alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Praseódým

Praseódým er frumefni með efnatáknið Pr og sætistöluna 59. Það er af flokki lantaníða og telst til sjaldgæfra jarðmálma. Praseódým er mjúkur, silfurgrár, sveigjanlegur málmur með marga gagnlega eiginleika. Það er of hvarfgjarnt til að það finnist hreint í náttúrunni og fær á sig græna slikju þegar það kemst í snertingu við súrefni.

Praseódým kemur alltaf fyrir í náttúrunni í tengslum við aðra sjaldgæfa jarðmálma. Það er fjórði algengasti sjaldgæfi jarðmálmurinn í jarðskorpunni og er svipað algengt og bór. Árið 1841 einangraði sænski efnafræðingurinn Carl Gustaf Mosander málmoxíð úr efnisleif sem hann kallaði „lanthana“ og kallaði það didymium (úr grísku δίδυμος didymos „tvíburi“). Árið 1885 greindi austurríski efnafræðingurinn Carl Auer von Welsbach didymium í tvö efni sem bjuggu til sölt af ólíkum litum. Hann nefndi þessi efni praseodymium og neodymium. Forskeytið praseo- kemur úr grísku πράσινος prasinos „grænn“.

Praseódým er notað víða, meðal annars í málmblöndur fyrir sterka segla, ásamt neódým í öryggisgler, í málmblöndu með magnesíni fyrir mjög sterka málma sem notaðir eru í flugvélahreyfla og til að gefa gleri gulan lit.

Lantaníð
Eugene

Eugene er borg í Oregon með yfir 170.000 íbúa (2019) og er 3. stærsta borg fylkisins. Á stórborgarsvæðinu búa um 400.000. Hún er syðst í Willamette-dalnum. Oregon-háskóli er þar og var fyrirtækið Nike stofnað þar.

Borgin er nefnd eftir Eugene Franklin Skinner sem settist þar að árið 1846. Borgin hefur langa sögu mótmælamenningar gegn stríðum, kapitalisma og rasisma.

HM í frjálsum íþróttum verður haldið í borginni 2022.

Borgir í Oregon
Neódým

Neódým er frumefni með efnatáknið Nd og sætistöluna 60. Neódým er í flokki lantaníða og telst til sjaldgæfra jarðmálma. Það er harður, lítið sveigjanlegur silfurgrár málmur sem tærist auðveldlega í súrefni og raka. Þegar neódým oxast myndar það bleikar, fjólubláar og gular sameindir í oxunarstigum +2, +3 og +4.

Neódým var uppgötvað árið 1885 af austurríska efnafræðingnum Carl Auer von Welsbach. Það var fyrst notað til að lita gler. Það er notað í varanlega segla og í leysigeisla.

Lantaníð
Prómetín

Prómetín er frumefni með efnatáknið Pm og sætistöluna 61. Allar samsætur þess eru geislavirkar. Það er mjög sjaldgæft. Aðeins um 500-600 grömm eru náttúrulega til staðar í jarðskorpunni á hverjum tíma. Prómetín og teknetín eru einu geislavirku efnin sem koma fyrir í lotukerfinu á undan stöðugum frumefnum. Prómetín er lantaníð með oxunartöluna +3. Það heitir eftir Prómeþeifi sem samkvæmt grískri goðafræði færði mönnunum eldinn.

Prómetín getur orðið til náttúrulega með tvennum hætti; við klofnun evrópíns-151 og ýmissa samsæta úrans. Prómetín-147 er búið til með því að skjóta nifteindum á auðgað úran. Það er notað í ljómandi málningu, atómrafhlöður og þykktarmælingatæki. 

Lantaníð
Fylkishöfuðborgir Bandaríkjanna

Fylkishöfuðborgir í Bandaríkjunum er þar sem ríkisstjórn viðkomandi fylkis hefur aðsetur og er þinghús þar.

Fámennasta borgin er Montpelier í Vermont en sú fjölmennasta Phoenix, Arizona.

Listi yfir fylkishöfuðborgir BNA

 

Borgir í Bandaríkjunum
Höfuðborgir
Cheyenne (Wyoming)

Cheyenne er höfuðborg og stærsta borg Wyoming með um 65.000 íbúa (2020). Hún er í suðausturhorni ríkisins. Borgin var nefnd af íbúum árið 1867 eftir Cheyenne-frumbyggjum.

Wyoming
Montpelier (Vermont)

Montpelier er höfuðborg Vermont með um 8.000 íbúa (2020). Borgin var nefnd eftir Montpellier í Frakklandi og er fámennasta fylkishöfuðborgin. Mannfjöldinn er yfir 20.000 á virkum dögum þar sem margir vinna í bænum.

Vermont
Raleigh

Raleigh er höfuðborg Norður-Karólínu og er næstfjölmennasta borg fylkisins með 474.00 íbúa (2020). 

Borgir í Norður-Karólínu
Columbia (Suður-Karólína)

Columbia er höfuðborg Suður-Karólínu. Hún er önnur stærsta borg fylkisins með um 137.000 íbúa (2020).

Borgir í Suður-Karólínu
Concord (New Hampshire)

Concord er höfuðborg New Hampshire og er með 44.000 íbúa (2020).

Borgir í New Hampshire
Carson City

Carson City er  höfuðborg Nevada-fylkis í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi borgarinnar var 56.000 árið 2019.
Borgin er nefnd eftir landkönnuðinum Kit Carson og var hún viðkomustaður fólks á leið til Kaliforníu. Borgarmörkin ná að landamærum Kaliforníu. Carson City byggðist fyrst upp á námugreftri en gull fannt í nágrenninu. Borgin er í tæpum 1500 metra hæð og er hitastig í desember/janúar tæp 1 gráða. Tahoe-vatn, vinsæll ferðamannastaður er í um 10 km í vestur frá borginni og borgin Reno rétt fyrir norðan.

Borgir í Nevada
Augusta (Maine)

Augusta er höfuðborg Maine með um 19.000 íbúa (2019). Þar er Maine-háskóli.

Borgir í Maine
Lincoln (Nebraska)

Lincoln er höfuðborg og næststærsta borg Nebraska með um 291.000 íbúa (2020). Þar er Nebraska-háskóli.

Borgir í Nebraska
Jefferson City

Jefferson City er höfuðborg Missouri og eru íbúar þar um 43.000 (2020)

 Borgir í Missouri
Frankfort

Frankfort er höfuðborg Kentucky. Íbúar voru um 28.000 árið 2020.

Borgir í Kentucky
Jackson (Mississippi)

Jackson er höfuðborg og stærsta borg Mississippi. Þar búa um 154.000 (2020). Borgin er nefnd eftir Andrew Jackson 7. forseta BNA.

Borgir í Mississippi
Eldeyjar-Hjalti

Hjalti Jónsson (f. 15. apríl 1869, d. 5. júlí 1949) var skipstjóri og framkvæmdastjóri í Vestmanneyjum og Reykjanesi. Þekktastur var hann fyrir að klífa Eldey ásamt Ágústi og Stefáni Gíslasonum frá Hlíðarhúsi og fékk viðurnefni sitt fyrir.

Hann fæddist á Fossi í Mýrdal, yngstur fjögurra bræðra: Jónatan vitavörður í Vestmanneyjum var elstur, svo Jóhann og Einar málari.

Heimild 
Eldeyjar-Hjalti - Heimaslóð.is  sótt 26. desember 2021

Tenglar 
 Einar Jónsson frá Fossi - list-mála-meistari; grein í Morgunblaðinu 12 febrúar 1978

Íslenskir sendiherrar
Íslenskir sjómenn
Íslenskir ævintýramenn
Einar Jónsson frá Fossi

Einar Jónsson (f. 19. apríl 1863, d. 5. nóvember 1922) var málari og nam við sama skóla (Teknisk Selskabsskole) og alnafni hans, Einar Jónsson myndhöggvari.

Hann fæddist á Fossi í Mýrdal, næstyngstur fjögurra bræðra: Jónatan vitavörður í Vestmanneyjum var elstur, svo Jóhann og yngstur Eldeyjar-Hjalti. Bjó hann lengst af á Akureyri og Sauðárkróki.

Heimild

Tenglar 
 Einar Jónsson frá Fossi - list-mála-meistari; grein í Morgunblaðinu 12 febrúar 1978

Íslenskir málarar
Íslenskir myndlistarmenn
Verufall

Verufall (essivus) er fall sem fallorð geta staðið í í sumum tungumálum svo sem finnsku.

Verufall táknar viðvarandi ástand, starf eða tiltekinn tíma. Í finnsku hefur það endingarnar -na / nä.

Ef þú ætlar að segja á finnsku að e-r sé veikur er lýsingarorðið veikur sett í verufall. Þannig væri -Mikko er veikur > Mikko on sairaana.
Ef þú ætlar að segja að Árni sé prófesor við háskóla er orðið prófesor sett í verufall. Þannig væri -Árni er prófessor við háskólann > Árni on professorina yliopistossa.

Ennfremur myndi duga að setja sum orð sem tákna tíma í fallið og sleppa að nota smáorð (á undan eða við hliðina) svo sem á / um. Þannig væri um jólin eða á jólunum >jouluna.

Föll (málfræði)
Onigiri

Onigiri einnig kallað omusubi og  nigirimeshi er vinsæll japanskur skyndibiti sem er hrísgrjónabollur gerðar úr hvítum soðnum hrísgrjónum sem mótaðar eru sívalt eða þríhyrningslaga form og oft vafin inn í nori (þurrkuð þangblöð). Onigiri er oft með ýmis konar fyllingu og kryddi svo sem  súrsuðu grænmeti og fiskmeti.

Japönsk matargerð
Montgomery (Alabama)

Montgomery er höfuðborg Alabama. Hún er nefnd eftir Richard Montgomery. Íbúar voru rúmlega 200.000 árið 2020.

Montgomery var mikilvæg fyrir réttindabaráttu svartra á 20. öld í Bandaríkjunum.

Borgir í Alabama
Springfield (Illinois)

Springfield er höfuðborg Illinois með um 114.000 íbúa (2019).

Þekktasti íbúi borgarinnar er Abraham Lincoln sem bjó þar 1847-1861 áður en hann fór í Hvíta húsið.

Borgir í Illinois
Annapolis

Annapolis er höfuðborg Maryland og hefur um 39.000 íbúa (2019). Hún er 40 km suður af Baltimore.

Borgir í Maryland
Lansing

Lansing er höfuðborg Michigan með 113.000 íbúa (2019).

Borgir í Michigan
Aleinn heima (kvikmyndasería)

Aleinn heima (enska: Home Alone) er bandarísk kvikmyndasería, fyrsta kvikmyndin kom út árið 1990 og sú síðasta árið 2021. Út hafa komið sex myndir. Myndin fjallar um strák sem er einn heima þegar þjófar koma og brjótast inn til hans. John Hughes skrifaði handritið og framleiddi fyrstu þrjár kvikmyndirnar, Chris Columbus leikstýrði fyrstu tveimur myndunum, Raja Gosnell þriðju myndinni, Rod Daniel fjórðu myndinni, Peter Hewitt fimmtu myndinni og Dan Mazer sjöttu myndinni. Fyrstu þrjár myndirnar voru framleiddar af 20th Century Fox, fjórða og fimmta voru sjónvarpskvikmyndir framleiddar fyrir Dinsey og ABC sjónvarpsstöðvarinnar og sú sjötta gerð fyrir streymisveituna Disney+.

Kvikmyndirnar 

Kvikmyndagerð í Bandaríkjunum
Kvikmyndir
Bandarískar kvikmyndir
Tucson

Tucson er borg í Arizona í Bandaríkjunum. Íbúar voru 543.000 árið 2020 og bjuggu yfir milljón á stórborgarsvæðinu. Borgin var stofnuð sem hernaðarvirki af Spánverjum árið 1775. Hún var hluti af Sonora-fylki í Mexíkó þar til Bandaríkin keyptu svæðið 1853 (Gadsen-kaupin).

Borgir í Arizona
Korfú

Korfú (gríska; Kerkíra) er eyja norð-vestast í Grikklandi og hluti af Jónaeyjum. Stærsti bærinn á eynni, sömuleiðis nefndur Korfú, hefur íbúatal uppá 32.000. Á Korfú eru kastalar frá miðöldum en þeir voru meðal annars notaðir til að hrinda árásum Ottómana.

Grískar eyjur
Louisville

Louisville er stærsta borg Kentucky með um 785.000 íbúa (2020).

Borgin heitir eftir Loðvíki 16. frakkakonungi. Í dag er hún þekkt sem fæðingarstaður Kentucky Fried Chicken og Muhammad Ali.

Borgir í Kentucky
Kjalhraun

Kjalhraun er dyngjuhraun sem komið er upp í gíg við Strýtur um 5 km í hásuður frá Hveravöllum. Hraunið myndar flatvaxna dyngju sem ber sama nafn og hraunið allt. Kjalhraun er meðal stærstu dyngja landsins. Hraunið er dæmigert helluhraun og hefur verið þunnfljótandi er það rann. Hraunjaðrar eru alstaðar lágir, víðast 1-2 m. Hellar eru í hrauninu og er Grettishellir þeirra þekktastur. Annar þekktur staður er í hrauninu en það er Beinahóll. Þar urðu Reynistaðabræður úti ásamt fylginautum sínum árið 1780. Strýtur eru klettadrangar miklir á gígsvæði dyngjunnar. Þar eru vatnaskil milli Hvítár og Blöndu en ljóst er að áður en dyngjan hlóðst upp hafa vatnaskilin legið nokkru norðar og undirlag hennar hallast í stórum dráttum til suðurs enda náðu hraunstraumar frá gígunum 20 km í þá áttina en einungis 6 km til norðurs þar sem nyrstu totur hraunsins teygjast niður í Tjarnadali norðvestur af Hveravöllum. Lægsti staður vatnaskila á Kili (varpið) er nú í 655 m hæð við hraunjaðarinn hjá Fjórðungsöldu. Guðmundur Kjartansson  telur að gömlu vatnaskilin hafi verið um 25 m lægri eða í um 630 m y.s. einhvers staðar undir hrauninu. Þorvaldur Thoroddsen kom í gíginn við Strýtur á ferð sinni um Kjöl 1888 og lýsir honum ágætlega.
Guðmundur Kjartansson rannsakaði Kjalhraun og kortlagði. Hann telur m.a. að hraunið hafi runnið allt suður í Hvítárvatn. Síðar hefur Fúlakvísl hlaðið fram óseyri í vatnið svo nú er nokkur spölur frá hrauni út í vatn. 
Flatarmálið hraunsins er 180 km2. 
Heildarrúmmálið er talið vera um 6 km3.
Aldurinn er rúmlega 10.000 ár.

Heimildir
 Arnór Karlsson 2001: Kjölur og kjalverðir. Árbók Ferðafélags Íslands 2001,. (Ritstj. Hjalti Kristgeirsson), Reykjavík, 7–183.
 Árni Hjartarson og Magnús Ólafsson 2005. Hveravellir. Könnun og kortlagning háhitasvæðis. ÍSOR-2005/014, 44 bls. + kort
 Guðmundur Kjartansson 1964: Ísaldarlok og eldfjöll á Kili. Náttúrufræðingurinn 34, 9-38.
 Þorvaldur Thoroddsen 1958–1960: Ferðabók, skýrslur um rannsóknir á Íslandi 1882–1898. Snæbjörn Jónsson, Reykjavík.

Eldfjöll á Íslandi
Hraun á Íslandi
Lexington (Kentucky)

Lexington er næststærsta borg Kentucky með 323.000 íbúa (2019).

Borgir í Kentucky
Acer micranthum

Acer micranthum er lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Japan (Honshū, Kyūshū og Shikoku).  Hann getur orðið 6 til 10 m hár.

Hann er náskyldur Acer tschonoskii, sem tekur við af honum norður eftir Japan.

Tilvísanir

Hlynir
Acer sikkimense

Acer sikkimense er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Himalaja og nærliggjandi fjöllum í Sikkim, Bútan, Nepal, norður Indlandi, Myanmar, Tíbet, og Yunnan.  Hann getur orðið allt að 20 m hár.

Tilvísanir

Hlynir
Yonkers

Yonkers er 3. stærsta borg New York-fylkis og er í Westchester-sýslu. Íbúar voru um 212.000 árið 2020. Borgin er norðan Bronx, við vesturbakka Hudsonfljóts og er skilgreind sem úthverfi New York-borgar. Nafnið er komið úr hollensku en Adriaen van der Donck, fyrrum eigandi landsins, var kallaður jong (ung) heer (herra). 

Borgir í New York-fylki
Memorial

Memorial (rússneska: Мемориал) eru alþjóðleg mannréttindasamtök sem voru starfræk í Rússlandi. Samtökin voru stofnuð í Sovétríkjunum á níunda áratugnum til þess að halda utan um og kortleggja pólitíska kúgun, meðal annars með því að safna saman listum yfir fólk sem hafði verið sent í gúlagið eða tekið af lífi í hreinsununum miklu. Eftir upplausn Sovétríkjanna hafa samtökin verið leiðandi í mannréttindabaráttu í rússneska sambandsríkinu.

Samtökin hafa á síðari árum ítrekað orðið fyrir árásum og skemmdarverkum. Árið 2009 var meðlimi samtakanna, Natalíu Estemírovu, rænt frá heimili sínu í Grosní og hún fannst síðar myrt í Ingúsetíu. Árið 2018 var forstöðumaður Memorial, Ojúb Títíjev, handtekinn fyrir vörslu fíkniefna en stuðningsmenn hans héldu því fram að efnunum hefði verið komið fyrir á honum og hann hafður fyrir rangri sök. Seinna á sama ári var kveikt í skrifstofu samtakanna í Ingúsetíu.

Þann 28. desember 2021 dæmdi Hæstiréttur Rússlands Memorial til að hætta starfsemi sinni fyrir að brjóta gegn lögum um starfsemi útsendara erlendra aðila í Rússlandi. Daginn eftir var systursamtökum Memorial, Memorial-mannréttindamiðstöðinni, einnig gert að leggja niður starfsemi. Samtökin höfðu verið lagalega skilgreind af stjórnvöldum sem útsendarar erlendra aðila frá árinu 2014, sem erfiðaði starfsemi þeirra verulega. Krafan um lokun Memorial-mannréttindamiðstöðvarinnar byggðist einnig á stuðningi þeirra við réttindi Votta Jehóva í Rússlandi, sem skilgreindir eru sem öfgahópur þar í landi. Þegar Memorial var gert að hætta starfsemi voru samtökin elstu mannréttindasamtök í landinu.

Memorial-samtökin hlutu friðarverðlaun Nóbels árið 2022 ásamt hvítrússneska mannréttindafrömuðinum Ales Bjaljatskí og úkraínsku mannréttindasamtökunum Miðstöð borgaralegs frelsis fyrir að sýna fram á mik­il­vægi þess að halda gagn­rýni á vald­hafa á lofti og vernda grund­vall­ar­rétt­indi borg­ara og fyrir viðleitni sína til að að skrá­setja stríðsglæpi, valdníðslu og mann­rétt­inda­brot.

Tilvísanir

Handhafar friðarverðlauna Nóbels
Handhafar Sakharov-verðlaunanna
Rússnesk mannréttindasamtök
Bridgeport

Bridgeport er stærsta borg is Connecticut með tæpa 150.000 íbúa (2020). Borgin er þekkt sem upphafstaður  Subway og  frisbee.

Borgir í Connecticut
Daniel Halladay

Daniel Halladay (24. nóvember 1826 – 1. mars, 1916)  var bandarískur verkfræðingur og uppfinningamaður. Hann er þekktastur fyrir hönnun sína frá 1854 á vatnsdæluvindmyllum fyrir bóndabæi. Þessi vindmylluhönnun varð afar vinsæl ekki síst á bóndabýlum á Sléttunum miklu þar sem nógur vindur var en ekkert rennandi vatn. Talið að um 1930 hafi um 600.000 slíkar vindmyllur verið í sveitum Norður-Ameríku. Sveitavindmyllur urðu hluti af menningarlandslagi sveita í Bandaríkjunum, Argentínu, Kanada, Nýja-Sjálandi og Suður-Ameríku.

Bandarískir verkfræðingar
Betty White

Betty Marion White Ludden (17. janúar 1922 – 31. desember 2021) var bandarísk leikkona og grínisti.  White var brautryðjandi í sjónvarpi, með feril sem spannar yfir níu áratugi, og var þekkt fyrir mikla vinnu sína í skemmtanabransanum. Hún var meðal fyrstu kvenna til að hafa völd fyrir framan og aftan myndavélina,  og fyrsta konan til að framleiða grínþátt sem stuðlaði að því að hún var útnefnd heiðursborgarstjóri Hollywood árið 1955.  Áberandi hlutverk hennar eru Sue Ann Nivens í CBS grínseríunni The Mary Tyler Moore Show (1973–1977), Rose Nylund í NBC grínseríunni The Golden Girls (1985–1992), og Elka Ostrovsky í TV Land grínseríunni Hot in Cleveland ( 2010–2015).

Tilvísanir

Bandarískir leikarar
Fólk dáið árið 2021
Fólk fætt árið 1922
Tímaglas

Tímaglas er lag með tónlistarmanninum Gillon. Bakvið nafnið Gillon er Gísli Þór Ólafsson, en hann semur lag og texta lagsins. Hljóðfæraleikur er í höndum Gísla og Sigfúsar Arnars Benediktssonar, en Sigfús tók lagið upp í Stúdíó Benmen. Lagið var samið í september 2016 og tekið upp í janúar-febrúar og nóvember 2021. Tímaglas er 4. kynningarlag plötunnar Bláturnablús, en hún kom út á streymisveitum þann 22. febrúar 2022.

Ytri tenglar 
Lagið kom út þann 1. janúar 2022 á afmælisdegi höfundar og er fáanlegt á helstu streymisveitum í gegnum Dreifir.is.

Lagið var frumflutt í útvarpi þann 2. janúar 2022 í þættinum Tíu dropar á FM Trölla og kynnt í Undiröldunni á Rás 2 þann 11. janúar sama ár.

Hlekkur á Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=qUfwFpDm0Dk

Hlekkur á Spotify: https://open.spotify.com/album/0zT4q84Lz4GAzf7RnwUNmQ?si=Ziu1pOvZTwGsxZ4z_SrrEw

Íslenskar smáskífur
Lenya Rún Taha Karim

Lenya Rún Taha Karim (f. 18. desember 1999) er íslensk stjórnmálakona og varaþingmaður Pírata. Samkvæmt fyrstu lokatölum í Alþingiskosningum 2021 náði Lenya kjöri sem jöfnunarmaður í Reykjavíkurkjördæmi norður, en þar með hefði hún verið yngsti þingmaður sögunnar. Í kjölfar endurtalningar í Norðvesturkjördæmi daginn eftir kosningarnar urðu miklar sviptingar á úthlutun jöfnunarmanna sem urðu til þess að Lenya missti þingsætið.

Tilvísanir 

Þingmenn Pírata
Mesa

Mesa er borg í Arizona. Hún er sú fjölmennasta í Austurdal Phoenix-stórborgarsvæðisins með 504.000 íbúa (2020). Hún er stærsta borg Bandaríkjanna án miðbæjar.

Borgir í Arizona
Bakersfield

Bakersfield er borg í sunnanverðum Miðdal Kaliforníu með um 403.000 íbúa (2020). Landbúnaður og gas og olíuframleiðsla eru mikilvægar greinar þar. Í tónlist er borgin þekkt fyrir kántrí á 6. og 7. áratug 20. aldar (Dwight Yoakam og Merle Haggard) og þungarokkshljómsveitina Korn seint á 20. öld. 

Borgir í Kaliforníu
Sigurborg Stefánsdóttir

Sigurborg Stefánsdóttir  (fædd 1959) er íslensk myndlistarkona. Hún fæst jöfnum höndum við bókverkagerð og málun. Sigurborg nam myndlist við Skolen for Brugskunst- Danmarks designskole í Kaupmannahöfn(nú KADK) 1982-1987 og útskrifaðist frá teikni og grafíkdeild skólans, eftir m.a eitt ár við textíldeild skólans. Auk þess hefur hún tekið þátt í ýmsum námskeiðum m.a. í Bandaríkjunum, 
Japan og Mexíkó. Hún starfaði um árabil sem kennari við Myndlista og handíðaskóla Íslands og Listaháskóla Íslands en vinnur nú eingöngu að eigin myndlist. Hún hefur haldið á þriðja tug einkasýninga og takið þátt í fjölmörgum samsýningum, víða um heim.

Íslenskir myndlistarmenn
Sierra Nevada (Bandaríkin)

Sierra Nevada (Snæfjöll) er fjallgarður í Vestur-Bandaríkjunum, milli Miðdals Kaliforníu og Lægðarinnar miklu. Lengd er um 640 kílómetrar. Fjöllin eru að mestu i Kaliforníu en að litlu leyti í Nevada (Carson Range). Gullæðið í Kaliforníu var í hlíðum fjallanna.

Áhugaverðir staðir:
Mount Whitney: Hæsta fjall Bandaríkjanna í 48 neðri fylkjunum.
Þjóðgarðarnir: Yosemite National Park, Sequoia National Park og Kings Canyon National Park: Þar eru skógar með stærstu trjám í heimi risarauðvið, jökulsorfnir þverhníptir granítklettar og háir fossar.
Lake Tahoe: Stærsta fjallavatn í N-Ameríku. Í 1.900 metra hæð og er vinsæll sumarleyfisstaður.

Fjöll í Bandaríkjunum
Fjöll í Kaliforníu
Fjöll í Nevada
Ísbjörninn

Ísbjörninn var íslenskt fiskvinnslufyrirtæki sem stofnað var árið 1935. Það sameinaðist Bæjarútgerðar Reykjavíkur í fyrirtækið Granda hf. árið 1985.

Athafnamaðurinn Ingvar Vilhjálmsson hóf sjómennsku á opnum bátum frá Þorlákshöfn árið 1916. Í febrúar 1935 stofnaði hann fiskvinnslufyrirtækið Ísbjörninn í Reykjavík fyrsta aðsetur fyrirtækisins var í svokallaðri Draupnisstöð í grennd við gömlu sundlaugarnar. Í fyrstu einbeitti fyrirtækið sér að saltfisksvinnslu.

Ári síðar fluttist starfsemin í stórhýsið Haga í vesturbæ Reykjavíkur, en þar höfðu ýmsir aðilar rekið fiskverkun með misjöfnum árangri. Í Haga jukust umsvifin og fyrirtækið sinnti bæði saltfisksvinnslu og skreiðargerð. Ísbjörnin keypti bæði fisk af útgerðarmönnum og hélt úti sínum eigin bátum. Meðal annars var fyrirtækið lengi umsvifamikið í síldarsöltun víða um land.

1942 flutti Ísbjörninn sig um set, út á Seltjarnarnes, í saltfisksstöð sem Ólafur Guðmundsson hafði rekið þar. Tveimur árum síðar kom Ingvar þar upp hraðfrystihúsi og var það eitt fyrstu húsa sinnar tegundar hér á landi. 

Þann 4. janúar flutti Ísbjörninn í glænýtt frystihús sitt í Örfirisey. Húsið var talið það fullkomnasta á Íslandi og þótt víðar væri leitað. Arkitektar þess voru Garðar Halldórsson og Ingimundur Sveinsson. Eftir sameiningu við Bæjarútgerð Reykjavíkur árið 1985 varð það aðalbækistöð hins nýja fyrirtækis.

Ísbjörninn í dægurmenningu 
Tónlistarmaðurinn Bubbi Morthens gerði Ísbjörninn ódauðlegan í titillagi fyrstu sólóplötu sinnar, Ísbjarnarblús. Þar dregur hann upp heldur ófagra mynd af vinnuaðstæðum og segist aldrei aftur ætla að „vinna í Ísbirninum“.

Heimildir 
 Ísbjörnin; fylgiblað með Morgunblaðinu 19. maí 1979

Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki
Seltjarnarnes
Tahoe-vatn

Tahoe-vatn (enska: Lake Tahoe, Washo-tungumál: Dáʔaw sem þýðir Vatnið) er stærsta fjallavatn N-Ameríku (490 km2) og það næstdýpsta (501 m.). Það er í um 1.900 metra hæð í Sierra Nevada-fjöllum milli Kaliforníu og Nevada. Tahoe er vinsæll ferðamannastaður. Þar eru t.d. skíðasvæði, bátaferðir, vatnaíþróttir, gönguferðir, fjallahjólreiðar og spilavíti Nevada-megin. Carson City höfuðborg Nevada er um 10 austan við vatnið.

Stöðuvötn í Bandaríkjunum
Nevada
Kalifornía
Acer tegmentosum

Acer tegmentosum er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá austast í Rússlandi (Primorsky Krai), norðaustur Kína (Heilongjiang, Jilin, Liaoning) og Kóreu.  Hann getur orðið allt að 15 m hár.

Tilvísanir

Hlynir
Acer tschonoskii

Acer tschonoskii er lítið tré eða runni af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Japan og Kúrileyjum.  Hann getur orðið allt að 13 m hár.

Tilvísanir

Hlynir
Acer morifolium

Acer morifolium er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Japan  Hann getur orðið allt að 15 m hár.

Tilvísanir

Hlynir
Acer rubescens

Acer rubescens er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Tævan  Hann getur orðið allt að 20 m hár.

Viðbótarlesning 
 D. Grosser, W. Teetz: Ahorn. In: Einheimische Nutzhölzer (Loseblattsammlung). Informationsdienst Holz, Holzabsatzfond – Absatzförderungsfonds der deutschen Forst- und Holzwirtschaft, Bonn 1998, ISSN 0446-2114.
 Helmut Pirc: Ahorne. Mit Zeichnungen von Michael Motamen. Ulmer, Stuttgart 1994, ISBN 3-8001-6554-6
 Geoff Nicholls; Tony Bacon (1 June 1997). The drum book. Hal Leonard Corporation. pp. 54–. ISBN 9780879304768
 Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.
 Joseph Aronson (1965). The encyclopedia of furniture. Random House, Inc.. pp. 300–. ISBN 9780517037355.
 Philips, Roger (1979). Trees of North America and Europe. New York: Random House, Inc.. ISBN 0-394-50259-0.
 Phillips, D. H. & Burdekin, D. A. (1992). Diseases of Forest and Ornamental Trees. Macmillan. ISBN 0-333-49493-8.

Tilvísanir 

Hlynir
Acer tibetense

Acer tibetense er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Tíbet Hann getur orðið allt að 20 m hár.

Tilvísanir

Hlynir
Wen-Pei Fang

Fang Wen-Pei (方文培) (1899–1983), var kínverskur grasafræðingur sem sérhæfði sig í ættum Rhododendron og Aceraceae. Hann vann við Grasafræðistofnunina í Kínversku fræðiakademíunni eftir að hafa útskrifast úr Suðausturháskólanum í Nanjing, Kína. Fang hélt áfram námi í Edinborgarháskóla  1934 fékk PhD 1937. Sama ár sneri hann aftur til Kína og varð líffræði prófessor í Sichuanháskóla til dauðadags.

Tilvísanir

Tenglar 
 W.P.Fang IPNI
 Sichuan University Document  
 Taxonomic Literature, by Frans Antonie Stafleu, E. A. Mennega
 IPNI entry
 Notes on Dendrobenthamia by Wenpei Fang

Kínverskir grasafræðingar