alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
The King's Speech

The King's Speech er bresk kvikmynd frá árinu 2010 sem er leikstýrð af Tom Hooper. Myndin segir sanna sögu Georgs sjötta Bretakonungs, sem tekur við krúnunni eftir að bróðir hans segir af sér, og býr yfir alvarlegum talgalla. Þegar stríð brýst skyndilega út þarf hann að ráða sér talþjálfara til að sigrast á framkomuhræðslunni.

Colin Firth, Geoffrey Rush og Helena Bonham Carter fara með aðalhlutverk í myndinni. Tökur hófust í Bretlandi í nóvember árið 2009. Myndin var frumsýnd í örfáum kvikmyndahúsum í Bandaríkjunum þann 26. nóvember 2010 og varð hún svo vinsæl að henni var stuttu seinna dreift út um allt land. Myndin var frumsýnd á Íslandi þann 28. janúar 2011. The King's Speech fékk 12 tilnefningar á 83. óskarsverðlaununum þar á meðal fyrir bestu kvikmynd, bestu leikstjórn, besta handrit og besta leikara í aðalhlutverki.

Söguþráður 
Myndin segir sanna sögu Georgs 6. Bretakonungs, föður Elísabetar annarrar drottningar. Georg átti aldrei að verða konungur, því eldri bróðir hans Játvarður 8. var erfingi krúnunnar. Eftir að faðir þeirra Georg 5. lést þann 20. janúar 1936 tók Játvarður við af honum en sagði svo af sér í desember það ár. Eftir það tók Georg með semingi við krúnunni. 

Georg bjó ekki yfir þeim eiginleikum sem konungur þarf að hafa, því hann þjáist af alvarlegum talgalla og er talinn óhæfur til að verða konungur. Hann deyr þó ekki ráðalaus, heldur ræður hann sér talþjálfarann Lionel Logue til að sigrast á framkomuhræðslunni og talgallanum. Lionel notar mjög óhefðbundnar aðferðir við að hjálpa Georgi en það mun reynast enn mikilvægara fyrir hann að finna sitt innra hugrekki til að leiða þjóð sína þegar Seinni Heimstyrjöldin brýst skyndilega út.

Leikarar 
 Colin Firth - Georg 6. Bretlandskonungur
 Helena Bonham Carter - Elísabet drottning
 Geoffrey Rush - Lionel Logue
 Guy Pearce - Játvarður 8. Bretlandskonungur
 Michael Gambon - Georg 5. Bretlandskonungur
 Timothy Spall - Winston Churchill
 Jennifer Ehle - Myrtle Logue
 Derek Jacobi - Cosmo Gordon Lang
 Anthony Andrews - Stanley Baldwin
 Eve Best - Wallis Simpson
 Freya Wilson - Elísabet 2.
 Ramona Marquez - Margrét prinsessa
 Claire Bloom - Mary Drottning

Heimildir 

Breskar kvikmyndir
King's Speech, The
Óskarsverðlaunin 2011
127 klukkustundir

127 klukkustundir (enska: 127 Hours) er sannsöguleg kvikmynd frá árinu 2010 sem er byggð á lífsreynslu fjallgöngumannsins Aron Ralston sem að festi handlegginn sinn í gljúfri í Utah árið 2003 þegar að hnullungur féll á hann og eyddi fimm dögum fastur þar. Myndin er leikstýrð og skrifuð af Danny Boyle og fer James Franco með hlutverk Ralstons. Handritið er byggt á bók Ralstons Between a Rock and a Hard Place. 

Gagnrýnendur gáfu myndinni góða dóma og var hún tilnefnd til þriggja Golden Globe verðlauna á 68. Golden Globe verðlaunahátíðinni. 127 Hours var líka tilnefnd til sex óskarsverðlauna á 83. Óskarsverðlaunahátíðinni þar á meðal fyrir bestu kvikmynd, besta leikara og bestu leikstjórn.  

Bandarískar kvikmyndir
Óskarsverðlaunin 2011
Kvikmyndir frumsýndar 2011
Erlingur skakki

Erlingur skakki Ormsson (1115 – 1179) var norskur jarl á 12. öld. Nafnbótina skakki fékk hann í stríði við arabíska hermenn á Sikiley þegar sverði borinn Arabi hjó í hálsinn á honum og hann glataði hluta hreyfigetu. Kona hans var Kristín Sigurðardóttir, dóttir Sigurðar Jórsalafara, og saman áttu þau soninn Magnús Erlingsson konung.

Heimildir 
 

Norskir jarlar
The Kids Are All Right

The Kids Are All Right er bandarísk fjölskyldumynd frá árinu 2010 sem Lisa Cholodenko leikstýrði og skrifaði. Annette Bening, Julianne Moore og Mark Ruffalo fara með aðalhlutverk í myndinni sem að fjallar um tvö börn sem getin eru með gervifjóvgun og komast að því hver líffræðilegur faðir þeirra er og koma með hann inn á heimilið. 

Myndin var frumsýnd á Sundance kvikmyndahátíðinni í júlí 2010 og varð mjög vinsæl. Í lok mánaðarinns fór hún í kvikmyndahús út um öll Bandaríkin. The Kids Are All Right hlaut margar verðlaunatilnefningar þar á meðal fjórar Golden Globe, BAFTA og Óskarsverðlaunatilnefningar.
 

Bandarískar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2010
Óskarsverðlaunin 2011
Handslöngva

Handslöngva (eða slöngva) er áhald sem var notað áður fyrr til veiða eða sem vopn. Henni má ekki rugla saman við valslöngvu. Handslöngvan er oftast samansett þannig að tveim snærum er fest sínu í hvern enda á aflangri pjötlu sem ósjaldan er úr leðri og er ídjúp um miðjuna. Þar er steini (slöngusteini) eða öðru komið fyrir og handslöngvunni svo sveiflað yfir höfði sér þar til hnykkt er á úlnliðnum og þá þeytist steinninn í þá átt sem höndin stefndi þegar hnykkurinn kom á slöngvuna. Þeir sem notuðu slíka slöngvu voru nefndir slöngvumenn. 

Davíð, síðar konungur Ísraels, sigraði Golíat með handslöngvu eins og segir frá í Fyrri Samúelsbók:

Tengt efni 
 Valslöngva

Vopn
Mohamed ElBaradei

Mohamed ElBaradei (f. 17. júní 1942) er handhafi friðarverðlauna Nóbels og fyrrverandi yfirmaður Alþjóðakjarnorkumálastofnunarinnar. ElBaradei og Alþjóðakjarnorkumálastofnunin deildu friðarverðlaunum Nóbels árið 2005 „fyrir tilraunir þeirra við að hindra það að kjarnorka væri notuð í hernaðarlegum tilgangi og að tryggja það að kjarnorka til friðsamlegra nota sé notuð á eins öruggan hátt og mögulegt er“.

Tilvísanir 

ElBaradei, Mohamed
Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Varaforsetar Egyptalands
Johan Carl Thuerecht von Castenschiold

Johan Carl Thuerecht von Castenschiold (14. júní 1787 – 30. janúar 1844) var danskur aðalsmaður sem var stiftamtmaður á Íslandi og síðar í Danmörku.

Hann var fæddur á Borreby-setrinu í Skælskør í Danmörku, sonur Joachim Melchior Holten Castenschiold og konu hans Elisabeth Gysbertsdatter Behagen. Castenschiold-ættin er komin af langafa hans, Johan Lorentz Carstensen, sem var plantekrueigandi á dönsku Karíbahafseynni St. Thomas. Hann auðgaðist mjög þar og sonur hans, Johan Lorentz Castens, var aðlaður 1745. 

Johan Carl útskrifaðist sem stúdent úr heimaskóla á Herlufsholm 1803 og hóf nám í lögfræði við Kaupmannahafnarháskóla, sem hann lauk 1806. Hann starfaði í Rentukammerinu og varð kammerjúnker 1808. Árið 1810 var hann skipaður amtmaður í Suðuramti á Íslandi og árið 1813 jafnframt stiftamtmaður en fékk lausn að eigin ósk 1819. Hann varð stiftamtmaður í Ribe 1821 og var gerður að kammerherra 1824. Frá 1828 var hann stiftamtmaður í Álaborg og frá 1836 á Fjóni og settist þá að í Óðinsvéum. Árið 1842 fékk hann lausn frá störfum vegna heilsubrests og dó í Óðinsvéum 30. janúar 1844. 

Í Dansk biografisk Lexicon segir að hann hafi þótt sérlega natinn og reglufastur embættismaður og stýrt embætti sínu af festu og áreiðanleika, einnig eftir að heilsa hans tók að bila. Á Íslandi fékk hann þó allt önnur eftirmæli, þótti óreyndur og hrokafullur og átti í deilum við íslenska eimbættismenn; meðal annars reyndi hann að ná Viðey af Magnúsi Stephensen. Árið 1815 var honum vikið frá um stundarsakir og Ísleifur Einarsson settur í hans stað en hann fékk þó embættið aftur árið eftir. Bjarni Thorsteinsson amtmaður sagði um hann: „Var Castenskjöld einhver sá ljelegasti stimptamtmaður, sem verið hefur á Íslandi, veill af ímyndunarveiki, þekkingarlaus og óduglegur til embættisstarfa, fjegjarn og hlutdrægur og heiptrækinn, þegar því var að skifta.“ Bjarni Thorarensen skáld sagði um brotthvarf Castenschiolds að hann hefði verið „leiður á öllu íslensku og alt íslenskt leitt á honum.“

Hann var einhleypur á meðan hann var á Íslandi og fór orð af kvensemi hans, en hann giftist árið 1823 greifynjunni Frederikke Vilhelmine Louise Lüttichau (16. janúar 1797 – 17. maí 1836). Þau eignuðust fjögur börn.

Heimildir 
 
 
 

Amtmenn á Íslandi
Danskt aðalsfólk
Danskir embættismenn
Saga Íslands
Stiftamtmenn á Íslandi
Bjarte Myrhol

Bjarte Håkon Myrhol (fæddur 29. maí 1982 í Oslo) er norskur handknattleiksmaður sem leikur fyrir Rhein-Neckar Löwen í Mannheim í Þýskalandi. Myrhol er línumaður.

Tenglar  
 Vefsíða Myrhols

Myrhol, Bjarte
Bertrand Gille

Bertrand Fabien Gille (fæddur 24. mars 1978 í Valence í Drôme) er franskur handknattleiksmaður. Hann er talinn einn af bestu línumönnum heims. 

Gille lék fyrir Chambéry SH frá 1996 til 2002 en gekk svo til liðs við HSV Hamburg.

Gille hefur leikið fyrir franska karlalandsliðið í handknattleik frá árinu 1997. Með franska landsliðinu vann hann til gullverðlauna á sumarólympíuleikunum í Beijing 2008, þar sem hann var valinn besti línumaður mótsins. Hann vann einnig gullverðlaun með franska landsliðinu á Evrópumeistaramóti karla í handknattleik árið 2010.

Franskir handknattleiksmenn
Hans Christoph Diederich Victor von Levetzow

Hans Christopher Diderich Victor von Levetzow (9. september 1754 – 28. október 1829) var þýsk-danskur aðalsmaður og embættismaður sem var stiftamtmaður á Íslandi 1785-1789 og síðar í Noregi og Danmörku.

Hann var sonur Joachim Diederichs von Levetzow, greifa af Madsow, Butzin og Schwiesel í Mecklenburg og konu hans Caroline Louise Wilhelmine Treusch von Butlar. Hann var á Íslandi 1779 – 1780 í fylgd með Þórði Þóroddssyni heyrara til að kynna sér málefni Íslands. Árið 1781 hóf hann störf í Rentukammerinu, þeirri deild sem sinnti málum Íslands, Grænlands og Finnmerkur, og var árið eftir gerður að kammerherra. Haustið 1783 var hann sendur af stað til Íslands ásamt Magnúsi Stephensen til að kanna ástandið þar í kjölfar Skaftárelda en þeir lentu í miklum hrakningum, skipið sem þeir voru á nálgaðist Ísland þrívegis en hraktist alltaf aftur til Noregs og að lokum varð úr að Magnús hafði vetursetu þar en Levetzow hélt til Kaupmannahafnar. Þeir komust þó til Íslands 16. apríl vorið eftir við illan leik og fóru þá austur í Skaftafellssýslu og skoðuðu verksummerki á gosstöðvunum. Þeir sigldu svo utan með fálkaskipinu um haustið.

Levetzow varð stiftamtmaður á Íslandi 1785 og var vissulega kunnugri málefnum Íslands en margir fyrirrennarar hans og eftirmenn en þó mun skipan hans hafa mælst misjafnlega fyrir og hann lenti í deilum við ýmsa íslenska embættismenn, þar á maðal Magnús Stephensen, sem þó bar honum heldur vel söguna og sagði hann hjartagóðan, örlyndan og fljótfæran en þó sáttfúsan. Hann þótti yfirlætisfullur og drambsamur, einráður og deilugjarn. Svæsnustu deilurnar voru á milli hans og Hannesar Finnssonar biskups.

Levetzow tók við embætti á einhverjum mestu hörmungarárum íslensku þjóðarinnar og átti því við ramman reip að draga. Hann var að mörgu leyti framfara- og umbótasinnaður en mætti oft mótstöðu íslenskra valdsmanna. Eitt af því sem hann gerði var að efla mjög póstþjónustu og koma því til leiðar að ráðnir voru fjórir fastir landpóstar og sinntu þörfum kaupmanna auk embættismanna. Eftir að hann lét af embætti hrakaði póstþjónustunni fljótlega aftur og sinnti hún þá svo til eingöngu þörfum embættismanna og póstarnir hættu að koma við á verslunarstöðum.

Levetzow fékk sig fluttan árið 1789 til Kristjánssandsstiftis í Noregi. Hann varð amtmaður í Husum og Bredsted í Danmörku árið 1800. Árið 1817 fékk hann leyndarráðsnafnbót og varð stórriddari af Dannebrog 1826.

Fyrri kona hans (gift 23. apríl 1785) var Marta Tillisch, f. 1758, drukknaði ásamt tveimur sonum þeirra í Litlabelti 1801. Seinni kona hans (1802) var Juliane Marie von Krogh (1773 – 1848).

Heimildir 
 
 
 

Levetzow, Hans Christoph Diederich Victor von
Levetzow, Hans Christoph Diederich Victor von
Levetzow, Hans Christoph Diederich Victor von
Christian Gyldencrone

Christian Gyldencrone, Güldencrone eða Gyldenkrone (1676 – 10. mars 1746), á Íslandi stundum nefndur Kristján Gullinkrúna, var danskur aðalsmaður og embættismaður sem var stiftamtmaður á Íslandi 1728 – 1730 en kom aldrei til landsins.

Hann var sonur Vilhelms Marselis, sem var Hollendingur sem kom ungur til Danmerkur, var aðlaður í lok 17. aldar og tók sér þá ættarnafnið Güldencrone, og konu hans Regitse Sophie Vind. Faðir Christians dó þegar hann var barn að aldri og móðir hans giftist aftur hinum þekkta diplómata og embættismanni Jens Juel, sem var einn af áhrifamestu ráðgjöfum Kristjáns 5. Danakonungs. 

Christian Gyldencrone ferðaðist um Evrópu á árunum 1694 – 1697 og heimsótti þá Holland, Þýskaland, Frakkland, Ítalíu, Pólland og Svíþjóð og er til frásögn af ferðalögum hans. Hann fékk konferensráðstign 1717 og varð stjórnardeildarforstjóri (deputeret) sama ár. Hann var skipaður stiftamtmaður á Íslandi 2. júlí 1728 og ári síðar var hann gerður að leyndarráði en árið 1730 varð hann stiftamtmaður í Viborg og amtmaður í Halds-amti. Þeim embættum gegndi hann til 1744, þegar sonur hans tók við. Hann lést svo tveimur árum síðar.

Kona hans var Margrethe Amalie Moth (1683 – 3. febrúar 1755) og giftust þau 1699.

Heimildir 
 

Gyldencrone, Christian
Gyldencrone, Christian
Danskir embættismenn
Henrik Ochsen

Henrik Ochsen (26. apríl 1660 – 9. september 1750) var danskur embættismaður sem var stiftamtmaður Íslands og Færeyja frá 1730 til dauðadags, eða í tuttugu ár, en kom þó aldrei til landsins.

Ocksen var sonur silki- og vefnaðarvörusalans Thomas Ocksen og konu hans Elisabeth Thofall. Hann varð féhirðir (zahlkasserer) í fjármálaráðuneytinu árið 1692 og árið 1712 varð hann stjórnardeildarforstjóri í ráðuneytinu en var settur af 1716 og gegndi ekki öðru opinberu embætti fyrr en hann var gerður að stiftamtmanni á Íslandi og í Færeyjum 11. desember 1730. Aldrei fór hann þó til Íslands og ekki Færeyja heldur, en hélt embættinu þar til hann lést 1750, níræður að aldri.

Kona hans, gift 1698, var Margrethe Hartvigsdatter.

Heimildir 
 

Ochsen, Henrik
Ochsen, Henrik
Pascal Hens

Pascal Hens (fæddur 26. mars 1980 í Daun í Þýskalandi) er þýskur handknattleiksmaður. Hann leikur fyrir HSV Handball í þýsku deildinni og er skytta í þýska karlalandsliðinu í handknattleik. Hens vann gull með þýska landsliðinu á heimsmeistaramótinu í handknattleik karla 2007.

Tenglar 
 Vefsíða Pascal Hens 

Hens, Pascal
Homininae

Homininae er undirætt af ættinni hominidae, sem telur meðal annars menn, górillur og simpansa auk nokkurra útdauðra tegunda.

Apar
Otto von Rantzau

Otto Manderup von Rantzau (22. maí 1719 – 2. október 1768) var danskur greifi og embættismaður sem var stiftamtmaður yfir Íslandi frá 1750 til dauðadags en kom þó aldrei til landsins.

Rantzau var sonur Christians Rantzau greifa (d. 1771), sem var á sinni tíð einn æðsti embættismaður Danmerkur og meðal annars landstjóri í Noregi um tíma, og konu hans Eleonore Hedevig von Plessen. Hann fékk mjög góða menntun og dvaldist meðal annars í Genf og Göttingen við nám. Hann var skipaður dómari í Hæstarétti Danmerkur 1742, 23 ára að aldri, gegndi því embætti til dauðadags og var nokkrum sinnum dómforseti. Frá 10. september 1750 var hann jafnframt stiftamtmaður Íslands og Færeyja. Hann hlaut kammerherratitil 1743 og varð leyndarráð 1759. Hann var þekktur fyrir áhuga sinn á vísindum og listum, var félagi í danska Vísindafélaginu og hafði mikinn áhuga á leiklist og studdi hana sérstaklega.

Fyrirrennari Rantzaus, Henrik Ochsen, hafði embættið á hendi í tuttugu ár án þess að koma til Íslands en þegar Rantzau varð stiftamtmaður að honum látnum var sett það skilyrði fyrir veitingunni að hann flytti til landsins. Hann vildi þó ekki setjast að á Bessastöðum og var þá ákveðið að byggja hús handa honum í Viðey og skyldi Skúli Magnússon landfógeti einnig búa þar. En þegar bygging Viðeyjarstofu hófst 1752 hafði Rantzau fengið sig leystan undan þeirri skyldu að flytja og Skúli fékk því húsið einn til búsetu.

Þótt Rantzau kæmi aldrei til landsins hefur hann samt verið talinn einn af hinum hæfari stiftamtmönnum og Íslendingum einkar velviljaður og er í annálum kallaður „sá góði stiftamtmaður“. Hann átti meðal annars stóran þátt í því, með tilstyrk danska Vísindafélagsins, að landlæknisembætti var komið á fót á Íslandi og Bjarni Pálsson var skipaður landlæknir. Þeim Rantzau og Skúla fógeta var vel til vina og sagði Skúli að í Kaupmannahöfn ættu Íslendingar marga óvini en einnig nokkra vini, og tiltók þá Thott greifa og Rantzau stiftamtmann og sagði að þeir hefðu „sýnt og sannað að þeir væru Íslandsvinir í orði og verki,“ og er Rantzau líklega einn hinna fyrstu sem nefndur var Íslandsvinur. Magnús Ketilsson sýslumaður sagði líka um Rantzau að honum látnum að hann hefði verið „sannur Islands Patron“.

Rantzau dó tæplega fimmtugur og mælti svo fyrir í erfðaskrá sinni að Íslendingar skyldu einir bera lík sitt til grafar og sá fyrir fé til þess að þeir gætu drukkið erfi sitt.

Kona hans (gift 1754) var Eibe Margrethe von Levetzow (1735 – 1791).

Heimildir 
 
 
 

Danskir greifar
Danskir embættismenn
Stiftamtmenn á Íslandi
Christian von Proeck

Christian Lebrecht von Proeck (Pröck, Prøck, 1718 – 4. september 1780) var þýskur barón sem var skipaður stiftamtmaður á Íslandi 1768 en gegndi ekki embættinu nema rétt rúmt ár og fór aldrei til Íslands.

Proeck var sonur Proecks baróns, leyndarráðs í Bayreuth. Hann fékk danska kammerjúnkaranafnbót árið 1747. Árið 1754 varð hann konferensráð og 1755 var hann gerður að landstjóra í Dönsku Vestur-Indíum, sem Danakonungur hafði þá nýverið yfirtekið frá Vestur-Indía-Gíneu-verslunarfélaginu. Hann var þó settur af 1766 vegna dugleysis og kallaður heim. 

Þann 1. nóvember 1768 var Proeck skipaður stiftamtmaður yfir Íslandi og Færeyjum eftir lát Otto von Rantzau. Hann fékk fyrirmæli um að fara til Íslands þegar um vorið en mun hafa haft litla löngun til þess, sótti um leyfi til að fresta brottförinni um eitt ár og fékk það. En þsnn 19. desember 1769, ári eftir að Proeck var skipaður í embætti, var hann gerður að amtmanni í Kaupmannahafnaramti og varð því aldrei af Íslandsför. Struensee setti hann af 2. maí 1771 vegna tregðu hans eða slóðaskapar við að framfylgja konunglegum tilskipunum. Hann fékk embættið ekki aftur þegar Struensee var steypt af stóli en 1774 var þó úrskurðað að hann skyldi fá eftirlaun frá þeim degi þegar hann var látinn hætta. Hann dó í Kaupmannahöfn 1780.

Heimildir 
 
 

Proeck, Christian von
Proeck, Christian von
Þýskir barónar
Pop Festival 1970

Pop-Festival 1970 er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1970. 
Á henni flytja ýmsir tónlistarmenn tólf lög. Platan er hljóðrituð í mónó. Hljóðritun: City of London Recording Studios, P.Y.E. Recording Studios, Ríkisútvarpið Reykjavík. Upptökumenn: Bernard Battimore, Allan Florence, Pétur Steingrímsson og Guðmundur R. Jónsson. Pressun: PYE.
Útlit: Baldvin Halldórsson. Ljósmynd á forsíðu (skófir í Berserkjahrauni): Kolbeinn Grímsson. Aðrar ljósmyndir: Sigurgeir Sigurjónsson, Óli Páll, Kristinn Benediktsson o.fl. Prentun kápu: Litbrá hf. Prentun texta og myndaopnu: Hafnarprent hf.

Lagalisti 
 Komdu í kvöld ástin mín - Lag - texti: Howard Blaikley - Birgir Marinósson - Björgvin Halldórsson syngur
 Vonleysi - Lag - texti: Magnús Kjartansson - Þorsteinn Eggertsson - Hljómsveitin Júdas flytur
 Til hafsins - Lag - texti: Jim Webb - Ómar Ragnarsson - Guðmundur Haukur syngur 
 Tilbrigði um rafmagnsorgel no 1. - Lag - texti: Magnús Eiríksson - Erlendur Svavarsson - Blues Company flytur
 Hamingjuást - Lag - texti: Þórir Baldursson - Þorsteinn Eggertsson - Heiðursmenn flytja
 Kanntu að læðast - Lag - texti: Frazier - Birgir Marinósson - Jónas R. Jónsson syngur
 Þú gafst mér svo mikla gleði - Lag - texti: B. Gordy, B. Holloway, Jobete, P. Holloway, F. Wilson - Ómar Ragnarsson - Dúmbó og Guðmundur Haukur flytja
 Heimurinn okkar - Lag - texti: Jim Webb - Jóhanna Erlingsdóttir - Engilbert Jensen syngur
 Ást við fyrstu sýn - Lag - texti: B. Cason, Glayden - Magnús Benediktsson - Bjarki Tryggvason syngur
 Mundu þá mig - Lag - texti: Becaul, Delanoe, Curtis - Ómar Ragnarsson - Pónik og Einar flytja
 Takmörk - Lag - texti: Wayne, Parson, Tompson - Þorsteinn Eggertsson - Rúnar Júlíusson syngur
 Sunny - Lag - texti: B. Hebb - Super Session flytur

Textabrot úr opnu plötuumslags

Takmörk 
Rúnar Júlíusson syngur við undirleik brezkrar hljómsveitar.

Dagar koma og fara, mánuðir út fjara 
og lífið streymir burt frá þér 
og frelsið er takmarkað hjá þér. 
Nágranninn reynir að slá þér 
við með sitt hús eða bifreiðalús. 
Já, frelsið er takmarkað hjá þér.

Frá allskyns siðavenium, predikunum og kenjum
þú losnar aldrei, og á þér
sést að frelsið er takmarkað hjá þér.
Nágranninn reynir að slá þér
við með sitt hús eða bifreiðalús.
Já, frelsið er takmarkað hjá þér.
Það sem eðlið manni býður bezt
er bannað hérumbil flest
takmörk og bannorð, íhaldssöm mannorð
móta lífsviðhorfið fast hjá þér.
Því er nú ver.

Hversvegna ekki að sleppa
af sér taumnum og keppa
að frjálsu líferni hjá þér
þá hlaupa áhyggjurnar frá þér
nágranninn verður hissa á þér.
Þú bara hlærð, og þú við honum slærð
segir: Frelsið er takmarkað hjá þér.
Já, frelsið er takmarkað hjá þér.
Allskonar lífsvenjur há þér.
Frelsið er takmarkað hjá þér.
Afl í fjötrum þitt líf er.

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1970
Peter Raben

Peter Raben (um 1661 – 29. september 1727) var danskur sjóliðsforingi sem var stiftamtmaður á Íslandi frá 1720 til dauðadags og var eini stiftamtmaðurinn sem nokkru sinni kom til landsins, allt þar til Thodal tók við embættinu árið 1770. Dvöl hans var þó ekki löng.

Raben var líklega fæddur í Haderslev í Danmörku. Hann gekk í danska flotann 1681, þjónaði svo í hollenska flotanum og fór eina ferð til Miðjarðarhafs. Um tíma var hann á frönskum kaupskipum en fór síðan aftur í hollenska flotann og tók þátt í ýmsum sjóorrustum. Í árslok 1687 var hann um tíma á spænskum galeiðum í austanverðu Miðjarðarhafi, brá sér svo heim til Danmerkur en var innan tíðar farinn að þjóna í franska flotanum. Hann hafði því aflað sér mikillar reynslu og var gerður að skipstjóra á dönsku vaktskipi á Eyrarsundi 1691. 

Hann fór sem aðstoðarmaður Ulrik Christian Gyldenløve, hálfbróður Friðriks 4., í námsferð hans til Spánar með franska flotanum og þegar Gyldenløve tók við stjórn danska sjóhersins árið 1700, eftir að Jens Juel yfiraðmíráll veiktist, stóð til að Raben yrði skipstjóri forystuskips hans en hinn dauðvona Juel réði Friðriki 4. konungi frá því og sagði Raben mjög óvinsælan. Fékk hann þá skipstjórn á einu herskipanna og gat sér gott orð í stríðsátökum sem í hönd fóru. Hann var aðlaður í kjölfarið, árið 1701.

Næstu ár gegndi hann ýmsum embættum og trúnaðarstörfum og þótti standa sig vel; hann var sagður metnaðargjarn en mjög duglegur og drífandi maður. Seinna er þó sagt að tilhneiging hans til baktjaldamakks hafi yfirskyggt kosti hans.

Þegar Norðurlandaófriðurinn mikli hófst fékk Raben nóg að starfa og hækkaði brátt í tign. Hann var gerður að varaaðmírál 1710, stýrði níu skipum á Eystrasalti og hrakti sænsk herskip á flótta. Hann var gerður að aðmírál 1714 og tók við yfirstjórn alls flotans af Gyldenløve en veiktist nokkru síðar og tók Gyldenløve þá aftur við. Raben varð aftur æðsti foringi flotans þegar Gyldenløve lést af sárum sem hann hlaut í sjóorrustu 8. desember 1719 og þann 6. mars 1720 fékk hann embætti stiftamtmanns á Íslandi og í Færeyjum, sem Gyldenløve hafði haft.

Hann sigldi til Íslands um vorið á freigátunni Søridderen og kom til Hafnarfjarðar en dvöl hans var stutt og hann fór ekki á Alþingi. Hann kynnti sér meðal annars húsakynni á Bessastöðum og þótti lítið til koma og þegar hann kom aftur til Danmerkur skrifaði hann konungi og fór fram á að byggður yrði nýr embættisbústaður þar, sendi teikingu af hinum bágbornu húsakynnum og teikningu af tillögu sinni um úrbætur. Þegar heim var komið hóf Raben líka gerð Íslandskorts. Því verki lauk þó ekki en Raben kom því til leiðar að hafnar voru reglulegar landmælingar á Íslandi og skyldi gert „land- og sjókort hans hátign til ánægju“.

Raben kom ekki aftur til Íslands og lést 29. september 1727. Kona hans var Elline Marie Robring (d. 1735).

Heimildir 
 
 

Raben, Peter
Raben, Peter