alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
LungA

LungA eða Listahátíð ungs fólks, Austurlandi er listahátíð fyrir ungt fólk haldin á Seyðisfirði í júlí ár hvert.

Árið 2000 leit listahátíð LungA dagsins ljós í fyrsta sinn. Um er að ræða listahátíð þar sem sköpun, listum og menningu er fagnað með námskeiðum, fyrirlestrum og öðrum viðburðum og lýkur með uppskeruhelgi: sýningum og tónleikum.

Hátíðin er frábær blanda af listum, sköpun, tjáningu og stórbrotinni náttúru. Hún hefur getið sér gott orðspor, bæði á Ísland og út fyrir landsteinana fyrir frábært andrúmsloft, námskeið af miklum gæðum og með mikilli virkni þátttakenda. Ennfremur færir hátíðin gleði, sjálfsþekkingu, elskendur, nýja vini og góðar minningar fyrir þá sem sækja hátíðina heim.

Árið 2010 kviknaði sú hugmynd að stofna skóla á Seyðisfirði út frá hugmyndarfræði LungA. Nú er hugmyndin orðin að veruleika og fyrsti hópurinn mun hefja nám við skólann árið 2014.

LungA „fjölskyldan“ samanstendur nú bæði af árlegri listahátíð og skóla. Dagsdaglega er þetta tvennt rekið sitt í hvoru lagi, en heitið, gildin og hugmyndafræðin eru af sama meiði.

Tengill 
 lunga.is

Íslensk menning
Seyðisfjörður
Gleðileg jól - Fjórtán jólalög

Gleðileg jól - Fjórtán jólalög  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Ljósmynd á plötuumslagi tók Jón Þórðarson.

Lagalisti
Heims um ból - Lag - texti: F. Gruber — Sveinbjöm Egilsson - Guðmundur Jónsson og barnakór.
Litla jólabarn - Worsing/Brandstrup — Ómar Ragnarsson - Telpnakór úr Álftamýrarskóla.
Litli trommuleikarinn - Lag - texti: H. Stmeone/H. Onarati, — Stefán Jónsson - Ragnar  Bjarnason.
Gáttaþefur gœgist hér inn - Lag - texti: Gillespie/Coatls — Ómar Ragnarsson - Ómar Ragnarsson.
Oss barn er fœtt í Betlehem - Lag - texti: Íslenzkt þjóðlag og þjóðvísa - Savanna tríóið.
Bráðum koma blessuð jólin - Lag - texti: F. Bradbury — Jóhannes úr Kötlum - Telpnakór úr Melaskóla.
Ó, Jesúbarnið blítt - Lag - texti: Johann Sebastian Bach — Jakob Jóh. Smári - Kirkjukór Akureyrar.
Í Betlehem er barn oss fœtt - Lag - texti: Danskt þjóðlag — Valdimar Briem - Guðmundur Jónsson og barnakór.
Ég sá mömmu kyssa jólasvein  - Lag - texti: T. Connort — Hinrik Bjarnason - Stúlknakór Gagnfræðaskólans á Selfossi.  
Krakkar mínir komið þið sæl - Lag - texti: H. Helgason — Þorst.Ö. Stephensen - Ómar Ragnarsson og telpur úr Langholtsskóla.
Jólasveinninn minn - Lag - texti: Autry/Haldetman — Ómar Ragnarsson - Elly Vilhjálms.
Nóttin var sú ágœt ein -  Lag - texti: Íslenzkt þjóðlag og þjóðvísa - Savanna tríóið.
Jólasveinar ganga um gólf -  Lag - texti: Friðrik Bjarnason — Þjóðvísa - Telpnakór úr Melaskóla.
Í gegnum lífsins œðar allar -  Lag - texti: L. Nielsen — Matthías Jocbumsson - Kirkjukór Akureyrar.

SG-hljómplötur
Hljómplötur gefnar út árið 1970
İstiklâl Marşı

İstiklâl Marşı (tyrkneska: Sjálfstæðismarsinn) er þjóðsöngur Tyrklands. Hann var tekinn upp 12. mars 1921, tveimur árum fyrir stofnun Tyrkneska lýðveldisins.

Ljóð 
Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; 
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; 
O benimdir, o benim milletimindir ancak. 

Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilâl!
Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet bu celâl? 
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl, 
Hakkıdır, Hakk'a tapan, milletimin istiklâl!

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. 
Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! 
Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner aşarım; 
Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım. 

Garbın âfakını sarmışsa çelik zırhlı duvar, 
Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. 
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar. 
"Medeniyet!" dediğin tek dişi kalmış canavar? 

Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma sakın! 
Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın.
Doğacaktır sana vaadettiği günler Hakk'ın; 
Kimbilir, belki yarın, belki yarından da yakın. 

Bastığın yerleri "toprak" diyerek geçme, tanı! 
Düşün, altında binlerce kefensiz yatanı! 
Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır atanı; 
Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı.

Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda?
Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda! 
Canı, cananı, bütün varımı alsın da Hüda, 
Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda. 

Ruhumun senden, ilahi, şudur ancak emeli;
Değmesin mabedimin göğsüne na-mahrem eli! 
Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli, 
Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli. 

O zaman vecd ile bin secde eder varsa taşım;
Her cerihamdan, ilahi, boşanıp kanlı yaşım,
Fışkırır ruh-i mücerret gibi yerden na'aşım; 
O zaman yükselerek arşa değer belki başım! 

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl;
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl! 
Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl.
Hakkıdır, hür yaşamış bayrağımın hürriyet; 
Hakkıdır, Hakk'a tapan milletimin istiklâl!

Þjóðsöngvar
Tyrkland
Pálmasunnudagur

Pálmasunnudagur er trúarleg hátíð kristinna sem fellur á sunnudaginn fyrir páskana og er fyrsti dagur dymbilviku. Pálmasunnudagur er haldinn til minningar um innreið Jesú í Jerúsalem, þegar fólkið breiddi klæði sín á veginn og veifaði pálmagreinum til að fagna komu hans, en þannig var konungum fagnað á þeim tímum.  Í kaþólskum kirkjum og sumum lúterskum fer fram pálmavígsla og helgiganga á þessum degi. Þá er pálmagreinum, eða greinum sem líkjast þeim, úthlutað til safnaðarins, og að lokum er helgiganga með söng. Þá eru sungin ævaforn lög, sem tilheyra þessari athöfn. Sumstaðar eru vígðu pálmagreinarnar, sem ekki ganga út, brenndar og askan geymd fram á næsta öskudag, en áður fyrr var henni stundum dreift yfir söfnuðinn. 

Í Jóhannesarguðspjalli segir þannig frá atburðum pálmasunnudagsins fyrsta: 

Pálmasunnudagur er hræranlegur hátíðisdagur og fellur því ekki upp á sama mánaðardag ár hvert.

Tilvísanir 

Kristnar hátíðir
Hræranlegar hátíðir
Dagatal
G.O.R.A.

G.O.R.A. er a tyrknesk gamanmynd skrifuð af Cem Ylmaz og leikstýrt af Ömer Faruk Sorak.

Grín
Tyrkneskar kvikmyndir
Gamanmyndir
Hokkabaz

Hokkabaz er tyrknesk gamanmynd samin af Cem Ylmaz en Ali Taner Baltacı leikstýrði henni.

Tyrkneskar kvikmyndir
Emre Altuğ

Niyazi Emre Altuğ (f. 14. apríl 1969 í Istanbul) er tyrkneskur söngvari og leikari.

Hljómplötur

Tenglar
Heimasíða Emre Altuğ 

Tyrkneskir söngvarar

sq:Emre Altuğ
Almengi

Almengi er hugtak í heimspeki og mengjafræði, sem á við hugsanlegt mengi, sem inniheldur öll önnur mengi, þ.e. megi allra mengja. Slíkt mengi innihéldi þá einnig sjálft sig, en fyrifinnst ekki skv. Zermelo Fraenkel mengjafræði. Ef gert er ráð fyrir mengi allra mengja, sem ekki innihalda sjálft sig fæst Russell mótsögnin.

Tengt efni 
 Fjöldatala
 Grunnmengi
 Tómamengið
 Veldismengi

Mengjafræði
Heimspeki stærðfræðinnar
Þrándarneskirkja

Þrándarneskirkja er nyrsta miðaldasteinkirkja Noregs (og raunar Norðurlanda). Hún er um 3 km norðan við miðbæinn í Harstad. Kirkjan hefur löngum verið talin frá miðri 13. öld, en aldursgreining byggð á árhringjatímatali bendir til að henni hafi verið lokið skömmu eftir 1434. Samanborið við tíu aðrar miðaldasteinkirkjur, sem enn eru uppistandandi í Noregi, er Þrándarneskirkja vel varðveitt, og hefur að utan haldið sem næst upprunalegu útliti. Heildarlengd kirkjunnar er 36 metrar, Kirkjuskipið eða framkirkjan er 22.6x17.0 metrar og kórinn 13.5x11.5 metrar, og er kirkjan því ein sú stærsta frá kaþólskum tíma, utan þéttbýlis í Noregi. Á miðöldum var Þrándarnes miðstöð kirkjulegs starfs í Norður-Noregi.

Þrándarneskirkja er einkum þekkt fyrir ríkulegar skreytingar og kirkjugripi, m.a. þrjár altaristöflur í gotneskum stíl . Ein þeirra (sú stærsta) er talin eftir víðkunnan þýskan listamann Bernt Notke (1435-1508/09). Predikunarstóllinn, sem er í barrokkstíl er með stundaglasi til að minna prestinn á að halda ekki of langar ræður. Orgelið er frá 18. öld. Í kórnum eru leifar af múrmálverkum frá miðöldum. 

Núverandi kirkja er líklega sú þriðja á þessum stað. Sú fyrsta, stafkirkja, var byggð á 11. öld. Önnur kirkjan, sem byggð var á 12. öld, var víggirt með steinvegg (múrvegg), og má sjá leifar hans umhverfis kirkjugarðinn. 

Áður fyrr var lítill turn á kirkjunni, sem var tekinn niður. Nú eru kirkjuklukkurnar í litlum klukkuturni vestan við kirkjudyr.

Myndasafn

Heimildir

Kirkjur í Noregi
Veiðivötn

Veiðivötn eru vatnaklasi á Landmannaafrétti milli Þórisvatns og Tungnaár, sem samanstendur af allt að fimmtíu vötnum, bæði smáum og stórum. Veiðivatnasvæðið er u.þ.b. 20 km langt og 5 km breitt frá suðvestri til norðausturs.

Mörg vötnin eru sprengigígar sem mynduðust í Veiðivatnagosinu 1477, t.d. Hnausapollur og Ljótipollur. Vatnaklasinn varð til í núverandi mynd í þessu eldgosi. Fjölmörg eldgos hafa orðið á Veiðivatnasvæðinu frá því ísöld lauk, t.d. gosið í Vatnaöldum í upphafi landnámstíðar (um 870) en þá myndaðist landnámsgjóskulagið. Tungnárhraunin, þar á meðal Þjórsárhraunið mikla, eru upprunnin frá Veiðivatnasvæðinu. 

Helstu vötn: Ljótipollur, Grænavatn, Skyggnisvatn, Snjóölduvatn, Ónýtavatn, Skálavatn, Litli-Sjór, Langavatn, Skerið, Stóra- og Nyrsta Hraunvatn, Nýjavatn, Tjaldvatn og Drekavatn.

Veiði
Veiði í vötnunum hefur líklega verið stunduð frá fyrstu öldum byggðar og er þeirra getið í Njálu (sem Fiskivötn). Í vötnunum er mikil urriðaveiði en bleikju hefur einnig fjölgað á síðustu árum, sérstaklega í þeim vötnum sem eiga samgang við Tungnaá. Urriðinn í vötnunum þykir sérstaklega vænn og er af ísaldarstofni, þ.e. sjóbirtingur sem lokaðist inni við lok síðustu ísaldar.

Stangveiði er mikið stunduð í vötnunum og er fjöldi stanga takmarkaður við áttatíu stangir á dag.

Tengt efni
Ampahóll

Tenglar
Náttúrufræðistofnun - Veiðivötn
Nat.is - Veiðivatnasvæðið 
South.is - Veiðivötn
Veiðivatnasíða Arnar Óskarssonar.

Eldstöðvakerfi á Íslandi
Landmannaafréttur
Stöðuvötn á Íslandi
Myndavél

Myndavél er tæki notað til þess að taka ljósmynd og/eða kvikmynd. Myndavél notar linsu til að safna ljósi frá myndefni og lýsir ljósmyndafilmu eða myndflögu, sem skráir lýsingu og lit myndefnisins á því augnabliki þegar "myndin er tekin". 

Kvikmyndavél tekur margar ljósmyndir á hverri sekúndu, sem síðan eru spilaðar upp á réttum hraða til að búa til kvikmynd.

Sjá einning 
 Camera obscura
 Stafræn ljósmyndun
 Ljósmyndun

Tengill 

Ljósmyndun
Myndband

Myndband eða vídeó (úr latínu: video, „ég sé”) er tækni til að taka upp, geyma, vinna úr, útvarpa og afrita kvikmyndir. Myndbandatækni var þróuð fyrir sjónvarp en er núorðið líka notuð á Internetinu.

Upplýsingatækni
Kvikmyndir
Myndlist
Torfbær

Torfbær (stundum einnig talað um torfkofa eða torfhús) er hús sem er reist úr torfi að mestu eða nær öllu leyti. Torfbæir voru með timburgrind (og/eða steinhleðslum), og voru helsta hústegund á Íslandi frá 9. til 19. aldar. Þeir voru þó ekki alltaf burstabæir eins og flestir þeir bæir sem varðveist hafa, slíkir bæir komu ekki til sögunnar fyrr en seint á 18. öld.

Einangrun torfbæjanna 
Torfbæirnir voru býsna vel einangraðir, þ.e. héldu vel heitu innandyra þó kalt væri úti, og þurftu enga upphitun.

Torf var líka töluvert notað sem einangrun milli þilja í timburhúsum á fyrri hluta 20. aldar. Annar kostur við torfbæi var að byggingarefnið var ódýrt og yfirleitt auðvelt að nálgast það. Torftekja var talin til hlunninda fyrr á tíð og var torfið skorið í mýrum. Besta torfið er það sem er að uppistöðu rótarkerfi votlendisplantna og inniheldur lítið sem ekkert af leir og sandi. Torfið var ýmist rist með torfljá eða stungið með skóflu. Torfið var látið þorna áður en hlaðið var úr því, annars var hætta á að það sigi saman og veggir aflöguðust.

Viðhald 

Torfbæirnir voru samt lélegur húsakostur, og oft þurfti að lappa upp á slíkar byggingar, þar sem torf endist yfirleitt skemur en annað byggingarefni. Í Þjóðólfi, árið 1863, er því lýst hvað gerði það að verkum að skjanna þurfti oft upp á torfbæi og sagt frá því að Íslendingar séu:

 ... alltaf að byggja sama húsið svoað segja árs árlega; eitt árið hefir vatn hlaupið í einhvern vegginn eða gaflaðið eða frostið klofið og sprengt inn, annað árið er þaktróðið orðið ónýtt og fúið svo að þaktorfið liggur inná viðum, og þarf að rífa þakið og leggja nýtt tróð á húsið, fjórða árið brotinn sperrukjálki eða 1-2 langbönd eða mæniás og þarf enn að rífa þakið fyrir þá sök, fimta árið er ytri þekjan rofin og þarf að tyrfa allt húsið að nýu o.s.frv. Þetta er vanalegi gángurinn í húsbyggíngum hér á landi yfir höfuð að tala.

Torfhleðsla er handverk sem var í þann veginn að glatast og örfáir sem kunnu handbragðið en á síðustu árum hefur áhugi vaknað á að varðveita þá þekkingu og reynslu sem byggðist upp á þúsund árum og hafa meðal annars verið haldin námskeið í torfhleðslu til að kenna fólki að nýta torf til mannvirkjagerðar.

Annað 
Ísland hefur sent inn tillögu að 12 torfhús og 2 torfkirkjur verði settar á Heimsminjaskrá UNESCO yfir menningararf.

Tengt efni

 Bjór (byggingarlist)
 Torfþak

Tilvísanir

Tenglar 
 Þróun íslenska torfbæjarins; Lesbók Morgunblaðsins, 21. nóvember 1987, bls. 4-6
 Landnámsbærinn; Lesbók Morgunblaðsins, 31. desember 1975, bls. 4-5 + (framh.) 13
 Á fimtíu ára afmæli sínu var Reykjavík torfbæaborg; Lesbók Morgunblaðsins, 6. nóvember 1949, bls. 493-504
 Þegar torfbyggingar voru bannaðar í Miðbænum; Lesbók Morgunblaðsins, 2. febrúar 1958, bls. 33-36
 Skemma bóndans; Lesbók Morgunblaðsins, 22. janúar 1950, bls. 29-32
 Íslenski torfbærinn á listahátíð; Lesbók Morgunblaðsins, 19. júlí 1970, bls. 2
 Þróun íslenskra torfbæja Glaumbær, smárit Byggðasafns Skagfirðinga
 Eldamennska í íslenskum torfbæjum; grein eftir Hallgerði Gísladóttir (Pdf-skjal)

Byggingarlist
Árhringjatímatal

Árhringjatímatal eða trjáhringjatímatal er vísindaleg aðferð til að aldursgreina timbur með því að rannsaka vaxtarmynstur árhringja. Þessi aðferð var fundin upp og þróuð á 20. öld, fyrst af Andrew E. Douglass, sem stofnaði rannsóknarstofu í trjáhringjafræðum við Arizonaháskóla. Með þessari aðferð er hægt að aldursgreina timbur svo nákvæmlega, að varla skeikar ári.

Á þeim breiddargráðum, þar sem eru umtalsverð árstíðaskipti, myndast árhringir þegar tré vaxa, og er sá yngsti næst berkinum. Þykkt árhringjanna fer eftir loftslagi á þeim tíma þegar tréð var að vaxa. Við góð skilyrði, þegar hlýtt er og rakt, verða árhringir þykkir, í hörðum árum verða hringirnir þunnir. Á æviferli trésins myndast samfellt árhringjamynstur, sem endurspeglar loftslagsbreytingar á því tímabili. Af því að loftslag og vaxtarskilyrði geta verið mismunandi eftir löndum, hefur árhringjamynstrið séreinkenni á hverjum stað, þó að það sé svipað í nálægum löndum. 

Í vissum heimshlutum hefur tekist að kortleggja vaxtarmynstur trjáa allt að 10.000 ár aftur í tímann, en á öðrum svæðum nær kortlagningin yfir styttra tímabil. Sum tré geta orðið mörg þúsund ára gömul, t.d. risarauðviðir og eikur, og hafa þau auðveldað mönnum að byggja upp árhringjatímatal. Þegar timburleifar finnast, t.d. við fornleifarannsóknir, er hægt að aldursgreina timbrið gróft með geislakolsaðferð, og bera það síðan saman við árhringjamynstur frá svipuðum tíma og fá þannig nákvæma aldursgreiningu. Ef ysta lag timbursins er varðveitt, er hægt að ganga úr skugga um hvaða ár tréð var fellt. Með því að athuga séreinkenni í mynstrinu er stundum hægt að leiða líkur að því í hvaða landi tréð óx upp. Upphaflega var þessi samanburður gerður sjónrænt, en nú eru tölvur notaðar til að finna bestu samsvörun. 

Náttúruvísindahugtök
Fornleifafræði
Hamborgari

Hamborgari er samloka með kjöti, hakki, sem ýmist er steikt á pönnu eða grillað. Kjötið sjálft er kryddað með hentugu kryddi og sett í hamborgarabrauð. Álegg, s.s. grænmeti og sósa, er haft á milli. Hamborgari er vinsæll skyndibiti eins og pizza (flatbaka) og samloka.

Matur
Samlokur (matargerð)
Þorramatur

Þorramatur er hefðbundinn íslenskur matur sem hefð er fyrir að bera fram á þorra, sérstaklega á svokölluðum þorrablótum, sem eru miðsvetrarhátíð í fornum stíl. Mörg veitingahús í Reykjavík og annars staðar bjóða þá þorramat, sem oftast eru kjöt- eða fiskafurðir, verkaðar með hefðbundnum aðferðum og bornar fram niðursneiddar í trogum. 

Upphaf þorramatar má rekja til miðsvetrarmóta hinna ýmsu átthagafélaga á fyrri hluta 20. aldar (svo sem Breiðfirðingamót og Árnesingamót). Á þessum mótum upp úr 1950 voru oft auglýst „hlaðborð“, „íslenzkur matur“ eða „íslenzkur matur að fornum sið“ og voru þar bornir fram nokkrir réttir vel þekktir í íslenskum sveitum en voru orðnir sjaldséðir á borðum íbúa þéttbýlisstaða á 6. áratugnum. Orðið „þorramatur“ kom hins vegar hvergi fyrir fyrr en árið 1958 þegar veitingastaðurinn Naustið við Vesturgötu í Reykjavík fór að bjóða upp á sérstakan „þorramatseðil“ sem var hefðbundinn sveitamatur borinn fram í trogum sem smíðuð voru eftir fyrirmyndum á Þjóðminjasafninu. Yfirlýstur tilgangur með þorramatnum var, að sögn veitingamannsins á Naustinu, að bjóða fólki upp á að smakka íslenskan mat án þess að þurfa að vera félagi í átthagafélagi.

Þorramaturinn var upphaflega hópmatseðill eða hlaðborð en árið eftir lét Naustið smíða minni trog sem hentuðu undir mat fyrir tvo. Fljótlega varð vinsælt að bera slíkan mat fram á öðrum veitingastöðum í bænum enda margir kunnugir þessum mat frá fyrri tíð og sum átthagafélögin tóku upp orðin „þorramatur“ og „þorrablót“ þegar þau auglýstu mótin sín. Þorrann ber líka upp á tíma sem var venjulega fremur dauður í veitingahúsageiranum. Upp úr 1970 var farið að nota orðið „þorrabakki“ þegar rætt var um þorramatinn sem stakan rétt.

Á síðari árum hefur færst í vöxt að á þorrabakkanum séu líka matvæli sem eiga sér langa sögu en eru ekki óalgeng, svo sem harðfiskur, hangikjöt og saltkjöt. Margir veitingastaðir bjóða upp á val milli hefðbundinna súrsaðra og ósúrra þorrabakka. Þorramaturinn hefur þannig þróast með árunum til að taka mið af breytingum á matarsmekk.

Dæmi um þorramat 
 Blóðmör
 Bringukollar
 Flatkaka
 Hangikjöt
 Harðfiskur
 Lundabaggar
 Kæstur hákarl
 Laufabrauð
 Lifrarpylsa
 Magáll
 Pottbrauð
 Rengi
 Rófustappa
 Rúgbrauð
 Selshreifar 
 Súr sundmagi
 Súrsaðir hrútspungar
 Sviðakjammar
 Sviðalappir
 Sviðasulta
 Svínasulta

Tilvísanir

Íslensk matargerð
Stjörnusteinbrjótur

Stjörnusteinbrjótur (fræðiheiti: Saxifraga stellaris) er fjölær steinbrjótstegund sem vex í fjalllendi í Mið- og Norður-Evrópu. Blómin eru hvít og fimmblaða og vaxa á 15-30 sm löngum stilkum. 

Stjörnusteibrjótur er algengur um allt Ísland, bæði á láglendi og hálendi.

Steinbrjótar
Ferlaufungur

Ferlaufungur (fræðiheiti: Paris quadrifolia) er jurt sem dregur nafn sitt af fjórum stórum sívölum blöðum (sjaldan 5-7) sem vaxa út frá stilknum ofanverðum en krónublöðin löng og mjó. Frævan er svarbrún. Jurtin ber eitt ber sem er gráblátt á lit og eitrað. 

Á Íslandi er ferlaufungur sjaldgæfur en finnst á láglendi um allt land. Hann er friðaður.

Liljubálkur
CAPTCHA

CAPTCHA sem stendur fyrir „Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart“ (algjörlega sjálftvirkt og almennt Turing próf til að greina í sundur tölvur og mannfólk), er próf sem er notað á vefsíðum til að greina á milli manna og véla.

Tölvunarfræði
Styrmir Sigurðsson

Styrmir Sigurðsson (f. 30. nóvember 1967) er íslenskur leikstjóri. Hann hefur leikstýrt tveimur sjónvarpseríum fyrir Stöð 2 en þær eru: fyrsta þáttaröð Fóstbræðra (1997) og sjónvarpsseríuna Hlemmavídeó (2010). Hann hefur einnig leikstýrt ótal sjónvarpsauglýsingum. Árið 2015 leikstýrði hann myndinni Humarsúpa innifalin, með Þorsteini Guðmundssyni, þegar Þorsteinn fór í Viðey.

Tenglar

Íslenskir leikstjórar
Emre Aydın

Emre Aydın (fæddur 2. febrúar 1981 í Isparta) er tyrkneskur söngvari og leikari.

Hljómplötur

Tenglar 
 Opinber heimasíða Emre Aydın 
 Emre Aydin International (English)

Tyrkneskir söngvarar
Hermann Hreiðarsson

Hermann Hreiðarsson (11. júlí 1974) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður og núverandi þjálfari ÍBV.
Hermann Hreiðarsson hóf að spila í ensku úrvalsdeildinni árið 1997, þegar hann gekk í raðir Crystal Palace á frjálsri sölu frá verðandi Íslandsmeisturum ÍBV. Hermann náði þó ekki að hindra liðið frá falli sama ár.

Í september 1998 gekk hann til liðs við þriðjudeildarliðið Brentford fyrir 750 þúsund pund sem var þá metupphæð fyrir leikmann í þeirri deild. Brentford vann deildina þetta ár, en í óktóber 1999 fór Hermann til úrvalsdeildarliðsins Wimbledon FC fyrir 2,5 milljónir punda. Líkt og hann gerði hjá Crystal Palace náði hann ekki að hindra liðið frá falli tímabilið 1999-00, þó vakti hann mikla athygli meðal margra liða.

Tímabilið 2000-01 gerði hann 4,5 milljóna punda samning við Ipswich Town sem voru þá nýlega búnir að komast upp í efstu deildina á Englandi og hafði félagið þá aldrei eytt svo miklu í leikmann áður. Ipswich náði fimmta sæti á sínu fyrsta ári í ensku úrvalsdeildinni og tryggðu sér þá þátttökurétt í UEFA Cup. 12 mánuðum seinna voru Ipswich menn ekki eins heppnir og þeir voru á síðasta tímabili og féllu niður um deild. Á sama tíma missti félagið þeirra bestu leikmenn en Hermann neitaði hins vegar að ganga til liðs við þáverandi nýliðana í ensku úrvalsdeildinni West Bromwich Albion sem buðu honum samning.

Í mars 2003 hélt Hermann til úrvalsdeildarliðsins Charlton Athletic fyrir 800 þúsund pund. Hann skrifaði undir þriggja og hálfs árs samning við félagið, auk þess sem að liðið fengi 100 þúsund pund ef þeir næðu að halda sér uppi tímabilið 2003-04. Hermann sannaði að hann væri eins og klettur í vörninni þegar að hann spilaði sinn fyrsta leik fyrir félagið þegar Charlton sigraði Manchester City á heimavelli 3-0. Sama tímabil missti hann aðeins af fimm leikjum af leiktíðinni og var reglulega í byrjunarliði hjá félaginu. Í lok tímabilsins 2006-07 féllu Charlton niður um deild, þá var það í fjórða skiptið sem Hermann féll niður úr úrvalsdeildinni, og allt með mismunandi liðum. Hermann var með klásúlu í samningnum sínum sem gerði honum kleyft að yfirgefa félagið ef það félli niður um deild.

Þann 25. maí 2007 gerði hann tveggja og hálfs árs samning við úrvalsdeilarliðið Portsmouth FC. Hann skoraði sitt fyrsta mark fyrir félagið þegar hann skoraði í 7-4 sigri Portsmouth gegn Reading. Síðar gekk hann til liðs við Coventry, en spilaði lítið fyrir félagið vegna meiðsla.

Hermann sneri sér að þjálfun eftir knattspyrnuferil sinn. Hann hefur þjálfað Fylki og ÍBV. Árið 2018 hélt hann til Indlands til að þjálfa lið frá Kerala.

Hermann Hreiðarsson var kvæntur Rögnu Lóu Stefánsdóttur og eiga þau tvær dætur saman.

Íslenskir knattspyrnumenn
Íþróttamenn úr Vestmannaeyjum
Þorsteinn M. Jónsson

Þorsteinn M. Jónsson (f. 18. febrúar 1963) er fyrrum stjórnarformaður og eigandi Vífilfells hf. og fyrrum stjórnarformaður Glitnis hf.. Hann hefur átt sæti í stjórnum ýmissa fleiri fyrirtækja, þeirra á meðal FL Group hf., Refresco Holding BV., 365 hf. og Teymis hf.

Nám og starfsferill 
Þorsteinn lauk Cand. oecon prófi (BA í hagfræði) frá Háskóla Íslands árið 1988 og hlaut MA gráðu í hagfræði frá Northwestern University árið 1991.

Þorsteinn starfaði sem hagfræðingur, fyrst hjá Seðlabanka Íslands og síðan Samtökum Iðnaðarins þar til hann var ráðinn sem framkvæmdastjóri Vífilfells 1996. Því starfi gegndi hann til ársins 2005 þegar hann tók við sem stjórnarformaður fyrirtækisins. Þorsteinn hefur samhliða störfum sínum gegnt hlutverki fjárfestis og hefur tekið þátt í margvíslegum verkefnum á Íslandi og erlendis á undanförnum árum.

Hann var kosinn stjórnarformaður Glitnis í febrúar 2007,.

Faðir Þorsteins er Jón Þórarinsson, tónskáld.

Tilvísanir

Tenglar 
 Glitnir hf
 Teymi hf 
 FL-Group hf 
 Vífilfell hf

Íslenskir viðskiptamenn
Íslenskir hagfræðingar
Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
John Betjeman

Sir John Betjeman  (28. ágúst 1906 - 19. maí 1984) var enskt skáld, rithöfundur og útvarps- og sjónvarpsmaður. Hann hóf feril sinn sem blaðamaður, en varð síðan frægt ljóðskáld. 1972 var hann valinn lárviðarskáld Bretlands. 

John Betjeman hafði mikinn áhuga á byggingarlist og sérstaklega gömlum byggingum með sögu. Hann var t.d. helsti liðsoddur þeirra sem vildu friða gömul hús víða í Bretlandi. Hann átti þátt í að bjarga mörgum húsum t.d. gömlu viktóríönsku ráðhúsi í smábæ einum, en þar átti að reisa neðanjarðarbílastæði.

Tengill 
 John Betjeman; grein í Lesbók Morgunblaðsins árið 1967

Betjeman, John