alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Betula delavayi

Betula delavayi er tegund af birkiætt sem var lýst af Adrien René Franchet. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula ashburneri

Betula ashburneri er tegund af birkiætt sem var lýst af Hugh McAllister og Keith Rushforth. Hafði það áður verið talið runnkennt afbrigði af Betula utilis.

Búsvæði og útbreiðsla
Betula ashburneri vex á bröttum fjallshlíðum í bland við eini og snæbjörk. Útbreiðslusvæðið er Bútan og Kína (Suðaustur-Tíbet, Norðvestur-Yunnan og Suðvestur-Sichuan).

Tilvísanir

Birkiætt
Betula baschkirica

Betula baschkirica er tegund af birkiætt sem var lýst af Nikolai Nikolaievich Tzvelev. 

Útbreiðslusvæði tegundarinnar er austur evrópuhluti Rússlands. Engar undirtegundir eru skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula bomiensis

Betula bomiensis er tegund af birkiætt sem var lýst af Pei Chun Qiong Li. Engar undirtegundir eru skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula chinensis

Betula chinensis er tegund af birkiætt sem finnst í Kína og Kóreu í 700 - 3000 m. hæð.

Lýsing
Þessi tegund verður um 5 m há með grábrúnan börk. Blöðin eru tígullaga til egglaga, 1,5 - 6 sm löng og 1 - 5 sm. Blómgun er frá maí til júní og fræið er þroskað í júlí til ágúst.

Tilvísanir

Birkiætt
Heslibjörk

Heslibjörk (fræðiheiti: Betula corylifolia) er tegund af birkiætt sem var lýst af Eduard August von Regel og Carl Maximowicz. Engar undirtegundir eru skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Santander

Santander er höfuðborg sjálfstjórnarhéraðsins Kantabríu á norður-Spáni. Íbúafjöldi var um 172.000 (2017).

Ekki hafa fundist fornminjar sem má reka forna búsetu á svæðinu. En á 12. og 13. öld voru þorp farin að myndast. Tvö þorp voru aðskilin með virkisveggjum, La Puebla og la Puebla Nueva. Á miðöldum var þar mikilvæg höfn fyrir konungsríki Spánar. Santander varð opinberlega borg árið 1755.

Banco Santander stærsti banki Spánar hefur aðsetur í borginni. Racing de Santander er knattspyrnulið borgarinnar.

Heimild

 

Borgir í Kantabríu
Mount Saint Elias

Mount Saint Elias er annað hæsta fjall, bæði Kanada og Bandaríkjanna; 5489 metrar yfir sjávarmáli. Það liggur í samnefndum fjallgarði á landamærum Alaska og Júkon og er 40 kílómetrum suðvestur af Mount Logan, hæsta fjalli Kanada. Þjóðgarðar eru ennfremur sitt hvorum megin við fjallið.

Saint Elias-fjall var fyrst klifið af Ítala árið 1897; prins Luigi Amadeo di Savoia. Fyrsta veturganga á toppinn var árið 1996. Fjallið þykir erfitt til klifurs.

Tenglar
Saint Elias-fjöll
Wrangell–St. Elias-þjóðgarðurinn og verndarsvæði (Alaska)
Kluane-þjóðgarðurinn og verndarsvæði (Júkon)

Heimild

Fjöll í Kanada
Fjöll í Alaska
Kluane-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

Kluane-þjóðgarðurinn og verndarsvæði (enska: Kluane National Park and Reserve, franska: Parc national et réserve de parc national de Kluane) eru tvær samliggjandi einingar í þjóðgarðsskipulagi Kanada sem liggja í suðvestur-Júkon. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1972 og spannar rúmlega 22.000 ferkílómetra.

Mount Logan og Mount Saint Elias, tvö hæstu fjöll Kanada liggja innan þjóðgarðasvæðisins. Fjöll og jöklar eru áberandi þáttur í landslaginu og telja um 83% af þekjunni. Þess fyrir utan eru skógar og ár í lægri hæðum. Úlfur, hreindýr, elgur og fleiri spendýr má finna þar.

Frumbyggjar mega veiða sér til matar á þjóðgarðasvæðinu.

Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

Heimild

Kanadískir þjóðgarðar
Júkon
Kantabríufjöll

Kantabríufjöll (spænska: Cordillera Cantábrica) er einn af meginfjallgörðum Spánar. Þau spanna 300 kílómetra; frá vesturendimörkum Pýreneafjalla til galisíska hálendisins ú vestri. Hæsti punktur þeirra er
Torre de Cerredo (2.648 m.). Picos de Europa-tindana má finna í miðhluta fjallanna og samnefndan þjóðgarð ásamt fleiri vernduð svæði.

Kantabríufjöll marka skil á þurrara svæði í suðri og rigningarsamara svæði í norðri. Tvö verndarsvæði fyrir evrópska vísunda eru á svæðinu. Úlfur og brúnbjörn eru meðal villtra spendýra. Skógarbeyki er megintrjátegund í skógum fjallanna. Skíðaaðstaða er í Alto Campoo, Valgrande-Pajares and Manzaneda.

Friðlönd og vernduð svæði
Picos de Europa
Muniellos
Fuentes del Narcea, Degaña e Ibias
Redes 
Somiedo
Sierra del Sueve
Fuentes Carrionas og Fuente Cobre-Montaña Palentina
Saja-Besaya
Collados del Asón
Ojo Guareña

Fjallgarðar í Evrópu
Fjöll á Spáni
Guðmundarlundur

Guðmundarlundur í Kópavogi er skógræktarreitur um 6,5 hektarar. Lundurinn er kenndur við Guðmund H. Jónsson stofnanda og forstjóra byggingarvörufyrirtækisins BYKO. Guðmundur og fjölskylda hans hófu skógrækt þar árið 1967. Reiturinn var afhentur Skógræktarfélagi Kópavogs árið 1997.

Tengill
Skógræktarfélag Kópavogs - Guðmundarlundur

Heimild 
 Skógræktarritið 2020 2. tbl.

Kópavogur
Skógar á Íslandi
Almenningsgarðar á Íslandi
Furulundur

Furulundur er skógarlundur í þjóðgarðinum á Þingvöllum. Hann er einn elsti gróðursetti trjálundur á Íslandi. Danskur maður, Carl Hartvig Ryder fékk styrk frá Danska landbúnaðarsambandinu til skógræktartilrauna á Íslandi og fékk hann skógfræðinga og garðyrkjufræðing til liðs við sig. Á árunum 1899 til 1906
voru gróðursettar ýmsar trjátegundir á Þingvöllum en lundurinn dregur nafn af fjallafurum sem þar eru.

Tengill
Skógræktin - Furulundurinn á Þingvöllum

Heimild 
 Lifandindi minnisvarðar á Þingvöllum, Skógræktarritið 2012 2. tbl.

Skógar á Íslandi
Þingvellir
Betula fruticosa

Betula fruticosa  (kínverska: 柴桦 chai hua) er tegund af birkiætt sem vex í mið- og austur- evrópu (nema Finnlandi) og Síbería og Mongólía í 600 - 1100 m. hæð í skógum, á árbökkum og mýrum.

Lýsing
Þessi tegund verður að 3 m há.

Tilvísanir

Viðbótarlesning

Birkiætt
Loðbjörk

{{Taxobox
| name = Betula calcicola
| status = 
| image = 
| image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Beykibálkur (Fagales)
| familia = Birkiætt (Betulaceae)
| genus = Birki (Betula)
| species = B. calcicola
| binomial = Betula calcicola
| binomial_authority = (W.W.Sm.) P.C.Li
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = Betula forrestii var. calcicola Betula delavayi var. calcicola 
}}Betula calcicola'' er tegund af birkiætt sem var lýst af William Wright Smith, og fékk sittnúverandi nafn af Pei Chun Qiong Li. Engar undirtegundir eru skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula chichibuensis

{{Taxobox
| name = Betula chichibuensis
| status = 
| image = Betula chichibuensis leaves Arnold Arboretum.jpg
| image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Beykibálkur (Fagales)
| familia = Birkiætt (Betulaceae)
| genus = Birki (Betula)
| species = B. chichibuensis
| binomial = Betula chichibuensis
| binomial_authority = H.Hara
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = 
}}Betula chichibuensis'' er tegund af birkiætt sem var lýst af Hiroshi Hara. Engar undirtegundir eru skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula coriaceifolia

{{Taxobox
| name = Betula coriaceifolia
| status = 
| image = 
| image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Beykibálkur (Fagales)
| familia = Birkiætt (Betulaceae)
| genus = Birki (Betula)
| species = B. coriaceifolia
| binomial = Betula coriaceifolia
| binomial_authority = V.N.Vassil.
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = 
}}Betula coriaceifolia'' er tegund af birkiætt sem var lýst af Viktor Nikolayevich Vassiljev. Engar undirtegundir eru skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Rifbjörk

{{Taxobox
| name = Rifbjörk
| status = 
| image = Creamy Bark Birch (Betula costata).PNG
| image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Beykibálkur (Fagales)
| familia = Birkiætt (Betulaceae)
| genus = Birki (Betula)
| species = B. costata
| binomial = Betula costata
| binomial_authority = Trautv.
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = Betula ulmifolia var. costata Betula ermanii var. costata Betula costata var. pubescens 
}}

Rifbjörk (fræðiheiti: Betula costata'') er tegund af birkiætt sem var lýst af Ernst Rudolf von Trautvetter. Engar undirtegundir eru skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula falcata

Betula falcata er tegund af birkiætt sem var lýst af Viktor Nikolayevich Vassiljev. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula cylindrostachya

Betula cylindrostachya er tegund af birkiætt sem var lýst af John Lindley og Nathaniel Wallich. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
San Sebastian

San Sebastián eða  Donostia (á basknesku) er hafnarborg og sveitarfélag í sjálfstórnarhéraðinu Baskalandi á Spáni. Ennfremur er hún höfuðstaður sýslunnar Gipuzkoa. Íbúar sveitarfélagsins eru 186.000 (2016) en á stórborgarsvæðinu búa um 437.000. Borgin liggur við Biskajaflóa, 20 kílómetrum frá Frakklandi.

Borgin var um tíma undir Konungsríkinu Navarra. Hún var illa leikin í Napóleónsstyrjöldunum á 19. öld og spænska borgarastríðinu á 20. öld.

Verslun og ferðaþjónusta eru nú helstu atvinnuvegir. Árlegar hátíðir eru meðal annars San Sebastián-kvikmyndahátíðin, Jazzaldia jazzhátíðin ásamt ýmsum bæjarhátíðum. Knattspyrnufélag borgarinnar er Real Sociedad.

Heimild

Borgir í Baskalandi
Karl Dönitz

Karl Dönitz (16. september 1891 – 24. desember 1980) var þýskur flotaforingi sem stýrði þýska sjóhernum í seinni heimsstyrjöldinni. Dönitz tók í stuttan tíma við af Adolf Hitler sem þjóðhöfðingi Þýskalands eftir dauða Hitlers.

Dönitz hóf feril sinn í sjóher þýska keisaraveldisins fyrir fyrri heimsstyrjöldina. Árið 1918 var hann settur við stjórn kafbátsins SM UB-68 en breski herinn sökkti kafbátnum stuttu síðar og tók Dönitz til fanga. Á meðan Dönitz var stríðsfangi þróaði hann hertækni sem hann átti síðar eftir að kalla Rudeltaktik. Í byrjun seinni heimsstyrjaldarinnar var Dönitz yfirmaður kafbáta í þýska sjóhernum (Kriegsmarine). Hann tók þátt í því að gera þýska kafbátaflotann þann stærsta í heimi í andstöðu við Versalasamninginn. Í janúar 1943 var Dönitz gerður að stórflotaforingja og tók við af Erich Raeder sem yfirmaður þýska flotans.

Þann 30. apríl 1945, eftir dauða Adolfs Hitler, var Dönitz lýstur eftirmaður hans og forseti Þýskalands í samræmi við erfðaskrá Hitlers. Hann varð jafnframt yfirmaður þýska hersins. Til að byrja með skipaði Dönitz þýska hernum að berjast áfram til þess að flotinn hefði meiri tíma til að framkvæma Hannibalsaðgerðina svokölluðu til að bjarga þýskum hermönnum og borgurum sem rauði herinn var búinn að umkringja meðfram Eystrasalti. Dönitz neyddist til að ganga til samninga til að gefast upp fyrir bandamönnum eftir að stjórnin frétti að her Bernards Montgomery hefði komist til Jótlands á undan sovéska hernum og þar með lokað undankomuleiðinni sem Dönitz hafði hugsað sér að nota.

Þann 7. maí 1945 skipaði Dönitz Alfred Jodl að undirrita uppgjöf Þjóðverja í Reims í Frakklandi. Dönitz varð áfram þjóðhöfðingi Flensborgarstjórnarinnar, eins og hún varð síðar kölluð, þar til bandamenn leystu hana upp þann 23. maí. Í Nürnberg-réttarhöldunum var Dönitz sakfelldur fyrir stríðsglæpi er snertu óhamdan kafbátahernað Þjóðverja. Hann var hins vegar náðaður af ákæru um glæpi gegn mannkyninu og því dæmdur til tíu ára fangelsisvistar fremur en til dauða eins og margir samstarfsmenn hans. Eftir að honum var sleppt settist hann að í þorpi nálægt Hamborg og lifði þar rólegu lífi þar til hann lést árið 1980.

Tilvísanir

Nasistaleiðtogar
Forsetar Þýskalands
Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni
Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni
Þýskir flotaforingjar
Betula globispica

{{Taxobox
| name = Betula globispica
| status = 
| image = 
| image_caption = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Beykibálkur (Fagales)
| familia = Birkiætt (Betulaceae)
| genus = Birki (Betula)
| species = B. globispica
| binomial = Betula globispica
| binomial_authority = Shirai
| range_map = 
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = 
}}Betula globispica'' er tegund af birkiætt sem var lýst af Mitsutarô (Kotaro) Shirai. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Kirtilbjörk

Kirtilbjörk eða hlíðadrapi (fræðiheiti: Betula glandulosa) er tegund af birkiætt ættuð frá Norður-Ameríku, sem vex í heimskauta og kaldtempruðu loftslagi frá Alaska austur til Nýfundnalands og suður-Grænlandi, og suður eftir upp í fjöllum í norður Kalifornía, Colorado, og Black Hills í Suður-Dakóta í vestri, og staðbundið suður til New York í austri. Á heimskautasvæðum vex hún niður að sjávarmáli, en í suðurhluta vaxtarsvæðisins vex hún upp í 3400 m hæð.

Kirtilbjörk er margstofna runni, yfirleitt um 1 til 3 m hár, oft í þéttum breiðum. Stofnarnir eru grannir, sjaldan yfir 5 til 10 sm gildir, með sléttum, dökkbrúnum berki. Blöðin eru nær kringlótt til egglaga, 0.5 – 3 sm löng og 1 - 2.5 sm breið, með tenntum jaðri. Kvenreklarnir eru uppréttir, 1 - 2.5 sm langir og 5 – 12 mm breiðir.

Hún er náskyld fjalldrapa (Betula nana), og er stundum talið undirtegund hans, sem B. nana subsp. glandulosa. Það sem aðgreinir það helst frá fjalldrapa eru kirtilvörtur á sprotunum og lengri blaðstilkar. Það blandast öðrum birkitegundum.

Tilvísanir

Flora of North America: Betula glandulosa, RangeMap
Hunt, D. (1993). Betula. Proceedings of the IDS Betula Symposium 2–4 October 1992. International Dendrology Society.

Ytri tenglar
 USDA Plants Profile for Betula glandulosa  
Calflora Database: Betula glandulosa 

Birkiætt
Betula insignis

Betula insignis er tegund af birkiætt sem var lýst af Adrien René Franchet. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula honanensis

Betula honanensis er tegund af birkiætt sem var lýst af S.Y.Wang och C.L.Chang. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula microphylla

Betula microphylla er tegund af birkiætt sem var lýst af Aleksandr Andrejevitj Bunge. Engar undirtegundir finnast skráðar.

Myndir

Tilvísanir

Birkiætt
Síðara franska keisaraveldið

Síðara franska keisaraveldið (le Second Empire á frönsku) var stjórnkerfi Frakklands sem varð til þann 2. desember 1852 þegar Louis-Napoléon Bonaparte, forseti Frakklands, framdi valdarán og lýsti sig Napóleon III.Frakkakeisara. Ríkið kom í stað annars franska lýðveldisins en þriðja franska lýðveldið tók við þegar það leið undir lok.

Sögu síðara keisaraveldisins er venjulega skipt í tvennt. Gerræðislegt stjórnarfar Napóleons III. einkenndi fyrra tímabilið sem stóð frá 1852 til 1860. Á síðara tímabilinu, frá 1860 til 1870, var reynt að gera ríkið að „frjálslyndu keisaraveldi“.

Síðara keisaraveldið leið undir lok þann 4. september 1870 eftir orrustuna við Sedan í fransk-prússneska stríðinu. Þar biðu Frakkar ósigur fyrir Prússum undir stjórn Otto von Bismarck kanslara Prússlands og Napóleon III. var handtekinn. Í kjölfarið var stofnað lýðveldi í París sem hélt stríðinu áfram um skamma hríð.

Tilvísanir

Fyrrum Evrópuríki
Saga Frakklands
Keisaradæmi
Loðvík 11. Frakkakonungur

Loðvík 11. (3. júlí 1423 – 30. ágúst 1483), kallaður „hinn varkári“ (le Prudent), var konungur Frakklands frá 1461 til 1483. Hann var sjötti konungurinn af Valois-ættkvísl Kapetinga. Virkni hans á alþjóðasviði, sem andstæðingar hans kölluðu „klækjabrögð“ (sournoise) leiddu til þess að hann var einnig kallaður „alheimsköngulóin“ (l'universelle aragne).

Á valdatíð Loðvíks 11. endurheimti Frakkland ýmsar hjálendur, héröð og furstadæmi, oft með valdbeitingu: Hertogadæmið Bretagne (1475), hertogadæmið Búrgúnd (1477), Maine, hertogadæmið Anjou og hluti af landsvæðum Armaníaka sem höfðu barist gegn frönsku krúnunni í Hundrað ára stríðinu.

Loðvík 11. styrkti vald krúnunnar yfir lénsmönnum sínum með bandalögum við alþýðuna. Sem krónprins gerðist hann verndari Valdensa (kristinna fylgjenda Péturs Valdès) gegn rannsóknarrétti kirkjunnar og kom í veg fyrir að þeir yrðu teknir af lífi. Í þakkarskyni við Loðvík var héraðið Vallouise (stytting á Vallée Louise) nefnt eftir honum. Biskupinn af Lisieux, Thomas Basin, hefndi sín á konunginum með því að lýsa honum í sagnaritum sínum sem forljótum og grimmum harðstjóra sem lokaði óvini sína í járnbúrum. Hefð varð fyrir því meðal sagnaritara að lýsa Loðvík 11. sem „illgjörnum snillingi“ og föður franskrar miðstýringar.

Tilvísanir

Frakkakonungar
Valois-ætt
La Liga

La Liga, (El Campeonato Nacional de Liga de Primera División)  La Liga Santander eða Primera División er efsta deild í knattspyrnu á Spáni. 20 lið eru í deildinni og falla 3 lið um deild hvert ár í La Segúnda división.

62 lið hafa keppt í la Liga frá því hún var stofnuð og hafa 9 orðið meistarar. Frá 1990 hafa FC Barcelona (15 titlar) og Real Madrid (10 titlar) nánast einokað meistaratitilinn. Atlético Madrid hefur þó gefið þeim harða samkeppni. Um 27.000 áhorfendur eru að meðaltali á leikjum La Liga (2017-2018) sem gerir það þriðja hæsta áhorfendafjölda í knattspyrnu (á eftir Premier League og Bundesliga) og sjötta hæst í heimi.

Leikvangar og lið tímabilið 2020-2021

Sigurvegarar La Liga

Sigurvegarar eftir félögum

Markahæstu menn
Uppfært í maí 2022

Flestir leikir
Uppfært janúar 2022

Nágrannaslagir 
El Clásico - Real Madrid og FC Barcelona

Derbi madrileño - Real Madrid og Atlético de Madrid

El Gran Derbi/Derbi sevillano - Real Betis og Sevilla FC

Derbi barceloní - FC Barcelona og Espanyol

Derbi de la comunitat - Valencia og Villarreal

Derbi valenciano - Levante og Valencia

Derbi vasco - Athletic Club og Real Sociedad

O noso derbi - Celta de Vigo og Deportivo de La Coruña

Derbi del sur de Madrid - Leganés og Getafe

El Viejo Clásico - Real Madrid og Athletic Club

Heimild

Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu
Knattspyrna á Spáni
Haukur Hilmarsson

Haukur Hilmarsson (f. 22. júlí 1986, saknað 24. febrúar 2018) var íslenskur aðgerðarsinni. Hann komst í landsfjölmiðlana í Búsáhaldbyltingunni eftir að hann klifraði upp á þak Alþingishúsins og flaggaði fána Bónus verslunarkeðjunnar á flaggstöng hússins. Handtaka hans tveimur vikum seinna leiddi til áhlaupsins á lögreglustöðina við Hverfisgötu þar sem Haukur var í haldi. Haukur var anarkisti og umhverfissinni, hann starfaði með Saving Iceland frá árinu 2005, vann með hreyfingu sjálfboðaliða í Palestínu 2007 og var helsti hvatamaður að stofnun No Borders á Íslandi 2009, svo nokkuð sé nefnt.

Mannshvarf
Haukur ferðaðist til Sýrlands árið 2017 og gekk til liðs við alþjóðadeild hersveita Kúrda undir stjórn YPG. Hann tók þátt í orrustunni um Al-Raqqah það sama ár. Í mars 2018 var tilkynnt að Haukur hefði fallið í loftárás tyrkneska hersins í Afrin í Sýrlandi 24. febrúar það sama ár. Engin staðfesting hefur fengist á andláti hans. Tyrkneskir fjölmiðlar fullyrtu að Tyrkir myndu senda lík hans heim en tyrknesk stjórnvöld hafa ekki fengist til að staðfesta að þau viti hvar líkamsleifar hans sé að finna eða hvernig þau geti fullyrt að hann sé látinn. Samkvæmt heimildamönnum á svæðinu var Hauks saknað nokkrum vikum fyrr en samkvæmt opinberu útgáfunni.

Fjölskylda
Haukur var sonur Evu Hauksdóttur, aðgerðarsinna og rithöfundar.

Tilvísanir

Íslenskir aðgerðasinnar
Ingimar Erlendur Sigurðsson

Ingimar Erlendur Sigurðsson (f. 11 desember 1933) var íslenskt skáld. Fyrsta ljóðabók hans kom út árið 1959. Frægasta verk hans er Borgarlíf, sem gefið var út árið 1965, fjallar um reynslu sína sem blaðamaður hjá Morgunblaðinu.

Heimildir 

Íslensk skáld
Gregoire (simpansi)

Gregoire (um 1942 – 17. desember 2008) var lengi elsti simpansi sem vitað var um í Afríku. Síðustu ellefu ár ævi sinnar bjó hann á Tchimpounga-verndarsvæðinu sem er rekið af Jane Goodall-stofnuninni í Lýðveldinu Kongó. Lífsförunautur hans var simpansinn Clara. Áður en hann hitti Clöru var hann aleinn í búri í 40 ár í dýragarði í Brazzaville, en var síðar bjargað af starfsmönnum Jane Goodall-stofnunarinnar.

Andlát 
Gregoire dó í svefni í rúminu sínu sem var búið til úr laufum tröllatrés á verndarsvæðinu 17. desember 2008 þá 66 ára gamall. Gregoire var þekktur um allan heim sem aldraður simpansi. Mynd hans birtist á forsíðu National Geographic-tímaritsins árið 1995, og hann kom fram í BBC-þætti og Animal Planet-kvikmyndinni Jane Goodall's Return to Gombe.

Tilvísanir 

Simpansar
Jane Goodall-stofnunin
Tadsíkíska

Tadsíkíska er íranskt mál sem talað er af um 8 milljón manns í Tadsíkistan, (þar sem það er opinbert mál), Úsbekistan og Afganistan.

Tungumál í Tadsíkistan
Furusjór

Furusjór (danska: Furesø) er stöðuvatn á Norður-Sjálandi í Danmörku. Furusjór er um 12 km frá Kaupmannahöfn og er dýpsta stöðuvatn Danmerkur. 

Sjáland
Áströlsk mál

Áströlsk frumbyggjamál eru um 200 talsins. En mælendur þeirra eru um 50.000 (2009). Þessum málum hefur verið skipt í 24 flokka sem taldir eru skyldir innbyrðis. Áströlskum málum hefur fækkað um helming frá því á 18. öld og mörg þeirra sem enn standa eru í útrýmingarhættu.

Þótt áströlsku málin séu æði ólík að málfræðilegri byggingu eru nokkur atriði þeim sameiginleg. Orðaröð í setningum er mjög lík. Nefnifall hefur yfirleitt tvö form, annað sem notað er með áhrifalausum sögnum, hitt með áhrifssögnum til að tákna gerenda. Í beyginarkerfum margra málanna er að finna andlagsfall, eignarfall, verkfærisfall og staðarfall. Lýsingarorð fara á eftir nafnorðum. Sagnorð hafa enga þolmynd og töluorð eru örfá. Sum orð er að finna í þeim nær öllum svo sem mil: Auga, kutara: Tveir, mara: Hönd. Hljóðkerfið mjög áþekkt í öllum málunum. Mörg orð hefjast á bakmælta nefhljóðinu (ng).

Tilvísanir 

Tungumál í Ástralíu
Pókahontas

Pókahontas (u.þ.b. 1596 – mars 1617), fædd undir nafninu Matoaka og síðar þekkt undir nöfnunum Amonute og Rebecca Rolfe, var amerísk frumbyggjakona sem varð fræg fyrir samskipti sín við evrópska landnema í bresku nýlendunni Jamestown í Virginíu og fyrir stuðla að friði milli þeirra og frumbyggjanna. Pókahontas var dóttir Póvatans, æðsta höfðingja samnefnds þjóðflokkasambands sem samanstóð af 28 ættbálkum í Tidewater-héraði Virginíu. Fræg saga fer af því að hún hafi bjargað lífi enska landnemans Johns Smith árið 1607 með því að henda sér yfir hann þegar faðir hennar reiddi kylfu sína til höggs og ætlaði að taka hann af lífi. Margir sagnfræðingar efast um að þessir atburðir hafi nokkurn tímann gerst í raun.

Árið 1613 handsömuðu Englendingar Pókahontas og héldu henni gegn lausnargjaldi. Á meðan hún dvaldi með Englendingunum snerist Pókahontas til kristni og tók upp nafnið Rebecca. Þegar henni bauðst að snúa heim til þjóðar sinnar ákvað hún að vera heldur áfram með Englendingunum. Í apríl árið 1614, þegar hún var 17 ára, giftist Pókahontas tóbaksræktarmanninum John Rolfe. Hjónunum fæddist sonurinn Thomas Rolfe í janúar árið 1615.

Árið 1616 héldu Rolfe-hjónin til Lundúna. Pókahontas var höfð til sýnis í breska samkvæmislífinu og bent var á hana sem dæmi um „villimann“ sem hefði verið siðmenntaður. Hún varð mjög fræg í Englandi, fékk að klæðast fínum fötum og var boðið til veislu í höll Jakobs 1. Englandskonungs. Árið 1617 hugðust Rolfe-hjónin snúa aftur til Virginíu en Pókahontas lést af ókunnum sjúkdómi í bænum Gravesend, aðeins 20 eða 21 árs. Hún var grafin í kirkju Heilags Georgs þar í bænum en ekki er vitað hvar gröf hennar er staðsett í dag þar sem miklar breytingar hafa verið gerðar á kirkjunni síðan þá.

Tilvísanir

Fólk fætt á 16. öld
Fólk dáið árið 1617
Frumbyggjar Norður-Ameríku