alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Steiermark

Steiermark er eitt af sambandslöndum Austurríkis og er að mestu leyti í Ölpunum. Höfuðstaður þess er Graz og íbúar eru um 1.243.052 (1. janúar 2019) talsins. Aðrir helstu bæir eru Leoben, Kapfenberg, Bruck an der Mur, Knittelfeld og Köflach.

Steiermark er gjarna skipt í:
 Efri-Steiermark (þýska: Obersteiermark), það er að segja norður- og norðvesturhlutann, en þar eru sveitarfélögin Liezen, Murau, Murtal, Leoben og Bruck-Mürzzuschlag;
 Vestur-Steiermark (þýska: Weststeiermark), sem er vestan við Graz, en til þess teljast Voitsberg, Deutschlandsberg og vesturhluti sveitarfélagsins Leibnitz;
 Austur-Steiermark (þýska: Oststeiermark), sem er svæðið austan Graz. Sveitarfélögin þar eru Weiz, Hartberg-Fürstenfeld og Südoststeiermark.
 Syðsti hluti Steiermark, sem nú tilheyrir Slóveníu, kallaðist Neðri-Steiermark (þýska: Untersteiermark) og það nafn er raunar enn stundum notað en Slóvenar kalla héraðið Štajerska.

Sambandslönd Austurríkis
Stærsti samdeilir

Stærsti samdeildir eða stærsti sameiginlegi deilir (skammstafað sem ssd) tveggja náttúrulegra talna er stærsta tala sem gengur upp í báðar tölurnar. Einfaldast er að finna stæsta samdeili með því að frumþátta báðar tölurnar, finna hvaða frumþættir eru sameiginlegir báðum tölunum og margfalda þá saman. Þá er stærsti samdeilir fundinn. Stærsti samdeilir náttúrulegu talnanna  og  er táknaður með , og ef stærsti samdeilir þeirra er  þ.e.  teljast tölurnar ósamþátta og eiga þær þá enga sameiginlega frumþætti.

Dæmi 
Finnum .

Byrjum á að frumþátta:  og . 

Sameiginlegu frumþættirnir eru  og  en .

Þá er 

Þær tölur og aðeins þær tölur sem ganga upp í  ganga upp í báðar tölurnar  og . 

Minnsta samfeldi tveggja náttúrulegra talna er minnsta talan sem báðar tölurnar ganga upp í. Minnsta samfeldi náttúrulegu talnanna a og b er táknað með  Einfalt er að finna minnsta samfeldi. Tölurnar tvær eru raktar í frumþætti. Þá er búin til ný tala sem er margfeldi allra frumþátta úr tölunum tveimur, þó þannig að ef sami þáttur kemur fyrir í báðum tölum kemur hann aðeins einu sinni fyrir í nýju tölunni. Nýja talan er minnsta samfeldið.

Ef  og  eru náttúrulegar tölur þá gildir að margfeldi minnsta samfeldis og stærsta samdeilis er jafnt margfeldi  og , þ.e. .

Þetta verður augljóst þegar haft er í huga hvernig stærsti samdeilir og minnsta samfeldi eru búin til úr frumþáttum talnanna  og . Í  eru allir þættir talnanna tveggja, en þeir sem eru sameiginlegir koma bara einu sinni fyrir. Í  eru sameiginlegu frumþættirnir og margfeldi  og  inniheldur því alla frumþætti talnanna  og  og tvo af hverjum sameiginlegum þætti. Margfeldi  og  er því margfeldi allra frumþátta talnanna tveggja sem er það sama og margfeldi talnanna sjálfra.

Heimild 
 Stærðfræðivefur Kennaraháskóla Íslands, Guðmundur Birgisson, júní 2001

Tilvísanir 

Stærðfræði
Ultimate Frisbee

Ultimate Frisbí (stundum stafað Ultimate Frisbee) er leikur þar sem tvö lið leika á stórum leikvelli og eru sjö leikmenn í hvoru liði. Svifdiskurinn gengur milli leikmanna með köstum og það lið skorar mark sem tekst að kasta flugdiskinum til samherja sem staddur er á endasvæðinu (þ.e. marksvæðinu). Leikmenn mega hlaupa um völlinn, nema þegar þeir halda á flugdiskinum. Ultimate er hraður leikur sem byggir á mikill samkeppni og þar sem samvinna leikmanna er lykilatriði.

Leikreglur

Markmið leiksins 
Ultimate er spilað með tveimur 7 manna liðum (5 ef spilað er innanhúss) og einum flugdisk (frisbí). Leikvöllurinn er 100 x 37m en ef innanhúss er það handboltavöllur. Í sitthvorum enda leiksvæðis er svo kallað endasvæði sem er 18m (6m innanhúss).

Frákast 
Í upphafi leiks og eftir að stig hefur verið skorað standa bæði liðin á marklínu endasvæðis. Liðið sem skoraði síðasta stig kastar diskinum. Hitt liðið fær umráð disksins þar sem hann lendir og verður þar með að sóknarliðinu.

Að skora stig 
Stig er skorað þegar sóknarliðinu tekst að grípa diskinn inni á endasvæði varnarliðsins. Stigið er aðeins gilt ef það var leikmaður sóknarliðsins sem kastaði disknum. Liðið sem fyrst skorar 19 stig með minnst 2 stiga mun sigrar, annars það lið sem fyrst skorar 21 stig. Við 10 stiga skor er tekinn 10 mín. hálfleikur.

Innan- og utan vallar 
Diskur telst innan vallar ef hann er gripinn inni á leikvellinum. Hliðarlínur og endalínur teljast utan vallar. Þannig verður sóknarleikmaður einnig að grípa diskinn innan endasvæðis án þess að snerta nokkra línu til þess að það teljist sem skorað stig.

Að spila disknum 
Leikmaður sem heldur á disknum getur spilað (kastað) honum í hvaða átt sem er. Það verður hann að gera innan tíu sekúndna og stendur varnarmaður á móti honum og telur upp í tíu. Það er bannað að ganga með diskinn.

Diskurinn fer til hins liðsins 
Varnarliðið fær yfirráð disksins þegar tekst að grípa inní kast sóknarliðsins, t.d. vegna þess að diskurinn hefur snert jörðina, er gripinn eða sleginn niður af varnarliðinu ellegar er gripinn utan vallar. Þá verður varnarliðið að sóknarliði.

Innáskiptingar leikmanna 
Eftir að stig hefur verið skorað mega bæði lið skipta inn og út eins mörgum leikmönnum og þá lystir.

Engin snerting 
Ultimate er íþrótt þar sem er ekki líkamssnerting á milli liða. Það er bannað.

Villur 
Þegar villa er gerð skal leikmaður kalla “VILLA”. Allir leikmenn verða strax að standa kyrrir þar sem þeir eru staddir og leikur stöðvast. Þannig á að reyna að hefja leik aftur eins og engin villa hefði verið gerð. Ef leikmenn geta ekki komið sér saman um niðurstöðu skal disknum skilað til þess sem var síðast með diskinn og leikurinn heldur áfram þaðan.

Enginn dómari 
Hinn sanni íþróttaandi er mjög mikilvægur hluti allra flugdiskaíþrótta. Eins og í öðrum flugdiskaíþróttum er Ultimate spilað án dómara. Leikmenn sjálfir bera ábyrgð á framvindu leiksins.

Tenglar 
 Frisbííþróttasamband Íslands
 World Flying Disc Federation 
 European Ultimate Federation

Hópíþróttir
Frisbííþróttir
Verkfæri

Verkfæri er áhald eða tæki til að vinna með og auðvelda þannig verkið sem fyrir liggur. Verkfæri eru oft sérhæfð, en einföldustu verkfæri eru oft aldagömul, svo sem hamarinn og öxin. Slík verkfæri er hægt að nota til ólíkustu verka. En önnur verkfæri eru öllu sérhæfðari eins og t.d. skrúfjárnið og yddarinn. Verkfæri spara oft tíma og minnka oft líkamlega áreynslu, eins og til dæmis járnkarlinn og kúbeinið. 

Verkfæri sem notuð eru í eldhúsi eru oft nefnd eldhús- eða búsáhöld.

Listi yfir verkfæri

Handverkfæri 
 Gatari
 Geirstokkur
 Hamar
 Kúluhamar
 Slaghamar
 Munnhamar
 Kjulla
 Réttingarhamar
 Heftibyssa
 Kíttisspaði
 Klemma
 Málningarpensill
 Málningarrúlla
 Múrskeið
 Nippiltöng
 Rörtöng
 Skrúfjárn
 Skrúflykill
 Síll
 Stiftisalur
 Töng

Skurðarverkfæri 
 Bor
 Hefill
 Hnífur
 Skurðarhnífur
 Meitill
 Rifjárn
 Skæri
 Sög
 Flísasög
 Handsög
 Útsögunarsög
 Bakkasög
 Laufsög
 Geirungssög
 Járnsög
 Klósög
 Langviðarsög

Rafmagnsverkfæri 
 Borvél
 Fræsari
 Juðari
 Límbyssa
 Loftpressa
 Lóðbolti
 Lóðlampi
 Naglabyssa
 Pússivél
 Slípirokkur

Rafmagnssög 
 Bandsög
 Hjólsög
 Keðjusög
 Steypusög
 Sverðsög
 Stingsög

Garðverkfæri 
 Garðkanna
 Garðslanga
 Haki
 Heykvísl
 Hjólbörur
 Hlújárn
 Hrífa
 Klippur
 Ljár
 Plógur
 Plöntuskófla
 Sigð
 Skófla
 Sláttuvél
 Spaði
 Snigilbor
 Öxi
 Skaröxi

Málningarverkfæri 
 Málningarkústur
 Málningarrúlla
 Málningarsprauta
 Pensill
 Skafa
 Spartlspaði
Mína Mús

Mína Mús (fullt nafn Mínerva Mús) er skálduð teiknimyndapersóna eftir Walt Disney. Hún er svört mús með svört, kringlótt eyru sem standa upp í loftið. Hún gengur í kjól og í háhæluðum skóm. Hún er með slaufu á hausnum sem getur verið í öllum mögulegum litum. Kærasti hennar heitir Mikki Mús Hún kemur oftast fram ásamt honum og öðrum persónum í Músabæ. Hún kom fyrst fram á sama tíma og Mikki í teiknimyndinni Plane Crazy 15. maí 1928.

Walt Disney
Myndasögur

de:Liste der Bewohner Entenhausens#Minni Maus
Ábendingarorð

Ábendingarorð eru orð sem hafa þann eiginleika að merking þeirra ræðast af því hvar þau eru sögð, hver segir þau og hvenær. Merking þeirra fer semsagt eftir samhengi og aðstæðum.

Dæmi um ábendingarorð eru núna, hérna, hér, ég, þú, hún, hann, þetta, í gær, á morgun og reyndar.

Tengt efni 
 Ábendingarfornöfn

Heimildir

Ytri krækjur
Frisbígolf

Frisbígolf eða folf er íþrótt sem fer fram á svipaðan hátt og venjulegt golf, en í stað golfkylfa og golfbolta nota leikmenn svifdiska (frisbídiska). Þessi íþrótt varð til á áttunda áratug 20. aldar og á það sameiginlegt með venjulegu golfi að reynt er að ljúka hverri braut í sem fæstum köstum.

Frisbídisknum er kastað frá teigsvæði í átt að skotmarki. Markið getur verið mismunandi en oftast er um að ræða sérsmíðaðar körfur sem grípa diskinn. Leikmenn taka hvert kast frá þeim stað þar sem síðasti diskur lenti. Lendingarstaðurinn er merktur með sérstöku merki (litlum diski eða öðrum golfdiski) og ekki má stíga fram fyrir merkið þegar kastað er að nýju. Hæðir, hólar, tré og fleira sem finna má út um allan völlinn eru leikmönnum áskorun og hindrun í tilraunum þeirra við að koma disknum í körfuna. Loks endar „púttið“ í körfunni og þeirri holu er þá lokið.

Leikhlutar

Diskar 

Golfdiskar eru að jafnaði minni og þyngri en hefðbundnir svifdiskar sem ætlunin er að grípa. Diskarnir eru venjulega milli 150 og 180 grömm að þyngd og 8-9 tommur (20-23cm) í þvermál. Þeir skiptast í drævera, púttera og miðlungsdiska. Dræverar eru þyngstir og drífa lengst, miðlungsdiskar eru nákvæmari en dræverar en drífa styttra og pútterar eru léttastir og nákvæmastir en jafnframt hægastir. Diskarnir eru líka ólíkir hvað varðar form, grip, sveigjanleika og endingu.

Mörk 
Upphaflega voru mörkin í frisbígolfi svert járnrör yfir öðru járnröri sem glumdi í þegar diskurinn lenti á þeim. Árið 1975 hannaði Ed Headrick körfuna sem er algengasta markið í dag. Hún er með keðjum og körfu fyrir neðan til að grípa diskinn. Flötin er allt svæðið innan 10 metra frá marki. Þar er bannað að stökkva til að fylgja eftir skoti.

Teigar 
Teigar eru afmörkuð svæði, yfirleitt 6x8fet (2x2,5m) að stærð, sem marka upphaf hverrar brautar. Þeir þurfa að gefa stöðugt undirlag fyrir fyrsta kastið. Teigar eru gerðir úr þjappaðri mold eða möl, timbri, steypu eða gúmmímottum.

Á Íslandi
Íþróttin hefur notið sívaxandi vinsælda á Íslandi. Árið 2019 voru 53 vellir á landinu sem þýddi flesta velli miðað við höfðatölu.

Íslenska frisbígolfsamband er íþróttasamband sem skipuleggur velli og mót.

Tenglar 

 Íslenska frisbígolfsambandið
 Professional Disc Golf Association

Tilvísanir

Frisbígolf
Frisbííþróttir
Þór (skip)

Varðskipið Þór (I) (einnig nefndur Gamli Þór) var fyrsta varðskip Landhelgisgæslu Íslands. Skipið var upprunalega smíðað sem togari, árið 1899. Árið 1920 keypti Björgunarfélag Vestmannaeyja skipið og notaði það til fiskveiðieftirlits og björgunarstarfa. Rekstur Björgunarfélagsins gekk illa og árið 1926 ákvað Ríkissjóður að kaupa skipið. Með kaupum þess var Landhelgisgæsla Íslands stofnuð. Fyrstu árin var skipið vopnað tveim 57 mm fallbyssum, sem síðar voru skipt út fyrir eina 47 mm fallbyssu. Þór strandaði við Húnaflóa árið 1929. Í kjölfarið var ákveðið að kaupa nýtt varðskip í stað þess. Nafngift skipsins er sótt í norræna goðafræði.

Bókmenntir
Sigurlaugur Ingólfsson: 3. Landhelgissamningurinn 1901 og landhelgismál fram að seinna stríði

Sjá og
Þór II (1930-1946)
Þór III (1951-1982)
Þór IV (2011- )

Tenglar
http://www.lhg.is/um-okkur/sagan/

Landhelgisgæsla Íslands
Íslensk varðskip
Skip
Þór II (skip)

Varðskipið Þór II (einnig nefnt Mið-Þór) var eitt af varðskipum Landhelgisgæslu Íslands. Skipið var upphaflega smíðað sem togari í Þýskalandi árið 1922. Eftir strand Gamla Þórs á Húnaflóa árið 1929, var Þór II keyptur 1930 frá Þýskalandi. Á tímum seinni heimstyrjaldar var skipinu breytt og notað til fiskflutninga. Skipið var selt árið 1946.

Bókmenntir
Sigurlaugur Ingólfsson: 3. Landhelgissamningurinn 1901 og landhelgismál fram að seinna stríði

Heimildir

Tengt efni
Þór (skip) (1899-1929)
Þór III (1951-1982)
Þór IV (2011- )

Landhelgisgæsla Íslands
Íslensk varðskip
Skip
Þór III (skip)

Varðskipið Þór III (einnig nefnt Nýi-Þór) var varðskip í eigu Landhelgisgæslu Íslands.

Í þjónustu Landhelgisgæslunnar 
Skipið var smíðað í Danmörku árið 1951 fyrir Landhelgisgæsluna. Skipið var smíðað úr stáli, alls 920 tonn. Lengd þess var 55,9 m og breidd 9,5 m. Skipið var búið tveim 57 mm fallbyssum. Þór III var flaggskip Landhelgisgæslunar um árabil og tók þátt í öllum Þorskastríðum Íslendinga og Breta. Skipið var endurbætt árið 1972, en þær endurbætur fólust meðal annars í nýrri yfirbyggingu og endurnýjun á vélabúnaði skipsins.

Skólaskipið Sæbjörg 
Árið 1982 var skipið selt Slysavarnarfélagi Íslands og notað sem þjálfunar og skólaskip fyrir Slysavarnarskóla sjómanna. Nafni skipsins var þá breytt í Sæbjörgu. Eftir að nýtt skip var fengið til að leysa það af hólmi 1998 hefur það verið í einkaeigu. Um tíma var það málað gylltum lit og voru uppi hugmyndir um að gera það út sem fljótandi diskótek. Framtíð þess er enn í nokkurri óvissu.

Sjá og
Þór (skip) (1899-1929)
Þór II (1930-1946)
Þór IV (2011- )

Landhelgisgæsla Íslands
Íslensk varðskip
Ægir (skip)

Ægir er varðskip Landhelgisgæslu Íslands sem kom til landsins 1968 og ber sama nafn og eldra varðskip.

Eldri Ægir (Ægir 1)
Varðskipið Ægir 1 var keypt til landsins árið 1929. Það var fyrsta skip Íslendinga sem búið var aðalvél sem gekk fyrir dísilolíu. Aðalvélar skipsins framleiddu um 1300 hestöfl sem gat framkallað ganghraða upp á 18 sjómílur.

Nýrra skipið
Árið 1968 kom til landsins nýtt varðskip sem hlaut einnig nafnið Ægir og komuna var eldri Ægir seldur úr landi.

Ægir var auglýstur til sölu haustið 2020.

Tilvísanir  

Landhelgisgæsla Íslands
Íslensk varðskip
Skip
Lögmál Daltons

Lögmál Daltons er lögmál í efnafræði, kennt við breska efnafræðinginn John Dalton (1766-1844), sem segir að þrýstingur gasblöndu, sé jafn summu hlutþrýstings þeirra lofttegunda, sem mynda gasblönduna, ef gefið er að ekkert efnahvarf verði milli lofttegundanna.

Framsetning

þar sem  tákna hlutþrýsting hverrar gastegundar.

Sjá einnig 
 Kjörgas
 Lögmál Avogadrosar
 Lögmál Boyles
 Lögmál Gay-Lussac

Efnafræðilögmál

de:Partialdruck#Dalton-Gesetz
Lögmál Boyles

Lögmál Boyles er lögmál í efnafræði, nefnt eftir írska efnafræðinginn Robert Boyle (1627 – 1691), sem segir að margfeldi þrýstings og rúmmáls gass í lokuðu íláti sé fasti.

Framsetning 

þar sem:
P er þrýstingur
V er rúmmál gassins
k er fasti, sem er einkennandi fyrir kerfið.

Má einnig rita:

 
þar sem tölurnar 1 og 2 tákna kerfið fyrir og eftir breytingu á annað hvort rúmmáli eða þrýstingi.

Tengt efni 
 Kjörgas
 Lögmál Avogadrosar
 Lögmál Daltons
 Lögmál Gay-Lussac

Efnafræðilögmál

de:Thermische Zustandsgleichung idealer Gase#Gesetz von Boyle-Mariotte
Margfeldi

Margfeldi er niðurstaða margföldunar, sett fram þannig að þættir er aðskildir með margföldunarmerki. Dæmi: Margfeldi talnanna 2, 3 og 5 er "30" og setja má það fram með .

Sjá einnig
 Margföldun
 Mismunur
 Röð
 Summa

Stærðfræði
Algebra

hu:Szorzás
Lögmál Gay-Lussac

Lögmál Gay-Lussac er lögmál í efnafræði, nefnt eftir franska efnafræðingnum Joseph Louis Gay-Lussac (1778-1850), sem segir að þrýstingur gass í lokuðu íláti sé í réttu hlutfalli við hita gassins.

Framsetning

eða

þar sem
P er þrýstingur
T er hiti á kelvinkvarða
k er fasti.

Má einnig rita:

þar sem tölurnar 1 og 2 tákna kerfið fyrir og eftir breytingu á annað hvort hita eða þrýstingi.

Sjá einnig
 Kjörgas
 Lögmál Avogadrosar
 Lögmál Boyles
 Lögmál Daltons

Efnafræðilögmál

de:Thermische Zustandsgleichung idealer Gase#Gesetz von Gay-Lussac
Lögmál Avogadros

Lögmál Avogadrosar er lögmál í efnafræði nefnt eftir ítalska vísindamanninum Amedeo Avogadro (1776-1856), sett fram árið 1811:

Sama rúmmál kjörgass við sama þrýsting og hita inniheldur ávallt sama fjölda einda.

Þetta þýðir að fjöldi sameinda í tilteknu rúmmáli lofttegundar er óháð stærð eða massa gassameindanna þegar litið er á hana sem kjörgas. Raungös svo sem vetni eða nitur hegða sér í reynd ekki nákvæmlega eins og kjörgas, en yfirleitt mjög nálægt því.

Framsetning

Setja má lögmál Avogadrosar fram stærðfræðilega svo:

.

þar sem
V er rúmmál gassins
n er fjöldi móla
k er fasti.

Í reynd er jafnan að ofan augljós og á við um öll einsleit efni, bæði lofttegundir og vökva. Auðvelt er að leiða hana út og var gert ráð fyrir að hún gilti áður en Avogadro kom með sitt framlag.

Mikilvægasta afleiðing lögmáls Avogadrosar er eftirfarandi: Kjörgasfastinn hefur sama gildi fyrir allar lofttegundir. Þetta þýðir að fastinn

þar sem:
p er þrýstingur lofttegundarinnar
T er hiti lofttegundarinnar

hefur sama gildi fyrir allar lofttegundir, óháð stærð eða massa sameinda þeirra. Þessi fullyrðing er ekki augljós. Áratugir liðu þar til tókst að sanna hana á grundvelli kvikfræði lofttegunda.

Eitt mól kjörgass tekur 22,4 lítra (dm3) við staðalaðstæður. Oft er vísað til þessa rúmmáls sem mólrúmmáls kjörgass. Raungös víkja mismikið frá þessu gildi.

Fjöldi sameinda í einu móli er kallaður Avogadrosartala, u.þ.b. 6,022×1023 eindir per mól.

Lögmál Avogadrosar og samsetta gaslögmálið mynda í sameiningu kjörgaslögmálið.

Sjá einnig
 Kjörgas
 Lögmál Boyles
 Lögmál Daltons
 Lögmál Gay-Lussac

Efnafræði
Efnafræðilögmál

it:Volume molare#Legge di Avogadro
Tala Avogadros

Tala Avogadros er fjöldi einda í einu móli. Hún er mikilvægur fasti í efnafræði, oftast táknaður með NA eða N0 og er kennd við ítalska vísindamanninn Amedeo Avogadro (1776-1856).

Skilgreining

Sjá einnig 
 Kjörgas
 Lögmál Avogadrosar

Efnafræði
Kjörgas

Kjörgas er líkan af gasi, notað í eðlisfræði og efnafræði. Kjörgas  uppfyllir jöfnu kjörgass, sem sameinar þrjú eftirfarandi lögmál efnafræðinnar: 
 Lögmál Avogadrosar
 Lögmál Boyles
 Lögmál Gay-Lussac.

Skilgreining
Kjörgas er ímyndað gas sem hefur ýmsa eiginleika sem gas í náttúrunni hefur aldrei. Nálganir þær sem gerðar eru um eiginleika kjörgass leiða til mjög einfalds samhengis milli nokkurra eiginleika gass sem kallast kjörgaslíkingin:

þar sem
 p er þrýstingur
 V er rúmmál
 n er fjöldi móla
 R er gasfastinn, 8,314J•K-1mol-1
 T er hiti á kelvinkvarða
 N fjöldi einda
 k er Boltzmannfastinn, 1,381x10-23J•K-1

 
Efnafræði
Efnafræðihugtök
Eðlisfræði
Pétur J. Thorsteinsson (sendiherra)

Pétur Jens Thorsteinsson ( 7. nóvember 1917 - 12. apríl 1995) var íslenskur sendiherra og forsetaframbjóðandi.  

Pétur var fæddur í Reykjavík og útskrifaðist úr Menntaskólanum í Reykjavík 1937. Hann hóf síðan nám í viðskiptafræði við Háskóla Íslands og fór í lögfræði sem framhaldsnám. Hann varð stundakennari í Kvennaskólanum í Reykjavík áður en hann gerðist aðstoðarmaður í Utanríkisráðuneytinu. Hann var sendiherra og sendiráðsritari í fjölmörgum löndum og má þar nefna Sovétríkin, Ungverjaland, fyrrum Júgóslavíu, Þýskaland, Grikkland, Belgíu, Frakkland, Argentínu, Kanada, Brasilíu, Mexíkó, Pakistan, Japan, Írak, Kína, Túnis, Indónesíu, Kóreu, Bangladesh og Kúbu. Einnig starfaði hann fyrir ýmis alþjóðleg samtök eins og NATO, OECD, UNESCO og fleiri. Hann sat í mörgum ráðum og nefndum innanlands og má þar nefna hina íslensku fálkaorðunefnd. Einnig skrifaði hann bækur og greinar um utanríkismál og þýddi t.a.m. rússneska leikritið Mávurinn eftir Anton Tsékov á íslensku. Hann bauð sig fram til forseta 1980 en beið ósigur fyrir Vigdísi Finnbogadóttur. Hann var dóttursonur Péturs Jens Þorsteinssonar Thorsteinssonar athafnamanns.

Heimildir

Tenglar 
 Andlátsfregn; birtist í Morgunblaðinu 1995
 Minningargreinar um Pétur Jens Thorsteinsson; birtust  í Morgunblaðinu 1995

Frambjóðendur til embættis forseta Íslands
Íslenskir sendiherrar
Íslenskir stjórnmálamenn
Luiz Inácio Lula da Silva

Luiz Inácio Lula da Silva (f. 27. október 1945), þekktastur sem Lula da Silva eða bara Lula, var 35. forseti Brasilíu (2003–2011). Hann er stofnmeðlimur brasilíska Verkamannaflokksins (portúgalska: Partido dos Trabalhadores; PT) og bauð sig þrisvar fram til forseta áður en hann náði kjöri árið 2002. Hann tók við forsetaembætti þann 1. janúar 2003. Í brasilísku forsetakosningunum árið 2006 var Lula endurkjörinn og sat út annað kjörtímabil sitt, sem lauk 31. desember 2010. Við honum tók starfsmannastjóri hans, Dilma Rousseff, en þá hafði Lula sett sitt mark á brasilísk stjórnmál. Stjórnmálastefnur hans eru kenndar við „lulisma“.

Lula hefur verið kallaður einn vinsælasti stjórnmálamaður í sögu Brasilíu og á stjórnartíð sinni einn vinsælasti leiðtogi á heimsvísu. Stjórnartíð hans einkenndist af velferðarverkefnum eins og Bolsa Familia (ríkisstyrkjum til fátækra fjölskyldna) og Fome Zero (baráttu við matarskort og fátækt). Lula var áberandi á alþjóðasviðinu og kom meðal annars að kjarnorkuáætlun Írans, baráttunni gegn loftslagsbreytingum og var lýst sem „manni uppfullum af metnaði til að breyta valdajafnvægi milli þjóða.“ Í október 2011 greindist Lula, sem hafði verið reykingamaður í 40 ár með hálskrabbamein og hóf efnameðferð. Hann hefur síðan þá náð fullum bata.

Snemma árs 2016 var Lula útnefndur starfsmannastjóri Rousseff forseta en Gilmar Mendes hæstaréttardómari beitti neitunarvaldi gegn útnefningunni vegna rannsókna á hugsanlegum ríkisglæpum sem þá stóðu yfir. Í Brasilíu er embætti starfsmannastjóra ríkisstjórnarembætti sem er aðeins hægt að rétta yfir í sérstökum landsrétti. Þann 12. júlí 2017 var Lula sakfelldur fyrir peningaþvott og fyrir að þiggja mútur. Hann var dæmdur í níu ára og sex mánaða fangelsi af Sérgio Moro dómara.

Dómur Moros gegn Lula var staðfestur á alríkisdómstól Brasilíu þann 24. janúar 2018. Vegna dómsins gat Lula ekki boðið sig fram til forseta á ný í forsetakosningunum 2018 líkt og hann hafði ætlað sér. Í apríl gaf Lula sig fram til lögreglu til þess að hefja 12 ára fangelsisvist. Lula var sleppt úr fangelsi þann 8. nóvember árið 2019 eftir að hæstiréttur Brasilíu ályktaði að aðeins væri leyfilegt að fangelsa fólk eftir að allir möguleikar til áfrýjunar hefðu verið nýttir. Í mars árið 2021 var dómurinn gegn Lula ógiltur af hæstaréttardómaranum Edson Fachin. Þetta gerði Lula kleift að bjóða sig fram til opinbers embættis á ný. 

Árið 2022 ákvað Lula að bjóða sig fram í forsetakosningunum um haustið. Lula vann nauman sigur gegn sitjandi forsetanum Jair Bolsonaro í annarri umferð forsetakosninganna þann 30. október, með um 50,83 pró­sent atkvæða gegn 49,17 pró­sent­um Bolsonaro.

Tilvísanir

Forsetar Brasilíu
Fernando Henrique Cardoso

Fernando Henrique Cardoso (fæddur 18. júní 1931), best þekktur sem Fernando Henrique eða FHC, gegndi embætti 34. forseta Brasilíu frá 1. janúar 1995 til 1. janúar 2003.

Forsetar Brasilíu
Fólk fætt árið 1931