft ár. Í haus blaðsins sagði að það væri gefið út af „nokkrum konum í Reykjavík“. Efni Brautarinnar tengdist einkum stjórnmálum og jafnréttisbaráttu kvenna.

Útgáfusaga og stefnumál 
Fyrsta tölublað Brautarinnar kom út þann 29. júní árið 1928. Voru ritstjórar blaðsins þær Sigurbjörg Þorláksdóttir kennari og Marta Einarsdóttir verslunarkona. Í ávarpsorðum kom fram að útgáfunni væri ætlað að bæta úr bágum blaðakosti íslenskra kvenna, sem einungis héldu úti ársritinu Hlín, 19.júní sem kæmi út á mánaðarfresti og Ljósmæðrablaðinu með sex útgáfudaga á ári. Þótt konur væru helsti markhópur blaðsins og greinar um kvenfrelsismál og heimilishald fyrirferðarmiklar birti blaðið þó fjölda greina eftir karla.

Brautin tók virkan þátt í umræðum um þau málefni sem hæst bar í stjórnmálum hverju sinni. Ríkisstjórn Framsóknarmanna var oft harðlega gagnrýnd, einkum þó dómsmálaráðherrann Jónas frá Hriflu. Blaðið hafði ríka samúð með þeim sem höllum fæti stóðu í samfélaginu, svo sem stúlkum sem eignuðust óskilgetin börn og láglaunakonum. Engu að síður gætti mikillar tortryggni blaðsins í garð jafnaðarmanna, sem taldir voru ala á sundrung og óeiningu. Hafði Brautin til að mynda þungar áhyggjur af verkfallsátökum og kallaði eftir því að sett yrðu lög um gerðardóma til að útkljá vinnudeilur. Umbætur á kosningakerfinu voru meðal hugðarefna blaðsins, sem kallaði eftir jöfnun atkvæðaréttar þar sem landinu yrði skipt upp í jafnfjölmenn tvímenningskjördæmi, þar sem bundið yrði í lög að annar þingmaður hvers kjördæmis skyldi vera kvenkyns.

Samúð blaðsins með málstað Íhaldsflokksins var augljós, en Sigurbjörg Þorláksdóttir var systir formannsins Jóns Þorlákssonar og hafði sjálf verið í framboði fyrir flokkinn. Brautin var þó fjarri því hreint flokksmálgagn og gagnrýndi hiklaust alla stjórnmálastéttina fyrir skilningsleysi á kvenfrelsi.

Sérstakt áhugamál ritstjórnarinnar var að koma upp járnbrautarlestum á Íslandi. Fjölmargar greinar birtust um kosti járnbrauta í blaðinu, þar sem sérstaklega var útskýrt hvílíkt hagsmunamál kvenna slík framkvæmd yrði, einkum þar sem þá gæfist reykvískum húsmæðrum kost á hollri og ódýrri mjólk frá Suðurlandsundirlendinu. Var í því samhengi oft vísað til þess hverju stuðningur kvenna við byggingu Landspítalans hefði skilað og hvatt til þess að íslenskar konur myndu nú snúa sér að baráttu fyrir framgangi járnbrautarmálsins.

Sigurbjörg Þorláksdóttir lét af störfum ritstjóra sumarið 1929 vegna vanheilsu og sá Marta Einarsdóttir ein um útgáfuna upp frá því. Síðasta tölublaðið kom út í febrúar 1930 og má af því ráða að reksturinn hafi verið orðinn þungur. Fáeinum vikum fyrr hafði útgáfu hins kvennablaðsins, 19. júní, verið hætt af sömu ástæðum. Brautin og 19. júní voru um margt svipuð blöð, þótt pólitískar áherslur þeirra væru mismunandi. Lítil vinátta virðist hafa verið milli aðstandenda blaðanna tveggja, sem virtust forðast að nefna samkeppnisaðilann á nafn.

Tengill 
Vikublaðið Brautin

Tilvísanir 

Kvenréttindi á Íslandi
Ólafía Þórunn Kristinsdóttir

Ólafía Þórunn Kristinsdóttir (f. 15. október 1992) er fyrrum atvinnukylfingur. 

Ólafía Þórunn hlaut titilinn Íþróttamaður ársins árið 2017, fyrst kylfinga. Sama ár varð hún jafnframt fyrsti Íslendingurinn til að keppa á golfmóti í LPGA mótaröðinni.

Ólafía ákvað að setja kylfuna á hilluna og hætta að keppa árið 2022.

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1992
Íslenskir kylfingar
Kailash Satyarthi

Kailash Satyarthi (f. 11. janúar 1954) er indverskur aðgerðasinni sem er þekktur fyrir baráttu sína gegn barnaþrælkun. Ásamt Malölu Yousafzai hlaut hann friðarverðlaun Nóbels árið 2014 fyrir „bar­áttu [sína] gegn und­irok­un gagn­vart börn­um og ungu fólki“.

Æviágrip
Kailash Satyarthi er menntaður í rafmagnsverkfræði. Hann fékk áhuga á að taka á barnavinnu þegar hann var sex ára og kom auga á barn sem vann við að hreinsa skó vegfarenda á götum Delí. Þegar hann komst að því að milljónir barna í Indlandi neyddust til að vinna fyrir sér fremur en að ganga í skóla fann hann hjá sér köllun til að vinna bug á vandanum.

Árið 1980 hóf Satyarthi baráttu sínu gegn barnaþrælkun og barnamansali með því að stofna hreyfinguna Bachp­an Bachao Andol­an (ísl. „Björgum bernskunni“), sem fæst við að bjarga börnum sem eru látin vinna fyrir ómannsæmandi laun við slæmar aðstæður í indverskum verksmiðjum. Árið 1998 skipulagði hann Heims­göngu gegn barna­vinnu í samstarfi um 2.000 hreyf­inga og verka­lýðsfé­laga í 140 lönd­um til þess að berjast gegn barnaþrælkun.

Talið er að samtök Satyarthi hafi bjargað um 80.000 indverskum börnum úr þrælkunarvinnu.

Tilvísanir

Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Indverskir aðgerðasinnar
Indverskir verkfræðingar
Ragnheiður Runólfsdóttir

Ragnheiður Runólfsdóttir (f. 19. nóvember 1966) er íslensk sundkona og sundþjálfari. Árið 1991 var Ragnheiður valin Íþróttamaður ársins. 

Ragnheiður er fædd og uppalin á Akranesi og er dóttir hjónanna Runólfs Óttars Hallfreðssonar og Ragnheiðar Gísladóttur sem bæði eru látin. Ragnheiður byrjaði ung að æfa sund á Akranesi en hélt síðar til náms í Alabama í Bandaríkjunum og útskrifaðist sem íþróttalífeðlisfræðingur.

Ragnheiður var útnefnd Íþróttamaður ársins árið 1991 en þá þegar hafði hún sett um 200 Íslandsmet í sundgreinum. Hún var önnur konan til að hljóta titilinn. Á ferli sínum keppti Ragnheiður tvisvar sinnum á Ólympíuleikum en hún tók þátt í leikunum í Seúl í Suður-Kóreu árið 1988 og í Barcelona á Spáni árið 1992 en lauk keppnisferli sínum að þeim leikum loknum.

Eftir að keppnisferli hennar lauk hefur hún starfað við sundþjálfun, fyrst í Keflavík, Mosfellsbæ og á Akranesi. Frá 2011-2018 var Ragnheiður yfirþjálfari hjá sunddeild Óðins á Akureyri en árið 2019 hóf hún störf sem yfirþjálfari sundfélagsins SO2 í Gautaborg í Svíþjóð.

Tilvísanir 
Fólk fætt árið 1966
Íslenskir sundmenn
Íslenskar konur
Þyrlar

Þyrlar eða þyrlaætt (l. Alcedinidae) eru fuglaætt af ættbálki meitilfugla.

Tegundir þyrla:
 Beltaþyrill
 Bláþyrill
 Gráþyrill
 Risaþyrill
 Skjaldþyrill
 Tyrkjaþyrill

Þyrlaætt
Fuglaættir
192

192 (CXCII í rómverskum tölum) var 92. ár 2. aldar og hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var það þekkt sem ræðismannsár Aeliusar og Pertinax eða sem árið 945 ab urbe condita. Það hefur verið þekkt sem árið 192 síðan Anno Domini-ártalakerfið var tekið upp snemma á miðöldum.

Atburðir
 22. maí - Kínverski herforinginn Lü Bu myrti stríðsherrann Dong Zhuo sem hafði ráðið yfir Han-stjórninni frá 189.
 31. desember - Commodus keisari kom fyrir rómverska öldungaráðið klæddur sem skylmingaþræll. Ástkona hans, Marcia, sá nafn sitt á aftökulista og réð glímukappann Narcissus til að myrða hann.

Fædd
 Cao Zhi, kínverskt skáld (d. 232).
 Gordíanus 2. Rómarkeisari (d. 238).

Dáin
 22. maí - Dong Zhuo, kínverskur stríðsherra.
 31. desember - Commodus, Rómarkeisari (f. 161).
 Bao Xin, kínverskur herforingi (f. 152).
 Cai Yong, kínverskur tónlistarmaður og skrautskrifari (f. 132).
 Liu Dai, kínverskur embættismaður.
 Lu Zhi, kínverskur herforingi.
 Wang Yun, kínverskur embættismaður (f. 137).

192
191-200
Forsetakosningar á Íslandi 2020

Forsetakosningar á Íslandi 2020 fóru fram 27. júní 2020. Guðni Th. Jóhannesson, sitjandi forseti Íslands, tilkynnti í nýársávarpi sínu 1. janúar 2020 að hann myndi sækjast eftir endurkjöri. 

Tveir frambjóðendur, Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands og Guðmundur Franklín Jónsson hótelstjóri og fyrrverandi verðbréfasali skiluðu meðmælalistum í öllum kjördæmum.

Guðni var sigurvegari kosninganna og hlaut hann 92,2% greiddra atvæða. Kjörsókn var tæp 66,9%.

Framkvæmd kosninganna 
Sú nýbreytni var tekin upp við framkvæmd kosninganna að söfnun undirskrifta frá meðmælendum mátti fara fram með rafrænum hætti vegna heimsfaraldurs COVID-19. 

Þann 26. júní, degi fyrir kosningar, var tilkynnt að kjósendur í sóttkví vegna COVID19 gætu ekki kosið. Þeirri ákvörðun var mótmælt víða og úr varð að fólk í sóttkví gat kosið í gegnum bílrúðu á bílaplani hjá embætti Sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu.. 

Á kjördag komu fram ábendingar um að betur hefði mátt standa að framsetningu kjörseðils og töldu sumir að kassar til að setja kross, framan við nöfn frambjóðenda hefðu auðveldað nýjum kjósendum að setja merki á réttan stað. Óvíst er hversu mikil áhrif þessi framsetning hafði á fjölda ógildra atkvæða.

Frambjóðendur
Guðni Th. Jóhannesson, sitjandi forseti Íslands og sagnfræðingur.
Guðmundur Franklín Jónsson, athafnamaður, ákvað að bjóða sig fram í lok apríl.

Skiluðu ekki meðmælalistum 
Axel Pétur Axelsson, sjálftitlaður þjóðfélagsverkfræðingur ákvað að bjóða sig fram í byrjun apríl. Skilaði ekki meðmælalista.
 Arngrímur Friðrik Pálsson, maí: Búfræðingur   Skilaði ekki meðmælalista.
Kristján Örn Elías­son, maí: Markaðsfræðingur og alþjóðlegur skákdómari. Hætti við.
Magnús Ing­berg Jóns­son, maí: Verktaki og fiskeldisfræðingur. Hætti við.

Skoðanakannanir 

Í undanfara kosninganna stóðu ýmsir fjölmiðlar fyrir netkönnunum með sjálfvöldu úrtaki en þær eru ekki áreiðanlegar þar sem ekki er unnt að yfirfæra niðurstöður á alla kjósendur. Stuðningur við Guðmund Franklín var gjarnan mun meiri í netkönnunum með sjálfvöldu úrtaki en þeim skoðanakönnunum sem unnar voru með viðurkenndum vísindalegum aðferðum. Sem dæmi tilgreindu yfir 75% þátttakenda í slíkri könnun á Útvarpi Sögu að þeir hygðust kjósa Guðmund Franklín Jónsson.

Niðurstöður

Tilvísanir

2020
Forsetakosningar á Íslandi
Barnafoss (Skjálfandafljót)

Barnafoss (eða Barnafellsfoss) er í Skjálfandafljóti á móts við bæinn Barnafell í Ljósavatnshreppi. Barnafell hét áður Miðfell samkvæmt Þjóðsögum Jóns Árnasonar og hét fossinn þá Miðfellsfoss, en breytti um nafn eins og bærinn vegna slyss sem þar varð fyrir rúmum þrjú hundruð árum. Börn sem voru að leik í snarbröttu túninu, sem hallaði að fljótinu, köstuðust í tunnu niður túnið og fram af gilbarminum og drukknuðu í fossinum sem síðan var nefndur ýmist Barnafellsfoss eða Barnafoss. 

Fossar á Íslandi
Þingeyjarsveit
Stúdentaráð Háskóla Íslands

Stúdentaráð Háskóla Íslands (SHÍ) er félag og vettvangur fyrir hagsmunabaráttu stúdenta við háskólann. Stúdentar kjósa fulltrúa í sviðsráð fyrir hvert fimm sviða Háskóla Íslands og skipa forsetar sviðsráðanna stjórn Stúdentaráðs auk forseta og varaforseta.  Stúdentaráð stendur fyrir ýmiskonar starfsemi og viðburðum sem tengjast réttindavörslu og félagslífi stúdenta.  

Forseti Stúdentaráðs er Isabel Alejandra Diaz, fulltrúi Röskvu líkt og þrír síðustu formenn. Isabel er fyrsti formaður Stúdentaráðs af erlendum uppruna og fyrsta konan til að gegna embætti forseta tvö ár í röð. Vara­for­seti er Sara Þöll Finnbogadóttir, hags­muna­full­trúi er Jessý Jónsdóttir og lána­sjóðsfull­trúi er Vífill Harðarson.  

Starfsstöður SHÍ eru: Forseti, varaforseti, lánasjóðsfulltrúi, framkvæmda-stjóri/stýra, alþjóðafulltrúi, Aurora fulltrúi, ritstjóri Stúdentablaðsins. 

Fastanefndir sem SHÍ skipar eru níu: Alþjóðanefnd, Félags- og menningarnefnd, Fjármála- og atvinnulífsnefnd, Fjölskyldunefnd, Jafnréttisnefnd, Kennslumálanefnd, Lagabreytinganefnd, Nýsköpunar- og frumkvöðlanefnd, Umhverfis- og samgöngunefnd.

Saga stúdentaráðs 
Stúdentaráð var stofnað árið 1920.

Fylkingar 
Kosið er til Stúdentaráðs af lista sem fylkingar bjóða fram. Undanfarna þrjá áratugi hafa það verið fylkingarnar Röskva og Vaka sem hafa notið mest fylgis og skiptst á að hafa meirihluta nokkur ár í senn. Aðrar fylkingar hafa þó iðulega boðið fram svo sem H-listinn, Skrökva og Öskra í seinni tíð. Á árum áður voru starfandi fylkingarnar Umbótasinnar, Félag vinstrimanna, Vinstrimenn og Félag róttækra stúdenta.

Formenn SHÍ gegnum tíðina 
Forseti (áður formaður) Stúdentaráðs er ábyrgðarstaða sem margt þjóðþekkt fólk hefur gegnt gegnum tíðina. Meðal fyrri formanna má nefna: Össur Skarphéðinsson, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, Björk Vilhelmsdóttur, Dag B Eggertsson og Jónas Fr Jónsson.

Tilvísanir 

Stofnað 1920
Háskóli Íslands
Íslensk nemendafélög
Poul Hartling

Poul Hartling (14. ágúst 1914 – 30. apríl 2000) var danskur stjórnmálamaður úr Venstre-flokknum sem var forsætisráðherra Danmerkur frá 1973 til 1975 og framkvæmdastjóri Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna frá 1978 til 1985. Hann varð riddari Dannebrogsorðunnar árið 1977.

Bakgrunnur 
Poul Hartling fæddist í Sundby í Kaupmannahöfn og var sonur skólastjórans Mads R. Hartling, sem var menntamálaráðherra í ríkisstjórn Knuds Kristensen frá 1945 til 1947. Poul Hartling gekk í Østrigsgade-skólann fyrstu fimm skólaárin, þar sem báðir foreldrar hans unnu sem kennarar. Hann lauk lauk cand. theol.-prófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1939 og gerðist kennari árið 1945. Eftir að hafa unnið bæði sem prestur og kennari varð hann árið 1950 forstöðumaður og síðan rektor við kennaraskóla N. Zahle.

Stjórnmálaferill 
Hartling var kjörinn á danska þjóðþingið fyrir Venstre-flokkinn árið 1957 en náði ekki endurkjöri árið 1960. Hann komst aftur inn á þing eftir kosningar árið 1964 og eftir að Erik Eriksen flokksformaður Venstre sagði af sér þann 24. maí 1965 var Hartling kjörinn nýr formaður stuttu síðar. Í „Svanninge-ræðunni“ svokölluðu árið 1965 biðlaði Hartling til Róttæka vinstriflokksins, sem viðhélt á þessum tíma hefðbundnu bandalagi sínu við Jafnaðarmannaflokkinn, um mögulegt samstarf þeirra við Venstre. Eftir kosningar árið 1968 gekk Venstre í stjórnarsamstarf ásamt Róttæka vinstriflokknum og Íhaldssama þjóðarflokknum þar sem Hartling var utanríkisráðherra Danmerkur í fjögur ár.

Eftir hinar svokölluðu „jarðskriðukosningar“ árið 1973 myndaði Hartling minnihlutastjórn og gerðist forsætisráðherra Danmerkur. Venstre hafði tapað 8 þingsætum í kosningunum og stjórn hans hafði minnsta þingstuðning í sögu Danmerkur. Hartling kallaði til nýrra kosninga árið 1975 og í þeim tvöfaldaði Venstre næstum þingstuðning sinn en engu að síður var það jafnaðarmaðurinn Anker Jørgensen sem myndaði næstu stjórn. Hægt hefði verið að mynda fjögurra flokka borgaralega hægristjórn eftir kosningarnar en Hartling ákvað að mynda ekki slíka stjórn þar sem hann vildi ekki þurfa að reiða sig á stuðning Framfaraflokks Mogens Glistrup.

Að loknum þingferli 
Eftir lélega kosningu árið 1977 lauk Hartling þátttöku í dönskum stjórnmálum og gerðist framkvæmdastjóri Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna frá 1978 til 1985. Sem flóttamannafulltrúi tók hann við friðarverðlaunum Nóbels fyrir hönd stofnunarinnar árið 1981.

Poul Hartling var virkur í stjórnmálum fram á háan aldur. Frá 1987 til 1987 var hann formaður dönsku Mannréttindastofnunarinnar (d. Dansk Center for Menneskerettigheder) og frá 1990 til 1995 var hann formaður lýðræðissjóðs danska utanríkisráðuneytisins (d. Udenrigsministeriets Demokratifond).

Á efri árum samdi Hartling krossgátur fyrir vikublaðið Weekendavisen.

Viðurkenningar
Hartling hlaut stórkross Dannebrogsorðunnar þann 13. desember árið 1977. Hann var sæmdur stórkrossi Hinnar íslensku fálkaorðu á meðan hann var utanríkisráðherra þann 9. febrúar árið 1970.

Poul Hartling er grafinn í Hørsholm-kirkjugarðinum.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Danmerkur
Flóttamannafulltrúar Sameinuðu þjóðanna
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Hämeenlinna

Hämeenlinna (sænska: Tavastehus) er borg og sveitarfélag í Finnlandi með um 68.000 íbúa. Hún er ein elsta innlandsborg landsins og er 98 km norður af Helsinki og 73 km suður af Tampere. 

Häme-kastali (Hämeen linna) er þekktasta bygging borgarinnar og er frá 13. öld. Fyrsta lestarleið landsins var lögð milli borgarinnar og Helsinki árið 1862. Hämeenlinna er einnig gömul menntaborg.

Tónskáldið Jean Sibelius fæddist þar.

Borgir í Finnlandi
Sveitarfélög í Finnlandi
Joensuu

Joensuu er borg og sveitarfélag í Norður-Karelíu, austur-Finnlandi. Hún er við vatnið Saimaa. Íbúar eru um 76.500 (2019). Borgin á hitamet landsins með 37,2 gráður. Í borginni eru háskólar og Evrópska skógastofnunin (enska: European Forest Institute; EFI). Ísafjörður er vinabær Joensuu.

Borgir í Finnlandi
Sveitarfélög í Finnlandi
Kuopio

Kuopio er borg og sveitarfélag í norður-Savoníu í austur-Finnlandi. Íbúar eru um 120.000 (2019).
Kupio er umkringd vatninu Kallavesi.

Borgir í Finnlandi
Sveitarfélög í Finnlandi
Dómsdagsklukkan

Dómsdagsklukkan er táknmynd á vegum Bulletin of the Atomic Scientists sem hafist var að flýta eða seinka árið 1947 og vegur og metur líkurnar á manngerðri eyðingu jarðarinnar. Klukkan er nokkurskonar myndlíking fyrir þær hættur sem steðja að mannkyni vegna óhaminna vísindalegra og tæknilegra framfara. Klukkan var á árinu 2019 stillt á tvær mínútur í tólf, en henni var breytt 23. janúar árið 2020, þannig að nú vantar hana aðeins 100 sekúndur í tólf (1 mínútu og 40 sekúndur).
Kokkola

Kokkola (sænska: Karleby) er borg og sveitarfélag í vestur-Finnlandi, við Helsingjabotn.  Íbúar eru tæp 48.000 (2019), 
84.2% íbúanna eru finnskumælandi og 13.9% sænskumælandi. Kokkola er einn elsti bær landsins en Gústaf 2. Adólf Svíakonungur veitti honum bæjarréttindi árið 1620. Kokkola var þekktur fyrir skipasmíðar á 18. öld. Seint á 19. öld var nágrenni hans vettvangur í Krímstríðinu. Þar til 1933 var meirihluti íbúa í Kokkola sænskumælandi.

Borgir í Finnlandi
Sveitarfélög í Finnlandi
Hjálpardýrlingar

Hjálpardýrlingar eru 14 dýrlingar sem hafa þótt sérstaklega góðir til áheita í kaþólsku kirkjunni, sérstaklega gegn ýmsum sjúkdómum. Sameiginleg dýrkun þeirra er talin eiga sér uppruna í Rínarlöndum á tímum svarta dauða á 15. öld.

Hjálpardýrlingarnir

Dýrlingar