alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Allium alabasicum

Allium alabasicum er tegund af laukplöntum, ættuð frá Nei Mongol (Innri Mongólía) í Kína.

Allium alabasicum myndar mjóa, sívalningslaga lauka. Blómstöngullinn er yfirleitt rörlaga, en stundum kantaður; stuttur, sjaldan meir en 5 sm hár. Blómskipanin er með 4 eða 5 blóm. Krónublöðin eru fjólurauð, að 4 mm löng. Egglegið er kúlu- til egglaga. Fræflar eru styttri en krónublöðin.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Asíulaukur

Asíulaukur (fræðiheiti: Allium altaicum) er tegund af laukplöntum, ættuð frá Asíuhluta Rússlands (Altay, Buryatiya, Zabaykalsky Krai, Irkutsk, Tuva, Amur Oblast), Mongólíu, Kazakhstan og Norður-Kína (Innri Mongólía, Heilongjiang og Xinjiang).

Lýsing
Asíulaukur myndar mjóegglaga lauka að 4 sm í þvermál. Blómstöngullinn er rörlaga, að 100 sm á hæð. Blöðin eru einnig rörlaga, gild, að 50 sm löng. Blómin eru fölgul, að 20 mm í þvermál. Egglegið er egglaga, fræflar eru lengri en krónublöðin. Hann blómstrar í júní til júlí. Hann þolir að -29°C frost.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Augustus FitzRoy, hertogi af Grafton

Augustus Henry FitzRoy, þriðji hertoginn af Grafton, (28. september 1735 – 14. mars 1811), kallaður jarlinn af Euston frá 1747 til 1757, var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga. Hann er einn af fáum hertogum sem hafa verið forsætisráðherra Bretlands.

Grafton varð forsætisráðherra árið 1768 þegar hann var 33 ára. Hann fór fyrir stuðningsmönnum forvera síns, Williams Pitt eldri, og var yngsti forsætisráðherra Bretlands þar til William Pitt yngri tók við embættinu 15 árum síðar. Grafton var illa í stakk búinn til að vernda nýunna yfirburði breska heimsveldisins eftir sigur Breta í sjö ára stríðinu. Hann sætti harðri gagnrýni eftir að hann leyfði Frökkum að innlima Korsíku og sagði því af sér árið 1770.

Æviágrip
Augustus Henry FitzRoy gekk á breska þingið árið 1756 fyrir Boroughbridge-kjördæmi. Boroughbridge var „vasahverfi“ (pocket borough), kjördæmi þar sem kjósendur voru svo fáir að auðvelt var að hafa áhrif á eða kaupa atkvæðin. Nokkrum mánuðum síðar skipti FitzRoy um kjördæmi og gekk á þing fyrir Bury St. Edmunds-kjördæmi, sem var undir stjórn fjölskyldu hans. Ári síðar lést afi hans og FitzRoy erfði jarlsnafnbót og gekk þar með á lávarðadeild breska þingsins sem hertogi af Grafton.

Grafton vakti fyrst athygli í bresku stjórnmálalífi sem andstæðingur Bute lávarðar, góðvinar Georgs 3. konungs. Grafton stóð með hertoganum af Newcastle gegn Bute lávarði. Forsætisráðherratíð Bute lávarðar varð stutt þar sem mörgum Bretum fannst hann ekki hafa knúið fram nógu hagstæða friðarskilmála eftir sigur Breta í sjö ára stríðinu.

Árið 1765 var Grafton útnefndur í breska leyndarráðið. Eftir viðræður við William Pitt eldri var hann svo útnefndur ríkisritari fyrir norðurdeildir Bretlands í fyrstu ríkisstjórn Rockingham lávarðar. Rockingham dró sig til hlés næsta ár og Grafton varð fyrsti lávarður fjárhirslunnar í ríkisstjórn Pitt.

Veikindi Pitt leiddu til þess að Grafton tók smám saman við stjórntaumunum og varð forsætisráðherra árið 1768. Grafton neyddist til að segja af sér eftir að Frakkar hertóku og innlimuðu Korsíku árið 1770. Grafton var ekki hrifinn af því að Korsíka yrði frönsk en honum fannst Bretland ekki geta gert neitt til að koma í veg fyrir það. Grafton gerðist síðar innsiglisstjóri í ríkisstjórn North lávarðar en hann sagði af sér árið 1775 þar sem hann, ólíkt North, vildi leita sætta við uppreisnarmenn í bresku Ameríku. Þegar Rockingham varð forsætisráðherra á ný árið 1782 varð Grafton innsiglisstjóri á ný.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Bretlands
Breskir jarlar
Breskir hertogar
Lúðvík prins af Wales

Lúðvík prins af Wales (Louis Arthur Charles, f. 23. apríl 2018) er sonur Vilhjálms, prinsins af Wales og Katrínar, prinsessunar af Wales . Hann er fjórði í erfðaröðinni að bresku krúnunni á eftir föður sínum og tveim eldri systkinum, Georg prinsi af Wales  og Karlottu prinsessu af Wales .

Breskir prinsar
Windsor-ætt
Moon Jae-in

Moon Jae-in (kóreska: 문재인) (f. 24. janúar 1953) er fyrrverandi forseti Suður-Kóreu. Hann var kjörinn forseti árið 2017 eftir að forvera hans, Park Geun-hye, var vikið úr embætti.

Moon er fyrrverandi aðgerðasinni og mannréttindalögfræðingur og hafði verið aðalforsetaritari þáverandi forseta Suður-Kóreu, Roh Moo-hyun. Moon var eitt sinn leiðtogi kóreska Demókrataflokksins og sat á þingi fyrir flokkinn frá 2012 til 2016. Hann var frambjóðandi sameinaða Demókrataflokksins í forsetakosningum ársins 2012 en tapaði þar naumlega fyrir Park Geun-hye.

Sem forseti hefur Moon beitt sér fyrir því að tryggja frið á Kóreuskaga og bæta samskipti við Norður-Kóreu. Árið 2018 varð Moon fyrsti leiðtogi Suður-Kóreumanna í rúman áratug til að funda með leiðtoga Norður-Kóreu þegar hann hitti Kim Jong-un. Á fundi þeirra þann 27. apríl sammældust leiðtogarnir um að stefna á að binda formlegan enda á Kóreustríðið og fjarlægja kjarnorkuvopn af Kóreuskaga.

Tilvísanir

Forsetar Suður-Kóreu
Dúnlaukur

Dúnlaukur (fræðiheiti: Allium cristophii) er tegund af laukplöntum, ættuð frá Tyrklandi, Íran, og Turkmenistan, og einnig ræktaður til skrauts sem skrautlaukur víða um heim. Hann er stundum seldur undir samnefninu Allium albopilosum.

Hann verður að 30 til 40 sm hár og er ræktaður í görðum fyrir skrautlega blómskipanina með silfurbleikum, stjörnulaga blómum, 20–25 sm í þvermál, sem kemur snemma sumars.  Fræbelgirnir geta verið skrautlegir.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Syngman Rhee

Syngman Rhee (26. mars 1875 – 19. júlí 1965) var suður-kóreskur stjórnmálamaður. Hann var fyrsti forseti bráðabirgðarstjórnar Kóreu á meðan hann var í útlegð í Sjanghæ, og síðan fyrsti forseti Lýðveldisins Kóreu, eða Suður-Kóreu, frá 1948 til 1960.

Stuttu áður en bandamenn bundu enda á hernám sitt í Japan með San Francisco-sáttmálanum árið 1951, lýsti Rhee yfir útþenslu á landhelgi Kóreu út að endumörkum sem urðu kölluð „Syngman Rhee-línan“. Rhee var við stjórn Suður-Kóreu í þrjú kjörtímabil sem einkenndust mjög af spennu kalda stríðsins. Bandaríkjamenn studdu stjórn Rhee þar sem hann var andkommúnisti. Rhee fór fyrir stjórn Suður-Kóreumanna í Kóreustríðinu. Stjórn Rhee varð æ gerræðislegri með árunum og vinsældir hans liðu fyrir það. Stjórnartíð hans lauk í fjöldamótmælum eftir umdeildar kosningar. Rhee flúði úr landi og lést í útlegð í Honolulu á Havaí. Á valdaárum sínum lét Rhee taka fjölda grunaðra kommúnista af lífi án dóms og laga.

Æviágrip
Rhee fæddist í bænum Haeju í héraðinu Hwanghae, sem nú er hluti af Norður-Kóreu. Hann var afkomandi Li-konungsættarinnar. Fjölskylda Rhee var rík og hafði því ráð á að senda hann í nám til Bandaríkjanna, þar sem hann gekk í George Washington-háskóla, Harvard-háskóla og Princeton-háskóla, þaðan sem hann útskrifaðist með doktorsgráðu í heimspeki.

Rhee gerðist meðlimur í þjóðernishreyfingum og fékk að dúsa í fangelsi frá 1897 til 1904. Árið 1919, þegar heimaland Rhee var komið undir járnhæl japanska keisaraveldisins, gerðist Rhee leiðtogi útlagastjórnar Kóreu í Sjanghæ. Sem slíkur reyndi hann að vinna sér alþjóðlegan stuðning fyrir sjálfstæði Kóreu. Árið 1945, eftir ósigur Japans í seinni heimsstyrjöldinni, sneri Rhee heim til Kóreu í einkaflugvél MacArthurs hershöfðingja. Með stuðningi Bandaríkjamanna var Rhee kjörinn forseti Lýðveldisins Kóreu árið 1948. Hann setti á fót alræðisstjórn með blessun Bandaríkjamanna.

Árið 1948 þurfti stjórn Syngman Rhee að kveða niður bændauppreisn á eyjunni Jeju. Um 30.000 til 60.000 eyjarskeggja voru drepin af stjórnarhernum í átökunum. Í byrjum sjötta áratugsins lét Rhee handtaka um 30.000 kommúnista. Um 300.000 manns til viðbótar voru teknir höndum og settir í „endurhæfingarhóp“ sem kallaðist Bodo-samtökin. Næsta júní, þegar kommúnistar úr norðri gerðu innrás í Suður-Kóreu og Kóreustríðið hófst, lét Rhee taka meðlimi Bodo-samtakanna af lífi þegar suður-kóreskir hermenn neyddust til að hörfa af svæðinu.

Kóreustríðið, sem stóð frá 1950 til 1953, endaði með skiptingu Kóreuskaga. Syngman Rhee var endurkjörinn forseti árin 1952, 1956 og 1960. Á stjórnartíð sinni kom hann í gegn nokkrum umbótum, sérstaklega í menntamálum og á eignarrétti. Stjórnarfar Rhee var hins vegar mjög gerræðislegt og eftir að grunur á kosningasvindli varð sterkari árið 1960 brutust út fjöldamótmæli sem neyddu hann til að yfirgefa landið. Hann flúði til Havaí og bjó þar til dauðadags.

Tilvísanir

Forsetar Suður-Kóreu
Alfred Dreyfus

Alfred Dreyfus (9. október 1859 – 12. júlí 1935) var franskur hermaður af gyðingaættum frá Elsass. Árið 1894 var hann ranglega dæmdur og fangelsaður fyrir landráð. Deilan um sekt eða sakleysi hans varð kveikjan að Dreyfus-málinu, sem setti svip sinn á franskt samfélag frá 1894 til 1906. Á þessum árum sköpuðust skarpar línur milli Frakka sem studdu náðun Dreyfusar og þeirra sem töldu hann sekan.

Æviágrip
Dreyfus var handtekinn þann 15. október 1894 fyrir njósnir fyrir þýska keisaraveldið. Þann 5. janúar 1895 varð hann sakfelldur í leynilegum réttarhöldum og dæmdur til fangavistar á Djöflaeyjunni á ströndum frönsku Gvæjana í Suður-Ameríku. Það kom fljótt á daginn að Dreyfus væri saklaus af glæpnum og hefði í raun verið gerður að blóraböggli fyrir glæp sem herforingi að nafni Ferdinand Walsin Esterhazy hefði framið. Þegar í ljós kom að Esterhazy væri njósnarinn þaggaði stjórn hersins það niður til að breiða yfir mistök sín. Þegar almenningi bárust fréttir af þögguninni og sakleysi Dreyfusar hófust hatrammar deilur um gyðingahatur í Frakklandi og hvort Frakkland ætti að teljast kaþólsk þjóð eða lýðveldi byggt á jafnrétti allra borgara.

Þann 13. janúar 1898 birti Émile Zola greinina J'accuse („Ég ásaka“) í dagblaði Georges Clemenceau, L'Aurore. Í greininni sakaði Zola herinn um að hafa sakfellt Dreyfus vegna þess að hann var gyðingur og um að hafa falsað sönnunargögn gegn honum. Stuttu áður hafði Zola einnig gefið út dreyfibréf þar sem hann varaði við því að komandi öld myndi verða öld gyðingahaturs. 

Dreyfus-málið dróst frá 1894 til ársins 1904. Þann 19. september 1899 var herréttardómstóllinn kallaður saman og mál Dreyfusar tekið upp á ný. Hann var dæmdur sekur á ný en í kjölfarið náðaður af Émile Loubet forseta og látinn laus. Náðun Dreyfusar var málamiðlun svo hægt væri að veita Dreyfusi frelsi án þess að viðurkenna formlega að herinn hefði brotið á honum. Dreyfus þáði náðunina en var þó eðlilega ekki fullsáttur við niðurstöðuna og lét þau orð falla að frelsi hans væri „einskis virði án heiðurs“. Dreyfus hófst handa við að safna nýjum sönnunargögnum og fékk mál sitt tekið upp í þriðja sinn árið 1904. Þann 12. júlí var dómur felldur og Dreyfus var sýknaður af öllum ákæruatriðum. Í kjölfarið fékk Dreyfus uppreist æru og var hleypt inn í franska herinn á ný. 

Saga Dreyfusar setti mark sitt á franskt þjóðfélag. Þegar Charles Maurras, rithöfundur og stuðningsmaður Vichy-stjórnarinnar, var handtekinn árið 1944 fyrir að styðja hernámslið nasista og tortímingu franskra gyðinga, á hann að hafa sagt: „Þetta er hefnd Dreyfusar.“

Sem frjáls maður var Dreyfus ekki eins hugsjónasamur og þeir sem höfðu barist fyrir frelsi hans. Þegar hann var beðinn um að sækja um að lífi anarkistanna Sacco og Vanzetti yrði þyrmt neitaði hann því hann hafði fengið nóg af sviðsljósinu.

Dreyfus barðist með franska hernum í fyrri heimsstyrjöldinni og var orðinn lautinant-ofursti í lok hennar. Eftir heimsstyrjöldina varð heimaland Dreyfusar, Elsass, hluti af Frakklandi á ný. Þann 9. júlí 1919 var Dreyfus veitt aðild að frönsku heiðursorðunni.

Tilvísanir

Franskir herforingjar
Herforingjar í fyrri heimsstyrjöldinni
Almenna persónuverndarreglugerðin

Almenna persónuverndarreglugerðin (EU) 2016/679 er reglugerð Evrópusambandsins um persónuvernd einstaklinga. Tilgangur reglugerðarinnar er að gefa einstaklingum aukna stjórn á eigin gögnum og staðla reglur um persónuvernd innan ESB til að einfalda viðskiptaumhverfið.

Reglugerðin var tekin upp þann 27. apríl 2016 og tekur gildi þann 25. maí 2018. Þar sem persónuvernd er talin hluti af EES-samningnum verður hún einnig tekin upp í EES-löndum. Reglugerðin verður því jafnframt tekin upp á Íslandi en hlýtur meðferð Alþingis fyrst. Íslenska útfærsla reglugerðarinnar mun gera strangari kröfur til fyrirtækja en í öðrum EES-löndum og hefur hún hlotið gagnrýni meðal annars frá Samtökum atvinnulífsins.

Heimildir 

Reglugerðir Evrópusambandsins
Black Mirror

Black Mirror er breskur vísindaskáldskapssjónvarpsþáttaröð búin til af Charlie Brooker, undir yfirumsjón Charlie Brooker og Annabel Jones. Þeir fjalla um nútíma samfélag, sérstaklega með tilliti til ófyrirsjáanlegt afleiðingar nýrri tækni. Hver þáttur er sjálfstæður og á sér stað í hliðstæðri nútíð eða náinni framtíð, oft með dökkum og kaldhæðnum tón, þó sumir eru meira tilraunakenndri og léttari.

Fyrstu tvær seríunar voru frumsýndar á bresku sjónvarpsstöðinni Channel 4 í desember 2011 og febrúar 2013. Í framhaldi af því voru þættirnir keyptir af Netflix í september 2015. Samið var um 12 þætti, sem var svo skipt niður í þriðju og fjórðu seríu, hver sería voru 6 þættir. Fyrri serían var sett í loftið 21. október 2016 og seinni serían 29. desember 2017. Tilkynnt var um fimmtu seríu þann 5. mars 2018.

Black Mirror fengu innblástur af sambærilegum þáttum sem hétu The Twilight Zone, sem tókust á við umdeild samtíma mál, án þess að óttast ritskoðun. Brooker þróaði Black Mirror til að varpa ljósi á efni sem tengdist áræðni mannskynsins á tækni, með því að skapa sögur sem snérust um "hvernig við lifum nú - og hvernig við gætum lifað eftir 10 mínútur, ef við erum klaufar".

Þáttaröðin hefur fengið jákvæða dóma og hafa aukið áhuga á alþjóðavettvangi, sérstaklega í Bandaríkjunum eftir að þeir bættust við Netflix. Árið 2017, fékk þátturinn "San Junipero", úr seríu þrjú, sem var almennt vel tekið, fyrstu Primetime Emmy verðlaun, fyrir framúrskarandi sjónvarpsmynd og framúrskarandi handrit fyrir þætti, kvikmyndir eða drama fyrir Brooker.

Þáttur 
Þættirnir voru upphaflega á vegum Channel 4 í Stóra-Bretlandi og frumsýndir í desember árið 2011. Önnur þáttaröð var sýnd í febrúar 2013. Í september 2015 keypti Netflix þættina og framleiddi 12 þætti, sem síðar var skipt í tvær seríur, sex þætti hver. Fyrri serían var gefin út á Netflix um allan heim sem heild, þann 21. október 2016. Fjórða serían var gefin út 29. desember 2017.

Breskir sjónvarpsþættir

Tilvísanir
Allium albotunicatum

Allium albotunicatum er tegund af laukplöntum, ættuð frá botni Miðjarðarhafs (Ísrael, Tyrkland, Sýrland og Líbanon). Hún er með grænbrúnum blómum.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Allium alibile

Allium alibile er tegund af laukplöntum, ættuð frá Eþíópíu, Súdan og Sádi Arabíu. Hún er með hnöttóttann hvítan lauk. Blómskipunin er þétt með mörgum blómum. Blómin eru bjöllulaga, rósbleik.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Kósakkalaukur

Kósakkalaukur (fræðiheiti: Allium altissimum) er tegund af laukplöntum sem var lýst af Eduard August von Regel. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Hörgsland á Síðu

Hörgsland á Síðu er sveitabær í Vestur-Skaftafellsýslu um 5 km. austan við Kirkjubæjarklaustur.

Árið 1658 var fyrsti holdsveikraspítalinn byggður þar fyrir Austfirðingarfjórðung og var hann einn af fjórum spítölum sem voru byggðir fyrir hvern og einn landshluta hér á Íslandi með konungsbréfi. Þetta var reyndar enginn spítali þar sem það voru engir læknar eða hjúkrunarlið til að sjá um sjúklingana. Í bólusóttinni miklu árið 1707 dóu flestir sjúklingarnir og var lítið um sjúklinga á spítölunum næstu áratugina. Sagt er að 18 manns séu jarðaðir fyrir framan gamla bæinn á Hörgslandi. Samkvæmt því sem Eggert Ólafsson sagði þá voru aðeins tveir sjúklingar frá árinu 1765 á Hörgslandsspítala.

Halldórsbúð í Vík í Mýrdal var með útibú á Hörgslandi og árið 1951 tók Verslunarfélag Vestur-Skaftfellinga við rekstrinum til ársins 1971. Fyrst var hún í kjallara í gamla bænum sem enn stendur og síðan var hún flutt í hús sem byggt var sérstaklega fyrir verslunina og var Halldór M. Einarsson útibústjóri á Hörgslandi þar til hann lést 1948. Eftir að hann dó tók systir hans Pála Einarsdóttir við starfinu og rak verslunina til ársins 1971. Húsið sem verslunin var flutt í stendur enn í dag og er notað sem sumarhús.

Hörgsland er tvíbýli og var verslun á Hörgslandi 1 en þar var einnig búskapur eins og er á Hörgslandi 2. Hörgsland 2 er í dag með hross og kindur, kýr og hænur voru líka áður. Það er sagt að það sé álagablettur/álfhóll í heimatúninu á Hörgslandi 2. Ef grasið er slegið á hólnum þá verða afleiðingarnar ekki góðar. Jón Jónsson kaupamaður sem var þarna eitt sumar hafði ekki mikla trú á þessu og sló grasið þarna. Þá kom svo slæmur vindur að allt heyið fauk í burtu.

Í dag er Hörgsland 2 með búskap og Hörgsland 1 er með ferðaþjónustu. Þar eru núna 13 sumarhús til leigu, tjaldstæði, veitingasala og salur til leigu. Í boði eru fiskveiði, skotveiði og hestaleiga.

Heimildir
Holdsveikraspítali. (2017, 26. Nóvember). Wikipedia. Sótt 16 Mars 2018 af https://is.wikipedia.org/wiki/Holdsveikrasp%C3%ADtali
 Sæmundur Bjarnhéðinsson, Ágrip af sögu holdsveikinnar á Íslandi, Skírnir,01.08.1910, Blaðsíða 229
Hörgsland. (E.D.). Hörgsland. Sótt af http://horgsland.is/
(E.D.). Þjóðsögur í Fljótshverfi og á Síðu. Sótt af http://eldsveitir.is/2017/06/29/thjodsogur-a-sidunni-og-i-fljotshverfi/

Vestur-Skaftafellssýsla
Riyad Mahrez

Riyad Karim Mahrez (arabíska: رياض محرز‎; fæddur 21. febrúar 1991) er alsírskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður eða vængmaður fyrir enska félagið Manchester City og alsírska landsliðið. Hann er hraður leikmaður og er góður í langskotum og aukaspyrnum.

Mahrez er fæddur í Frakklandi af alsírskum foreldrum og hóf að spila fyrir félagið AAS Sarcelles. Þegar hann fór út í atvinnumennsku gekk hann til liðs við liðin Quimper og Le Havre. Árið 2014 fór Mahrez til Leicester og hjálpaði félaginu að komast upp í ensku úrvalsdeildina. Tímabilið 2015–16 vann Leicester deildina og Mahrez var valinn PFA leikmaður ársins. Árið 2018 íhugaði Mahrez að yfirgefa félagið en Leicester hafnaði tilboðum í hann. Loks gekk hann til liðs við Manchester City um sumarið.

Heimild

 

Alsírskir knattspyrnumenn
Thomas-Alexandre Dumas

Thomas-Alexandre Dumas Davy de la Pailleterie (25. mars 1762 – 26. febrúar 1806) var hershöfðingi í byltingarher fyrsta franska lýðveldisins. Hann náði hærri hertign í evrópskum her en nokkur annar afrískættaður maður í sögu álfunnar. Hann var fyrsti þeldökki maðurinn sem varð fylkishershöfðingi í franska hernum. Dumas og Toussaint Louverture (sem varð stórhershöfðingi árið 1797) voru hæst settu hermennirnir af afrískum uppruna í hernaðarsögu vesturheims til ársins 1975.

Æviágrip
Thomas-Alexandre Dumas fæddist í nýlendunni Saint-Domingue (sem í dag er Haítí) og var sonur hvíts aðalsmanns að nafni Alexandre Antoine Davy de la Pailleterie og svartrar ambáttar hans, Marie-Cessette Dumas. Hann fæddist í þrældóm vegna stöðu móður sinnar en átti einnig tilkall til aðalsréttinda vegna stöðu föður síns. Faðir hans tók drenginn með sér til Frakklands árið 1776 svo hann gæti hlotið menntun. Þrælahald hafði verið ólöglegt á meginlandi Frakklands frá árinu 1315 og því hlutu þrælar sjálfkrafa frelsi sitt þegar þeir komu til landsins. Faðir Thomas-Alexandre hjálpaði honum að ganga í franska herinn. Árið 1792 giftist Dumas Marie-Louise Élisabeth Labouret á meðan hann var staðsettur í Amiens.

Dumas barðist og lék lykilhlutverk í frönsku byltingarstríðunum. Dumas hafði gengið í herinn sem óbreyttur hermaður þegar hann var 24 ára en þegar hann var 31 árs var hann orðinn stórhershöfðingi 53.000 manna her í Alpafjöllum. Dumas vann sigra í Alpafjöllum sem opnuðu leið franska hersins til Ítalíu, þar sem þeir háðu stríð við austurríska keisaradæmið. Í Ítalíuherförinni gáfu austurrískir hermenn Dumas viðurnefnið Schwarzer Teufel („Svarti djöfullinn“ eða Diable Noir á frönsku). Frakkar, þar á meðal Napóleon, kölluðu Dumas „Horatius Coclès Týrólhéraðsins“ (í höfuðið á stríðshetju sem hafði bjargað Róm til forna) fyrir að sigra her óvina við brú yfir Isarco-fljót.

Dumas var herforingi í riddaraliðssveit í innrás Frakka í Egyptaland. Er franski herinn gekk frá Alexandríu til Kaíró komst Dumas upp á kant við yfirherforingja leiðangursins, Napóleon Bónaparte, sem hann þekkti úr Ítalíuherförunum. Dumas sigldi frá Egyptalandi í mars árið 1799 en hann neyddist til að koma að landi í konungsríkinu Napólí, þar sem hann var tekinn til fanga og fleygt í dýflissu. Þar fékk hann að dúsa til vorsins 1801.

Dumas sneri heim til Frakklands eftir að honum var sleppt og eignaðist son með eiginkonu sinni. Sonurinn var Alexandre Dumas, sem átti síðar eftir að verða einn vinsælasti rithöfundur Frakklands. Margar persónur og sögur Alexandre Dumas voru byggðar á ævi föður hans. Sonarsonur Dumas hershöfðingja, Alexandre Dumas yngri, varð einnig þekkt leikskáld á seinni hluta nítjándu aldar. Annar sonarsonur hans, Henry Bauër, varð þekktur leikhúsgagnrýnandi á sama tímabili.

Tilvísanir

Franskir herforingjar
Herforingjar í Napóleonsstyrjöldunum
Allium amethystinum

Allium amethystinum er tegund af laukplöntum ættuð frá Ítalíu, Grikklandi, Tyrklandi, Sikiley, Krít, Möltu, Albaníu, Búlgaríu, og fyrrum Júgóslavía, og ræktaður annarsstaðar sem skrautplanta. Þetta er ein af nokkrum tegundum lauka sem garðyrkjufræðingar kalla "drumstick onions" vegna kúlulaga blómskipunar á enda langs blómstönguls, sem líkist þá trommukjuða ("drumstick").

Allium amethystinum er með stakan lauk. Blöðin eru rörlaga og visna fyrir blómgun. Blómin eru rauð til fjólublá, með krónublöð sem varla opnast á blómgunartíma, eru vafin um egglegið og frjóþræðina svo einungis fræflarnir og frævan sjást.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Perlulaukur

Perlulaukur er náskyldur blaðlauks (A. ampeloprasum var. porrum), og er hægt að greina hann frá hnattlauk með að hann er með eitt forðablað, svipað geirum hvítlauks. 

Perlulaukur er aðallega ræktaður í Þýskalandi, Hollandi og Ítalíu, yfirleitt í heimilisgörðum. Þeir eru mest notaðir til sultunar.

Hinsvegar er megnið af laukum sem ræktaðir til sultunar hnattlaukur (A. cepa). Þeim er þá plantað þétt til að þeir séu smáir.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Sósíalistaflokkur Íslands

Sósíalistaflokkur Íslands getur átt við:

 Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn
 Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)

Aðgreiningarsíður
Allium zebdanense

Allium zebdanense er tegund af laukætt frá Miðausturlöndum (Ísrael, Palestína, Sýrland, Líbanon, Tyrkland, Kákasus og Jórdanía). Þetta er laukmyndandi fjölæringur með sveip af rjómalitum blómum.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Roberto Baggio

Roberto Baggio (fæddur 18. febrúar 1967) er ítalskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem framherji eða framsækinn miðjumaður. Hann var þekktur fyrir fimi, aukaspyrnur sínar og mörk.

Baggio spilaði með ýmsum ítölskum liðum: L.R. Vicenza, Internazionale, Juventus, Fiorentina, AC Milan, Bologna FC og Brescia Calcio. Baggio er eini Ítalinn sem skorað hefur í þremur heimsmeistaramótum og er fjórði markahæsti landsliðsmaðurinn (ásamt Alessandro Del Piero). Hann er fimmti markahæsti ítalski leikmaðurinn með 318 mörk í öllum keppnum. Baggio vann til tveggja Serie A titla, eins Coppa Italia og eins UEFA bikars. Árið 1993 vann hann Fifa-gullknöttinn. Baggio leiddi Ítalíu til úrslita á HM 1994. Hann skoraði 5 mörk í keppninni en brenndi af vítaspyrnu í úrslitaleiknum. 

Baggio var kallaður Il Divin Codino (guðdómlega taglið). Hann snerist til búddisma á 9. áratugnum og er af þeim sökum vinsæll í Japan.

Heimild

 

Ítalskir knattspyrnumenn
Solanum acaule

Solanum acaule er villt kartöflutegund af náttskuggaætt sem var lýst af Friedrich August Georg Bitter. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Litningatalan er 2n = 4x = 48 eða 36.

Þessi tegund myndar hnýði eins og kartafla en með glykosíðum eins og solaníni sem gera þau lítt hæf til matar. 

Tegundin vex í  Bólivíu og Perú til norðvestur Argentínu. Yfirleitt í 2900m hæð upp í 4560m. hæð yfir sjávarmáli.

Tilvísanir

Náttskuggaætt