alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skjávarpið (sjónvarpsstöð)

Skjávarpið var upplýsinga- og auglýsingamiðill Hornfirðinga sem sendi út hverskonar upplýsingar um viðburði, fréttir, auglýsingar og bæjarstjórnarfundi. Sent var út bæði í sjónvarp og net.

Skjár 1 eignaðist Skjávarpið árið 2001.

Tilvísanir 

Íslenskar sjónvarpsstöðvar
Vatnsmýrarvegur

Vatnsmýrarvegur er vegur í Reykjavík sem nær frá Hringbraut í suðri að Gömlu hringbraut í norðri. Helsta kennileitið við Vatnsmýrarveg er umferðamiðstöðin BSÍ. Við hann er einnig bílaleiga og bensínstöð en þar var áður tjaldsvæði, blómabúð og íbúðarhús.

Hús 
 Vatnsmýrarvegur 39, íbúðarhús byggt 1931, Rifið um 2003.
 Vatnsmýrarvegur 37; búð, hætt
 Vatnsmýrarvegur 36, íbúðarhús nefnt Reykholt, Flutt eða rifið í kringum 2005.
 Vatnsmýrarvegur 35, Gamalt íbúðarhús rifið um 2003.
 Vatnsmýrarvegur 22, íbúðarhús sem hét Bólstaður, byggt 1924. Rifið 2010.
 Vatnsmýrarvegur 20, leikskóli, og gróðrastöðin Alaska, Bæði hætt.
 Vatnsmýrarvegur 16
 Vatnsmýrarvegur 10 BSÍ
 Vatnsmýrarvegur 10, íbúðarhús, líklega búið að rífa, tjaldsvæði og bílaleiga allt hætt

Götur í Reykjavík
Sveinbjörn Ásgeir Egilson

Sveinbjörn Ásgeir Egilson (1863 – 25. október 1946) var sjómaður, rithöfundur og ritsjóri sjómannablaðsins Ægis í 23 ár. Hann var sonur Þorsteins Sveinbjarnarsonar Egilson og fyrri eiginkonu hans, Arndísar Ásgeirsdóttur. Sveinbjörn var giftur Elínu Egilson.

Í danska blaðinu Börsen birtist árið 1937 löng grein um Sveinbjörn í tilefni af því að hann hafði látið af ritstjórn Ægis. Sagði í greininni, að í þau 23 ár, sem hann var ritstjóri hafi hann sýnt framúrskarandi hæfileika til þess að gera lesendum sínum ljóst, hvað verða megi til þess að efla hag og framþróun fiskimálanna.

Verk Sveinbjarnar 
 Leiðarvísir í sjómensku - (1906)
 Handbók fyrir íslenzka sjómenn  - (1925)
 Vasabók sjómanna - (1931)
 Sjóferðasögur -  (1934)
 Ferðaminningar: frásögur frá sjóferðum víða um heim - (1922 og aftur 1949)

Tilvísanir

Tenglar 
 „75 ára sjógarpur“; grein í Morgunblaðinu 1938

Íslenskir rithöfundar
Volvo Ocean Race

Volvo Ocean Race (áður Whitbread Round the World Race) er alþjóðleg siglingakeppni umhverfis jörðina sem yfirleitt er haldin á þriggja ára fresti. Hún er nefnd eftir núverandi aðalstyrktaraðila keppninnar, Volvo.

Keppnin hefst í einhverri höfn í Evrópu að hausti og fer í gegnum 9-10 leggi auk styttri keppna í höfnum áfangastaða. Síðasta keppni hófst í Alicante 19. október 2014. Samanlögð siglingaleiðin var 38.739 sjómílur en keppninni lauk 27. júní 2015.

Keppnin var fyrst ræst 8. september 1973. Upphaflega var keppnin blönduð með ýmsum bátsgerðum, en frá 1997 var þátttaka bundin við báta af sérsniðna flokknum Whitbread 60 og frá 2005 Volvo Open 70. Fyrir keppnina 2008 voru aðeins gerðar minniháttar breytingar á hönnunarreglum. Fyrir keppnina 2014 var svo kynnt ný gerð, Volvo Ocean 65, og að allir myndu keppa á eins bát, en áður sá hvert lið um smíði bátsins samkvæmt hönnunarstaðli. Hugmyndin var að draga úr kostnaði við þátttöku í keppninni og auka öryggi.

Úrslit fyrri keppna

Tenglar
 Vefur keppninnar

Siglingakeppnir
Svart og sykurlaust

Svart og sykurlaust var hópur leikara og listamanna sem hélt úti götuleikhúsi á árunum 1983-1986. Mikill fjöldi manna tók þátt í starfi hópsins en lengst af voru í hópnum Kolbrún Halldórsdóttir, Guðjón Pedersen, Ingibjörg Elsa Guðmundsdóttir, Guðjón Ketilsson og Brynhildur Þorgeirsdóttir. Leikhópurinn ferðaðist um Ítalíu og gerði þar kvikmyndina SOS (Schwarz ohne Zucker).

Tenglar 
 Kvikmyndað frá toppi til táar; grein í Morgunblaðinu 1985

Íslensk leikfélög‎
Fráfærur

Fráfærur kallaðist það þegar ær og lömb voru aðskilin á vorin til þess að unnt væri að nytja mjólkina. Þær voru tíðkaðar á hverjum bæ á Íslandi um margar aldir. Lömbin voru kefld þannig að þau náðu ekki að sjúga mæður sínar en þó meira um að stíað væri, lömbin lokuð inni þangað til fært var frá.

Fráfærnatími var um Jónsmessu til forna en mánuðurinn á undan var  svonefnd stekktíð, en þá voru lömbin enn með mæðrum sínum en sett í lambakró á stekknum á kvöldin og höfð þar um nóttina en ærnar gengu lausar á meðan og voru svo mjólkaðar að morgni, áður en lömbunum var hleypt út. Þetta var líka kallað að stía lömbin og stóð yfirleitt í um tvær vikur. Allan geldfénað var skylda að reka á afrétt, eingöngu mátti málnytupeningur (ær sem eru mjólkaðar) vera heima eða í seljum á sumrin. Í Jónsbók var ákvæði um að geldur peningur skyldi vera farinn úr heimahögum þegar tveir mánuðir væru liðnir af sumri og ekki mátti reka fé aftur heim fyrir tvímánuð (síðustu viku í ágúst) en í réttarbót Eiríks konungs Magnússonar frá 1294 var því breytt þannig að hreppsstjórnarmenn ákváðu hvenær fé yrði rekið á fjall og heim eftir því sem hentaði. 

Þegar lömbin voru um það bil sex vikna voru þau svo rekin á fjall eða í haga fjarri ánum og látin sjá um sig sjálf en ærnar hafðar heima og mjólkaðar kvölds og morgna. Smalinn sat yfir þeim, að minnsta kosti á daginn. Ær sem fært hafði verið frá og voru mjólkaðar kölluðust kvíaaær. Stundum var setið yfir lömbunum fyrstu vikuna og voru þau þá oft höfð í hafti svo auðveldara væri að halda þeim saman. Sauðamjólkin var mikið notuð til skyrgerðar, ein sér eða blönduð kúamjólk, en einnig var gert úr henni smjör og ostar.

Fráfærur tíðkuðust fram á 20. öldina en lögðust víðast hvar af á árunum 1915-1940, meðal annars vegna mikillar verðhækkunar á lambakjöti á stríðsárunum fyrri, svo að það borgaði sig betur að láta lömbin njóta mjólkurinnar en mjólka ærnar. Síðast var fært frá svo vitað sé á Kirkjubóli í Bjarnardal í Önundarfirði sumarið 1951 eða 1952. Síðasti fráfærusmalinn á Íslandi var Kristján Bersi Ólafsson, síðar blaðamaður, ritstjóri, kennari og skólameistari í Flensborg. Fráfærur á Kirkjubóli má sjá í Vestfjarðamynd Guðlaugs Rósinkrans, sem Kjartan Ó. Bjarnason tók sennilega um 1950. Kvikmynd Ósvaldar Knudsens, Fráfærur, er tekin á Kirkjubóli. Myndin var frumsýnd 1958, en tekin upp fyrr, líklega 1955. Þær fráfærur voru leiknar fyrir kvikmyndagerðarmanninn.

Nú er líka talað um fráfærur þegar átt er við aðskilnað afkvæmis og móður, t.d. gríss frá gyltu.

Tilvísanir 

Íslensk sauðfjárrækt
Brjóstaskora

Brjóstaskora nefnist skarðið sem myndast á milli brjósta kvenna þegar brjóstin eru hálfdulin í fleygnum bol eða kjól.

Tengt efni 
 Brjóstablæti
 Brjóstaskorustækkun
 Brjóstmök
 Rassaskora

Tenglar 

Brjóst
Naflaló

Naflaló eða naflakusk er kuskhnoðri í nafla manns sem samanstendur aðallega af stökum trefjum úr fatnaði ásamt svolitlu af dauðum húðfrumum og líkamshárum. Naflaló myndast sjaldnar hjá konum en körlum, enda eru þær með fíngerðari og styttri líkamshár en þeir.

Tenglar 
 Hvað er naflaló og hvernig myndast hún í nöflum fólks?; af Vísindavefnum

en:Lint (material)#Navel lint
sv:Navelludd
Tímaskekkja

Tímaskekkja (einnig anakrónismi úr grísku „ana“ „ανά“, „upp, aftur á bak“, og „khronos“ „χρόνος“, „tími“) á við fyrirbæri sem stingur í stúf við þann tíma sem það er í. Hugtakið getur vísað til hlutar, orðatiltækis, tækni, heimspeki, tónlistar, efnis, siðar eða annars sem er nógu tengt tilteknum tíma til að virðast rangt utan hans.

Dæmi um tímaskekkjur 
 Pedallinn una corde („einn strengur“) hliðrar nótnaborði flygils til hægri á meðan á hann er ýtt, en í klassískum píanóum var hins vegar hægt að velja á hve marga strengi píanóið sló (einn eða tvo) og kemur heitið þaðan. Heitir er þá tímaskekkja þar sem á nútímapíanóum slær hamarinn á tvo strengi, í stað eins.

Heimildir 

Tími
Sagnfræði
Önundarfjörður

Önundarfjörður er um 20 km djúpur fjörður milli Dýrafjarðar og Súgandafjarðar á norðanverðum Vestfjörðum. Þorpið Flateyri er nokkuð utarlega á nyrðri strönd fjarðarins.

Við botn fjarðarins stendur Hestfjall. Sitt hvorum megin við Hestfjall eru dalirnir Hestdalur og Korpudalur. Heiðin sem ekin er milli Önundarfjarðar og Dýrafjarðar heitir Gemlufallsheiði. Samkvæmt Landnámu var Önundur Víkingsson þar fyrstur maður að búa (bróðir Þórðar í Alviðru). 

 
Firðir á Íslandi
Ísafjarðarbær
Sakka

Sakka er býli í Svarfaðardal. Bærinn er í Vallasókn austan megin Svarfaðardalsár en handan árinnar er kirkjustaðurinn Tjörn. Upp af Sökku rís Vallafjall um 1000 m hátt. Sakka er góð bújörð og hefur löngum verið vel setin. Túnin eru í brekkunum upp af þjóðveginum og ágæt engjalönd neðan vegar á bökkum Svarfaðardalsár. Þar er Friðland Svarfdæla og Ingólfshöfði sem rís upp af flatlendinu og þar eru Lambhagi og Saurbæjartjörn.

Sakka er að öllum líkindum landnámsjörð og nafn bæjarins kemur fyrir í fornum sögum. s.s. Guðmundar sögu dýra og í Prestssögu Guðmundar góða Arasonar. Þar bjó Arnþrúður Fróðadóttir og synir hennar á Sturlungaöld en hún var frænka Guðmundar góða og fékk hann til að verða prestur á Völlum. Árið 1703 voru ábúendur jarðarinnar 7: ekkjan Kristrún Þorsteinsdóttir (38), tvær dætur, tveir vinnumenn og tvær vinnukonur.

Sökkubændur á 20. öld
Gunnlaugur Gíslason og Rósa Þorgilsdóttir
Þorgils Gunnlaugsson og Olga Steingrímsdóttir
Gunnsteinn Þorgilsson og Dagbjört Hrönn Jónsdóttir

Dalvíkurbyggð
Íslenskir bæir
Gunnar Þorsteinsson

Gunnar Þorsteinsson, oft kallaður Gunnar í Krossinum, var forstöðumaður trúfélagsins Krossins í Kópavogi frá 1979 til 2010. Eiginkona Gunnars var athafnakonan Jónína Ben en hún lést árið 2020. Þá hafði Jónína reynt að fá skilnað í tvö ár.

Gunnar stofnaði Krossinn árið 1979, áður tilheyrði hann Hvítasunnukirkjunni. Krossinn er líka hvítasunnusöfnuður, sem er nýleg útgáfa af mótmælendatrúnni sem leggur áherslu á persónulegt samband við guð, og hefur því stundum verið kallaður sértrúarsöfnuður. Gunnar vék úr stöðu sem forstöðumaður trúfélagsins árið 2010 eftir að hafa verið sakaður um kynferðisbrot. Söfnuðurinn gengur í dag undir nafninu Smárakirkja.

Hann hefur gefið út bækur um Biblíuna og ádeilur á votta Jehóva. Hann var þekktur fyrir andstöðu sína við samkynhneigð.

Tilvísanir 

Forstöðumenn trúfélaga
Jörmundur Ingi Hansen

Jörmundur Ingi Hansen (f. 14. ágúst 1940) er fyrrum allsherjargoði Ásatrúarfélagsins og núverandi forstöðumaður Reykjavíkurgoðorðs.

Heimild
 Vefur Ásatrúarfélagsins: Allsherjargoðar frá upphafi 

Íslenskir allsherjargoðar

Ásatrú
Forstöðumenn trúfélaga
Jónína Kristín Berg

Jónína Kristín Berg (f. 3. september 1962) er Þórsnesgoði Ásatrúarfélagsins og staðgengill allsherjargoða. Hún var settur allsherjargoði frá 2002-2003.

Heimild
 Vefur Ásatrúarfélagsins: Allsherjargoðar frá upphafi 

Íslenskir allsherjargoðar

Ásatrú
Forstöðumenn trúfélaga
Íslenskar konur
Hilmar Örn Hilmarsson

Hilmar Örn Hilmarsson er (f. 23. apríl 1958) er tónlistarmaður og tónskáld og hefur m.a. gert tónlist við fjölda íslenskra kvikmynda. Hann er einnig allsherjargoði Ásatrúarfélagsins og hefur gegnt því embætti frá árinu 2003.

Heimild
 Vefur Ásatrúarfélagsins: Allsherjargoðar frá upphafi 

Íslenskir allsherjargoðar
Vogunarsjóður

Vogunarsjóður er oftast haft um sjóð sem notar lántöku eða svokallaða skortstöðu í tilteknum eignum til að afla fjár til kaupa á öðrum eignum. Vogunarsjóðir eru lokaðir fjárfestingarsjóðir sem, ólíkt hinum hefðbundnu verðbréfasjóðum, hafa heimildir til að beita margvíslegum fjárfestingar­aðferðum við að ná hámarksávöxtun að teknu tilliti til áhættunnar sem sjóðsfélagar eru tilbúnir að taka. 

Þann 23. mars 2008 var grein í breska blaðinu Sunday Telegraph, sem sagði frá því, að íslensk stjórnvöld gerðu allt til að koma í veg fyrir hrun efnahagslífsins, og héldu því fram að Ísland hefði orðið illa fyrir barðinu á lausafjárkreppunni, sem þá var að koma í ljós, og haft eftir ónafngreindum sérfræðingi að landið væri meðhöndlað eins og það væri eitraður vogunarsjóður.

Tilvísanir

Tenglar 
 Hvað er vogunarsjóður?; af Vísindavefnum
 Hvað er vogunarsjóður?; af Kauphting.is
 Orðskýring: Vogunarsjóður; af Vísi.is

Fjármál
Sigurður Hákonarson

Sigurður Hákonarson  (norska: Sigurd Håkonsson) (um 895 – 962) var Hlaðajarl, þ.e. jarl yfir Þrændalögum og Hálogalandi, og því einn valdamesti maður Noregs á sinni tíð. Hann var sonur Hákonar Grjótgarðssonar. 

Eftir því sem segir í Heimskringlu fór Þóra Morstrarstöng, frilla Haraldar hárfagra, með Sigurði á skipi og ætlaði til Haraldar, en hún var þá þunguð. Hún ól son á leiðinni og gaf Sigurður honum nafnið Hákon eftir föður sinum. Drengurinn var síðar sendur í fóstur til Aðalsteins Englandskonungs en sneri aftur þegar hann var um tvítugt, var tekinn til konungs og kallaður Hákon Aðalsteinsfóstri. Sigurður var einn helsti ráðgjafi hans og fylgdi honum vel að málum en setti sig þó á móti tilraunum Hákonar til að kristna Norðmenn, enda fór svo að Hákon varð að kasta trúnni til að halda völdum.

Hákon Aðalsteinsfóstri féll fyrir Gunnhildarsonum frændum sínum 960 eða 961. Sigurður var svo brenndur inni á Ögló í Stjóradal haustið 962, þegar Haraldur gráfeldur Noregskonungur, sonur Eiríks blóðöxar, reyndi að sameina Noreg á ný. 

Kona Sigurðar var Bergljót, dóttir Þóris þegjandi jarls af Mæri og konu hans Álofar árbótar, sem sögð er hafa verið dóttir Haraldar hárfagra. Sonur þeirra var Hákon, sem tók við jarldæminu eftir föður sinn.

Kormákur Ögmundarson var hirðskáld Sigurðar jarls, og eru brot úr Sigurðardrápu eftir hann varðveitt í Skáldskaparmálum Snorra-Eddu og Heimskringlu.

Saga Noregs
Hlaðajarlar
Silfur Egils

Silfur Egils eða Silfrið er pólitískur íslenskur umræðuþáttur þar sem Egill Helgason hefur verið þáttarstjórnandi frá upphafi. Þátturinn hófst árið 2000. Hann vann verðlaun sem sjónvarpsþáttur ársins á Edduverðlaununum árið 2000.

Þátturinn hætti árið 2013  en hélt áfram árið 2017 undir nafninu Silfrið þar sem Egill skipti umsjón með Fanneyju Birnu Jónsdóttur.

Tilvísanir

Íslenskir sjónvarpsþættir
Silfur Egils
East Clubbers

East Clubbers er pólskt trance-dúó sem samanstendur af þeim félögum DJ Silver og DJ Sqren. Þekktustu lög East Clubbers eru „Sextasy“, „Walk Alone“ og „It's a Dream“.

Útgefið efni

Breiðskífur 
 2004 E-Quality
 2007 Never Enough

Smáskífur 
 2004 „Action“
 2004 „All systems go“
 2004 „Beat is Coming“
 2004 „Bungee“
 2004 „East Parade“
 2004 „Equal in love“
 2004 „Feelin'“
 2004 „Happy“
 2004 „It's A Dream“
 2004 „Silence“
 2004 „Wonderful Dancing“
 2004 „Walk Alone“
 2004 „The Real Thing“
 2004 „To the moon and back“
 2006 „Sextasy“
 2006 „Sometimes“
 2007 „Feelin'“
 2007 „Running“
 2007 „Russian“
 2007 „Sexplosion“
 2007 „My Love“
 2007 „Make Me Live“
 2007 „Drop“
 2007 „Never turn away“
 2007 „wonderful dancing“
 2007 „more more more“

Opinberar smáskífur 
 2006 „Sextasy“
 2007 „My Love“
 2007 „Make Me Live“
 2007 „Drop“
 2008 „Where Are You“

Endurhljóðblandanir 
 Ivan i Delfin – „Czarne Oczy“ (East Clubbers rmx)
 Mandaryna – „Lete Indien“ (East Clubbers Extended)
 Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dancecore Maxi)
 Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dancecore Radio Edit)
 Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dance Mix)
 Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Latino Mix)
 Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Summer Mix)
 Mandaryna – „Stay Together“ (East Clubbers Remix)
 Sławomir Łosowski – „Niebo, które czeka“ (East Clubbers radio mix)
 Sławomir Łosowski – „Niebo, które czeka“ (East Clubbers house remix)

Tenglar 
 Vefsíða East Clubbers
 East Clubbers á discogs

Pólskar hljómsveitir
Raftónlist
Reykjavíkurgoðorð

Reykjavíkurgoðorð er íslenskt trúfélag sem var skráð þann 3. apríl 2006 og hefur 35 skráða meðlimi (miðað við 1. desember 2022). Forstöðumaður þess er Jörmundur Ingi Hansen, fyrrum allsherjargoði Ásatrúarfélagsins.

Heimild 
 Hagstofa Íslands -> Mannfjöldi -> Trúfélög 

Trúfélög á Íslandi
Ásatrú
Heimakirkja

Heimakirkja er íslenskt trúfélag. Hún var skráð sem slík þann 29. mars 2005 og í henni eru 59 meðlimir (m.v. [[1. desember 2022). Forstöðumaður Heimakirkjunnar er Eiríkur Sigurbjörnsson, sá sami og rekur sjónvarpsstöðina Omega.

Heimild 
 Hagstofa Íslands -> Mannfjöldi -> Trúfélög 

Trúfélög á Íslandi
Kristni á Íslandi
Vaxtamunur

Vaxtamunur er munurinn á útlánsvöxtum og innlánsvöxtum banka. Það er að segja vaxtamunur jafngildir útlánsvöxtum að frádregnum innlánsvöxtum.

Fjármál
Vextir

Vextir (áður fyrr renta) er það gjald sem greitt er fyrir lán á fjármagni, m.ö.o. leiga sem greidd er fyrir fjármagn. Innlánsvextir eru þeir vextir sem fjármálastofnun greiðir af innlánum, þ.e. greiðir þeim sem leggur inn fyrir afnot af fjármagninu, en útlánsvextir þeir vextir sem lántakandi greiðir af útlánum, þ.e. fyrir að hafa fengið féð að láni. Á Íslandi gilda sérstök lög um vexti og verðtryggingu, nr. 38/2001.

Árið 1997, gerði Seðlabanki Íslands úttekt á vöxtum á lánsfé til lítilla og meðalstórra fyrirtækja, og kom þá í ljós að vextir voru hæstir á Íslandi af þeim átta samkeppnislöndum sem miðað var við. Þannig voru t.d. vextir af óverðtryggðum lánum hér á landi 11,3%, í Bandaríkjunum 9,6%, Englandi 8,6%, 7,3% í Danmörku, 6,2% í Finnlandi, 5,7% í Noregi en lægstir í Japan, 3%. Niðurstaðan var sú að íslenskir vextir reyndust vera meira en þrisvar sinnum hærri en japanskir vextir og næstum helmingi hærri en í Noregi, en annars 2-3% hærri en annarra þjóða.

Tenglar 
 Lög um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001
 Seðlabanki Íslands: Vextir.

Tengt efni 
 Grunnvextir
 Vaxtaálag
 Heildarvextir
 Breytilegir vextir
 Almennir vextir
 Dráttarvextir
 Vaxtavextir
 Nafnvextir
 Raunvextir
 Forvextir
 Ársvextir
 Verðbætur
 Virkir vextir
 Vaxtatímabil
 Vaxtaendurskoðun
 Vaxtagreiðsluþak

Tilvísanir 

Hagfræði
Lausafjárkreppan 2007–2008

Lausafjárkreppan 2007-2008 var alþjóðleg efnahagskreppa sem einkenndist af töpum á rekstri, greiðslustöðvunum og gjaldþrotum hjá stórum bönkum og fjármálastofnunum í Bandaríkjunum og í Evrópu.

Sjá einnig
 Efnahagskreppan á Íslandi 2008

2008
2007
Dakota Fanning

Hannah Dakota Fanning (fædd 23. febrúar 1994) er bandarísk leikkona.

Bandarískir leikarar
Hundingjar

Hundingjar (eða kýnikar) (forngríska: Κυνικοί [frb. Kunikoj], latína: Cynici) voru heimspekingar í Grikklandi til forna. Stefnan fól í sér róttæka höfnun á félagslegum gildum og rík hneigð til meinlætalífs. Þeir hvöttu fólk til að hleypa dýrinu lausu innra með sér og gerðu oft sitt ýtrasta til að hneyksla fólk og stunduðu m.a. sjálfsfróun á almannafæri. Frægastur hundingja er sennilega Díógenes hundingi sem bjó í tunnu. Meðal annarra hundingja voru Krates, Demetríos og Demonax.

Hundingjar sóttu innblástur sinn til Sókratesar en upphafsmaður hundingjastefnunnar var heimspekingurinn Antisþenes (444-365 f.o.t.) sem verið hafði vinur og nemandi Sókratesar. Hundingjar höfðu síðar mikil áhrif á Zenon frá Kítíon, upphafsmanns stóuspekinnar og aðra stóumenn, svo sem Epiktetos.

Tenglar 
 
 
 
 

Klassísk heimspeki
Guðfinna (Sjálfstætt fólk)

Guðfinna, sem er kölluð Finna, er seinni eiginkona Bjarts í Sumarhúsum í bókinni Sjálfstætt fólk eftir Halldór Kiljan Laxness. Hún er dóttir Hallberu sem flytur með henni í Sumarhús. Hún hefur eignast 7 börn en aðeins 3 uppkomin, drengina Helga, Guðmund (Gvend) og Jón (Nonna).

Persónur í Sjálfstæðu fólki
Gjaldeyrir

Gjaldeyrir   (og eldra gjaldpeningur) er hugtak sem núorðið er aðallega haft um erlendan gjaldmiðil, en var áður einnig haft um það sem greitt var með í viðskiptum (þ.e. peninga almennt eða ígildi þeirra). Íslendingar kaupa gjaldeyri með íslenskum krónum í samræmi við gengi hennar, þ.e. gildi krónunnar gagnvart hinni erlendu mynt. 

Fyrirtæki og einstaklingar þurfa á gjaldeyri að halda til þess að kaupa erlent hráefni, eða einstaklingar til að geta ferðast í útlöndum (þ.e. farareyrir). Talað er um að innlend framleiðsla skapi gjaldeyri, eins og t.d. fiskvinnsla, landbúnaður og stóriðja hérlendis. Gjaldeyristekjur þjóðar verða þannig til að þjóðin flytur út hráefni eða hugvit, og fær greitt í þeim gjaldeyri sem um var samið, oft þeim sem notaður er í landi kaupandans. Spákaupmennska er algeng í tengslum við gjaldeyrisviðskipti. 

Fyrr á öldum, áður en gjaldeyrisviðskipti tóku að tíðkast á Íslandi í jafn miklum mæli og þau eru stunduð núna, byggðist afkoma þjóðarinnar mikið til á vöruskiptum.

Tengt efni 
 Gjaldeyriseftirlit
 Gjaldeyrisforði
 Gjaldeyrisjöfnuður
 Gjaldeyrisstaða
 Gjaldeyrissjóður Evrópu (EMCF)

Tilvísanir

Tenglar 
 Nokkur orð um gjaldeyri; grein í Morgunblaðinu 1994
 Bankar keyptu fyrir milljarð; grein í Morgunblaðinu 1988
 Voru gjaldeyriskaup bankanna eðlileg?; grein í Morgunblaðinu 1988

Viðskipti
Hagfræði
Guðmundur Bragason

Guðmundur Bragason, fæddur 21. apríl 1967, er íslenskur fyrrum körfuknattleiksmaður og þjálfari. Hann lék lengst af með Grindavík þar sem hann varð Íslandsmeistari árið 1996.

Landsliðsferill
Guðmundur er leikjahæsti leikmaður íslenska landsliðsins í körfuknattleik en hann lék 164 leiki á árunum 1987 til 2003.

Lið aldarinnar
Árið 2001 var Guðmundur valinn einn af 12 leikmönnum í liði tuttugusta aldarinnar í körfuknattleik.

Heimildir

Íslenskir körfuknattleiksmenn
Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar
Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik
Ólafur Skúlason

Ólafur Skúlason (29. desember 1929 – 9. júní 2008) var prestur og biskup Íslands frá 1989 til 1997. Ólafur var sakaður um kynferðislega misnotkun af fjölmörgum konum, þar á meðal dóttur sinni. 

Ólafur Skúlason fæddist í Birtingaholti í Hrunamannahreppi sonur hjónanna Sigríðar Ágústsdóttur og Skúla Oddleifssonar. 

Árið 1955 vígðist hann til þjónustu við íslenska söfnuði í Mountain í Norður-Dakóta í Bandaríkjunum. Árið 1960 var hann settur til starfa sem fyrsti æskulýðsfulltrúi þjóðkirkjunnar. Þann 1. janúar árið 1964 tók hann við þjónustu í Bústaðasókn. Árið 1975 var hann skipaður dómprófastur í Reykjavík. 1983 var hann vígður vígslubiskup yfir Skálholtsstifti. Þá gegndi hann formennsku í Prestafélagi Suðurlands, Prestafélagi Íslands og Prófastafélagi Íslands. 

Biskupstíð hans var tími mikilla umskipta fyrir þjóðkirkjuna sem stefndi í átt til meira sjálfstæðis auk þess sem áhrif leikmanna urðu æ meiri í stjórnkerfi hennar. Hápunktur þeirra breytinga voru lögin (Um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar) frá 1997 þar sem kirkjan hafði sjálf ákvörðunarrétt um þau málefni sem hana vörðuðu. Á þessum tíma var hann auk þess stjórnarmaður í Lútherska heimssambandinu og gegndi formennsku í stjórn ekúmenísku stofnunarinnar í Strassborg.

Á embættistíma hans kom upp röð hneykslismála sem tengdust prestum, auk ásakana á hendur Ólafi sjálfum um kynferðisbrot í fyrra starfi sem sóknarprestur Bústaðakirkju. Árið 2010 fór dóttir hans Guðrún Ebba Ólafsdóttir á fund Kirkjuráðs og sagði Ólaf hafa misnotað sig kynferðislega í mörg ár. Árið 2011 kom út samtalsbók við Guðrúnu Ebbu sem Elín Hirst skráði og nefnist hún Ekki líta undan. Þar segir Guðrún Ebba frá lífi sínu í skugga kynferðisofbeldis og afneitunar og baráttu við lífsvanda sem þar af hlýst.

Tilvísanir

Tenglar 
 „Ólafur Skúlason“; grein í DV 1999
 „Davíð harmaði afsögn Ólafs biskups“; grein af Dv.is 24. ágúst 2010 
 „Konurnar í kórnum fallegar“; grein í DV 1988

Biskupar Íslands
Íslenskir prestar
Reykjaætt
Bolholtsætt
Pétur Sigurgeirsson

Pétur Sigurgeirsson (2. júní 1919 – 4. júní 2010) var biskup Íslands á árunum 1981-1989 og sóknarprestur í Akureyrarkirkju 1947-1981. 

Pétur var sonur Sigurgeirs Sigurðssonar biskups og konu hans, Guðrúnar Pétursdóttur. Hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1940, lauk guðfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1944 og fór síðan í framhaldsnám til Bandaríkjanna. Lauk meistaragráðu í guðfræði frá Mt. Airy Seminary í Fíladelfíu og nam einnig blaðamennsku, ensku og biblíufræði við Stanford University í Kaliforníu. Hann var skipaður sóknarprestur á Akureyri er heim kom og gegndi því embætti alla sína prestskapartíð. Hann var skipaður vígslubiskup Hólastiftis 1969 jafnframt prestsstarfinu og gegndi því embætti uns hann varð biskup Íslands 1. október 1981. Hann lét af störfum fyrir aldurs sakir þann 1. júlí 1989. 

Kona Péturs var Sólveig Ásgeirsdóttir.

Biskupar Íslands
Íslenskir prestar
Reykjaætt
Sigurgeir Sigurðsson

Sigurgeir Sigurðsson (3. ágúst 1890 - 13. október 1953) var biskup íslensku Þjóðkirkjunnar frá 1939 til 1953. Hann var faðir Péturs Sigurgeirssonar biskups.

Tilvísanir

Heimildir og ítarefni
 

Biskupar Íslands
Íslenskir prestar
Reykjaætt