alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Alnus × peculiaris

Alnus peculiaris er elriblendingur sem var fyrst lýst af Hiyama. Þetta er blendingur Alnus firma × Alnus pendula. Hann finnst á Kyūshū eyju í Japan.

Tilvísanir

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Alnus × pubescens

Alnus × pubescens er elriblendingur sem var fyrst lýst af  Ignaz Friedrich Tausch. Þetta er blendingur Alnus glutinosa × Alnus incana, og kemur fyrir í norður og mið Evrópu.

Myndir

Tilvísanir

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Alnus × suginoi

Alnus × suginoi er elriblendingur sem var fyrst lýst af Junichi Sugimoto. Þetta er blendingur Alnus hirsuta × Alnus serrulatoides. Hann finnst í Japan.

Tilvísanir

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Alnus rhombifolia

Alnus rhombifolia, er elritegund sem er ættuð frá vestur Norður Ameríku, frá British Columbia og Washington austur til vestur Montana, suðaustur til Sierra Nevada, og suður til suður Kaliforníu.

Tilvísanir

Ytri tengla
 Jepson Manual treatment-  Alnus rhombifolia
USDA: Alnus rhombifolia  - data and range maps 
Alnus rhombifolia - Photo gallery

Birkiætt
Elri
Niturbindandi tré og runnar
Calpurnia

Calpurnia Pisone (75 f.Kr. – 44 f.Kr.) var síðasta eiginkona Júlíusar Sesar.

Æviágrip 
Calpurnia var dóttir þingmannsins Lucio Calpurnio Pisone Cesonino. Hún giftist Sesar 59 f.Kr..

Áður hafði Sesar verið giftur Pompeu, en sleit við hana samvistum 62 f.Kr., og enn áður Corneliu Cinnu yngri, sem lést við barnsburð 68 f.Kr. Í sínu ungdæmi ennfremur hafði Sesar verið trúlofaður Cossuzia til ársins 84 f.Kr.

Plútarkos segir frá því að Calpurnia hefði haft vitrun morguninn sem Sesar var myrtur (15 mars 44 f.Kr.) og reynt árangurslaust að telja Sesar frá því að fara til þingsins, þar sem setið var um hann. Það var Decimus Junius Brutus Albinus, einn af samsærismönnunum, sem sagði Sesari að hlusta ekki á konuna, segjandi honum að hann myndi tapa áliti í augum þingsins ef enhver hefði tilkynnt að hann gæti ekki mætt til þingsins því hann biði skárri draumfara konu sinnar.

Hún eignaðist engin börn ásamt Sesari. Eftir því sem haft er eftir Plútarkosi lét Calpurnia eftir morð eiginmanns síns Markús Antóníus hafa allt sem Sesar hafði skrifað í bækur og lista og alla hans peninga sem alls vógu 300 talentur.

Rómverjar
Karl 14. Jóhann

Karl 14. og 3. Jóhann, einnig þekktur sem Karl Jóhann, (26. janúar 1763 – 8. mars 1844) var konungur Svíþjóðar (sem Karl 14. Jóhann) og Noregs (sem Karl 3. Jóhann) frá 1818 til dauðadags. Hann var einnig ríkisstjóri og í reynd þjóðhöfðingi frá 1810 til 1818. Hann var jafnframt fursti af Pontecorvo á Ítalíu frá 1806 til 1810.

Karl Jóhann fæddist undir nafninu Jean-Baptiste Jules Bernadotte í Frakklandi. Hann var herforingi og marskálkur Frakklands í þjónustu Napóleons Frakkakeisara en samband þeirra var nokkuð stormasamt. Napóleon gerði hann að fursta Pontecorvo þann 5. júní 1806 en Bernadotte hætti að nota þann titil árið 1810 þegar hann var kjörinn arftaki hins barnslausa Karls 13. Svíakonungs. Sænski baróninn Carl Otto Mörner hafði mælt með Bernadotte. Eftir að Bernadotte gerðist kjörsonur Karls 13. tók hann upp nafnið Karl. Hann notaði ekki ættarnafnið Bernadotte í Svíþjóð en konungsættin sem hann stofnaði ber þó það nafn enn í dag.

Tilvísanir

Bernadotte-ætt
Svíakonungar
Franskir marskálkar
Herforingjar í Napóleonsstyrjöldunum
Noregskonungar
Tólgarkerti

Tólgarkerti voru ljósfæri sem talið er að farið hafi verið að gera á 15.öld.  Helstu ljósfæri til forna voru kolur sem voru gerðar úr mjúkum steinum, íhvolf bein og lampar sem voru tvöfaldar kolur. Ljósmetið var mörin úr kindunum, hrossafeiti, hvalspik, sellýsi sem þótti best, hákarlalýsi og lýsi úr fiskalifur en þorskalýsið var talið lakast. 

Líklegt er talið að menn hafi nokkuð snemma komist upp á lag með að steypa kerti úr harðri feiti eins og sauðatólg sem var fremur dýr og voru þau þess vegna ekki notuð hversdagslega á alþýðuheimilum heldur voru þau helst notuð við guðsþjónustur.

Gerð tólgarkerta 
Tólgarkertin var auðvelt að gera á íslenskum heimilum og var þá tólgin brædd og hellt í djúpt ílát með heitu vatni í botninum. Tólgin helst þá bráðin því vatnið er volgt undir. Ofan í þetta var svo kveiknum dýft en hann var oft gerður úr gömlum léreftsflíkum sem rifnar höfðu verið í ræmur, en kveikurinn var einnig oft gerður úr hrosshári, snúinni ull eða fífu, þó þekktist það einnig að kveikurinn hafi verið úr innfluttu ljósagarni. Því þurftu heimilin oft að afla fífuullar á sumrin, sem var oftast starf barna og unglinga.

Þegar kerti voru steypt í strokk, var fyrst hellt í strokkinn sjóðandi vatni, og síðan bræddri tólg. Nokkrir ljósagarnsspottar um 12 þumlunga langir voru festir á prik, 6-8 saman með litlu millibili. Var þeim síðan dýft í tólgina. Síðan var tekið annað prik með jafnmörgum spottum og farið með eins og hið fyrra. Fór prikafjöldinn eftir því, hvað mörg kerti átti að steypa. Jafnóðum og tólgin storknaði, var þeim dýft í strokkinn á ný, þar til öll kertin voru orðin nógu gild. Strokkkerti voru algeng í Rangárvallasýslu um 1880.

Mismunandi tólgarkerti 
Til voru svonefnd kóngakerti en þau voru búin til með því að binda þrjú rök neðan í spýtu og hnýta endarökin á mitt miðjurakið. Þetta átti að vera tákn vitringanna þriggja frá austurlöndum. Þess konar kert voru á jólunum sem altarisljós í kirkjum. Á aðfangadagskvöld var hins vegar hefð fyrir því að allir á heimilinu fengju sitt eigið tólgarkerti.

Heimildaskrá 
Jónas Jónasson. (1961). Íslenzkir þjóðhættir (3.útgáfa). Reykjavík: Ísfoldarprentsmiðjan h.f.
Guðmundur Þorsteinsson. (1990). Horfnir starfshættir og leiftur frá liðnum öldum (2.útgáfa). Reykjavík: Bókaútgáfan Örn og Örlygur hf.
Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn. (e.d.) Jólaljósin. Sótt 10.nóvember 2017 af http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3285182
Þjóðmminjasafn Íslands. (e.d.) Jólaskraut. Sótt 11.nóvember 2017 af http://www.thjodminjasafn.is/jol/jolaskraut/
Rjómabúið á Baugsstöðum

Rjómabúið á Baugsstöðum er rjómabú sem var stofnað af 48 bændum úr Stokkseyrarhreppi og öðrum nágrannahreppum árið 1904 en var tekið í notkun árið 1905. Rjómabúið stendur við Þórðarker við Baugsstaðaá og var það Jón Gestsson sem að smíðaði húsið. Rjómabúið var síðast í notkun árið 1952 og er það lengst starfandi rjómabú sem uppi hefur verið á Íslandi en þegar mest var um rjómabú á hér á landi voru þau um 30 starfandi. 

Stofnað var varðveislufélag um rjómabúið árið 1971 en fjórum árum seinna árið 1975 var rjómabúinu breytt í safn sem að nú er opið almenningi, á safninu er hægt að finna allan þann búnað sem að notaður var þegar rjómabúið var enþá starfandi og svo eru upprunalegar vélar rjómabúsinns settar í gang fyriri gesti. Vélarnar í rjómabúinu gengu fyrir vatni frá vatnshjóli en það var grafinn 1500 metra langur skurður úr Hólavatni svo hægt væri að setja vélarnar í gang. Í rjómabúinu var framleitt smjör, ostur og fleira sem gert var úr rjóma, flest þess sem framleitt var í rjómabúinu var selt til Englands undir nafninu “Danish butter”.

Heimildaskrá 
Byggðarsafn Árnesinga. Rjómabúið á Baugsstöðum. Skoðað 28. nóvember, 2017, http://www.husid.com/onnur-sofn/rjomabuid-a-baugsstodum/
Sveppagaldrar í Sveppaborg

Sveppagaldrar í Sveppaborg (franska: Il y a un sorcier à Champignac) er önnur Svals og Vals-bókin og fyrsta sagan í fullri lengd. Höfundur hennar var Franquin. Sagan birtist í teiknimyndablaðinu Sval 1950-51 en kom út á bókarformi árið 1951. Íslensk útgáfa kom út árið 2017 hjá Froski útgáfu.

Söguþráður 
Svalur og Valur bregða sér í útilegu í námunda við hina friðsælu Sveppaborg. Þegar þangað er komið uppgötva þeir að undarlegir hlutir eru á seyði: skepnur bænda hríðhorast eða vaxa með ógnarhraða og fólk fellur í fastasvefn. Oftar en ekki finnast torkennilegir sveppir á vettvangi. Reiði bæjarbúa beinist að sígauna nokkrum, sem er sakaður um að vera göldróttur. Svalur og Valur efast þó um sekt hans.

Í námunda við bæinn er dularfullt setur sérviturs greifa. Greifinn rænir Val og framkvæmir á honum tilraunir. Valur öðlast tímabundna ofurkrafta og frelsar sígaunann úr klóm reiðs múgsins. Sveppagreifinn biðst afsökunar á ónæðinu sem tilraunir hans hafa valdið og lofar að bæta skaðann.

Skömmu síðar lesa Svalur og Valur um aldraðan íþróttamann sem sigri í hverju mótinu á fætur öðru. Grunur þeirra er fljótlega staðfestur: greifinn hefur þróað sveppalyf sem gefur honum ofurkrafta. Með því að keppa á íþróttamótum hyggst hann safna peningum til að standa undir rannsóknum sínum.

Smáglæpamaður kemst á snoðir um töfralyfið. Hann stelur því og gerist stórtækur ræningi með ofurkrafta. Að lokum dvína þó áhrif lyfsins og Svalur og Valur koma honum í hendur lögreglu.

Fróðleiksmolar 
 Þetta er fyrsta bókin þar sem Sveppagreifinn kemur við sögu. Í bókinni er hann ástríðufullur vísindamaður sem hugsar ekkert um afleiðingar gjörða sinna og skeytir lítið um aðra. Persóna hans átti eftir að breytast mikið í næstu bókum.
 Í bókinni skapar Franquin samfélagið Sveppaborg, sem síðar átti eftir að veða vettvangur fjölmargra sagna í bókaflokknum. Ýmsar aukapersónur, s.s. hinn alvörugefni og málglaði borgarstjóri Sveppaborgar eru kynntar til sögunnar.

Útgáfuupplýsingar 
Sveppagaldrar í Sveppaborg var gefin út af Froski útgáfu árið 2017. Jean Antoine Posocco, eigandi útgáfunnar, sá um uppsetningu og handskrift. Auður S. Arndal er skráð fyrir íslenskri þýðingu.

Svalur og Valur
Rangeygni

Rangeygni er ástand þar sem augun beinast ekki eins þegar litið er á hlut. Rangeygni getur verið stöðug eða komið og farið.

Ef ástandið varir um langan tíma á æskuskeiði getur það valdið skertri sjón á auga. Ef rangeygni kemur skyndilega upp á fullorðinsárum er líklegra að það valdi því að sjá tvöfalt.

Rangeygni getur orsakast af vöðva(bilun), fjarsýni, truflunum í heila, höfuðhöggi eða sýkingum. Að fæðast fyrir tímann eikur líkur á rangeygni, ennfremur heilalömun (cerebral palsy) og ættarsaga. Talað er um innræna eða aðfallandi (esótrópiska) rangeygni, útræna eða fráfallandi (exótrópíska) og lóðrétta eða lóðrétt misfallandi (hípertrófíska) rangeygni. Algengi er um 2%.

Sjón
Virginia Raggi

Virginia Elena Raggi er ítölsk stjórnmálakona og fyrrverandi borgarstjóri Rómar fyrir Fimmstjörnuhreyfinguna.

Æviágrip
Sósíaldemókratar með Ignazio Marino sem borgarstjóra höfðu farið með völd í borginni. Marino neyddist hinsvegar til að segja af sér vegna kæruleysislegrar notkunar á opinberu fé og fundu sósíaldemókratar því annan til að gegna embætti sem eftir væri kjörtímabils.

Fremur gekk brösuglega fyrir hægriflokkana að ganga til kosninga þetta árið. Gátu þeir ekki sameinast um frambjóðenda og gengu því klofnir til kosninga. Silvio Berlusconi studdi Alfío Marchini en Norðursambandið Giorgiu Meloni. Kosið var í tveimur umferðum og þar sem allir kjósendur hægriflokkana (90 % af stuðningsmönnum Marchini og 99% af stuðningsmönnum Meloni) völdu Raggi fram yfir frambjóðenda sósíaldemókrata var eftirleikurinn auðveldur fyrir Raggi. Eitt af því fyrsta sem Raggi gerði í embætti borgarstjóra var að draga til baka framboð Rómarborgar um að hýsa Ólympíuleikana árið 2024 þar sem hún taldi að borgin yrði sliguð af skuldum ef til þess kæmi.

Árið 2018 fóru fram fjöldamótmæli gegn hnignandi innviðum Rómarborgar undir stjórn Raggi.

Í nóvember árið 2018 var Raggi sýknuð af ákæru um einkavinavæðingu. Hún hafði verið ákærð eftir að hún réð bróður eins nánasta aðstoðarmanns síns til að stýra ferðamannastefnu Rómar.

Raggi bauð sig fram til endurkjörs í borgarstjórnarkosningum Rómar árið 2021 en lenti í fjórða sæti í fyrri umferð kosninganna með aðeins 19% atkvæðanna.

Tilvísanir

Raggi, Virginia
Raggi, Virginia
Alexander 1. Rússakeisari

Alexander 1. (Александр Павлович eða Aleksandr Pavlovítsj á rússnesku) (23. desember 1777 – 1. desember 1825) var keisari Rússaveldis frá 23. mars 1801 til 1. desember 1825. Hann var jafnframt fyrsti rússneski konungur Póllands frá 1815 til 1825 og fyrsti rússneski stórhertogi Finnlands. Hann var stundum kallaður „Alexander helgi“.

Alexander fæddist í Sankti Pétursborg og var sonur stórhertogans Páls Petrovitsj, sem síðar varð Páll 1. Rússakeisari. Hann settist á keisarastól eftir að faðir hans var myrtur og ríkti yfir Rússlandi á stormasömu tímabili Napóleonsstyrjaldanna. Sem fursti og keisari gældi Alexander oft við frjálslyndishugmyndir í orði en í reynd viðhélt hann einveldi í anda forvera sinna. Á fyrstu árum valdatíðar sinnar kom hann á minniháttar samfélagsumbótum og síðar (1803-04) stórtækum menntamálaumbótum eins og byggingu nýrra háskóla. Áætlanir voru gerðar til að stofna þing og setja stjórnarskrá en þeim var aldrei hrint í framkvæmt.

Í Napóleonsstyrjöldunum breytti Alexander afstöðu Rússaveldis til Frakklands fjórum sinnum á milli 1804 til 1812 og fór frá því að vera hlutlaus í garð Napóleons til þess að vera andstæðingur hans, bandamaður og loks andstæðingur á ný. Árið 1805 gekk Alexander til liðs við Breta í þriðja bandalagsstríðinu en eftir herfilegan ósigur gegn Frökkum í orrustunni við Austerlitz gerðist hann bandamaður Napóleons. Hann barðist í minniháttar stríði gegn Bretum frá 1807 til 1812. Lítil sátt var þó á milli Alexanders og Napóleons, sérstaklega þegar kom að Póllandi, og því lauk bandalagi þeirra árið 1810. Alexander vann sinn mesta sigur árið 1812 þegar Rússlandsherför Napóleons mistókst herfilega og leiddi brátt til fullnaðarósigurs Frakkakeisarans. Sem meðlimur í bandalaginu sem sigraði Napóleon öðlaðist Alexander ný landsvæði í Finnlandi og Póllandi. Hann stofnaði „heilaga bandalagið“ til að hafa hemil á þjóðernissinnuðum byltingarhreyfingum í Evrópu sem hann taldi ógna lögmætum kristnum einvöldum. Hann hjálpaði Klemens von Metternich Austurríkiskanslara að kveða niður allar þjóðernis- og frjálslyndishreyfingar.

Á seinni hluta valdatíðar sinnar varð Alexander æ duttlungafyllri, afturhaldssamari og smeykari um að launráð væru brugguð gegn sér. Hann batt enda á margar umbætur sem hann hafði áður staðið fyrir, hreinsaði erlenda kennara úr skólum og gerði námsskrána guðræknari og íhaldssamari. Alexander lést árið 1825 og var þá barnlaus þar sem dætur hans tvær höfðu látist barnungar. Eftir mikla ringulreið tók yngri bróðir hans við og varð Nikulás 1. Rússakeisari.

Tilvísanir

Rússakeisarar
Rómanov-ætt
Konungar Póllands
Stórfurstar Finnlands
Alexander I

Alexander I getur átt við eftirfarandi:

 Alexander 1. páfa.
 Alexander 1. Rússakeisara

Aðgreiningarsíður
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018

Sveitarstjórnarkosningar árið 2018 voru haldnar þann 26. maí. Sveitarfélögin í landinu fóru úr 74 í 72 eftir kosningarnar þar sem sveitarfélögin Garður og Sandgerði sameinuðust annars vegar og Fjarðabyggð og Breiðdalshreppur hins vegar. Borgarfulltrúum í Reykjavík fjölgaði úr 15 í 23.

Framboð

Reykjavík
Sextán listar buðu fram í Reykjavík:
B - Framsóknarflokkurinn
C - Viðreisn
D - Sjálfstæðisflokkurinn
E - Íslenska þjóðfylkingin
F - Flokkur fólksins
H - Höfuðborgarlistinn
J - Sósíalistaflokkur Íslands
K - Kvennahreyfingin
M - Miðflokkurinn
O - Borgin okkar Reykjavík
P - Píratar
R - Alþýðufylkingin
S - Samfylkingin
V - Vinstrihreyfingin - grænt framboð
Y - Karlalistinn
Þ - Frelsisflokkurinn

Kópavogur
Níu listar buðu fram í Kópavogi:
B - Framsóknarflokkurinn
C - BF Viðreisn
D - Sjálfstæðisflokkurinn
J - Sósíalistaflokkur Íslands
K - Fyrir Kópavog
M - Miðflokkurinn
P - Píratar
S - Samfylkingin
V - Vinstrihreyfingin - grænt framboð

Hafnarfjörður
Átta listar buðu fram í Hafnarfirði:
B - Framsókn og Óháðir
C - Viðreisn
D - Sjálfstæðisflokkurinn
L - Bæjarlistinn Hafnarfirði
M - Miðflokkurinn
P - Píratar
S - Samfylkingin
V - Vinstrihreyfingin - grænt framboð

Garðabær
Fjórir listar buðu fram í Garðabæ:
B - Framsóknarflokkurinn
D - Sjálfstæðisflokkurinn
G - Garðabæjarlistinn
M - Miðflokkurinn

Seltjarnarnes
D - Sjálfstæðisflokkurinn
S - Samfylkingin
N - Viðreisn og Neslistinn
F - Fyrir Seltjarnarnes

Mosfellsbær 
8 listar buðu fram í Mosfellsbæ:M - Miðflokkurinn

B - Framsóknarflokkurinn

D - Sjálfstæðisflokkurinn

Í - Íbúahreyfingin og Píratar

S - Samfylkingin

V - Vinstrihreyfingin - grænt framboð

L - Vinir Mosfellsbæjar

C - Viðreisn

Akureyri
Sjö listar buðu fram á Akureyri:
B - Framsóknarflokkurinn
D - Sjálfstæðisflokkurinn
L - L-listinn
M - Miðflokkurinn
P - Píratar
S - Samfylkingin
V - Vinstrihreyfingin - grænt framboð

Tjörneshreppur
Aðeins einn listi var lagður fram í Tjörneshreppi, T-listi Tjörneslistans og taldist hann því sjálfkjörinn samkvæmt tilkynningu frá kjörstjórn Tjörneshrepps. Einnig var sjálfkjörið í Tjörneshreppi í sveitarstjórnarkosningunum 2014.

Eyja- og Miklaholtshreppur
Fram kom aðeins einn listi í Eyja- og Miklaholtshreppi, listi Betri byggðar, en hann var dregin til baka og verður því persónukjör í hreppnum.

Úrslit

Reykjavík

Kópavogur

Hafnarfjörður

Garðabær

Mosfellsbær

Seltjarnarnes

Akranes

Árborg

Akureyri

Reykjanesbær

Tilvísanir

Tenglar
 kosning.is Dómsmálaráðuneytið - Upplýsingar um framkvæmd sveitarstjórnarkosninganna 26. maí 2018
 Kosningasaga - Upplýsingasíða um kosningar á Íslandi
 Rúv -Sveitarstjórnarkosningar 2018
 Vísir - Kosningar 2018

Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi
2018
Hverabrauð

Hverabrauð er rúgbrauð sem er grafið í heitan jarðveg á hverasvæði og látið vera þar uns það er bakað.

Brauð
Júlíbyltingin

Júlíbyltingin árið 1830 var önnur stjórnmálabylting Frakklands á eftir frönsku byltingunni árið 1789. Í byltingunni var nýjum konungi, Loðvík Filippusi, komið til valda og nýtt stjórnarfyrirkomulag stofnað undir nafninu „júlíríkið“. Byltingin gerðist á þremur dögum, 27., 28. og 29. júlí, sem kallaðir eru „les Trois Glorieuses“ eða „dýrlegu dagarnir þrír“ á frönsku.

Eftir langar og hatrammar deilur við ráðherra sína og þingmenn reyndi Karl 10. konungur að hrifsa til sín frekari völd með Saint-Cloud-tilskipuninni þann 25. júlí 1830. Viðbrögðin voru slík að æstur múgur breyttist fljótt í allsherjar byltingu lýðveldissinna. Parísarbúar reistu götuvígi og réðust að konungshernum í orrustu sem kostaði um 200 hermenn líf sitt og 800 uppreisnarmenn. Konungurinn og fjölskylda hans flúðu París. Frjálslyndir en konunghollir þingmenn tóku málin í sínar hendur og tókst að viðhalda þingbundnu konungsveldi með því að breyta um konungsætt.

Orléans-ætt, ættkvísl Búrbónaættar, tók því við af gömlu konungsættinni og hertoginn af Orléans var lýstur „konungur Frakka“, en ekki konungur Frakklands eins og forverar sínir, undir nafninu Loðvík Filippus.

Tilvísanir

Byltingar
Saga Frakklands
1830
Dalaköttur

Heimkynni: Suður-Ameríka sunnanverð. Lengd: 42-66 cm. Rófa: 24-36 cm. Þyngd: 2-6 kg.

Dalaköttur er flokkaður sem kattardýr. Hann kann best við sig í runnagróðri, trjám og á graslendi. Hann veiðir uppi í trjánum, á jörðu niðri og í vatni, bæði froska og fisk, engu síður en nagdýr, eðlur, fugla og nýbúann gráhéra. Dalaköttur er nú friðaður en var áður mikið veiddur vegna gulbrúns eða silfurgrás feldarins, eftir að sala parduskattarfelda var bönnuð um 1980. Dalaköttur er friðaður líka vegna hversu viðkvæm staða hans er.

Tilvísun

Dalaköttur úr DÝRIN, LEIÐSÖGN Í MÁLI OG MYNDUM

Rándýr
Miðstéttarvæðing

Miðstéttarvæðing (millistéttarvæðing eða öðlun) (enska: gentrification í raun: „umbreyting til heldrimanna“ (gentry: lágaðall, heldra fólk))  er hugtak sem tengist uppbyggingarsögu borgarhverfa og tengist þar af leiðandi borgarskipulagningu. Miðstéttarvæðing er þegar ríkara fólk flytur inn í fátækari hverfi og hækka þar með fermetraverðið. Af þessum ástæðum hefur miðstéttarvæðing stundum verið kölluð „uppavæðing“ í hálfkæringi. 

Borgarskipulagning
Skipulagsmál
Ókapi

Ókapi er klaufdýr skylt gíröffum. Kjörsvæði ókapans er norðausturhluti Austur-Kongó í Mið-Afríku. Þótt ókapar líkist sebrahestum mest í útliti er hann náskyldari gíröffum. Ókapar geta náð allt að 1,5 m hæð og 2 – 2,2 m lengd. Þyngd ókapans er frá 200–350 kg en hali hans er 30–42 cm.

Ókapi var ekki greindur sem sérstök dýrategund fyrr en 1900–1901. Áður hafði hann stöku sinnum sést en aðallega aftan frá. Hann er styggur og hafði því þotið burt frá mönnum inn í þéttan skóginn. Örfáar gamlar húðir styrktu menn þeirri trú að ókapinn væri sebradýr sem hefðist við í skógi.

Útlit 
Feldur ókapa er snöggur og gljáandi. Dekkri hlutinn eru dökkrauðr, fjólublár, rauðbrúnn, brúnn eða svartur, allt eftir því hvernig ljósið fellur á hann.

Kýrin er hærri en tarfurinn og 25–50 kg þyngri. Kynin eru lík í útliti, með langan haus og háls, dökka snoppu og bol (sem hallar niður á við frá hálsi), stór eyru sem sitja aftarlega og rendur sem minna á sebradýr aftan á lend og lærum. Ókapinn er líka með hvíta eða gula flekki í andlitinu.

Hegðun 
Ókapinn fer um þéttan regnskóginn á daginn og étur lauf, mjúka sprota, brum, aldin og aðra plöntuhluta. Hann treystir fyrst og fremst á heyrnina í þéttum skóginum og blæs snöggt þegar hann rekst á aðra ókapa. Keppinautar fara í "hálsaslag" eins og gíraffar, að viðstaddri eðlunarfúsri kú, og gefa frá sér lágar stunur meðan á biðlun stendur. Kýrin gefur til kynna áhuga sinn með sams konar hljóðum og lyktarmerkjum á óðalinu. 

Ókapi vefur langri, svartri griptungu um lauf, brumhnappa og litlar greinar til að draga ætið upp í munninn. Hann snyrtir sig líka með tungunni og móðirin karar kálfinn með henni.

Kýrin ber einum kálfi í ágúst-október, eftir 425–491 dags meðgöngu. Hún ver kálfinn fyrir rándýrum en tengsl móður og afkvæmis eru ekki jafnsterk og hjá mörgum öðrum klaufdýrum. Á törfum eru hnúðar á höfðinu sem líkjast stuttum hornum. 

Klaufdýr
Coraline

Um kvikmyndina frá 2009, sjá Coraline (kvikmynd).
Coraline er skáldsaga fyrir börn eftir Neil Gaiman sem gefin var út af Bloomsbury og Harper Collins árið 2002. Stopmotion-mynd sem byggist á bókinni kom út árið 2009 en henni var leikstýrt af Henry Selick.

Breskar skáldsögur
Bókaárið 2009
Jóhannes skírari

Jóhannes skírari var farandtrúboði af gyðingaættum sem var uppi á fyrstu öld e. Kr. Hann er mikilvæg persóna í kristni, íslam og Bahá'í-trú Í öllum þessum trúarbrögðum er hann talinn spámaður og í mörgum kristnum trúarhópum er hann heiðraður sem dýrlingur.

Jóhannes notaði skírn sem megintákn trúarhreyfingarinnar sem hann boðaði. Almennt er talið að Jóhannes hafi skírt Jesús. Sumir fræðimenn telja að Jesús hefi verið fylgimaður eða lærisveinn Jóhannesar. Þessi kenning stangast nokkuð á við orð Jóhannesar sjálfs í trúarritum, en þó er minnst á það í Nýja testamentinu að sumir af fyrstu stuðningsmönnum Jesú hafi verið fylgimenn Jóhannesar þar áður. Sagnfræðingurinn Jósefos Flavíos minnist einnig á Jóhannes í ritum sínum. Sumir fræðimenn halda ennfremur að Jóhannes hafi verið undir áhrifum frá meinlætamanninum Essenes, sem átti von á dómsdegi og framkvæmdi athafnir sem svipaði mjög til skírnar.

Samkvæmt Nýja testamentinu átti Jóhannes von á komu frelsara sem yrði merkari en hann sjálfur. Kristnir menn líta almennt á Jóhannes sem forvera eða forboða Jesú.

Samkvæmt Matteusarguðspjalli Nýja testamentsins var Jóhannes skírari líflátinn að tilskipan Heródesar Antípasar konungs. Um aftöku hans segir:

En Heródes hafði látið taka Jóhannes höndum, fjötra hann og varpa í fangelsi vegna Heródíasar, konu Filippusar bróður síns, því Jóhannes hafði sagt við hann: „Þú mátt ekki eiga hana“. Heródes vildi deyða hann, en óttaðist lýðinn, þar eð menn töldu hann vera spámann.

En á afmælisdegi Heródesar dansaði dóttir Heródíasar dans frammi fyrir gestunum og hreif Heródes svo, að hann sór þess eið að veita henni hvað sem hún bæði um.

Að undirlagi móður sinnar segir hún: „Gef mér hér á fati höfuð Jóhannesar skírara.“

Konungur varð hryggur við, en vegna eiðsins og gesta sinna bauð hann að veita henni þetta. Hann sendi í fangelsið og lét hálshöggva Jóhannes þar. Höfuð hans var borið inn á fati og fengið stúlkunni, en hún færði móður sinni.

Lærisveinar hans komu, tóku líkið og greftruðu, fóru síðan og sögðu Jesú.

Miðað er við að aftaka Jóhannesar skírara hafi farið fram þann 29. ágúst og er sá dagur stundum haldinn heilagur meðal kristinna manna sem höfuðdagur.

Tilvísanir

Persónur í nýja testamentinu
Spámenn
Kristnir dýrlingar