alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Anarhichas orientalis

Anarhichas orientalis er  steinbítstegund.

Lýsing
Líkt og aðrir steinbítar er hann með langar útstæðar vígtennur.
Hann verður 112 sm langur og 15 kg að þyngd..

Útbreiðsla
Anarhichas orientalis er með óreglulega útbreiðslu. Hann finnst frá norðaustur Kyrrahafi frá Hokkaido til Okhotskhafs, til Alaska. Hann hefur einnig fundist (ekki nógu vel staðfest) í norðvestur Kyrrahafi, Beringshafi og Atlantshafi.

Tilvísanir

Viðbótarlesning
Fruge, D.J., and Wiswar, D.W. 1991. First records of the Bering Wolffish, Anarhichas orientalis, for the Alaskan Beaufort Sea. Canadian Field-Naturalist 105(1):107-109.
Kobayashi, K. 1961. Young of the wolf-fish Anarhichas orientalis Pallas. Bulletin of the Faculty of Fisheries, Hokkaido University, 12(1): 1-4.
Smith, T.G. 1977. The Wolffish, cf. Anarhichas orientalis, new to the Amundsen Gulf Area, Northwest Territories, and a probable prey of the Ringed Seal. Canadian Field-Naturalist 91(3):288.
Houston, J., and D.E. McAllister. 1990. Status of the Bering Wolffish, Anarhichas orientalis, in Canada. Canadian Field-Naturalist 104 (1): 20-23.

Ytri tenglar
 Illustration 

Sæúlfar
Sæúlfar (fiskar)

Anarhichas er ættkvísl steinbíta ættaðir frá norður Atlantshafi og Kyrrahafi.

Tegundir
Eins og er eru fjórar viðurkenndar tegundir í þessari ættkvísl:
 Anarhichas denticulatus Krøyer, 1845 (Blágómma)
 Anarhichas lupus Linnaeus, 1758 (Steinbítur)
 Anarhichas minor Ólafsson, 1772 (Hlýri)
 Anarhichas orientalis Pallas, 1814 (Beringhlýri)

Tilvísanir

Sæúlfar
Grænölur

Grænelri eða Grænölur (fræðiheiti: Alnus viridis ssp. crispa) er margstofna runni af birkiætt. Það er ljóselsk tegund og nær að 2 m á hæð.

Tilvísanir

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Hrísölur

Hríselri eða Hrísölur (fræðiheiti: Alnus viridis ssp. fruticosa) er margstofna runni af birkiætt. Það er ljóselsk tegund og nær að 2 m á hæð.

Tilvísanir

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Kristín Jónsdóttir (listmálari)

Kristín Jónsdóttir  (f. 25. janúar  1888 d. 24. ágúst 1959) var íslenskur listmálari. Hún fæddist í Arnarnesi við Eyjafjörð. Kristín stundaði nám við kvennaskóla og húsmæðraskóla á Íslandi og myndlistarnám í Tegne- og Kunstindustriskolen for Kvinder og nám við við Konunglegu Listaakademíuna í Kaupmannahöfn 1911-16.
Kristín er þekktust fyrir kyrralífsmyndir af blómum og ávöxtum en hún málaði einnig myndir af konum við dagleg störf. 

Kristín giftist 17. maí 1917 Valtý Stefánssyni ritstjóra Morgunblaðsins. Dætur þeirra eru Helga Valtýsdóttir leikkkona og Hulda Valtýsdóttir blaðamaður og borgarfulltrúi.

Heimildir 
 Kristín Jónsdóttir Morgunblaðið 21. janúar 2014
Íslenskir myndlistarmenn

Íslenskar konur
Orrustan um Frakkland

Orrustan um Frakkland eða fall Frakklands var innrás Þjóðverja í Frakkland úr Niðurlöndum í seinni heimsstyrjöldinni. Á sex vikum frá 10. maí 1940 tókst Þjóðverjum að sigra hersveitir bandamanna og leggja undir sig Frakkland, Belgíu, Lúxemborg og Holland. Vopnuð átök á vesturvígstöðvum Evrópu enduðu þar með með sigri Þjóðverja þar til bandamenn gerðu innrás í Normandí þann 6. júní 1944. Ítalía gekk einnig inn í stríðið þann 10. júní 1940 á meðan á innrásinni stóð og reyndi að gera innrás í Frakkland úr suðri.

Áætlun Þjóðverja fyrir innrásina skiptist í tvær aðgerðir: Í Fall Gelb („gulu aðgerðinni“) héldu brynvarðar þýskar hersveitir í gegn um Ardennafjöll og síðan meðfram Somme-dalnum og umkringdu þannig heri bandamanna sem höfðu haldið inn í Belgíu til að mæta innrásarhernum. Þjóðverjar ráku breskar, belgískar og franskar herdeildir út að hafinu og neyddu Breta til að flýja með landher sinn og nokkrar franskar herdeildir til Bretlands frá Dunkerque í „Dynamo-aðgerðinni“ svokölluðu.

Eftir undanhald breska hersins hófu Þjóðverjar Fall Rot eða „rauðu aðgerðina“ þann 5. júní. Sextíu herdeildir Frakka sem eftir voru á meginlandinu börðust heiftarlega gegn Þjóðverjum en tókst ekki að vinna bug á innrásarhernum þar sem Þjóðverjar nutu mikilla yfirburða í lofti og bryndeildir þeirra voru mun hreyfanlegri. Þjóðverjum tókst að komast í kringum Maginot-varnarlínuna og ráðast djúpt inn í Frakkland. Þýski herinn hertók París átakalaust þann 14. júní eftir að franska stjórnin var flúin og franski herinn í raun hruninn. Þýskir herforingjar hittu síðan franska embættismenn þann 18. júní og neyddu nýju frönsku ríkisstjórnina að samþykkja vopnahléssáttmála sem jafngiltu í raun skilyrðislausri uppgjöf.

Þann 22. júní var vopnahléssáttmáli undirritaður við Compiègne á milli Frakka og Þjóðverja. Fyrir vikið var Frakklandi skipt upp. Vichy-stjórnin sem Philippe Pétain marskálkur hafði stofnað leysti upp þriðja lýðveldið og Þjóðverjar hertóku norður- og austurhluta Frakklands. Ítalir hertóku lítið svæði í suðausturhluta Frakklands en Vichy-stjórnin fékk áfram að ráða yfir suðurhlutanum sem var kallaður zone libre. Þjóðverjar hertóku frjálsa suðurhlutann í nóvember 1942 þar til bandamenn frelsuðu Frakkland sumarið 1944.

Tilvísanir

1940
Orrustur í seinni heimsstyrjöldinni
Saga Frakklands
Inga Sæland

Inga Sæland (f. 3. ágúst 1959) er íslenskur stjórnmálamaður sem er fyrsti og núverandi formaður Flokks fólksins. Hún situr á Alþingi fyrir Reykjavíkurkjördæmi suður eftir að hafa náð kjöri í Alþingiskosningunum 2017. Inga hlaut BA-gráðu í lögfræði við Háskóla Íslands árið 2016 og nam þar áður stjórnmálafræði í skólanum frá 2003–2006.

Inga hafði áður orðið þjóðkunn sem keppandi í íslenskri útgáfu hæfileikaþáttanna X factor á árunum 2006-2007. Sem stjórnmálamaður hefur Inga lýst sjálfri sér sem popúlista og líkt sjálfri sér við frönsku stjórnmálakonuna Marine Le Pen. Sem þingmaður hefur Inga gjarnan verið málsvari öryrkja og hinna fátæku á Íslandi.

Inga á fjögur börn og fimm barnabörn.

Tilvísanir

Alþingiskonur
Þingmenn Flokks fólksins
Sýrlandsbjörn

Sýrlandsbjörn (Ursus arctos syriacus) er tiltölulega smá undirtegund af skógarbirni ættaður frá Mið-Austurlöndum.

Wojtek
Einn af "hermönnunum" í seinni heimsstyrjöldinni í bardögunum við Monte Cassino, var björn frá Íran, nefndur Wojtek. Uppalinn og skráður í 22ðra "Artillery Supply Company of the Polish II Corps", bar hann skothylki í fallbyssur í bardögum.

Tilvísanir

Ytri tenglar

 Syrian brown bear camera trap footage in the Caucasus Wildlife refuge, Armenia from World Land Trust
Vegklæðing

Vegklæðing eða klæðing (oft einnig kallað klæðning) er gerð af bundnu slitlagi sem lagt er á vegi.
Hún er frábrugðin malbiki að því leyti að hún er svo að segja eins og samþjappað malarslitlag sem er bundið með olíublönduðu asfalti. Klæðing er mikið notuð á þjóðvegum á Íslandi en hlutfall hennar er um 90% af öllu bundnu slitlagi á íslenskum þjóðvegum. Klæðing er upprunin í Noregi á 7. áratug 20. aldar og er þar kölluð Ottadekke þar sem fyrsti vegarkaflinn sem lagður var klæðingu er að finna í Ottadalnum í Noregi.

Útlögn klæðingar
Venjan er að þegar klæðing er lögð út er hún lögð með lausamöl í efsta lagi sem haft er á veginum í 3-4 vikur. Á því tímabili er umferðarhraði tekinn niður á kaflanum sem nýlögnin nær yfir vegna hættu á steinkasti sem getur skemmt bílrúður. Að því loknu er lausamölin fjarlægð og eftir stendur fast slitlag sem minnir á malbik en er hrjúfara á yfirborðinu.

Kostnaður og viðhald
Sá kostnaður sem fer í útlögn á klæðingu er langt um lægri samanborið við útlögn á malbiki. Sú staðreynd hafði mikið um það að segja að farið var að leggja út klæðingar á Íslandi. Þegar kemur að viðhaldi er ending klæðingar þó um helmingi styttri en endingartími malbiks þannig að nýja klæðingu þarf að að leggja út með jöfnu millibili. Annað vandamál við klæðingar eru tjörublæðingar sem koma fram í snöggum hitabreytingum á vegyfirborði en slíkt getur skemmt bíla sem aka um veginn.

Klæðingar á Íslandi
Klæðing var fyrst lögð á íslenskan veg í tilraunarskyni árið 1978. Lagðir voru þrír kaflar: Á Þingvallaveg í og við þjóðgarðinn á Þingvöllum og Hringveginn annars vegar undir Hafnarfjalli og hins vegar rétt sunnan Blönduóss. Fram að því hafði verið notuð svokölluð olíumöl í sparnaðarskyni í stað malbiks en viðhaldskostnaður hennar var svipaður og á malbiki. Þótti tilraunin takast vel og næstu árin á eftir var fyrir alvöru farið að leggja klæðingar á Íslandi. Var það upphafið að mikilli útbreiðslu bundins slitlags á vegum en fyrir 1980 voru innan við 300 kílómetrar vega lagðir bundnu slitlagi á Íslandi. Það jókst upp í yfir 2.000 kílómetra 10 árum síðar. Gerðar voru nokkrar tilraunir með útlögn einbreiðs lags af klæðingu í sparnaðarskyni en þeir kaflar voru taldir varasamir og voru smám saman lagðir tvíbreiðri klæðingu þegar fram liðu stundir.

Vegir
Pinus driftwoodensis

Pinus driftwoodensis er útdauð tegund barrtrjáa í Þallarætt einvörðungu þekkt frá snemm-Eósene jarðlögum í suðurhluta mið-British Columbia.  Tegundinni var lýst eftir stökum steingerfingi af köngli ásamt bút af viði, nálum og karlreklum.

Tilvísanir

Útdauðar tegundir
Furur
Barrtré
Edinborgarhúsið

Edinborgarhúsið er friðað hús og menningarmiðstöð á Ísafirði. Húsið var byggt af Edinborgarversluninni sem var kringum aldamótin 1900 eitt stærsta verslunarfyrirtæki landsins um aldamótin 1900. Edinborgarverslunin var stofnuð í Reykjavík árið 1895 og var í eigu  Ásgeirs Sigurðsson sem ættaður var frá Ísafirði og  skoska verslunarfyrirtækisins Copland and Berrie í Leith. Edinborgarverslunin færði út kvíarnar og opnaði verslunarbúð á Ísafirði árið 1902. Árið 1903 varð Karl Olgeirsson, verslunarstjóri Edinborgarverslunar á Ísafirði og meðeigandi fáum árum síðar. 

Bygging Edinborgarhússins hófst eftir að fengin var byggingarlóð fyrir húsið árið 1907  við Pollinn. Þar var byggt hús eftir teikningu Rögnvald Ágúst Ólafsson og bryggja og bryggjuhús. Edinborgarhúsið og bryggjan voru lengi ein mesta mannvirki á Ísafirði. Edinborgarverslun hætti starfsemi á Ísafirði árið 1917 og seldi hlut sinn til Karls verslunarstjóra. Árið 1918 varð Jóhann E. Þorsteinsson meðeigandi og var verslunin rekin undir nafninu Karl & Jóhann til  1923 en þá seldi Karl sinn hluta og Sigurjón Þ. Jónsson  kom inn og ráku Sigurjón og Jóhann E. Þorsteinson verslunina til ársins 1926.

Togarafélag Ísfirðinga h.f. sem var stofnað 1925  var til húsa í Edinborgarhúsinu. Félagið keypti og rak togarann Hávarð Ísfirðing frá 1925 til 1939. Á kreppuárunum gekk reksturinn illa og árið 1935 tók Landsbankinn yfir reksturinn, hlutafé var aukið og nafni breytt í h.f. Hávarður. Árið 1938 varð þar félag gjaldþrota og stofnað nýtt hlutafélag með aðkomu Kaupfélags Ísfirðinga. Nýja hlutafélagið var nefnt Valur og var togarinn Hávarður endurskírður og nefndur Skutull.

Kaupfélag Ísfirðinga elfdist mjög á millistríðsárunum og keypti upp ýmsar eignir. Árið 1937 eignaðist kaupfélagið eignir sem höfðu tilheyrt Edinborgarversluninni  og þar á meðal Edinborgarhúsið og fiskreiti á lóð hússins. Kaupfélagið átti stóran hlut í útgerðarfélaginu Nirði en það félag gerði út báta sem kallaðir voru Dísirnar. Kaupfélagið verkaði fisk frá Nirði á fiskreitunum  og skömmu eftir árið 1945 var settur upp þurrklefi fyrir fisk í Edinborgarhúsinu. Þessi þurrklefi gerði mögulegt að þurrka fisk innan dyra á veturna. Kaupfélag Ísfirðinga átti Edinborgarhúsið í rúmlega 50 ár eða þangað til SÍS tók yfir eigur þess.

Stofnað var  einkahlutafélag um menningarmiðstöð í Edinborgarhúsinu 9. september 1992.

Heimild 
 Saga hússins (af vefnum edinborg.is)

Tenglar 
 Glæsileg menningarmiðstöð í Edinborgarhúsi, Morgunblaðið B, 11. janúar 1998, bls. 6-7
 Stefnt að opnun fjölnotasalar eftit eitt ár, Morgunblaðið, 20. maí 2006, bls. 22
 Formleg opnun Edinborgarhússins, Bæjarins besta, 31. maí 2007, bls. 2

Ísafjörður
Yunnanfura

Pinus yunnanensis, Yunnanfura, er tegund af furum í þallarætt. Hún vex í kínversku héruðunum Yunnan, Sichuan, Guizhou, og Guangxi.

Tilvísanir
 Conifer Specialist Group 1998.  Pinus yunnanensis.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.

Furur
Barrtré
Pinus luchuensis

Pinus luchuensis er tegund af furu sem er einlend í og staðbundið algeng í Ryukyu eyjum í Japan.

Tilvísun

Furur
Barrtré
Rjómabú

Rjómabú er mjólkurvinnslufyrirtæki sem voru um tíma algeng og eru fyrirrennarar mjólkurbúa nútímans. Mörg rjómabú voru starfandi á Íslandi frá 1900 og fram að fyrri heimsstyrjöldinni og seldu þau smjör sem selt var innanlands eða flutt erlendis. Fyrsta rjómabúið tók til starfa árið 1900 en það  Áslækjarbúið í Hrunamannahreppi. Árið 1901 voru 3 ný bú stofnuð; árið 1902 stofnuð 5 ný bú; árið 1903 aftur stofnuð 5 ný, og árin 1904 og 1905 stofnuð 10 ný bú, hvort árið, svo við árslok 1905 voru rjómabúin orðin 34. Flest voru rjómabúin í Árnessýslu og Rangárvallasýslu. Veitt voru lán á hagstæðum kjörum  úr Viðlagasjóði til stofnunar rjóma- og ostabúa. Mjólkurskóli var stofnaður á Hvanneyri haustið 1900 og starfaði hann til ársins 1918, lengst af á Hvítárvöllum. Mjólkurskólinn var eingöngu ætlaður konum og voru það konur sem unnu á rjómabúunum.

Áslækjar-rjómabúið 
Upphaf rjómabúa á Íslandi má rekja til þess að sumarið 1900 gerðu 5 bændur í Hrunamannahreppi félag með sér og fluttu nýmjólkina saman á einn stað (að SyðraSeli), skildu hana þar í stórri skilvindu, fluttu undanrennu og áir aftur heim til sín, en létu strokka smjör úr rjómanum. Strokkað var með handafli. Smjörið var selt til útflutnings.

Hjalla-búið 
Félagið var stofnað af 16 bændum og tók til starfa sumarið 1902

Rauðalækjar-búið 
Rjómabúið var stofnað vorið 1902 af 24 mönnum, 13 úr Ásahreppi, 8 úr Holtahreppi og 3 Rangvellingum. Byggt var hús fyrir búið sunnarlega í Holtahreppi við Rauðalækinn og notað vatnsafl.

Rjómabú Skeiðahrepps 
Rjómabúið var  stofnað vorið 1903 af 31 félagsmönnum. Búið framleiddi mest á dag 140 pd. af smjöri.

Tengt efni 
 Rjómabúið á Baugsstöðum
 Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum

Heimildir 
 Rjómabúin I, Ísafold, 7. tölublað (13.02.1904), Bls 25
 Rjómabúin II, Ísafold, 9. tölublað (27.02.1904), Bls. 34
 Rjómabúin í Þingeyjarsýslu og Eyjafjarðar, Tímarit kaupfjelaga og samvinnufjelaga, 2. Tölublað (01.06.1907), Bls. 104
 H.J. Grönfeldt, Skýrsla um mjólkurskólann og mjólkurbúin 1903, Búnaðarrit, 1. Tölublað (01.01.1904), Bls. 56
Hayden Christensen

Hayden Christensen (f.19 april 1981 í Kanada) er kanadísk-bandarískur leikari.  Hann lék Svarthöfða eða Anakin Geimgengil í Stjörnustríðskvikmyndunum Árás klónanna (2002) og Hefnd Sithsins (2005). Christensen lék í sjónvarpsþættinum Higher Grounds frá 2000.

Bandarískir leikarar
Kanadískir leikarar
Stjörnustríð
Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum

Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum var skóli sem kenndi vinnslu og meðferð mjólkurafurða og bjó nemendur undir störf á rjómabúum. Mjólkurskólinn tók til starfa árið 1900 og var þá staðsettur í kjallara skólahússins á Hvanneyri. Þann 6. október 1903 brann Mjólkurskólahúsið og íbúðarhús Búnaðarskólans. Búnaðarskólinn var þá fluttur í Aðalstræti 18 í Reykjavík og Barónshúsið á Hvítárvöllum var keypt fyrir starfsemi Mjólkurskólans og jafnframt stofnað rjómabú þar. Mjólkurskólinn var svo starfræktur á Hvítárvöllum þangað til veturinn 1918-1919 en þá féll kennslan í skólanum niður vegna þess að mjólk og rjómi fékkst ekki frá bændum og næsta ár sótti enginn um skólavist. Árið 1921 var skólastjóra Mjólkurskólans sagt upp og nokkrum  árum síðar seldi Búnaðarfélagið eignir sínar á Hvítárvöllum.

Heimildir 
 Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994
 Bjarni Guðmundsson,Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum - Hundrað ára minning -fyrri hluti, Freyr 97. árg. 1.tbl. 2001, bls. 35-39
 Bjarni Guðmundsson,Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum - Hundrað ára minning - seinni hluti, Freyr 97. árg. 2.tbl. 2001, bls. 33-39
 H. Grönfeldt, Mjólkurskólinn, Búnaðarrit, 1. Tölublað (01.01.1904), Bls. 277 

Borgarbyggð
Íslenskur landbúnaður
Mjólk
Fausto Cercignani

Fausto Cercignani (fæddur 21. mars 1941) er ítalskur fræðimaður, ritgerðarhöfundur og ljóðskáld.

Starfsemi 
Fausto Cercignani hefur kennt á ýmsa ítalska háskóla sem prófessor í ensku, germönskum málvísindum og þýska bókmenntum. Helstu svið rannsókna hanns hafa verið enska framburður á tímum Shakespeare, germönsk tungumál og þýskar bókmenntir.

Valið verk

Enskar rannsóknir 
 Shakespeare's Works and Elizabethan Pronunciation, Oxford, University Press (Clarendon Press), 1981.
 English Rhymes and Pronunciation in the Mid-Seventeenth Century, í "English Studies", 56/6, 1975, 513-518.
 The Development of */k/ and */sk/ in Old English, í "Journal of English and Germanic Philology", 82/3, 1983, 313-323.

Germanskar rannsóknir 
  The Consonants of German: Synchrony and Diachrony. Milano, Cisalpino, 1979.
  The Development of the Gothic Short/Lax Subsystem, í "Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung", 93/2, 1979, 272-278.
  Early «Umlaut» Phenomena in the Germanic Languages, í "Language", 56/1, 1980, 126-136.
  Zum hochdeutschen Konsonantismus. Phonologische Analyse und phonologischer Wandel, í "Beiträge zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur", 105/1, 1983, 1-13.
  The Elaboration of the Gothic Alphabet and Orthography, í "Indogermanische Forschungen", 93, 1988, 168-185.
  Saggi linguistici e filologici. Germanico, gotico, inglese e tedesco, Alessandria, Edizioni dell'Orso, 1992.

Þýskar rannsóknir

Bækur 
 F. Cercignani, Existenz und Heldentum bei Christa Wolf. «Der geteilte Himmel» und «Kassandra», Würzburg, Königshausen & Neumann, 1988.
 F. Cercignani, Studia trakliana. Georg Trakl 1887-1987, Milano, Cisalpino, 1989.
 F. Cercignani, Studia büchneriana. Georg Büchner 1988, Milano, Cisalpino, 1990.
 F. Cercignani, Studia schnitzleriana (Arthur Schnitzler 1991), Alessandria, Edizioni dell'Orso, 1991.
 F. Cercignani, Novalis, Milano, CUEM, 2002.

Ritgerðir 
 Dunkel, Grün und Paradies. Karl Krolows lyrische Anfänge in «Hochgelobtes gutes Leben», í "Germanisch-Romanische Monatsschrift", 36/1, 1986, 59-78.
  Zwischen irdischem Nichts und machtlosem Himmel. Karl Krolows «Gedichte» 1948: Enttäuschung und Verwirrung, í "Literaturwissenschaftliches Jahrbuch", 27, 1986, 197-217.
  E. T. A. Hoffmann, Italien und die romantische Auffassung der Musik, í S. M. Moraldo (ed.), Das Land der Sehnsucht. E. T. A. Hoffmann und Italien, Heidelberg, Winter, 2002, 191-201.

Ljóðlist 
Ljóðum Cercignanis hefur verið safnað í eitt bindi, Scritture. Poesie edite e inedite, Torino 2015.
Cercignani hefur einnig tilraunir með að þýða eigin ljóð.

Smásögur 
 Five Women (e-book), 2013.

Verðlaun 

Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse - Milano, 1996

Tilvísanir

Ytri tenglar 
 "Studia austriaca" og "Studia theodisca" (ed. Fausto Cercignani)
 CV og útgáfur

Ítalskir málfræðingar
Ítölsk skáld
Populus deltoides

Populus deltoides er lauftré í svartaspa-geira, ættað frá  Norður-Ameríku, sem vex í austur, mið og suðvestur Bandaríkjunum, syðsta hluta austur Kanada, og norðaustur Mexíkó.

Lýsing 

Populus deltoides er stórt tré sem verður 20 - 40m hátt og með bol sem verður 1,8m í þvermál, eitt af stærstu lauftrjáa tegundum N-Ameríku. Börkurinn er silfurhvítur, sléttur eða lítið eitt sprunginn meðan tréð er ungt, og verður dökk grár og með djúpum sprungum á eldri trjám. Greinarnar eru grá-gular og kröftugar, með stórum þríhyrndum blaðörum. Brumin eru grönn, ydd, 1-2 sm löng, gulbrún og klístruð. Hún er ein af hraðvöxnustu trjám í Norður Ameríku. Í árdölum Mississippi, hefur vöxtur upp á 3 til 5 metra á ári í nokkur ár sést. Stöðugur hæðarvöxtur upp á 1,5 m og ummálsaukning á 2,5 sm er algengur.

Blöðin eru stór, þríhyrnd, 4-10sm löng og 4-11sm breið með flötum grunni og stilk 3-12sm löng. Þau eru gróftennt, tennurnar eru sveigðar og með kirtlum á endanum, og stilkurinn er flatur; þau eru dökkgræn og verða gul á haustin (en margar aspir á þurrum svæðum missa laufin snemma  vegna þurrks og ryðsvepps, sem gerir haustlitinn daufan eða engan). Vegna flatra blaðstilkanna titra blöðin við minnsta blæ. Þetta er eitt af einkennum tegundarinnar.

Elsta og stærsta 

Populus deltoides verða að öllu jöfnu 70 til 100 ára, en geta orðið 200 til 400 ára við heppilegar aðstæður.

Balmwille tréð (höggvið 2015) var elsta skráða eintakið í Bandaríkjunum, en hún mun hafa byrjað að vaxa 1699.

Tilvísanir 

Víðisætt
Lauftré
Aspir
Mexíkóösp

Populus mexicana er trjátegund af víðiætt. Hún er einlend í Mexíkó.

Undirtegundir 

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

 P. m. dimorpha
 P. m. mexicana

Tilvísanir

  IUCN redlist

Víðisætt
Aspir
Mark Moseley

Mark Moseley (f. 12. ágúst 1961) er bandarískur leikari og uppistandari.

Tenglar

 

Moseley, Mark
Moseley, Mark
Faizon Love

Langston Faizon Santisima (f. 4. júní 1968) er bandarískur leikari og uppistandari.

Tenglar

 

Love, Faizon
Love, Faizon
Keflavík Kingston

Keflavík Kingston er breiðskífa Hjálma sem kom út árið 2010.

Lagalisti 
Subbdubb
700þúsund stólar
Ólína og ég
Húsið og ég
Gakktu alla leið
Anniversary
Saga úr sveitinni
Dom hinner aldrig ikapp
Ljósvíkingur og þitt auga.

Íslenskar breiðskífur
María Magdalena

María Magdalena var kona af gyðingaættum sem var einn af stuðningsmönnum Jesú Krists samkvæmt nýja testamentinu. Sagt er að hún hafi verið vitni að krossfestingu og upprisu Jesú. Í guðspjöllunum fjórum er hún nefnd á nafn a.m.k. tólf sinnum, oftar en flestir lærisveinar Jesú.

Lúkasarguðspjall greinir frá því að sjö illir andar hafi verið reknir úr Maríu Magdalenu og viðbætir við Markúsarguðspjall tilgreinir að Jesús hafi rekið burt þessa sjö anda. María er helst þekkt fyrir hlutverk sitt í frásögninni af krossfestingu Jesú. Í öllum fjórum guðspjöllum er hún, ýmist ein síns liðs eða í hópi kvenna, sögð hafa verið vitni að tómri gröf Jesú, sem er mikilvægt atriði í frásögnum af upprisunni. Hún var viðstödd tveimur dögum síðar, strax eftir hvíldardaginn, og á samkvæmt öllum fjórum guðspjöllunum að hafa verið fyrst manna til að greina frá upprisu Jesú. Hún er þá talin fyrsta manneskjan sem sá Jesús eftir upprisuna.

Ýmsar hugmyndir um hlutverk Maríu umfram það sem tilgreint er í guðspjöllunum hafa farið á kreik í gegnum aldirnar og er hún gjarnan talin helst meðal þeirra kvenna sem studdu Jesús. 

María Magdalena er talinn til dýrlinga í kaþólsku kirkjunni, rétttrúnaðarkirkjunni, ensku biskupakirkjunni og lútersku kirkjunni og dýrlingadagur hennar er 22. júlí. Aðrar mótmælendakirkjur heiðra hana sem hetju trúarinnar. Í rétttrúnaðarkirkjunni er hún einnig heiðruð á sunnudegi myrruberanna. Á miðöldum var gjarnan litið á Maríu Magdalenu sem vændiskonu eða lauslætiskonu sem hefði iðrast synda sinna. Á þetta er ekki sérstaklega minnst í neinum guðspjallanna.

Tilvísanir

Kristnir dýrlingar
Persónur í nýja testamentinu