alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1481

Árið 1481 (MCDLXXXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 6. febrúar - Sixtus IV páfi svaraði fyrirspurn frá Magnúsi Eyjólfssyni Skálholtsbiskupi og sagði í svarinu að um föstutímann væri heimilt að borða sævarfisk þann sem almennt væri nefndur selur.
 3. desember  - Einar Björnsson jungkæri náði Bjarna Þórarinssyni góða manni á sitt vald á Brjánslæk á Barðaströnd og tók hann af lífi.
 Þorleifur Björnsson fékk hirðstjórn á Íslandi (ef til vill aðeins norðan og vestan) hjá norska ríkisráðinu. Hann kom þó ekki til landsins fyrr en vorið 1482.

Fædd

Dáin
 3. desember - Bjarni Þórarinsson góði maður, eiginmaður Solveigar Guðmundsdóttur.
 Steinmóður Bárðarson ábóti í Viðeyjarklaustri.
 Þorsteinn Ólafsson lögmaður og hirðstjóri á Ökrum.

Erlendis 
 21. maí - Hans konungur tók við af föður sínum Kristjáni 1. sem konungur Danmerkur og Noregs.
 28. ágúst - Jóhann 2. varð konungur Portúgals eftir lát föður síns, Alfons 5. Hann hafði þó í raun stýrt ríkinu frá 1477, þegar faðir hans gekk í klaustur.
 Ferdinand og Ísabella réðu Tomás de Torquemada til að rannsaka trúskiptinga (fyrrum gyðinga og múslima) sem telst upphaf starfsemi spænska rannsóknarréttarins.

Fædd
 2. júlí - Kristján 2. Danakonungur (d. 1559).

Dáin
 3. maí - Mehmet 2. Tyrkjasoldán (f. 1432).
 21. maí - Kristján 1. Danakonungur (f. 1426).
 28. ágúst - Alfons 5. Portúgalskonungur (f. 1432).
 Eiríkur Axelsson Tott, landstjóri Svíþjóðar.

1481
1481-1490
1449

Árið 1449 (MCDXLIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 17. júní - Danmörk og England gerðu með sér samning sem gerði Englendingum áfram kleift að sigla til Íslands að fengnu sérstöku leyfi. 
 20. nóvember - Karl Knútsson Bonde Svíakonungur krýndur konungur Noregs - og þar með Íslands - í Þrándheimi. Konungstign hans entist þó ekki nema fram á næsta ár, þá var Kristján 1. hylltur konungur.
 Gottskálk Keniksson fékk umboð erkibiskups yfir Skálholtsstól þótt páfi hefði skipað Marcellus biskup í Skálholti.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 6. janúar - Konstantín 9. krýndur síðasti keisari Austrómverska keisaradæmisins.
 7. apríl - Felix V, síðasti mótpáfinn, sagði af sér.
 19. apríl - Nikulás V var kjörinn páfi á kirkjuþinginu í Basel. 
 28. október - Kristján 1. var krýndur konungur Danmerkur og giftist Dórótheu af Brandenborg, ekkju Kristófers af Bæjaralandi.
 29. október - Hundrað ára stríðið: Enska setuliðið í Rúðuborg gafst upp fyrir her Karls 7. Frakkakonungs.
 20. nóvember - Karl Knútsson Bonde, konungur Svíþjóðar, var krýndur konungur Noregs.

Fædd
 1. janúar - Lorenzo de' Medici, ítalskur stjórnmálamaður (d. 1492).
 21. október - Georg Plantagenet, hertogi af Clarence, bróðir Játvarðar 4. og Ríkharðs 3. Englandskonunga (d. 1478).
 Domenico Ghirlandaio, ítalskur listmálari (d. 1494).

Dáin
 19. febrúar - Elinóra af Aragóníu, drottning Portúgals, kona Játvarðar Portúgalskonungs (f. 1402).
 13. ágúst - Lúðvík 4., kjörfursti af Pfalz (f. 1424).

1449
1441-1450
1448

Árið 1448 (MCDXLVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 15. apríl - Marcellus de Niveriis skipaður Skálholtsbiskup. Hann kom þó aldrei til landsins.
 Guðmundur Arason ríki á Reykhólum sigldi til Englands og kom ekki aftur.

Fædd

Dáin
 Desember - Jón Sigurðsson Skálholtsbiskup.
 (líklega) - Guðmundur Arason ríki á Reykhólum.

Erlendis 
 20. júní - Karl Knútsson Bonde kjörinn konungur Svíþjóðar.
 28. september - Kristján 1. hylltur konungur Danmerkur. Þar með tók Aldinborgarætt við völdum.
 17. október - Tyrkir unnu sigur á Ungverjum undir forystu Janos Hunyadi í orrustu í Kosovo.
 28. október - Kristján 1. var hylltur konungur Danmerkur á landsþingi í Viborg.
 Nikulás V páfi byrjaði að flytja bókasafn páfastóls í Vatíkanið. Bókasafn Vatíkansins var þó ekki formlega stofnað fyrr en 1475.

Fædd

Dáin
 6. janúar - Kristófer af Bæjaralandi, konungur Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar (f. 1416).
 31. oktober - Jóhannes 8. Palæologos, keisari austurrómverska ríkisins.

1448
1441-1450
1483

Árið 1483 (MCDLXXXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 3. janúar - Þorleifur Björnsson hirðstjóri kom með lið til Reykhóla, þar sem Andrés Guðmundsson hafði búið um sig í virki. Menn Andrésar skutu úr byssum að mönnum Þorleifs svo að einn féll en margir særðust og hinir þurftu að leita skjóls í kirkju en innan fárra daga varð Andrés þó að gefast upp.
 Apríl - Þorleifur Björnsson og Andrés Guðmundsson sættust fyrir milligöngu vestfirskra höfðingja og varð Andrés að gefa upp allt tilkall til eigna Guðmundar Arasonar föður síns.
 Ásgrímur Sigmundsson var veginn í kirkjugarðinum í Víðidalstungu í brúðkaupi Jóns lögmanns bróður síns. Það varð kveikjan að Morðbréfamálinu rúmri öld síðar.

Fædd

Dáin
 Hrafn Brandsson eldri, lögmaður (f. um 1420).
 Þorkell Guðbjartsson (Galdra-Keli), prestur í Laufási.

Erlendis 
 1. janúar - Gyðingar reknir burt frá Andalúsíu.
 3. febrúar - Hans varð konungur Danmerkur og Noregs.
 9. apríl - Játvarður 5. varð konungur Englands, tólf ára að aldri, en var komið fyrir í Tower of London, ásamt bróður sínum, Ríkharði hertoga af York. Þar var þeim ráðinn bani.
 6. júlí - Ríkharður 3. var krýndur konungur Englands.

Fædd
 6. apríl - Rafael, ítalskur listmálari (d. 1520).
 10. nóvember - Marteinn Lúther, þýskur siðaskiptamaður (d. 1546).

Dáin
 9. apríl - Játvarður 4., konungur Englands (f. 1442).
 30. ágúst - Loðvík 11. Frakkakonungur (f. 1423).

1483
1481-1490
Inspector scholae

Inspector scholae er titill formanns nemendafélaga í tveimur íslenskum framhaldsskólum:

 Menntaskólanum á Akureyri
 Menntaskólanum í Reykjavík
Menntaskólinn á Akureyri
Menntaskólinn í Reykjavík
Flokkur (flokkunarfræði)

Flokkur innan flokkunarfræði líffræðinnar er hugtak sem notað er til að lýsa hóp dýra sem öll tilheyra sömu fylkingu. Innan hvers flokks geta síðan verið mismunandi ættbálkar. Þannig er öll spendýr einn flokkur, og sömuleiðis allir fuglar einn flokkur og öll skriðdýr.

Flokkunarfræði
Vísindaleg flokkun
Norðurlandaófriðurinn mikli

Norðurlandaófriðurinn mikli var styrjöld milli bandalags Rússlands, Dansk-norska ríkisins og Saxlands og Póllands (og Prússlands og Hannóver frá 1715) og Svíþjóðar, en ástæður styrjaldarinnar eru fyrst og fremst sú valdastaða sem Svíar höfðu komið sér upp við Eystrasalt á kostnað þýsku furstanna, Dana og Rússa undir Pétri mikla. Stríðið hófst með árás bandalagsþjóðanna á Svía 1700 og lauk með Nystad-samningnum og Stokkhólmssamningunum 1721. Til að byrja með unnu Svíar hvern sigurinn á fætur öðrum en kusu að halda styrjöldum áfram, í stað þess að ljúka stríðinu á sínum forsendum. Stríðsgæfan snerist svo Rússum í vil eftir að herfarir Svía inn í Rússland 1709 höfðu dregið úr styrk þeirra og að lokum unnu Rússar stóran sigur í orrustunni við Poltava. Niðurstaða styrjaldarinnar var að Rússar urðu stórveldi við Eystrasalt í stað Svía áður.

Saga Norðurlanda
Stríð á 18. öld
Eystrasaltslöndin

Eystrasaltslöndin eru þrjú ríki við austari strönd Eystrasaltsins. Þau eru Eistland, Lettland og Litháen. Önnur lönd við Eystrasalt eru Rússland, Finnland, Svíþjóð, Danmörk, Þýskaland og Pólland en öll þessi lönd mynda saman Eystrasaltsráðið ásamt Noregi, Íslandi og Evrópusambandinu.

Eistland, Lettland og Litháen voru undir stjórn Sovétríkjanna frá 1940-1941 og 1944(1945)-1991. Þau eru núna sjálfstæð lýðræðisríki með eigin þing og eru öll meðlimir að Evrópusambandinu og Atlantshafsbandalaginu síðan 2004. Öll ríkin hafa evru að gjaldmiðli og hafa svipaðan efnahag. 

Fyrir utan svipaða söguþróun á 20. öldinni er í raun ekki margt sem Eystrasaltslöndin eiga sameiginlegt. Eistneska er finnsk-úgrískt mál en Lettneska og Litháíska eru Baltnesk tungumál sem er undirgrein indó-evrópskra mála. Eistar og Lettar eru gjarnan lútherstrúar á meðan Litháar eru kaþólskir. Rússar sem búa í mismiklum mæli í öllum löndunum eru yfirleitt í Rétttrúnaðarkirkjunni. Af þessum sökum er Eistland oft álitið hafa sterkust tengsl við Norðurlöndin en Litháen við Mið-Evrópu ekki síst vegna aðildar sinnar að Pólsk-litháíska samveldinu frá 16. til 18. aldar.

 

Landafræði Evrópu
Drammen

Drammen er borg í Buskerud-fylki í Noregi. Íbúafjöldi var um 63.000 árið 2017 en um 150.000 bjuggu innan marka sveitarfélagsins. Í gegnum borgina rennur Drammenselva sem hefur verið lífæð hennar í gegnum tíðina. Borgin og áin eru stundum kölluð Dröfn á íslensku. 

Drammen er vinabær Stykkishólms.

Saga 
Hellaristur í Drammen eru taldar vera 6-7.000 ára gamlar. Þá var sjávarstaða hærri en hún er í dag, svo mannvistarleyfar voru nokkuð hátt í ásunum kringum borgina. Stærsta hellaristan sýnir elg og líffæri hans nokkuð vel.

Í raun byggðist Drammen þrjú aðskilin þorp; Bragernes, Strømsø og Tangen. Þessi þrjú sameiðustu þó árið 1811 sem Drammen eins og hún er í dag.

Þegar skógarhögg var sem mest í Buskerud rak timbrið niður Drammenselva niður að Drammensfirði, þar sem það var unnið, sagað og flutt til kaupandans. Í kringum Drammen var því mikil iðnaður í kringum sagirnar og pappírsframleiðslu.

Allt fram á 9. áratug síðustu aldar fór allt skolp óhreinsað í Drammenselva en nú hefur verið gerð breyting á, og er áin að breytast út skolp-æð með 300 m³/s í eina bestu laxveiðiá landsins.

Náttúra 
Drammen liggur í dal milli tveggja ása og rennur Drammenselva í botni hans. Norðan við dalinn er Bragernesåsen og sunnan hans er Konnerudåsen. Í báðum ásum eru skíðasvæði sem eru opin frá desember fram í apríl.

Í Drammen er auðvelt að komast út í skóg og liggja þar stígar um allar trissur. Þessir stígar nýtast vel hvort sem er sumar eða vetur, enda eru troðnar skíðaleiðir um báða ásanna.

Stjórnmál 
Borgarstjóri Drammen er Tore Opdal Hansen og situr hann fyrir Hægrimenn.

Heimild 

 

Borgir í Noregi
Sveitarfélög Buskerud
Sjáland

Sjá líka Sjáland (Holland).

Sjáland (danska Sjælland) er stærsta eyja Danmerkur (að undanskyldu Grænlandi og Diskóeyju sem tilheyrir Grænlandi og þar með Danmörku. Grænland sem er stærsta eyja jarðar, hluti af Konungsríkinu Danmörku, en er ekki í Evrópu og oft ekki talin með), með meira en tvær milljónir íbúa sem flestir búa í höfuðborginni, Kaupmannahöfn og nágrannabyggðum. Sjáland er 7.031 km² að stærð.

Eyrarsund skilur milli Sjálands og Svíþjóðar austan megin en Eyrarsundsbrúin liggur þar yfir. Vestan megin skilur Stórabelti milli Sjálands og Fjóns, en Stórabeltisbrúin liggur þar yfir. Heiti eyjarinnar merkir ekki 'sjáfarland' eins og ætla mætti. Sjáland er einungis afbökun á Selund, og er helst giskað að það merki selaeyja.

Tilurð Sjálands í Gylfaginningu 
Í upphafskafla Gylfaginningar stendur:

Bæir á Sjálandi 
 Frederiksberg
 Helsingjaeyri (Helsingør)
 Hillerød
 Holbæk
 Hróarskelda (Roskilde)
 Kaupmannahöfn (København)
 Køge
 Næstved
 Præstø
 Slagelse
 Slangerup
 Sórey (Sorø)
 Vallensbæk
 Vordingborg

Sjá einnig 

 Mön

Danskar eyjar
Sjáland
Richard Popkin

Richard H. Popkin (27. desember 1923 – 12. apríl 2005) var einn áhrifamesti heimspekisagnfræðingur á síðari hluta 20. aldar. Rit hans frá 1960, The History of Scepticism from Erasmus to Descartes upplýsti marga heimspekinga og hugmyndasagnfræðinga um áður óviðurkennd áhrif pyrrhonisma Sextosar Empeirikosar á vestræna heimspeki á 16. og 17. öld.

Richard Popkin fæddist á Manhattan. Foreldrar hans voru Louis og Zelda Popkin, sem ráku saman lítið almannatengslafyrirtæki. Eftir að hann hafði lokið B.A. gráðu hóf hann doktorsám við Columbia University og hlaut Ph.D. gráðu þaðan árið 1950. Hann kenndi við ýmsa bandaríska háskóla, m.a. University of Connecticut, University of Iowa, University of California San Diego, Washington University í St. Louis og University of California Los Angeles. Hann var einnig gistiprófessor við háskólann í  Tel Aviv. Hann var stofnandi International Archives of the History of Ideas. Hann var fyrsti ritstjóri Journal of the History of Philosophy.

Auk heimspekilegra rita hans vakti bók hans The Second Oswald, sem kom út árið 1966, eftirtekt, en það var meðal fyrstu bókanna sem dróu í efa kenninguna um að einungis hefði ein skytta átt aðild að morðinu á John F. Kennedy.

Popkin var veitt Nicholas Murray Butler orðan af Columbia University og hann var kosinn félagi í American Academy of Arts and Sciences.

Á efri árum bjó Popkin í Pacific Palisades í Kaliforníu ásamt konu sinni, Julie Greenstone (1924- ). Hann lést af völdum lungnaþembu í Los Angeles í apríl árið 2005. Ekkja Popkins er Julie Popkin, sem hann kvæntist árið 1944. Þau áttu saman þrjú börn. Dóttir hans, Margaret Popkin, lést í maí 2005.

Helstu rit 
 Popkin, R. The History of Scepticism from Savonarola to Bayle (Oxford: University Press, 2003). ISBN 0-19-510768-3
 Popkin, R. og Stroll, Avrum. Philosophy Made Simple (Made Simple, 1993). ISBN 0-385-42533-3
  Popkin, R. The Columbia History of Western Philosophy (New York: Columbia University Press, 1999). ISBN 0-231-10128-7

Heimild 
 

Popkin, Richard
1429

Árið 1429 (MCDXXIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Klaustrið og kirkjan á Munkaþverá brunnu og tveir munkar fórust.
 Jón Vilhjálmsson Craxton Hólabiskup kom til landsins.
 Jón biskup vígði Helgafellsklaustur að nýju en það hafði verið vanhelgað 1425. Hann vígði jafnframt Njál Bárðarson ábóta.
 Þorgils var vígður ábóti í Munkaþverárklaustri.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 30. apríl - Umsátrið um Orléans: Jóhanna af Örk kom til Orléans með varalið.
 7. maí - Fall Tourelles, síðasta umsátursvirkis Englendinga við Orléans, Jóhanna af Örk varð hetja fyrir að leiða lokaáhlaupið þótt hún hefði særst.
 8. maí - Englendingar fóru frá Orléans.
 17. júlí - Karl 7. krýndur konungur Frakklands í Reims.
 8. september - Jóhanna af Örk leiddi misheppnað áhlaup á París og særðist.
 Eyrarsundstollinum komið á. Í honum fólst að öll skip sem ekki tilheyrðu Kalmarsambandinu skyldu greiða toll þegar þau fóru um Eyrarsund. Til að fylgjast með skipaferðum var virkið Krókurinn reist á Helsingjaeyri.

Fædd
 23. mars - Margrét af Anjou, Englandsdrottning, kona Hinriks 6. (f. 1482). 

Dáin
 Giovanni di Bicci de' Medici, stofnandi Medici-ættarveldisins (f. 1360).

1429
1421-1430
Dansk-norska ríkið

Dansk-norska ríkið var ríki á árunum 1536 til 1814. Kalmarsambandið leið undir lok við það að Svíþjóð gekk út úr því þannig að eftir urðu Danmörk og Noregur ásamt þeim löndum sem stóðu í konungssambandi við Noreg, sem á þeim tíma voru Ísland, Færeyjar og Grænland (að nafninu til). Þetta ríki var kallað Dansk-norska ríkið en stundum var talað um Danska ríkið eða Danaveldi því miðstöð stjórnsýslunnar var í Kaupmannahöfn, höfuðborg Danmerkur. Konungur þurfti eftir sem áður að leita samþykkis þings hvers lands um sig, fram að erfðahyllingunni, en í reynd var það einungis formsatriði.

Saga Danmerkur
Saga Noregs
Saga Íslands
Saga Grænlands
Saga Færeyja
Saga Norðurlanda
Fyrrum Evrópuríki
1465

Árið 1465 (MCDLXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Brúðkaupið mikla á Möðruvöllum: Margrét Vigfúsdóttir gifti þrjár dætur sínar og Þorvarðar Loftssonar.
 Öll leyfi Englendinga til Íslandssiglinga voru felld úr gildi.

Fædd

Dáin
 27. febrúar - Jón Stefánsson Krabbe, biskup í Skálholti.

Erlendis 
 4. janúar - Jöns Bengtsson Oxenstierna erkibiskup vann sigur á Karl Knútsson Bonde í orrustu á ís við Stokkhólm.
 30. janúar - Samið um frið milli biskupanna og Karls Knútssonar og hann sagði af sér sem ríkisstjóri Svíþjóðar. Ketill Karlsson tók við en dó sama ár.
 13. júlí - Orrustan við Montlhéry: Her Loðvíks 11. Frakkakonungs beið næstum ósigur fyrir her Karls af Búrgund.
 Jöns Bengtsson Oxenstierna tók við sem ríkisstjóri Svíþjóðar.
 Enskir spilaframleiðendur fóru fram á opinbera vernd gegn innflutningi á spilum.

Fædd

Dáin
 5. janúar - Karl hertogi af Orléans (f. 1394).
 11. ágúst - Ketill Karlsson Vasa, ríkisstjóri Svíþjóðar (f. 1433).

1465
1461-1470
1407

Árið 1407 (MCDVII í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Galdrabrenna á Grænlandi: Kolgrímur nokkur brenndur fyrir að hafa legið með giftri konu, Steinunni dóttur Hrafns Bótólfssonar lögmanns. Hún var ein Íslendinganna sem sátu fastir á Grænlandi 1406-1410. Átti hann að hafa komist yfir hana með göldrum. Steinunn missti vitið og lést skömmu síðar.

Fædd
 (líklega) - Sigurður Jónsson, príor í Möðruvallaklaustri.

Dáin

Erlendis 
 20. nóvember - Samið um vopnahlé milli Jóhanns hertoga af Búrgund og Loðvíks hertoga af Orléans.
 24. nóvember - Loðvík af Orléans var myrtur á götu í Paris að undirlagi Jóhanns óttalausa. Hratt það af stað stríði á milli Orléans og Búrgundar.
 Karl af Valois varð hertogi af Orléans.
 Fyrsti bankinn í nútímalegum skilningi var stofnaður í Genúa á Ítalíu.

Fædd

Dáin
 24. nóvember - Loðvík af Orléans, bróðir Karls 6. Frakkakonungs (f. 1372).

1407
1401-1410
1405

Árið 1405 (MCDV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Vatnsfjarðar-Kristín Björnsdóttir giftist Þorleifi Árnasyni sýslumanni og var brúðkaupsveisla þeirra haldin í Viðey.
 Narfi Sveinsson lét af lögmannsembætti, sigldi utan með Vilchin Skálholtsbiskupi, Birni Jórsalafara og Solveigu konu hans. Narfi, Solveig og Björn fóru í suðurgöngu en Vilchin lést í Noregi síðar sama ár.
 Hrafn Guðmundsson varð lögmaður norðan og vestan (líklega).
 Bjarni Andrésson var vígður ábóti í Viðey.
 Jón Hallfreðarson varð ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 Margrét drottning og Eiríkur af Pommern reyndu að styrkja efnahag ríkisins með myntbreytingu.
 Tsjeng He hélt af stað í sinn fyrsta könnunarleiðangur.
 Eiríkur af Pommern giftist ensku konungsdótturinni Filippu.
 Albrekt af Mecklenburg sagði formlega af sér sem konungur Svíþjóðar en hann hafði verið settur af 1389.
 Feneysk-franska skáldkonan Christine de Pizan skrifaði bókina Le Livre de la Cité des Dames (Bókina um kvennaborgina), sem talin er eit allra fyrsta femíníska bókmenntaverkið.

Fædd 
 6. mars - Jóhann 2., konungur Kastilíu (d. 1454).
 6. maí - Skanderbeg eða Georg Kastrioti, þjóðhetja Albana (d. 1468).
 18. október - Píus III páfi (Enea Silvio Piccolomini) (d. 1464).

Dáin 
 Tímúr Lenk eða Timur-i lang, túrkmenskur herstjóri (f. 1336).
 Vilchin Hinriksson Skálholtsbiskup. 

1405
1401-1410
1406

Árið 1406 (MCDVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Jón, norskur munkur, varð biskup í Skálholti.
 Oddur Þórðarson leppur varð lögmaður sunnan og austan.
 Hópur Íslendinga tók sér far með skipi frá Noregi til Íslands. Skipið hraktist til Grænlands og fólkið komst ekki þaðan fyrr en 1410.
 Björn Einarsson Jórsalafari og Solveig Þorsteinsdóttir kona hans héldu af stað í suðurgöngu.

Fædd
 Margrét Vigfúsdóttir, húsfreyja á Möðruvöllum (d. 1486).
 Barna-Sveinbjörn Þórðarson, prestur í Múla í Aðaldal (d. um 1491).

Dáin

Erlendis 
 4. apríl - Jakob 1. varð konungur Skotlands að nafninu til.
 26. október - Eiríkur af Pommern giftist Filippu af Englandi.
 30. nóvember - Gregoríus XII (Angelo Correr) var kjörinn páfi.
 25. desember - Jóhann 2. varð konungur Kastilíu..
 Flórens lagði Pisa undir sig.
 Bygging Forboðnu borgarinnar í Beijing hófst.

Fædd

Dáin
 4. apríl - Róbert 3., konungur Skotlands (f. 1337).
 6. nóvember - Innósentíus VII páfi (f. um 1336).
 Hinrik 3., konungur Kastilíu (f. 1379).

1406
1401-1410
1402

Árið 1402 (MCDII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Svarti dauði barst til Íslands með skipi sem kom til Hvalfjarðar frá Englandi. Sóttin geisaði í landinu til 1404 og er talin hafa lagt að velli þriðjung landsmanna.
 Pétur Nikulásson Hólabiskup fór úr landi og kom ekki aftur. Hann hélt þó embættinu til dauðadags 1410 eða 1411.
 25. desember - Fólk kom saman á Grenjaðarstað og hét á Guð og Maríu mey „mót þeirri ógurlegu drepsótt sem þá fór vestur eftir landinu“, segir í Grímsstaðaannál.

Fædd

Dáin
 Þorsteinn Eyjólfsson, hirðstjóri og lögmaður á Urðum.
 Halldóra abbadís í Kirkjubæ og sex aðrar nunnur þar.
 Sveinbjörn Sveinsson ábóti á Þingeyrum. Aðeins einn munkur lifði eftir í klaustrinu.
 Ingibjörg Örnólfsdóttir abbadís í Reynistaðarklaustri.

Erlendis 
 26. júní - Orrustan við Casalecchio: Hertoginn af Mílanó, Gian Galeazzo Visconti, sigraði her Bologna en dó skömmu síðar.
 20. júlí - Orrustan við Ankara: Timur sigraði soldán Ottómana, Bajesíð I, og tók hann höndum.
 September - Lög sett í Englandi þar sem Wales-búum er bannað að setjast þar að, gegna embættum, bera vopn eða kvænast enskum konum.

Fædd

Dáin
 1. ágúst - Játmundur af Langley, fyrsti hertogi af York.
 3. september - Gian Galeazzo Visconti, fyrsti hertogi af Mílanó (f. 1351).

1402
1401-1410
Jóhannes Páll 2.

Jóhannes Páll 2. (opinber útgáfa á latínu Ioannes Paulus PP. II) (18. maí 1920 – 2. apríl 2005)  var páfi kaþólsku kirkjunnar frá 16. október 1978 til dauðadags.

Jóhannes Páll fæddist undir nafninu Karol Józef Wojtyła í Póllandi. Sem ungur mannfræðinemandi tók hann þátt í andspyrnu gegn nasismanum á árum seinni heimsstyrjaldarinnar. Hann hóf guðfræðinám árið 1942. Hann varð prestur árið 1946 eftir nám í Róm og Frakklandi og hóf preststörf í Póllandi, sem þá var komið undir járnhæl kommúnismans, árið 1948. Hann varð yngsti biskup Póllands árið 1958. Wojtyła var á þessum tíma mjög gagnrýninn á efnishyggju og barðist fyrir byggingu nýrrar kirkju í Nowa Huta í Kraká.

Á síðara Vatíkanþinginu á sjöunda áratugnum vakti Wojtyła athygli kardínálans Giovanni Battista Montini, sem síðar varð Páll 6. páfi, með tungumálahæfni sinni og guðfræðiþekkingu. Wojtyła varð erkibiskup og síðan kardínáli árið 1968. Hann varði starfsmenn kirkjunnar gegn ofríki pólsku kommúnistastjórnarinnar og talaði fyrir mannréttindum í Póllandi. Þegar Jóhannes Páll 1. páfi lést eftir aðeins einn mánuð í embætti árið 1978 var Wojtyła kjörinn til að setjast á páfastól eftir meðmæli kardínálans König. Hann tók sér nafnið Jóhannes Páll 2. til að heiðra forvera sinn. Jóhannes Páll 2. var fyrsti páfinn frá árinu 1522 sem ekki var ítalskur.

Sem páfi gagnrýndi Jóhannes Páll 2. kommúnisma í orði og verki, sérstaklega í Póllandi, og ýtti undir fall austurblokkarinnar með stuðningi sínum við mannréttindi. Hann bætti samskipti kaþólsku kirkjunnar við gyðinga, rétttrúnaðarkirkjuna, ensku biskupakirkjuna og múslima. Hann átti frumkvæði að trúarþingi mismunandi trúarbragða í Assísi árið 1986, en þar komu saman um 194 trúarleiðtogar.

Páfatíð Jóhannesar Páls (26 ár, 5 mánuðir og 18 dagar) var sú næstlengsta í sögu kaþólsku kirkjunnar. Hann heimsótti 129 lönd á páfatíð sinni og rúmlega fimmhundruð milljónir manns komu til að sjá hann í miklum fjöldasamkomum á þessum tíma. Oft er litið á Jóhannes Pál 2. sem einn áhrifamesta trúar- og stjórnmálaleiðtoga 20. aldarinnar. Jóhannes Páll páfi II. lést í Róm á 85. aldursári eftir erfið veikindi, meðal annars hjarta- og nýrnabilun. Frans páfi lýsti Jóhannes Pál 2. dýrling kaþólsku kirkjunnar þann 24. apríl árið 2014.

Tenglar 
 Við allsnægtirnar er auðvelt að gleyma guði; grein í DV 1989

Pólskir kaþólskir dýrlingar
Leiðtogar Kalda stríðsins
Páfar
Pólskir prestar
1403

Árið 1403 (MCDIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Svarti dauði geisaði um allt land.
 Vermundur Örnólfsson var vígður ábóti í Helgafellsklaustri.
 Ásbjörn Vigfússon varð ábóti í Þingeyraklaustri.
 Guðrún Halldórsdóttir var vígð abbadís í Kirkjubæjarklaustri.

Fædd

Dáin
 Jón Guttormsson í Hvammi í Hvamssveit, fyrri maður Vatnsfjarðar-Kristínar.
 Þorsteinn Snorrason, ábóti í Helgafellsklaustri.
 Páll Magnússon kjarni, ábóti í Viðeyjarklaustri.
 Runólfur Magnússon, ábóti í Þykkvabæjarklaustri.
 Páll Þorvarðarson, sýslumaður á Eiðum, og Sesselja Þorsteinsdóttir kona hans.

Erlendis 
 7. febrúar - Hinrik 4. Englandskonungur giftist Jóhönnu af Navarra.
 12. mars - Benedikt XIII mótpáfi flúði frá Avignon til Aragon.
 21. júlí - Orrustan við Shrewsbury. Hinrik 4. vann sigur á uppreisnarher undir stjórn Henry „Hotspur“ Percy.
 11. nóvember - Danskur og sænskur floti sigldi til Gotlands til að ná eynni undan Þýsku riddurunum.
 Eiríkur af Pommern gerði Finnland að konungsléni, nema Viborg sem fékk kaupstaðarréttindi.

Fædd
 22. febrúar - Karl 7. Frakkakonungur (d. 1461).
 Skanderbeg, þjóðhetja Albana (d. 1468).

Dáin
 21. júlí - Sir Henry „Hotspur“ Percy, enskur uppreisnarforingi (f. 1364/1366).

1403
1401-1410