alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Heiðmörk

„Heiðmörk“ getur einnig átt við  Heiðmörk, fylki í Noregi.

Heiðmörk er skógræktar- og friðland við Elliðavatn austan Reykjavíkur. Svæðið er stærsta útivistarsvæði í nágrenni borgarinnar, um það bil 32 ferkílómetrar. Tæplega 90% svæðisins er gróið land og þar af um 20% ræktað skóglendi (m.a. sitkagreni, stafafura og bergfura) og 20% villtur birkiskógur og kjarr. Skógræktarfélag Reykjavíkur hefur umsjón með svæðinu og hefur sinnt uppgræðslu þar allt frá stofnun félagsins árið 1946 auk lagningu göngustíga og annarra verka. Göngustígar í Heiðmörk eru nú samtals um 40 kílómetrar að lengd. Heiðmörk var gerð að friðlandi 25. júní 1950 og gaf Sigurður Nordal því núverandi nafn eftir samnefndu fylki í Noregi.

Í Heiðmörk eru níu reitir ætlaðir sem áningastaðir og er þar hægt að spila boltaleiki, tjalda og grilla.

Fólkvangurinn Rauðhólar eru eftirtektarvert kennileiti í Heiðmörk. Auk þeirra eru þar Gvendarbrunnar og önnur vatnstökusvæði Orkuveitu Reykjavíkur og Maríuhellar í Heiðmörk norðanverðri.

Hætta er á sinu og skógareldum í Heiðmörk í þurru veðri á vorin. Í maí 2021 brunnu um 6,6% lands á svæðinu.

Fuglalíf í Heiðmörk 
Fuglalíf er ríkulegast í og við votlendi eins og vatnasvið Elliðavatns (Elliðavatn, Myllutjörn, Helluvatn, Hraunstúnstjörn, Kirkjuhólmatjörn, Bugða, Hólmsá og Suðurá með Silungapolli) svo og við Vífilsstaðavatn. Þéttleiki fugla er mestur í barrskógi og lúpínu og eru fjórar tegundir algengustu varpfuglarnir hrossagaukur, þúfutittlingur, skógarþröstur og auðnutittlingur. Langmest er af skógarþresti og er hann um 45% allra varpfugla.

Tilvísanir

Tenglar 

 Heidmork.is - Skógræktarfélag Reykjavíkur.

Garðabær
Landafræði Reykjavíkur
Skógar á Íslandi
Mistur

Mistur kemur fram þegar þurrar og örsmáar rykagnir í lofti draga úr skyggni himinsins. Mistur getur virst ýmist blátt (sem skapar fjallablámann) eða gult þegar það ber við sólu. 

Mistur getur litið út mjög svipað léttri þoku, en þoka er vegna vatnsdropa frekar en rykagna og er gráleit.

Mistur á Íslandi
Mistur á Íslandi getur stafað af moldroki úr söndum. Það er gulleitt eða brúnleitt ef það er mikið. Mistur getur einnig komið hingað frá Evrópu og er það ýmist iðnaðar- eða gróðureldamistur. Hvítleitt saltmistur liggur oft yfir landi í miklum og þurrum vestanstormum. Mistur myndast einnig í eldgosum. Mikið mistur fylgdi Kröflueldum í júlí 1980.

Frægasta mistur Íslandssögunnar er móðan í Móðuharðindunum. Hún kom fram í veðurathugunum  Rasmusar Lievogs stjörnuskoðara í Lambhúsum við Bessastaði. Mistrið frá Skaftáreldum náði um allt norðurhvel jarðar og er talið að þess hafi einnig gætt á suðurhveli haustið 1784.

Eftir eldgosið í Eyjafjallajökli 2010 gerir oft mikið öskumistur á Suðurlandi vegna fokösku.

Heimild

  Mistur (Trausti Jónsson, Veðurstofa Íslands)

Veður
Rasmus Lievog

Rasmus Lievog var norskur stjörnufræðingur sem var sendur til Íslands 1779 sem konunglegur  stjörnuskoðari. Hann settist að í Lambhúsum á Álftanesi sem var hjáleiga frá Bessastöðum og bjó þar 1805. Þar lét hann reisa turn til stjörnuathugana, en auk stjörnuskoðunar fékkst hann við ýmiss konar mælingar, hann mældi sjávarföll, rannsakaði misvísun segulnálar, stundaði  veðurathuganir og gerði uppdrætti af stöðum á Álftanesi og í Reykjavík.

Rasmus Lievog kom á eftir Eyjólfi Johnsoniusi stjarnfræðingi sem var skipaður stjörnuskoðari 1772 og gengdi því embætti til dauðadags árið 1775. Upprunalega átti Eyjólfur að hafa aðsetur á Snæfellsnesi en úr varð að hann var settur niður á Lambhúsum á Álftanesi og í hans tíð  var byrjað að byggja stjörnuturninn.

Íslenskir stjörnufræðingar
Íslenskir veðurfræðingar
George Soros

George Soros (f. 12. ágúst 1930) er ungverskur verðbréfasali og spákaupmaður fæddur í Búdapest í Ungverjalandi. Hann hét þá György Schwartz en Tivadar faðir hans breytti fjölskyldunafninu í Soros árið 1936. Faðir hans var rithöfundur sem skrifaði bækur sínar að mestu á esperanto. Soros lærði esperanto strax í bernsku og er einn þeirra sem hefur það tungumál að móðurmáli.

Æviágrip
Soros flúði frá Ungverjalandi árið 1946 með því að taka þátt í ungmennaþingi esperanto á Vesturlöndum. Hann flutti til Englands árið 1947 og útskrifaðist frá London School of Economics árið 1952. Til Bandaríkjanna flutti hann svo árið 1952.

Soros efnaðist á fjármálaviðskiptum svo sem spákaupmennsku varðandi gjaldmiðla. Fyrstu kynni Sorosar af gjaldeyrisviðskiptum voru á táningsárum en þá verslaði hann með gjaldmiðla í ofsaverðbólgu á árunum 1945-46. Soros er þekktastur fyrir skortsölu á breskum pundum árið 1992 og varð hann þekktur sem „Maðurinn sem felldi pundið“. Í september 1992 hóf Soros „árás“ á pundið og veðjaði hann tíu milljörðum dala á að pundið myndi falla í verði. Raunar er ofmælt að hann hafi fellt pundið, heldur sá hann fyrir að annaðhvort myndi pundið falla eða efnahagur Bretlands hrynja. Hann veðjaði á líklegri kostinn.

Samsæriskenningar um Soros
Þar sem Soros er styrktaraðili ýmissa frjálslyndra og alþjóðasinnaðra stjórnmálahreyfinga hefur hann verið skotspónn fjölmargra mistrúverðugra samsæriskenninga af hálfu íhaldsmanna og öfgahægrimanna. Hægrisinnaðir fjölmiðlar í Bandaríkjunum hafa meðal annars vænt Soros um að standa á bak við mótmælagöngu kvenna árið 2017 gegn Donald Trump og baráttu eftirlifandi nemenda úr skotárás á Stoneman Douglas-skóla fyrir hertri byssulöggjöf. Íhaldsmenn á borð við Alex Jones og Roseanne Barr hafa jafnvel sakað Soros um að hafa unnið með nasistum í seinni heimsstyrjöldinni og framselt gyðinga í hendur þeirra til að geta stolið eigum þeirra. Soros er sjálfur gyðingur og var fimmtán ára undir lok styrjaldarinnar.

Viktor Orbán, forsætisráðherra Ungverjalands, hefur oft beint spjótum sínum að Soros. Á yngri árum hafði Orbán sjálfur þegið styrk frá stofnun Sorosar til að ganga í háskóla í Englandi en á stjórnmálaferli sínum hefur hann útmálað Soros sem ógn við ungverskt þjóðfélag. Í kosningabaráttu sinni árið 2017 setti Orbán upp auglýsingaskilti þar sem Soros var kallaður „óvinur fólksins“ og árið 2018 kynnti Orbán lagafrumvarp undir nafninu „Stöðvum Soros!“ sem gera ólöglegt að aðstoða ólöglega innflytjendur eða flóttamenn við að dvelja í landinu. 

Eftir að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagði af sér sem forsætisráðherra Íslands í kjölfar birtingar Panamaskjalanna árið 2016 sakaði hann Soros um að standa að baki samsæri til að koma sér og öðrum hugmyndafræðilegum andstæðingum sínum frá völdum. Vert er að nefna að Soros var sjálfur tilgreindur sem eigandi aflandsfélaga í Panamaskjölunum.

Heimildir 
 George Soros meðal gesta hjá Glitni (Mbl. 9.6.2007)

Tilvísanir

Bandarískir athafnamenn
Bandarískir milljarðamæringar
Fólk nefnt í Panamaskjölunum
Trúleysingjar
Ungverskir athafnamenn
Pierre Ozanne

Pierre Ozanne (3. desember 1737 – 10. febrúar 1813) var franskur teiknari frá borginni Brest á Bretagne-skaga. Hann var með í frönskum leiðangri sem var farinn til Íslands og víðar árið 1771 og gerður út af Loðvík 15. konungi Frakklands. Leiðangurinn kom við á Patreksfirði og kom þangað 1. júlí árið 1772. Leiðangurinn var undir stjórn Jean René Antoine Marquis de Verdun de la Crenne og var ætlað að gera nákvæmar staðaákvarðanir fyrir ýmsa staði til þess að gera nákvæmari siglingakort.

Eftir Pierre Ozanne hafa varðveist nokkrar frumteikningar úr þessari ferð, meðal annars frá Patreksfirði,  Tálknafirði, Vestmannaeyjum, auk tveggja portrettmynda. Vitað er að hann gerði margar fleiri myndir frá Íslandi en þær munu glataðar. Pierre Ozanne starfaði hjá franska sjóhernum sem teiknari, málari og skipaverkfræðingur. Hann var yngri bróðir Nicolas Ozanne sem er einn þekktasti skipa- og sjávarmyndamálari Frakka. 

Myndir Pierre Ozanne frá Íslandi eru frummyndir fullgerðar á staðnum, en ekki unnar eftir skissum þegar heim var komið eins og algengast var á þessum tíma. 

Ein mynda hans frá Patreksfirði er varðveitt á Louvre safninu. Á hana hefur verið skrifað „Patreksfjörður að morgni, þar sem legið var við festar. Komum þann fyrsta júlí 1772 og fórum þann tuttugasta sama mánaðar“. Myndin er teiknuð með  svartsteini(hæð 18,5 cm lengd 42,5 cm) og hefur Ozanne setið í skektu á legunni við Vatneyri á góðviðrismorgni. Á myndinni má sjá freigátuna „La Flore“, dráttarbátinn, danskt kaupskip og marga smábáta. Leiðangursmenn eru að koma í land og mannfjöldi í fjörunni og seglskip að leggja út á haf.

Portrettmyndirnar tvær eru meðal örfárra frumteikninga sem til eru af íslenskum konum á 18. öld. Þær eru báðar gerðar á Patreksfirði og eru um  20×25 sm á stærð. Þær fundust á safni sjóhersins i París, en frummyndirnar eru í einkaeign.

Heimild 

 Nýlega fundnar Íslandsmyndir frá 18. öld. Morgunblaðið 17. janúar 1998.
Ólafur Halldórsson (f. 1855)

Ólafur Halldórsson, fullu nafni Ólafur Þorsteinn Halldórsson – (15. maí 1855 – 16. apríl 1930) – var íslenskur lögfræðingur sem starfaði í Kaupmannahöfn. Hann var skrifstofustjóri íslensku stjórnardeildarinnar þar, og er þekktastur fyrir útgáfu sína á Jónsbók, 1904.

Æviferill
Ólafur fæddist á Hofi í Vopnafirði. Foreldrar hans voru Halldór Jónsson (1810–1881) prófastur þar og alþingismaður, og fyrri kona hans Gunnþórunn Gunnlaugsdóttir (1824–1856).

Ólafur varð stúdent frá Reykjavíkurskóla 1877 og tók próf í lögfræði frá  Kaupmannahafnarháskóla 1882. Snemma árs 1883 varð hann aðstoðarmaður í íslensku stjórnardeildinni í Kaupmannhöfn og varð skrifstofustjóri þar 1889. Hann fékk lausn frá störfum 1904, þegar Íslendingar fengu heimastjórn og deildin var lögð niður. Hann tók þá við skrifstofu Stjórnarráðs Íslands í Kaupmannahöfn og starfaði þar til 1909, þegar hann lét af störfum vegna heilsubrests. Hann dó 1930.

Hann var forseti Kaupmannahafnardeildar Hins íslenska bókmenntafélags 1885–1904 og heiðursfélagi þar 1895. Varð riddari af dannebrog 1894, dannebrogsmaður 1902 og konferensráð 1904.
Hann var ógiftur og barnlaus.
Hann var jarðaður í kirkjugarðinum í Ordrup

Útgáfan á Jónsbók 1904 
Ólafur er þekktastur fyrir útgáfu sína á Jónsbók, lögbók Íslendinga, sem kom út í Kaupmannahöfn 1904. Raunar komu fleiri að því verki. Þeir Ólafur og dr. Jón Þorkelsson, síðar þjóðskjalavörður, hófu undirbúning verksins árið 1888. Fyrst höfðu þeir samráð við Vilhjálm Finsen um vinnubrögð og tilhögun útgáfunnar, en hann hafði þá lokið vísindalegri útgáfu á lagasafni þjóðveldisins, Grágás. Jón vann mikið að samanburði og uppskrift handrita þar til hann fluttist til Íslands 1899. Eftir það vann Ólafur einn að verkinu, þó að hann væri oft heilsulítill og hlaðinn öðrum störfum. Á lokasprettinum aðstoðaði Finnur Jónsson við prófarkalestur og lokafrágang. 

Sem dæmi um umfang verksins má nefna að vísað er til tæplega 200 handrita af Jónsbók, auk þess sem lögbókin var til í 6 prentuðum útgáfum og í danskri þýðingu í 24 handritum. 

Már Jónsson segir í formála Jónsbókarútgáfunnar 2004, bls. 28: 

„Markmið útgáfunnar 1904 var ... tvíþætt. Ólafur Halldórsson vildi nálgast upprunalegan texta eftir því sem hægt væri en ætlaði jafnframt að sýna þann texta sem hafði gilt um aldir svo að hægt væri að nota útgáfuna við réttargæslu. Megintexti útgáfunnar gegndi fyrra hlutverkinu og er án innskota úr réttarbótum, en í óviðjafnanlegu og kerfi tvískiptra neðanmálsgreina birtist orðamunur úr elstu handritum og líka úr innskotnu meginhandritunum AM 343 fol. og AM 350 fol., sem og úr prentuðum útgáfum.“

Óhætt er að segja að útgáfan á Jónsbók hafi verið fræðilegt stórvirki. Bókin var ljósprentuð árið 1970, með 28 bls. eftirmála eftir Gunnar Thoroddsen (Odense Universitetsforlag).

Önnur útgáfustörf 
Ólafur gaf einnig út (ásamt Hilmari Stephensen) tvö síðustu bindin af hinu mikla verki Lovsamling for Island, þ.e. 20. og 21. bindi, Kbh. 1887 og 1889.

Heimildir 
 Agnar Kl. Jónsson: Lögfræðingatal 1736–1963, Rvík 1963.
 Már Jónsson (útg.): Jónsbók, lögbók Íslendinga, Háskólaútgáfan, Rvík 2004.

Íslenskir lögfræðingar
Bullet for my valentine

Bullet for my Valentine er bresk metalcore hljómsveit.

Breskar hljómsveitir
Clicker5

Clicker5 margmiðlunarforritð er framleitt af hugbúnaðarfyrirtækinu Cricksoft. Clicker er fjölþætt forrit og með því er hægt að vinna kennsluefni fyrir nánast hvaða námsgrein sem er en er mest notað með þeim sem eiga erfitt með lestur og ritun. 

Clicker er verkfæri fyrir kennara að búa til verkefni og umhverfi fyrir nemendur að leysa þau.  

Clicker grundvallast á tveimur aðskyldum grunnhlutum ritvinnsluhluta og margmiðlunarhluta. Þessir hlutar geta staðið sjálfstætt hvor í sínu lagi þeir geta einnig unnið saman og myndað eina heild.

Heimildir 
 Cricksoft hugbúnaðarfyrirtækið sem framleiðir Clicker5

Hugbúnaður
David Cameron

David William Donald Cameron (f. 9. október 1966) er breskur þingmaður og fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands og leiðtogi Íhaldsflokksins. Cameron var 43 ára þegar hann tók við embættinu og er því næst yngsti forsætisráðherrann í sögu Bretlands á eftir Robert Jenkinson sem var 42 ára þegar hann tók við embætti.

Cameron nam heimspeki, stjórnmálafræði og hagfræði við Oxford-háskóla og útskrifaðist með fyrsta flokks einkun. Að námi loknu vann hann ýmis trúnaðarstörf fyrir Íhaldsflokkinn og stofnanir tengdar honum en starfaði síðan í sjö ár hjá fjölmiðlafyrirtækinu Carlton Communications.

Fyrsta framboð Cameron til þingsetu á breska þinginu kom til í þingkosningunum 1997 þegar hann bauð sig fram í kjördæminu Stafford en náði ekki kjöri. Í kosningunum 2001 náði hann þó á þing fyrir kjördæmið Witney í Oxfordshire. Tveimur árum síðar var hann kominn í framlínu flokksins í þinginu og fyrir kosningarnar 2005 stýrði hann stefnumótunarvinnu Íhaldsflokksins.

Cameron sigraði í leiðtogakjöri íhaldsmanna árið 2005 en hann var af mörgum talinn vera ungur og hófsamur stjórnmálamaður sem gæti mögulega náð til yngri kjósenda. Undir hans forystu náði íhaldsflokkurinn loks forskoti á Verkamannaflokkinn í skoðannakönnunum, í fyrsta skiptið frá stórsigri Verkamannaflokksins undir forystu Tony Blair árið 1997. Í þingkosningunum 6. maí 2010 fengu íhaldsmenn flest atkvæði og flest þingsæti en náðu þó ekki hreinum meirihluta. Þann 11. maí sagði Gordon Brown af sér sem forsætisráðherra og fékk Cameron þá umboð til að mynda nýja ríkisstjórn í samstarfi með Frjálslyndum demókrötum.

Eftir Bretar kusu að ganga úr Evrópusambandinu í þjóðaratkvæðagreiðslu sagði hann af sér. Theresa May tók við af honum í embætti forsætisráðherra þann 13. júlí 2016.

Heimild 
 

Cameron, David
Cameron, David
Reitir fasteignafélag

Reitir fasteignafélag er þjónustufyrirtæki á sviði útleigu á atvinnuhúsnæði á Íslandi. Fyrirtækið var stofnað árið 2009. Reitir hafa yfir að ráða fjölbreyttu fasteignasafni sem samanstendur af um 130 fasteignum sem staðsettar eru víðsvegar um landið. Innan fasteignasafns Reita má finna verslunarhúsnæði í helstu verslunarmiðstöðvum landsins, fjölbreytt skrifstofuhúsnæði og margskonar lager- og iðnaðarhúsnæði. Meðal þekktra fasteigna má nefna Kringluna, Hótel Hilton, Hótel Reykjavik Natura, Kauphallarhúsið, Holtagarða og nokkrar af perlum íslenskrar byggingarsögu sem staðsettar eru í miðbæ Reykjavíkur.
Stofnað 2009
Íslensk fyrirtæki
Adobe Flash

Adobe Flash (áður Macromedia Flash) er margmiðlunarhugbúnaður, sem er ekki lengur studdur (nema í Kína), frá Adobe Systems sem miðlar gagnvirkni, kvikmyndum og hljóði á vefinn. Með Flash er hægt að setja rastamyndir og vigurmyndir upp á tímalínu til að útfæra hreyfingar og skrifta þær með innbyggða forritunarmálinu ActionScript. Flash-skrár (með endinguna SWF) keyra í Flash-spilara sem getur verið íforrit í vafra eða sjálfstætt notendaforrit.

Tenglar 
 Adobe Flash Player

Margmiðlunarhugbúnaður
Teikniforrit
Scribus

Scribus er frjálst umbrotsforrit sem notast við viðfangasafnið Qt. Það býður upp á aðgerðir fyrir umbrot og letursetningu. Það styður líka gerð gagnvirkra PDF-skjala. Forritið styður helstu myndasnið, þar á meðal SVG fyrir vigurmyndir. Það styður einnig CMYK-litakerfið og notkun ICC-litasniða fyrir prentun. Það er með innbyggðan þriðja stigs PostScript-rekil fyrir prentun og skriftutúlk sem skilur Python-skriftur.

Scribus notar eigið skjalasnið, SLA, sem byggir á XML. Það getur ekki lesið skjöl beint úr séreignarhugbúnaði eins og QuarkXPress, Microsoft Publisher, Adobe InDesign og Adobe PageMaker.

Frjáls hugbúnaður
Hugbúnaður sem notar Qt
Umbrotsforrit
CMYK

CMYK (oft borið fram „smikk“) er fjögurra lita frádrægt litakerfi sem er algengt í litprentun. Nafnið vísar til enskra heita fjögurra prentlita sem sumar prentvélar nota: cyan (blágrænn), magenta (vínrauður), yellow (gulur) og key black (lykilsvartur). 

Í viðlægum litakerfum eins og RGB mynda allir litirnir hvítan en svartur er litleysa (alger skortur á ljósi) en í frádrægum litakerfum eins og CMYK er þessu öfugt farið þar sem hvítur er flöturinn sem prentað er á (blaðið) og því litleysa en allir þrír litirnir samanlagðir mynda svartan. CMYK-litgreining getur greint mynd í þrjá hluta þannig að svartir fletir myndist við samsetningu litanna þriggja eða í fjóra hluta þar sem svartur er prentaður sérstaklega.

Tenglar 
 

Litakerfi
Prentun
Web Content Accessibility Guidelines

Web Content Accessibility Guidelines (lausl. „viðmiðunarreglur fyrir aðgengi að vefsíðum“) eru viðmiðunarreglur W3C fyrir vefaðgengi fólks með fötlun. Reglurnar eru þróaðar af verkefninu Web Accessibility Initiative sem hófst árið 1997. Þær eru settar fram sem leiðbeiningar um það hvernig hægt er að hanna vefsíður þannig að þær nýtist öllum og styðji við margs konar aðgangsbúnað, þar á meðal takmarkaðan búnað eins og farsíma. WCAG skilgreinir þrjú stig aðhæfingar: reglur sem allir verða að fylgja (A), reglur sem allir ættu að fylgja (AA) og reglur sem sumir gætu fylgt til að tryggja fleirum aðgengi (AAA).

Fyrsta útgáfa WCAG varð W3C-tilmæli 5. maí 1999. Hún þótti brátt úrelt eftir því sem vefurinn þróaðist. Önnur útgáfa varð að tilmælum 11. desember 2008 eftir langt og strangt umsagnarferli.

Tenglar 
 WCAG 1.0
 WCAG 2.0
 WAI Introduction to WCAG

Aðgengi
W3C-tilmæli
W3C-tilmæli

W3C-tilmæli er lokastig staðfestingarferlis Alþjóðasamtaka um veraldarvefinn (W3C) fyrir nýjar viðmiðunarreglur eða staðla sem samtökin gefa út. Drög að reglum verða að tilmælum eftir ítarlegt umsagnarferli þar sem tekið er tillit til athugasemda bæði frá aðildarfélögum W3C og almenningi. W3C-tilmæli eru í reynd alþjóðlegir staðlar fyrir Veraldarvefinn.

Tenglar
 Vefur W3C 

World Wide Web Consortium
Vefstaðlar
James Chanos

James Chanos (fæddur 1958) er bandarískur kaupsýslumaður og stjórnandi Kynikos Associates, áhættusjóðs sem sérhæfir sig í skortsölu. Chanos er einna þekktastur fyrir það að hafa hagnast á gjaldþroti bandaríska orkufyrirtækisins Enron.

Chanos hefur vakið athygli fyrir svartsýnar spár sínar varðandi Kína en hann telur að verðbóla hafi myndast á kínverskum fasteignamarkaði.

Tilvísanir 

Chanos, James
Goðn

Goðn (danska: Gudenå eða Gudenåen) er fljót á Jótlandi í Danmörku og er lengst fljóta þar í landi, 158 km.

Fljótið Goðn í rímþraut 
Í  gamalli rímþraut var reynt að ríma á móti orðunum Boðn og Hveðn: 
Seint mun þverra Són og Boðn,
seint munu Danir vinna Hveðn.

Sveinbjörn Egilsson leysti þessa rímþraut á 19. öld með botninum:

Fyrr mun laxinn flýja úr Goðn,
og Finnum öllum sneiðast héðn.

Fljót í Danmörku
Marjorie Bruce

Marjorie Bruce (desember 1296 – 1316?) eða Marjorie de Brus var skosk konungsdóttir og móðir Róberts 2. Skotakonungs, fyrsta konungsins af Stúart-ættinni.

Marjorie var dóttir Róberts (the) Bruce, jarls af Carrick og síðar Skotakonungs og fyrri konu hans, Ísabellu af Mar, sem lést nítján ára að aldri, skömmu eftir fæðingu Marjorie. Árið 1302 giftist Róbert aftur aðalsjómfrú að nafni Elizabeth de Burgh, sem samkvæmt sumum heimildum var aðeins um 13 ára að aldri, en aðrar heimildir telja hana þó nokkrum árum eldri. Hann var krýndur konungur Skotlands 27. mars 1306 og Marjorie varð þá prinsessa af Skotlandi en naut þeirrar tignar ekki lengi því að á þessum árum voru Skotar að berjast fyrir sjálfstæði sínu frá Englandi og í júní sama ár tapaði faðir hennar orrustu við Játvarð 1. Englandskonung. Hann sendi þá konu sína, dóttur og tvær systur sínar til norðurhluta Skotlands til að tryggja öryggi þeirra en jarlinn af Ross sveik þær í hendur Játvarðs, sem hélt þeim föngnum  á mismunandi stöðum í Englandi. 

Marjorie var send í nunnuklaustrið í Watton í Jórvíkurskíri og var þar í um átta ár, eða þar til Játvarður 2. sleppti henni úr haldi um 1314, hugsanlega í skiptum fyrir enska aðalsmenn sem teknir höfðu verið til fanga í orrustunni við Bannockburn þá um sumarið. Í þeim bardaga hafði Walter Stewart, stallari Skotlands, þótt sýna sérlega góða framgöngu og fékk hönd hinnar ungu konungsdóttur að launum. 

Snemma árs 1316 (líklega 2. mars) féll Marjorie af hestbaki nálægt Paisley í Renfrew-skíri í Skotlandi. Hún var þá komin að því að fæða barn. Samkvæmt einni útgáfu sögunnar fékk hún fæðingarhríðir við fallið, var flutt í klaustrið í Paisley og dó þar nokkrum klukkustundum síðar eftir að hafa fætt son. Önnur útgáfa segir að hún hafi hálsbrotnað og dáið samstundis en barnið hafi verið tekið með keisaraskurði og bjargað. Marjorie varð nítján ára, rétt eins og móðir hennar. Hún er grafin í klaustrinu.

Róbert, sonur hennar, var ríkisarfi frá 1318 til 1324 en þá eignaðist afi hans son, Davíð, með seinni konu sinni. Davíð var konungur 1329-1371 en dó barnlaus og þá tók Róbert við. Hann var fyrsti konungur Skota af Stúart-ætt og Marjorie þar með ættmóðir hennar.

Heimildir 
 

Saga Skotlands
Skotar
Stuart-ætt
George le Nagelaux

George le Nagelaux (fæddur 2. mars 1986) tónlistarmaður frá Vín í Austurríki. Hann semur einkum raftónlist (techno).

Ágrip af útgáfusögu 
 2005 Machinespirit EP 
 2008 Rhythm Slave EP 
 2008 Redemption EP
 2009 Origin Of Men EP
 2009 No Resistance EP
 2009 Industrialisation EP
 2010 Brassbound EP
 2010 Takeover EP
 2010 Das Dunkel Spricht

Tenglar 
 Yfirlit yfir útgáfusögu George le Nagelaux á Discogs

Nagel, Georg Immanuel
Teknótónlist
Austurrísk tónskáld
Sjómannadagurinn

Sjómannadagurinn er fyrsti sunnudagurinn í júní ár hvert, nema ef hvítasunnu ber upp á þann dag, þá er hann næsti sunnudagur þar á eftir. Hann er hátíðisdagur allra sjómanna. Dagurinn var fyrst haldinn hátíðlegur þann 6. júní árið 1938 í Reykjavík og á Ísafirði en frá upphafi 20. aldar tíðkaðist að halda sérstakar sjómannamessur í kirkjum áður en þilskipin héldu til veiða eftir vetrarlægi, sem var yfirleitt 3. eða 4. sunnudag eftir þrettánda. Árið 1987 var dagurinn lögskipaður frídagur sjómanna.

Tilvísanir

Tenglar 

 Fyrsti sjómannadagurinn; grein í Alþýðublaðinu 1938
 Stórfengleg hátíðahöld sjómanna; grein í Morgunblaðinu 1938
 Íslendingar og hafið; grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1968
 Sjómannadagurin var stofnaður til þess að efla samstöðu meðal sjómanna; grein í Morgunblaðinu 1988
 Fyrsti sjómannadagurinn ógleymanlegur; hluti af grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1983

Dagatal
Íslenskir fánadagar
Páll Ísólfsson

Páll Ísólfsson (12. október 1893 – 23. nóvember 1974) var íslenskt tónskáld, orgelleikari, píanóleikari, hljómsveitarstjóri og söngstjóri. Páll gegndi fjölda starfa og var einn helsti forystumaðurinn í íslenskum tónlistarmálum á 20. öld. 

Páll fæddist á Stokkseyri. Til Reykjavíkur kom hann árið 1908 og lærði tónlist hjá Sigfúsi Einarssyni. Hann lærði á orgel hjá Karl Straube í Leipzig (1913-18). Páll fór síðan til Parísar til frekara náms árið 1925 og nam þar hjá Joseph Bonnet. Að því loknu hóf Páll störf við tónlist á Íslandi. Hann varð forystumaður í íslensku tónlistarlífi um áratugi og orgelsnillingur. Páll var stjórnandi Lúðrasveitar Reykjavíkur frá 1924-1936 og skólastjóri Tónlistarskólans í Reykjavík 1930 til 1957. Hann var organisti Fríkirkjunnar í Reykjavík 1926-1939 og síðan við dómkirkjuna í Reykjavík frá 1939-1967.

Dóttir Páls var Þuríður Pálsdóttir sópransöngkona.

Tenglar 

 Glatkistan

Íslensk tónskáld
Net (stærðfræði)

Sjá einnig greinina um netafræði.

Net er leið til að tákna mengi hluta (sem nefnast hnútar) í stærðfræði þar sem tveir hnútar geta tengst hvorum öðrum með svo kölluðum leggjum.

Sjá einnig 
 Snara
 Tvíhlutanet
 Ofurnet

Heimildir 

Netafræði