alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Silkiroðla

Silkiroðla (fræðiheiti: Entoloma sericeum) er fansveppur af roðluætt. Silkiroðla er algengasta roðlutegundin á Íslandi.

Útlit
Silkiroðla dökkbrún og silkiglansandi, stafurinn er 2-7 cm langur og hatturinn 1-5 cm breiður. Fanir silkiroðlu eru fyrst ljósgráar og svo rauðgrábrúnar en stafurinn er ljósgrábrúnn með silfruðum þráðum og klofnar þegar hann er handleikinn. Holdið inni í hettunni er ljóst.

Gró silkiroðlu eru 7,5-10,5 x 7-8,5 µm.

Búsvæði
Silkiroðla er algengasta roðlutegundin á Íslandi. Hún er rotvera sem vex í graslendi, mest í gömlum túnum og beitihögum. Hún sprettur frá júlí til október.

Silkiroðla var með fyrstu sveppategundunum til að finnast í Surtsey. Hún fannst þar sumarið 2005 þar sem hún óx innan um vallarsveifgras og melgresi inni í máfavarpi sunnarlega á eyjunni.

Matgæði
Silkiroðla er ekki talin æt og jafnvel lítilsháttar eitruð.

Hún hefur milt mjölkennt bragð og mjöl- eða ávaxtakennda lykt. Skyld tegund, Entoloma sericoides hefur svipuð einkenni og silkiroðlan nema daufari lykt og brúnni lit.

Myndir

Tilvísanir

Roðluætt
Eitursveppir
Sveppir á Íslandi
238

238 (CCXXXVIII í rómverskum tölum) var 38. ár 3. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var árið þekkt sem ræðismannsár Píusar og Pontíanusar, eða (sjaldnar) sem árið 991 ab urbe condita.

Atburðir
 Maximinus Thrax hélt í hernað gegn Karpíönum í Móesíu. 
 22. mars - Íbúar rómversku Afríku gerðu uppreisn gegn Maximinusi og hinn aldraði Gordíanus 1. tók við embætti Rómarkeisara ásamt syni sínum, Gordíanusi 2.
 12. apríl - Orrustan um Karþagó (238): Herlið Maximinusar réðist inn í Afríku frá Númidíu ásamt Legio III Augusta. Gordíanus 2. var drepinn eftir 36 daga umsátur og Gordíanus 1. hengdi sig með belti sínu. 
 22. apríl - Ár keisaranna sex: Rómverska öldungaráðið lýsti Maximinus útlægan og útnefndi Pupienus og Balbinus sem keisara.
 Maí - Umsátrið um Aquileia: Maximinus réðist gegn rómversku borginni Aquileia, en her hans var illa haldinn vegna hungurs og veikinda. Hermenn hans úr Legio II Parthica myrtu hann að lokum í tjaldi hans.
 29. júní - Pretóríuvörðurinn réðist inn í keisarahöllina í Róm og handtók Pupienus og Balbinus. Þeir voru dregnir naktir um götur Rómar og að lokum teknir af lífi. Sama dag var Gordíanus 3. lýstur keisari, 13 ára gamall.
 Gotar réðust yfir Dóná og herjuðu á Rómaveldi að landamærum Anatólíu.
 Herdeildin Legio III Augusta í Afríku var leyst upp.
 Sima Yi drap herstjórann Gongsun Yuan í Liaodong-herförinni.

Fædd
 Yang Yan keisaraynja Jin-veldisins (d. 274).
 Wen Yang, herforingi Jin-veldisins (d. 291).

Dáin
 12. apríl - Gordíanus 2. Rómarkeisari (f. 192).
 12. apríl - Gordíanus 1. Rómarkeisari (f. 159).
 Maí - Maximinus Thrax Rómarkeisari (f. 173).
 Maí - Gaius Julius Verus Maximus Rómarkeisari (f. um 220).
 29. júní - Balbinus Rómarkeisari (f. 165).
 29. júní - Pupienus Rómarkeisari (f. 178).
 Gongsun Yuan, kínverskur herstjóri.
 Zhu Huan, herforingi Dong Wu (f. 177).
 Bu Lianshi, hefðarfrú í Dong Wu.

231-240
238
Hælisleitandi

Hælisleitandi eða umsækjandi um alþjóðlega vernd er persóna sem yfirgefur eða flýr heimaland sitt og heldur til annars lands þar sem hann sækir um hæli eða vernd. Hann fyllir út umsókn hjá innflytjendastofnun viðkomandi lands sem verður samþykkt eða hafnað. Ef honum er hafnað getur hann þurft að yfirgefa landið. Hægt er að kæra brottvísun og fá dómstóla til að úrskurða um dvalarleyfi. Hælisleitendur mega í mörgum löndum ekki vinna meðan umsókn þeirra er til meðhöndlunar. Heilbrigðisþjónusta er oft takmörkuð og bundin við neyðarþjónustu, bólusetningu og barnsburð. Fjárhagsaðstoð er einnig takmörkuð. Hælisleitendur geta verið flóttamenn.

Á Íslandi
Á Íslandi vinnur Útlendingastofnun úr umsóknum hælisleitenda.

Langur meðferðartími umsókna hefur sætt gagnrýni á Íslandi en Sigríður Andersen, dómsmálaráðherra, ákvað að stytta tímann niður í 3 daga í kjölfarið.

Frá 2013 til 2017 áttfaldaðist kostnaður við hælisleitendur og var árið 2017 3,4 milljarðar króna. 
Í könnun MMR frá 2017 meðal Íslendinga sagði um 25% of mikill fjöldi flóttafólks fá hæli, 45% sögðu fjöldann hæfilegan og 31 % sögðu of fáa fá hæli. Yngra fólk og konur voru líklegri til að segja að það væru of fáir.

Tenglar
Útlendingastofnun - Alþjóðleg vernd

Heimild

Tilvísanir

Flóttamenn
Fólksflutningar
Dragferja

Dragferja er eins konar flatbátur, aflangur timburfleki eða fljótandi bryggja, sem dregin er yfir vatnfall  á streng, er festur er niður beggja megin árinnar. Á strengnum er hert og slakað eftir því sem þarf með vindu, sem niður er sett við annan enda hans. Strengurinn er festur í þá hlið ferjunnar, sem snýr upp í móti straumi, og aftrar því þannig, að ferjuna hreki ofan eftir ánni, en ferjan er hægt og jafnt dregin yfir ána eftir strengnum. Ferjan getur verið svo stór eða lítil sem nauðsynlegt er á þeim eða þeim stað. Þar sem umferð var  mikil að sumarlagi yfir stórar ár þurfti ferjan að vera svo stór, að hún gæti í einu tekið nokkra klyfjaða hesta. Dragferja er ólík kláfferju því hún er dregin á vatni en kláfferja er dregin eftir streng sem liggur í lofti.

Dragferja við Blöndu
Lokið var við smíði dragferju yfir Blöndu árið 1915 og var hún starfrækt á sumrin þangað til hún fórst árið 1943. Ferjustaður var rétt utan við bæinn Syðra-Tungukot (nú Brúarhlíð) en þar var djúpur hylur 50-60 m breiður. Ferjan var starfrækt á sumrin en dregin upp á haustin í svonefndan ferjubás  og geymd þar yfir veturinn. Ferjan var eins og bátur með djúpan kjöl og var á henni tvöfaldur botn. Efri botninn var sléttur og þar var laus hleri sem hægt var að lyfta upp ef þurfti að ausa vatni sem safnaðist milli botnanna. Á báðum hliðum ferjunnar voru þungir hlerar sem voru notaðir sem göngubrú í og úr ferjunni. Hliðarhlerarnir voru dregnir upp með kaðli sem var í trissu sem fest var við aðra hlið þeirra. Í ferjunni voru tveir  þverbitar og var annar fram undir stafni. Á hann var fest stórt handsnúðið járnspil sem ferjustreng úr margþættum vírkaðli var vafið um. Ferjustrengurinn var festur báðum megin við ána, frá árinu 1925 með steyptum stöplum með járnlykkjum báðum megin árinnar. Þegar ferjað var yfir ána stóð ferjumaður við spilið og sneri sveif. Dragferjan yfir Blöndu tók 7 hesta og 3-4 menn. Ferjumaður var skyldugur til að ferja hvenær sem óskað var nema svo mikil flóð væru í ánnni að það væri ófært. Greiða þurfti ferjutoll fyrir flutninginn yfir ána. Eftir óhapp sem varð árið 1918 þannig að ferjustrengur slitnaði þá voru settir tveir strengir, annar vafinn um spilið en hinn tengdur ferjunni með blökkum. Ferjan liðaðist sundur þar sem hún var geymd yfir nótt árið 1943 og flutu botnarnir niður með ánni.

Tengt efni
 Kláfur

Heimildir
 Jón Bjarnason. „Brúa-málið“. Þjóðólfur, 11. sept. 1880, 32. árg., 24. tbl., bls. 94  Þessi grein byggir á texta Jóns, sem nú er í almenningseign.
 Dragferjan á Blöndu. – Húnavaka, 1. tölublað (01.05.1976), Bls. 63-69  
 Um straumferjur, Dagskrá, 9. tölublað (17.09.1898), Bls. 33
Wichita

Wichita er borg í Kansas í Bandaríkjunum. Íbúar voru um 390.000 árið 2017 en á stórborgarsvæðinu eru um 645.000 manns (2015).

Borgin er sunnan við miðju fylkisins og liggur við Arkansas-fljót. Hún var verslunarstaður og viðkomustaður búsmala um miðja 19. öld og byggðist þannig upp með viðurnefnið cowtown (kúabær). Á 20. öld varð Wichita miðstöð flugvélaframleiðslu og olíuvinnslustöðvar spruttu þar upp eftir fund á olíu í fylkinu.

Dwight D. Eisenhower-flugvöllurinn er við borgina og Wichita State University er þriðji stærsti háskólinn í ríkinu. Nafn borgarinnar kemur frá samnefndum frumbyggjaættbálki.

Heimild

 

Borgir í Kansas
Topeka

Topeka er höfuðborg Kansas-ríkis í Bandaríkjunum. Íbúar eru um 127.000 (2017). Borgin var valin sem höfuðborg fylkisins árið 1861 þegar Kansas var innlimað í Bandaríkin. Topeka þýðir á máli frumbyggja Staður þar sem við grófum kartöflur.

Hljómsveitin Kansas er stofnuð þar.

Heimild

 

Borgir í Kansas
Cambaridae

Cambaridae er stærsta ætt þriggja ætta  ferskvatns krabba, með yfir 400 tegundir. Flestar tegundirnar eru ættaðar frá meginlandi Norður-Ameríku. Þrjár eru á Kúbu. Tegundirnar í ættkvíslinni Cambaroides eru þær einu utan Norður-Ameríku, þar sem þær eru í austur Asíu.

Fáeinar tegundir, þar á meðal hinar ágengu Procambarus clarkii og Orconectes rusticus, hafa verið fluttar til svæða utan Norður-Ameríku. Hinsvegar eru margar tegundirnar með lítil útbreiðslusvæði og er alvarlega ógnað; fáeinar eru þegar útdauðar.

Sameindarannsókn á ættkvíslunum 2006 bendir til að ættin Cambaridae gæti verið nærri því einstofna, með ættina Astacidae innan hennar, staða ættkvíslarinnar Cambaroides er óviss.

Tilvísanir

 
Vatnakrabbar
Færeysk króna

Færeyska krónan er sá gjaldmiðill sem notaður er í Færeyjum. Krónan er gefin út af seðlabanka Danmerkur og er ekki sjálfstæður gjaldmiðill heldur sérútgáfa af dönsku krónunni og með sama gildi og danska krónan. Færeyska krónan skiptist í 100 aura.
Evrópskir gjaldmiðlar
Færeyjar
Krónur
Silfurflétta

Silfurflétta (fræðiheiti: Actinidia polygama) er tegund af Aktinidia sem er upprunnin í norðaustur Asíu, til mið Kína og Japan. Hún er stundum ræktuð í görðum á norðurlöndum.

Hún er klifurrunni sem getur verið með 5 til 6 m langar renglur. Blöðin eru gjarnan með hvítum eða silfruðum flekkjum við blaðoddana. Hvít blómin eru vanalega stök, ilmandi. Gul berin eru kringlótt, slétt og kirtlalaus, um 2,5 sm í þvermál, og með bitru bragði.

Tvö afbrigði eru viðurkennd:

var. polygama - gishærð á blaðjöðrunum. Renglurnar eru gular.
var. lecomtei - hárlaus. Renglurnar eru brúnar.

Tegundin líkist kattafléttu (A. kolomikta).

Silfurflétta (í Japan kölluð matatabi) hefur lengi verið þekkt fyrir vímuáhrif á ketti. Virknin er svipuð og hjá kattamyntu, en virðist vera kröftugri.

Tilvísanir 

Ber
Kívíflétttur
Mekkanó

Mekkanó  er leikfang til að byggja og setja saman hluti eða mannvirki úr götuðum plötum og götuðum flötum spýtum. Mekkanó er í kössum þar sem í er nokkuð magn af ýmis konar stykkjum, svo sem bjálkum, sperrum, rám, skrúfum, hjólum, tannhjólum, plötum, ásum, mótorum og fleiru sem hægt var að setja saman á ýmsan hátt. Leiðbeiningar og teikningar af hlutum til að byggja fylgdu með kössunum.

Leikföng
Kattaflétta

Kattaflétta (fræðiheiti: Actinidia kolomikta) er klifurjurt ættuð frá tempruð tempruðum blandskógum í Austur-Rússlandi, Kóreu, Japan og Kína (Austur-Asíu svæðið).

Lýsing
Kattaflétta er langlíf, lauffellandi klifurjurt (eða jarðlæg) sem getur orðið 8 til 10 m löng við bestu skilyrði. Blöðin eru mjög skrautleg og aðalskraut plöntunnar, hvít, bleik og græn, sérstaklega á karlkyns plöntum og í góðri birtu (sól). Hvít blómin koma úr blaðöxlum, fremur lítil og lítt áberandi, ilmandi. Berin gulgræn, vel æt og innihalda mikið af C vítamíni. Hún er harðgerðasta tegund ættkvíslarinnar Actinidia, og þolir niður að -40 °C á veturna, en er nokkuð viðkvæm fyrir frostskemmdum síðla vors (mið-Evrópu).

Ræktun
Actinidia kolomikta er skrautplanta fyrir garða og innanhúss. Henni var safnað af Charles Maries í Sapporo, á Hokkaido í norður Japan 1878, og sendi hann til styrktaraðila sinna Veitch Nurseries, sem kynntu tegundina til ræktunar á vesturlöndum.

Actinidia kolomikta er ræktuð á kaldtempruðum svæðum sem skrautplanta, ekki síst vegna áberandi mislitra blaðanna (hvítir og bleikir flekkir), en einnig vegna berjanna sem eru tiltölulega smá (2-5 g). Það er fjöldi nefndra klóna í ræktun vegna berjanna í Rússlandi og Póllandi. Plönturnar eru einkynja svo að yfirleitt þurfa þær að hafa karl nálægt til að gefa af sér. Einhverjir klónar eru þó tvíkynja og sjálffrjóvgandi (t.d. 'Крупноплодная').

Plágur
Plantan hefur mikið aðdráttarafl á ketti, meir en kattamynta eða garðabrúða og geta þeir stórskemmt ungar plöntur. Í upphafi ræktunar í Boston fann einn garðyrkjumaðurinn allar smáplönturnar nagaðar niður að rót í gróðurhúsin,en það kom svo í ljós að köttur bar ábyrgðina á skemmdarverkunum.

Orðsifjar
Kolomikta er almennt heiti á tegundinni í Amur í austur Rússlandi, og er líklega vísun í fjölbreyttra lita blaðanna.

Tilvísanir

Tenglar
 Images of Actinidia kolomikta- Flavon's Secret Flower Garden
 Actinidia kolomikta Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) 

Ber
Kívífléttur
Actinidia

Actinidia er ættkvísl viðarkenndra plantna, og með fáeinum undantekningum tvíkynja plantna ættuðum frá tempruðum svæðum austur Asíu, frá mestöllu Kína, Taívan, Kóreu, og Japan, og nær norður í suðurhluta austast í Rússlandi og suður í Indókína.

Tegundir 
Meðal 40–60 tegunda Actinidia eru:

Actinidia arguta – Broddflétta
A. arguta var. cordifolia
A. arguta var. giraldii
A. arguta var. nervosa
A. arguta var. purpurea
Actinidia arisanensis
Actinidia callosa
A. callosa var. acuminata
A. callosa var. discolor
A. callosa var. ephippioides
A. callosa var. formosana
A. callosa var. henryi
A. callosa var. strigillosa
Actinidia carnosifolia
A. carnosifolia var. glaucescens
Actinidia chengkouensis
Actinidia chinensis
A. chinensis var. chinensis
A. chinensis var. deliciosa
A. chinensis var. setosa
Actinidia chrysantha
Actinidia cinerascens
A. cinerascens var. longipetiolata
A. cinerascens var. tenuifolia
Actinidia cordifolia
Actinidia coriacea
Actinidia cylindrica
A. cylindrica f. obtusifolia
Actinidia deliciosa – Kívíflétta, sjá A. chinensis var. deliciosa
Actinidia eriantha
Actinidia farinosa
Actinidia fasciculoides
A. fasciculoides var. cuneata
A. fasciculoides var. orbiculata
†Actinidia faveolata
Actinidia fortunatii
†Actinidia foveolata
Actinidia fulvicoma
A. fulvicoma var. lanata
A. fulvicoma var. lanata f. arachnoidea
A. fulvicoma var. lanata f. hirsuta
A. fulvicoma var. pachyphylla
†Actinidia germanica
Actinidia glaucocallosa
Actinidia glaucophylla
A. glaucophylla var. asymmetrica
A. glaucophylla var. robusta
Actinidia globosa
Actinidia gracilis
Actinidia grandiflora
Actinidia hemsleyana
A. hemsleyana var. kengiana
Actinidia henryi
A. henryi var. glabricaulis
A. henryi var. polyodonta
Actinidia holotricha
Actinidia hubeiensis
Actinidia indochinensis
Actinidia kolomikta - Kattaflétta
Actinidia laevissima
Actinidia lanceolata
Actinidia latifolia
A. latifolia var. mollis
Actinidia leptophylla
Actinidia liangguangensis
Actinidia lijiangensis
Actinidia linguiensis
Actinidia longicarpa
Actinidia macrosperma
A. macrosperma var. mumoides
Actinidia maloides
Actinidia melanandra
A. melanandra var. cretacea
A. melanandra var. glabrescens
A. melanandra var. kwangsiensis
A. melanandra var. subconcolor
Actinidia melliana
Actinidia obovata
†Actinidia oregonensis
Actinidia persicina
Actinidia pilosula
Actinidia polygama – Silfurflétta
Actinidia purpurea 
Actinidia rongshuiensis
Actinidia rubricaulis
A. rubricaulis var. coriacea
Actinidia rubus
Actinidia rudis
Actinidia rufa
Actinidia rufotricha
A. rufotricha var. glomerata
Actinidia sabiaefolia
Actinidia sorbifolia
Actinidia stellatopilosa
Actinidia styracifolia
Actinidia suberifolia
Actinidia tetramera
A. tetramera var. badongensis
Actinidia trichogyna
Actinidia ulmifolia
Actinidia umbelloides
A. umbelloides var. flabellifolia
Actinidia valvata
A. valvata var. boehmeriaefolia
Actinidia venosa
A. venosa f. pubescens
Actinidia vitifolia
Actinidia zhejiangensis

Tilvísanir

Tenglar
 Images : Actinidia kolomikta (Maxim. et Rupr.) Maxim. - Flavon's Secret Flower Garden

Ber
Kívífléttur
Actinidia eriantha

Actinidia eriantha er klifurrunni sem var lýst af George Bentham. Frá Kína (Fujian, Guangdong, Guangxi, Guizhou, Hunan, Jiangxi, Zhejiang).

Tilvísanir 

Ber
Kívífléttur
Actinidia laevissima

Actinidia laevissima er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (Guizhou (Jiangkou, Yingjiang), Hubei (Xuan’en)).

Tilvísanir

Ber
Kívífléttur
Broddflétta

Broddflétta (fræðiheiti: Actinidia arguta) er fjölær klifurrunni ættaður frá Japan, Kóreu, Norður-Kína, og austast í Rússlandi.

Lýsing

Berin líkjast kívíávöxtum og eru svipuð á bragðið, en eru græn, brún, eða purpuralit með sléttri húð, stundum með roðabletti. Oft sætari en kíví, og er hægt að borða í heilu lagi og án þes að flysja.

Saga og flokkunarfræði 
Actinidia arguta var fyrst lýst af Philipp Franz von Siebold og Joseph Gerhard Zuccarini 1843 sem Trochostigma argutum. Hún var svo flutt í ættkvíslina Actinidia 1867 af Friedrich Anton Wilhelm Miquel.

Afbrigði
Tegundin samanstendur af þremur afbrigðum:
Actinidia arguta var. arguta (autonym)
Actinidia arguta var. giraldii (Diels) Vorosch.
Actinidia arguta var. hypoleuca (Nakai) Kitam.

Actinidia arguta var. giraldii var upphaflega lýst af Ludwig Diels 1905 sem sjálfstæðri tegund (Actinidia giraldii), en lýst sem afbrigði (A. arguta) 1972 af Vladimir Nikolaevich Voroschilov. A. arguta var. hypoleuca var upphaflega lýst sem tegund (Actinidia hypoleuca) af Takenoshin Nakai 1904, en lýst sem afbrigði (A. arguta) 1980 af Siro Kitamura.

Yrki
Meðal algengustu yrkja eru 'Ananasnaya', 'Geneva', 'MSU', 'Weiki', 'Jumbo Verde', og 'Rogow'. Japanska yrkið 'Issai' er sjálffrjóvgandi blendingur (A. arguta × A. rufa).

Ræktun 

Þessi hraðvaxandi tegund er mjög frostþolin, og þolir (með hægri breytingu) niður að -34 °C, en ungir sprotar geta verið viðkvæmir fyrir vorfrostum. Hún þarf 150 daga frostlaust vaxtartímabil, en verður ekki fyrir skemmdum af haustfrostum ef kælingin er smám saman. Renglurnar geta vaxið 6m á ári við bestu skilyrði. Blómgun er yfirleitt síðla vors og byrjar á þriðja ári. Tilraunir til að rækta hana í stórum stíl hafa ekki gengið vegna stuttrar endingar berjanna og ójafns þroska.

Til matar 

Berin er hægt að borða hrá eða í sultu.

Kórea 
Í kóreskri matreiðslu er broddflétta þekkt sem darae (다래). Ung blöð, kölluð darae-sun, eru oft borðuð sem „namul“ grænmeti.

Rússland 
Austast í Rússlandi er hún þekkt sem kishmish (orðið hefur aðra merkingu í öðrum hlutum Rússlands). Þetta er vinsæll ávöxtur á uppskerutíma, yfirleitt seldur á bændamörkuðum.

Tilvísanir

Ber
Kívífléttur
Sean Gibson

Sean Gibson (f. 31. ágúst 1971) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Eftir að hann útskrifaðist frá Indiana University – Purdue University Fort Wayne, lék hann með Körfuknattleiksfélagi Ísafjarðar.

Menntaskóli
Gibson lék körfubolta með Floyd Central High School þar sem hann lék meðal annars við hlið yngri bróður síns, Shane Gibson.

Háskólaferill
Gibson lék í fjögur ár með Indiana University – Purdue University Fort Wayne og fór þaðan sem stiga- og frákastahæsti leikmaðurinn í sögu skólans.

Atvinnumannaerill
Gibson gekk til liðs við KFÍ fyrir úrslitakeppni 2. deild karla í körfuknattleik vorið 1994 þar sem hann hjálpaði liðinu að sigra alla sína leiki og vinna sér sæti í 1.deild. Hann samdi við liðið aftur tímabilið eftir og spilaði við góðan orstír. Í 16 liða úrslitum bikarkeppninnar skoraði hann 51 stig á móti Úrvalsdeildarliði Tindastóls en hann hitti úr 19 af 20 vítaskotum sínum í leiknum sem tapaðist 86-80.

Eftir að ferli hans á Íslandi lauk spilaði hann þrjú tímabil á Spáni og eitt í Suður Ameríku.

Titlar og viðurkenningar

Titlar
 2. deildar meistari (1994)
 Great Lakes Valley Conference (1993)

Viðurkenningar
 Leikmaður ársins í Great Lakes Valley Conference (1993)
 Lið ársins í Great Lakes Valley Conference (1992, 1993)
 Heiðurshöll Purdue Fort Wayne

Tilvísanir

Tenglar
Ferill í háskóla 
Prófíll á Eurobasket.com
Tölfræði frá Spáni

Bandarískir körfuknattleiksmenn
Actinidia rubus

Actinidia rubus er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (fjallasvæði í Sichuan og Yunnan). Smágreinar og blaðstilkar eru djúprauðbrún. Blöðin eru langegglaga, 7,5 til 9 sm löng Blómin eru gul.

Tilvísanir

Ber
Kívífléttur
Actinidia rudis

Actinidia rudis er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Yunnan í Kína.

Tilvísanir

Ber
Kívífléttur
Actinidia melanandra

Actinidia melanandra er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún verður um 7m há. Hún er upprunnin frá hluta Hubei, Sichuan, og Yunnan héraða í Kína.  Ávöxturinn er loðinn með purpuralita húð og rauðleitt hold.  Þrátt fyrir að ávöxturinn sé ætur, er hún ekki ræktuð vegna hans, heldur stundum seld sem skrautplanta undir heitinu Actinidia melandra.

Tilvísanir

Ber
Kívífléttur
Actinidia pilosula

Actinidia pilosula er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í fjallaskógum í Yunnan í Kína. Tíbetar í Shangri-La og nærliggjandi svæðum borða ávöxtinn, sem er egglaga, um 2,3 sm í þvermál, hárlaus.

Tilvísanir

Ber
Kívífléttur
Actinidia chrysantha

Actinidia chrysantha er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (Guangdong, Guangxi, Hunan, Jiangxi.).

Tilvísanir

Ber
Kívífléttur
Albertína Friðbjörg Elíasdóttir

Albertína Friðbjörg Elíasdóttir (f. 17. febrúar 1980) er alþingismaður fyrir Samfylkinguna í Norðausturkjördæmi. Hún var kjörin á þing árið 2017. Albertína fæddist á Ísafirði og ólst þar upp. Hún lauk stúdentsprófi frá MH árið 2000, B.Sc prófi félagsfræði árið 2005 og M.Sc. prófi í landafræði frá Háskóla Íslands. Albertína hefur starfað hjá Ísafjarðarbæ og Atvinnuþróunarfélagi Vestfirðinga og verið formaður  Fjórðungssambands Vestfirðinga, verkefnastjóri hjá Nýsköpunarmiðstöð Íslands á Ísafirði og verkefnastjóri atvinnumála hjá Akureyrarbæ.
Albertína var bæjarfulltrúi í Ísafjarðarbæ 2010–2014 og var forseti bæjarstjórnar 2011 og 2013.

Heimild 
 Albertína Friðbjörg Elíasdóttir (Æviágrip þingmanna)
Þingmenn Samfylkingarinnar
Alþingiskonur
Íslenskir félagsfræðingar

Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð
Smjörviðarætt

Smjörviðarætt (fræðiheiti: Oleaceae) er ætt blómplantna í varablómabálki. Smjörviðarætt skiptist í 26 ættkvíslum, þar af eina sem er nýlega dáin út. Áætlað er að um þa bil 700 tegundir séu í smjörviðarætt. Tegundir í smjörviðarætt eru ýmist runnar, tré eða klifurplöntur. Þær eru oft með mörg ilmandi blóm. 

Tegundir í smjörviðarætt er að finna allt frá norðurslóðum til syðstu odda Afríku, Ástralíu og Suður-Ameríku. Meðal mikilvægra tegunda í smjörviðarætt eru ólífa, askur, jasmína, þefrunni, góugull og dísarunni.

Ættkvíslir 
 Myxopyreae
 Myxopyrum Blume
 Dimetra Kerr
 Nyctanthes L.
 Forsythieae
 Abeliophyllum Nakai
 Forsythia Vahl – góugull
 Fontanesieae
 Fontanesia Labillardière
 Jasmineae
 Menodora Humboldt & Bonpland
 Jasminum L. – jasmína
 Oleeae
 Ligustrinae
 Syringa L. – dísarunni
 Ligustrum L. – þefrunni
 Schreberinae
 Comoranthus Knoblauch
 Schrebera Roxburgh
 Fraxininae
 Eskiættkvísl (Fraxinus) L. – askur
 Oleinae
 Cartrema Rafinesque
 Chionanthus L. 
 Forestiera Poiret
 Haenianthus Grisebach
 Hesperelaea (útdauð) Asa Gray
 Nestegis Rafinesque
 Noronhia Stadman ex Thouars
 Notelaea Ventenat
 Olea L. – ólífa
 Osmanthus Loureiro
 Phillyrea L.
 Picconia A.P. de Candolle
 Priogymnanthus P.S. Green

Varablómabálkur
Fraxinus floribunda

Fraxinus floribunda er tegund af eskitré sem er ættað frá Suður-, Suðaustur- og Austur-Asíu. Hann vex í Afghanistan, Pakistan, Nepal, Assam, Bútan, Laos, Myanmar (Búrma),  Taílandi, Víetnam, Ryukyu-eyjum, og hluta af Kína (Guangdong, Guangxi, Guizhou, Xizang, Yunnan, Zhejiang).

Fraxinus floribunda er meðalstórt lauffellandi tré, um 10 til 15 m hátt með bol að 50 sm í þvermál, með gráan börk. Blöðin eru gagnstæð, fjaðurskift, með 7-9 tenntum smáblöðum. Blómin eru hvít, með 3-4 mm löngum krónublöðum, í stórum greindum klösum að 25 sm í þvermál. Fræið er hneta, með langan, grannan væng sem er 2,4-4 sm langur og 3-4 mm breiður.

Tilvísanir

Tenglar 
line drawing of Fraxinus floribunda (upper right) and F. insularis (lower left), Flora of China Illustrations vol. 15, fig. 224, 1–3
Plants for a Future
Flowers of India, Himalayan Ash

Smjörviðarætt
Providence

Providence er höfuðborg og stærsta borg Rhode Island-fylkis Bandaríkjanna. Íbúar eru um 180.000 (2017). Borgin er ein sú elsta í BNA og var stofnuð árið 1636. Hún byggðist upp á vefnaði, vélaiðnaði og framleiðslu. Í dag er hún borg heilbrigðisþjónustu, menntastofnana og þjónustu. Providence liggur við ósa samnefnds fljóts og við Narragansett-flóa.

Heimild

 

Borgir í Rhode Island
Colorado Springs

Colorado Springs er borg og sveitarfélag í miðhluta Colorado-fylkis Bandaríkjanna. Borgin er um 100 km sunnan við Denver og er í 1839 metra hæð. Íbúar eru tæplega hálf milljón (2017) og rúmlega 700 þúsund á stórborgarsvæðinu sem gerir hana næststærstu borg fylkisins. Klettafjöll eru í norðri og eru rætur fjallsins Pikes Peak (4.302 m) við borgina.

Tugir íþróttasambanda eru með höfuðstöðvar í Colorado Springs og er Ólympíunefndin bandaríska þar á meðal. Hátækni- og heriðnaður eru meðal mikilvægra atvinnugreina.

Heimild

 

Borgir í Colorado