alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ziad Tlemçani

Ziad Tlemçani (fæddur 10. maí 1963) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 20 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Túnískir knattspyrnumenn
Lassad Nouioui

Lassad Nouioui (fæddur 8. mars 1986) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Túnískir knattspyrnumenn
Alpay Özalan

Alpay Özalan (fæddur 29. maí 1973) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 87 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Tyrkneskir knattspyrnumenn
İlhan Mansız

İlhan Mansız (fæddur 10. ágúst 1975) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 21 leiki og skoraði 7 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Tyrkneskir knattspyrnumenn
Ivan Hašek

Ivan Hašek (fæddur 6. september 1963) er tékkneskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 55 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Tékkneskir knattspyrnumenn
Pavel Horváth

Pavel Horváth (fæddur 22. apríl 1975) er tékkneskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 19 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Tékkneskir knattspyrnumenn
Ivo Ulich

Ivo Ulich (fæddur 5. september 1974) er tékkneskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 8 leiki og skoraði 1 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Tékkneskir knattspyrnumenn
Pavel Černý

Pavel Černý (fæddur 11. október 1962) er tékkneskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Tékkneskir knattspyrnumenn
Francisco Fernández

Francisco Fernández (fæddur 19. ágúst 1975) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Knattspyrnumenn
Serhíj Skatsjenko

Serhíj Skatsjenko (fæddur 18. nóvember 1972) er úkraínskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 17 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Úkraínskir knattspyrnumenn
Diego Forlán

Diego Forlán (fæddur 19. maí 1979) er úrúgvæskur fyrrum knattspyrnumaður. Forlan spilaði víða. Tímabilið 2002–03 vann hann ensku deildina með Manchester United og FA Cup 2003–04. Hann varð markahæstur í La Liga með Atletico Madrid og vann evrópudeildina með liðinu. Forlan lagði skóna á hilluna árið 2019 eftir að hafa spilað í Asíu.
Á HM 2010 var hann markahæstur. Hann spilaði 112 leiki og skoraði 36 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Úrúgvæskir knattspyrnumenn
Fernando Picún

Fernando Picún (fæddur 14. febrúar 1972) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Úrúgvæskir knattspyrnumenn
Oleg Pashinin

Oleg Pashinin (fæddur 2. september 1974) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 12 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Úsbeskir knattspyrnumenn
Lê Công Vinh

Lê Công Vinh (fæddur 10. desember 1985) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 72 leiki og skoraði 43 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Víetnamskir knattspyrnumenn
Nguyễn Công Phượng

Nguyễn Công Phượng (fæddur 21. janúar 1995) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki og skoraði 1 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Víetnamskir knattspyrnumenn
Kayne Vincent

Kayne Vincent (fæddur 29. október 1988) er nýsjálenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Nýsjálenskir knattspyrnumenn
Michael Fitzgerald

Michael Fitzgerald (fæddur 17. september 1988) er nýsjálenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki  með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Nýsjálenskir knattspyrnumenn
Michael McGlinchey

Michael McGlinchey (fæddur 7. janúar 1987) er nýsjálenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 40 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Nýsjálenskir knattspyrnumenn
Wynton Rufer

Wynton Rufer (fæddur 29. desember 1962) er nýsjálenskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 22 leiki og skoraði 10 mörk með landsliðinu.

Tölfræði

Tenglar
National Football Teams

Nýsjálenskir knattspyrnumenn
Manassas

Manassas er borg í Virginíu í Bandaríkjunum. Íbúar voru tæplega 38.000 árið 2010. Borgin liggur að Prince William-sýslu, Manassas Park og Fairfax-sýslu. Hún er stjórnsýslumiðstöð Prince William-sýslu. Fyrsta og önnur orrustan við Bull Run voru háðar í nágrenni bæjarins sem varð til eftir að borgarastríðinu lauk. Bærinn tók við hlutverki stjórnsýsluseturs sýslunnar af Brentsville árið 1892. Bærinn fékk stöðu borgar samkvæmt lögum Virginíu og sjálfstæða stjórnsýslu árið 1975.

Borgir og bæir í Virginíu
Ólympíusafnið

Ólympíusafnið er safn helgað Ólympíuleikunm í Lausanne í Sviss. Í safninu eru bæði fastar og tímabundnar sýningar helgaðar íþróttum og Ólympíuhreyfingunni. Safnið var stofnað 23. júní 1993 að frumkvæði forseta Alþjóðlegu ólympíunefndarinnar Juan Antonio Samaranch.

Söfn í Sviss
Lausanne
Edith Cavell

Edith Louisa Cavell (4. desember 1865 – 12. október 1915) var bresk hjúkrunarkona. Hennar er minnst fyrir að bjarga lífum hermanna beggja hliða í fyrri heimsstyrjöldinni og fyrir að hjálpa 200 hermönnum bandamanna að sleppa frá Belgíu sem þá var hernumin af Þjóðverjum. Fyrir þennan verknað var hún handtekin og dæmd til dauða fyrir landráð af herstjórn Þjóðverja. Þrátt fyrir alþjóðlegan þrýsting á Þjóðverja til að þyrma Cavell var hún skotin til bana af þýskri aftökusveit. Aftaka hennar var fordæmd víða um heim og hafði afar neikvæð áhrif á ímynd Miðveldanna í fréttaumfjöllun.

Cavell er vel þekkt fyrir að segja að „föðurlandsást [sé] ekki nóg, ég má ekki hafa neitt hatur í hjarta mér.“ Hún var heittrúaður meðlimur ensku biskupakirkjunnar og fann sig því knúna til að hjálpa öllum sem þurftu á hjálp að halda, hvort sem þeir voru Þjóðverjar eða Bandamenn. Eftir henni er haft máltækið „Ég get ekki numið staðar á meðan lífum þarf að bjarga.“ Enska biskupakirkjan hyllir hana árlega sem dýrling þann 12. október.

Cavell, sem var fjörutíu og níu ára þegar hún var skotin, var þegar velkunn í Belgíu sem frumkvöðull í nútímahjúkrunarfræði.

Heimild 
 

Dýrlingar ensku biskupakirkjunnar
Enskir hjúkrunarfræðingar
Fyrri heimsstyrjöldin
Lyngjafni

Lyngjafni L., (Lycopodium annotinum,  ) er tegund jafna, sem vex í skógum kaldari hluta Norður Ameríku (Grænland, St. Pierre & Miquelon, öll tíu héruð og öll þrjú ríki Knada, Alaska, og fjöll meginhluta Bandaríkjanna), auk  Asíu (Kína, Rússland, Japan, Kórea, Nepal, Assam), og mestöll Evrópa.

Lycopodium annotinum er algeng jafnategund sem breiðist út með láréttum stönglum eftir jarðvegs-yfirborði. Hann er yfirleitt ógreindur eða lítið greindur, hver grein er með gróaxi efst. Blöðin eru með smágerða tenningu á jaðrinum.

Lyngjafni er sjaldgæfur á Íslandi.

Tilvísanir

Ytri tenglar
United States Department of Agriculture Plants Profile 
Photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected on Mt. Adams in New Hampshire in 1889, neotype of Lycopodium annotinum
Go Botany, New England Wildflower society,  Spinulum annotinum (L.) A. Haines  bristly clubmoss, common interrupted-clubmoss  ljósmyndir ásamt útbreiðslukorti Nýja Englands
Michigan flora, Spinulum annotinum (L.) A. Haines ljósmyndir ásamt útbreiðslukorti Michigan
Digital Atlas of the Virginia Flora, Spinulum annotinum (L.) A. Haines ljósmyndir ásamt útbreiðslukorti Virginíu
Boreal Forest, Lycopodium annotinum Stiff Clubmoss lýsing, ljósmyndir, vistfræði upplýsingar
West Highland (Scotland) Flora, Interrupted Clubmoss, Lycopodium annotinum ljósmyndir frá nálægt Skye í Skotlandi

Jafnaætt
Plöntur á Íslandi
Burstajafni

Burstajafni (Lycopodium clavatum,) er útbreiddasta tegund jafna. Hann er að finna á einum stað á Íslandi, í landi Ormsstaða í Breiðdal.

Útbreiðsla
Lycopodium clavatum hefur víða útbreiðslu um nokkur meginlönd. Það eru aðskildar undirtegundir og afbrigði á mismunandi svæðum útbreiðslusvæðisins:
Lycopodium clavatum subsp. clavatum 
Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. clavatum (Evrópa, Asía, Norður Ameríka)
Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. aristatum (Mexíkó, Karabíska hafið, Mið-Ameríka, norður Suður Ameríka suður til norður-Argentínu)
Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. asiaticum (Japan, norðaustur Kína)
Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. borbonicum (mið og suður Afríka)
Lycopodium clavatum subsp. clavatum var. kiboanum (fjöll hitabeltis Afríku)
Lycopodium clavatum subsp. contiguum (suður Mið-Ameríka, norður Suður-Ameríka; syn. Lycopodium contiguum)

Þrátt fyrir að vera útbreiddur á heimsvísu, eins og margir jafnar, er hann bundinn við óröskuð svæði, og hverfur á ræktuðu landi og svæðum þar sem reglulega brennur. Afleiðingin er að hann er hættu á mörgum svæðum. Á Íslandi er hann friðaður samkvæmt náttúruverndarlögum.

Nytjar
Gró þessarar tegundar, "lycopodium powder", eru sprengifim ef nóg er af þeim í lofti. Þau voru notuð sem blossapúður í upphafi ljósmyndunar, og í töfrabrögðum.

Tilvísanir

Ytri tenglar 
 Lycopodium clavatum, running ground pine, Flora, fauna, earth, and sky...The natural history of the northwoods  
 Bioimagesphotos 
Jepson Manual Treatment, University of California
Calphotos Photo gallery, University of California
photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Dominican Republic in 1967
Um burstajafna á vefnum Flóra Íslands

Jafnaætt
Plöntur á Íslandi
Klettaburkni

Klettaburkni, fræðiheiti Asplenium viride er með grænum miðstreng sem hjálpar til við að greina hann frá álíkum og skyldri tegund; svartburkna, Asplenium trichomanes.

Vistfræði
A. viride er upprunaleg tegund í norður og vestur Norður-Ameríka og norður Evrópu og Asíu. þetta er smávaxinn klettaburkni, og vex á kalkríkum klettum. Hann er tvílitna, með n = 36, og myndar kynblendinga við Asplenium trichomanes sem heitir Asplenium × adulterinum, og hefur fundist á Vancouver-eyju, British Columbia.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Den virtuella floran
Flora of North America: Asplenium viride
Asplenium viride Green Spleenwort, Wild Flowers of the British Isles
Asplenium viride, Skye Flora
Asplenium viride, Flora of Northern Ireland

Burknar
Plöntur á Íslandi
Svartburkni

Asplenium trichomanes ) er sjaldgæf burknategund (á Íslandi).

Undirtegundir
Asplenium trichomanes er með tvílitna (diploid), tetraploid og sexlitna (hexaploid) cytotype, sem hafa verið tilnefndar til að vera sjálfstæðar tegundir. Þrílitna (triploid) cytotype (ófrjór blendingur á milli tvílitna og fimmlitna arfgerða) þekkjast einnig. Innan þessara arfgerða (cytotypes) eru nokkrar undirtegundir viðurkenndar, þar á meðal

Asplenium trichomanes subsp. trichomanes  Diploid.
Asplenium trichomanes subsp. quadrivalens  Tetraploid.
Asplenium trichomanes subsp. pachyrachis (syn. Asplenium csikii)  Tetraploid.
Asplenium trichomanes subsp. coriaceifolium (syn. Asplenium azomanes): Majorca, Spain, Morocco. Tetraploid.
Asplenium trichomanes subsp. hastatum. Tetraploid.
Asplenium trichomanes subsp. inexpectans. Diploid.
Asplenium trichomanes subsp. maderense. Madeira, Azores. Hexaploid. Hexaploids koma einnig fyrir í Ástralíu og Nýja Sjálandi.
Asplenium trichomanes nothosubsp. staufferi. Tetraploid (pachyrachis × quadrivalens).
Asplenium trichomanes nothosubsp. barraraense. Tetraploid (coraceifolium × quadrivalens).
Asplenium trichomanes nothosubsp. lovisianum. Tetraploid (hastatum × quadrivalens).
Asplenium trichomanes nothosubsp. moravicum. Tetraploid (hastatum × pachyrachis).
Asplenium trichomanes nothosubsp. melzeranum. Triploid (hastatum × inexpectans).
Asplenium trichomanes nothosubsp. melzeri. Triploid (quadrivalens × inexpectans).
Asplenium trichomanes nothosubsp. tadei-reichsteinii. Triploid (pachyrachis × inexpectans).
Asplenium trichomanes nothosubsp. lusaticum. Triploid (trichomanes × quadrivalens).
Asplenium trichomanes nothosubsp. malacitense. Triploid (coraceifolium × inexpectans).

Tilvísanir

Flora of North America. Asplenium trichomanes. Accessed 13 August 2008.
Hutchinson, G. (1996) Welsh Ferns, National Museums and Galleries of Wales.
Page C. N. (1982) The Ferns of Britain and Ireland, Cambridge University Press.
Preston, C. D. & Pearman, D. A. (2002) New Atlas of the British and Irish Flora, Oxford University Press.
Stace, Clive A. (1997) New Flora of the British Isles, Cambridge University Press.
Tutin, T. G. et al. (1964) Flora Europaea, Volume 1. Cambridge University Press.

Ytri tenglar
BSBI Maps: Distribution in Britain and Ireland
Plants for a Future database

Burknar
Burknar
Háskólinn í Klaipėda

Háskólinn í Klaipėda (oft nefndur KU er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Klaipėda í Litháen. Skólinn var stofnaður árið 1991.

Háskólar í Litháen
Gísli á Uppsölum

Gísli á Uppsölum, skírður Gísli Októvíanus Gíslason (f. 29.október 1907 - d. 31.desember 1986) var bóndi og einbúi í Selárdal á Vestfjörðum.

Gísli átti þrjá bræður og á einum tímapunkti lifðu þeir allir saman ásamt móður þeirra Gíslínu að Uppsölum. Gíslína dó árið 1949 . Faðir Gísla hét Gísli Sveinbjörnsson og dó árið 1916.

Hann varð þjóðþekktur þegar Ómar Ragnarsson sótti hann heim í Stikluþætti sem var frumsýndur hjá Ríkissjónvarpinu á jóladagskvöldi árið 1981. Þá fékk Stikluþáttur Ómars misgóð viðbrögð. Sumir voru á því máli að búskaparhættir hans gæfu innsýn inn í fortíðina á meðan aðrir gagnrýndu þáttinn. Meðal gagnrýnenda var Þorbjörn Broddason, prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands sem skrifaði: „Ómar hefur gert mikið og á heiður og aðdáun skilið fyrir sitt lífsverk en ég hef alltaf litið á þennan þátt hans um Gísla sem hans versta axarskaft. Þarna er maður sem er hreinlega fatlaður, utanveltu og veit ekkert hvaðan á sig stendur veðrið. Þá kemur allt í einu einhver maður að sunnan með græjur og eltir hann um túnið og hann hrökklaðist undan honum eins og sært dýr. Mér fannst þetta óskaplega sorglegt, var misboðið og var alveg gáttaður þegar ég sá undirtektir fólks. Að það væri að hrífast af þessu.“

Þá er það ekki ljóst hvor það var Gísli sem einangraði sig frá samfélaginu eða hvort honum var útskúfað fyrir að vera öðruvísi. Það er hinsvegar vitað að hann var oft einmanna og var ekki ánægður með þær aðstæður sem hann lifði við.

Tilvísanir 

Íslendingar
Joshua A. Norton

Joshua Abraham Norton (u.þ.b. 1818 – 8. janúar 1880), einnig þekktur sem Norton keisari, var íbúi San Francisco í Kaliforníu sem lýsti sig árið 1859 „Norton 1. keisara Bandaríkjanna og verndara Mexíkó.“

Norton fæddist í Englandi og ólst að mestu upp í Suður-Afríku. Eftir að móðir hans dó árið 1846 og faðir hans árið 1848 sigldi Norton vestur á bóginn og kom til San Francisco, hugsanlega í nóvember 1849. Í fyrstu vann Norton sem athafnamaður en auðæfi hans glötuðust eftir misheppnaða fjárfestingu hans á hrísgrjónarækt í Perú.

Norton hvarf úr athafnalífinu eftir að hann tapaði málssókn þar sem hann reyndi að ógilda hrísgrjónafjárfestinguna. Hann birtist aftur í september 1859 þegar hann gerði tilkall til stöðu keisara Bandaríkjanna. Þótt hann hefði engin pólitísk völd né áhrif fyrir utan þau sem íbúarnir eftirlétu honum varð hann mjög vinsæll í San Francisco og gjaldmiðill í hans nafni var jafnvel leyfilegur hjá fyrirtækjum sem hann átti viðskipti við. Þótt margir teldu Norton geðveikan eða í meira lagi sérvitran fögnuðu íbúar San Francisco konunglegri nærveru hans og tilskipunum, eins og þeirri að leysa ætti upp Bandaríkjaþing með valdi, byggja brú frá San Francisco til Oakland og göng undir San Francisco-flóann. Löngu eftir dauða Nortons voru svipuð mannvirki byggð og hafa margar tillögur borist um að endurnefna brúna „Brú Nortons keisara.“

Þann 8. janúar 1880 hneig Norton niður við gatnamót Kaliforníu- og Dupontstræta og lést áður en hægt var að veita honum læknisaðstoð. Um 30.000 manns flykktust út á götur San Francisco til að votta keisaranum virðingu sína við útför hans. Norton hefur birst eða verið getið í skáldverkum eftir Mark Twain, Robert Louis Stevenson, Christopher Moore, Morris og Goscinny, Selmu Lagerlöf og Neil Gaiman.

Tengill 
 Norton I. keisari af Bandaríkjunum; Morgunblaðið 1987

Heimild 
 

Sérvitringar
Fólk dáið árið 1880
Bandaríkjamenn
Dílaburkni

Dílaburkni, fræðiheiti Dryopteris expansa, er burknategund af þrílaufungsætt, ættaður úr svölum tempruðum og norðlægari svæðum Norðurhvels, í mikilli hæð suður til Spánar og Grikklands í suður Evrópu, til Japan í austur Asíu, og til mið Kaliforníu í Norður Ameríku. Þessari tegund var fyrst lýst frá Þýskalandi. Hann kýs svala, raka bland- eða barrskóga og vex þar oft á rotnandi trjám, og klettasprungum í fjallshlíðum. Hann er yfirleitt rakakær og sérstaklega við árbakka.

Lýsing
Hann er með kröftugan, viðarkenndan, láréttan jarðstöngul, með stórum, grænum tvífjaðurskiftum blöðum, 10–60 sm (sjaldan 90 sm) löngum. Gróblettir eru neðan á blöðunum. Fjölgun með gróum og með skiftingu á stönglinum.

Litningatalan er 2n = 82.

Orðsifjar
Fræðiheiti tegundarinnar, expansa, kemur úr latínu expando, í merkingunni að "breiðast út".

Nytjar
Rótin inniheldur filicin, efnasamband sem lamar bandorma og og önnur sníkjudýr í innyflum og hefur verið notaður sem ormahreinsir.

Tilvísanir

Heimildir
 Jenkins Fraser and Jermy Fraser. 1977. Dryopteris expansa (C. Presl), Brit. Fern Gaz. 11: 338.
 C. Michael Hogan. 2008. Coastal Woodfern (Dryopteris arguta), GlobalTwitcher, ed. N. Stromberg
 Flora Europaea. Dryopteris expansa
 Flora of North America  Dryopteris expansa
 Plants For A Future: Dryopteris expansa
 Den virtuella floran 
 Kasviatlas 2010: Isoalvejuuren levinneisyys Suomessa
 Pinkka, Lajituntemuksen oppimisympäristö: Isoalvejuuri (Dryopteris expansa)
 Valokki - nettikasvio: Isoalvejuuri (Dryopteris expansa)

Viðbótarlesning

 Paarlahti, Jouni, Myrkkykasvit. WSOY, 2005. ISBN 951-0-30079-9
 Oulun kasvit. Piimäperältä Pilpasuolle. Toim. Kalleinen, Lassi & Ulvinen, Tauno & Vilpa, Erkki & Väre, Henry. Luonnontieteellinen keskusmuseo, Kasvimuseo, Norrlinia 11 / Oulun kaupunki, Oulun seudun ympäristövirasto, julkaisu 2/2005. Yliopistopaino, Helsinki 2005.
 Retkeilykasvio. Toim. Hämet-Ahti, Leena & Suominen, Juha & Ulvinen, Tauno & Uotila, Pertti. Luonnontieteellinen keskusmuseo, Kasvimuseo, Helsinki 1998.
 Ålands flora. Toim. Hæggström, Carl-Adam & Hæggström, Eeva. Toinen laajennettu painos. Ekenäs Tryckeri, Ekenäs 2010.

Skjaldburknaætt
Burknar
Burknar
Hlíðaburkni

Hlíðaburkni (fræðiheiti: Cryptogramma crispa) er heimskauta og háfjallategund af burkna. Hann vex helst þar sem snjór liggur langt fram eftir sumri.

Hlíðaburkni kom fyrst fyrir í verki Carl Linnaeus', Species Plantarum 1753, undir nafninu Osmunda crispa. tegundarheitið crispa þýðir bylgjótt eða hrokkið. Hann er nú staðsettur í ættinni Pteridaceae, hluti af ættbálkinum Polypodiales.

Tilvísanir

Ytri tenglar 
 Den virtuella floran

Burknar
Burknar
Dryopteris

Dryopteris, er ættkvísl um 250 tegunda burkna með útbreiðslu um tempraðan hluta norðurhvels, með mestan tegundafjölda í austur Asíu.

Blendingar eru vel þekktir í þessari ættkvísl, og hafa margar tegundir myndast þannig.

Vistfræði
Dryopteris tegundir eru étnar af lirfum nokkurra Lepidoptera tegunda, svo sem Batrachedra sophroniella (sem er eingöngu á D. cyatheoides) og Sthenopis auratus.

Ræktun og nytjar

Margar Dryopteris tegundir eru ræktaðar til skrauts, sérstaklega D. affinis, D. erythrosora, og D. filix-mas, með fjölda ræktunarafbrigða.

Dryopteris filix-mas hefur verið notaður mestalla mannkynssöguna sem ormahreinsandi lyf (vermifuge), og var eini burkninn skráður í lyfjaskrá Bandaríkjanna (U.S. Pharmacopoeia).

Valdar tegundir

Blendingar

Foreldrategundir

Dryopteris expansa
Dryopteris goldiana
Dryopteris intermedia
Dryopteris ludoviciana
Dryopteris marginalis

Blendings tegund

Dryopteris carthusiana (D. intermedia × óþekkt foreldri; allotetraploid)
Dryopteris campyloptera (D. intermedia × D. expansa; allotetraploid)
Dryopteris celsa (D. goldiana × D. ludoviciana; allotetraploid)
Dryopteris clintoniana (D. cristata × D. goldiana; allohexaploid)
Dryopteris cristata (D. goldiana × óþekkt foreldri; allotetraploid)

Aðrir blendingar
Dryopteris × bootii (D. cristata × D. intermedia; triploid)
Dryopteris × critica (D. borreri × D. filix-mas)
Dryopteris × complexa aggregate (D. filix-mas and D. affinis; tetraploid)
Dryopteris × convoluta (D. cambrensis × D. filix-mas)
Dryopteris × deweveri (D. dilatata × D. carthusiana)
Dryopteris × neo-wherryi (D. goldiana × D. marginalis; diploid)
Dryopteris × triploidea (D. carthusiana × D. intermedia; triploid)

Tilvísanir

Ytri tenglar
 Flora Europaea: Dryopteris
 Flora of North America: Dryopteris
 Flora of China: Dryopteris species list

Burknar
Köldugras

Köldugras (fræðiheiti Polypodium vulgare) er burkni í Polypodiaceae ætt.
Polypodium vulgare er fjöllitna tegund, sem talin er hafa komið fram við tvöföldun litninga hjá ófrjóum tvílitna blendingi á milli tveggja tegunda sem eru ekki þekktir í Evrópu. Foreldrategundirnar eru líklega Norður-Asíska og Norður-Ameríska tegundin Polypodium sibiricum og vestur Norður-Ameríska tegundin Polypodium glycyrrhiza. Lífefnafræðilegar upplýsingar vísa á tegund frá Austur-Asíu sem annað mögulegt foreldri. 

Nafnið er dregið af "poly" (margir) og pous, "podos" (fótur).

Útbreiðsla
Köldugras vex í vestur Evrópu og Norður Afríku. Það er líka algengt í Skandinavíu og Karpatafjöllum. 

Það vex víða um Ísland, þó helst á Suðurlandi.

Nytjar
 Til matar: Jarðstöngullinn hefur sætbiturt bragð. Hann hefur verið notaður í sælgætisgerð, svo sem í núggat vegna ilms síns. 1971 fannst saponín; osladin í rótunum og er það talið vera það sem myndar sætt bragð rótarinnar þar sem það kallar fram sætu 500 sinnum sætari en sykur (miðað við þyngd).
 Til lyfja: Þurrkaður jarðstögullinn hefur verið notaður í jurtalækningar sem uppkastalyf og ormhreinsandi; Þessir eiginleikar eru vegna phytoecdysteroid í jarðstönglinum.

Tilvísanir

Viðbótarlesning
 Plants of the Pacific Northwest Coast. Copyright 1994. Jim Pojar and Andy MacKinnon. Lone Pine Publishing, Vancouver, BC.
 Ecan.govt.nz - Common Polypody 
 CT-botanical-society.org: Polypodium vulgare - Polypodium virginianum 
 Polypodium vulgare L. - Studies and uses in traditional medicine

Ytri tenglar 
 Den virtuella floran: Polypodium vulgare

Burknar
Burknar