alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Agria (kartafla)

Agria er meðalseint kartöfluyrki, með fáum en stórum hnýðum, sem er seint til að spíra. Þetta er mjölkennd yrki. 

Það er notað aðallega í "franskar" og snakk. 

Yrkin Fontane og Markies voru ræktuð af Agria. Agria kemur sjálft af yrkjunum Quarta og Semlo.

Ytri tenglar 
 Europlant-Sortenbeschreibung Agria (PDF; 67 kB)

Tilvíasanir

Kartöfluyrki
Logic

Sir Robert Bryson Hall II (fæddur 22. janúar 1990), betur þekktur undir sviðsnafninu Logic er bandarískur rappari. Hann er uppalinn í Gaithersburg í Maryland. Áhugi hans á tónlist kviknaði eftir að hafa horft á myndina Kill Bill eftir leikstjórann Quentin Tarantino en myndin er þekkt fyrir tónlistina sína. Fyrsta platan hans kom út árið 2009 undir nafninu Logic: The Mixtape og gaf hann svo út aðra plötu árið 2010 undir nafninu Young, Broke & Infamous in 2010. Stuttu eftir það skrifaði hann undir samning hjá Visionary Music Group og gaf hann út 3 plötur eftir það.''

Bandarískir rapparar
Ossían

Ossían er sögumaður og að sögn höfundur söguljóða sem gefin voru út af skoska skáldinu James Macpherson frá árinu 1760. James Macpherson hafði safnað efni á galísku sem varðveist hafði í munnlegri geymd, efni sem sagt var vera fornt og var útgáfan þýðing hans á því. Ossíankviða var mjög vinsæl þegar hún kom út. Kvæðin voru þýdd á mörg tungumál og í Bretlandi urðu miklar deilur og Macpherson var talinn loddari. Það hefur komið fram að hann safnaði raunverulega galískum kvæðum en hann er talinn hafa farið frjálslega með heimildir og oft eru kvæðin sögð óekta og falsanir. Það er gjarna litið svo á að  Macpherson sé sjálfur höfundur Ossíankviðu fremur en  kvæðin séu byggð á þýðingum.

Aðalhetja sögunnur er Fingal eða Finn Cumalsson. Sonur Finns er Ossían og það er hann sem er sögumaður.  Sonur Ossíans heitir Oskar. Í skáldritum Íra frá 15. öd er Finn látinn vera æðsti herforingi yfir herliði sem sér um landvarnir gegn árásum útlendinga á 2. öld. Herliðið er kallað fiann og þaðan er komið nafnið Feníar sem Írar nota. Þegar Finn og Fenýar hans voru ekki í ófriði voru þeir á dýraveiðum eða lentu í ástarævintýrum. Þessi írsku skáldrit frá 15. öld eru frábrugðin frásögninni í kvæðunum sem Macpherson gaf út. Orðið fianna (eintala fiann) þýðir í írsku uppruna víkingar og táknar norræna víkinga. Í elstu frásögnunum er Finn Cumalsson látinn vera fylkiskonungur frá Leinster og hefur sú saga tekið breytingum og orðið fyrir norrænum árhrifum, sérstaklega á 11. öld. Þannig er Finn  sagður vera Caittlil finn eða Ketill hvíti sem féll árið 857 fyrir Ólafi herkonungi í Dýflinni. Féll allt lið Ketils með honum og var helftin Írar en hitt frá Norðurlöndum.

Tilvísanir

Heimildir 
 Króma, kvæði eftir Ossían, Ný sumargjöf, (01.01.1865), Bls. 92 
 Karthon kvæði eftir Ossian, Ný félagsrit,  (01.01.1854), Bls. 201

Skoskar bókmenntir
Guðjón Reynisson

Guðjón Reynisson, (25. febrúar 1994), er íslenskur trommari og lagahöfundur. Hann var helst þekktur sem stofnandi og meðlimur The Vintage Caravan. Hann spilaði með hljómsveitinni frá 2006 til 2015. Árið 2015 ákvað hann að leggja kjuðana á hilluna og huga að námi. Í dag stundar hann nám við Háskólann á Akureyri þar sem hann leggur stund á sjávarútvegsfræði.

Tilvísanir 

Íslenskir tónlistarmenn
Íslenskir trommarar
Kristján Pétur Andrésson

Kristján Pétur Andrésson, fæddur 21. ágúst 1991 í Stykkishólmi, er íslenskur körfuknattleiksmaður.

Ferill
Kristján kom upp í gegnum yngri flokka Snæfells og lék sinn fyrsta meistaraflokksleik með félaginu árið 2009. Í febrúar 2011 var hann lánaður til 1. deildarliðs Skallagríms þar sem hann skoraði 14,7 stig að meðaltali í 7 leikjum í deild og úrslitakeppni. Haustið 2011 skipti hann yfir til KFÍ og hjálpaði þeim að vinna 1. deildina vorið 2012. Hann lék 18 leiki með KFÍ í Úrvalsdeild karla tímabilið eftir og skoraði þar 12,4 stig að meðaltali í leik. 

Kristján skipti yfir til Snæfells haustið 2013 og svo til ÍR haustið 2014 og lék með þeim tvö tímabil áður en meiðsli urðu til þess að hann lagði skóna á hilluna. Tímabilið 2016-2017 var hann formaður körfuknattleiksdeildarinnar hjá ÍR.

Í janúar 2018 tók hann fram skóna á nýjan leik og lék einn leik með Þór Akureyri í Úrvalsdeild karla. Hann lék með liði Þórs sem sigraði 1. deildina tímabilið 2018-2019 og vann sér sæti aftur í Úrvalsdeildinni.

Titlar
Íslandsmeistari
2010
Bikarmeistari
2010
Meistarakeppni karla
2010
Fyrirtækjabikarinn
2010
Deildarmeistari
2011
1. deild karla
2012, 2019

Heimildir

Tenglar
Tölfræðisíða á KKÍ.is

Íslenskir körfuknattleiksmenn
Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik
Allium acutiflorum

Allium acutiflorum er tegund af laukplöntum, ættuð frá norðvestur Ítalíu (Liguría) og suðaustur Frakklandi (Korsíka meðtalin).

Allium acutiflorum er með staka kúlulaga lauka. Blómstöngullinn er að 40 sm hár, rörlaga. Blöðin eru striklaga, mjókka í endann, allt að 15 sm löng. Blómskipunin er kúlulaga, með um 40 blómum. Krónublöðin eru fjólublá með dekkri miðstreng.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
Allium vineale

Allium vineale er fjölær lauktegund, ættuð frá Evrópu, norðvestur Afríku og Miðausturlöndum. Tegundin hefur verið flutt til Ástralíu og Norður Ameríku, þar sem hún er orðin ágengt illgresi.

Lýsing 
Allir hlutar jurtasrinnar eru með sterkri hvítlaukslykt. Laukurinn er 1 til 2 sm í þvermál, með trefjakenndu ytra byrði. Meginstöngullinn verður 30 til 120 sm hár, með 2 til 4 blöðum og endastæðri blómskipan með fjölda æxlilauka og engum eða fáum blómum. Blöðin eru mjó, rörlaga, 15–60 sm löng og 2–4 mm þykk, með vaxkenndri áferð. Blómskipanin er hulin himnu sem visnar þegar blómin opnast. Hvert blóm er á stilk og er með grænbleikan "perianth" 2.5 til 4.5 mm langan. Þau eru með sex krónublöð, sex fræfla og eina frævu sem er mynduð af þremur samvöxnum egglegum. Saman við blómin eru nokkrir gulbrúnir æxlilaukar. Fræið er í hylki, en spíra sjaldan og fjölgun er aðallega með æxlilaukunum. Plöntur með engumblómum, eingöngu æxlilaukum eru stundum skráðar sem afbrigðið: Allium vineale var. compactum.

Nytjar og vandamál 
Þó að það hafi verið mælt með Allium vineale sem staðgengli fyrir hvítlauk, þá eru skiftar skoðanir um það hvort að það sé óþægilegt eftirbragð af honum miðað við venjulegan hvítlauk. Hann veldur hvítlauksbragði og lykt af mjólk og kjöti af skepnum sem hafa verið á beit í þar sem hann er. Hann er einnig talinn vandamál í kornrækt, þar sem lykt og bragð smitast af æxlilaukunum við uppskeru.  Hann er þolinn gegn jurtaeitri, sem nær ekki góðri festu á beinum, sléttum og vaxkenndum stöngli og blöðum.

Sjá einnig 
 Allium
 Allium oleraceum

Tilvísanir

Ytri tenglar 
 Richens, R.H. 1947. Biological flora of the British Isles: Allium vineale L. Journal of Ecology 34, 209-226.
 Jepson Manual Treatment
 USDA Plants Profile 
 Virginia Tech Weed Guide 
 Allium vineale in the CalPhotos Photo Database, University of California, Berkeley

Laukar
Laukætt
Matjurtir
Jérôme Bonaparte

Jérôme Bonaparte (15. nóvember 1784 – 24. júní 1860) var yngsti bróðir Napóleons Bónaparte. Hann var konungur Vestfalíu (undir nafninu Hieronymus Napoleon) frá 1807 til 1813.

Jérôme fæddist undir nafninu Girolamo Napoleone de Buonaparte í Ajaccio á Korsíku og gegndi herþjónustu í franska flotanum þar til hann flutti til Bandaríkjanna. Þar giftist hann árið 1803 Bandaríkjakonunni Elizabeth Patterson, kaupmannsdóttur frá Baltimore. Napóleon lét síðar ógilda hjónaband þeirra, en þau eignuðust einn son, Jérôme-Napoléon Bonaparte, sem fæddist í Camberwell í Surrey á Englandi.

Árið 1807 útnefndi Napóleon, þá orðinn Frakkakeisari, Jérôme bróður sinn konung þýska ríkisins Vestfalíu. Jérôme fluttist þangað til höfuðborgarinnar Kassel og giftist Katrínu af Württemberg. Þau eignuðust saman soninn Napoléon Joseph Charles Paul Bonaparte og dótturina Mathilde Bonaparte. Eftir að konungsríki Jérôme var leyst upp í kjölfar ósigurs Napóleons gaf tengdafaðir Jérôme, konungurinn af Württemberg, honum aðalstitillinn fursti af Montfort.

Eftir að Napóleon sagði af sér og var sendur í útlegð flutti Jérôme til Ítalíu og kvæntist í þriðja sinn, nú aðalskonunni Giustinu Pecori-Suárez. Þegar bróðursonur Jérôme, Louis-Napoléon Bonaparte, varð forseti Frakklands árið 1848 og síðan Frakkakeisari árið 1852, var Jérôme útnefndur marskálkur Frakklands, forseti franska þingsins og fékk titilinn keisaralegur prins. Áður en Napóleon III fæddist sonur var Jérôme einnig um hríð erfingi að frönsku keisarakrúninni.

Núverandi meðlimir Bonaparte-ættar sem gera tilkall til frönsku keisarakrúnunnar eru afkomendur Jérôme þar sem hvorki Napóleon I né Napóleon III eiga skilgetna afkomendur á lífi.

Tilvísanir

Jérôme
Franskir marskálkar
Þýskir konungar
Östersunds FK

Östersunds FK er knattspyrnulið staðsett í Östersund í Svíþjóð. Liðið var stofnað 31. október 1996 og leikur í næstefstu deild í Svíþjóð, Superettan.

Meðal þeirra sem hefur þjálfað liðið er Graham Potter.

Árangur
 Sænska bikarkeppnin: 1
 2016–2017

Tilvísanir

Tenglar 

 Heimasíða félagsins

Sænsk knattspyrnufélög
Orri Sigurjónsson

Orri Sigurjónsson (f. 11. desember 1994) er íslenskur knattspyrnumaður. Hann spilar með fótboltaliðinu Þór Akureyri og hefur hann gert það allan sinn feril. Hann spilar sem djúpur miðjumaður en getur líka verið bæði í miðverði og á miðjunni. Bróðir hans, Atli Sigurjónsson, er einnig miðjumaður og spilar sem miðherji fyrir KR

Tilvísanir

Íslenskir knattspyrnumenn
Allium aeginiense

Allium aeginiense er tegund af laukplöntum ættuð frá Grikklandi. Hann hefur eingöngu fundist á svæði nálægt Meteora í Thessaly svæðinu.

Allium aeginiense myndar egglaga laukar, að 25mm í þvermál. Blöðin eru flöt, græn, mjög mjó, að 10 sm löng en sjaldan meir ein 1,5 sm breið, þakin hárum að 2 mm löngum. Blómstöngullinn er rörlaga, að 20 sm hár, hárlaus, með kringlótta blómskipan með um 40 blómum. Blómin eru bjöllulaga, bleikfjólublá, með gulum fræflum og grænu egglegi.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt
3. árþúsundið

3. árþúsundið er í gregoríska tímatalinu tímabilið sem hófst við upphaf ársins 2001 og stendur til loka ársins 3000.

Aldir og áratugir

3. árþúsundið
Khadija

Khadija fæddist í Mekka árið 556 e.kr. Móðir hennar var Fatima bint Zayd og faðir hennar Khuwaylid bin Asad. Faðir hennar var mjög virtur kaupsýslumaður og erfði Khadija verslun hans þegar hann lést í Fujjar stríðinu. 
Khadija giftist þrem mönnum og átti börn með þeim öllum. Ýmsar heimildir eru til um hjónabönd hennar en eru þær ekki allar sammála um röð eiginmanna hennar. Flestar þeirra segja að hún hafi fyrst gifts manni að nafni Abu Hala. Þau eignuðust saman tvo drengi, Hala og Hind. Eftir andlát Abu Hala giftist Khadija manni að nafni Atiq og áttu þau saman dóttirina Hindah. Atiq lést og Khadija varð ekkja í annað sinn. 
	Khadija var fyrsta kona spámannsinns Múhameðs. Hann fór að vinna fyrir Khadiju þegar hann var um tvítugt. Hún var 15 árum eldri en Múhameð en þau giftust og voru hjón í yfir 25 ár. Þau áttu saman sex börn. Fyrsti sonur þeirra var Qasim en hann dó áður en hann náði tveggja ára aldri. Khadija fæddi þá dætur þeirra, Zaynab, Ruqayyah, Umm Hulthum og Fatima. Síðast kom svo Abd-Allah en hann dó einnig ungur. 
	Khadija dó þegar hún var 65 ára. Hún var grafin á stað sem heitir Hujjun, nálægt Mekka þar sem hún fæddist. Múhameð sjálfur athugaði hvort gröfin væri eins og hún ætti að vera áður en hann lagði Khadiju ofan í hana. Þar með hafði ,,Móðir“ allra Múslima fallið frá.

Heimildaskrá 
 
 Kristján Þór Sigurðsson. (2015, 28. desember). Hver var Múhameð?. Vísindavefurinn.is. Sótt 24. apríl 2018 af https://www.visindavefur.is/svar.php?id=16943

Múhameð
Vist

Vist er vinsælt sagnaspil. Í vist keppast spilarar um að taka sem flesta eða fæsta slagi allt eftir því hvaða sögn er í gildi. Margar útfærslur eru til af vist. Ein þeirra er kölluð íslensk vist þó reglurnar í henni geti verið fjölbreyttar. Helstu einkenni á íslenskri vist er að það eru spilarar eru tveir saman í liði og sagnirnar eru nóló, grand, hálfsóló, heilsóló og tromp.

Aðrar tegundir af vist eru félagsvist og sagnavist. Bridds þróaðist út frá afbrigðum af vist.

Tenglar 

 Félagsvist - spilareglur 
 Vist - spilareglur

Heimildir 

 Þórarinn Guðmundsson, Spilabók AB, Almenna bókafélagið, Reykjavík 1989.
Spilastokksspil
Vincent Price

Vincent Leonard Price yngri (27. maí 1911 – 25. október 1993) var bandarískur leikari, kunnur fyrir auðþekkjanlega rödd sína og fjölmörg hlutverk sem hann lék í hryllingsmyndum, oft sem illmennið. Á ferli sínum birtist hann einnig í kvikmyndum annarra sagnageira, þar á meðal í spæjaramyndum, spennumyndum og gamanmyndum. Price lék á sviði, í sjónvarpi og útvarpi og birtist í fleiri en hundrað kvikmyndum. Hann á tvær stjörnur á Walk of Fame-götunni í Hollywood; eina fyrir kvikmyndir sínar og aðra fyrir sjónvarpsvinnu. Price var fæddur og uppalinn í St. Louis í Missouri og á einnig stjörnu á Walk of Fame-götu St. Louis.

Price var listsafnari og var með gráðu í listasögu. Hann flutti fyrirlestra og skrifaði bækur um listasögu. Hann stofnaði einnig Vincent Price-listasafnið í Kaliforníu. Price var einnig þekktur sem meistarakokkur.

Price ljáði rödd sína tónlistarplötunni Thriller eftir Michael Jackson, þar sem hann flytur inngangsorð í byrjun og hlær illkvittnislega í lokin.

Tilvísanir

Bandarískir leikarar
991–1000

991-1000 var 10. áratugur 10. aldar.

Atburðir
 994 - Víkingaöld: Ólafur Tryggvason settist um London en Aðalráður ráðlausi greiddi honum 16.000 pund silfurs í lausnargjald.
 995 - Basil 2. keisari Austrómverska ríkisins hóf gagnsókn gegn Fatímídum undir stjórn kalífans Al-Aziz Billah.
 996 - Ottó 3. varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
 997 - Ólafur Tryggvason stofnaði bæinn Þrándheim í Noregi.
 999 - Bjarni Herjólfsson kom fyrstur Evrópubúa auga á meginland Ameríku.
 1000 - Íslendingar tóku kristni.

991-1000
981–990

981-990 var 9. áratugur 10. aldar.

Atburðir
 984 - Orrustan á Fýrisvöllum: Eiríkur sigursæli sigraði víkingaher Styrbjörns sterka við Uppsali.
 985 - Raja Raja Chola 1. varð keisari Chola-veldisins.
 985 - Eiríkur rauði hóf landnám á Grænlandi.
 986 - Orrustan við Hlið Trajanusar: Býsantíum beið ósigur gegn Búlgörum.
 986 - Sveinn tjúguskegg varð konungur í Danmörku þegar Haraldur blátönn lést.
 987 - Karlungaveldið í Frakklandi leið undir lok þegar Loðvík 5. lést af slysförum.
 988 - Valdimar gamli kristnaði Rús-þjóðina í Garðaríki.
 990 - Ganaveldið hertók borgina Aoudaghost þar sem nú er Máritanía.

981-990
Antonio López de Santa Anna

Antonio de Padua María Severino López de Santa Anna y Pérez de Lebrón (21. febrúar 1794 – 21. júní 1876), oft einfaldlega kallaður Santa Anna eða López de Santa Anna, var mexíkóskur stjórnmálamaður og herforingi sem barðist í sjálfstæðisstríði Mexíkó, fyrst með spænskum konungssinnum en síðan með mexíkóskum sjálfstæðissinnum. Santa Anna var mjög áhrifamikill í mexíkóskum stjórnmálum eftir sjálfstæði landsins. Hann var bæði kænn herforingi og stjórnmálamaður og hafði svo mikil áhrif á sögu Mexíkó á fyrri hluta nítjándu aldar að sagnfræðingar tala oft um hana sem „öld Santa Anna“. Santa Anna var kallaður „maður örlaganna“ sem „gnæfði yfir samtíma sinn eins og magnþrunginn risi og ókrýndur einvaldur“. 

Santa Anna var í fyrstu á móti því að Mexíkó hlyti sjálfstæði frá Spáni en hann gekk um síðir í lið með sjálfstæðissinnum og barðist með þeim uns sjálfstæði Mexíkó var unnið árið 1821. Santa Anna var ekki fyrsti einræðisherrann eða caudillo sem réð yfir Mexíkó en hann varð táknrænn fyrir „hinn dæmigerða caudillo í sögu Mexíkó“. Sagnfræðingurinn og stjórnmálamaðurinn Lucas Alamán hefur skrifað um Santa Anna að „með réttu væri hægt að kalla sögu Mexíkó frá árinu 1822 söguna af byltingum Santa Anna.... Nafn hans er í aðalhlutverki í öllum stjórnmálaviðburðum landsins og örlög landsins og hans voru óaðskiljanleg.“

Santa Anna naut mikilla valda í heimalandi sínu. Ferill hans spannaði fjörutíu ár en á þeim tíma var hann ellefu sinnum forseti á 22 ára tímabili frá 1833 til 1855. Þegar Santa Anna var ekki forseti á þessu tímabili gerðist hann þess í stað áhrifamaður í hernum. Hann var ríkur landeigandi og naut mikils stuðnings í hafnarborginni Veracruz auk þess sem hann var hetja í augum hermanna sinna. Honum tókst hvað eftir annað að viðhalda orðspori sínu þrátt fyrir að Mexíkó byði herfilega ósigra undir stjórn hans. Í dag líta margir Mexíkanar á Santa Anna sem einn þeirra helstu sem „brugðust þjóðinni“. Ofuráhersla hans á miðstýringu og hernaðarósigrar hans leiddu til þess að Mexíkó glataði rúmum helmingi alls landflæmis síns, fyrst í byltingunni í Texas 1836 og síðan eftir ósigur í stríði við Bandaríkin árið 1848.

Santa Anna skipti oft um stjórnmálaskoðanir á ævi sinni; „tækifærissinnaðar stefnur hans gerðu hann ýmist frjálslyndan, íhaldssaman eða ókrýndan konung.“ Santa Anna var steypt af stóli í síðasta sinn árið 1854 og lifði þaðan af mestalla ævi sína í útlegð.

Tilvísanir

Forsetar Mexíkó
Mexíkóskir herforingjar
Ed Sheeran

Edward Christopher Sheeran,  (fæddur 17. febrúar 1991) er enskur söngvari, lagaskáld, gítarleikari, hljómplötuframleiðandi og leikari. Sheeran fæddist í Halifax, West Yorkshire, og ólst upp í Framlingham, Suffolk. Hann fór í Academy of Contemporary Music í Guildford.

Þegar Sheeran var barn flutti hann með fjölskyldu sinni til Framlingham í Suffolk. Hann á eldri bróður sem heitir Matthew, sem vinnur sem tónskáld. Foreldrar Sheeran, John og Imogen, eru frá London; faðir hans er írskur. Sheeran söng í kirkjukór frá fjögurra ára aldri, hann lærði að spila á gítar á ungum aldri meðan hann var í Rishworth School, og hann byrjaði að skrifa lög á meðan hann var í Thomas Mills High School í Framlingham, Suffolk.

Sheeran hélt tvenna tónleika á Laugardalsvelli sumarið 2019 sem alls 50.000 manns sóttu.

Breiðskífur
+ (2011)
× (2014)
÷ (2017)
No.6 Collaborations Project (2019)
= (2021)

Enskir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1991
Ríkisháskóli Moskvu

Moskvu ríkisháskólinn (rússneska: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова) er stærsti og elsti háskólinn í Rússlandi. Hann var stofnaður árið 1755 af Ívan Sjúvalov og Mikhail Lomonosov. Skólinn er nefndur eftir Lomonosov.

Tenglar 

 Moscow State University
 Pictures of Lomonosov Moscow State University 
 Moscow State University campus on Google Maps

Háskólar í Rússlandi
Holarktíska svæðið

Holarktíska svæðið er landfræðilegt lífsvæði sem spannar stóran hluta norðurhvels jarðar og sameinar nearktíska svæðið og palearktíska svæðið; mestalla Evrasíu (utan Indlands, Suðaustur-Asíu og Arabíuskaga), Norður-Ameríku og hluta Norður-Afríku. Vistkerfi á þessu svæði hafa þróast saman í gegnum sögu ísaldarjökulsins sem hörfaði af svæðinu. Þau er þó fjölbreytt; allt frá freðmýri til þurrari svæða sem eru í nálægð eyðimarka. Borealflóran samsvarar holarktíska svæðinu.

Brúnbjörn, úlfur, rauðrefur, elgur, hreindýr, gullörn og hrafn eru meðal algengra dýra á holarktíska svæðinu.
Sum spendýr og trjátegundir eru taldar í hættu vegna hlýnunar jarðar. 

Líflandafræði
Carles Puigdemont

Carles Puigdemont i Casamajó (fæddur 29. desember 1962) er katalónskur stjórnmálamaður og fyrrum blaðamaður. Hann var borgarstjóri borgarinnar Girona á árunum 2007-2016. Puigdemont var forseti sjálfstjórnarhéraðsins Katalóníu frá janúar 2016 til október 2017 þegar spænsk stjórnvöld hröktu hann frá völdum vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði sjálfstjórnarhéraðsins. Hann flúði til Belgíu ásamt fimm ráðherrum í ríkisstjórn Katalóníu og evrópskar handtökuskipanir (EAW) voru gefnar út til höfuðs þeirra. Í héraðskosningunum 21. desember 2017 var Puigdemont endurkosinn á þingið og flokkur hans hélt naumum meirihluta. Opinberar tölur sýna að 47,6% kusu flokka með yfirlýsta sjálfstæðisstefnu, 43,5% kusu flokka sem eru mótfallnir sjálfstæði og afgangurinn kaus flokka sem eru ekki með stefnu á þessu sviði. Puigdemont óskaði eftir viðræðum við þáverandi forsætisráðherra Spánar Mariano Rajoy, en þeim var hafnað.

Puigdemont var áfram í Belgíu til að forðast handtöku við heimkomu til Spánar. Hann er álitinn útlegð af sumum, aðrir telja hann vera í sjálfskipaðri útlegð og enn aðrir telja hann flóttamann. 25 mars 2018 var honum haldið af þýsku hraðbrautalögreglunni vegna evrópsku handtökuskipunarinnar í norðlenska þýska ríkinu Schleswig-Holstein. Hann var gefinn laus gegn tryggingu, og yfirdómur ríkisins ákvað að hann gæti ekki verið framseldur fyrir ,,uppreisn" því þýsk lög eru ekki samsvaranleg spænskum hvað þetta varðar, en því atriði þarf að framfylgja við evrópsku handtökuskipunina (EAW). 10. júli 2018 afturkallaði spænskur dómari við hæstarétt hann sem fulltrúa á katalónska þinginu. 12. júlí 2018 ákvað þýskur dómstóll að hann gæti verið framseldur aftur til spánar fyrir misnotkun opinberra fjármuna, en ekki fyrir uppreisn sem er alvarlegri kæra. Lögfræðingar Puigdemont sögðu að þeir myndu áfrýja öllum ákvörðunum um að framselja hann. Eftir niðurstöðu þýska dómsins, 19. júlí 2018, lét Spánn fella niður evrópsku handtökuskipunina gegn Puigdemont og öðrum katalónskum embættismönnum í sjálfskipaðri útlegð.

Heimildir 

Spænskir stjórnmálamenn
Katalónskir stjórnmálamenn
Evrópuþingmenn
Fólk fætt árið 1962
Girona

Girona (spænska: Gerona, franska: Gérone) er borg í spænska sjálfstjórnarhéraðinu Katalóníu. Borgin liggur við mót fljótanna Ter, Onyar, Galligants og Güell um 90 km norður af Barselóna. Íbúar voru um 99.000 árið 2017.

Girona var þekkt sem Gerunda í fyrndinni en frumbyggjar Íberíuskagans, Ausetani, byggðu hana fyrst. Síðar varð hún rómverskt borgarvirki með sama nafni. Márar réðu yfir borginni gróflega frá miðri 8. öld til byrjun 11. aldar. Á 12. öld blómstraði gyðingamenning í borginni en á 15. öld voru þeir reknir burt eða látnir snúa til kaþólsku.

Frakkar gerðu áhlaup á borgina frá miðri 17. öld og árið 1809 komust þeir yfir borgina eftir 7 mánaða umsátur 35.000 hermanna í Napóleonsstyrjöldunum. Frakkar réðu til 1813. Síðar, á friðsamari tímum, voru ýmsir virkisveggir borgarinnar brotnir niður til að hún gæti stækkað.

Girona er vinsæll áfangastaður dagsferðamanna frá Barselóna aðallega. Knattspyrnulið borgarinnar er Girona FC og spilar í efstu deild; La Liga.

Heimild

  

Borgir í Katalóníu
William Pitt eldri

William Pitt, fyrsti jarlinn af Chatham, (15. nóvember 1708 – 11. maí 1778) var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga sem var tvisvar ríkisstjórnarleiðtogi Bretlands á miðri 18. öld. Hann er ýmist kallaður Pitt af Chatham eða William Pitt eldri til að greina hann frá syni sínum, William Pitt yngri, sem var einnig forsætisráðherra. Pitt var einnig kallaður „alþýðumaðurinn mikli“ þar sem hann neitaði í mörg ár, til ársins 1766, að þiggja aðalstitil.

Pitt var óformlegur leiðtogi bresku ríkisstjórnarinnar frá 1756 til 1761 (með stuttu hléi árið 1757) í sjö ára stríðinu. Hann var aftur ríkisstjórnarleiðtogi og innsiglisstjóri frá 1766 til 1768. Pitt var framúrskarandi ræðumaður. Hann var í stjórnarandstöðu mikinn hluta ferils síns og var þekktur fyrir harðsvíruga gagnrýni sína gegn stjórnvöldum, þar á meðal fyrir spillingu Roberts Walpole á fjórða áratugnum, greiðslu til konungsfjölskyldunnar á fimmta áratugnum, frið við Frakkland á sjöunda áratugnum og harðlínustefnu gegn amerískum nýlendubúum á áttunda áratugnum.

Pitt er þekktastur sem leiðtogi Breta í sjö ára stríðinu, þar sem Bretar festu sig í sessi sem sterkasta veldi í heimi. Pitt er einnig þekktur fyrir vinsældir sínar, baráttu sína gegn spillingu, stuðning sinn við réttindi nýlendubúa í aðdraganda bandaríska frelsisstríðsins, nýlendu- og útþenslustefnu sína og hatur sitt á keppinautum Bretlands um nýlenduáhrif, Frakklandi og Spáni.

Breski sagnfræðingurinn Peter D. G. Thomas hefur sagt um Pitt að völd hans hafi ekki byggst á fjölskyldutengslum hans heldur á hæfileikum hans sem þingleiðtogi sem gerðu honum kleift að stjórna neðri deild breska þingsins. Pitt var valdmannslegur, rökfastur og fróður bæði um sögu og bókmenntir.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Bretlands
Breskir jarlar
Allium agrigentinum

Allium agrigentinum er tegund af laukplöntum, ættuð frá Sikiley í Miðjarðarhafi. Upphaflegur söfnunarstaður var á eða við Riserva naturale integrale Macalube di Aragona sem er griðarstaður fyrir villt dýr á Sikiley.

Allium agrigentinum er með ljósbrúnan lauk, að 20 mm langan. Blómstöngullinn er að 40 sm hár. Blómskipunin er hálfkúlulaga með mislöngum blómleggjum. Blómin eru mjóbjöllulaga með bleikfjólubláum krónublöðum.

Tilvísanir

Laukar
Laukætt