alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Angelicum

Angelicum (latína: Pontificia Studiorum Universitas a Sancto Thoma Aquinate in Urbe) er kaþólskur háskóli í Róm á Ítalíu.

Saga 

Angelicum var stofnaður árið 1580 og nefndur eftir Tómas af Aquino (latína: Collegium Divi Thomæ de Urbe).

Markverðir nemendur 
 Jóhannes Páll 2., Páfi
 Noël Kinsella, forseti öldungadeildar kanadíska þingsins
 Georges Pire, hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1958
 Hilary Paweł Januszewski, kaþólskur prestur og píslarvottur, dó 25. mars 1945 í útrýmingarbúðinni í Dachau.

Neðanmálsgreinar

Tenglar 

 Pontificia Universitas Studiorum a Sancto Thoma Aquinate in Urbe - Angelicum  opinber heimasíða (en) (ít)
 Angelicum University Press (en) (ít)
 Angelicum Newsletter Blog (en) (ít)
 AngelicumSTOQ (Science, Theology and the Ontological Quest)  (en)
 Associazione Studentesca Pontificia Università San Tommaso (ít) 
 YouTube: Angelicum University (en) (ít)

Páfaháskólar
Dóminíkanar
Háskólar á Ítalíu
Róm
Stofnað 1580
Hallbjörg Bjarnadóttir

Hallbjörg Bjarnadóttir (11. apríl 1915 – 28. september 1997) var tónlistarmaður og skemmtikraftur. Hallbjörg var frá Brunnstöðum á Akranesi. Hún söng og samdi einkum djasslög og varð fyrst kvenna til að fást við djasstónlist. Meðal þekktustu laga Hallbjargar má nefna Vorvísu við kvæði Jóns Thoroddsen, Björt mey og hrein við kvæði Stefáns Ólafssonar frá Vallanesi og Ennþá man ég hvar. Tvíburasystir Hallbjargar var Kristbjörg, kölluð Títa. Systir þeirra var Steinunn og einnig tónlistarkona. Hallbjörg lærði í Danmörku og bjó og starfaði þar lengi. Einnig bjó hún um tíma í Bandaríkjunum en flutti til Íslands árið 1992.

Íslenskir tónlistarmenn

Íslenskar söngkonur
Íslenskar konur
Náttúrumyndun

Náttúrumyndun er atburður eða fyrirbæri sem ekki er af mannavöldum, þótt atburðurinn geti haft áhrif á menn (eins og bakteríur, öldrun, náttúruhamfarir). Dæmi um náttúrumyndun eru til dæmis eldgos eða veður.

Náttúruvísindahugtök
19 (tala)

19 er náttúruleg tala á milli 18 og 20. Hún er frumtala.

Vísindi 
 Sætistalan fyrir kalín.

Tölur
Möttull

Möttull jarðar er stærsta hvel jarðar og nær frá neðra borði jarðskorpunnar að ytra borði kjarna jarðar á um 2900 km dýpi. Möttullinn er þéttur og fastur niðri við kjarnann vegna mikils þrýstings. Bergið linast þegar ofar dregur og á um 200 km dýpi er hann seigfljótandi. Síðan verður hann fastur aftur á 100 km dýpi. 

Möttullinn er með mun málmríkari efnasambönd en jarðskorpan. Við mörk möttuls og kjarna er hitinn um 3250 °C. Þrátt fyrir þennan mikla hita er efnið á þessu dýpi í föstu formi. Hitastigið lækkar svo eftir því sem ofar dregur. Á um 200 km dýpi hefur þrýstingurinn lækkað verulega en hitinn er enn það mikill að bergið fer að linast (verður deigt). Það heldur áfram að linast eftir því sem nær dregur yfirborði og þrýstingi léttir en á 100 km dýpi harðnar það snögglega vegna þess að hitastigið fer þar ört lækkandi. Þetta deiga lag sem nær þá frá um 100 km dýpi og niður á 200 km dýpi kallast deighvel. 

Jarðfræði
Sejny

Sejny, (litháíska: Seinai) er bær í Póllandi. Íbúar voru 5 872 árið 2008.

Borgir í Póllandi
Málfríður Einarsdóttir

Málfríður Einarsdóttir (23. október 1899 – 25. október 1983) var íslenskur rithöfundur og þýðandi. Hún er þekktust fyrir sérstakan og leikandi ritstíll sinn sem kemur best fram í fyrstu tveimur bókum hennar: Samastaður í tilverunni og Úr sálarkirnunni. 

Málfríður fæddist í Munaðarnesi í Stafholtstungum. Hún var dóttir hjónanna Einars Bjarnasonar bónda þar og konu hans Kristjönu Björnsdóttur, ljósmóður. Málfríður lauk brottfararprófi frá Kennaraskóla Íslands 1921 og giftist 1928 Guðjóni Eiríkssyni, kennara. Hann lést árið 1970.

Málfríður lagði stund á ritstörf um árabil. Auk skáldsagna og „minningarbóka“ hennar birtust kvæði og greinar eftir hana í dagblöðum og tímaritum og einnig þýddi hún bækur um ýmisleg efni. Málfríður hlaut viðurkenningu frá Menntamálaráði 1978.

Helstu verk Málfríðar 
 1977 – Samastaður í tilverunni 
 1978 – Úr sálarkirnunni
 1979 – Auðnuleysingi og Tötrughypja
 1981 – Bréf til Steinunnar 
 1983 – Tötra í Glettingi 
 1986 – Rásir dægranna (eftirlátin rit)

Tenglar 
 Málfríður Einarsdóttir; minningagreinar í Morgunblaðinu 1983
 Málfríður með Tötru í Glettingi; grein í DV 1983
Verk Málfríðar
 Bréf til Önnu; Þjóðviljinn 1956

Íslenskir rithöfundar

Íslenskar konur
Andrej Tarkovskíj

Andrej Arsenjevitsj Tarkovskíj (Rússneska: Андре́й Арсе́ньевич Тарко́вский) (4. apríl 1932 – 29. desember 1986) var sovéskur kvikmyndagerðarmaður, rithöfundur og óperuleikstjóri. Hann gerði aðeins sjö kvikmyndir í fullri lengd á ferli sínum, en hefur haft mikil áhrif á aðra leikstjóra. Kvikmyndir hans þykja oft tormeltar en sjálfur lagði hann jafnan áherslu á að myndir
hans ættu ekki að tjá hlutlægan veruleika heldur drauma, hugsanir og endurminningar. 

Guðrún Gísladóttir, leikkona, lék hlutverk völvunnar í síðustu kvikmynd Tarkovskíjs: Fórninni

Verk Tarkovskys 

 1962 – Æska Ívans
 1966 – Andrei Rublev
 1972 – Solaris
 1975 – Spegill
 1978 – Stalker
 1983 – Nostalgia
 1986 – Fórnin

Tenglar 
 Andrej Tarkovskíj á Internet Movie Database.
 Einn helsti boðberi óhefðbundinnar kvikmyndagerðar; grein í Morgunblaðinu 1986

Sovéskir kvikmyndaleikstjórar
Svörtu munnmælin

Svörtu munnmælin  (spænska: La Leyenda Negra) er hugtak sem Julián Juderías setti fram árið 1914 í bók sinni: La leyenda negra y la verdad histórica (Svörtu munnmælin og hinn sagnfræðilegi sannleikur). Hugtakið er notað þegar talað er um hinar neikvæðu lýsingar á Spáni og Spánverjum í sagnfræðiritum þar sem þeir eru t.d. sagðir vera „grimmir“, „óbilgjarnir“ og „ofsafengnir“. Andstæða svörtu munnmælanna eru hvítu munnmælin.

Tilvísanir 

Saga Spánar
Bacillus anthracis

Bacillus anthracis er Gram-jákvæð, grómyndandi, valfrjálst loftsækin, staflaga baktería. Náttúrleg heimkynni hennar eru í jarðvegi þar sem hún brýtur niður plöntuleifar og annan úrgang. Hún er sýkill og berist hún í dýr eða menn getur hún valdið miltisbrandi.

Saga 
B. anthracis var fyrsta bakterían sem sýnt var óyggjandi fram á að ylli sjúkdómi, en það gerði Robert Koch árið 1876.

Heimildir 

Gerlar
Mycobacterium tuberculosis

Mycobacterium tuberculosis er nauðháð loftsækin baktería sem veldur berklum. Hún tilheyrir fylkingu geislagerla og flokkast því sem Gram-jákvæð þó hún litist reyndar illa eða ekki með hefðbundinni Gramlitun vegna vaxkenndrar slímhúðar úr mýkóliksýru sem umlykur frumurnar. Hún litast, hins vegar, vel með svokallaðri sýrufastri litun, eða Ziel-Nielsen litun, og er því gjarnan sögð sýruföst.

Saga 
Robert Koch uppgötvaði M. tuberculosis og lýsti henni í grein sem kom út 24. mars 1882 og nú þykir klassísk. Hann hlaut nóbelsverðlaunin í læknis- eða lífeðlisfræði árið 1905 fyrir uppgötvun sína.

Heimildir 

Gerlar
Sjálfskviknun

Sjálfskviknun (sjaldnar skrifað sjálfkviknun) er úrelt kenning sem fjallar um upphaf lífsins í lífvana efni og segir að þetta sé daglegt brauð.

Sjálfskviknun og orðaruglingur 
Sjálfskviknun má ekki rugla saman við sjálfsíkviknun , eins og t.d. getur gerst þegar eldur kemur upp í fernisblautu sagi vegna efnahvarfa. Og sjálfskviknun má ekki heldur rugla saman við sjálfkveikju  í sambandi við bíla. Né heldur má rugla sjálfskviknun við sjálfsíkveikju sem stundum er haft um hið sama og sjálfsíkviknun, en einnig um það þegar sjálfsprottinn eldur tekur sig upp í líkama manns (enska: Spontaneous human combustion) sem á íslensku er þó oftast nefnt sjálfvakinn bruni.

Heimildir

Upphaf lífsis
Úreltar líffræðikenningar
Týsgata

Týsgata er stutt gata í miðbæ Reykjavíkur sem teygir sig frá Þórsgötu í norðri til Skólavörðustígs í suðri.

Götur í Reykjavík
Carl Vogt

Carl Christoph Vogt (1817 – 1895) var svissneskur náttúrufræðingur og rithöfundur. Hann tók þátt í Bernaleiðangrinum og skrifaði  um þetta ferðalag bókina Nord-Fahrt entlang der Norwegischen Küste, nach dem Nordkap, den Insel Jan Mayen und Island (útg. 1863).

Leiðangurinn var farinn vorið 1861 og var það dr. Georg Berna, þýskur náttúrufræðingur, sem skipulagði og fjármagnaði leiðangurinn. Aðrir sem tóku þátt í þessum leiðangri voru Johann Heinrich Hasselhorst, þýskur myndlistamaður, Alexander Gressly, dýrafræðingur, og Alexander Herzen, læknir og lífeðlisfræðingur. Þeir silgdu á Joacim Hinrich frá Hamborg 29. maí 1861.

Heimild 
 Frank Ponzi, Ísland á 19. öld.

Svisslendingar
Fólk fætt árið 1817
Fólk dáið árið 1895
Georg Berna

Georg Berna (fæddur 30. júní 1836, dáinn 18. október 1865) var þýskur náttúrufræðingur. Hann skipulagði og fjármagnaði leiðangur, sem farinn var á Joacim Hinrich frá Hamborg 29. maí 1861 til Noregsstranda, Jan Mayen og Íslands.

Aðrir þátttakendur voru Carl Vogt (1817 – 1895) svissneskur náttúrufræðingur og rithöfundur, sem skrifaði bókina Nord-Fahrt (útg. 1863) um ferðalagið. Bókin hét fullu nafni: Nord-Fahrt entlang der Norwegischen Küste, nach dem Nordkap, den Insel Jan Mayen und Island. Í Bernaleiðangrinum voru líka Johann Heinrich Hasselhorst, þýskur myndlistamaður — og myndir hans skreyttu bókina. Frummyndirnar eyðilögðust trúlega í loftárásunum á Frankfurt.
Georg Berna sneri heim með íslenskan kvenbúning sem varðveittur var í kastala Berna í nágrenni Frankfurt í meira en öld, hann slapp heill umdan tveimur heimsstyrjöldum. Búningnum fylgdi skotthúfa, nisti og víravirkisbelti. Árið 1895 var tekin ljósmynd af búningnum í kastalanum. Johann Heinrich Hasselhorst teiknaði líka 1863 Ladies on Horseback sem hékk lengi í vinnustofu Berna.

Auk þeirra voru í ferðinni: Alexander Gressly, dýrafræðingur og Alexander Herzen, læknir og lífeðlisfræðingur.

Heimild 
 Ponzi, Frank. Ísland á 19. öld.

Tenglar 
 Í leit að 19. öldinni: grein í Lesbók Morgunblaðsins 1986

Þýskir vísindamenn
Amanz Gressly

Amanz Gressly (17. júlí 1814 – 13. apríl 1865) var svissneskur jarðfræðingur og steingervingafræðingur. Hann er talinn einn af upphafsmönnum nútímajarðlagafræði og fornvistfræði.

Hann tók þátt í Bernaleiðangrinum, sem þýski náttúrufræðingurinn dr. Georg Brenna skipulagði og fjármagnaði. Lagt var upp í leiðangurinn á Joacim Hinrich 29. maí 1861 til Noregsstranda, Jan Mayen og Íslands. Svisslendingurinn Carl Vogt, náttúrufræðingur og rithöfundur, var með í för og gaf út bókina Nord-Fahrt 1863.

Dýrafræðingar
Alexander Herzen

Alexander Herzen (fæddur 6. apríl 1812, dáinn 21. janúar 1870) var læknir og lífeðlisfræðingur tók þátt í Bernaleiðangrinum, sem fór 20. maí 1861 frá Hamborg.

Heimild 
 Frenk Ponzi, Ísland á 19 öld.

Rússneskir læknar
Lífeðlisfræðingar
Sólmyrkvi

Sólmyrkvi (sem til forna var nefnt myrkur hið mikla ) er það kallað þegar tunglið fer fyrir sólu frá jörðu séð og skyggir þannig á hana að hluta til eða öllu leyti. 

Tunglmyrkvi kallast það þegar jörð myrkvar sólu frá tungli séð. Þá er jörðin í beinni línu á milli sólar og tungls og skuggi jarðarinnar lendir á yfirborði tunglsins, það kallast raðstaða eða okstaða.

Sólmyrkvar á Íslandi 
 Sólmyrkvinn 20. mars 2015
 Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026

Tilvísanir

Tenglar 
 Sólmyrkvi við lok 20. aldarinnar; grein í Morgunblaðinu 1999
Vísindavefur: Hvað er sólmyrkvi og hvað varir hann lengi?

Stjarnfræðileg fyrirbæri
Hamskiptin

Hamskiptin (eða Umskiptin) (þýska: Die Verwandlung) er stutt skáldsaga eftir Franz Kafka sem kom út árið 1915. Sagan er ein af þekktari skáldverkum 20. aldar og fjallar um farandsölumanninn Gregor Samsa. Hann vaknar einn daginn í líki risavaxinnar bjöllu, og er því lýst hvernig Samsa og fjölskylda hans takast á við þessar miklu breytingar.

Hamskiptin er sterklega tengd tilvistarstefnu enda má líta á söguþráðinn sem heimspekilegar vangaveltur um tilvist.

Tenglar 
 Smásagan í heild sinni ásamt fleiri verkum Kafka á þýsku
 Smásagan  á DigBib.org (text, pdf, HTML)
 Ensk þýðing  eftir Ian Johnston
 Spænsk þýðing (þýðandi óþekktur)
 Fyrirlestur um Hamskiptin  eftir Vladimir Nabokov
 

Tilvistarstefna
Bækur eftir Franz Kafka
Bókaárið 1915
Neðra-Saxland

Neðra-Saxland (þýska: Niedersachsen) er næststærsta sambandsland Þýskalands (á eftir Bæjaralandi) með rúmlega 48 þúsund km². Það er því tæplega helming á við Ísland að stærð. Íbúar eru átta milljónir (2021) og er Neðra-Saxland því fjórða fjölmennasta sambandsland Þýskalands. Höfuðborgin er Hannover.

Lega og lýsing 
Neðra-Saxland liggur við Norðursjó norðarlega í Þýskalandi. Það umlykur sambandsríkið Bremen og liggur að auki að 8 öðrum sambandslöndum. Auk þess á Neðra-Saxland landamæri að Hollandi í vestri. Landið er að mestu leyti flatt, enda er meginþorri þess hluti af norðurþýsku lágsléttunni (Norddeutsche Tiefebene). Aðeins syðst er hálendi að finna, en þar eru Harzfjöllin. Mjög fá stöðuvötn eru í sambandslandinu. Þeirra stærst er Steinhuder Meer með aðeins 29 km². Helstu ár eru Saxelfur, Weser og Ems. Öll ströndin tilheyrir Vaðhafinu, en það er sá hluti Norðursjávarins þar sem gríðarlegur munur á flóði og fjöru gætir. Vaðhafið er á heimsminjaskrá UNESCO. Austurfrísnesku eyjarnar í heild tilheyra sambandslandinu. Helstu borgir eru Hannover, Brúnsvík og Osnabrück. Íslendingaborgin Cuxhaven er einnig í sambandslandinu.

Fáni og skjaldarmerki 
Fáni Niedersachsens er þýski fáninn með skjaldarmerkinu fyrir miðju. Skjaldarmerkið sýnir hvítan prjónandi hest á rauðum grunni. Hesturinn er tákn saxa fyrr á tímum. Fáninn var samþykktur 1946 við stofnun sambandslandsins og staðfestur 1951.

Tungumál 
Opinbert tungumál í Neðra-Saxlandi er þýska og er háþýskan langalgengust. Í nyrstu héruðunum er einnig töluð lágþýska (Plattdeutsch, sem aftur er skipt niður í fjórar mállýskur) og á Austurfrísnesku eyjunum er töluð frísneska. Allar þessar mállýskur eru verndaðar og reynt er að halda þeim við.

Orðsifjar 
Áður fyrr, á tímum Karlamagnúsar, bjuggu saxar í hartnær öllu Norður-Þýskalandi. Var landsvæðið því kallað Sachsen (Saxland). Seinna, þegar ríkinu var skipt, skiptist landsvæðið einnig upp með tímanum, allt eftir því hvaða furstar stjórnuðu hvar. 1946, eftir hertöku Breta, var ákveðið að landið skyldi heita Niedersachsen (Neðra-Saxland), þ.e. landið nær sjónum. Önnur saxnesk svæði í dag eru Saxland-Anhalt og bara Saxland, bæði í gamla Austur-Þýskalandi.

Söguágrip 
Á svæði núverandi Niedersachsen voru áður fyrr mörg furstadæmi og smærri sjálfstæð héröð og fríborgir. Það var Napoleon sem stofnaði til konungdæmisins Hannover í upphafi 19. aldar, sem Prússar hertóku og innlimuðu 1866. Héraðið Aldinborg var sænskt um tíma. Núverandi Niedersachsen var stofnað 1946 af breska hersetuliðinu.

Borgir 
Stærstu borgir Neðra-Saxlands (31. desember 2013):

Heimildir 
 

Fylki Þýskalands
Baden-Württemberg

Baden-Württemberg er sambandsland í suðvestanverðu Þýskalandi. Það á landamæri að Bæjaraland i (Bayern), Rínarlandi-Pfalz (Rheinland-Pfalz) og Hessen, auk Frakklands og Sviss. Íbúar eru rúmar 11,1 milljón (2020). Höfuðstaður Baden-Württemberg er Stuttgart, en meðal annarra borga má nefna Heidelberg, Freiburg, Baden-Baden, Karlsruhe, Mannheim og Ulm. Meðal markverðra náttúrufyrirbæra í Baden-Württemberg má nefna Rínarfljót, Svartaskóg og Bodenvatn.

Fáni og skjaldarmerki 
Fáninn samanstendur af tveimur láréttum röndum, svartri að ofan og gulri að neðan. Svarti liturinn stendur fyrir héruðin Württemberg og Hohenzollern. Guli liturinn stendur fyrir Baden. Fáninn var samþykktur 1953. Skjaldarmerkið sýnir þrjú svört ljón á gulum grunni. Þau eru merki Staufen-ættarinnar og hertoganna frá Sváfalandi (Schwaben). Til sitthvorrar handar eru hjörtur og griffill. Efst eru skildir gamalla héraða innan sambandslandsins. Miklar deilur risu um myndun skjaldarmerkisins og var það ekki samþykkt fyrr en 1954.

Söguágrip 
 Fyrir tíma Rómverja bjuggu germanir á svæðinu, til dæmis sváfar, alemannar og frankar.
 15 f.Kr. hertóku Rómverjar meginhluta svæðisins.
 85 e.Kr. stofnaði Domitíanus keisari skattlandið Germania superior á svæðinu. Það afmarkaðist í norðri af hinum þekkta landamæragarði Limes. Nokkrar þekktar borgir Rómverja eru Rottweil, Rottenburg, Heidelberg og Baden-Baden.
 Á 5. öld féll Rómaveldi. Héraðið varð síðar hluti af frankaríkinu.
 843 var frankaríkinu skipt með Verdun-samningunum. Héraðið lendir í Austrien (austurhlutanum) og varð hluti af þýska ríkisinu.
 Næstu aldir komust ýmsar aðalsættir til mikilla metorða og jafnvel til keisaradóms, svo sem Salier-ættin, Welfen-ættin, Staufen-ættin og Zähringer-ættin.
 1414-1418 var kirkjuþingið mikla haldið í borginni Konstanz við Bodenvatn. Þar var trúarleiðtoginn Jan Hus frá Bæheimi brenndur á báli. Einnig var endir bundinn á hina miklu kirkjuklofningu kaþólsku kirkjunnar.
 1524-1525 gerðu bændur mikla uppreisn (Deutscher Bauernkrieg) að mestu í héraðinu. Þegar hún var brotin á bak aftur munu um 100 þúsund uppreisnarmenn hafa legið í valnum.
 1622 fóru fram orrustur hjá Mingolsheim og Wimpfen í 30 ára stríðinu. Mikið var barist hingað og þangað næstu árin, til dæmis hjá Tuttlingen og Freiburg 1643 og 1644. Íbúum fækkaði um rúman helming í stríðinu.
 1689-1693 brenndu Frakkar nokkrar borgir og mörg þorp í erfðastríðinu í Pfalz, til dæmis Heidelberg, Mannheim og Pforzheim.
 1804 voru konungsríkin Württemberg og stórhertogadæmið Baden stofnuð á Napoleontímanum.
 1850 urðu bæði héruðin prússnesk að tilstuðlan Bismarcks.
 1919 urðu Baden og Württemberg að lýðveldum innan Weimar-lýðveldisins eftir tap Þjóðverja í heimstyrjöldinni fyrri.
 1945 hertóku Frakkar og Bandaríkjamenn héraðið í lok heimstyrjaldarinnar síðari og skiptist það milli hernámssvæða þeirra.
 1952 var Baden-Württemberg stofnað eftir mikla reikistefnu og kosningu um sameiningu franska og bandaríska hernámssvæðanna.

Borgir 
Stærstu borgir Baden-Württembergs (31. des 2013):

Heimildir 
 

Fylki Þýskalands
Baden-Württemberg
Íþróttafélagið Höfrungur

Íþróttafélagið Höfrungur er íþróttafélag á Þingeyri sem stofnað var 20. desember árið 1904. Heimavöllur þess er Þingvöllur. Höfrungur rekur íþróttastarf bæjarins og kemur að hátíðum og verkefnum með ýmsum hætti, s.s. þrettándabrennu, söngvakeppni og 17. júní-hátíðarhöldum.

Tenglar 
 Þingeyrarvefurinn, Íþróttafélagið Höfrungungur

Höfrungur
Höfrungur
Stofnað 1904
Sundskáli Svarfdæla

Sundskáli Svarfdæla er talinn vera ein fyrsta yfirbyggða sundlaug landsins. Sundskálinn var vígður sumardaginn fyrsta 1929 og er enn í notkun.

Sundskáli Svarfdæla er reistur úr steinsteypu og með steyptu þaki. Laugin sjálf er 12,5 x 5 m. Vatn til laugarinnar var tekið úr volgum uppsprettum við Laugastein í hlíðinni ofan við skálann.  Þar er  fallega hlaðinn inntaksbrunnur laugarvatnsins. Vatnið var ekki nema um 20°C heitt. Árið 1965 var borað eftir vatni sunnar í Laugahlíðinni. Þaðan fékkst um 30°C heitt vatn sem bæði var notað í laugina og til upphitunar í skólahúsnæðinu á Húsabakka en þar þurfti að skerpa vel á því.

Sundskálinn var sjálfseignastofnun á vegum ungmennafélaganna í Svarfaðardal og Dalvík fram til 1966 en síðan í eigu Húsabakkaskóla og Dalvíkurskóla að jöfnu. Sundskálinn var í mikilli og samfelldri notkun bæði til kennslu og fyrir almenning allt þar til Sundlaug Dalvíkur var reist. Á tímabili voru útisamkomur haldnar við Sundskálann, t.d. lýðveldishátíðin 1944.

Tengt efni
Sundlaugar á Íslandi

Tenglar 
 Heimasíða íslenskra sundlauga
 Sundlaugar á Norðurlandi; af Norðurland.is

Heimildir 
Sundskáli Svarfdæla. Lesbók Morgunblaðsins 4. árg. 47. tbl. 24. nóvember 1929

Dalvíkurbyggð
Sundlaugar á Norðurlandi
Varhlið

Varhlið er sú hlið á klöpp sem veit undan skriðstefnu jökuls, eða m.ö.o. sú hlið sem hefur verið í vari og er því ekki mörkuð af núningi íssins. Sú hlið sem vissi gegn skriðstefnu jökulsins nefnist slithlið því á henni hefur ísinn mætt. Hvalbak í Hafnarfirði er t.d. jökulsorfin klöpp með ávala slithlið sem snýr að Flensborg en stöllótt varhlið sem snýr að læknum.

Tengt efni 
 Hvalbak

Jarðfræði
Jöklafræði
Þjófnaður

Í lögfræði er þjófnaður skilgreindur sem glæpur og telst vera þegar einhver tekur ólöglega eignir annars manns. Þjófnaður getur verið mjög margvíslegur: innbrot, fjárdráttur, göturán, átroðningur, búðarþjófnaður og fjársvik. Sá sem fremur þjófnað nefnist þjófur eða ræningi og þeir munir sem viðkomandi stelur þýfi.

Tengt efni 
 Hvinnlykill

Þjófnaður
Glæpir

ay:Jawq'a
ca:Robatori
eu:Lapurreta
Íshús

Íshús voru byggingar sem notaðar voru til að geyma ís áður en ísskápar voru fundnir upp og urðu algengir. Yfirleitt voru íshús með manngerðum neðanjarðarherbergjum. Þau voru oftast byggð nálægt náttúrulegum uppsprettum vetraríss svo sem ferskvatnsstöðuvötnum.

Ís á stöðuvötnum og snjór var skorinn og fluttur í íshúsin þar sem honum var pakkað í hálm eða sag til einangrunar. Þannig hélst ísinn kaldur yfir sumarið og mátti nota hann allt fram á næsta vetur. Þannig var hægt að nota hann til að kæla matvæli, til dæmis fisk, að sumarlagi.

Kælitækni
Byggingar

de:Eishaus
en:Ice house (building)
es:Nevero artificial
lt:Ledainė
nl:IJskelder
ja:氷室
no:Ishus
pl:Lodownia
Valmynd

Valmynd er í listi af skipunum í hugbúnaði sem birtar eru notandanum. Segja mætti að skipanirnar séu flýtivísanir fyrir algengar skipanir til að notandinn þurfi ekki að leggja skipanir á minnið. Valmynd er hálfgerð andstæða skipanalínuviðmóts þar sem notandinn þar að skrifa inn skipanirnar.

Tengt efni
Kökuvalmynd

Myndrænt viðmót
Widget
Hefðarkettirnir

Hefðarkettirnir (enska: The Aristocats) er bandarísk Disneyteiknimynd frá árinu 1970.

Íslensk talsetning

Lög

Tæknilega

Tilvísanir

Tenglar 

Bandarískar teiknimyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1970
Pó

Pó (latína: Padus) er lengsta á Ítalíu. Hún á upptök sín við Monviso, rennur næst um Pósléttuna í norðurhluta landsins áður en hún rennur til sjávar í Adríahafi. Alls er Pó um 670 kílómetra löng.

Pó rennur um eftirfarandi bæi:
 Tórínó
 Chivasso
 Casale Monferrato
 Valenza
 Piacenza
 Cremona
 Ferrara

Ár á Ítalíu
Nani

Luís Carlos Almeida da Cunha  (fæddur 17. nóvember 1986), oftast kallaður Nani, er portúgalskur knattspyrnumaður sem leikur með Lazio á láni frá Valencia FC. Einnig leikur hann með portúgalska landsliðinu. Hann hefur einnig spilað með Manchester United, Sporting CP og Fenerbahce.

Ævi 
Nani fæddist í Praia á Grænhöfðaeyjum. Hann fluttist svo til Amadora á meginlandi Portúgals og varð vinur Manuel Fernandes sem var leikmaður Valencia CF á Spáni.

Sporting CP 
Nani Spilaði sinn fyrsta leik fyrir Sporting CP á tímabilinu 2005-2006. Hann spilaði svo 29 leiki á tímabilinu og skoraði fjögur mörk. Tímabilið 2006-2007 spilaði hann svo aftur 29 leiki en skoraði 5 mörk að þessu sinni.

Manchester United 
Manchester United tilkynntu kaup sín á Nani í maí 2007 og var kaupverðið talið vera um 14-17 milljónir punda. Hann fékk þann stimpil að vera hinn nýi Ronaldo, þar sem hann kom frá sama félagi og er með mjög svipaðan leikstíl.

Portúgalskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1986
Vatnaíþróttir

Vatnaíþróttir eru íþróttir sem stundaðar eru í eða á vatni eða sjó.

Í vatni 
 Sund
 Þríþraut (að hluta)
 Nútímafimmtarþraut (að hluta)
 Björgunarsund
 Sundknattleikur
 Listsund
 Sundfimi
 Snorklun
 Dýfingar
 Listdýfingar
 Vatnsrennibraut

Í kafi 
 Köfun
 Djúpköfun
 Kafknattleikur
 Kafruðningur
 Neðansjávarljósmyndun

Á vatni 
 Vatnabretti
 Vatnafótskriða
 Bátasiglingar
 Magabretti
 Kanóróður
 Stangveiði
 Sjóþota
 Kajakróður
 Flugdrekasiglingar
 Fallhlífasigling
 Fljótasiglingar
 Róður
 Siglingar
 Fleytibretti
 Standandi brettaróður
 Brimbretti
 Flúðasiglingar
 Kjölfarsbrun
 Seglbretti
Hrafnsfjörður

Getur líka átt við um Unartok í Eystribyggð á Grænlandi. 
Hrafnsfjörður er einn af hinum fimm Jökulfjörðum. Sagan segir að leiði Fjalla-Eyvindar sé við Hrafnsfjarðareyri í firðinum en það hefur ekki fengist staðfest. Í botni fjarðarins er hægt að ganga upp á Skorarheiði en hún er forn þjóðleið yfir á Hornstrandir. Einnig er sérkennilegur gígtappi úr stuðlabergi, yfir 100 metra hár sem heitir Gýgjarsporshamar í fjarðarbotninum. Hann er vinsæll viðkomustaður klettaklifrara en í honum eru boltar (tryggingaraugu) fyrir klettaklifur. Skorarheiði tengir fjarðarbotninn við Furufjörð en hann er í hinni vinsælu gönguleið um Hornstrandir.

Hornstrandir