alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Mál, sannleikur og rökfræði

Mál, sannleikur og rökfræði (e. Language, Truth and Logic) er rit um heimspeki eftir breska heimspekinginn Alfred Jules Ayer. Það kom út árið 1936. Ritið skilgreinir, útskýrir og færir rök fyrir sannreynanleikalögmáli rökfræðilegu raunhyggjunnar. Ayer ræðir hvernig beita megi sannreynanleikalögmálinu í glímunni við gátur heimspekinnar. Ayer reynir m.a. að sýna fram á að spurningar og fullyrðingar frumspekinnar, siðfræðinnar og guðfræðinnar séu merkingarlausar.

Ritið skiptist í átta kafla:
I. Útrýming frumspekinnar
II. Verkan heimspekinnar
III. Eðli heimspekilegrar greiningar
IV. A Priori
V. Sannleikur og líkindi
VI. Gagnrýni á siðfræði og guðfræði
VII. Sjálfið og hinn sameiginlegi heimur
VIII. Lausn óráðinna gáta í heimspeki

Mál, sannleikur og rökfræði er eitt vinsælasta og víðlesnasta ritið í anda rökfræðilegrar raunhyggju.

Tenglar

Heimspekileg ritverk
Rökgreiningarheimspeki
Bókaárið 1936
Frelsið

Frelsið (e. On Liberty) er rit á ensku um heimspeki eftir breska heimspekinginn John Stuart Mill. Það kom fyrst út árið 1859. Það þótti á sínum tíma afar róttækt verk.

Mill hélt því fram að hver einstaklingur réði yfir sjálfum sér, líkama sínum og hug, og ætti að vera frjáls undan „harðstjórn meirihlutans“, sem með ósögðum siðareglum og siðferðishugmyndum stjórnar samfélaginu með harðri hendi. Mill hélt því fram að einstaklingur ætti að vera frjáls til þess að gera hvaðeina sem skaðar ekki aðra. Öll afbrigði frjálshyggju telja að þetta sé hornsteinn stefnu sinnar. Aftur á móti greinir menn á um hvað felist í því að skaða aðra.

Frelsið var gríðarlega áhrifamikið rit og hugmyndirnar sem Mill setur fram í ritinu eru enn áhrifamiklar í stjórnspeki og stjórnmálum, þar sem þær móta stefnu margra stjórnmálaflokka og -hreyfinga. Ritið er auk þess stutt og auðlesið.

Jón Ólafsson þýddi Frelsið á íslensku fyrstur manna.

Tengt efni 

Lesa má ritið á vef landsbókasafnsins með því að smella hér.

Heimspekileg ritverk
Bókaárið 1859
431 f.Kr.



Atburðir

Fædd

Dáin  

431 f.Kr.
440-431 f.Kr.
404 f.Kr.



Atburðir

Fædd

Dáin 
 Alkibíades, grískur sjórnmálamaður og herforingi.

404 f.Kr.
410-401 f.Kr.
421 f.Kr.



Atburðir

Fædd

Dáin  
 Kratínos, forngrískt gamanleikjaskáld.

421 f.Kr.
430-421 f.Kr.
415 f.Kr.



Atburðir

Fædd

Dáin  

415 f.Kr.
420-411 f.Kr.
413 f.Kr.



Atburðir

Fædd

Dáin  

413 f.Kr.
420-411 f.Kr.
640

Árið 640 (DCXL í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

640
631-640
Bergsbók

Bergsbók – (eða Holm Perg. 1 fol., í Konunglega bókasafninu í Stokkhólmi) – er íslenskt handrit frá því um eða eftir 1400. Í Bergsbók eru Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta og Ólafs saga helga hin sérstaka eftir Snorra Sturluson, nokkur kvæði og styttri textar, sem flestir eru tengdir þessum tveimur konungum, svo sem Rauðúlfs þáttur og kaflar úr Hallfreðar sögu og Færeyinga sögu. 

Bergsbók er eina handritið með Ólafsdrápu Tryggvasonar, eina handritið þar sem Rekstefja er í fullri lengd, og annað tveggja handrita þar sem kvæði Einars Skúlasonar, Geisli er heilt.

Heimildir 
 Chase, Martin (2005). Einarr Skúlason's Geisli : A Critical Edition. University of Toronto Press. ISBN 0802038220
 Hoops, Johannes (2003). Reallexikon der germanischen Altertumskunde: Band 22. Walter de Gruyter. ISBN 3110173514

Tenglar 
 ''Holm perg 1 fol (Bb) - Bergsbók 
 Early Icelandic Manuscripts in Facsimile 

Íslensk handrit
Ólafur digri

Ólafur Haraldsson (einnig Ólafur digri og síðar Ólafur helgi; 995 – 29. júlí 1030) var konungur Noregs 1015-1028.

Ólafur kynntist kristnum sið í víkingaferðum og lét skírast í Rúðuborg í Frakklandi. Hann sneri aftur til Noregs og sameinaði landið með hernaði og samningum og lét krýna sig til konungs yfir öllum Noregi. Norskir ættarhöfðingjar gerðu uppreisn gegn honum í nafni Knúts ríka, Danakonungs. Ólafur flúði til Garðaríkis og leitaði hælis hjá Jarisleifi konungi sem kvæntur var systur hans. Hann reyndi að ná völdum aftur en féll 29. júlí 1030 í Stiklastaðarbardaga. Ólafur helgi var jarðsettur í Þrándheimi. 

Ólafur er á myndum sýndur í herklæðum með ríkisepli, veldissprota og bikar - bryntröll og stríðsöxi sem voru þau vopn sem urðu honum að bana. Undir fótum hans liggur oft dreki með mannshöfuð og kórónu sem tákn um hina sigruðu heiðni.

Tenglar 
 Borrelli, Antonio @ Santi, beati e testimoni: Sant' Olav. Skoðað 8. september 2010.
 Ólafs saga helga hjá Netútgáfunni.
 Ólafs saga helga á Wikiheimild (upphaflega fengin frá Netútgáfunni).
 Müller, séra Olav @ Den Katolske Kirke i Norge: Olav den Hellige. Skoðað 8. september 2010.

Noregskonungar
Kaþólskir dýrlingar
Bryntröll

Bryntröll er fornt vopn, líklegt er talið að það hafi verið sérstök gerð af spjóti með svo breiðu og þungu blaði að það mátti einnig nota til að höggva með. Í Grágás er bryntröll talið upp með vopnum sem ekki mátti bera í kirkjur og eigi setja við kirkjubrjóst eða -veggi.

Vopn
Rekstefja

Rekstefja er kvæði sem talið er ort á tólftu eða þrettándu öld. Höfundur þess er talinn Hallar-Steinn.

Heimild 
Rekstefja frumtexti (Eybjörn) 

Íslenskar bókmenntir
Smáskífa

Smáskífa er hljómplata sem inniheldur oftast þrjú lög eða færri. Varast ber að rugla smáskífum saman við stuttskífur eða breiðskífur.

Tengt efni 
 Breiðskífa
 Stuttskífa

Tónlist
Mars (sælgæti)

Mars sælgæti er súkkulaðistykki sem gert er úr 3 lögum af súkkulaði. Mars súkkulaði kom fyrst á markaðinn 1932.

Mars súkkulaðistöngin er súkkulaðistöng framleidd af Mars Incorporated. Það var fyrst framleitt Slough í Stóra-Bretlandi árið 1932 sem sætari gerð af bandaríska súkkulaðistykkinu Milky Way.

Annað súkkulaðistykki undir sama nafni var seld í Bandaríkjunum þar til árið 2002 þegar nafni þess var breytt í Snickers Almond Bar. Það inniheldur núggat, hnetur, karamellu og mjólkursúkkulaði.

Sælgæti

no:Japp
sv:Japp
Music From the Film More

Music from the Film More (oft kölluð More) er tónlist eftir Pink Floyd við kvikmyndina More sem var leikstýrð af Barbet Schroeder. Var þetta í fyrsta skiptið sem Pink Floyd samdi tónlist við kvikmynd í fullri lengd. Í kvikmyndinni eru tvö lög sem ekki eru á plötunni: „Seabirds“ og „Hollywood“. More inniheldur þjóðlaga-ballöður (e. folk ballads), en slík verk urðu algeng á seinni plötum Pink Floyd. Á plötunni eru nokkur lög í þungarokksanda (sbr. „The Nile Song“ og „Ibiza Bar“), en yfir öðrum er sýrulegur keimur (eins og t.d. „Quicksilver“ og „Main Theme“). Annars eru lögin flest í venjulegum Pink-Floyd-dúr miðað við tíma og tónlistarstefnu hljómsveitarinnar. Þetta var fyrsta plata þeirra án Syd Barrett og á henni er fyrsti alvöru einleikur David Gilmour og einnig fyrsti einleikur Pink Floyd.

Lagalisti 
 „Cirrus Minor“ (Roger Waters) – 5:18
 „The Nile Song“ (Waters) – 3:26
 „Crying Song“ (Waters) – 3:33
 „Up the Khyber“ (Nick Mason, Richard Wright) – 2:12
 „Green Is the Colour“ (Waters) – 2:58
 „Cymbaline“ (Waters) – 4:50
 „Party Sequence“ (Waters, Wright, David Gilmour, Mason) – 1:07
 „Main Theme“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 5:28
 „Ibiza Bar“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 3:19
 „More Blues“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 2:12
 „Quicksilver“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 7:13
 „A Spanish Piece“ (Gilmour) – 1:05
 „Dramatic Theme“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 2:15

Pink Floyd 
 David Gilmour – gítar, söngur
 Roger Waters – bassi, söngur
 Richard Wright – hljómborð
 Nick Mason – ásláttur, trommur

Tenglar 
 Almennar upplýsingar 

Breiðskífur Pink Floyd
Hljómplötur gefnar út árið 1969
Allir litir hafsins eru kaldir

Allir litir hafsins eru kaldir, eða á ensku; Every Colour of the Sea is Cold, er hvort í senn 90 mínútna sjónvarpsmynd og 3 þátta sjónvarpssería. Framleiðsla var í höndum Ax Film og leikstjóri var Anna Th. Rögnvaldsdóttir. Þættirnir slógu rækilega í gegn árið 2006 þegar þeir voru sýndir í Ríkissjónvarpinu og hafði um 60% áhorf samkvæmt Gallup.

Hlekkir 
 http://www.axfilms.com/

Íslenskar sjónvarpsmyndir
Línus

Línus var frá Toskana á Ítalíu. Hann var fyrsti arftaki Péturs postula í biskupsdæmi Rómar. Hann stjórnaði í níu ár (67- 76). 

Áhöld eru um nákvæmar dagsetningar á valdatíð hans. Sumar heimildir segja að hann hafi ríkt árin 56 - 67 á tímum Nerós en Jeremías segir hann hafa ríkt 67 til 78. Evsebíos biskup og kirkjusagnfræðingur segir að hann hafi endað valdatíð sína á öðru ári keisaratíðar Títusar árið 80. 

Samkvæmt Liber Pontificalis var Línus frá Toskana og faðir hans hét Herculanus. Móðir hans hét Claudia. Sama heimild segir að hann hafi gefið út tilskipun þar sem konur voru skyldaðar til að hylja höfuð sitt í kirkjum. Heimildin segir að hann hafi dáið píslarvættisdauða og hafi verið grafinn á Vatíkanhæðinni. Segir þar einnig að hann hafi dáið 23. september, sem er dýrlingadagur hans en almenn heiðrun hans var lögð niður 1969.

Heimildir 
 

Páfar
Kaþólska kirkjan
Ummagumma

Ummagumma er fjórða breiðskífa Pink Floyd og tvöföld plata; gefin út 1969. Fyrri platan inniheldur gamlar tónleikaupptökur (sem voru lagaðar og viðbættar í upptökuveri) en hin 5 ný lög og hvert þeirra samið af einum hljómsveitarmeðlima, að fráskildum Roger Waters sem samdi tvö. Á fyrri plötunni eru Astronomy Domine, Saucerful of secrets, Set the controls for the heart of the sun og Careful with that axe, Eugene (áður óútgefið). Á seinni plötunni er að finna fjóra parta Sysyphus samið af Richard Wright, Grantchester Meadows og Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict eftir Roger Waters. Þriggja parta lagið The Narrow Way er eftir David Gilmour og The Grand Vizier's Garden Party eftir Nick Mason sem er einnig í þrem pörtum; Entrance, Entertainment og Exit.

Tónlistarmenn 
 Roger Waters – bassi, gítar og söngur á "Grantchester Meadows", allar upptökur fyrir "Several Species…" 
 David Gilmour – söngur, gítar, öll hljóðfæri á "The Narrow Way"
 Richard Wright – hljómborð, söngur, öll hljóðfæri á "Sysyphus"
 Nick Mason – trommur, ásláttur, öll hljóðfæri á "The Grand Vizier's Garden Party" nema flautu
 Lindy Mason (eiginkona Mason á þeim tíma) – flauta

Lagalisti

Diskur 1 
 „Astronomy Domine“ (Syd Barrett) – 8:29
 „Careful with That Axe, Eugene“ (Roger Waters/Rick Wright/David Gilmour/Nick Mason) – 8:50
 „Set the Controls for the Heart of the Sun“ (Waters) – 9:12
 „A Saucerful of Secrets“ (Waters/Wright/Gilmour/Mason) – 12:48

Diskur 2 
 „Sysyphus Part 1“ (Wright) – 1:03 (CD) 4:29 (LP)
 „Sysyphus Part 2“ (Wright) – 3:30 (CD) 1:49 (LP)
 „Sysyphus Part 3“ (Wright) – 1:49 (CD) 3:07 (LP)
 „Sysyphus Part 4“ (Wright) – 6:59 (CD) 3:38 (LP)
 „Grantchester Meadows“ (Waters) – 7:26
 „Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict“ (Waters) – 4:59
 „The Narrow Way Part 1“ (Gilmour) – 3:27
 „The Narrow Way Part 2“ (Gilmour) – 2:53
 „The Narrow Way Part 3“ (Gilmour) – 5:57
 „The Grand Vizier's Garden Party Part 1: Entrance“ (Mason) – 1:00
 „The Grand Vizier's Garden Party Part 2: Entertainment“ (Mason) – 7:06
 „The Grand Vizier's Garden Party Part 3: Exit“ (Mason) – 0:38

Breiðskífur Pink Floyd
Hljómplötur gefnar út árið 1969
Klassísk frjálshyggja

Klassísk frjálshyggja eða laissez-faire frjálshyggja, einnig nefnd markaðsfrjálshyggja eða nýfrjálshyggja, er afbrigði af frjálshyggju og er í senn stjórnspeki- og stjórnmálastefnu sem leggur áherslu á frelsi einstaklingsins, frjálsa verslun og takmörkuð afskipti ríkisvalds. Stefnan á rætur að rekja til rita Johns Locke, Adams Smith, Davids Hume, Davids Ricardo, Voltaires og Montesquieus auk annarra. Segja má að hún hafi orðið til upp úr frjálshyggju í hagfræði og stjórnmálum á 18. og 19. öld. 

Meginhugmyndin er sú að frjáls verslun og viðskipti og takmörkuð afskipti ríkisvaldsins af markaðnum leiði til þess að markaðurinn komi reglu á sjálfan sig.

Orðalagið klassísk frjálshyggja komst í notkun eftir á til þess að greina hugmyndafræðina frá öðrum afbrigðum frjálshyggju sem urðu til á 20. öld, svo sem félagslegri frjálshyggju, sem leyfði mun meiri ríkisafskipti af hagkerfinu.

Ludwig von Mises, Friedrich Hayek og Milton Friedman er eignaður heiðurinn af endurlífgun klassískrar frjálshyggju á 20. öld en vinsældir hennar höfðu dvínað seint á 19. öld og í upphafi 20. aldar. Gagnrýnendur nefndu hugmyndafræðina gjarnan nýfrjálshyggju.

Tenglar 
 „What is Classical Liberalism?“  eftir John C. Goodman
 
 

Frjálshyggja
423

Árið 423 (CDXXIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

423
421-430
424

Árið 424 (CDXXIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

424
421-430
425

Árið 425 (CDXXV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

425
421-430
426

Árið 426 (CDXXVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

426
421-430
427

Árið 427 (CDXXVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

427
421-430
433

Árið 433 (CDXXXIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

433
431-440
434

Árið 434 (CDXXXIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

434
431-440
435

Árið 435 (CDXXXV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

435
431-440
436

Árið 436 (CDXXXVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

436
431-440
437

Árið 437 (CDXXXVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

437
431-440
Marglyttur

Ekki skal rugla saman við marglyttulús.

Marglyttur (staðbundið málfar marglot, illa, skollaskyrpa eða skollahráki, í fornu máli kölluð glytta) er flokkur holdýra (Scyphoza) sem eru hlaupkenndar og skálarlaga og eru með eitt munnop. Holdýr skiptast í tvo flokka hveljur og holsepa, og eru marglyttur hveljur. Marglyttur hafa griparma í kringum munninn og á gripörmunum eru stingfrumur eða brennifrumur sem marglytturnar nota til þess að drepa sér til matar eða til að vernda sig.

Í brennifrumunum eru eitruð efni sem geta valdið skaða á þeim sem verða fyrir. Skaðinn er mismunandi eftir tegundum bæði marglyttunnar og fórnarlambsins, lítill fiskur deyr af völdum skammts sem veldur aðeins roða hjá mönnum. Marglyttur eru miseitraðar, þær eitruðustu geta drepið menn á nokkrum sekúndum. Ein tegund er til sem hefur engar brennifrumur, hún lifir í ferskvatni á eyju sem nefnist Palau.

Tengt efni 
 Brennihvelja

Tenglar 
 
 

Holdýr

sv:Maneter
103

Árið 103 (CIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

103
101-110
104

Árið 104 (CIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

104
101-110
1105

Árið 1105 (MCV í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Silvester 4. gerði tilkall til titils páfa með fulltingi Hinriks 5. keisara og rómverska aðalsins gegn Paskalis 2.

Fædd

Dáin 

1105
1101-1110
1015

Árið 1015 (MXV í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Knútur ríki gerði innrás í England.
 Ólafur digri varð konungur Noregs.

Fædd 
 Haraldur harðráði, Noregskonungur (d. 1058).

Dáin 
 15. júlí – Valdimar gamli, fursti í Garðaríki.
1015
1011-1020
136

Árið 136 (CXXXVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

136
131-140
116

Árið 116 (CXVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

116
111-120
127

Árið 127 (CXXVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

127
121-130
128

Árið 128 (CXXVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

128
121-130
Ferningur

Ferningur er rétthyrningur með allar fjórar hliðar jafnlangar og öll horn jafnstór (þ.e. 90°). Hliðarlengd fernings er oft táknuð með a. Flatarmál ferningsins er fundið með því að hefja hliðarlengdina upp í annað veldi: F = a2 og ummálið er summa allra hliðanna: U = 4a.

Önnur merking 
Ferningur tölu x, er talan x margfölduð með sjálfri sér, þ.e. x í öðru veldi, táknað með x2. Ferningur ferningsrótar tölu, er talan sjálf.
 

Stærðfræði
Rúmfræði
Evklíðsk rúmfræði
Rass

Rass eða afturendi nefnist kúptur hluti líkama manna og apa á aftanverðri mjaðmagrindinni, sem umlykur bakrauf. 

Íslenskan á mörg orð yfir hið sama: afturhluti, ars, bakhluti, bossi, botn, daus, drundur, dyndill, döf, endi, gumpur, hlaun, hlöss, jasi, kríkastaður, lend, rumpur, seta, sitjandi, skutur, stélur, stirsla, torta, óæðri endinn og þjó(hnappar).

Líkamshlutar
Sjónfæri

Sjónfæri eru skynfæri, sem gera lífverum kleyft að greina ljós.  Í sumum lífverum hafa sjónfærin þróast í augu, sem eru afar flókin líffæri með linsukerfi og frumum sem greina mismunandi ljóstíðnir, þ.e. liti. Í öðrum lífverum er um að ræða klasa ljósnæmra frumna eða frumulíffæra, sem gera aðeins greinarmun á birtu og myrkri.

Sjón
Versalir

Versalir (franska: Versailles) er borg í útjaðri Parísar. Borgin var á sínum tíma stjórnsetur franska konungsdæmisins. Þar er Versalahöll sem er sögufrægur staður, var konungsaðsetur um langa hríð og þar hófst friðarráðstefnan 1919.

Menntun 
 Versalaháskóli

Tenglar 
 Versalir

París
Akstursíþróttir

Akstursíþróttir eru greinar íþrótta þar sem ökumenn keppa í akstri vélknúinna ökutækja oftast með því markmiði að fara sem hraðast og vera fyrstur í mark. Keppni í akstursíþróttum er háð leyfi lögreglu þar sem undanþágur eru veittar frá ákvæðum umferðarlaga, sérstaklega um hámarkshraða. 

Saga akstursíþrótta á Íslandi nær aftur til þess tíma er fyrsta torfæran var haldin 1965. Bílaklúbbur Akureyrar var stofnaður 1974 og ári síðar var Kvartmíluklúbburinn stofnaður. Árið 1975 var fyrsta rallkeppnin haldin af Félagi íslenskra bifreiðaeigenda,  FÍB og árið 1977 var Bifreiðaíþróttaklúbbur Reykjavíkur stofnaður.

Þann 1. september 1978 var Landssamband íslenskra akstursfélaga, LÍA, stofnað.  

Á Íslandi og alþjóðlegum vettvangi er akstursíþróttum skipt í tvær megin greinar. Annars vegar keppnistæki á fjórum hjólum (bílar) og hins vegar keppnistæki á þremur hjólum eða færri (vélhjól).
 Akstursíþróttasamband Íslands (AKÍS) - er sérsamband innan ÍSÍ og aðili að Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). AKÍS ber ábyrgð á keppni bíla. Helstu greinar eru rally, torfæra, spyrna, drift, gokart, rallycross og hringakstur.
 Mótorhjóla & snjósleðaíþróttasamband Íslands  (MSÍ) - er sérsamband innan ÍSÍ og aðili að Fédération Internationale de Motocyclisme (FIM). MSÍ ber ábyrgð á keppni mótorhjóla og vélsleða. 

Sem dæmi um vinsæla keppni á alþjóðlegum vettvangi er Formúla 1.

Tengt efni 

 Kappakstur
Hafnabolti

Hafnabolti (eða hornabolti) er íþrótt sem fer fram með kylfu og hörðum smábolta. Tvö lið keppa og hefur hvort þeirra níu leikmenn. Leikurinn gengur út á að ná sem flestum stigum með því að slá boltann og hlaupa í hafnir. Stig fæst þegar leikmaður nær heimahöfn. Varnarleikmenn, sem eru í því liði sem ekki er að slá, reyna að koma í veg fyrir að leikmenn nái í höfn.

Leikmannaskipting á vellinum er þannig háttað að það lið sem er í vörn hefur níu leikmenn á vellinum; þrjá á ytri velli (hægri-, mið- og vinstrivallarleikmann), fjóra á innri velli (leikmann á fyrstu-, annarri- og þriðjuhöfn auk stuttstoppara), kastara og grípara. Það lið sem er að slá hefur einn leikmann sem slær fyrir liðið og 0-3 hlaupara á höfnum eftir því hvort sá/þeir sem hafa slegið á undan hafi komist í höfn. (ATH: í hverri höfn má aðeins vera einn leikmaður í einu).

Hver leikur er níu lotur og skiptist hver lota í fyrri og seinni hluta, svo alls eru 18 leikhlutar í hverjum leik. Í fyrri hluta lotu slær lið A á meðan lið B er í vörn en í seinni snýst þeta við svo lið A fer í vörn og lið B slær. Hver leikhluti endar þegar þrír menn eru úr í því liði sem er að slá. Nokkrar leiðir eru til að ná leikmanni úr leiknum t.d.:
a) kasta leikmann út, m.ö.o. að láta kylfing slá þrjú vindhögg. 
b) grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og áður en hann snertir jörðina. 
c) koma boltanum í fyrstu höfn áður en hlaupari nær í fyrstu höfn. 
d) "tagga" leikmann úr með því að snerta hann með boltann í hanskanum.

Hlutverk leikmanna:

kylfingur
kylfingur þ.e. sá sem slær fyrir liðið sér um að hitta boltann eins langt og hann getur og á þann máta að varnarleikmenn
ná ekki að grípahann. þegar kylfingurinn hefur hitt boltann og boltinn komið út á völlinn þannig að hann sé "í leiknum"
breytist kylfingurinn í hlaupara og hleypur í fyrstu höfn, eða ef hann getur áfram í 2. 3. eða heimahöfn.

kastari
Kastari er staðsettur á miðjum innri vellinum og sér um að kasta boltanum til grípa þannig að "battarinn" nái ekki
að slá hann.

grípari
grípari er staðsettur fyrir aftan heimahöfn, örlítið aftar og til hliðar við kylfinginn.

vallarleikmenn
sjá um að grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og koma honum í viðeigandi höfn (oftast fyrstu höfn) eða "tagga"
leikmenn úr.

Tenglar 
 Hafnabolti og helgisiðir; grein í Morgunblaðinu 1997

 
Íþróttir í Bandaríkjunum
Íshokkí

Íshokkí (eða ísknattleikur) er hópíþrótt sem fer fram á ís. Leikmenn eru á skautum og leikið er með kylfum um pökk. Íshokkí er oftast kallað hockey í Kanada og Bandaríkjunum til styttingar frá ice hockey. 

Ísilögðum leikvanginum er skipt niður með 5 þverlínum. Þær eru: rauð miðjulína, 2 bláar línur sem afmarka sóknarsvæði hvers liðs og að lokum marklína sínhvorumegin ísvallarins. 6 leikmenn frá hvoru liði er inná í einu. 3 framherjar, 2 varnarmenn og 1 markmaður. Algengustu brotin eru Rangstæða en til að koma í veg fyrir hana þarf að flytja pökkinn á undan leikmanni í sókn, þ.e.a.s. yfir bláu línuna. Krækja (enska: Hooking) er þegar leikmaður krækir með kylfunni í andstæðinginn. trypping er þegar leikmaður fellir andstæðingin með því að setja kylfuna milli eða fyrir framan fætur andstæðings og fellir hann.

 

ang:Hociȝ#Īshociȝ
Ruðningur

Ruðningur er hópíþrótt. Rugby 7's er sú útgáfa leiksins sem er hluti af Olympíumótinu og er mest vaxandi hópíþrótt í heiminum í dag bæði karla og kvenna.

Upphafið að rugby má rekja til þess að William Webb Ellis nýtti sér regluleysi í þeirri boltaíþrótt sem spiluð var í Englandi árið 1823. Í stað þess að grípa bolta sem kom á flugi og henda honum í jörðina og sparka eins og venja var hljóp hann með boltann yfir marklínuna og skoraði stig. Þetta gerðist í bænum Rugby þaðan sem íþróttin fær sitt nafn. Það varð úr að reglur voru skilgreindar og til urðu tvær íþróttir – fótbolti og ruðningur.

Ruðningur er stundaður af báðum kynjum og öllum aldurshópum í meira en 100 löndum í fimm heimsálfum. Rugby er 4-5 stærsta hópíþrótt í heiminum með yfir fjórar milljónir skráðra leikmanna. Aðildarsambönd með fulla aðild að Alþjóða-rugbysambandinu (IRB) eru 97 talsins. Í október 2009 samþykkti Alþjóðaólympíunefndin 7 manna ruðning sem keppnisgrein á Ólympíuleikunum 2016, sem haldnir verða í Rio de Janeiro í Brasilíu. Þar munu 12 kvennalið og 12 karlalið etja kappi.

Ruðningur á Íslandi 
Upphafið af ruðningi á Íslandi má rekja til febrúar 2009 þegar nokkrir erlendir ríkisborgarar búsettir eru á Íslandi furðuðu sig á því að íþróttin sem allt snérist um í þeirra heimalandi var ekki iðkuð hér á landi. Ekki nóg með það að hún væri ekki iðkuð – almenningur vissi almennt ekki hvaða íþrótt þeir voru að tala um. Í stað þess að aðlagast að þessum aðstæðum töldu þeir að þeir gætu byggt upp ruðning á Íslandi og þannig gefið af sér til samfélagsins. 

Smám saman söfnuðust áhugasamir á æfingar jafnt Íslendingar sem erlendir ríkisborgarar. Eftir fyrsta hálfa árið var ljóst að ekki yrði aftur snúið, Ísland yrði næsta land til að tileinka sér ruðning. Í febrúar 2011 var íþróttin tekin inn í ÍSÍ og í desember sama ár var samþykkt á aðalfundi Rugby sambands evrópu (FIRA-AER) að Ísland yrði aðili að sambandinu. 

Í dag eru tvö lið sem æfa ruðning og er keppnistímabilið á Íslandi það sama og á Norðurlöndunum eða apríl - október. Alls eru um 50 – 60  menn og konur aðilar að ruðningi á Íslandi með mismunandi þátttökustigi.

Tenglar 
 Golf og ruðningur á Ólympíuleika
 Rugby Íslands, félag um uppbyggingu íþróttarinnar á Íslandi - Facebook síða
 Rugby Íslands, félag um uppbyggingu íþróttarinnar á Íslandi
 Rugby samband Evrópu 
 Alþjóða rugby sambandið

Ruðningur

ar:الرغبي
ru:Регби
sk:Ragby
Hvaðan komum við? Hver erum við? Hvert förum við?

Hvaðan komum við? Hver erum við? Hvert förum við? (á frönsku D'où venons nous? Que sommes-nous? Où allons-nous?) er titill málverks, sem Paul Gauguin málaði á Tahíti árið 1897. Verkið er málað með olíulitum á striga. 

Málverk
Viðtalsbil

Viðtalsbil var tímaeining (venjul. 3. mínútur) sem hver viðbótargreiðsla fyrir langlínusamtal gilti fyrir. Símtöl eru nú mæld á annan hátt. 

Viðtalsbil kemur fyrir í hinu fræga dægurlagi: Bella símamær:

Hún Bella, Bella, Bella, Bella símamær,
er ekki alveg fædd í gær.
Hún Bella, Bella, Bella, Bella símamær,
hún kann á flestum hlutum skil,
og kallar: viðtalsbil.

Samskipti
Kibla

Kibla (arabísku: قبلة) er hugtak í Íslam og þýðir: tilbeiðsluátt. Kibla er áttin sem múslími á að snúa sér í þegar hann biðst fyrir. Upphaflega sneru múslímar sér í átt til Jerúsalem en frá 624 til Mekka. Veggskot í moskum sýnir rétta stefnu.

Íslam