alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Shimon Peres

Shimon Peres  (fæddur 2. ágúst 1923 sem Szymon Perski, dáinn 28. september 2016) var pólsk-ættaður ísraelskur stjórnmálamaður. Hann var einn af stofn­end­um rík­is­ins og gegndi mörgum af helstu embætt­um Ísraels og var: For­seti, for­sæt­is­ráðherra, ut­an­rík­is­ráðherra og varn­ar­málaráðherra. Auk þess var hann um tíma fjár­málaráðherra og sam­gönguráðherra. 

Árið 1994 hlaut hann friðarverðlaun Nóbels ásamt Yitzhak Rabin og Yasser Arafat fyrir friðarviðræður milli Ísraels og Palestínu.
Árið 2016 fékk Peres hjartaáfall og var lagður inn á gjörgæslu. Hann lést í kjölfar þess.

Peres var fulltrúi fimm flokka á Knesset-þinginu: Mapai, Rafi, the Alignment, Labor og Kadima.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Ísraels
Forsetar Ísraels
Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Valtýr Pétursson

Valtýr Pétursson (27. mars 1919 – 15. maí 1988) var íslenskur listmálari og einn af frumkvöðlum módernisma og abstraktlistar í íslenskri myndlist. Einnig var hann myndlistargagnrýnandi og tók mikinn þátt í félagsstarfi myndlistarmanna.

Fjölskylda og æska
Valtýr var einkasonur hjónanna Þórgunnar Árnadóttur og Péturs Einarssonar, kennara á Grenivík.  Hann missti snemma báða foreldra sína, en ólst upp í Reykjavík hjá móðursystur sinni Gunnhildi Árnadóttur og Ólafi Guðmundssyni, útgerðarmanni. 16 ára gamall réði hann sig til sjós og var í siglingum næstu 9 ár auk ýmissa annarra umsvifa, m.a. var hann með útgerð vörubíla við flugvallargerð Breta 1941.  Valtýr byrjaði snemma að teikna og mála, lærði tréskurð hjá Geir Þormar á Akureyri kornungur og fór í teikniskóla Björns Björnssonar í Reykjavík 1934-1936.  Varðveitt eru verk eftir hann ársett 1934 –1937, olíumálverk og einnig margar skipateikningar.  Engin verk eftir Valtý frá árunum 1939 – 1944 eru varðveitt svo að vitað sé.  Hann hafði löngun til að verða rithöfundur og hafa geymst sögur og sögubrot frá þessum árum.

Ferill
Árið 1944 hélt Valtýr til Providence í viðskiptanám að áeggjan fóstra síns.  Hann hóf einnig listnám hjá Hyman Bloom í Boston, tók að aðhyllast dulspeki og teiknaði furðuverur og tók síðan þá ákvörðun að verða listamaður eftir heimsókn í Museum of Modern Art í New York. 1945 – 1949 málaði Valtýr af miklum krafti, m.a handskreytti hann ljóðabækur Steins Steinars með súrrealistiskum myndum, en fór svo að aðhyllast abstrakt list sífellt meira.  Valtýr, Kjartan Guðjónsson og Jóhannes Jóhannesson fengu Þorvald Skúlason, Nínu Tryggvadóttur, Gunnlaug Scheving, Snorra Arinbjarnar og Tove og Sigurjón Ólafsson til að taka þátt í Septembersýningu, þeirri fyrstu af fjórum alls, 1947, 1948, 1951 og 1952.  Sýningarnar voru mjög umdeildar og voru gerð hróp að listamönnunum á götum úti. Vorið 1949 settist Valtýr í Accademia di Belle Arti í Flórens, Ítalíu.  Um haustið hélt hann til Parísar að skoða söfn og sýningar í höfuðborg listanna. Haustið 1950 hélt Valtýr sína fyrstu einkasýningu í Galleri Gizard í París.  Valtýr var í París til áramóta 1950/1951, en heimsótti borgina oft á lífsleiðinni.   Á Septembersýningunni 1951 sýndi Valtýr fyrstu strangflatarmynd sem sýnd var á Íslandi.  Árið 1956 lærði Valtýr mósaíkgerð hjá Gino Severini í París og í framhaldi var hann fenginn til að gera veggskreytingar úr mósaík í nýbyggingu Kennaraskólans við Stakkahlíð.
Um ævina hélt Valtýr 29 einkasýningar og tók þátt í rúmlega 100 samsýningum á löngum ferli sínum. Málverk Valtýs breyttust mjög eftir því sem tíminn leið, en segja má að sjómennska æskuáranna birtist í flestum liststefnum sem hann aðhylltist, í dulspeki, í geometriu, í tassisma og í fígúratífu málverki.
Valtýr var myndlistargagnrýnandi Morgunblaðsins frá 1952 til dauðadags og liggja eftir hann um 900 greinar sem birtust í blaðinu.  Hann var gjaldkeri Félags íslenskra myndlistarmanna frá 1951 – 1969 og formaður 1969 – 1973.

Tilvísanir 

Íslenskir myndlistarmenn
Fólk fætt árið 1919
Fólk dáið árið 1988
Vetrarólympíuleikarnir 1976

Vetrarólympíuleikarniar 1976 voru 12. vetrarólympíuleikarnir sem voru haldnir í Innsbruck í Austurríki. Þetta var í annað skiptið sem leikarnir voru haldnir í Innsbruck. Íþróttafólk frá Sovétríkjunum vann langflest verðlaun, eða 27 verðlaun, þar af 13 gullverðlaun, í skíðagöngu, skíðaskotfimi, listdansi á skautum og íshokkíi.

 
1976
Skálmöld

Skálmöld er íslensk þungarokkshljómsveit sem stofnuð var árið 2009. Þeir spila þjóðlagaþungarokk.

Snæbjörn Ragnarsson og Björgvin Sigurðsson stofnuðu hljómsveitina sem áhugamál en ákváðu þó að taka upp plötu. Íslenskar plötuútgáfur sýndu þeim ekki áhuga en færeyska plötufyrirtækið Tutl ákvað að gefa út fyrstu plötu þeirra; Baldur. 

Árið 2011 samdi hljómsveitin við plötuútgáfuna Napalm Records og þá fóru hljólin að snúast. Hljómsveitinni var boðið að spila á þungarokkshátíðum og tónleikaferðalögum um Evrópu. Platan Baldur var endurútgefin.

Árið 2013 lék hljómsveitin með Sinfóníuhljómsveit Íslands á tónleikum í Hörpu. Textar Skálmaldar eru samdir af Snæbirni Ragnarssyni sem notast við bragfræði og eru undir áhrifum frá Íslendingasögum.

Árið 2019 ákvað hljómsveitin að hætta í óákveðinn tíma til að sinna öðrum verkefnum meðlima sem setið höfðu á hakanum.

Meðlimir
Björgvin Sigurðsson – söngur og gítar
Baldur Ragnarsson – gítar og söngur
Snæbjörn Ragnarsson – bassi og bakraddir
Þráinn Árni Baldvinsson – gítar og bakraddir
Gunnar Ben – hljómborð, óbó og söngur
Jón Geir Jóhannsson – trommur og söngur

Breiðskífur
2010: Baldur
2012: Börn Loka
2014: Með vættum
2016: Vögguvisur Yggdrasils
2018: Sorgir

Tónleikaplötur
2013: Skálmöld og Sinfóniuhljómsveit Íslands

Tenglar
Heimasíða

Íslenskar hljómsveitir
Íslenskar þungarokkshljómsveitir
Sissel Kyrkjebø

Sissel Kyrkjebø (fædd 24. júní 1969 í Björgvin) er norsk sópransöngkona. Tónlist hennar spannar þó einnig popptónlist og þjóðlagatónlist.
Hún syngur aðallega á norsku og ensku en hefur spreytt sig á ýmsum tungumálum, þar á meðal íslensku. Hún hóf feril sinn í barnakór og vann síðar söngvakeppni tíu ára gömul.

Sissel söng opnunarlag Vetrarólympíuleikanna í Lillehammer. Hún hefur nokkrum sinnum haldið jólatónleika á Íslandi.

Tilvísanir

Norskir tónlistarmenn
Rodrigo Duterte

Rodrigo Duterte (fæddur 28. mars, 1945) er filippseyskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Filippseyja. Hann tók við embætti árið 2016 og var kosinn með 39% atkvæða. Áður var hann borgarstjóri borgarinnar Davaó á Mindanao-eyju í 22 ár.

Duterte hefur verið gagnrýndur af mannréttindasamtökum og Sameinuðu þjóðunum fyrir aftökur á fíkniefnasölum og fíkniefnaneytendum.
Duterte hefur látið frá sér umdeild ummæli. Á fundi ASEAN-ríkja og annarra landa kallaði hann Barack Obama Bandaríkjaforseta hóruson.
Hann hefur sagst vilja drepa jafnmarga fíkla og Hitler gerði við gyðinga.  Duterte hefur viðurkennt að hafa myrt þrjá meinta glæpamenn þegar hann var borgarstjóri.

Forseti Filippseyja má aðeins sitja eitt sex ára kjörtímabil en lengi voru vangaveltur um að Duterte myndi bjóða sig fram í embætti varaforseta til þess að halda völdum að lokinni forsetatíð sinni. Í október 2021 tilkynnti Duterte hins vegar að hann ætlaði ekki að bjóða sig fram til varaforseta árið 2022 og myndi hætta afskiptum af stjórnmálum.

Tenglar
Morðóður forseti - Rúv.

Tilvísanir

Fólk fætt árið 1945
Forsetar Filippseyja
Orrustan við Weissenstein

Orrustan við Weissenstein var orrusta milli Svíþjóðar og Pólsk-litháíska samveldisins við kastalann í Paide (Weissenstein á þýsku) í Líflandi (nú hluti af Eistlandi) 25. september 1604. Orrustan var hluti af Stríði Svíþjóðar og Póllands 1600-1611. Sænski herinn taldi 6000 menn og var undir stjórn Arvid Stålarm en pólski herinn taldi 2300 menn undir stjórn Jan Karol Chodkiewicz. Sænski herinn hóf umsátur um kastalann tíu dögum áður en Chodkiewicz kom. Sænski herinn var að hluta skipaður þýskum málaliðum undir stjórn Spánverjans Alonzo Cacho de Canut. Chodkiewicz réðist fyrst á þá með húsara sína og hrakti á flótta. De Canut féll í árásinni. Sænsku og finnsku herdeildirnar hröktust síðan undan pólska liðinu út í mýri. Svíar misstu 3000 menn, 6 fallbyssur og 26 fána en pólska liðið aðeins 50 menn. Eftir ósigurinn var Stålarm sviptur herforingjatign og dæmdur til dauða árið eftir. Hann eyddi því sem eftir var ævi sinnar í fangelsi konungs í Gripsholm. 

Orrustur Póllands
Orrustur Svíþjóðar
Orrustur Litháen
1604
Jan Karol Chodkiewicz

Jan Karol Chodkiewicz (um 1560 – 24. september 1621) var herforingi í her Pólsk-litháíska samveldisins. Hann var höfuðsmaður frá 1601 og stórhöfuðsmaður frá 1605. Hann var af Chodkiewicz-ætt sem var valdamikil aðalsætt í samveldinu. 

Hann reis til metorða í Nalivajkouppreisninni 1594-1596 og Vallakíuförinni í Moldavíustríðunum 1599-1600. Hann var oft á tíðum aðalhershöfðingi samveldisins í Stríði Póllands og Svíþjóðar 1600-1611, Stríði Póllands og Rússlands 1605-1618 og Stríði Póllands og Tyrkjaveldis 1620-1621. Hann féll í umsátri Tyrkja um Khotyn árið 1621. 

Höfuðsmenn
Pólskir herforingjar
Enska biskupakirkjan

Enska biskupakirkjan er ríkiskirkja Englands. Höfuð hennar er Karl 3. Bretakonungur. Kirkjan er biskupakirkja sem Hinrik 8. Englandskonungur stofnaði árið 1534 til að geta ógilt hjónaband sitt og Katrínar af Aragon. Þannig hófst Enska siðbótin. Í valdatíð Elísabetar 1. var ákveðið að kirkjan skyldi vera bæði kaþólsk kirkja sem hluti af einni alheimskirkju sem byggist á postullegu trúarjátningunni, Níkeujátningunni og Aþanasíusarjátningunni og siðbótarkirkja sem byggist á þrjátíu og níu greinum ensku kirkjunnar og Almennu bænabókinni frá 1549. 

Messur ensku biskupakirkjunnar fara fram á ensku. Stjórn kirkjunnar er í höndum biskupa sem eru höfuð biskupsdæma. Æðsti biskupinn er erkibiskupinn í Kantaraborg en höfuð kirkjunnar er Bretakonungur. Kirkjuþing ensku biskupakirkjunnar setur kirkjunni lög sem breska þingið verður að samþykkja. Biskupar eru skipaðir af forsætisráðherra Bretlands (fyrir hönd konungs) samkvæmt tillögum frá sérstakri nefnd. Konur gátu fyrst orðið prestar í ensku biskupakirkjunni árið 1994 en höfðu áður getað orðið djáknar frá 1861. Libby Lane var fyrsta konan sem skipuð var biskup ensku biskupakirkjunnar árið 2015 en fyrsta konan sem fékk biskupsdæmi var Rachel Treweek skipuð síðar sama ár. Gifting samkynhneigðra er ekki heimil en biskupar kirkjunnar hafa „blessað“ borgaraleg hjónabönd samkynhneigðra.

Kirkjunni er skipt í tvö höfuðsvæði: Kantaraborg í suðri og Jórvík í norðri þar sem erkibiskupar sitja. Alls eru 42 biskupsdæmi um England.  26 biskupar sitja í lávarðadeild breska þingsins (e. House of Lords) sem hefur þó takmörkuð völd.

Kirkjan sér um 16.000 kirkjur og 42 dómkirkjur í landinu. Kirkjusókn hefur fallið undir milljón manns (þeir sem sækja kirkju a.m.k. vikulega) eða niður í 760.000 (2015).
Meðlimir hennar telja um 26 milljónir eða um 47% mannfjöldans.

Tilvísanir

 
Ríkiskirkjur
Torsten Stålhandske

Torsten Stålhandske (1. september 1593 – 21. apríl 1644) eða Stálhanski var finnskur riddaraliðsforingi í sænska hernum Þrjátíu ára stríðinu. Hann var af sænskum og finnskum aðalsættum og fæddist í Porvoo í Suður-Finnlandi. Hann fylgdi Gústafi 2. Adolf til Prússlands sem liðsmaður í lífverði konungs árið 1626. Sama ár varð hann majór í sveit Arvid Horn og árið eftir gerðist hann riddaraliðsmaður í sveit Åke Henriksson Tott. Árið 1629 varð hann undirofursti í riddaraliði Nylands och Tavastehus sem var skipað finnskum léttvopnuðum riddurum (hakkapeliitat). Í orrustan við Breitenfeld 1631 riðu þeir með hægri fylkingararmi sem konungur leiddi sjálfur. Árið 1632 var hann gerður að ofursta. Í orrustunni við Nürnberg hleypti hann upp „ósigrandi hermönnum“ Cronbergs ofursta og í orrustunni við Lützen átti hann stóran þátt í að tryggja Svíum sigurinn. Í júní 1634 í orrustunni við Hameln særðist hann. Árið eftir var hann orðinn undirhershöfðingi í her Johan Banér og hélt áfram að vekja athygli fyrir framgöngu sína. Undir Lennart Torstenson tók hann þátt í annarri orrustunni við Breitenfeld og hlaut alvarleg sár. Í maí 1642 var hann gerður að hershöfðingja riddaraliðsins. Hann fylgdi Torstenson þegar herinn gerði innrás í Danmörku í Torstensonófriðnum en veiktist og dó í Haderslev 21. apríl 1644.

Sagan segir að viðurnefni sitt, „stálhanski“, hafi hann fengið af því að heilsa föngnum óvinaforingjum svo fast með handabandi að blóð spratt undan nöglum þeirra.

Herforingjar í þrjátíu ára stríðinu
Sænskir herforingjar
Sænski herinn

Sænski herinn (sænska: Försvarsmakten) er her Svíþjóðar. Hann skiptist í sænska landherinn, sænska flotann og sænska flugherinn. Auk þess heyra varalið og Sænska heimavarnarliðið undir herinn. 

Sænski herinn varð til úr uppreisnarsveitunum sem komu Gústaf Vasa til valda í Svíþjóð árið 1521. Upphaflega var herinn aðallega skipaður málaliðum en Gústaf Vasa kom fljótlega á herskyldu. Jacob de la Gardie endurskipulagði herinn á 3. áratug 17. aldar við upphaf stórveldistíma Svíþjóðar. Svíþjóð var hlutlaust í fyrri og síðari heimsstyrjöld og stóð utan hernaðarbandalaga í Kalda stríðinu. Á sama tíma var mikið af vopnum framleitt í Svíþjóð og selt til annarra landa. Sænskir hermenn hafa tekið þátt í friðargæslu á vegum Sameinuðu þjóðanna. Herinn er þátttakandi í Norræna orrustufylkinu. Á 10. áratug 20. aldar voru framlög til hermála lækkuð verulega og árið 2010 var herskylda á friðartímum aflögð.

Sænskar stofnanir
Herir
Porvoo

Porvoo (sænska: Borgå) er borg og sveitarfélag á suðurströnd Finnlands í héraðinu Uusimaa, 50 kílómetrum austur af Helsinki. Áin Porvoonjoki rennur gegnum bæinn. Porvoo er einn af sex miðaldabæjum Finnlands en elstu heimildir um bæinn eru frá 14. öld. Dómkirkjan í Porvoo var reist á 15. öld en hlutar hennar eru frá 13. öld. Hún varð dómkirkja eftir að Rússar lögðu Viborg undir sig 1721 og biskupsstóllinn var fluttur þaðan til Porvoo. Íbúar Porvoo eru um 50.000 (2019).

Borgir í Finnlandi
Sveitarfélög í Finnlandi
Umsátrið um Wolmar

Umsátrið um Wolmar var umsátur um borgina Wolmar á Líflandi (nú Valmiera í Lettlandi) í Stríði Svíþjóðar og Póllands 1600–1611. 15.000 manna pólskur her undir stjórn Jan Zamoyski höfuðsmanns settist um borgina sem var varin af um 1000 manna sænskum her undir stjórn Jakob De la Gardie og Carl Carlsson Gyllenhielm 18. október 1601. Sigmundur 3. Vasa var viðstaddur umsátrið í upphafi. Fyrst um sinn tókst sænska varnarliðinu að halda pólska herliðinu frá með fallbyssum en 8. desember fékk pólska liðið nýjar fallbyssur og hóf tíu daga skothríð á borgina. Fallbyssurnar rufu varnarveggina á tveimur stöðum og pólska hernum tókst að gera áhlaup. Sænska liðið hörfaði inn í kastala borgarinnar og gafst þar að lokum upp 18. desember. Sænsku hermennirnir fengu að snúa aftur til Svíþjóðar en foringjarnir voru teknir höndum. De la Gardie var skilað við fangaskipti 1605 en Gyllenhielm var haldið föngnum til 1613.

Orrustur Svíþjóðar
Orrustur Póllands
Orrustur í Lettlandi
1601
Valmiera

Valmiera (þýska: Wolmar) er borg í Lettlandi í héraðinu Vidzeme. Bærinn er höfuðstaður Valmieraumdæmis. Bærinn reis þar sem sverðbræður reistu kastala á bakka árinnar Gauja á 13. öld. Hann fékk kaupstaðarréttindi árið 1323. Íbúar eru um 27.000.

Borgir í Lettlandi
Bona Sforza

Bona Sforza (2. febrúar 1494 – 19. nóvember 1557) var drottning Pólsk-litháíska samveldisins frá 1518 til 1548. Hún var af Sforza-ætt, dóttir hertogans af Mílanó Gian Galeazzo Sforza og Ísabellu af Napólí. Hún giftist 1518 Sigmundi gamla konungi Póllands og stórhertoga Litháen. Hún var frá upphafi virk í stjórnmálum ríkisins. Hún nýtti sér tengsl við Leó 10. til að skipa stöður við dómkirkjur í Póllandi, sem hún gat aftur nýtt sér til að afla sér stuðningsmanna. Hún lét krýna son sinn, Sigmund, konung Póllands árið 1529 til að tryggja að ættin sæti áfram við völd þrátt fyrir mikla andstöðu pólska aðalsins. Þegar eiginmaður hennar lést 1548 og sonur þeirra tók við völdum dró hún sig í hlé til Masóvíu þar sem hún bjó í átta ár. Að síðustu flutti hún til Barí á Ítalíu þar sem hún hafði eytt æskuárum sínum. Ári síðar var hún drepin með eitri að undirlagi Filippusar 2. Spánarkonungs sem vildi koma sér hjá því að greiða umtalsverða skuld sína við hana.

Tilvísanir 

Drottningar Póllands
Stórhertogaynjur Litháen
Sforza-ætt
Hertogadæmið Mílanó

Hertogadæmið Mílanó var hertogadæmi undir Heilaga rómverska ríkinu sem stóð á Pósléttunni austan við Monferrato. Það átti landamæri að Savoja í vestri, Sviss í norðri, Feneyjum í austri og Genúu í suðri. Höfuðborg hertogadæmisins var borgin Mílanó.

Hertogadæmið var stofnað árið 1395 þegar Gian Galeazzo Visconti lávarður Mílanó keypti skipunarbréf af Venseslás 4. af Bæheimi fyrir 100.000 flórínur. Skipunarbréfið gerði Visconti að hertoga yfir Mílanó og greifa yfir Pavíu. Hertogadæmið náði yfir 26 bæi, þar á meðal alla þá sem höfðu tekið þátt í Langbarðabandalaginu 1167. Þegar Filippo Maria Visconti lést árið 1447 án karlkyns erfingja var lýst yfir stofnun Gullna Ambrósíusarlýðveldisins. Lýðveldið stóð í þrjú ár en þá giftist málaliðinn Francesco Sforza laundóttur Viscontis og gerðist sjálfur hertogi. Þar með komst Sforza-ættin til valda. Þegar hertoginn af Orléans varð Loðvík 12. Frakkakonungur átti hann tilkall til hertogadæmisins Mílanó í gegnum ömmu sína, Valentinu Visconti. Hann réðist inn í hertogadæmið 1499 og steypti brátt Lodovico Sforza af stóli. Næstu ár börðust Frakkar, Svisslendingar og Austurríkismenn um yfirráð yfir hertogadæminu í Ítalíustríðunum. Að lokum náði Karl 5. keisari völdum og lét son sinn, Filippus, fá það að léni. Frakkar samþykktu yfirráð Spánar með friðarsamningunum í Cateau-Cambrésis árið 1559. 

Eftir Spænska erfðastríðið fengu Austurríkismenn hertogadæmið í sinn hlut 1714. Í Frönsku byltingarstríðunum lagði Napoléon Bonaparte það undir sig 1796 og gerði að hluta af Cisalpínska lýðveldinu. Á Vínarþinginu 1814 var hertogadæmið ekki endurreist heldur gert að hluta Konungsríkisins Langbarðalands-Feneyja sem Konungsríkið Ítalía innlimaði árið 1866.

Hertogadæmi
Fyrrum ríki á Ítalíu
Saga Ítalíu
Maajid Nawaz

Maajid Usman Nawaz (fæddur þann 2. nóvember 1978) er breskur aðgerðarsinni, rithöfundur, stjórnmálamaður, útvarps-og blaðamaður.

Nawaz fæddist í Essex í bresk-pakistanska fjölskyldu. Hann hefur lært lögfræði og arabísku og er með meistaragráðu í stjórnmálaheimspeki. Nawaz er fyrrum meðlimur íslamistahópsins Hizb ut-Tahrir og var handtekinn í Egyptalandi árið 2001 fyrir tengsl sín við hópinn. Þegar hann var í fangelsi hóf hann að lesa bækur um mannréttindi og var í tengslum við Amnesty International. Honum var sleppt árið 2006 og síðar yfirgaf hann Hizb ut-Tahrir og ákvað að fylgja veraldlegri túlkun á íslam.

Nawaz gaf bók um reynslu sína sem heitir Radical. Hann stofnaði einnig Quilliam stofnunina árið 2007 með fyrrum íslamistum sem leitast við að gagnrýna og sporna við íslamisma og styður tjáningarfrelsi.

Árið 2015 bauð hann sig fram í þingkosningum fyrir Liberal Democrats-flokkinn í London. Nawaz hefur verið ráðgjafi breskra stjórnvalda frá valdatíð Tony Blair í baráttu gegn hryðjuverkum. Hann er tíður gestur í umræðuþáttum.

Bækur
Radical: My Journey out of Islamist Extremism.(2012) 
Islam and the Future of Tolerance (með Sam Harris).(2015)

Heimild

Tilvísanir

Breskir rithöfundar
Fólk fætt árið 1978
Breskir Pakistanar
Anjem Choudary

Anjem Choudary (fæddur 18. janúar 1967) og er af Breti af pakistönskum uppruna. Choudary hefur starfað sem lögmaður en fór síðar í aktívisma. Hann gerðist talsmaður fyrir íslamistasamtökin Islam4UK en hlaut lítinn stuðning frá flestum múslimum í Bretlandi.

Choudary hefur lofað hryðjuverk framin gegn vestrænum ríkjum og vill sjaríalög. Árið 2016 var Choudary dæmdur í 5 og hálfs árs fangelsi fyrir að hvetja til stuðnings við Íslamska ríkið

Tilvísanir

Íslamismi
Fólk fætt árið 1967
Breskir Pakistanar
Nagoya-bókunin

Nagoya-bókuninni um aðgang að erfðaauðlindum og sanngjarna og réttláta skiptingu hagnaðar af nýtingu þeirra við samninginn um líffræðilega fjölbreytni er viðbótarsamþykkt frá 2010 við Samning Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni frá 1992. Nagoya-bókunin gengur út á nánari útfærslu markmiða samningsins með því að leggja ákveðnar skyldur á herðar samningsaðila, meðal annars að byggja upp stjórnsýslu í kringum aðgang og réttláta skiptingu erfðaauðlinda. 

Bókunin var gerð í Nagoya í Japan 29. október 2010 og tók gildi 12. október 2014. Í september 2016 höfðu 92 ríki undirritað bókunina og 85 fullgilt hana. Ísland hefur ekki undirritað bókunina. 

Margir náttúruvísindamenn hafa lýst áhyggjum af því að Nagoya-bókunin flæki regluverk í kringum söfnun og skipti á erfðaefni lífvera til rannsókna. 

Alþjóðasamningar
2010
Líffræðileg fjölbreytni
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir

Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir (f. ) er íslenskur lögfræðingur og núverandi vísinda-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra Íslands. Hún er jafnframt 1. þingmaður Reykjavíkurkjördæmis suður, fyrrverandi dómsmálaráðherra og fyrrum ritari Sjálfstæðisflokksins. Fór hún fram gegn sitjandi ritara flokksins Guðlaugi Þór Þórðarsyni á landsfundi flokksins 2016, Guðlaugur dró í framhaldi framboð sitt til baka. Áslaug tók þátt í sameiginlegu prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík 3. september 2016, þar sem hún lenti í 4. sæti á lista fyrir alþingiskosningar 2016. Í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík 4.-5. júní 2021, þar sem 7493 tóku þátt, lenti Áslaug naumlega í 2. sæti er hún beið í lægra haldi fyrir Guðlaugi Þór um oddvitasæti á lista flokksins fyrir Alþingiskosningar 2021, en aðeins 182 atkvæði skildu þau að.

Áslaug Arna skipaði 2. sætið hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavíkurkjördæmi norður í Alþingiskosningunum 2016. Hún var formaður allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis eftir að hún var kosin á þing. Áslaug var yngsti þingmaður sem var kjörinn á þing í Alþingiskosningunum 2016. 

Áslaug skipaði sama sæti hjá Sjálfstæðisflokknum í Alþingiskosningum 2017. Í september árið 2019 var Áslaug útnefnd nýr dómsmálaráðherra Íslands og tók hún við því embætti þann 6. september af Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, sem hafði gegnt embættinu til bráðabirgða samhliða því að vera ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra frá afsögn Sigríðar Andersen dómsmálaráðherra fyrr á árinu.

Fyrir Alþingiskosningarnar 2021 skipaði Áslaug 1. sætið hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavíkurkjördæmi suður. Fór svo að Sjálfstæðisflokkurinn bætti við sig kjördæmakjörnum þingmanni í kjördæminu. Áslaug var í kjölfarið skipuð vísinda-, iðnaðar og nýsköpunarráðherra við myndun aðrar ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur.

Tilvísanir

Dómsmálaráðherrar Íslands
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Íslenskar konur
Íslenskir lögfræðingar
Alþingiskonur
Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands
Haugesund

Haugesund er borg í Vestur-Noregi og er staðsett í norðurhluta Rogalands og liggur við sundið Karmsundet. Haraldur hárfagri bjó við Avaldsnes í námunda við Haugesund. Bærinn stækkaði mjög upp við síldveiðar og varð bær opinberlega árið 1855 þegar hann klauf sig frá sveitarfélaginu Torvestad. Þá voru íbúar rúmlega 1000. Íbúar eru nú um 36.000 (2015).

Í Haugesund eru haldnar hátíðir árlega eins og Norwegian International Film Festival and Sildajazz jazzhátíðin. Í borginni er stytta af Marilyn Monroe (fædd sem Norma Jeane Mortenson) en faðir hennar er talinn vera Martin Mortensen sem er frá svæðinu.

Heimild

Borgir í Noregi
Þéttbýlisstaðir í Rogalandi
Stetind

Stetind eða Stetinden (1392 m.)  er fjall í Norðurlandi í Noregi. 
Fjallið hefur sérstætt útlit sem er í formi broddsúlu. Árið 2002 var það kosið þjóðarfjall Noregs. Það var fyrst klifið árið 1910.

Heimild

Fjöll í Noregi
Torghatten

Torghatten  er granítfjall á Torget-eyju í sveitarfélaginu Brönnöy í Norðurlandi. Það er sérstakt fyrir holu sem er í því miðju. Samkvæmt þjóðsögu myndaðist gatið þegar tröllið Hestmannen skaut ör sinni í átt að fagurri stúlku sem það var að elta. Annað tröll henti hatt sínum í veg fyrir örina til að bjarga stúlkunni og gat myndaðist í hattinum. Árið 1988 varð flugslys í fjallinu þar sem 36 létu lífið.

Heimild

Fjöll í Noregi
Beerenberg

Beerenberg er 2277 metra hátt eldfjall á Jan Mayen. Jökull þekur fjallið og liggja úr því skriðjöklar niður að sjó. Beerenberg þýðir Bjarnarfjall á hollensku en hollenskir hvalveiðimenn voru á þessum slóðum á 17. öld og sáu þar ísbirni. Fjallið gaus síðast árið 1985 en söguleg gos sem vitað er um áttu sér stað árin 1732, 1818, 1851 og 1970.

Heimild

Fjöll í Noregi
Jan Mayen