alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hjartavernd

Hjartavernd er samtök sem voru stofnuð árið 1964 og þremur árum seinna Rannsóknarstöð Hjartaverndar. Áhersla var lögð á að finna helstu áhættuþætti hjarta- og æðasjúkdóma meðal Íslendinga. Sú rannsókn hefur staðið í áratugi og hefur orðið grundvöllur þekkingar hérlendis á helstu áhættuþáttum kransæðasjúkdóma. Hjartavernd hefur gefið út Tímarit Hjartaverndar. Starfsmenn eru rúmlega 40 og samanstandur af breiðum hópi fólks sem vinnur saman að því að framkvæma rannsóknir á sem vísindalegastan og áreiðanlegastan hátt.

Tilvísanir
GTK

GTK eða GIMP Toolkit er verkvangsóháð viðfangasafn fyrir myndræn viðmót. GTK er, ásamt Qt, vinsælasta viðfangasafnið fyrir X gluggaumhverfið. Það var upphaflega þróað fyrir myndvinnsluforritið GIMP árið 1997. 

GTK er frjáls hugbúnaður og gefið út með LGPL-hugbúnaðarleyfinu. Það er hluti af GNU-verkefninu.

Dæmi um gluggaumhverfi sem notast við GTK+ 
 Access Linux Platform
 GNOME
 GPE
 LXDE
 Maemo
 ROX Desktop
 Xfce

Viðfangasöfn
GNU-verkefnið
Frjáls hugbúnaður
Harry Potter og eldbikarinn

Harry Potter og eldbikarinn er fjórða skáldsagan í Harry Potter-bókaflokknum eftir breska rithöfundinn J.K. Rowling. Hún segir frá ævintýrum Harry Potter á fjórða ári hans í Hogwart-skóla þar sem hann tekur þátt í Þrígaldraleikunum. 

Bókin kom út 8. júlí árið 2000 hjá breska bókaforlaginu Bloomsbury og bandaríska forlaginu Scholastic. Hún kom út í íslenskri þýðingu Helgu Haraldsdóttur hjá Bjarti árið 2001. Kvikmynd gerð eftir bókinni var frumsýnd árið 2005. Sama ár kom út samnefndur tölvuleikur frá Electronic Arts. Bókin vann Hugo-verðlaunin árið 2001.

Söguþráður
Þrígaldraleikarnir eru keppni í galdralistum. Í keppninni keppa þrír skólar um sigur. Þeir eru Beauxbatons, sem er franskur galdraskóli , Durmstrang líklega í Þýskalandi eða Búlgaríu, því það er ráðgáta hvar skólin er. Og að lokum Hogwart - skóli galdra og seiða. 

Keppnin fer þannig fram að fyrst skrá keppendur sig og verður hver og einn sem skráir sig að hafa náð 17 ára aldri. Aldurstakmörk voru ekki fyrst um sinn en vegna óheppilegra dauðsfalla var sá hátturinn tekinn upp. Eftir að hafa skráð sig - þ.e. sett bréfmiða með nafni sínu á ofan í eldbikarinn - velur sjálfur eldbikarinn þrjá einstaklinga, einn úr hverjum skóla til keppninnar. Þá þarf að leysa þjár þrautir, þó ekki allar í einu, og dómararnir gefa stig frá núll upp í 10 fyrir hverja þraut fyrir sig.  Dómarar Þrígaldraleikanna eru skólastjórar skólanna og nokkrir aðrir. Sá vinnur keppnina sem fær flest stig og stendur uppi sem sigurvegari ef viðkomandi er á lífi. Dauðsföllin hafa farið fækkandi í aldanna rás enda hafa dómararnir reynt að koma í veg fyrir þau. Skóli sigurvegara heldur svo keppnina að ári.

Á fjórða ári sínu  í Hogwarts tekur Harry þátt í Þrígaldraleikunum sem eru þá haldnir í fyrsta skipti í yfir 500 ár. Hann er yngsti keppandinn og hefði í raun ekki átt að taka þátt en miði var settur í eldinn sem velur keppendur. Sá sem stendur fyrir því er yfirlýstur stuðningsmaður Voldemorts sem sér líka til þess að Harry standi uppi sem sigurvegari leikanna þar sem bikarinn er leiðarlykill sem flytur hann beina leið til Voldemorts og þjóna hans. Þar er Harry notaður, gegn eigin vilja, í athöfn til að endurreisa hinn myrka herra. Eftir mikið og erfitt einvígi við Voldemort kemst Harry heilu og höldnu aftur til Hogwarts þar sem hann getur sagt frá því sem fram hafði farið um kvöldið.

Tenglar
Triwizard Tournament á The Harry Potter Wiki

Harry Potter-bækur
Bókaárið 2000
ART Medica

ART Medica er íslenskt fyrirtæki sem sinnir rannsóknum á ófrjósemi og annast tæknifrjóvgun. Fyrirtækið á rætur að rekja til tæknifrjóvgunardeildar sem komið var á fót innan kvennadeildar LSH árið 1991 til að bæta úr þörf á tæknifrjóvgunum en fram að því höfðu íslensk pör sem þurftu á tæknifrjóvgun að halda neyðst til að leyta til útlanda. Upphaflega var áætlað að 100-150 pör yrðu meðhöndluð árlega en brátt kom í ljós að þörfin var brýnni og starfsemi jókst. 

Fyrst í stað var aðeins um að ræða glasafrjóvgunarmeðferð þar sem notaðar voru kynfrumur frá parinu sjálfu en eftir að deildin var stækkuð árið 1996 var unnt að frysta fósturvísa og annast smásjárfrjóvganir. Árið 2000 hófust glasafrjóvgunarmeðferðir með gjafaeggjum. 

Árið 2004 sögðu líffræðingar tæknifrjóvgunardeildarinnar upp stöfum á LSH vegna óánægju með launakjör og aðbúnað.  Síðan fylgdu læknar deildarinnar í kjölfarið og uppsagnir þeirra tóku gildi 1. júlí. Þeir ræddu um að vinna utan spítalans og höfðu áhuga á að stofna einkarekna stofnun. Í mars sama ár hafði umsókn um einkarekstur þeirra verið hafnað.    Jón Kristjánsson, þáverandi Heilbrigðismálaráðherra, veitti síðan leyfið og ART Medica opnaði í Kópavogi í október sama ár. 
Læknarnir Guðmundur Arason og Þórður Óskarsson reka fyrirtækið.

Á ART Medica eru árlega gerðar um 300-320 glasa- og smásjárfrjóvganir, 300 tæknisæðingar, 500 sæðisrannsóknir og 80-90 pör fá meðferð þar sem settir eru upp frystir fósturvísar. Fyrsta barnið sem til varð við glasafrjóvgun á Íslandi fæddist árið 1992 en yfir 1000 börn hafa fæðst síðan þá.

Í desember árið 2015 borguðu eigendur ART Medica sér 265 miljónir í arð.

Gjaldskrárbreytingar 
Árið 2006 kostaði fyrsta meðferð (glasafrjóvgun) 137.000 kr. og önnur til fjórða meðferð 77.000 kr.  

Árið 2009 kostaði fyrsta meðferð (glasafrjóvgun) 165.100 kr. og önnur til fjórða meðferð 92.800 kr. 
 
Árið 2011 kostaði fyrsta meðferð (glasafrjóvgun) 173.355 kr. og önnur til fjórða meðferð  97.440 kr. 

Árið 2013 kostaði fyrsta meðferð (glasafrjóvgun) 376.055 kr. og önnur til fjórða meðferð 171.721 kr. 

Árið 2015 kostar sama meðferð (glasafrjóvgun) 413.660 kr. og önnur til fjórða meðferð 209.326 kr.

Tilvísanir 

Íslensk fyrirtæki
heilsa
Akthelia

Akthelia ehf. er sprotafyrirtæki sem byggir á niðurstöðum rannsókna við Háskóla Íslands og Karolinska Institutet í Stokkhólmi. Félagið vinnur að þróun lyfja gegn bakteríusýkingum. 

Íslensk sprotafyrirtæki
Biocule

Biocule eða Lífeind er íslenskt líftæknifyrirtæki var stofnað árið 2001. Lífeind er rannsóknar- og þróunarfyrirtæki í líf- og erfðatækni sem þróar og markaðsetur nýjar aðferðir til að einangra beint, úr flóknum erfðaefnissýnum, DNA sameindir með óeðlilega byggingu. Markmið félagsins er að finna öfluga tækni til að einfalda rannsóknir á flóknum erfðasjúkdómum á Íslandi. Unnið er að markaðsetningu á alþjóðlegum vettvangi þar sem aðferðir félagsins hafa mun víðtækara notagildi.

Neðanmálsgreinar
Biogels

Biogels eða Lífhlaup var íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 1998 og vann aðallega að þróun lyfjasamsetningar til meðferðar á munnangri og vinnslu á bakteríudrepandi lípíði. Ásamt því var unnið að þróun filma við lyfjagjöf og er samvinnuverkefni með nokkrum fyrirtækjum og háskólum í Evrópu.

Félagið var afskráð í apríl 2019.

Neðanmálsgreinar 

Íslensk fyrirtæki
Stofnað 1998
Loðskinn

Loðskinn eða loðfeldur er það hár sem er á skinni dýra (og ekki á mönnum). Það getur verið stutt eða langt; lengd loðfeldsins veltur á tegund dýrsins. Spendýr sem eru ekki með loðfeld eru stundum sögð vera „hárlaus“, til dæmis eru sumar hundategundir hárlausar. 

Loðskinn er notað af mönnum til að gera föt. Notkun loðskinna er umdeild; eru frömuðir dýravelferðar mótfallnir því að drepa dýr til þess að vinna loðskinn. Meira en 40 milljónir dýra eru drepnar árlega vegna loðskinnanna, þar af eru 30 milljónir loðskinnarækt.

Tengt efni 
 Leður
 Sútun
 Framleiðsla loðskinna
 Loðskinnaskurðgoð

Loðskinn
Dýraréttindi
EnCode

EnCode eða Íslenskar lyfjarannsóknir ehf. er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 1999. Það getur á grunni rannsókna á þeim erfðaþáttum sem hafa áhrif á lyfjasvörun meðal annars boðið viðskiptavinum upp á að skipuleggja klínískar lyfjarannsóknir, ákvarðað lyfjaskammta út frá mismunandi arfgerð sjúklinga og styrkt stöðu lyfja sem þegar eru komin á markað með þróun lyfjaerfðafræðilegra prófa sem spá fyrir um lyfjasvörun einstaklinga. 

Encode er einkafyrirtæki stofnað af Þór Sigþórsson árið 1999. Encode er frumkvöðull á sínu sviði á Íslandi sem fyrsta CRO (Contract research organisation) og veitir ítarlegar klínískar rannsóknir og þróunarþjónustu til lyfjaiðnaðar. Encode vinnur náið með Decode en árið 2000 varð Encode dótturfyrirtæki Decode.

Neðanmálsgreinar
Fiskey

Fiskey eða Fiskeldi Eyjafjarðar var íslenskt sjávarútvegsfyrirtæki sem var stofnað á Hjalteyri við Eyjafjörð 28. maí 1987 og voru stofnendur sveitarfélög, fyrirtæki og einstaklingar. Rannsóknir sneru að umhverfisþáttum sjávar í Eyjafirði eins og hitastigi, seltu og súrefni ásamt tegundasamsetningu og dreifingu dýrasvifs í firðinum. Gerð var athugun með smálúðu og þegar grunnrannsóknum lauk 1988 var tekin ákvörðun um að hefja framleiðslu lúðuseiða. Markmiðið var að þróa aðferðir til fjöldaframleðslu á seiðum og vera með fyrstu fyrirtækjum í heiminum til að markaðssetja eldislúðu. Árið 1990 voru fyrstu seiðin framleidd og félagið varð fyrst í heiminum til að framleiða lúðuseiði í eldisstöð. Fyrirtækið vann ýmis verðlaun fyrir nýsköpun. Á mektardögum þess hafði það um 25 seiðastöðvar í Noregi, Skotlandi og Kanada. Fiskey vann með bætibakteríur í samstarfi við Matís .

Fiskey varð gjaldþrota árið 2011, eftir að hafa glímt í þrjú ár við framleiðslubrest.

Neðanmálsgreinar 

Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki
Haliotis

Haliotis var íslenskt fyrirtæki, stofnað árið 2000 með áherslu á framleiðslu fræja fyrir sáningu bújarða. Einnig fékkst fyrirtækið við vinnslu á rauðum sæeyrum í markaðsstærð. Fyrirtækið var staðsett á Norðurlandi. Árið 2007 varð fyrirtækið gjaldþrota og öllum þremur starfsmönnum sagt upp.

Neðanmálsgreinar
Grafísk hönnun

Grafísk hönnun er fag eða aðferð til að setja fram upplýsingar, þekkingu, áróður og þess háttar. Ýmsar aðferðir eru notaðir til að skapa og sameina tákn, myndir og/eða orð til þess að skapa sjónræna framsetningu hugmynda og tilkynninga. Grafískir hönnuðir geta notað prentlista-, myndlista- og síðuskipulagstækni til að framleiða verk.

Aðferðum grafískrar hönnunar er meðal annars beitt við hönnun á tímaritum, auglýsingum, umbúðum og vefsíðum.

Fagfélag grafískra hönnuða á Íslandi er Félag íslenskra teiknara.

Tengt efni 
 Bókband
 Leturfræði
 Litafræði
 Myndvinnsla
 Prentsmíð
 Umbrot

Grafísk hönnun
IceProtein

IceProtein er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 2005. Fyrirtækið er bæði hluti af matvælamarkaði og heilbrigðismarkaði en það notar fiskinn sjálfan fyrir fiskiðnað og svo próteinin fyrir heilbrigðismarkaðinn. Markmið fyrirtækisins er að framleiða og selja gæða prótein úr fiskafurðum.

tenglar 
 Heimasíða IceProtein 

Íslensk fyrirtæki
Íslensk fjallagrös

Íslensk fjallagrös ehf er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 1993 en síðan árið 2001 hafa Prokaria ehf og Líf hf verið eigendur fyrirtækisins. Fyrirtækið framleiðir heilsuvörur úr íslenskum fjallagrösum (Cetraria islandica) sem safnað er í óbyggðum Íslands og flytur út vörur til meginlands Evrópu. Rannsóknir á fjallagrösum (in vitro) benda til að virku efnin, fjölsykrur og fléttusýrur mýki slímhúð í hálsi og maga og auki líkamlegan styrk, andlegan og líkamlegan kraft og almenna vellíðan. Markmið fyrirtækisins er að nýta auðlindir Íslands á sjálfbæran hátt og þróa og framleiða vörur sem eru hentugar og aðgengilega fyrir fólk.

Tenglar 
 Heimasíða fyrirtæksins

Íslensk fyrirtæki
Íslenskur Kúffiskur

Íslenskur kúffiskur er íslenskt sjávarútvegsfyrirtæki sem var stofnað árið 1996. Í byrjun var unnið við vinnslu á kúfskel og seinna voru keyptir bátar svo fyrirtækið sá bæði um veiðar og vinnslu. Framleitt er kúffiskkjöt til Bandaríkjanna, sem er helsti markaður fisksins, Færeyja og hér heima. Einnig hefur verið framleiðsla á þykkni. Kúffiskur er notaður í matvælaiðnaði og þá helst í súpuframleiðslu.

Heimildir
Aðalstræti 66 (Akureyri)

Indriðahús er friðað timburhús á Akureyri að Aðalstræti 66. Það var barnaskóli á árunum 1872-1877. Húsið reisti Grímur Grímsson Laxdal árið 1842.

Tilvísanir 

Hús á Akureyri
Umbúðir

Umbúðir eða pökkun er það sem er notað til að umlykja og vernda vörur svo að þær geti verið fluttar tryggilega. Umbúðir vernda vöru í skiptum, geymslu, sölu og notkun. Þær þurfa að verið hannaðar til að uppfylla þarfir vörunnar og merkingar eru mikilvægir þegar maður er að hanna umbúðir. Merkingar eiga oft að fara eftir staðbundnum lögum. Þær valda líka skaðlegum áhrifum nú til dags en þetta er orðið af umhverfisvanda.

Tilgangar 
  
Það eru oft mörg tákn og upplýsingar á umbúðum. Til dæmis eru strikamerki, UPC-númer, vörumerki, upplýsingar um endurvinnslu, upplýsingar um næringu fyrir matavörur og upplýsingar um flutning öll yfirleitt á umbúðum.

Umbúðir
Smásala
Iðnhönnun
Kerecis

Kerecis er þróunarfyrirtæki á sviði lækningarvara. Fyrirtækið vinnur m.a.a að þróun á nýrri tegund lækningavara sem hjálpa til við endurnýjun vefja.

Neðanmálsgreinar
LindGen

LindGen er fyrirtæki í eigu bandarísku rannsónastofnunarinnar Cold Spring Harbor Laboratories. LindGen vinnur t.d. að sérhæfðum rannsóknum í erfðarannsóknum þar sem notaðar eru örflögur við meingenaleit og upplýsingaöflun um erfðamengi mannsins.

Neðanmálsgreinar
Vara

Vara er fyrirframskilgreind afurð sem framleidd með ákveðinni vinnslu eða vinnsluaðferð, það er að segja það sem kemur út úr framleiðsluaðferð. Í viðskiptum eru vörur seldar og keyptar; vörur eru keyptar af neytendum eða öðrum fyrirtækjum. Vörur er hannaðar til að uppfylla kröfur og þarfir markaðs. Í framleiðslu eru vörur keyptar sem hráefni og seldar sem fullgerðar vörur.

Þjónusta sem óáþreifanleg vara er afurð sem sannarlega uppfyllir loforð seljanda við kaupanda. Dæmi um þjónuustu er þegar iðnmeistarar staðfesta og taka ábyrgð á að verk unnin á byggingarstað standist kröfur byggingareglugerðar. Í því tilviki er virði kaupanda fólgið í að fá staðfestingu á að byggingin standist kröfur og viðmið laga og reglna um mannvirki. Án þessarar staðfestingar og ábyrgðar iðnmeistara um hlítingu við lög og reglur, væri andvirði byggingarinnar minna enda væri óheimilt að taka það til notkunar.

Framleiðsla
MentisCura

Mentis Cura er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 2004. Í fyrstu einbeitti fyrirtækið sér að því að þróa aðferðir til að greina heilabilanir og sérstök áhersla var lögð á Alzheimer. Einnig er komin af stað þróun magnbundinna aðferða til þess að aðstoða við greiningu á ofvirkni í börnum og á frumstigi eru rannsóknir sem snúa að greiningu á þunglyndi.

Tenglar 
 Vefsíða MentisCura
Lýsi (fyrirtæki)

Lýsi er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 1938. Starfsemin byggðist í upphafi á framleiðslu þorsklýsis en nú hafa bæst við Omega-3 lýsi, laxalýsi, túnfisklýsi, hákarlalýsi, loðnulýsi, skvalen og ýmsar mjöltegundir.

Tenglar 
 Starfsemin
 Um Lýsi
NimbleGen

NimbleGen er fyrirtæki sem vinnur með DNA. Með því að skoða genamengin, kynnast þau betur hvernig þau starfa og geta þá unnið með genatjáningu og fleira í þeim dúr.

Neðanmálsgreinar
NorðurÍs

NorðurÍs hf. er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 1999 af Norðri ehf. Það fyrirtæki er í eigu vísindamanna og sérfræðinga sem á undanförnum árum hafa unnið að rannsóknum á kuldavirkum ensímum og hvernig hægt er að nýta ensímin í iðnaði. Meðal þess sem NorðurÍs hefur þróað eru aðferðir til að framleiða NorðurBragð. NorðurBragð er frosið þykkni sem kallar fram ferskt og gott sjávarbragð. NorðurBragð er unnið úr sjávarfangi og er algjörlega án íblöndunarefna. Það hentar í alla rétti þar sem kalla á fram sjávarbragð. Notkunarmöguleikarnir takmarkast eingöngu af hugmyndaauðgi matreiðslumeistarans.

Heimildir
Oculis

Oculis Inc. er fyrirtæki sem var stofnað árið 2003, tilgangur fyrirtækisins er að búa til lyf sem verka sértækt á augað, sérstaklega við sjúkdómum í aftari hluta augans. Búin hafa verið til lípíðsambönd í augnlæknalyf.

Neðanmálsgreinar

Heimildir 
 Vilhjálmur Lúðvíksson, Heilsa og hagsæld með nýsköpun. Skýrsla á vegum Menntamálaráðuneytisins, Heilbrigðisráðuneytisins og Iðnaðarráðuneytisins (2009).
Orf Líftækni

ORF líftækni er íslenskt hlutafélag stofnað árið 2000. Fyrirtækið framleiðir sérvirk prótein fyrir til rannsókna í heilbrigðisvísindum og hefur þróað aðferðina Orfeus™. Kerfið byggist á því að nýta fræ byggplöntunnar sem smiðju próteinanna. Með þessu kerfi telur fyrirtækið unnt að lækka framleiðslukostnað próteinanna verulega og auka gæði þeirra.

Áhersla fyrirtækisins er lögð á framleiðslu og sölu á svokölluðum vaxtarþáttum og hefur fyrirtækið meira en eitt hundrað vaxtarþætti í framleiðslu á mismunandi stigum. Fyrirtækið hlaut Nýsköpunarverðlaunin árið 2008.

Nafn fyrirtækisins vísar til opins lesramma (e. Open Reading Frame) sem fyrirtækið notar í framleiðslu sinni.

Neðanmálsgreinar 

Líftækni
Íslensk fyrirtæki
Stofnað 2000
Primex

Primex er fyritæki sem hóf starfsemi sína árið 1997 og sinnir framleiðslu, þróun og sölu kítinafurða. Kítínverksmiðjan sjálf og bragðefnavinnsla er á Siglufirði en þróunardeild er í Reykjavík. Primex ehf er fyrirtæki í sjávarlíftækni sem hefur sérhæft sig í framleiðslu á einstaklega tæru kítini og kítósani. Markmið fyrirtækisins er að kynna og markaðssetja vísindalega áreiðanlegt og nýstárlegt efni til nota í fæðubótarefni, snyrtivörur, matvæli og sem hjálparefni í lyfja- og lækningavörur.

Heimildir
Prokaria

Prokaria er líftæknideild Matís og var stofnað var árið 1998. Fyrirtækið vinnur að þróun afurða fyrir matvæla-, efna-, heilsu-, og lyfjaiðnað sem byggir á aðferðafræði líftækni, örverufræði og sameindalíffræði. Strax í upphafi var lögð áhersla á hitakærar örverur og ensím úr þeim og í dag er mikið af starfsemi deildarinnar byggð á áralöngum rannsóknum Prokaria á ensímum sem einangruð hafa verið úr hitakærum örverum. Stór þáttur í starfseminni felst í skimun og könnun á nýjum ensímum úr lífverum sem lifa við jaðarskilyrði lífs, háan hita, mikinn kulda, lágt sýrustig og svo framvegis til nota í iðnaði. Erfðagreiningasvið sem beytir erfðagreiningum í kynbótasafni í rannsóknum á stofnerfðafræði dýra var svo bætt við Prokaria árið 2004.

Heimildir
Rannsóknaþjónustan Sýni

Rannsóknaþjónustan Sýni er íslensk fyrirtæki á sviði örverurannsókna fyrir matvælafyrirtæki og fóðurframleiðendur. Fyrirtækið sinnir örverumælingum eins og mats á ferskleika, efnagreiningar vegna næringargildismerkingar, aðstoð við uppsetningu og viðhald innra eftirlits og hreinlætiseftirlit ásamt því að veita ýmiskonar fræðslu og námskeið fyrir starfsfólk í matvæla- og fóðuriðnaði. Á prófunarstofu örverugreininga er boðið upp á örverugreiningar fyrir matvæla- og fóðuriðnað.

Rannsóknaþjónustan Sýni er eina einkarekna prófunarstofnunin á þessu sviði sem fengið hefur faggyldingu skv. IST EN ISO/IEC 17025 staðlinum fyrir algengustu efna- og örveruprófanir.

Tilvísanir 

Rannsóknarstofnanir
Saga Medica

SagaMedica er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 2000 og þróar og framleiðir jurtir úr íslenskri náttúru sem hafa lækningamátt. Forsenda starfseminnar er sú tiltrú að heimsmarkaður fyrir náttúrvörur fari vaxandi á næstu árum sérstaklega á þeim vörum sem grundvallast á gæðum hráefnis og framleiðslu og vísindalegum rannsóknum. Fyrirtækið notar ætihvönn í vörur sínar sem markaðsettar eru bæði hér heima og erlendis. Nýlega hafa náttúrulyf eins og Jóhannesarjurt verið sett á markað hér á landi en sífellt er verið að gera rannsóknir á virkni nýrra jurta. Íslensk löggjöf greinir náttúruvörur og náttúrulyf frá lyfjum. Náttúruvörur innihalda náttúruefni sem annaðhvort eru fæðubótarefni eða teljast á annan hátt geta haft hollustugildi. Fæðubótarefni eru hluti af flokknum náttúruvörum og eru þær vörutegundir sem innihalda aðallega vítamín og steinefni.

Heimildir
Sero

Sero er  sjávarlíftæknifyrirtæki og hefur starfað síðan 1999 við þróun ýmissa gerða bragðkjarna fyrir matvælaiðnað. Ensím eru notuð til að brjóta niður prótein við framleiðslu sjávarbragðefnanna. Nú er unnið að því að þróa frekari bragðefni og bragðhvata úr þangmjöli til manneldis og koma því á framfæri sem íslensku lífrænt vottuðu bragðefni og bragðhvata til matvælaframleiðslu. Fyrirtækið hefur einnig í samvinnu við Háskólann á Akureyri þróað aðferðir til að vinna verðmætan próteinvökva úr grásleppu.

Neðanmálsgreinar
Stofnfiskur

Stofnfiskur er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið  1991 er vísinda- og þekkingarfyrirtæki á sviði fiskeldis, einkum er varðar kynbætur fiska. Upphaflega var mest áhersla lögð á kynbætur fyrir hafbeit en samfara því var hafinn undirbúningur að kynbótum fyrir laxeldi með vali á stofnum. Síðustu árin hefur mest áhersla verið lögð á sölu hrogna og ráðgjafarþjónustu til laxeldis. Fyrirtækið stefnir að því að geta ávallt boðið fiskeldi góðan efnivið sem tekur framförum á hverju ári. Áhersla er lögð á að nýta til fullnustu þá tækni að geta stýrt hrygningartíma og er þannig komið til móts við þarfir hverrar eldisstöðvar með tilliti til afhendingartíma á hrognum. Það eykur afköst stöðvanna, lækkar seiðaverð og skilar betri árangri í eldi. Stofnfiskur er stærsti framleiðandi á Íslandi á laxahrognum. Fyrirtækið er leiðandi í kynbótarannsóknum fyrir fiskeldi en býður einnig upp á hrognaframleiðslu, kynbætur fyrir fiskeldi, rannsóknir og ráðgjöf.er íslenskt fyrirtæki sem er stærsti framleiðandi á Íslandi á laxahrognum.

Heimildir
ValaMed

ValaMed er fyrirtæki stofnað árið 2007 með því markmiði að gera lyfjameðferð við krabbameini hnitmiðaðri með því að gera lyfjanæmispróf á krabbameinsfrumum viðkomandi sjúklings fyrir meðferðina. Aðferðin er ekki ný, en er í örum vexti í löndunum umhverfis okkur og eðlilegt að bjóða hana Íslendingum. Jafnframt því að bæta meðferð er verið að kynna til sögunnar það viðhorf, að gera beri læknismeðferð einstaklingsbundnari. ValaMed mun hafa þetta að leiðarljósi. Ræktun krabbameinsfrumna er þjónusturannsókn í samvinnu við krabbameinslækni og skurðlækni sjúklings, þegar það á við. Niðurstaða rannsóknarinnar sýnir fram á hvaða lyf eru mjög ólíkleg til að gagnast í meðferðinni. Í hverri rannsókn eru skoðuð viðbrögð krabbameinsfrumna við 5-10 bestu lyfjum fyrir þá tegund krabbameins sem viðkomandi hefur. Niðurstaðan er ekki bindandi á nokkurn hátt fyrir krabbameinslækninn, einungis ein af mörgum leiðum sem nothæfar eru til að finna bestu lyfjameðferðina.

Heimildir
Þörungaverksmiðjan

Þörungaverksmiðjan er íslensk verksmiðja sem var stofnuð árið 1975 og er sú eina sinnar tegundar á landinu. Fyrirtækið er mikið mannvirki og er framleiðsla þess lífrænt vottuð. Verksmiðjan nýtir þörungagróður á grunnsævi Breiðafjarðar og jarðhitann til að þurrka þang- og þaramjöl. Þangið er skorið með fljótandi slátturvélum og flutt í netum til verksmiðjunnar. Verksmiðjan er stærsti einstaki vinnuveitandinn í Reykhólahreppi og starfa þar um 20 manns.
Hún er í eigu bandaríska stórfyrirtækisins DuPont, sem þar til Dow Inc. og Corteva var skilin frá því, var stærsti einstaki efnaframleiðandi í heimi miðað við sölu.

Nánar tiltekið fram­leiðir Þör­unga­verk­smiðjan  mjöl úr klóþangi og hrossaþara úr Breiðafirði. Meira en 95% af fram­leiðslunni fer til út­flutn­ings og helstu markaðir eru Skot­land, Banda­rík­in, Bret­land, Nor­eg­ur, Hol­land, Þýska­land, Frakk­land, Jap­an og Taív­an.

Mjölið hefur mjög góða bindieig­in­leika vegna mik­ils inni­halds svo­kallaðra gúmmíefna í mjöl­inu. Það er fram­leitt að miklu leyti fyr­ir fyr­ir­tæki sem áfram­vinna efnið til að ein­angra gúmmíefn­in til áfram­vinnslu í ým­is­kon­ar iðnaði, svo sem mat­væla-, snyrti­vöru-, lyfja- og textiliðnaði.

Neðanmálsgreinar
Rauð líftækni

Rauð líftækni er líftækni sem snýst um framleiðslu lyfja og aðra beitingu líftæknilegra aðferða í heilbrigðisvísindum. Sem dæmi mætti nefna framleiðslu insúlíns í erfðabreyttum bakteríum,  skimun eftir nýjum sýklalyfjum í náttúrlegum þýðum baktería og annarra lífvera, og þróun lækninga sem byggja á breytingum í erfðamengi sjúklings (genalækningar).

Sem dæmi um íslenskt fyrirtæki sem byggir starfsemi sína á rauðri líftækni mætti nefna Genís, en innan þess er unnið að þróun á notkun kítíns við bæklunarskurðlækningar með ígræðslu í beinvef. Kítín er einangrað úr rækjuskel og er fjölsykra. Efnið á að koma í veg fyrir að örvefur myndist og í staðinn eðlilegur vefur. Einnig vinnur fyrirtækið að þróun lyfja við mörgum alvarlegustu sjúkdómum samtímans eins og hjartaáföllum og blóðtappamyndunum. Þá eru erfðarannsóknir notaðar til að komast að líffræðilegum orsökum og lyf skilgreind út frá því.

Heimildir

Tengt efni

Líftækni