alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
William Butler Yeats

William Butler Yeats (13. júní, 1865 – 28. janúar, 1939) var írskt skáld og leikskáld sem var einn af frumkvöðlum írsku bókmenntaendurreisnarinnar fyrir aldamótin 1900. Hann var einn af stofnendum Abbey Theater leikhússins í Dublin 1904. Hann var einnig mikill áhugamaður um dulspeki og guðspeki og kynnti sér Hindúatrú. Hann fékk sæti í írsku öldungadeildinni 1922. Þótt hann sé eitt af lykilskáldum á ensku á 20. öldinni fékkst hann ekki við óbundið form líkt og svo mörg önnur módernísk skáld heldur orti undir hefðbundnum bragarháttum. Hann hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1923.

Ritaskrá 
 1886 — Mosada 
 1888 — Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry 
 1889 — The Wanderings of Oisin and Other Poems 
 1891 — Representative Irish Tales 
 1891 — John Sherman and Dhoya 
 1892 — Irish Faerie Tales 
 1892 — The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics 
 1893 — The Celtic Twilight 
 1894 — The Land of Heart's Desire 
 1895 — Poems 
 1897 — The Secret Rose 
 1899 — The Wind Among the Reeds 
 1900 — The Shadowy Waters 
 1902 — Cathleen ni Houlihan 
 1903 — Ideas of Good and Evil 
 1903 — In the Seven Woods 
 1907 — Discoveries 
 1910 — The Green Helmet and Other Poems 
 1912 — The Cutting of an Agate 
 1913 — Poems Written in Discouragement 
 1914 — Responsibilities 
 1916 — Reveries Over Childhood and Youth 
 1917 — The Wild Swans at Coole 
 1918 — Per Amica Silentia Lunae 
 1921 — Michael Robartes and the Dancer 
 1921 — Four Plays for Dancers 
 1921 — Four Years 
 1924 — The Cat and the Moon 
 1925 — A Vision 
 1926 — Estrangement 
 1926 — Autobiographies 
 1927 — October Blast 
 1928 — The Tower 
 1929 — The Winding Stair 
 1933 — The Winding Stair and Other Poems 
 1934 — Collected Plays 
 1935 — A Full Moon in March 
 1938 — New Poems

Yeats, William Butler
Yeats, William Butler
Yeat, William Butler
Þverárvirkjun

Þverárvirkjun er vatnsaflsvirkjun í Steingrímsfirði á Ströndum byggð á árunum 1951–1953. Hún var fyrst gangsett þann 15. desember 1953 og vígð með viðhöfn þann 4. september 1954. Þiðriksvallavatn er miðlunarlónið fyrir virkjunina sem stendur við Húsadalsá.

Bygging 
Þverá sem áður rann úr Þiðriksvallavatni var stífluð og tekin í gegnum vatnspípu niður að Þverárvirkjun og rennur nú út í Húsadalsá í gegnum virkjunina. Stíflan sem upphaflega var byggð í gjúfri Þverár var að hluta til bogastífla, 17 metra löng og 10 metra há, sú fyrsta sinnar tegundar á landinu. Veggþykkt í boganum var 60 sm og heildarlengd stíflunnar var 34 metrar. Við þessar framkvæmdir hækkaði vatnsyfirborð Þiðriksvallavatns úr 78,5 m hæð yfir sjávarmáli í 82,5 metra og vatnið stækkaði úr 1,55 í 1,8 ferkílómetra. Tún bæjanna Þiðriksvalla og Vatnshorns framan við Þiðriksvallavatn fóru þá undir vatn, en þeir höfðu skömmu áður farið í eyði. Stíflan var svo hækkuð lítilega í nokkrum áföngum næstu áratugina, m.a. 1963.

Á árunum 1999–2002 var Þverárvirkjun endurnýjuð að miklu leyti og stóð Orkubú Vestfjarða fyrir þeim framkvæmdum. Þá var byggð ný stífla og stöðvarhúsið stækkað og breytt, skipt um hluta af þrýstivatnspípu og ný vél sett niður. Við það tækifæri voru rannsakaðar fornleifar á Þiðriksvöllum og fundust þar ummerki um landnámsbæ. 

Ný 500 metra löng jarðvegsstífla var byggð af Ístak árið 2000 og er gamla steypta stíflan hluti af henni. Með byggingu stíflunnar hækkaði yfirborð Þiðriksvallavatns um 6 metra og vatnsmagnið sem nýtist virkjuninni tvöfaldaðist. Yfirborð vatnsins er við þessa breytingu orðið 90 metrar yfir sjávarmáli og flatarmálið 2,7 ferkílómetrar. Náttúrulegt yfirfall fyrir virkjunina er í svonefndu Kotskarði. Hugmyndin er að með þessum framkvæmdum tvöfaldist árleg orkuframleiðsla Þverárvirkjunar og verði um 8,5 gígavattstundir.

Heimildir

Tenglar
Þverárvirkjun á vef Orkubús Vestfjarða

Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi
Vatnsaflsvirkjanir á Vestfjörðum
Strandir
Broddaneshreppur

Broddaneshreppur var sveitarfélag á Ströndum sem nú er hluti Strandabyggðar. Það náði yfir Kollafjörð og Bitrufjörð á Ströndum, frá Stikuhálsi milli Hrútafjarðar og Bitru og að Forvaða við norðanverðan Kollafjörð. Hreppurinn samsvarar hinum forna Broddaneshreppi áður en honum var skipt upp í Fellshrepp og Óspakseyrarhrepp á síðari hluta 19. aldar. Broddaneshreppur varð svo aftur til við endursameiningu þeirra 1. janúar 1992. 

Í Broddaneshreppi voru rétt rúmlega 50 íbúar í árslok 2005 og hafði fækkað mjög á síðustu árum. Bændur í hreppnum lifa á sauðfjárrækt. Í hreppnum var Kaupfélag Bitrufjarðar á Óspakseyri sem hætti starfsemi árið 2004. Einnig grunnskóli á Broddanesi, sem var lokað haustið 2004, en hann hafði þá starfað frá ársbyrjun 1978. Börnin í Kollafirði sækja nú skóla til Hólmavíkur, en börn í Bitrufirði sækja skóla að Borðeyri í Hrútafirði.

Sameiningartillögur
Í kosningu um sameiningu sveitarfélaga í október 2005 var tillaga stjórnvalda um sameiningu allra sveitarfélaga á Ströndum felld í öllum sveitarfélögum á Ströndum, nema Broddaneshreppi. Viðræður um sameiningu Broddaneshrepps og Hólmavíkurhrepps hófust síðan í nóvember sama ár. Var sameiningin samþykkt í kosningu 8. apríl 2006 og tók gildi 10. júní, að afloknum sveitarstjórnarkosningum vorið 2006. Samhliða kosningunum var kosið um þrjár tillögur að nafni á nýja sveitarfélagið - Strandahrepp, Strandabyggð og Sveitarfélagið Strandir. Í kosningunni varð nafnið Strandabyggð ofan á með 95 atkvæði, en auðir og ógildir seðlar voru 117.

Strandir
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Grímsvötn

Grímsvötn er virk eldstöð undir Vatnajökli austur af Grímsfjalli. Grímsvötn eru virkasta eldstöð landsins og hefur að öllum líkindum gosið oftar en hundrað sinnum frá landnámi og þar af þrettán sinnum síðan 1902. Eldstöðin er um 100 km löng og 15 km breið. Við gos undir jökli á borð við Grímsvatnagos myndast iðulega móbergsstapar, en dæmi um slíkan er Herðubreið.

Nafnið Grímsvötn 
Í handritasafni Árna Magnússonar er saga af útilegumanni, sem Grímur hét og hafðist við hjá vötnum þeim, er síðan eru við hann kennd og kölluð Grímsvötn. Sagan, sem er flokkuð með tröllasögum og nefnist: Sagan af Vestfjarðagrími, er prentuð í þjóðsagnasafni Jóns Árnasonar og mun nú af flestum talin uppspuni einn. Sagan segir að Grímur hafi orðið sekur vegna vígaferla og orðið að fara huldu höfði, en kona nokkur forspá vísaði honum að vötnunum og taldi að hann gæti lifað þar á veiðiskap. „Grímur fór sem honum var ráðlagt til vatnanna og gerði sér þar skála, laufskála úr skógi er þar var nógur, og tók að veiða í vötnunum.“ En risi nokkur bjó ásamt dóttur sinni í helli eigi allskammt þaðan, og stal hann veiði frá Grími. Lauk þessu svo, að Grímur drap risann og tók saman við dóttur hans.

Tímaröð gosa 
Gos á 20. og 21. öld: 1902, 1922, 1933, 1934, 1938, 1945, 1954, 1983, 1996, 1998, 2004 og 2011

Gosið 1998 
Gosið hófst 18. desember 1998 kl. 09:20 UTC+0, Þetta var í fyrsta skipti sem vísindamenn gátu fylgst með eldgosi undir stórum jökli.

Gosið 2004 
Hófst upp úr tíu að kvöldi 1. nóvember, greind voru ummerki eldgoss upp úr klukkan átta.

Gosið 2011 

Eldgos hófst upp úr kl. sjö að kvöldi 21. maí. Fyrstu ummerkja um hugsanlegt eldgos varð vart um hálfsex en þá mældist aukin skjálftavirkni á svæðinu. Strókur steig hátt og hratt í loft upp yfir Grímsvötnum og sást víða að eða allt frá Egilsstöðum til Selfoss. Strókurinn var fljótlega kominn yfir 20 km. Aska og eldingar sáust í mekkinum. Gosið sennilega það stærsta í Grímsvötnum í heila öld.

Tilvísanir

Tenglar

Jarðfræði

Jarðvísindastofnun HÍ
  Vísindavefurinn: Hvaða eldfjall hefur gosið mest? Svar: Sigurður Steinþórsson (24.8.2001)
  Vísindavefurinn: Hvað getur þú sagt mér um Grímsvötn? Svar: Magnús Tumi Guðmundsson, Guðrún Larsen og Þorvaldur Þórðarson  (26.2.2014)
  Jarðvísindastofnun HÍ: Grímsvötn

Morgunblaðið
 Grímsvötn og Grímsvatnahver; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1934
 Grímsvötn á lista merkilegustu eldfjalla; af Mbl.is

Fleiri
 The Dec. 18 - Dec. 28, 1998 Grímsvötn eruption

Heitið
  Vísindavefurinn: Hvaðan kemur heitið á Grímsvötnum og Grímsfjalli? Svar: Svavar Sigmundsson (27.5.2011)

Eldstöðvakerfi á Íslandi
Eldstöðvar undir jökli
Eldstöðvakerfi á Íslandi
Megineldstöðvar á Íslandi
Grímsvötn
Vatnajökull
Vatnajökulsþjóðgarður
1625

Árið 1625 (MDCXXV í rómverskum tölum) var 25. ár 17. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

Atburðir 

 27. mars - Karl 1. varð konungur Englands, Írlands og Skotlands.
 9. maí - Danir hófu þátttöku í Þrjátíu ára stríðinu þegar Kristján 4. réðist með her inn í Þýskaland.
 7. apríl - Albrecht von Wallenstein var skipaður yfirhershöfðingi keisarahers hins Heilaga rómverska ríkis.
 2. júní - Friðrik af Óraníu var tók við embætti staðarhaldara í Hollandi og Sjálandi. 
 5. júní - Spænskur her undir stjórn Ambrosio Spinola lagði borgina Breda í Hollandi undir sig.
 13. júní - Karl 1. gekk að eiga Henríettu Maríu, Frakklandsprinsessu.
 2. september - Eldgos varð í Kötlu.

Ódagsettir atburðir 
 Á Íslandi var veturinn kallaður Svellavetur.
 Fyrsta galdrabrennan á Íslandi: Jón Rögnvaldson brenndur á Melaeyrum í Svarfaðardal.
 Hollenskir landnemar reistu bæ á Manhattan og kölluð hann Nýju Amsterdam.

Fædd 
 8. júní - Giovanni Domenico Cassini, ítalskur stjörnufræðingur og verkfræðingur (d. 1712).
 17. júní - Peder Hansen Resen, danskur sagnfræðingur (d. 1688).
 13. ágúst - Rasmus Bartholin, danskur vísindamaður (d. 1698).
 20. ágúst - Thomas Corneille, franskt leikskáld (d. 1709).
 24. september - Johan de Witt, hollenskur stjórnmálamaður (d. 1672).

Dáin 
 7. mars - Johann Bayer, þýskur stjörnufræðingur (f. 1572).
 27. mars - Jakob 1., konungur Englands, Írlands og Skotlands (f. 1566).
 23. apríl - Mórits af Nassá, staðarhaldari í Hollandi (f. 1567).
 5. júní - Orlando Gibbons, enskt tónskáld (f. 1583)

Opinberar aftökur 
 Galdramál: Jón Rögnvaldsson frá Svarfaðardal í Eyjafjarðarsýlu tekinn af lífi með brennu þar á Melaeyrum, dæmdur fyrir galdra eða „fjölkyngishátt“. Þetta var fyrsta galdrabrennan á Íslandi. Sýslumaður Magnús Björnsson á Munkaþverá sótti málið gegn Jóni.

Tilvísanir 

1625
1621-1630
Kollafjörður

Eftirfarandi firðir heita Kollafjörður eða Kollafjørður:

 Í Færeyjum
 Kollafjørður (Færeyjar)

 Á Íslandi
 Kollafjörður á Barðaströnd
 Kollafjörður við Faxaflóa
 Kollafjörður á Ströndum
Metanet

Metanet er miðjulaust net, með svipuð markmið og Freenet, en aðra hönnun. Metanet snýst um að gera það erfitt að finna auðkenni annarra á netinu, til að leyfa þeim að hýsa efni og IPv4 og IPv6 þjónustur, nafnlaust.

Tölvunet
Kaldbaksvík

Kaldbaksvík á Ströndum er stærsta víkin á milli Bjarnarfjarðar og Veiðileysufjarðar í Kaldrananeshreppi.

Landnámsmaðurinn Önundur tréfótur nam þar land og byggði þar bæ sinn Kaldbak, að norðanverðu í víkinni. Á þeirri jörð stendur hús sem byggt var 1955 úr viðum húss kaupmannsins í Kúvíkum við Reykjarfjörð. Bærinn Kleifar stendur sunnan við víkina og er einungs notað til sumardvalar líkt og Kaldbakur. Fáein önnur smærri sumarhús í einkaeign eru í landi Kleifa. 

Kaldbakshorn gnæfir yfir víkinni sunnanverðri, 508 metra hátt, sagnir eru af því að Svanur á Svanshóli hafi gengið í fjallið eftir að hann drukknaði út af víkinni og að þar hafi verið vel tekið á móti honum. Svanur bjó á Svanshóli í Bjarnarfirði. Sagan segir að göng liggi úr hlíðinni ofan við Svanshól undir fjallgarðinn og út um Svansgjá, sem er áberandi gjá í Kaldbakshorni. Þá leið notaði Svanur til að stytta sér leið er hann reri til fiskjar frá Kaldbaksvík.

Kaldbaksvíkurvatn er í dalnum inn af víkinni og þar nokkru ofar er að finna heita hveri með allt að 70°C heitu vatni.

Fjallendið milli Kaldbaksvíkur og Veiðileysufjarðar er á náttúruminjaskrá og hæsti tindur svæðisins er Lambatindur, 854 m.

Strandir
Kalli litli könguló

Kalli litli könguló er barnagæla til er á fjölmörgum tungumálum um könguló sem í íslensku útgáfunni fjallar um tilraun köngulóarinnar „Kalla“ til að klifra upp á vegg. Í þeirri ensku fjallar hún hinsvegar um klifur hans upp tepott. Hinir ýmsu hlutar vísunnar eru svo oft táknaðir með hreyfingum sem tákna aðstæður Kalla.

Kalli litli könguló
klifraði upp á vegg.
Svo kom rigning og Kalli litli féll.
Upp kom sólin og þerraði hans kropp.
Kalli litli könguló
klifraði upp á topp.

Barnagælur
Barnagæla

Barnagæla er hefðbundið ljóð eða vísa sem notuð er til þess að hugga börn, hafa þau góð og svæfa. Þá er börnum hér á landi einnig kennt að fara með íslenskar og erlendar barnagælur og þær sungnar. Þær aðstoða barnið við að læra móðurmálið auk litanafna, að telja o.fl.

Barnagælur geta annað hvort verið ein lausavísa (eitt erindi) eða löng kvæði sem innihalda mörg erindi. Þá eru margar íslenskar þulur síðari alda oft skilgreindar sem barnagælur. 

Fyrr á öldum, á tímum gamla bændasamfélagsins, var farið með svokallaðar barnafælur og Grýlukvæði ef börnin voru óþæg og létu illa og sinntu ekki skyldum sínum t.d. við prjónaskapinn.

Flokkun íslenskra barnagælna 
Hefð er fyrir því að flokka íslenskar barnagælur í eftirfarandi flokka. Íslenskar barnagælur tilheyra flokki íslenskra þjóðkvæða:

 Barnafælur
 Grýlukvæði
 Huggunarkvæði og gæluvísur
 Ljóðaleikir
 Vöggukvæði
 Þulur (síðari alda)

Dæmi um íslenskar barnagælur 
 Bí, bí og blaka (vöggukvæði)
 Bíum bíum bamba (huggunarkvæði og gæluvísur)
 Bokki sat í brunni (þula)
 Faðir minn er róinn (ljóðaleikur)
 Fagur fiskur í sjó (ljóðaleikur)
 Fuglinn í fjörunni, hann heitir már (huggunarkvæði og gæluvísur)
 Gimbillinn mælti, og grét við stekkinn (huggunarkvæði og gæluvísur)
 Grýlukvæði Stefáns í Vallanesi (Grýlukvæði)
 Heyrði ég í hamrinum (þula)
 Karl tók til orða (þula)
 Karlinn undir klöppunum (barnafælur)
 Krumminn í hlíðinni (þula)
 Krummi krunkar úti (huggunarkvæði og gæluvísur)
 Kvölda tekur, sest er sól (huggunarkvæði og gæluvísur)
 Sat ég undir fiskihlaða (þula)
 Sofa urtu börn á útskerjum (vöggukvæði)
 Sofðu blíðust barnkind mín (vöggukvæði)
 Sofðu nú sælin (vöggukvæði)
 Stúlkurnar ganga sunnan með sjó (þula)
 Táta, táta, teldu dætur þínar (þula)
 Það á að gefa börnum brauð (Grýlukvæði)
 Það var barn í dalnum (barnafælur

Dæmi um þýddar barnagælur 
 Allir krakkar
 Allur matur
 Apinn
 Á sandi byggði…
 Bangsi lúrir
 Dansi, dansi, dúkkan mín
 „Druslu-lagið“
 Fingurnir
 Fimm litlir apar
 Fyrst á réttunni
 Hjólin á strætó
 Kalli litli könguló
 Karl gekk út um morguntíma
 Litirnir
 Meistari Jakob
 Stóra brúin
 Upp á grænum…
 Við klöppum litlu höndunum

Tengt efni 

 Lausavísur
 Þulur
 Grýlukvæði
 Rímur

Heimildir 
Íslensk þjóðkvæði
!
Listar um samfélag og menningu
Heimaey

Heimaey er eina byggða eyjan í Vestmannaeyjum, og jafnframt eina eyjan í klasanum sem hefur myndast í fleiri en einu gosi. Hún er 13,4 ferkílómetrar að stærð.

Fyrst urðu til Dalfjallið, Klifið og Háin ásamt Heimakletti, Miðkletti og Ystakletti. Þessi hluti eyjunnar nefnist einu nafni Norðurklettar og eru þeir taldir hafa myndast í lok ísaldar fyrir um 10 - 12 þúsund árum. Einnig hafa verið settar fram kenningar um að hluti Norðurkletta, þ.e. Há og Fiskhellar, sé mun eldri eða um 110-120 þúsund ára. Yngri gosmyndanir, 5-6 þúsund ára gamlar, eru í Stórhöfða og Stakkabótargíg. Við gos í Helgafelli tengdi Helgafellshraun Stórhöfða og Sæfjall við Dalfjall og myndaði eyjuna eins og hún var fram til 1973. Uppsöfnun jarðefna milli Klifsins og Heimakletts myndaði að lokum Þrælaeiði, eða Eiðið eins og það er kallað í daglegu tali. Við þá tengingu myndaðist höfn frá náttúrunnar hendi, sem hefur verið lífæð byggðar í Vestmannaeyjum. Síðast bættist við Heimaey í gosinu sem hófst 23. janúar 1973, en þá stækkaði eyjan um 2,2km², en nýja hraunið þekur alls 3,3km².

Rúmlega þriðjungur Heimaeyjar er óbyggilegur sökum eldfjalla og fjalllendis. Núverandi byggð er svo til öll á svæðinu frá Heimakletti til suðurs að rótum Helgafells, þar eð Eldfellið og Eldfellshraun takmarka byggð austan til og Ofanleitishamar að vestan.

Heimild 
 Aðalskipulag Vestmannaeyja, 2004-2014, 4. tillaga (22/10/2004)

Tenglar 

 

Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum
Jólasveinar ganga um gólf

Jólasveinar ganga um gólf er íslenskt jólalag eftir Friðrik Bjarnason (f. 1880 - d. 1961) tónlistarkennara í Hafnarfirði. Til eru nokkrar útgáfur af laginu.

Tenglar 
 Hver er réttur texti við lagið "Jólasveinar ganga um gólf"?; af Vísindavefnum

Heimildir 
Íslensk jólalög
Íslenskar þjóðvísur
Jólasveinar
Frans Eemil Sillanpää

Frans Eemil Sillanpää (16. september 1888 – 3. júní 1964) var einn af frægustu rithöfundum Finnlands. Hann fékk bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1939.

Finnskir rithöfundar
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Bjarnarey (Vestmannaeyjum)

Bjarnarey er eyja í Vestmannaeyjaklasanum liggur skammt suður af Ellirey og er næst henni í stærð, 0.32km². Bjarnarey er mjög hálend og þverhníptir klettahamrar umlykja eyjuna alla nema á litlu svæði norðaustan-megin, þar sem er uppgangur. Á miðri eyjunni er afar hár grasivaxinn fjallhnúkur og í honum miðjum er dæld. Fjallhnúkurinn nefnist Bunki og er gjallgígur líkt og á Elliðaey. Hæsti punktur þar er 161m yfir sjávarmáli. 

Bjarnarey myndaðist í eldgosi um svipað leyti og Elliðaey eða fyrir 5-6 þúsund árum. 

Graslendi þekur alla eyjuna og lundi hefur grafið sér holur mjög víða. Gróður í Bjarnarey er fjölbreyttur og þar er að finna mesta tegundafjölda í af öllum úteyjum Vestmannaeyjaklasans. 

Veiðikofi Bjarneyinga er vestan við Bunka og er sá eini í eyjunni. Talsverðum fjölda kinda er beitt í Bjarnarey og lundi er veiddur yfir sumartímann. Einnig er töluvert tekið af svartfuglseggjum yfir eggjatímann sem er í maí.

Heimildir 
 Aðalskipulag Vestmannaeyja, 2004-2014, 4. tillaga (22/10/2004)

Tenglar 
 Heimasíða Veiðifélags Bjarnareyinga 

Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum
Álsey

Álsey (einnig stundum nefnd Álfsey) er eyja sem liggur um 3,5km vestur af Stórhöfða og er þriðja stærsta úteyja Vestmannaeyjaklasans. Eyjan er girt háum hömrum, að norðurhliðinni undanskilinni, og eru þeir næstum eggsléttir austan og sunnan til. Álsey er hálend og er 137m hár grasiþakinn hryggur á miðri eyju, en halli er mikill niður á brúnirnar. Af þessum sökum er lundabyggð þétt í Álsey og er lundaveiði mikil eftir því. Sauðfé er haft á beit á Álsey. Veiðikofi Álseyinga er staðsettur norðan megin á eyjunni.

Tengt efni
Brandur (eyja)

Heimildir 
 Aðalskipulag Vestmannaeyja, 2004-2014, 4. tillaga (22/10/2004)

Eyjar í Vestmannaeyjaklasanum
Veiðileysufjörður

Veiðileysufjörður gæti átt við:
 Veiðileysufjörð á Ströndum
 Veiðileysufjörð í Jökulfjörðum
Óspakseyri

Óspakseyri í Bitrufirði á Ströndum er landnámsjörð Þorbjarnar bitru en á söguöld bjó þar ójafnaðarmaðurinn Óspakur sem jörðin dregur nafn af. Jörðin er kölluð Eyri í daglegu tali. Á Óspakseyri hefur staðið kirkja frá því snemma á öldum. Kirkjan sem stendur þar í dag var reist árið 1939. Löggilt höfn er á Óspakseyri en engin mannvirki hafa þó verið reist þar henni tengd, þar er ekki bryggja. Þingstaður var á Eyri og Ungmennafélagið Smári í Bitrufirði byggði þar lítið samkomuhús, sem enn stendur, árið 1927, sama ár og félagið var stofnað. Á Óspakseyri var rekið sláturhús til margra ára. Þar var lengi verslun Kaupfélags Bitrufjarðar, en henni og sláturhúsinu hefur hvoru tveggja verið lokað og Kaupfélagið var lagt niður árið 2005.

Árið 2012 opnaði búðin á Óspakseyri aftur eftir að hafa verið lokuð í sjö ár og er hún opin nokkrum sinnum í viku. Rekstur búðarinnar er í höndum bændanna á Bræðrabrekku. Nafni búðarinnar hefur nú verið breytt í Kjörbúðin Óspakseyri.

Heimildir

Strandir
Íslenskir bæir
Steinadalsheiði

Steinadalsheiði er heiði á milli Gilsfjarðar og Kollafjarðar á Ströndum, milli bæjanna Gilsfjarðarbrekku og Steinadals. Við Heiðarvatn á miðri heiðinni eru mót þriggja sýslna - Strandasýslu, Austur-Barðastrandasýslu og Dalasýslu.

Sumarvegur liggur um Steinadalsheiði, sem hefur nú vegnúmerið 690 (var númer 69 fram til 1994). Á árunum 1933-48 var sá vegur aðalleiðin milli Hólmavíkur og annarra landshluta. Akvegurinn norður Strandir leysti hann af hólmi þegar hann var tekinn í notkun árið 1948.

Á Þorláksmessu árið 1929 varð ungur maður úti á Steinadalsheiði, eftir að hafa lent í snjóflóði á Brekkudal, sem liggur að heiðinni að vestan. 

Strandir
Vegir á Íslandi
Heiðar á Íslandi
Svanur á Svanshóli

Svanur á Svanshóli var galdramaður sem bjó á Svanshóli í Bjarnarfirði á Ströndum á þjóðveldisöld. Hann var móðurbróðir Hallgerðar langbrókar. Hann kemur við sögu í Brennu-Njáls sögu:

Maður er nefndur Svanur. Hann bjó í Bjarnarfirði á bæ þeim er heitir á Svanshóli. Það er norður frá Steingrímsfirði. Svanur var fjölkunnigur mjög. Hann var móðurbróðir Hallgerðar. Hann var ódæll og illur viðureignar.

Þegar Þjóstólfur hafði drepið Þorvald, fyrsta eiginmann Hallgerðar, sendi hún hann á náðir Svans. Þegar menn hugðust leita Þjóstólfs í Bjarnarfirði gerði gerningaþoku á Bjarnarfjarðarhálsi svo að mennirnir villtust og týndu vopnum sínum.

Launsonur Svans var Brynjólfur rósti, en hann kemur við sögu í Njálu. Hann gerðist banamaður Atla, sem var húskarl Bergþóru og var síðar veginn sjálfur af Þórði leysingjasyni.

Þjóðsögur um Svan á Svanshóli segja að hann hafi gengið í fjallið Kaldbakshorn eftir dauða sinn og verið fagnað vel.

Tengt efni
Texti Brennu-Njáls sögu

Strandir
Persónur Íslendingasagna
Brennu-Njáls saga
Columbia

Columbia getur meðal annars þýtt:
 Columbia, ofurtölva hönnuð af Silicon Graphics fyrir NASA.
 Columbia, geimferja.
 Kólumbía, land í Suður-Ameríku
 Columbia, borg í Suður-Karólínu
Árneshreppur

Árneshreppur er nyrsta sveitarfélagið í Strandasýslu og afskaplega landmikið. Í suðri nær hreppurinn frá Spena undir Skreflufjalli á milli eyðibýlanna Kaldbaks og Kolbeinsvíkur og að norðanverðu að Geirólfsgnúp fyrir norðan Skjaldabjarnarvík. 

Árneshreppur er stundum nefndur Víkursveit eftir búsældarlegasta hluta sveitarfélagsins, Trékyllisvík, og er það fornt nafn á hreppnum. Trékyllisvík var vettvangur hörmulegra atburða á tímum galdraofsókna á 17. öld, en þar voru þrír galdramenn brenndir árið 1654 í klettagjá sem kallast Kistan.

Á svæðinu urðu til vísar að þéttbýli á 20. öld í Kúvíkum, Gjögri, Ingólfsfirði og Djúpavík, einkum í tengslum við hákarlaveiðar og síldveiðar, og eru þar miklar menjar um atvinnulíf og mannlíf.

Verslunarstaður er í Norðurfirði.

Árneshreppur er fámennasta sveitarfélag Íslands með 43 íbúa 1. janúar 2020. Í sveitarfélaginu býr að meðaltali 0.06 manns á km².

Jarðir í Árneshreppi árið 1858:
 Kolbeinsvík
 Byrgisvík
 Veiðileysa
 Kambur
 Kjós 
 Reykjarfjörður
 Naustvíkur
 Kjörsvogur 
 Gjögur 
 Reykjanes
 Litla Ávík 
 Stóra Ávík
 Finnbogastaðir 
 Bær
 Árnes 
 Melar 
 Norðurfjörður 
 Krossnes
 Fell
 Munaðarnes 
 Eyri
 Ingólfsfjörður
 Seljanes
 Ófeigsfjörður
 Drángavík
 Drángar
 Skjaldabjarnarvík 
 Halldórstaðir, eyðijörð
 Reykjarfjarðarverzlunarstaðarlóð

Tilvísanir

Heimild 
 Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 714
Norðurland

Norðurland er heiti sem notað er fyrir byggð héruð á norðurhluta Íslands. Vesturmörk svæðisins liggja við botn Hrútafjarðar og austurmörk við Langanes. Svæðinu hefur frá fornu fari verið skipt upp í fjóra hluta eins og landafræði svæðisins hefur gefið tilefni til, þau eru frá vestri til austurs: Húnaþing, Skagafjörður, Eyjafjörður og Þingeyjarsýslur. Siglufjörður yst á Tröllaskaga fellur þó utan þessarar flokkunar og það sama á við um Grímsey.

Svæðið var fyrst sérstaklega afmarkað með skiptingu landsins í fjórðunga á þjóðveldisöld, þá varð til Norðlendingafjórðungur sem var skipt upp í 4 þing ólíkt hinum þremur fjórðungunum sem hverjum var skipt upp í 3 þing. Var þetta gert þar sem Norðlendingar gátu ekki komið sér saman um skiptingu í þrjá hluta. 

Frá 1106 til 1798 var Norðurland sérstakt biskupsdæmi. Biskup Norðlendinga sat á Hólum í Hjaltadal.

Á Norðurlandi bjuggu 37.610 manns þann 1. september 2018.

Norðurland skiptist á milli tveggja kjördæma, Húnaþing og Skagafjörður eru í Norðvesturkjördæmi en Siglufjörður, Eyjafjörður og Þingeyjarsýslur tilheyra Norðausturkjördæmi. Sýslumenn sitja á Blönduósi, Sauðárkróki, Siglufirði, Ólafsfirði, Akureyri og Húsavík.

Sveitarfélög
Á svæðinu eru nú 16 sveitarfélög en þau eru:
 Húnaþing vestra
 Húnabyggð
 Sveitarfélagið Skagaströnd
 Skagabyggð
 Sveitarfélagið Skagafjörður
 Fjallabyggð
 Dalvíkurbyggð
 Hörgárbyggð
 Akureyri
 Eyjafjarðarsveit
 Svalbarðsstrandarhreppur
 Grýtubakkahreppur
 Þingeyjarsveit
 Norðurþing
 Tjörneshreppur
 Langanesbyggð