alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þorvarður Erlendsson

Þorvarður Erlendsson (um 1466 – 1513) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 16. öld. Hann bjó á Strönd í Selvogi og Möðruvöllum í Eyjafirði.

Þorvarður var sonur Erlendar Erlendssonar sýslumanns á Hlíðarenda og Guðríðar Þorvarðsdóttur konu hans, dóttur Þorvarðar Loftssonar og Margrétar Vigfúsdóttur á Möðruvöllum. Vigfús Erlendsson lögmaður og hirðstjóri var bróðir Þorvarðar. Árið 1486, þegar hann var um tvítugt, gaf Margrét amma hans honum nokkrar jarðir, þar á meðal Engey og Laugarnes. Hann var orðinn sýslumaður í Eyjafjarðarsýslu um 1490. Árið 1499 varð hann lögmaður sunnan og austan og gegndi því embætti til dauðadags.

Þorvarður deildi í nærri tuttugu ár við Grím Pálsson sýslumann um Möðruvallaeignir, það er að segja arf eftir hjónin Pál Brandsson sýslumann á Möðruvöllum og Ingibjörgu, móðursystur Þorvarðar. Þau hjón og synir þeirra dóu öll í plágunni síðari 1494, fyrst Ingibjörg svo synirnir og loks Páll. Grímur var óskilgetinn sonur Páls og átti ekki erfðarétt en hann átti aftur á móti skilgetna syni og samkvæmt erfðatali Jónsbókar voru þeir næstir til arfs eftir afa sinn. Þorvarður vísaði aftur á móti í réttarbót Hákonar háleggs frá 1313 en samkvæmt henni átti móðir hans að taka arf eftir systur sína.

Finnbogi Jónsson lögmaður dæmdi 1495 að farið skyldi eftir íslenskum lögum, þar sem réttarbótin gilti einungis í Noregi og var sá dómur staðfestur af Alþingi og aftur af Finnboga 1499, en þá var Þorvarður sjálfur orðinn lögmaður og nefndi dóm í sínu umdæmi sem úrskurðaði að réttarbótin skyldi gilda. Gekk nú á dómum og stefnum á víxl í nokkur ár, en 24. nóvember 1507 staðfesti konungur að allar réttarbætur Hákonar háleggs skuli gilda á Íslandi. Var sú staðfesting kölluð Möðruvallaréttarbót, en af mörgum réttarspillir. Grímur neyddist því til að sleppa Möðruvöllum, þar sem hann hafði búið, en þó ekki fyrr en 1511. Þorvarður fluttist þá þangað. Þó voru enn óuppgerð ýmis mál og fóru þeir Þorvarður og Benedikt sonur Gríms til Noregs haustið 1512 að láta skera úr þeim. En Þorvarður dó þar um veturinn og úrskurðurinn var Grími í hag. Hann hóf þá tilkall sitt til Möðruvalla að nýju og settist þar að. Á Alþingi 1515 sættist hann svo við Vigfús og Hólmfríði, systkini Þorvarðar, og fékk Möðruvelli og miklar eignir aðrar. Lauk þar með Möðruvallamálum.

Fyrri kona Þorvarðar var Margrét, dóttir Jóns Egilssonar bryta í Skálholti og systir Stefáns biskups, og voru börn þeirra Erlendur Þorvarðarson lögmaður og Ragnheiður, kona Orms Einarssonar bónda í Saurbæ á Kjalarnesi, sem veginn var í Viðey 1518 af Erlendi mági sínum. Þorvarður giftist síðan árið 1508 Kristínu (d. 14. apríl 1578), dóttur Gottskálks Nikulássonar biskups, og áttu þau eina dóttur. Kristín giftist aftur 28. janúar 1515 Jóni Einarssyni sýslumanni á Geitaskarði.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Titill

Titill er tignarheiti (eða nafnbót) sem menn skreyta sig sjálfir með (eða aðrir) og er annaðhvort settur fyrir framan eða aftan nafn viðkomandi. Það getur verið vegna menntunar (sbr. Jón Steffensen prófessor, séra Bolli Gústavsson eða Hinrik Jóhannesson B.Sc), ástands (jómfrú Anna, Jóhannes ekkill) eða vegna þess að menn eru fæddir inn í einhvers konar virðingarstiga (Hinrik greifi). Einnig er til í dæminu að menn skreyti sig í hálfkæringi með titli (sbr. dr. Gunni). 

Á íslensku eru sumir titlar vegna venju settir á undan nafni, eins og séra Hinrik eða herra Ólafur Ragnar. En ef viðkomandi er fæddur inn í konunglegan virðingarstiga er málvenja á íslensku að setja nafnið fyrst og síðan titilinn og segja Zeppelin greifi, Hinrik prins eða Margrét Danadrottning. Einnig á þetta við um æðstu menn kirkjunnar: Jóhannes Páll páfi eða Karl biskup. Þetta á samt ekki við um suma virðingartitla eins og til dæmis: móðir Teresa, meistari Þórbergur eða  heilög (sankti) Anna.

Tengt efni 
 Háskólagráða

Titlar

cs:Akademický titul
Kastalinn í Nürnberg

Kastalinn í Nürnberg er elsta mannvirki borgarinnar Nürnberg í Þýskalandi. Hann var reistur á 11. öld og myndaðist borgin í kringum hann. Kastalinn er einkennisbygging borgarinnar.

Saga kastalans 
Engar öruggar heimildir eru til um það hvenær kastalinn var reistur. Hann kom fyrst við skjöl 1050 og 1105 og hefur trúlega verið reistur um miðja 11. öld. Fyrir neðan hann myndaðist bær og kirkja. Kastalalinn sjálfur fékk heitið Nürnberg og var bærinn nefndur sama heiti. Nokkrum sinnum hefur kastalinn verið stækkaður. Um 1200 var kirkja reist við kastalann sem konungarnir notuðu. Þar við hliðina er 53 metra djúpur brunnur, þaðan sem vatn var að fá. Í kastalanum sátu allir konungar og keisarar þýska ríkisins, sumir meira, aðrir minna, allt til 1571. Aldrei hefur tekist að hertaka kastalann eða borgina í gegnum tíðina. Setið var um Nürnberg í þrjú ár meðan 30 ára stríðið geysaði, en ekki náðist að vinna hana. Eftir það stríð missti kastalinn hernaðarlegt gildi sitt. Í heimstyrjöldinni síðari varð kastalinn fyrir talsverðum skemmdum, bæði í loftárásum og götubardögum við Bandaríkjamenn. Aðeins kirkjan og eitt turnanna sluppu við skemmdir. Bandaríkjamenn eru því þeir einu sem náð hafa að hertaka kastalann.

Annað markvert 
Kastalinn stendur á sandhrygg fyrir ofan miðborgina. Hann er opinn almenningi. Hægt er að skoða hann bæði að utan og innan. Kastalakirkjan sjálf er einnig opin. Hluti kastalans er notaður sem farfuglaheimili. Þar er einnig elsta stjörnustöð Nürnbergs sem stærðfræðingurinn Georg Christoph Eimmart setti upp á 17. öld.

Heimildir 

 

Kastalar í Þýskalandi
Nürnberg
Giotto di Bondone

Giotto di Bondone (um 1267 – 8. janúar 1337) var ítalskur listmálari og arkitekt frá Flórens. Hann er oft nefndur fyrsti endurreisnarmálarinn. Hann var þekktur og dáður af samtíðarmönnum sínum og Giorgio Vasari sem ritaði ævisögur ítalskra listamanna á 16. öld sagði hann hafa verið þann fyrsta sem sneri sér endanlega frá býsönskum stíl að tilfinningaríkari persónum og raunsærri myndbyggingu en áður hafði tíðkast. Hann lærði hjá Cimabue sem þá var einn frægasti listamaður Toskana. 

Þekktustu verk Giottos eru stórar freskur með myndröðum sem sýna líf Maríu meyjar og Krists (Scrovegni-kapellan í Padúu), líf heilags Frans (Bardi-kapellan í Flórens). Hann gerði einnig stórar helgimyndir á tré eins og krossinn í Rímíní og Maríumynd fyrir Kirkju allra heilagra (Ognissanti) í Flórens.

Ítalskir myndlistarmenn
Ítalska endurreisnin
Frúarkirkjan í Nürnberg

Frúarkirkjan í Nürnberg (Unserer Lieben Frau) er skrautlegasta kirkjan í borginni Nürnberg í Þýskalandi. Hún var reist að tilstuðlan keisarans Karls IV á 14. öld.

Saga Frúarkirkjunnar 
Kirkjan var reist 1352-1362 að tilstuðlan Karls IV keisara sem gjarnan sat í borginni. Áður hafði þar staðið bænahús gyðinga en gyðingar voru reknir úr borginni 1349 og bænahús þeirra rifið. Byggingartíminn er óvenjulega stuttur, aðeins 10 ár, enda sá keisari til þess að verkið vannst hratt. Kirkjan varð að sóknarkirkju keisarans. Hin skrautlega framhlið var gerð í upphafi 16. aldar. Kirkjan var ekki skemmd í siðaskiptunum, heldur hélst hún kaþólsk og svo er enn. Hins vegar stórskemmdist hún í loftárásum seinna stríðsins og brann út. Aðeins veggirnir stóðu eftir uppi. Kirkjan var endurgerð í einfaldri mynd 1946-53.

Klukknaverkið 
Yfir aðalinngang kirkjunnar er klukknaverk með fígúrum sem ekið er í hring á hjóli. Það var keisarinn Karl IV sem gaf kirkjunni klukknaverkið 1563 í tilefni af útkomu regluverks um arftöku konungdómsins í þýska ríkinu (Goldene Bulle). Klukknaverkið sýnir keisarann og kjörfurstana. Fyrst gengur fígúra út sem tilkynnir komu keisara. Þá koma út lúðrablásarar, flautuleikari og trommuleikari. Síðan koma kjörfurstarnir sjö og loks keisari. Á meðan eru klukkur spilaðar. Klukknaverk þetta var tekið niður í heimstyrjöldinni síðari og geymt annars staðar til varnar skemmdum. Eftir enduruppbyggingu kirkjunnar var klukknaverkið sett á aftur.

Heimildir 

 

Nürnberg
Kristni saga

Kristni saga er sögurit um kristniboð á Íslandi, kristnitökuna og hina fyrstu biskupa til dauða Gissurar Ísleifssonar 1118. Að stofni til er Kristni saga frá 12. öld, en hún er samin í núverandi mynd á 13. öld. Kristni saga er varðveitt í Hauksbók.

Tenglar 
 Krisni saga; af Heimskringlu.no

Saga kristninnar á Íslandi
Grænlendinga saga

Grænlendinga saga er eitt af söguritum íslendingasagnanna og segir frá sama efni og Eiríks saga rauða en að ýmsu leyti á annan veg. Grænlendinga saga er líklega rituð fyrir miðja 13. öld. Hún er varðveitt í Flateyjarbók.

Tengt efni 
 Grænlendinga þáttur
 Eiríks saga rauða

Tenglar 
 Grænlendinga saga; af Snerpu.is
 Kennsluefni um Grænlendinga sögu og Eiríks sögu rauða Kennsluvefir Hörpu Hreinsdóttur, 2010
 Vestur til Vínlands  Vefur nemenda FVA um Grænlendinga sögu og Eiríks sögu rauða, 2000

Íslendingasögur
Félag framhaldsskólakennara

Félag framhaldsskólakennara (FF) er stéttarfélag framhaldsskólakennara á Íslandi. Félagið er eitt sjö aðildarfélaga Kennarasambands Íslands með um 1.800 félagsmenn. Félagið var stofnað 12. nóvember 1999 en daginn áður voru forverar þess, Hið íslenska kennarafélag og Félag framhaldsskólakennara, hið eldra, lögð niður.

Hlutverk Félags framhaldsskólakennara er að fara með málefni félagsmanna Kennarasambands Íslands sem sinna kennslu eða ráðgjöf í framhaldsskólum og gera kjarasamninga fyrir félagið.

Tenglar

Heimasíða FF

Íslensk kennarafélög
Félag grunnskólakennara

Félag grunnskólakennara (FG)  er fjölmennasta aðildarfélag Kennarasambands Íslands  með um 4.600 félagsmenn. Með stofnun félagsins í nóvember 1999 sameinuðust allir grunnskólakennarar landsins í fyrsta sinn í einu félagi. Hlutverk félagsins er að vera málsvari þeirra félagsmanna Kennarasambands Íslands sem sinna kennslu eða ráðgjöf í grunnskólum.

Svæðafélög  
Svæðafélög eru grunneiningar (FG) og starfa á eftirtöldum stöðum og svæðum:

 Bandalag kennara á Norðurlandi eystra (BKNE)
 Kennarafélag Mosfellsbæjar, Seltjarnarness og Kópavogs (KMSK)
 Kennarafélag Reykjaness (KR)
 Kennarafélag Reykjavíkur (KFR)
 Kennarafélag Suðurlands (KS)
 Kennarafélag Vestmannaeyja (KV)
 Kennarafélag Vesturlands (KFV)
 Kennarasamband Norðurlands vestra (KSNV)
 Kennarasamband Austurlands (KSA)
 Kennarasamband Vestfjarða (KSV)

Tenglar

Heimasíða FG

Íslensk kennarafélög
Félag kennara á eftirlaunum

Félag kennara á eftirlaunum (FKE) er félag íslenskra kennara sem komnir eru á eftirlaun. FKE á aðild að Kennarasambandi Íslands. Félagssvæðið er allt landið.

Hlutverk félagsins er að fara með málefni félagsmanna Kennarasambands Íslands sem komnir eru á eftirlaun,

 halda fundi og námskeið,
 tilnefna fimm fulltrúa á þing Kennarasambands Íslands,
 efla félagsstarf meðal félagsmanna FKE,
 gæta hagsmuna lífeyrisþega.

Tenglar

Upplýsingar um FKE á vef Kennarasambands Íslands 
Heimasíða félagsins 

Íslensk kennarafélög
Félag leikskólakennara

Félag leikskólakennara (FL) er stéttarfélag leikskólakennara á Íslandi. FL á aðild að Kennarasambandi Íslands.

Félag leikskólakennara er annað fjölmennasta aðildarfélag Kennarasambands Íslands með um 2.200 félagsmenn. Félagið var upphaflega stofnað 6. febrúar 1950.

Tenglar

Heimasíða FL

Íslensk kennarafélög
Félag stjórnenda í framhaldsskólum

Félag stjórnenda í framhaldsskólum (FS) er stéttarfélag stjórnenda í framhaldsskólum á Íslandi. FS á aðild að Kennarasambandi Íslands.

Tenglar

Heimasíða FS 

Íslensk kennarafélög
Félag tónlistarskólakennara

Félag kennara og stjórnenda í tónlistarskólum (FT) var stofnað 21. nóvember 1982 og er í dag eitt af sjö aðildarfélögum Kennarasambands Íslands. Félagsmenn eru um 530 og starfa þeir í um 80 tónlistarskólum um land allt. Í félaginu eru þeir sem kenna við tónlistarskóla, skólastjórar og millistjórnendur tónlistarskóla og þeir sem starfa við stofnanir sem þjóna tónlistarskólum

Tenglar

Vefur FT 

Íslensk tónlistarfélög
Íslensk kennarafélög
Íslensk stéttarfélög‎
Skólastjórafélag Íslands

Skólastjórafélag Íslands (SÍ) er stéttarfélag skólastjóra á Íslandi. SÍ á aðild að Kennarasambandi Íslands.

Skólastjórafélag Íslands varð til í núverandi mynd árið 1974. Þá hét það Félag skólastjóra og yfirkennara en nafninu var breytt árið 1990 eftir að starfsheiti yfirkennara var breytt í aðstoðarskólastjóra. Félagið er nú eitt af sjö aðildarfélögum Kennarasambands Íslands og eru félagsmenn um 500 talsins.

Svæðafélög 

 Félag skólastjórnenda á Norðurlandi eystra (FSNE)
 Félag skólastjórnenda á Reykjanesi (SKÓR)
 Skólastjórafélag Austurlands (SKAUST)
 Skólastjórafélag Norðurlands vestra (SNV)
 Skólastjórafélag Reykjavíkur
 Skólastjórafélag Suðurlands
 Skólastjórafélag Vestfjarða
 Skólastjórafélag Vesturlands

Tenglar

Heimasíða SÍ

Íslensk kennarafélög‎
Kennarasamband Íslands

Kennarasamband Íslands er stéttarfélag kennara á Íslandi.

Aðildarfélög

 Félag framhaldsskólakennara	 
 Félag grunnskólakennara
 Félag kennara á eftirlaunum
 Félag leikskólakennara
Félag stjórnenda leikskóla
 Félag stjórnenda í framhaldsskólum
 Félag tónlistarskólakennara
 Skólastjórafélag Íslands

Tenglar

 Heimasíða KÍ

Íslensk kennarafélög
Lárentíusarkirkjan í Nürnberg

Lárentíusarkirkjan í Nürnberg er hæsta kirkja borgarinnar Nürnberg í Þýskalandi og var reist á 13. öld.

Saga Lárentíusarkirkjunnar 
Ekki er vitað nákvæmlega hvenær kirkjan var reist. Talið er að framkvæmdir hafi verið komnar í gang um 1250. Á reitnum var eldri kirkja og voru múrverk hennar að hluta notaðar í nýju kirkjuna. Hún var vígð 1390 og helguð heilögum Lárentíusi, sem var píslarvottur á tíma Rómaveldis. Lengd kirkjunnar er 91 metri, en hæðin er 81 metri. Hins vegar stóð kirkjan ávallt í skugganum af nágrannakirkjunni, Sebaldskirkjunni, sem skartaði jarðneskar leifar af heilögum Sebaldi. Lárentíusarkirkjan var meðal allra fyrstu kirkna í Þýskalandi til að breytast í lúterska kirkju, 1525. Henni var því hlíft við skemmdir er múgur ruddist inn í flestar kaþólskar kirkjur á siðaskiptatímanum til að eyðileggja myndir og brjóta listaverk. Kirkjan skemmdist hins vegar talsvert í loftárásum seinna stríðsins og einnig í götubardögum í stríðslok. Hún var gerð upp 1949.

Listaverk 
Lárentíusarkirkjan var upphaflega skreytt með mörgum listaverkum. Sum þeirra voru hins vegar fengin að láni úr öðrum kirkjum. Eitt mesta listaverk kirkjunnar er höggmyndin Engilskveðjan (Englischer Gruss), sem hangir niður úr kirkjuþakinu. Hér er um hring að ræða með tveimur fígúrum úr viði. Það er eru María mey og erkiengillinn Gabríel. Efst trónir himnafaðirinn. Á hringnum eru svo sjö lítil, hringlaga málverk af atvikum úr ævi Maríu. Verkið var gert af þýska myndhöggvaranum Veit Stoss 1517-18. Árið 1817 slitnaði strengurinn sem hélt verkinu uppi og skall það í gólfið. Það margbrotnaði og tók það langan tíma að gera við skemmdirnar. Nokkuð er af freskum í kirkjunni en einnig ýmsir gamlir munir. Klukkurnar eru samtals 16 og eru því næststærsta klukknaverkið í lúterskri kirkju í Þýskalandi. Orgel kirkjunnar eru þrjú, með samtals 12 þús pípum.

Heimildir 

 

Nürnberg
Kirkjur í Þýskalandi
Sjónvarpsturninn í Nürnberg

Sjónvarpsturninn í Nürnberg er 292 metra hár og þar með hæsta bygging borgarinnar Nürnberg í Þýskalandi. Hann er einnig hæsta mannvirki Bæjaralands og þriðji hæsti sjónvarpsturn Þýskalands, á eftir turnunum í Berlín og í Frankfurt am Main. Sökum sérkennilegrar lögunar á kúlunni hefur hann fengið viðurnefnið Eggið í Nürnberg (Nürnberger Ei).

Saga sjónvarpsturnsins 
1972 var ráðgert að endurnýja litla sendistöð í miðborg Nürnberg. Ætlunin var að reisa sjónvarpsturn og koma sendinn fyrir í honum. Turninn var þó ekki reistur fyrr en 1977 og var vígður 1980. Samfara sendistöðinni var útsýnispallur og veitingastaður opnaður í turninum. En aðsóknin var svo dræm að veitingasalnum var lokað 1991 og er turninn nú lokaður almenningi.

Tölfræði 
 Byggingartími: 1977-1980
 Hæð: 292,80 m
 Hæð útsýnispalla: 185 m
 Þyngd: 23 þús t
 Dýpt grunnsins: 15,5 m
 Þvermál kúlunnar: 32 m

Heimildir 
 

Nürnberg
Sjónvarpsturnar í Þýskalandi
Snemmgrískar bókmenntir

Snemmgrískar bókmenntir eru bókmenntir snemmgrísks tíma, þ.e. frá 8. öld f.Kr. fram að klassískum tíma um 480 f.Kr. Elstu varðveittu bókmenntir Grikkja eru kviður Hómers, Ilíonskviða og Ódysseifskviða. Talið er að kviður Hómers hafi verið samdar undir lok 8. aldar f.Kr. en þær byggðu á munnlegum kveðskap sem hafði tíðkast lengi. Ekki er vitað hvenær þær voru fyrst ritaðar. Kviður Hómers eru söguljóð (eða epískur kveðskapur) en þær urðu bókmenntalegur bakgrunnur allra grískra bókmennta.

Annað meginskáld þessa tímabils var Hesíódos. Enda þótt kvæði hans, Goðakyn og Verk og dagar, hafi sama bragform og skáldamál og kviður Hómers er viðfangsefni þeirra þó annað; þau eru gjarnan talin eins konar uppfræðuslukvæði. Kvæði Hesíódosar eru talin hafa verið samin undir lok 8. aldar f.Kr. Í fornöld var gjarnan litið svo á að Hómer og Hesíódos hafi verið samtímamenn.

Á snemmgrískum tíma voru einnig samin lýrísk kvæði undir ýmsum bragarháttum. Þetta voru kvæði sem voru gjarnan sungin við undirleik lýru eða annarra hljóðfæra. Lýrískur kveðskapur gegndi margvíslegu félagslegu hlutverki: hann gat til dæmis verið afþreying á samdrykkjum eða vettvangur fjölmiðlunar á opinberum hátíðum, þar sem pólitískri hugmyndafræði var komið á framfæri. Meðal helstu höfunda snemmgrísks lýrísks kveðskapar voru Arkílokkos, Alkajos, Saffó, Alkman, Hippónax, Fókýlídes, Mímnermos, Íbykos, Semonídes frá Amorgos, Símonídes frá Keos, Stesikkoros, Týrtajos og Sólon.

Grísk leikritun varð einnig til á snemmgrískum tíma en hún átti eftir að blómstra á klassískum tíma.

Sjá einnig
 Forngrískar bókmenntir

Neðanmálsgreinar

Heimildir 
 Dover, Kenneth, o.fl., Ancient Greek Literature, 2. útg. (Oxford: Oxford University Press, 1980/1997).
 Howatson, M.C. (ritstj.), The Oxford Companion to Classical Literature (Oxford: Oxford University Press, l989).
 Lesky, Albin, A History of Greek Literature, 2. útg., Cornelis de Heer og James Willis (þýð.) (Indianapolis: Hackett, 1966/1996).
 Saïd, Suzanne og Trédé, Monique, A Short History of Greek Literature (London: Routledge, 1999).
 Taplin, Oliver (ritstj.), Literature in the Greek World (Oxford: Oxford University Press, 2000).
 Whitmarsh, Tim, Ancient Greek Literature (Cambridge: Polity, 2004).

Tenglar
Hómilíubók

Hómilíubók (eða Íslensk hómilíubók) er safn af fornum stólræðum og er elsta bók íslensk sem varðveist hefur. Hún hefur auk ræðna að geyma fræðslugreinar og bænir. Hómilíubók er talin rituð um aldamótin 1200 og margir telja hana þjóðargersemi íslenskrar tungu. 

Enginn veit hver skráði Hómilíubókina eða hvar hún var niðurkomin á landinu í fimm aldir. Ritaðar heimildir segja þó frá því að hún hafi komst í hendur Svía á ofanverðri 17. öld þegar hún var seld úr landi fyrir 2 ríkisdali og 3 mörk. Og þar er hún nú, geymd í Konunglegu Bókhlöðunni í Stokkhólmi. Hún hefur enda stundum verið kölluð Stokkhólms-Hómilíubók. 

Hómilíubók var fyrst gefin út í Lundi 1872 og þá var henni valið það heiti sem hefur fylgt henni síðar. 

Margir höfundar hafa tjáð sig um tungumálið í Hómilíubók og þótt mikið til þess koma. Sigurbjörn Einarsson sagði í formála þegar hún kom út 1993: 

Frá bókinni má kenna ilminn frá gróanda íslenskrar frumkristni. Og um leið er sem maður fái að skyggnast inn í smiðjuna hjá þeim mönnum, sem fengu þjóðinni tygin til stórra afreka í bókmenntum. 

Jón Helgason prófessor komst þannig að orði í Handritaspjalli um Hómilíubók. 
Óvíða flóa lindir íslenzk máls tærari en í þessari gömlu bók, og er sá íslenzkur rithöfundur sem ekki hefur þaullesið hana, litlu betur undir starf sitt búinn en sá prestur sem enn á ólesna fjallræðuna.

Tenglar 
 Íslensk hómelíubók; af Heimskringlu.no
 Bók sem tilheyrir íslenskum bókmenntagersemum; grein í Morgunblaðinu 1993
 Sá er yður gaf að hefja helga hluti; grein í Vikublaðinu 1993
Santa Cruz de Tenerife

Santa Cruz de Tenerife, einnig nefnd Santa Cruz, er borg á spænsku eyjunni Tenerife sem er ein af Kanaríeyjum. Hún er höfuðborg Kanaríeyja. Íbúar borgarinnar eru um 205.279 (2014). Borgin Santa Cruz er nálægt San Cristóbal de La Laguna.

Merkisstaður 
 Auditorio de Tenerife
 Iglesia Matriz de la Concepción
 Náttúrugripa- og mannvistarsafnið í Santa Cruz de Tenerife
 Torres de Santa Cruz

Heimildir 

 Santa Cruz de Tenerife, opinbert vefsetur 

Borgir á Kanaríeyjum
Tenerife
Geta

Geta getur einnig átt við hæfileiki.

Publius Septimius Geta (7. mars 189 – 26. desember 211) var keisari Rómaveldis á árunum 209 – 211.

Geta var sonur Septimiusar Severusar og Juliu Domnu og bróðir Caracalla, sem var einu ári eldri en hann. Geta fékk titilinn augustus árið 209 sem þýddi að í orði kveðnu var hann þá orðinn fullgildur keisari. Severus, faðir hans, var þó sá sem hafði völdin og gaf honum aðeins þennan titil til þess að staðfesta að hann ætti að taka við af sér. Geta var þó í skugganum af bróður sínum því hann hafði verið útnefndur augustus árið 198.

Severus tók báða bræðurna með sér í herferð til Bretlands árið 208. Ætlunin var að leggja Caledoniu (Skotland) undir Rómaveldi. Hlutverk Geta var að stjórna skattlöndum Rómverja á svæðinu á meðan Severus og Caracalla einbeittu sér að hernaðinum. Severus lést árið 211, áður en markmiðinu hafði verið náð og bræðurnir gáfu herferðina upp á bátinn. Þeir héldu til Rómar og tóku til við að stjórna heimsveldinu saman. Samstarf þeirra var þó vonlaust frá upphafi því þeir höfðu um langa hríð eldað saman grátt silfur. Næstu mánuðir einkenndust af vaxandi tortryggni og hatri á milli bræðranna. Ástandið fór síversnandi þar til í desember 211 þegar Caracalla kallaði Geta og Juliu Domnu, móður þeirra, á sinn fund. Þar lét hann lífverði sína drepa Geta, sem að sögn lést í fangi móður sinnar. Caracalla lét öldungaráðið í kjölfarið samþykkja damnatio memoriae fyrir Geta, en það var tilskipun sem kvað á um að öll ummerki um Geta, svo sem styttur og áletranir, skyldu vera þurrkuð út.

Rómverskir keisarar
Sigmundur Eyjólfsson

Sigmundur Eyjólfsson (d. 1537) var íslenskur prestur á 16. öld. Hann var vígður Skálholtsbiskup í Niðarósi árið 1537 og átti að taka við af Ögmundi Pálssyni en lést skömmu síðar.

Sigmundur var sonur Eyjólfs Jónssonar og Ásdísar Pálsdóttur á Hjalla í Ölfusi og systursonur Ögmundar biskups. Hann var prestur í Vallanesi 1530-1531 og í Hítardal í Mýrasýslu 1531-1536 en þá var hann valinn til að taka við biskupsdæminu af Ögmundi, sem orðinn var heilsulaus og sjóndapur. Hann sigldi til Noregs um haustið og hlaut vígslu hjá Ólafi Engilbertssyni erkibiskupi í Niðarósi um veturinn en hafði fengið fótarmein, veiktist um leið og vígslunni lauk og lést eftir nítján daga, svo að hann náði aldrei að setjast á biskupsstól. Hann var raunar ekki eini Skálholtsbiskupinn sem þannig fór fyrir. Grímur Skútuson dó meðan hann beið eftir siglingu til Íslands 1321 og Marcellus lét einfaldlega aldrei sjá sig á landinu þótt hann væri Skálholtsbiskup í tólf ár.

Fylgikona Sigmundar var Þuríður stóra Einarsdóttir, sem áður hafði fylgt Þórði Einarssyni presti í Hítardal en eftir lát Sigmundar tók hún saman við Odd Gottskálksson. Dóttir Sigmundar og hennar var Katrín, kona Egils Einarssonar lögréttumanns á Snorrastöðum í Laugardal. Dóttir Þuríðar með Þórði var Jórunn, kona Þórðar Guðmundssonar lögmanns og móðir Gísla Þórðarsonar lögmanns.

Heimildir 
 Biskupasögur, 2. bindi. Reykjavík, 1898.
 

Skálholtsbiskupar
Valerius Maximus

Valerius Maximus var rómverskur rithöfundur og sagnaritari. Hann var að störfum í valdatíð Tiberiusar keisara.

Lítið sem ekkert er vitað um ævi Valeriusar Maximusar annað en að fjölskylda hans var fátæk og að hann átti allt sitt að þakka Sextusi Pompeiusi (ræðismaður árið 14), skattlandsstjóra í Asiu, en Valerius fylgdi honum þangað árið 27.

Stílbrögð Valeriusar bera mikinn keim af mælskulist en Valerius segir reyndar sjálfur í formála bókar sinnar að henni sé ætlað að þjóna sem sagnfræðigrunnur í menntun mælsumanna, svo að nemendur læri að skreyta ræður sínar með skírskotunum til sögunnar.

Helstu heimildir Valeriusar eru rit Ciceros, Liviusar, Sallustiusar og Pompeiusar Trogusar en einkum þeir tveir fyrstnefndu. Valerius þykir ekki gagnrýninn á heimildir sínar og virðist stundum misskilja þær eða jafnvel vera í mótsögn við sjálfan sig.

Ítarefni 
 Bloomer, W. Martin. Valerius Maximus and the Rhetoric of the New Nobility. (University of North Carolina Press: Chapel Hill, 1992).
 Mueller, Hans-Friedrich. Roman Religion in Valerius Maximus. (Routledge: London, 2002).
 Skidmore, Clive. Practical Ethics for Roman Gentlemen: the Work of Valerius Maximus. (University of Exeter Press: Exeter, 1996).

Rómverskir sagnaritarar