Woodstock

Woodstock var tónlistarhátíð sem haldin var í Bethel í New York-fylki dagana 15. – 18. ágúst árið 1969. Hátíðin hefur oft verið kölluð „Hátíð tónlistar og friðar“ og er hún talin einn merkasti viðburður tónlistarsögunnar. Hátíðin var kynnt á þennan hátt: „Woodstock Music Festival; An Aquarian Exposition: Three Days of Peace and Music“. Ekki leikur vafi á öðru en að slagorðið hafi haft áhrif því að á hátíðina mættu um hálf milljón manns. Allt þetta fólk var mætt á 600 ekru bóndabýli í þeim tilgangi að vera í tengingu við náttúruna, hlusta á tónlist og njóta friðarins. Á þessum tímum var hugtakið friður mjög áberandi í samfélaginu og fólk lagði mikið upp úr því að halda hann. Atburðir eins og Víetnamstríðið spiluðu þar virkan þátt en hátíðin hefur með tíð og tíma orðið eins konar táknmynd fyrir hippatímabilið. Skipuleggjendur hátíðarinnar voru fjórir ungir menn John Roberts, Joel Rosenman, Artie Kornfeld og Mike Lang, sá yngsti var þá 27 ára gamall.

32 tónlistarmenn komu fram á hátíðinni og spiluðu þeir á sviði undir berum himni þar sem skiptust á skin og skúrir. Þar á meðal voru þekktir tónlistarmenn, til dæmis  Janis Joplin, Jimi Hendrix, hljómsveitin the Who, Canned Heat og San Francisco hljómsveitin Jefferson Airplane.

Kveikjan að hátíðinni 
Artie Kornfeld og Mike Lang höfðu mikinn áhuga á því að setja á laggirnar hljóðver í Woodstock. Staðsetningin hentaði sér vel vegna þess að á þessum slóðum voru þegar ýmsir tónlistarmenn búsettir, þar á meðal Bob Dylan. Fjárfestarnir ungu Joel Rosenman og John Roberts hittu Lang og Kornfeld og hugmyndir þeirra urðu að því að þeir ákvaðu að halda þriggja daga tónlistarhátíð fyrir 50.000 manns. Með því vonuðu þeir að ágóði hátíðarinnar yrði nægur til þess að stofna hljóðverið.

Undirbúningur 
Mennirnir fjórir hófu fljótlega skipulaggningu hátíðarinnar, það þurfti að velja staðsetningu, ráða tónlistarmenn, öryggisgæslu og fleira.  
Í fyrstu höfðu skipuleggjendur hátíðarinnar ákveðið að halda hátíðina í Wallkill í Woodstock. Það gekk þó ekki eftir vegna harðra mótmæla heimamanna. Það var því ákveðið að færa hátíðina á bóndabýli þar sem bóndi nokkur, Howard Mills, var tilbúin til þess að leigja landareign sína á 10.000 bandaríkjadali. Mills gugnaði þó þegar á hólminn var komið og enn þurftið að hefja leit af nýjum stað. 

Hinn ungi Elliot Tiber var sonur móteleigenda í White Lake í New York-fylki. Hann var vanur að fara á sumrin til foreldra sinna og hjálpa þeim að reka mótelið sem var mjög lítilfjörlegt. Það var svo um miðjan júlí árið 1969 sem Tiber sá grein í bæjarblaði White Lake að Wallkill hefði hætt við hátíðarhöldin. Tiber hafði þá samband við skipuleggjendur hátíðarinnar sem voru enn að leita að réttri staðsetningu og sagði þeim að hann vissi um stað. Skipuleggjendurnir heimsóttu Tiber og ákveðið var að halda hátíðina á bóndabýli Max Yasgurs, frænda Tiber, í White Lake. Ástæðan fyrir því að Tiber benti skipuleggjendum á Yasgur var vegna þess að það myndi auka mótelviðskiðskipti foreldra hans. Það var þá ákveðið, það var hafði verið fundin staður fyrir hátíðna og Yasgur leigði landareign sína á 50.000 bandaríkjadollara.

Dagarnir fyrir hátíðina 
Þann 13. ágúst, tveimur dögum fyrir hátíðina, höfðu þegar 50.000 manns tjaldað ekki langt frá sviðinu. Fólk æddi inn á svæðið þar sem átti eftir að setja upp girðingar og hlið til þess að afmarka svæðið. Fjórmeningarnir höfðu litla stjórn á aðstæðum og sífellt fleira fólk streymdi að svo að á endanum misstu þeir stjórn á fjöldanum. Það fór því þannig að þeir neyddust til þess að hafa fría aðgöngu að hátíðinni.  

Þessi ákvörðun um að hafa frían aðgang að hátíðinni hafði tvær leiðinlega afleiðingar í för með sér. Fyrri afleiðingin er sú að þeir Rosenman, Roberts, Lang og Kornfeld töpuðu þeirri fjárhæð sem þeir höfðu lagt í hátíðina og hagnaðurinn var enginn. Önnur afleiðingin var sú að sú fregn um að aðgangsverð væri ekkert breiddist hratt og örugglega út. Það hafði það í för með sér að um milljón manns reyndu að koma sér á hátíðina en lögreglunni tókst þó að vísa frá um þúsundum bíla sem voru á leið sinni til hátíðarhaldanna. Öll þessi mannmergð hafði það svo í för með sér að flest allir sem fram komu, hljómsveitir og aðrir tónlistarmenn, þurftu að ferðast með þyrlu til þess að komast leiðar sinnar.

Hátíðin 
Þrátt fyrir ýmis vandamál sem höfðu komið upp rétt fyrir hátíðina tókst næstum því að hefja hátíðarhöldin á réttum tíma. Föstudagskvöldið 15. ágúst steig gítarleikarinn og söngvarinn Richie Havens á svið og hóf tónlistarhátíðina formlega. Hátíðin var hafin og margir tónlistarmenn áttu eftir að koma fram. Fjöldinn allur af tónlistarmönnum tróðu upp á föstudagskvöldinu, það voru til dæmis Joan Baez og Ravi Shankar indverskur sitarspilari. Tónlistin hljómaði alla nóttina í takt við rigninguna sem var viðloðandi alla hátíðina.

Tónleikar hófust strax eftir hádegi á laugardeginum og stóðu þeir yfir alla nóttina. Þeir sem fram komu voru ekki af lakari endanum. Þrettán tónlistarmenn og hljómsveitir komu þá fram og mörg lög voru flutt. Dæmi um þá sem komu fram voru Janis Joplin, Creedence Clearwater Revivial og The Who en The Who tóku alls tuttugu og fimm lög á sínum tónleikum. Það er því ekki að undra að það hafi verið spilað og sungið alla nóttina líka.   

Joe Cocker var fyrstur á svið á sunnudeginum og hóf hann sína tónleika um miðjan dag. Á meðan tónleikunum stóð hékk yfir svart ský og þegar hann hafði lokið tónleikum sínum skall á dembandi rigning.   

Vegna óhemju mikillar rigningar þurfti að fresta tónleikahaldi í nokkrar klukkustundir. Á meðan runnu hátíðargestir til í leðju og drullu og allt varð gegnsósa. Þar sem áður var gras var nú leðja og útgangurinn á hátíðargestum eftir því. Einn hátíðargestanna, Barry Levine ljósmyndari, ákvað þá að brjóta ísinn og synda nakinn í vatni sem var á landareigninni. Fólk fylgdi á eftir og fljótlega var vatnið orðið fullt af nöktu eða hálfnöktu fólki. Þegar regnstorminn lægði hófust tónleikar að nýju og The Country Joe and The Fish héldu þá sína tónleika.   

Á sunnudeginum var fólk farið að týnast í burtu af svæðinu og um 150.000 manns fóru frá White Lake á sunnudagskvöldinu. Þá átti einn af þekktustu tónlistarmönnunum eftir að spila en það var Jimmy Hendrix. Hendrix hóf sína tónleika og jafnframt síðustu tónleika hátíðarinnar, ásamt bandinu sínu Gypsy Sons and Rainbows á sunnudagskvöldinu. Þeir spiluðu alla nóttina og fram á morgun. Bassaleikari hljómsveitarinnar, Billi Cox, lýsir gigginu þeirra sem mjög góðu, það góða við það var friðurinn, ástin og samhljómurinn og það að allir væru samankomnir í friði. Þegar Hendrix og félagar höfðu lokið sínum tónleikum var hátíðin á enda og aðeins um 40.000 manns eftir.

Eiturlyf 
Það var mikið um eiturlyf á hátíðinni. Það voru t.d sérstök tjöld fyrir þá sem voru að klára „trippin“ sín og fyrir þá sem höfðu tekið of stóra skammta og þurftu að róa sig. Það var mjög mikið af LSD á hátíðinni og mikið um að ungt fólk væri að nota eiturlyf í fyrsta skipti. Talað er um að um fjögurhundruð manns hafi þurft að meðhöndla vegna of stórs skammts. Einnig var mikið um það að fólk væri að slasa sig af völdum eiturlyfja. Fólk var undir svo miklum áhrifum að það kom sér auðveldlega í lífshættu til dæmis stökk einn maður út í vatn sem var grynnra en hannn gerði sér grein fyrir svo að hann höfuðkúpubrotnaði.
  
Það var mikilvægt að það væri læknir á svæðinu því að ekki var fólk einungis að taka inn of stóra skammta heldur slasaðist fólk, það urðu fjögur fósturlát, fólk gleymdi lyfjunum sínum og börn fæddust hvað þá annað. Aðeins tveir létu lífið á hátíðinni. Annar lést vegna of stórs skammts og hinn lést þegar hann svaf í svefnpokanum sínum og dráttarvél keyrði yfir hann.

Eftirmálar 
Eftir hátíðarhöldin þegar allir hátíðargestir höfðu yfirgefið svæðið blasti við heil blaut landareign á kafi í rusli. Fólk hafði skilið eftir tjöld og svefnpoka sem voru útötuð í leðju og drullu. Skipuleggjendur hátíðarinnar fjórir voru ringlaðir eftir hátíðina. Þeir höfðu ekki gert sér grein fyrir því að einn stærsti tónlistaratburður sögunnar hafði skeð og þeir voru valdar þess. Einnig þurftu þeir að koma sér á bak aftur eftir að hafa tapað yfir milljón bandaríkjadala og einnig áttu þeir eftir að vinna úr þeim sjötíu lagamálum sem þeir höfði verið kærðir fyrir. Það var þó til happs að kvikmyndin sem var gerð eftir hátíðina varð mjög vinsæl og náði að borga stóran hluta af tapinu. Þrátt fyrir það vantaði ennþá 100.000 bandaríkjadali í núllið. 

Max Yasgur kom ekki sérstaklega vel út úr hátíðinni. Landareign hans var einn stór leðjupollur og nágrannar hans höfðu kært hann fyrir eyðileggingu. Tveimur árum eftir hátíðina seldi Yasgur bóndabýlið og ári seinna lést hann vegna hjartaáfalls.

Tónlistarmenn sem komu fram og röð þeirra

Föstudagur 15. ágúst 
Dagskráin hófst 17:07 þegar Richie Havens steig á svið.

 Richie Havens
 High Flyin' Bird
 I Can't Make It Any More
 With a Little Help from My Friends
 Strawberry Fields Forever
 Hey Jude
 I Had A Woman
 Handsome Johnny
 Freedom/Sometimes I Feel Like a Motherless Child
 Swami Satchidananda
 Sweetwater
 What's Wrong
 Motherless Child
 Look Out
 For Pete's Sake
 Day Song
 Crystal Spider
 Two Worlds
 Why Oh Why
 The Incredible String Band
 Invocation
 The Letter
 This Moment
 When You Find Out Who You Are
 Bert Sommer
 Jennifer
 The Road To Travel
 I Wondered Where You Be
 She's Gone
 Things Are Going my Way
 And When It's Over
 Jeanette
 America
 A Note That Read
 Smile
 Tim Hardin, sem lék í klukkustund
 If I Were A Carpenter
 Misty Roses
 Ravi Shankar, sem lék 5 lög á meðan skúr gekk yfir
 Raga Puriya-Dhanashri/Gat In Sawarital
 Tabla Solo In Jhaptal
 Raga Manj Kmahaj
 Iap Jor
 Dhun In Kaharwa Tal
 Melanie
 Tuning My Guitar
 Johnny Boy
 Beautiful People
 Arlo Guthrie - röð laganna óviss
 Coming Into Los Angeles
 Walking Down the Line
 Saga um Móses og brúnálfana
 Amazing Grace 
 Joan Baez - hún var komin 6 mánuði á leið
 Sagan um þegar laganna verðir hnepptu David Harris í varðhald
 Joe Hill
 Sweet Sir Galahad
 Drugstore Truck Driving Man
 Sweet Sunny South
 Warm and Tender Love
 Swing Low, Sweet Chariot
 We Shall Overcome

Laugardagur 16. ágúst 
Dagskráin hófst 12:15.
 Quill, spiluðu fjögur lög og tók það 40 mínútur
 They Live the Life
 BBY
 Waitin' For You
 Jam
 Keef Hartley Band
 Spanish Fly
 Believe In You
 Rock Me Baby
 Medley
 Leavin' Trunk
 Sinnin' For You 
 Country Joe McDonald
 I Find Myself Missing You
 Rockin All Around The World
 Flyin' High All Over the World
 Seen A Rocket Flyin'
 The „Fish“ Cheer/I-Feel-Like-I'm-Fixin'-To-Die Rag
 John Sebastian
 How Have You Been
 Rainbows Over Your Blues
 I Had A Dream
 Darlin' Be Home Soon
 Younger Generation
 Santana
 Waiting
 You Just Don't Care
 Savor
 Jingo
 Persuasion
 Soul Sacrifice
 Fried Neckbones
 Canned Heat
 A Change Is Gonna Come/Leaving This Town
 Going Up The Country
 Let's Work Together
 Woodstock Boogie
 Mountain, léku í klukkustund ásamt lagi Jack Bruce, „Theme For An Imaginary Western“ 
 Blood of the Sun
 Stormy Monday
 Long Red
 Who Am I But You And The Sun
 Beside The Sea
 For Yasgur's Farm 
 You and Me
 Theme For An Imaginary Western
 Waiting To Take You Away
 Dreams of Milk and Honey
 Blind Man
 Blue Suede Shoes
 Southbound Train
 Janis Joplin með The Kozmic Blues Band 
 Raise Your Hand
 As Good As You've Been To This World
 To Love Somebody
 Summertime
 Try (Just A Little Bit Harder)
 Kosmic Blues
 Can't Turn you Loose
 Work Me Lord
 Piece of My Heart
 Ball & Chain
 Grateful Dead
 St. Stephen
 Mama Tried
 Dark Star/High Time
 Turn On Your Love Light
Grateful Dead komu fram en tæknilegir örðugleikar sóttu á hljómsveitina. Var þetta meðal annars vegna lélegrar jarðtengingar. Jerry Garcia og Bob Weir sögðust hafa fengið raflost þegar þeir snertu gítarana sína.
 Creedence Clearwater Revival 
 Born on the Bayou
 Green River
 Ninety-Nine and a Half (Won't Do)
 Commotion
 Bootleg
 Bad Moon Rising
 Proud Mary
 I Put A Spell On You
 Night Time is the Right Time
 Keep On Chooglin'
 Suzy Q
 Sly & the Family Stone
 M’Lady
 Sing A Simple Song
 You Can Make It If You Try
 Everyday People
 Dance To The Music
 I Want To Take You Higher
 Love City
 Stand!
 The Who byrjuðu klukkan 16 og spiluðu 25 lög; þar á meðal Tommy
 Heaven and Hell
 I Can't Explain
 It's a Boy
 1921
 Amazing Journey
 Sparks
 Eyesight to the Blind
 Christmas
 Tommy Can You Hear Me?
 Acid Queen
 Pinball Wizard
 Abbie Hoffman-atvikið
 Do You Think It's Alright?
 Fiddle About
 There's a Doctor
 Go to the Mirror
 Smash the Mirror
 I'm Free
 Tommy's Holiday Camp
 We're Not Gonna Take It
 See Me, Feel Me
 Summertime Blues
 Shakin' All Over
 My Generation
 Naked Eye
 Jefferson Airplane 
 Volunteers
 Somebody To Love
 The Other Side of This Life
 Plastic Fantastic Lover
 Won't You Try/Saturday Afternoon
 Eskimo Blue Day
 Uncle Sam's Blues
 White Rabbit

Sunnudagur 17. fram á mánudag 18. ágúst 
Joe Cocker var fyrsti bókaði tónlistarmaðurinn á síðasta degi hátíðarinnar (sunnudegi), hann hóf flutning klukkan 14.
 Joe Cocker
 Dear Landlord
 Something Comin' On
 Do I Still Figure In Your Life
 Feelin' Alright
 Just Like A Woman
 Let's Go Get Stoned
 I Don't Need A Doctor
 I Shall Be Released
 With a Little Help from My Friends
 Eftir framkomu Joe Cocker stöðvuðust tónleikar í nokkra tíma vegna illviðris.
 Country Joe and the Fish héldu leikum áfram um klukkan 18.
 Rock and Soul Music
 Thing Called Love
 Love Machine
 The „Fish“ Cheer/I-Feel-Like-I'm-Fixin'-To-Die Rag
 Ten Years After
 Good Morning Little Schoolgirl
 I Can't Keep From Crying Sometimes
 I May Be Wrong, But I Won't Be Wrong Always
 Hear Me Calling
 I'm Going Home
 The Band - lagalistinn er staðfestur í bókinni This Wheel's On Fire eftir Levon Helm.
 Chest Fever
 Tears of Rage
 We Can Talk
 Don't You Tell Henry
 Don't Do It
 Ain't No More Cane
 Long Black Veil
 This Wheel's On Fire
 I Shall Be Released
 The Weight
 Loving You Is Sweeter Than Ever
 Blood, Sweat & Tears léku 5 lög
 More and More
 I Love You More Than You'll Ever Know
 Spinning Wheel
 I Stand Accused
 Something Comin' On
 Johnny Winter lék tvö lög með bróður sínum, Edgar Winter.
 Mama, Talk to Your Daughter
 To Tell the Truth
 Johnny B. Goode
 Six Feet In the Ground
 Leland Mississippi Blues/Rock Me Baby
 Mean Mistreater
 I Can't Stand It (með Edgar Winter)
 Tobacco Road (með Edgar Winter)
 Mean Town Blues
 Crosby, Stills, Nash & Young hófu leika um 3-leytið
 Órafmagnað
 Suite: Judy Blue Eyes
 Blackbird
 Helplessly Hoping
 Guinnevere
 Marrakesh Express
 4 + 20
 Mr. Soul
 Wonderin'
 You Don't Have To Cry
 Rafmagnað
 Pre-Road Downs
 Long Time Gone
 Bluebird
 Sea of Madness
 Wooden Ships
 Find the Cost of Freedom
 49 Bye-Byes
 Neil Young sleppti flest öllum órafmögnuðu lögunum og neitaði að láta kvikmynda sig þegar þeir félagar léku rafmögnuðu lögin.
 Paul Butterfield Blues Band
 Everything's Gonna Be Alright
 Driftin'
 Born Under A Bad Sign
 Morning Sunrise
 Love March
 Sha-Na-Na
 Na Na Theme
 Yakety Yak
 Teen Angel
 Jailhouse Rock
 Wipe Out
 Book of Love
 Duke of Earl
 At the Hop
 Na Na Theme

 Jimi Hendrix var kynntur sem Jimi Hendrix Experience en Hendrix leiðrétti kynninn og sagði að nýja hljómsveitarnafnið væri Gypsy Sun and Rainbows.
 Message to Love
 Hear My Train A Comin'
 Spanish Castle Magic
 Red House - E-strengurinn slitnaði í þessu lagi en Hendrix kláraði það einungis 5 strengi.
 Mastermind (samið og sungið af Larry Lee)
 Lover Man
 Foxy Lady
 Jam Back At The House
 Izabella
 Gypsy Woman/Aware Of Love (Þessi lög voru bæði samin af Curtis Mayfield og sungin af Larry Lee sem keðjulag)
 Fire
 Voodoo Child (Slight Return)/Stepping Stone
 The Star-Spangled Banner
 Purple Haze
 Woodstock Improvisation/Villanova Junction
 Hey Joe

Tilvísanir

Heimildir 
 Mike Evans og Paul Kingsbury. Woodstock, three days that rocked the world. New York: Sterling Publishing co., 2009.
 
 
 
 

Bandarískar tónlistarhátíðir
Hippar