alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Myrkárdalur

Myrkárdalur er dalur sem skerst nær beint til vesturs út úr Hörgárdal í Eyjafjarðarsýslu. Þar er nokkurt undirlendi, töluvert mýrlent, en há fjöll umlykja dalinn. Jökull er í botni hans og kallast Myrkárjökull. Úr honum rennur áin Myrká um dalinn í Hörgá. Suðurhlið dalsins kallast Flögudalur og þar upp af er Kerlingarfjall og tindurinn Flögukerling.

Í dalnum sjálfum voru tveir bæir, Myrkárdalur og Stóragerði, sem nú eru komnir í eyði. Við mynni dalsins, í Hörgárdal, eru bæirnir Myrkárbakki og  Myrká, sem var áður kirkjustaður og prestssetur. Þar gerðist þjóðsagan um djáknann á Myrká. Fyrir neðan Myrkárdal rennur Myrká í mjög djúpu gili og er sagt að áður hafi verið svo mikill skógur í gilbörmunum báðum megin að dimmt hafi verið ofan í gilinu og dragi áin nafn af því.

Eyjafjarðarsýsla
Hörgársveit
Dalir á Íslandi
Myrká (Hörgárdal)

Myrká er bær og áður kirkjustaður og prestssetur í Hörgárdal í Eyjafjarðarsýslu. Bærinn stendur við mynni Myrkárdals, ekki langt frá ánni Myrká. Hans er getið í Landnámabók og árinnar einnig; um hana voru mörk landnáma Geirleifs Hrappssonar og Þórðar slítanda. Þar segir einnig að Þórður hafi gefið Skólm frænda sínum af landnámi sínu en sonur Skólms, Þórálfur hinn sterki, hafi búið á Myrká.

Á Myrká var prestssetur fram yfir miðja 19. öld og kirkja stóð þar fram á 20. öld, en kirkjugarðurinn er enn notaður og sáluhliðið með klukkunum stendur enn. Þarna á þjóðsagan um djáknann á Myrká að hafa gerst. Þekktastur presta á Myrká er líklega Páll Jónsson sálmaskáld, sem var þar aðstoðarprestur og síðar prestur 1846-1858, síðan á Völlum í Svarfaðardal og seinast í Viðvík. Hann orti meðal annars Ó Jesú, bróðir besti.

Eyjafjarðarsýsla
Hörgársveit
Íslenskir bæir
Viðaraska

Viðaraska er púður sem eftir verður þegar brenndur hefur verið viður. Alls konar öskutegundur finnast við tjaldsvæði.

Innihald 

Um það bil 6–10% af viði verður aska við bruna. Tegund viðarins hefur áhrif á innihaldi öskunnar. Aðstæðurnar, sem viðurinn brann við, hafa líka áhrif á innihald og magn öskunnar. Minni aska myndast við hærra hitastig

Viðaraska inniheldur kalsíumkarbónat, stundum allt að 25 til 45% af því. Minna en 10% viðurösku er pottaska, og minna en 1% hennar er fosfat. Hún inniheldur líka snefilefni: járn, mangan, sink, kopar og suma þunga málma. Þessi hlutföll geta verið mjög breytileg af því að brunahitastig getur haft mikil áhrif á samsetningu viðarösku.

Notkun 

Viðaraska er oft sett í landfyllingu en nú á dögum eru til aðrar umhverfisvænni kostir til öskulosunar.

Í mjög langan tíma hefur viðaraska verið notuð í landbúnaði til þess að gefa jarðvegi næturefni aftur. Hægt er að nota viðarösku sem gróðuráburð, en hún inniheldur ekkert nitur. Vegna kalsíumkarbónats gefur viðaraska frá sér kalk sem afsýrir jarðveginn og lækkar sýrustig hans. Hægt er að búa til kalíumhýdroxíð úr viðarösku, sem getur þá verið notað til að framleiða sápu.

Heimildir

Tengt efni 
 Botnaska
 Eldfjallaaska
 Pottaska

Sóun
Bruni

ar:رماد
ay:Qhilla
ca:Cendra
de:Asche
eo:Cindro
es:Ceniza
fi:Tuhka
fr:Cendre
gd:Luath
gl:Cinza
gn:Tanimbu
he:אפר
io:Cindro
it:Cenere
ja:灰
ko:재
ksh:Eisch
lt:Pelenai
nl:As (verbranding)
nn:Oske
no:Aske
pl:Popiół
qu:Uchpa
ro:Cenuşă
ru:Зола
scn:Cìnniri
sv:Aska
tr:Kül
uk:Зола
Alþjóðlegt ár líffræðilegs fjölbreytileika

Alþjóðlegt ár líffræðilegs fjölbreytileika er árið 2010 samkvæmt ákvörðun Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna 2006. Árið er helgað líffræðilegum fjölbreytileika og mikilvægi hans fyrir líf á jörðu.

Tenglar
 Vefur um alþjóðlegt ár líffræðilegs fjölbreytileika

2010
Ár Sameinuðu þjóðanna
Líffræðilegur fjölbreytileiki
Líffræðilegur fjölbreytileiki

Líffræðilegur fjölbreytileiki eða líffjölbreytni er breytileiki lífvera í tilteknu vistkerfi, lífbelti eða á jörðunni allri. Líffræðilegur fjölbreytileiki er stundum notaður sem mælikvarði á heilsu vistkerfa. Í dag lifa milljónir ólíkra tegunda lífvera á jörðunni. Þær eru niðurstaða 3,5 milljarða ára þróunar. 

Árið 2010 er alþjóðlegt ár líffræðilegs fjölbreytileika.

Hugtakið varð fyrst almennt meðal náttúruverndarsinna og innan verndunarlíffræði á 9. áratug 20. aldar.

Líffræðilegur fjölbreytileiki
Búsvæði

Búsvæði, kjörlendi eða heimkynni er það náttúrulega vistkerfi eða umhverfi sem tiltekinn stofn lífvera nýtir sér til að lifa.

Tengt efni
 Tvístrun búsvæða
 Búsvæðaeyðing
 Búsvæðavernd
 Villigarður
 Líflandafræði

Búsvæði
Vistfræði
Líflandafræði

Líflandafræði fæst við rannsóknir á dreifingu líffræðilegs fjölbreytileika í tíma og rúmi. Hún þróaðist út frá þróunarlíffræði á 7. áratugnum. Dreifingu lífvera er oft hægt að skýra með sögulegum þáttum eins og tegundamyndun, útdauða, landreki, ísmyndun og breytingum á sjávarstöðu og árfarvegum auk tiltækrar orku. 

Líflandafræði notar gjarnan landfræðileg upplýsingakerfi og stærðfræðilíkön til að skilja og spá fyrir um dreifingu lífvera.

Landafræði
Líflandafræði
Vistfræði
Þróunarlíffræði
Hvítárvellir

Hvítárvellir er gamalt stórbýli og höfðingjasetur í Borgarfirði við ósa Hvítár. Jörðin þótti ein mesta kostajörð landsins og var meðal annars ein mesta laxveiðijörð í Borgarfirði. Þar var neðsta lögferja á Hvítá og síðar var gerð þar brú. Þarna lá því þjóðvegurinn um allt þar til Borgarfjarðarbrúin var byggð, auk þess sem Hvítá var notuð til flutninga, og var því löngum gestkvæmt á Hvítárvöllum.

Þar voru kaupstefnur á sumrin til forna og reistu norskir kaupmenn sér þar búðir. Þaðan var Böðvar sonur Egils Skallagrímssonar að koma þegar bátur hans fórst og hann drukknaði ásamt fleirum. Á völlunum kom líka fjölmenni saman til knattleika á söguöld að því er segir í Egils sögu og það var á Hvítárvöllum sem Egill varð fyrst mannsbani, sjö ára að aldri, þegar hann vó Grím Heggsson frá Heggstöðum eftir að hafa farið halloka fyrir honum í knattleik.

Á fyrri hluta 18. aldar bjó Sigurður Jónsson (1679-1761) sýslumaður á Hvítárvöllum ásamt konu sinni, Ólöfu Jónsdóttur. Fyrri maður hennar dó í Stórubólu 1707, nokkrum dögum eftir brúðkaupið. Hún þótti góður kvenkostur og vildu margir giftast henni en Sigurður var hlutskarpastur. Var sagt að einhver vonsvikinn vonbiðill hefði þá sent þeim draug sem nefndur var Stormhöttur. Hann var þó fljótt settur niður en vonbiðillinn sendi þá annan draug í staðinn og var það Hvítárvalla-Skotta, sem löngum var kennt um ýmiss konar óhöpp og óskunda á Hvítárvöllum. Margir kenndu henni um stórbruna sem varð á Hvítárvöllum 1751, þegar sjö manns brunnu inni, þar á meðal Páll sonur Sigurðar og Ólafar, sem fórst þegar hann reyndi að bjarga börnum úr eldinum.

Stefán Stephensen amtmaður bjó á Hvítárvöllum á fyrri hluta 19. aldar. Þegar leið á öldina urðu breskir laxveiðimenn tíðir gestir á Hvítárvöllum og þar var meðal annars stunduð niðursuða á laxi. Árið 1898 keypti Charles Gauldrée-Boilleau barón jörðina og settist þar að og hafði mikil umsvif. Hann varð þó fjárvana um síðir og fyrirfór sér í Englandi 1901. Þórarinn Eldjárn skrifaði skáldsögu um hann sem nefnist Baróninn og kom út 2004.

Heimildir 
 

Borgarfjörður
Verndunarlíffræði

Verndunarlíffræði fæst við rannsóknir á líffræðilegum fjölbreytileika jarðar með það fyrir augum að vernda tegundir og búsvæði þeirra gegn síaukinni eyðingu af mannavöldum. Greinin kom fram á sjónarsviðið um sama leyti og hugtakið „líffræðilegur fjölbreytileiki“ í upphafi 9. áratugar 20. aldar út af vaxandi áhyggjum vísindamanna af aukinni tíðni útdauða og búsvæðaeyðingar af mannavöldum. Verndunarlíffræði er þverfaglegt fag sem tengir saman líffræði, hagfræði og auðlindastjórnun. 

Verndunarlíffræði
Náttúruvernd
Búsvæðaeyðing

Búsvæðaeyðing er eyðing búsvæða lífvera. Búsvæðaeyðing dregur úr líffræðilegum fjölbreytileika á því svæði og eykur hættu á útdauða tegunda. Meginorsök búsvæðaeyðingar af mannavöldum er skógeyðing vegna landbúnaðar í þróunarlöndum, en búsvæðaeyðing stafar líka af þéttbýlismyndun og nýtingu náttúruauðlinda (t.d. námagröftur, vatnsaflsvirkjanir og botnvörpuveiðar). Aðrar orsakir búsvæðaeyðingar geta verið loftslagsbreytingar, ágengar aðskotategundir, jarðhræringar, búsvæðaskipting og breytingar á næringarsamsetningu vistkerfa.

Búsvæði
Vistfræði
Lífbelti

Lífbelti er tiltekin samsetning loftslags og gróðurfars. Lífbelti eru ekki skilgreind út frá tilteknum tegundum lífvera eins og vistkerfi.

Lífbelti eru flokkuð eftir því hvort þau eru á þurru landi, í ferskvatni eða sjó og eftir breiddargráðu, raka og hæð.

Kort yfir lífbelti 

 
Vistfræði

ru:Природная зона
Lífsvæði

Lífsvæði er einsleitt náttúrulegt umhverfi sem hýsir tiltekna samsetningu dýra og jurta. Ólíkt búsvæði sem vísar til umhverfis tiltekins stofns lífvera af einni tegund, lýsir lífsvæði umhverfi heils líffélags, það er allra þeirra lífvera sem lifa á sama svæði. Dæmi um lífsvæði er mýri, hálendi eða tjörn.

Vistfræði
 

ru:Местообитание
Líffélag

Plöntur, dýr, sveppir og örverur eru lífverur. Allar lífverur sem búa í sama vistkerfinu mynda líffélag. Plöntur, hornsíli, mýlirfur og stökkkrabbar eru hluti af líffélagi í tjörn. Skordýr, fuglar, tré, öll smádýrin og aðrar plöntur mynda líffélag í vistkerfi skógar. Þessar lífverur eru háðar hver annarri. Í eyðimörk eru skordýr og fuglar hluti af líffélagi og lifa þessar tegundir á plöntum. Önnur dýr, t.d. eðlur, nærast svo á eggjum fuglanna og einnig á skordýrum. Enn stærri dýr lifa svo á eðlunum. Plönturnar eru fæða plöntuætanna og hin dýrin lifa á plöntuætunum og öðrum dýrum. Það lifa ekki öll dýr í líffélagi á plöntum en þau dýr geta þó ekki lifað án plantanna. Plönturnar éta hins vegar ekki neitt en þær þurfa engu að síður næringu eins og aðrar lífverur og hana fá þær með því að framleiða næringu sjálfar. Innan líffélaga er oft talað um gróðursamfélag sem á þá við allar plöntur sem vaxa á sama svæði eða dýrasamfélag sem geta t.d. verið allar tegundir fugla sem lifa á einni eyju.

Tenglar 
 https://vefir.mms.is/flettibaekur/namsefni/madurognattura/26/

Vistfræði
Búsvæðavernd

Búsvæðavernd er aðferð í landstjórnun sem miðar að því að vernda og endurheimta búsvæði villtra jurta og dýra, sérstaklega tegunda sem eru háð verndun, til að minnka hættu á útdauða, skiptingu búsvæða eða minnkun útbreiðslu. Búsvæðavernd miðar þannig að því að viðhalda líffræðilegum fjölbreytileika svæðis.

Búsvæði
Náttúruvernd
Krossneslaug

Krossneslaug er steinsteypt íslensk útisundlaug við fjöruborðið, fáeina kílómetra frá Norðurfirði í Strandasýslu. Laugin var tekin í notkun 5. júlí árið 1954. Hún er 12 1/2 x 6 metrar að flatarmáli. Umhverfis hana er steyptur stígur og við hana standa steyptir búningsklefar. Laugin og önnur mannvirki í sambandi við hana munu hafa kostað um 140 þúsund krónur.

Það var ungmennafélagið „Leifur heppni" og hreppsnefndin á staðnum, sem stóðu að byggingu laugarinnar. Vatn í laugina fæst úr Krossneslaugum, sem er skammt frá, en svo hagar til, að skammt frá sjó er fagur hvammur, en í hann streymir sjóðheitt vatn frá fyrrnefndum Krossneslaugum, svo og kaldur bunulækur. Eru skilyrði þarna því hin ákjósanlegustu frá náttúrunnar hendi. 

Sundlaugar á Vestfjörðum
Árneshreppur
Urðun

Urðun er það er að grafa sorp niður í jörðina, og er elsta tegund sorpeyðingar. Staður þar sem sorp er grafið heitir urðunarstaður. Í gegnum tíðina hefur urðun verið algengasta sorpstjórnunaraðferðinn, og er enn í notkun í dag í mörgum löndum.

Hægt er að nota nokkrar aðferðir til að hafa stjórn á sorpinu:
 Geyma sorpið á eins litlu svæði og hægt er
 Þjappa sorpinu saman til að draga úr rúmtaki þess
 Þekja sorpið með jarðvegi daglega

Þegar sorpbílar eru komnir á urðunarstað eru þeir vegnir á bílavog og innihald þeirra skoðað til að ganga úr skugga um að í þeim sé ekkert sorp sem ekki má grafa á þessum urðunarstað. Á eftir er sorpbílunum ekið á stað þar sem sorpið er sett í jörðina og losaðir þar. Svo er ekið með þjöppunartækjum yfir sorpið til að þjappa því saman. Áður en sorpbílarnir fara af staðnum eru dekk þeirra hreinsuð og þeir stundum vegnir aftur án innihalds. Með því að vigta sorpbílana er hægt að halda utan þyngd þess sorps sem kemur til urðunar á hverjum degi.

Á mörgum urðunarstöðum er ennfremur móttaka fyrir endurvinnanlegt sorp sem er aðgengileg almenningi.

Tengt efni 
 Endurvinnsla
 Sorpbrennsla
 Sorpstjórnun

Landfylling
Sorpstjórnun
Drekkingarhylur

Getur líka átt við Drekkingarhyl í Bessastaðaá. 
Drekkingarhylur var aftökustaður í Öxará á Þingvöllum. Drekkingarhylur er rétt við brúna, þar sem Öxará fellur austur úr Almannagjá. Í Drekkingarhyl var konum drekkt fyrir dulsmál og blóðskömm, en heimildir eru til um 18 konur sem létu líf sitt þar.

Ekki var um fornan sið að ræða. Stóridómur sem var samþykkt á Íslandi árið 1564 kvað fyrst á um dauðarefsingu fyrir blóðskömm en elstu heimildir um aftöku í Drekkingarhyl er frá árinu 1618. Síðustu konunni mun hafa verið drekkt í hylnum árið 1739. Karlar voru einnig líflátnir (hálshöggnir) á þinginu fyrir sömu brotin.

Tengt efni 
 Brennugjá
 Gálgaklettur
 Höggstokkseyri

Tenglar 
 Drekkingarhylur fái sinn forna svip; af Mbl.is
 Már Jónsson. „Hvað er Stóridómur?“ Vísindavefurinn, 23. ágúst 2004. Sótt 31. mars 2018
 Már Jónsson. „Hversu mörgum konum var drekkt í Drekkingarhyl og fyrir hvað?“ Vísindavefurinn, 29. júní 2016. Sótt 31. mars 2018.

Þingvellir
Jón Halldórsson í Hítardal

Jón Halldórsson (6. nóvember 1665 – 27. október 1736) prófastur og sagnaritari í Hítardal í Hraunhreppi í Mýrasýslu var mikilvirkur rithöfundur og fræðimaður.

Séra Jón var sonur Halldórs Jónssonar, sem var prestur í Reykholti frá 1657 – 1704, og konu hans Hólmfríðar Hannesdóttur. Jón fór í Skálholtsskóla fjórtán ára að aldri og útskrifaðist þaðan eftir fjögurra ára nám. Hann sigldi og hóf nám í Kaupmannahafnarháskóla 1686 og var þar í tvö ár. Eftir heimkomuna 1688 var hann heyrari í Skálholtsskóla í fjögur ár en varð prestur í Hítardal árið 1692 og gegndi því embætti til dauðadags. Eftir því sem Finnur sonur hans segir í Kirkjusögu sinni fór Jón ekki að gefa sig að sagnaritun fyrr en um fimmtugt, það er að segja um 1715, en þá tók hann við sér svo um munaði og er almennt talinn merkasti sagnaritari Íslendinga á fyrri hluta 18. aldar.

Jón skrifaði meðal annars sögur biskupa á Hólum og í Skálholti og sögur skólameistara, presta og alþingisskrifara. Hann skráði einnig Hítardalsannál, Hirðstjóraannál og fleiri sagnarit.

Árið 1708 átti Jón biskup Vídalín í mestu vandræðum með að fá hæfan skólameistara í Skálholtsskóla af því að lærðum mönnum hafði fækkað svo mjög í Stórubólu. Fékk hann þá séra Jón til að koma og gegna skólameistarastarfinu um tveggja ára skeið. Árið 1710 varð svo Þorleifur Arason skólameistari en séra Jón fór aftur í Hítardal. Hann hafði oft ungmenni hjá sér og kenndi þeim og stundum voru stúdentar í framhaldsnámi hjá honum eftir að hafa útskrifast úr Skálholts- eða Hólaskóla.

Eftir lát Jóns biskups Vídalín gegndi Jón biskupsstörfum í tvö ár. Hann var kosinn biskup að sér fjarstöddum við útför Jóns Vídalin og aftur á Alþingi sumarið eftir af prestum úr Skálholtsbiskupsdæmi og ætlaði hann að taka því og fara utan með Eyrarbakkaskipi til að sækja vígslu en þá fréttist að séra Jón Árnason, prófastur í Strandasýslu, ætlaði að sigla til að sækjast eftir biskupsembættinu og hætti hann þá við utanferð þótt margir hvettu hann til að fara. Hann dó 27. október 1736 eftir að hafa legið rúmfastur frá jólum árið áður.

Kona Jóns var Sigríður Björnsdóttir (1667 – 1756) frá Snæfoksstöðum. Synir þeirra voru þeir Finnur Jónsson biskup og Vigfús Jónsson, prestur og fræðimaður í Hítardal.

Heimildir 
 
 
 

Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir prestar
Íslenskir sagnaritarar
Íslenskir skólameistarar
Skálholtsskóli
Sorp

Sorp (einnig þekkt sem rusl, skran eða drasl) er óæskilegt eða ónytsamlegt efni. Í lífverum kallast ónytsamleg efni eða eiturefni sem þær gefa frá sér úrgangur.

Sorp er tengt þróun mannsins á tæknilegan og félagslegan hátt. Samsetning sorps hefur breyst með tímanum. Sumt sorp hefur hagfræðilegt gildi og má endurvinna.

Sorp getur verið huglægt hugtak, það er að segja það sem er talið sorp af sumu fólki er ekki talið sorp af öðru fólki. Víða er talið að sorp sé nýtanleg auðlind, en deilt er um hvernig best sé að nota hana.

Til eru margar tegundir af sorpi sem eru unnar með sorpstjórnun:
 Heimilissorp
 Byggingar- og niðurrifssorp
 Iðnaðarsorp
 Læknisfræðilegt sorp
 Spilliefni, geislavirkt sorp og rafeindasorp
 Lífbrjótanlegt sorp

Oft er sorp grafið í jörðu á sérstökum urðunarstöðum.

Sorp
Sorpstjórnun
Lífræn meindýravörn

Lífræn meindýravörn er meindýraeyðing eða vörn í landbúnaði sem byggir á notkun nytjadýra til að eyða eða hafa hemil á skaðvöldum í ræktun á borð við lýs, maura, illgresi og ýmsa plöntusjúkdóma. Nytjadýrið nærist þá yfirleitt á skaðvaldinum eða notar hann sem hýsil. Lífræn meindýravörn er hluti af samþættum vörnum í garðyrkju. 

Garðyrkja
Meindýraeyðing
Lífrænar varnir
Lífræn ræktun
Helgi bjóla Ketilsson

Helgi bjóla Ketilsson var landnámsmaður sem nam land á Kjalarnesi milli Mógilsár og Mýdalsár og bjó á Hofi. 

Helgi var sonur Ketils flatnefs og bróðir Auðar djúpúðgu, Björns austræna og Þórunnar hyrnu. Hann fór til Íslands úr Suðureyjum mjög snemma á landnámsöld og var hinn fyrsta vetur undir þaki Ingólfs Arnarsonar í Reykjavík. Svo nam hann land á Kjalarnesi með ráði Ingólfs og bjó þar síðan. Hann hafði verið skírður en hefur vísast verið blendinn í trúnni; í Kjalnesinga sögu er honum svo lýst að hann hafi verið „nýtmenni mikit í fornum sið, blótmaðr lítill, spakr ok hægr við alla“.

Kona Helga er ekki tilgreind í Landnámu en í Kjalnesinga sögu, sem þykir fremur ótraust heimild, er hún sögð hafa verið Þórný dóttir Ingólfs Arnarsonar. Synir hans voru Víga-Hrappur og Kollsveinn. Jón Ögmundsson biskup var niðji Kollsveins.

Heimild 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Kjósarsýsla
Hinar 95 greinar

Hinar 95 greinar (eða hinar 95 greinar Lúthers) (latína: Disputatio pro declaratione virtutis indulgentiarum) voru ádeilandi greinar, sem Marteinn Lúther negldi á hallarkirkjuhurðina í Wittenberg þann 31. október 1517 og var það upphaf siðbyltingar. Greinarnar sneru aðallega gegn páfa og aflátsbréfssölu kaþólsku kirkjunnar. 

Mótmælendatrú
Kaþólska kirkjan
1517
Hvítsveppir

Hvítsveppir (fræðiheiti: Candida) eru ættkvísl gersveppa sem lifa samlífi með dýrum, þar á meðal mönnum. Oftast lifa þeir gistilífi en geta við vissar aðstæður orðið að meinvaldi. Þrusksveppur (Candida albicans) er sá hvítsveppur sem oftast veldur sýkingum (þruski). Hann er hluti af þarmaflóru spendýra ásamt fleiri tegundum hvítsveppa. Þessar tegundir geta valdið sjúkdómum hjá fólki með veiklað ónæmiskerfi. 

 

en:Candida (genus)
es:Cándida (género)
no:Candida
sl:Kandide
Snædalur

Snædalur er lítið dalverpi sem gengur upp af Hamarsdal sunnanverðum í Hamarsfirði. Liggur mynni hanns í um 120 metra hæð yfir sjávarmáli. Eins og nafnið bendir til leysir snjó þar seint á vorin. Úr dalnum rennur Snædalsá og fellur hún í Snædalsfossi niður í Hamarsdal. 
 

Múlaþing
Dalir á Íslandi
Óbeygjanlegt orð

Í málfræði telst orð óbeygjanlegt ef það tekur engum beygingum, í tölu, kyni og falli eða tíð, það getur ekki haft hljóðskipti, o.s.frv.

Í íslensku eru samtengingar, nokkur atviksorð og lýsingarorð óbeygjanleg.

Óbeygjanleg orð eru samtengingar, forsetningar, atviksorð, nafnháttarmerki og upphrópanir

Formfræði
Gersveppir

Gersveppir (fræðiheiti Saccharomycotina) eru undirfylking asksveppa sem mynda ekki gróhirslu eða ask, heldur fjölga sér með knappskotum. Undirfylkingin inniheldur aðeins einn flokk Saccharomycetes sem inniheldur aðeins einn ættbálk Saccharomycetales. 

Á Íslandi voru aðeins tvær tegundir skráðar árið 2004, ölger (Saccharomyces cerevisiae) og Pichia anomala sem báðar fundust á mönnum.

Tilvísanir
Ölger

Ölger (fræðiheiti: Saccharomyces cerevisiae) er tegund gers sem er algengast að nota í bakstri, víngerð og bruggun öls þar sem það stendur á bak við algengustu tegund gerjunar. Talið er að það hafi upphaflega verið einangrað af hýði vínberja. Það er líka mest notaða rannsóknartegund heilkjörnunga. Ölgersfrumur eru kúlulaga eða egglaga 5-10 míkrómetrar í þvermál. Það fjölgar sér með knappskotum.

Gersveppir
Lónsheiði

Lónsheiði (398 metrar) liggur á milli Lónssveitar í Austur-Skaftafellssýslu og Álftafjarðar í Suður-Múlasýslu. Yfir hana lá hringvegurinn fram til ársins 1981 þegar vegur var lagður um Hvalnes- og Þvottárskriður.

Múlaþing
Sveitarfélagið Hornafjörður
Gullfoss (bjór)

Gullfoss er íslenskur bjór framleiddur af Bruggsmiðjunni á Árskógsströnd fyrir Brugghús Reykjavíkur.

Gullfoss er ljós og tær lagerbjór, kryddaður með tékkneskum saaz- og þýskum perle-humlum. Hann var hannaður af danska bruggmeistaranum Anders Kissmeyer, stofnanda Nørrebro Bryghus í Kaupmannahöfn, en framleiddur af Bruggsmiðjunni sem hefur einkum fengist við að framleiða pilsnera að tékkneskri fyrirmynd.

Tengt efni 
 Bjór á Íslandi

Tenglar 
 Opinber vefur Gullfoss
 Dómar á Ratebeer.com
 Vínbúðin: Gullfoss
 Mbl.is: Gullfoss seldur í flöskum
 Visir.is: Íslenski bjórinn Gullfoss kominn á markað

Íslenskir bjórar
Bjórlíki

Bjórlíki er blandaður áfengur drykkur sem var vinsæll um stutt skeið á Íslandi á 9. áratug 20. aldar þegar ekki mátti selja þar bjór en kráarmenning var að ryðja sér til rúms að erlendri fyrirmynd. Fyrsta eiginlega ölkráin sem opnaði í Reykjavík var Gaukur á Stöng sem var innréttaður að þýskri fyrirmynd. Barþjónar á staðnum tóku upp á því að blanda kláravíni, vodka og viskýi í léttöl og gera þannig drykk sem var um 5% að styrkleika og minnti á bjór. Þessi drykkur varð talsvert vinsæll og fleiri staðir tóku hann upp og gerðu sína eigin útgáfu af honum. Flestum bar þó saman um að bjórlíkið stæðist engan veginn samanburð við fyrirmyndina og var jafnvel litið á sölu þess sem storkun gagnvart bjórbanninu, en þá voru uppi háværar raddir um afnám þess.

Vegna kvartana yfir hinni nýju kráarmenningu, sóðaskap og illri umgengni í kringum krárnar, sem einkum var kennd drykknum, ákvað dómsmálaráðherra að banna sölu hans 1985. Sama ár gerði lögreglan upptæk tæki til blöndunar bjórlíkis sem fengust hjá Ámunni. Eigandi Ámunnar Guttormur P. Einarsson var síðar dæmdur fyrir að hafa blandað bjórlíki og selt undir merkjum Bjórsamlagsins.

Íslenskir áfengir drykkir
Kleisþenes

Kleisþenes (á forngrísku: Κλεισθένης) var aþenskur yfirstéttarmaður sem umbreytti stjórnskipan Aþenu árið 508 eða 507 f.Kr. og lagði grunn að aþenska lýðræðinu. Af þessum sökum er hann stundum nefndur „faðir aþenska lýðræðisins“. Kleisþenes var dóttursonur harðstjórans Kleisþenesar frá Sikyon.

Fornir Aþeningar
Graftarkirkja

Graftarkirkja (graftrarkirkja eða grafarkirkja) var áður fyrr haft um kirkju sem heimilt var að greftra fólk við. Graftarkirkja er því oftast nálægt afmörkuðum grafreit. Oft voru fyrirmenn og fyrirfrúr einnig grafnir inn í sjálfri kirkjunni, til dæmis undir gólfinu. Legsteinar eru því oft hluti af gólfi kirkjunnar og flúgta við það. Graftarkirkja nútildags er venjulega haft um kirkju með kirkjugarði.

Tengt efni 
 Sóknarkirkja
 Grágás á Wikiheimild, minnist á graftarkirkju. 

Kirkjur
Reykbjór

Reykbjór (þýska: Rauchbier) er bjórstíll sem er bruggaður með reyktu malti, þ.e. meltu byggi sem hefur verið þurrkað yfir opnum eldi. Reykbjór á sér rúmlega þrjú hundruð ára sögu. Af honum er afar sterkt reykbragð. 

Bjór
Björn austræni Ketilsson

Björn austræni Ketilsson var landnámsmaður á Snæfellsnesi, nam land á milli Hraunsfjarðar og Stafár og bjó rausnarbúi í Bjarnarhöfn.

Björn var sonur Ketils flatnefs en móðir hans var Yngvildur, dóttir Ketils veðurs hersis af Hringaríki. Þegar Ketill fór til Suðureyja í erindum Haraldar hárfagra sá Björn um eignir hans í Noregi. Ketill skilaði ekki skatti til konungs og þá rak Haraldur Björn burt og tók eignir þeirra feðga undir sig. Björn fór þá vestur um haf til föður síns en vildi ekki setjast þar að, heldur hélt til Íslands og nam þar land. Hann var sá eini af börnum Ketils sem ekki tók skírn og er hann sagður heygður við Borgarlæk.

Kona Bjarnar var Gjaflaug Kjallaksdóttir. Synir þeirra voru Kjallakur gamli sem bjó í Bjarnarhöfn eftir föður sinn og var föðurafi Víga-Styrs og ættfaðir Kjallekinga, Vilgeir og Óttar. Helgi sonur Óttars herjaði á Skotland og tók að herfangi Niðbjörgu, dóttur Bjólans konungs og Kaðlínar, dóttur Göngu-Hrólfs. Sonur þeirra var Ósvífur spaki Helgason, faðir Guðrúnar Ósvífursdóttur.

Heimild 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Snæfellsnes