Guðrún Á. Símonar

Guðrún Ágústa Símonardóttir, þekkt sem Guðrún Á. Símonar (f. 24. febrúar 1924 í Reykjavík, d. 28. febrúar 1988) var ein þekktasta sópransöngkona Íslands.

Æviágrip 
Foreldrar Guðrúnar voru Símon Johnsen Þórðarson (1888 – 1934) lögfræðingur, jafnan nefndur „Símon á Hól“ og Steinþóra Ágústa Pálsdóttir (1895 – 1978), kölluð Ágústa. Þau voru bæði gædd tónlistargáfu og söng Ágústa oft á samkomum í Reykjavík og Símon var dáður tenórsöngvari sem tók mikinn þátt í sönglífi bæjarins. Guðrún átti því ekki langt að sækja hæfileikana og eftir hálskirtlatöku á fimmtánda árinu komu sönghæfileikarnir í ljós.

Þá uppgötvaði ég röddina

Með hljómsveit Bjarna Böðvarssonar 
Úr bókinni Eins og ég er klædd eftir Gunnar M. Magnúss, bls. 29-30. Bókaforlag Odds Björnssonar 1973.

Vinsæl listakona 
Útvarpstíðindi 19. nóvember 1945, Bls 327.

Nám erlendis 
Þegar Guðrún kom til Englands varð henni ljóst að ráðagerðin með Royal Akademic of Music gekk ekki upp, svo hún sótti um Guildhall School of Music and Drama þar sem hún nam söng og leiklist í þrjú ár og síðan tvö ár við The English Opera Studio, og lauk prófi úr báðum skólunum með góðum vitnisburði.
Eftir að Guðrún lauk námi frá The Guildhall-skólanum var hún í námi í The Opera School í Englandi 1949-1951 og sótti tíma hjá ítalska söngkennaranum Lorenzo Medea í Wigmore Hall. Medea heillaðist af hæfileikum Guðrúnar en þegar hann taldi sig ekki geta kennt henni meira bauðst hann til að styðja hana til frekara náms á Ítalíu. Hann skrifaði Renötu Tebaldi sem kom Guðrúnu í samband við kennara sinn, Carmen Melis. Vorið 1953 fór Guðrún til Ítalíu og lærði hjá Carmen Melis í Mílanó til 1954. Undir handleiðslu Melis varð söngröddin ljóðrænni og Guðrúnu gafst tækifæri til að syngja nokkur óperuhlutverk, meðal annars hlutverk Mimi í La Bohéme.

Söngkonan 
Vorið 1955 stóðu Tónlistarfélagið og Félag íslenskra einsöngvara fyrir uppsetningu á La Bohéme í Þjóðleikhúsinu. Guðrún söng hlutverk berklaveiku stúlkunnar Mimi á tólf sýningum. Óperan vakti mikla hrifningu, fékk afbragðsdóma og var sýningin talin sögulegur viðburður sem hleypti tónlistarunnendum kappi í kinn. Næst söng Guðrún í óperunni Ráðskonuríki eftir Pergolesi sem Ríkisútvarpið stóð að. Síðan var haldið í söngför um Norðurlönd sem tókst vonum framar.

Rússland tekið með trompi 
Árið 1957 var Guðrúnu boðið í þriggja vikna söngferðalag um Sovétríkin á vegum sovéska menntamálaráðuneytisins. Um þá för sagði Mánudagsblaðið meðal annars:

Sama ár söng Guðrún hlutverk Toscu í samnefndri óperu Puccinis. Óperan var sett upp í Þjóðleikhúsinu í tilefni af fimmtugsafmæli söngvarans  Stefáns Íslandi, 6. október 1957 og söng Stefán hlutverk Cavaradossis í óperunni á móti Guðrúnu.

Hljómplötur á heimsmarkað 

Árið 1957 kom Haraldur V. Ólafsson forstjóri Fálkans að máli við Guðrúnu og bauð henni að fara til Englands og syngja sex lög inn á hljómplötur á vegum Fálkans hjá fyrirtækinu His Master's Voice í London. Samningar tókust og Guðrún hélt út. Úr bókinni Eins og ég er klædd eftir Gunnar M. Magnúss, bls. 127 -130. Bókaforlag Odds Björnssonar 1973.

Hljómplata Guðrúnar kom út um haustið. Haraldur Ólafsson hélt þá fund með blaðamönnum og sagði allt af létta um upptöku hljómplötunnar. Verður hér tekinn meginþráðurinn úr því, sem blöðin sögðu frá.

Söngför um Bandaríkin og Kanada 
Árið 1958 var Guðrúnu Á. Símonar boðið í þriggja mánaða söngferðalag um Bandaríki Norður-Ameríku og Íslendingabyggðir í Kanada. Um þá frægðarför sögðu blöðin á Íslandi:

Eftir þessa frægðarför settist Guðrún að í New York og stofnaði fjölskyldu. Hún gerðist líka kattabóndi og ræktaði síamsketti sem urðu lifibrauð hennar í Ameríku.

„Heima er best“ 
Þrátt fyrir afbragðs dóma og vinsældir erlendis, lét frægðin á sér standa og eftir misheppnað hjónaband flutti Guðrún heim ásamt einkasyninum Ludvig Kára. Hér var í nógu að snúast. Guðrún hélt söngskemmtanir víða um land, kenndi söng og skrifaði um tónlist í dagblöð.
 
Árið 1970 varð mikið fjaðrafok í kjölfar harðrar gagnrýni Guðrúnar í Alþýðublaðinu um sýningu Þjóðleikhússins á Brúðkaupi Fígarós. Þar hafði lítt menntaðri söngkonu, eiginkonu þjóðleikhússtjóra, verið falið aðalhlutverk en vel menntaðar söngkonur sniðgengnar.

Útgefið efni

Íslenskir Tónar 
78 snúninga
 IM 15 - Guðrún Á. Símonar - Svörtu augun // Af rauðum vörum - 1953
 IM 16 - Guðrún Á. Símonar - Svanasöngur á heiði // Dicincello Vuie - 1953
 IM 65 - Guðrún Á. Símonar - Tvær vorvísur // Mánaskin - 1955 
 IM 66 - Guðrún Á. Símonar - Lindin // Vögguvísa - 1954 - lögin eru gefin út í samvinnu við Tónmenntasjóð Íslands. 
 IM 67 - Guðrún Á. Símonar - Nafnið // Salta larilila - 1955 - lögin eru gefin út í samvinnu við Tónmenntasjóð Íslands.
 IM 98 - Ketill Jensson og Þjóðleikhúskórinn - Drykkjuvísa // Guðrún Á. Símonar og Þjóðleikhúskórinn - Lofið Drottinn - 1955

45 snúninga
 EXP-IM 29 - Ýmsir - Óperettan „Í álögum“ (syrpa úr) - 1957
 EXP-IM 66 - Guðrún Á. Símonar - Svanasöngur á heiði / Tvær vorvísur // Lindin / Mánaskin - 1959 - 

LP
 LPIT 1000/1 - Ýmsir - Söngvar frá Íslandi nr. 1 - 2 - 1961

CD
 IT032 - Guðrún Á. Símonar – Af rauðum vörum - (Sena) 2003
 IT157 - Svona var 1957 – 16 lög frá árinu 1957 – (Sena) - 2005

Fálkinn 
78 snúninga
 JOR 230 - Guðrún Á. Símonar - Suðrænar nætur // Banvæn ást - 1957  
 JOR 231 - Guðrún Á. Símonar - Siboney // Little things mean a lot - 1957 
 JOR 232 - Guðrún Á. Símonar - Malaguena // Þín hvíta mynd - 1957

45 snúninga
 7EGC 9 - Guðrún Á. Símonar - Jealousy (Banvæn ást)/ Malaguena // Siboney / Suðrænar nætur – 1958 eða 1959
 GEOK 268 - Guðrún Á. Símonar - Alfaðir ræður // Pétur Eggerz (upplestur) - Vík í Mýrdal og Alfaðir ræður - 1972

LP
 FA 23/4 - Guðrún Á. Símonar og Þuríður Pálsdóttir - Endurminningar úr óperum - 1981

SG hljómplötur 

LP
 SG 058 - Guðrún Á. Símonar – Fjórtán sönglög eftir fjórtán íslensk tónskáld - 1972
 SG 088 - Guðrún Á. Símonar & Guðmundur Jónsson - Guðrún Á. Símonar & Guðmundur Jónsson - 1975
 SG 124 - Guðrún Á. Símonar - 40 ára söngafmælishljómleikar - 1979

Tal og Tónar 
LP
 TT 1099 – Skaup 73 – Ýmsir – 1973

Helstu viðburðir 
 1941 – Söngkona með hljómsveit Bjarna Böðvarssonar.
 1945 – Guðrún heldur sína fyrstu opinberu tónleika í Gamla Bíó. Undirleik annast Þórarinn Guðmundsson, Þórhallur Árnason og Fritz Weisshappel.
 1948 – Guðrún Á. Símonar heldur tónleika fyrir fangana í Holloway fangelsinu í London, frægasta kvennafangelsi Bretlands.
 1950 – Guðlaugur Rósinkranz bauð Guðrúnu að vera fyrst söngvara til að halda tónleika í nývígðu Þjóðleikhúsi.
 1952 - Guðrún kom fram í Þjóðleikhúsinu í  hlutverki Rosalindu í óperunni  Leðurblökunni eftir Johann Strauss.
 1954 – Þriggja vikna söngferðalag um Norðurlöndin. Blaðadómar : „Guðrún Á. Símonar kom, sá og sigraði“.
 1954 - Söng hún hlutverk Santuzzu í Cavaleria Rusticana eftir Mascagni í uppfærslu Þjóðleikhússins. Meðleikarar (söngvarar) voru Ketill Jensson, Guðmundur Jónsson, Þuríður Pálsdóttir og Guðrún Þorsteinsdóttir. Hljómsveitarstjóri var dr. Victor Urbancic og leikstjóri var Simon Edwardsen. 
 1955 – Guðrún fór með hlutverk  Mímí í La Bohéme eftir Puccini við gríðargóðar viðtökur. Óperan  fékk afbragðsdóma og var sýningin talin sögulegur viðburður. Meðleikendur (söngvarar) voru Magnús Jónsson, Þuríður Pálsdóttir, Jón Sigurbjörnsson og Kristinn Hallsson. Hljómsveitinni stjórnaði Rino Castagnino og leikstjóri var Lárus Pálsson.
 1955 - Söng Guðrún í Ráðskonuríki La Serva Padrona eftir Pergolesi á móti Guðmundi Jónssyni en þá sýningu fóru þau með út á land um veturinn (1955-1956) og stóð Ríkisútvarpið að þeirri uppfærslu sem nefnd var „List um landið“.
 1956 - Um vorið  kom Friðrik Danakonungur í heimsókn til landsins og var haldin hátíðarsýning á Cavalleria Rusticana fyrir hann.
 1957 - Hún söng hlutverk Toscu í samnefndri óperu Puccinis á móti Stefáni Íslandi sem Cavaradossi en óperan var sett upp í tilefni af 50 ára afmæli hans.
 1957 – Guðrún fer í söngferðalag til Sovétríkjanna og syngur í fimm borgum fyrir fullu húsi. Rússnesk blöð lofa mjög söng Guðrúnar. Hún kemur líka fram í sjónvarpi og útvarpi. Guðrún er fyrsti Íslendingurinn sem kemur opinberlega fram í Sovétríkjunum. Fyrirsögn úr íslensku dagblaði ; „Guðrún vinnur söngsigur í Moskvu“.
 1958 – Henni er boðið af Þjóðræknisfélagi Íslendinga í Vesturheimi til söngfarar um Kanada og Bandaríkin. Ferðin tók þrjá mánuði og alls staðar var Guðrúnu fagnað sem hetju. Ásamt því að syngja á tónleikum, söng hún í sjónvarp og útvarp. Guðrún var gerð að heiðursborgara Winnipegborgar. Gagnrýnandi New Yourk Times hældi Guðrúnu á hvert reipi fyrir söng hennar. 
 1972 – Sjónvarpið tók upp Ráðskonuríki La Serva Padrona eftir Pergolesi með Guðrúnu Á. Símonar, Guðmundi Jónssyni og Þórhalli Sigurðssyni í aðalhlutverkum. Páll P. Pálsson stjórnaði hljómsveitinni.
 1974 – Guðrún Á. Símonar syngur hlutverk Freyju í Þrymskviðu eftir Jón Ásgeirsson á Listahátíð í Þjóðleikhúsinu.
 1975 - Guðrún leiðir fjöldasöng á Lækjartorgi á Kvennafrídaginn 24. október.
 1979 - Þá um vorið þegar 40 ár voru liðin frá því að Guðrún uppgötvaði söngröddina hélt hún fimm söngskemmtanir fyrir troðfullu húsi í Háskólabíói undir heitinu Í léttum dúr og moll. Tónleikarnir tókust eins og best var á kosið og Svavar Gests hjá SG hljómplötum sá um hljóðritun þeirra. Hann valdi úr efni tónleikanna og gaf út á hljómplötunni Guðrún Á. Símonar - 40 ára söngafmælishljómleikar.
 1981 - Guðrún var sæmd Riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf sín í þágu sönglistarinnar.

Neðanmálsgreinar

Tenglar 
 http://www.tonlist.is/Music/Artist/2752/gudrun_a_simonar/ - Hljómdiskar
 http://www.rokkland.ruv.is/sarpurinn/gudrun-a-simonar/26022012  - Sjónvarpsþáttur um Guðrúnu Á. Símonar
 Glatkistan

Íslenskir tónlistarmenn

Íslenskar konur
Fólk dáið árið 1988
Íslenskar söngkonur