alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hermann Ottósson

Hermann Ottósson var framkvæmdastjóri Rauða krossins á Íslandi 2013–2016

Ævi 
Hermann er fæddur í Neskaupstað 1955. Hermann lauk prófi í mannfræði og félagsfræði frá HÍ 1983  og Cand. Mag. prófi í mannfræði og félagsfræði frá Árósaháskóla 1987. Hann lauk MBA prófi frá Viðskiptaháskólanum í Árósum 1988 með áherslu á stefnumótun, stjórnun og mannauð. 

Hann var framkvæmdastjóri Rauða krossins á Íslandi 2013–2016 og þar áður forstöðumaður Markaðsþróunar- og fyrirtækjaþjónustu Íslandsstofu. Hermann var meðeigandi og síðan eigandi Auglýsingastofu Reykjavíkur og Íslensku Internetþjónustunnar.  Árið 1991 tók hann að sér að vera  framkvæmdastjóri Fagráðs bleikjuframleiðenda. Starfið fól í sér að móta ímynd íslenskrar bleikju á erlendum mörkuðum, kynningu á bleikjunni erlendis og öflun viðskiptasambanda fyrir söluaðila. Heima sneri starfið m.a. að skipulagningu á víðtæku samstarfi bleikjuframleiðenda um markaðs- og gæðamál.
Bryndís Björgvinsdóttir

Bryndís Björgvinsdóttir (f. 24. mars 1982) er rithöfundur og þjóðfræðingur. Hún er Hafnarfirðingur og starfar við kennslu og skriftir. 

Bryndís hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2014 í flokki barna- og unglingabóka fyrir bókina Hafnfirðingabrandarinn. Þá hlaut bókin einnig Fjöruverðlaunin 2014 í flokki barna- og unglingabóka og Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana 2014 fyrir bestu ungmennabókina. Áður hefur Bryndís skrifað bókina Flugan sem stöðvaði stríðið (2011) en hún hlaut Íslensku barnabókaverðlaunin sama ár sem og Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana sem besta barnabókin. Flugan sem stöðvaði stríðið fékk þá einnig tilnefningu til Fjöruverðlaunanna. Árið 2015 gaf Bryndís út bókina Leitin að tilgangi unglingsins.

Bryndís hefur einnig skrifað fræðigreinar tengdar þjóðfræði, sagnfræði og ritlist og birt í Skírni og Tímariti Máls og menningar. Einnig hefur hún skrifað nokkur ljóð og komið fram á ljóðahátíðum á Íslandi og í Bretlandi. Í þjóðfræði hefur Bryndís aðallega fengist við að rannsaka og skrifa um menningararf, brandara og efnismenningu. Bryndís hefur verið stundakennari við Háskóla Íslands um árabil og aðjúnkt við deild Hönnunar- og arkitektúrdeildar Listaháskóla Íslands frá árinu 2012.

Íslenskir rithöfundar
Íslenskir þjóðfræðingar

Íslenskar konur
Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna
Handhafar Fjöruverðlaunanna
Handknattleiksárið 2013-14

Handknattleiksárið 2013-14 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2013 og lauk vorið 2014. ÍBV urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki en Valur í kvennaflokki.

Karlaflokkur

Olís-deild karla

Úrslitakeppni

Bikarkeppni HSÍ 
Haukar sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn ÍR.

Undanúrslit
 ÍR - Afturelding 35:22
 FH - Haukar 28:30

Úrslit
 Haukar - ÍR 22:21

Kvennaflokkur

Úrvalsdeild 
Valsstúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í tólf liða deild með tvöfaldri umferð. Því næst tók við úrslitakeppni átta efstu liða.

Úrslitakeppni 
8-liða úrslit
 ÍBV - FH 25:17
 FH - ÍBV 19:21
  sigraði í einvíginu 2:0
 Stjarnan - HK 30:21
 FH - Stjarnan 15:22
  sigraði í einvíginu 2:0
 Valur - Haukar 31:20
 Haukar - Valur 17:20
  sigraði í einvíginu 2:0
 Fram - Grótta 22:26
 Grótta - Fram 22:21
  sigraði í einvíginu 2:0
Undanúrslit
 Valur - ÍBV 21:17
 ÍBV - Valur 23:17
 Valur - ÍBV 24:19
 ÍBV - Valur 20:23
  sigraði í einvíginu 3:1
 Stjarnan - Grótta 29:23
 Grótta - Stjarnan 16:19
 Stjarnan - Grótta 23:21
  sigraði í einvíginu 3:0
Úrslit
 Stjarnan - Valur 22:20
 Valur - Stjarnan 25:23
 Stjarnan - Valur 26:23
 Valur - Stjarnan 23:19
 Stjarnan - Valur 20:23
  sigraði í einvíginu 3:2

Bikarkeppni HSÍ
Valur sigraði í bikarkeppninni.
Undanúrslit
 Valur - Haukar 25:21
 Stjarnan - Grótta 29:26
Úrslit
 Valur - Stjarnan 24:19

Handknattleikur á Íslandi
Handknattleiksárið 2014-15

Handknattleiksárið 2014-15 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2014 og lauk vorið 2015. Haukar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki en Grótta í kvennaflokki.

Karlaflokkur

Bikarkeppni HSÍ

32-liða úrslit 
Lau. 8.nóv.2014	15.00	Víkin	KR 2 - Víkingur	15-41	(7-23)
Lau. 8.nóv.2014	17.00	ÍM Grafarvogi	Fjölnir 2 - Fram	*13-35	(8-17)
Lau. 8.nóv.2014	17.00	Strandgata	ÍH - Afturelding	22-38	(13-23)
Sun. 9.nóv.2014	20.00	Selfoss	Selfoss - Valur	17-27	(7-9)
Mán. 24.nóv.2014	19.30	Hertz höllin	Grótta - ÍR	23-26	(13-18)

16-liða úrslit

Kvennaflokkur

Úrvalsdeild 
Gróttustúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna í fyrsta sinn. Keppt var í tólf liða deild með tvöfaldri umferð. Því næst tók við úrslitakeppni átta efstu liða.

Úrslitakeppni 
8-liða úrslit
 ÍBV - Haukar 30:24
 Haukar - ÍBV 20:27
  sigraði í einvíginu 2:0
 Stjarnan - Valur 17:19
 Valur - Stjarnan 16:21
 Stjarnan - Valur 23:21
  sigraði í einvíginu 2:1
 Fram - Fylkir 27:17
 Fylkir - Fram 19:22
  sigraði í einvíginu 2:0
 Grótta - Selfoss 28:22
 Selfoss - Grótta 21:29
  sigraði í einvíginu 2:0
Undanúrslit
 Grótta - ÍBV 27:16
 ÍBV - Grótta 30:29
 Grótta - ÍBV 22:25
 ÍBV - Grótta 21:34
 Grótta - ÍBV 24:22
  sigraði í einvíginu 3:2
 Fram - Stjarnan 21:20
 Stjarnan - Fram 23:18
 Fram - Stjarnan 23:21
 Stjarnan - Fram 26:21
 Fram - Stjarnan 17:21
  sigraði í einvíginu 3:2
Úrslit
 Grótta - Stjarnan 24:21
 Stjarnan - Grótta 23:19
 Grótta - Stjarnan 22:18
 Stjarnan - Grótta 23:24
  sigraði í einvíginu 3:1

Bikarkeppni HSÍ
Grótta sigraði í bikarkeppninni í fyrsta sinn.
Úrslit
 Grótta - Valur 29:14

Handknattleikur á Íslandi
791

Árið 791 (DCCXCI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

791
791-800
792

Árið 792 (DCCXCII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

792
791-800
793

Árið 793 (DCCXCIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

793
791-800
794

Árið 794 (DCCXCIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

794
791-800
796

Árið 796 (DCCXCVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

796
791-800
797

Árið 797 (DCCXCVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

797
791-800
798

Árið 798 (DCCXCVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

798
791-800
799

Árið 799 (DCCXCIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

799
791-800
801

Árið 801 (DCCCI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

801
801-810
802

Árið 802 (DCCCII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

802
801-810
803

Árið 803 (DCCCIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

803
801-810
804

Árið 804 (DCCCIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

804
801-810
805

Árið 805 (DCCCV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

805
801-810
806

Árið 806 (DCCCVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

806
801-810
807

Árið 807 (DCCCVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

807
801-810
809

Árið 809 (DCCCIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 
 24. mars – Harún Alrasjid, kalífi Abbasída

809
801-810
810

Árið 810 (DCCCX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

810
801-810
811

Árið 811 (DCCCXI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

811
811-820
812

Árið 812 (DCCCXII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

812
811-820
813

Árið 813 (DCCCXIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

813
811-820
Nick Drake

Nicholas Rodney "Nick" Drake (fæddur 19. júní 1948, látinn 24. nóvember 1974) var enskur tónlistarmaður og söngvari sem spilaði þjóðlega, akústík tónlist. Drake var hlédrægur og tregur til að spila á tónleikum en hlaut frægð eftir dauða sinn.

Hann var þunglyndur og lést af ofskammti lyfja , 26 ára gamall, í Tanworth-in-Arden, Englandi.

Breiðskífur
Five Leaves Left (1969)
Bryter Layter (1971)
Pink Moon (1972)

Fólk fætt árið 1948
fólk dáið árið 1974
enskir tónlistarmenn
430

Árið 430 (CDXXX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

430
421-430
431

Árið 431 (CDXXXI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

431
431-440
438

Árið 438 (CDXXXVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

438
431-440
439

Árið 439 (CDXXXIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

439
431-440
440

Árið 440 (CDXL í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

440
431-440
421

Árið 421 (CDXXI í rómverskum tölum)

Atburðir 

 10. september - Selestínus I verður páfi kaþólsku kirkjunnar.

Fædd

Dáin 

422
421-430
Samvinnufélag Ísfirðinga

Samvinnufélag Ísfirðinga var samvinnufélag um útgerð sem stofnað var í árslok 1927 á Ísafirði og lagðist af 1950. Fyrsta skip félagsins var vélbáturinn Sæbjörn og kom hann til Ísafjarðar 23. desember 1928. Um svipað leyti komu komu fjögur sams konar skip Ísbjörn, Ásbjörn, Vébjörn og Valbjörn til Ísafjarðar en þau voru í eigu félagsmanna í Samvinnufélagi Ísfirðinga. Í árslok 1929 bættust við Auðbjörn og Gunnbjörn. Rekstur skipanna gekk giftusamlega að ððru leyti en því að Ísbjörn fórst 7. mars 1940 austan við Skálavík en mannbjörg varð.  Samvinnufélag Ísfirðinga var fyrsta útgerðarfélagið á Íslandi sem stofnað var með samvinnusniði. 

Samvinnufélag Ísfirðinga var stofnað vegna erfiðrar stöðu í atvinnumálum á Ísafirði árin 1926-27. Allir helstu útgerðarmenn í bænum hættu þá rekstri og flestir stærri bátanna voru seldir eða fluttir burt. Íslandsbanki auglýsti 11 skip til sölu í Vesturlandi 20. janúar 1927. Bærinn keypti Hæstakaupstað 1924 en fram að þeim tíma hafði bærinn ekki neitt hafnarmannvirki heldur voru eingöngu á Ísafirði þá nokkrar hafskipabryggjur í einka eign. Á stofnfundi félagsins skrifuðu 19 einstaklingar sig sem stofnfélaga  en 136 manns skrifuðu sig næstu daga. Allir sjómenn og verkamenn gátu orðið stofnfélagar gegn 10 króna inntökugjaldi og loforði fyrir 50 króna framlagi. Í  janúar 1928 sendi stjórn S.í. Alþingi bréf þar sem farið var fram á ríkisábyrgð vegna lána til skipakaupa og að því fengnu fóru erindrekar erlendis til að semja um kaup og smíði skipa.

Samvinnufélagið rak saltfiskverkun, íshús, lýsisbræðslu og síldarsöltunarstöð fyrstu árin sem það starfaði og sá um innkaup á útgerðarvörum og  reikningshald
fyrir báta félagsmanna. Bátarnir skiptu árinu milli þorskveiða og síldveiða, voru á línuveiðum fram á vor en fóru þá á síldveiðar, á haustin var veiddur smokkfiskur í beitu og svo róið með línu til áramóta. Rekstur SÍ gekk vel árið 1929 og skilaði hagnaði en heimskreppan skall á og verð lækkaði á saltfiski og erfitt varð að selja fiskafurðir. Tap var á rekstrinum næstu ár nema árið 1932 en það ár var metafli í síldveiðum. Þann 23. des 1930 var samþykkt á félagsfundi að Samvinnufélagið keypti báta félagsmanna og yfirtæki skuldir sem á bátunum hvílud og átti SÍ eftir það  eða "Birnina" sjö eða "Rússana" eins og bátarnir voru kallaðir. Árið 1935 fór saman lítill afli, lágt verð og erfiðleikar við að selja fisk. Samvinnufélagið fékk fyrirgreiðslu frá Skuldaskilasjóði vélbáta eigenda sem stofnaður var 1935 í því augnamiði að veita eigendum vélbáta lán og aðstoð við að ná fram samningum um eftirgjf skulda og hagkvæm lánskjör.  Umskipti urðu eftir að heimstyrjöldin skall á og fiskverð hækkaði og siglt var með ísfisk til Bretlands. Bátar Samvinnufélagsins lönduðu afla í togara eða sérstök fiskflutningaskip. Hagnaður varð af rekstri félagsins en bátar þess gengu úr sér og reksturinn lognaðist út af.

Heimil 

 Sigurður Pétursson, Samvinnufélag Ísfirðinga, Saga, 25. árg, 1. tbl. 1987, Bls. 167- 1994
Íshúsfélag Ísfirðinga

Íshúsfélag Ísfirðinga er félag sem var stofnað  til að byggja íshús til að frysta og geyma beitu fyrir fiskibáta. Stofnfundur var 7. janúar 1912. Félagið fékk lóð efst við Fjarðarstræti og byggði þar íshús. Síðla hausts um leið og ís hafði myndast á tjörnum, ám og lækjum þá var ís tekinn og fluttur í snjógeymir.

Fiskimálanefnd sem sett var á stofn 1934 hvatti fiskverkendur til að taka upp hraðfrystingu og árið 1937 voru þrjú frystihús sameinuð en það voru  Íshúsfélagið, Jökull og Gláma undir nafni Íshúsfélagsins og var tilgangurinn að koma á stað hraðfrystingu matvæla í stað frystingar á beitu. Árið 1943 keypti hópur undir forustu Guðjóns E. Jónssonar útibússtjóra Landsbankans upp megnið af hlutafé félagsins og rak í nokkur ár, síðan eignuðust Böðvar Sveinbjarnarson og Jón Kjartansson félagið og ráku til ársins 1952 en þá eignaðist Ísafjarðarkaupstaður félagið.  Árið 1957 keyptu fimm útgerðarfélög í bænum hvert um sig 1/6 hluta félagsins en bærinn hélt einum eftir. Um 1970 breyttist eignarhald Íshúsfélagsins þannig að Gunnvör hf og Hrönn hf urðu aðaleigendur félagsins. Hráefni til vinnslunnar kom frá þessum eigendum og skuttogurunum Júlíusin Geirmundssyni og Guðbjörgu. Upp úr 1990 hóf Íshúsfélagið útgerð í þátttöku við aðra aðila á línubátnum Hafdísi, skuttogaranum Framnesi Ís 708 og skuttogaranum Gylli frá Flateyri síðar var nefndur Stefnir Is 28. Árið 1994 eignaðist Gunnvör nánast allt hlutafé félagsins. Eftir að  Gunnvör hf og Hraðfystihúsið hf í Hnífsdal sameinuðust undir nafninu Hraðfrystihúsið Gunnvör hf sameinaðist Íshúsfélag Ísfirðinga hf því félagi árið 2000. 

Margvísleg starfssemi er í Íshúsfélagshúsinu að Eyrargötu.

Heimild 
 Jón Þ. Þór: Saga Íshúsfélags Ísfirðinga 1912-1992, Ísafirði, 1992

Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki
Mótefni

Mótefni eða ónæmisglóbúlín er stórt Y-laga prótín sem plasmafrumur ónæmiskerfisins framleiða. Mótefni bindast mótefnavaka baktería og veira og merkja þau þannig að ónæmiskerfið geti eytt þeim eða gera þau strax óvirk með því að hindra mikilvægan hluta þeirra. 

Ónæmiskerfið
Glýkóprótín
Villieldur

Villieldur er stjórnlaus eldur sem verður í sveit eða víðerni þar sem þurr eldfimur gróður er til staðar. Slíkir eldar eru kallaðir sinueldur, skógareldur, gróðureldar eða kjarreldur eftir því í hvernig landslagi þeir verða. Villieldar geta orðið mjög stórir, breiðst hratt út, breytt óvænt um stefnu og náð yfir hindranir eins og vegi eða ár. Orsakir slíkra elda eru margvíslegar, en oftast er manninum um að kenna. 

Náttúruhamfarir
Villieldar
Winslow Homer

Winslow Homer (24. febrúar  1836 – 29. september 1910) var bandarískur landslagsmálari og prentgerðarmaður. Hann er þekktastur fyrir verk sín sem tengjast hafi og sjómennsku. Homer dvaldi í tvö ár (1881 – 1882) í fiskiþorpinu  Cullercoats, Tyne and Wear á norðausturströnd Englands. Myndir hans þaðan eru af verkafólki úr þorpinu sjómönnum og fiskverkakonum.

Nokkrar af myndum Winslow Homer af sjómennsku og sjómannskonum 

Bandarískir myndlistarmenn
Nóbel námsbúðir

Nóbel námsbúðir ehf. er íslenskt fyrirtæki sem hóf starfsemi haustið 2010 en er rekið í einkahlutafélagaformi frá 2012. Fyrirtækið sérhæfir sig í stuttum námskeiðum (5-20 klst) rétt fyrir lokapróf í háskólum og menntaskólum á Íslandi. Námskeiðin sem stundum kallast námsbúðir byggjast á jafningafræðslu þar sem nemendur sem hafa stuttu áður setið sama námskeið kenna þeim nemendum sem sækja námsbúðirnar efnið með það að markmiði að ná árangri á prófi. Fyrirtækið hefur vaxið nokkuð hratt síðan það var stofnað og haustið 2014 tilkynnti framkvæmdastjórn fyrirtækisins að í bígerð væri útrás til Los Angeles, BNA.
Stofnandi og eigandi Nóbel námsbúða er Atli Bjarnason viðskiptafræðingur.
106

Árið 106 (CVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

106
101-110
109

Árið 109 (CIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin

109
101-110
110

Árið 110 (CX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin

110
101-110
111

Árið 111 (CXI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin

111
111-120
112

Árið 112 (CXII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin

112
111-120
113

Árið 113 (CXIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin

113
111-120
114

Árið 114 (CXIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin

114
111-120
121

Árið 121 (CXXI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

121
121-130
122

Árið 122 (CXXII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

122
121-130
123

Árið 123 (CXXIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

123
121-130
Þokulúður

Þokulúður er verkfæri til að senda hljóðmerki til að aðvara farartæki við hættu á leið þeirra eða til að vara skip við að önnur skip séu á sömu slóðum þegar þoka er. Þokulúður er oftast tengdur ferðum á sjó. Þegar ljósmerki frá vita sjást ekki er mögulegt að nota þokulúður til að var við klettum og skerjum og öðrum hættum á siglingaleið.

Tengill
 <strong>Veiðiböllustrandið, Dagblað, 251. Tölublað (28.11.1925)
124

Árið 124 (CXXIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

124
121-130
125

Árið 125 (CXXV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

125
121-130
130

Árið 130 (CXXX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

130
121-130
131

Árið 131 (CXXXI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

131
131-140
132

Árið 132 (CXXXII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

132
131-140
133

Árið 133 (CXXXIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

133
131-140
134

Árið 134 (CXXXIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

134
131-140
139

Árið 139 (CXXXIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

139
131-140
140

Árið 140 (CXL í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

140
131-140
35

Árið 35 (XXXV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

35
31-40

als:30er#35
36

Árið 36 (XXXVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

36
31-40

als:30er#36
38

Árið 38 (XXXVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

38
31-40

als:30er#38
41

Árið 41 (XLI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd 
 1. mars - Martialis, rómverskt skáld (d. um 102).

Dáin 

41
41-50

als:40er#41
42

Árið 42 (XLII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

42
41-50

als:40er#42
44

Árið 44 (XLIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd 

44
41-50

als:40er#44
45

Árið 45 (XLV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd 

45
41-50

als:40er#45
47

Árið 47 (XLVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

47
41-50

als:40er#47
48

Árið 48 (XLVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

48
41-50

als:40er#48
49

Árið 49 (XLIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

49
41-50
70

Árið 70 (LXX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

70
61-70
99

Árið 99 (XCIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

99
91-100
100

Árið 100 (C í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

100
91-100
Ræktað kjöt

Ræktað kjöt eða kjöt ræktað í tilraunastofum er dýrakjöt sem aldrei hefur verið hluti af lifandi dýri að öðru leyti en í því er blóðvatn (serum) frá kálfafóstrum úr slátruðum kúm. Slíkt kjöt hefur verið ræktað í tilraunastofu við háskólann í Maastricht í Hollandi.

Tilvísun 
 Bændablaðið 

Kjöt
Dönsku Vestur-Indíur

Dönsku Vestur-Indíur voru dönsk nýlenda í Karíbahafi sem náði yfir þrjár eyjar í Antillaeyjaklasanum: St. Thomas, St. Jan og St. Croix. Tvær fyrrnefndu eyjarnar voru óbyggðar og Danska Vestur-Indía- og Gíneufélagið lagði þær undir sig 1672 og 1718. Árið 1733 keypti félagið svo St. Croix af Franska Vestur-Indíafélaginu. Eyjarnar urðu krúnunýlenda þegar danska ríkið leysti verslunarfélagið upp 1754 og keypti öll hlutabréf þess.

Í Dönsku Vestur-Indíum var einkum ræktaður sykur, og byggði framleiðslan á vinnuafli þræla, þar til þrælahald var formlega afnumið þar árið 1848. Dönsk stjórnvöld og fyrirtæki undir þeirra verndarvæng eru talin hafa flutt yfir 100.000 manns frá Afríku í þrældóm í Vesturálfu, þar af um 80.000 í þrældóm á þessum nýlendum Dana sjálfra.

Danska ríkið reyndi svo nokkrum sinnum að selja eyjarnar á síðari hluta 19. aldar. Að lokum keyptu Bandaríkin þær fyrir 25 milljón dali árið 1917. Síðan þá hafa eyjarnar heitið Bandarísku Jómfrúaeyjar. 

Danir hófu plantekrubúskap á eyjunum með þrælum frá Afríku og framleiddu þar bómull, sykur og tóbak.

Heimildir 

Danskar nýlendur
Listi yfir dulfrævinga á Íslandi

Þetta er listi yfir alla villta dulfrævinga á Íslandi. Hann samanstendur af um 500 tegundum dulfrævinga af 70 ættum sem sést hafa við landið. Dulfrævingum hérlendis svipar nokkuð til þess sem sést á öðrum svæðum Norður-Evrópu.

Magnoliopsida — Tvíkímblöðungar

Salicaceae — Víðisætt

Betulaceae — Bjarkarætt

Urticaceae — Netluætt

Cannabaceae — Hampætt

Polygonaceae — Súruætt

Plumbaginaceae — Gullintoppuætt

Chenopodiaceae — Hélunjólaætt

Portulacaceae — Grýtuætt

Caryophyllaceae — Hjartagrasætt

Nymphaeaceae — Vatnaliljuætt

Ranunculaceae — Sóleyjaætt

Papaveraceae — Draumsóleyjaætt

Fumariaceae — Reykjurtaætt

Brassicaceae — Krossblómaætt

Limnanthaceae — Deiglujurtarætt

Droseraceae — Sóldaggarætt

Crassulaceae — Helluhnoðraætt

Parnassiaceae — Mýrasóleyjaætt

Saxifragaceae — Steinbrjótsætt
 
 
 
 
 
 
 Saxifraga hirculus L. Gullbrá

Grossulariaceae — Stikilsberjaætt

Rosaceae — Rósaætt

Fabaceae — Belgjurtaætt

Oxalidaceae — Súrsmæruætt

Geraniaceae — Blágresisætt

Linaceae — Línætt

Euphorbiaceae — Mjólkurjurtaætt

Malvaceae — Stokkrósaætt

Clusiaceae — Gullrunnaætt

Violaceae — Fjóluætt

Onagraceae — Eyrarrósarætt

Cornaceae — Skollabersætt

Araliaceae — Bergfléttuætt

Apiaceae — Sveipjurtaætt

Pyrolaceae — Vetrarliljuætt

Ericaceae — Lyngætt

Empetraceae — Krækilyngsætt

Diapensiaceae — Fjallabrúðuætt

Primulaceae — Maríulykilsætt

Gentianaceae — Maríuvandarætt

Menyanthaceae — Horblöðkuætt

Convolvulaceae — Vafklukkuætt

Polemoniaceae — Jakobsstigaætt

Solanaceae — Náttskuggaætt

Rubiaceae — Möðruætt

Callitrichaceae — Vatnsbrúðuætt

Hippuridaceae — Lófótsætt

Boraginaceae — Munablómsætt

Lamiaceae — Varablómaætt

Lentibulariaceae — Blöðrujurtarætt

Plantaginaceae — Græðisúruætt

Caprifoliaceae — Geitblaðsætt

Valerianaceae — Garðabrúðuætt

Dipsacaceae — Stúfuætt

Campanulaceae — Bláklukkuætt

Asteraceae — Körfublómaætt

Liliopsida — Einkímblöðungar

Hydrocharitaceae — Froskablaðsætt

Juncaginaceae — Sauðlauksætt

Potamogetonaceae — Nykruætt

Zannichelliaceae — Hnotsörvaætt

Zosteraceae — Marhálmsætt

Sparganiaceae — Brúsakollsætt

Trilliaceae — Ferlaufungsætt

Tofieldiaceae — Sýkigrasætt

Liliaceae — Liljuætt

Iridaceae — Sverðliljuætt

Alliaceae — Laukætt

Orchidaceae — Brönugrasaætt
 
 
 
 
 
 
 
 Pseudorchis straminea (Fernald) Soó Hjónagras

Juncaceae — Sefætt

Cyperaceae — Stararætt

Poaceae — Grasætt

Heimildir 
 Hörður Kristinsson 2008. Íslenskt plöntutal, blómplöntur og byrkningar. 58 s.
Plöntutal – Uppfærsla frá prentuðu útgáfunni 2008 í rauðu
ÍSLENSKT PLÖNTUTAL  – Blómplöntur og byrkningar

Tilvísanir

Sjá einnig 
 Plöntur á Íslandi
 Listi yfir byrkninga á Íslandi
 Listi yfir berfrævinga á Íslandi
 Listi yfir mosa á Íslandi
 Listi yfir þörunga á Íslandi
 Listi yfir fléttur á Íslandi
 Listi yfir sveppi Íslandi

Plöntur á Íslandi
Plöntur
Minnihlutamál

Minnihlutamál er tungumál sem er talað af minnihluta fólks á ákveðnu svæði. Þar sem ríki heimsins eru um 193, og talið er að tungumál heimsins séu frá 5.000 til 7.000, eru langflest tungumál minnihlutamál í löndunum þar sem þau eru töluð. Nokkur minnihlutamál eru líka opinber tungumál, til dæmis írska á Írlandi. Svo má þjóðarmál vera talið minnihlutamál í því tilfelli að þjóðin sem talar það er ríkislaus.

Í Evrópu er gert ráð fyrir minnihlutamálum með Evrópusáttmálanum um svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa. Hugtakið er skilgreint svona samkvæmt sáttmálanum:
„svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa“ eru tungumál sem:1. eru notuð samkvæmt hefð á ákveðnu svæði ríkis af borgurum þess ríkis sem eru meðlimir í hóp sem eru tölulega minni en afgangur íbúa ríkisins; og2. eru öðruvísi en opinber tungumál þess ríkis
Í flestum evrópskum löndum eru minnihlutamál tilgreind í lögum eða stjórnarskránni og þeim er veitt einhver aðstoð frá ríkinu. Árið 1992 tók Evrópuráðið upp sáttmálann um svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa til að vernda og efla minnihlutamál í Evrópu.

Þau ríki sem hafa ekki staðfest sáttmálann frá og með 2015 eru Albanía, Andorra, Aserbaídsjan, Belgía, Búlgaría, Eistland, Frakkland, Georgía, Grikkland, Írland (því þar er írska fyrsta opinbera tungumálið og það eru engin önnur minnihlutamál), Ísland, Ítalía, Lettland, Litháen, Makedónía, Malta, Moldóva, Mónakó, Portúgal, Rússland, San Marínó og Tyrkland.

Heimildir 

Minnihlutamál
Tungumál