alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Taxus sumatrana

{{Taxobox
| name =
| image = Taxus sumatrana - Quarryhill Botanical Garden - DSC03460.JPG
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. sumatrana
| taxon = Taxus sumatrana
| taxon_authority = (Miquel) de Laub.
}}Taxus sumatrana' er sígræn runnategund af ýviðarætt.  Hann finnst í mörgum löndum asíu, þar á meðal Afghanistan, Tíbet, Nepal, Víetnam, Indlandi, Búrma, Taívan, og Kína. Hann finnst vanalega í 400 til 3100 metra hæð í  heittempruðum skógum og á hálendishryggjum.  Það er vernduð tegund í Taroko National Park í Taiwan.

LýsingTaxus sumatrana'' er runnkennt tré með gildan stofn og verður að jafnaði 14 m. Barrið er 1,2 – 2,7 sm langt og 2 – 2,5 mm breitt, og vex í tvemur röðum eftir greinunum, og er svo snöggt í snúning við enda greinar, með föl gulgrænum lit að ofan og ljósgræn að neðan. Berin eru rauð að lit fullþroskuð, og börkurinn er grá-rauður sem flagnar af í óreglulegum 1,5mm þykkum flögum.

Nytjar
Efnið sem er notað til að gera rauða blettinn sem einkennir Brahmína er stundum gert með að blanda olíu við börkinn af þessari tegundi. Hann er einnig smíðaviður; klossar, svipusköft, rúmgrindur og boga.

Tilvísanir

Ytri tenglar

  Information, pictures 

Ýviðarætt
Barrtré
Erich Honecker

Erich Honecker (25. ágúst 1912 – 29. maí 1994) var þýskur stjórnmálamaður sem var aðalritari þýska Sósíalíska einingarflokksins og leiðtogi Austur-Þýskalands frá árinu 1971 þar til Berlínarmúrinn féll árið 1989. Frá árinu 1976 var hann jafnframt þjóðhöfðingi landsins sem formaður ríkisráðsins eftir að Willi Stoph sagði af sér.

Stjórnmálaferill Honeckers hófst á fjórða áratugnum þegar hann gerðist embættismaður þýska kommúnistaflokksins. Hann var fangelsaður fyrir stjórnmálaskoðanir sínar þegar nasistar komust til valda í Þýskalandi. Eftir seinni heimsstyrjöldina var hann leystur úr haldi og hélt stjórnmálaferli sínum áfram með stofnun samtakanna Frjálsra þýskra ungmenna árið 1946. Honecker var formaður samtakanna til ársins 1955. Sem öryggisritari miðstjórnar þýska kommúnistaflokksins í hinu nýstofnaða kommúníska Austur-Þýskalandi bar Honecker mesta ábyrgð á byggingu Berlínarmúrsins árið 1961 og gaf skipun til að skjóta á þá sem reyndu að komast yfir landamærin á milli Austur- og Vestur-Þýskalands.

Árið 1971 hóf Honecker valdabaráttu gegn sitjandi leiðtoga Austur-Þýskalands, Walter Ulbricht, og tók með stuðningi Sovétríkjanna við af Ulbricht sem aðalritari miðstjórnar kommúnistaflokksins og formaður austur-þýska öryggisráðsins. Undir forystu Honeckers tók ríkið upp stefnu „neytendasósíalisma“ og aðlagaðist alþjóðasamfélaginu með því að stofna til stjórnmálasambands við Vestur-Þýskaland og gerast meðlimur í Sameinuðu þjóðunum.

Þegar slakaði á spennunni í kalda stríðinu á níunda áratugnum með frjálslyndisumbótum Míkhaíls Gorbatsjov í Sovétríkjunum neitaði Honecker að gera verulegar breytingar á stjórnarkerfi Austur-Þýskalands. Hann benti á harðlínustefnur Kim Il-sung og Fidel Castro í Norður-Kóreu og Kúbu sem fordæmi fyrir því að forðast róttækar umbætur. Eftir því sem andkommúnísk mótmæli færðust í aukana í Austur-Þýskalandi grátbað Honecker Sovétríkin um herstuðning til að vernda kommúnismann líkt og hafði verið gert í vorinu í Prag og uppreisninni í Ungverjalandi árið 1956 en Gorbatsjov neitaði. Honecker neyddist til þess að segja af sér sem flokksformaður í október árið 1989 til þess að bæta ímynd ríkisstjórnarinnar.

Eftir sameiningu Þýskalands sótti Honecker um hæli í sendiráði Síle í Moskvu árið 1991 en hann var framseldur til Þýskalands næsta ár til að hægt yrði að rétta yfir honum fyrir mannréttindabrot austur-þýsku stjórnarinnar. Hætt var við réttarhöldin vegna veikinda Honeckers og honum leyft að ferðast til fjölskyldu sinnar í Síle, þar sem hann lést í maí árið 1994 úr lifrarkrabbameini.

Tilvísanir

Þjóðhöfðingjar Austur-Þýskalands
Leiðtogar Kalda stríðsins
Játvarður 6.

Játvarður 6. (12. október 1537 – 6. júlí 1553) var konungur Englands og Írlands frá 1547 til dauðadags. Hann var krýndur þann 20. febrúar 1547 þegar hann var níu ára og varð þar með einn yngsti einvaldur Englands. Játvarður var sonur Hinriks 8. og Jane Seymour og varð þriðji enski einvaldurinn af Tudor-ætt.

Á valdatíð Játvarðar fór ráð ríkisstjóra með öll völd þar sem Játvarður náði aldrei lögaldri. Fyrir ráðinu fór móðurbróðir Játvarðar, Edward Seymour hertogi af Somerset, og síðan John Dudley, greifi af Warwick og síðar hertogi af Norðymbralandi.

Valdatíð Játvarðar einkenndist einnig af lélegum efnahagi og samfélagsóeirðum sem leiddu til uppreisnar árið 1549. Árið 1546 barðist England í stríði gegn Skotlandi til þess að neyða Skota til að fallast á giftingu Játvarðar og Maríu Skotadrottningar. Englendingar unnu sigur í orrustunni við Pinkie Cleugh en neyddust til að hörfa aftur til Englands þegar Frakkar réðust á bæinn Boulogne-sur-Mer á meginlandinu. Á valdatíð Játvarðar breyttist enska biskupakirkjan jafnframt og varð að skipulegri kirkjustofnun. Játvarður hafði mikinn áhuga á guðfræðilegum málefnum á meðan hann sat á konungsstól. Þótt Hinrik 8. hefði rofið tengsl ensku biskupakirkjunnar við páfann í Róm hafði hann aldrei afneitað kaþólskum sið og hefðum hans alveg. Það var í konungstíð Játvarðar sem róttækum siðbreytingum var komið á í ensku biskupakirkjunni; þ.á.m. afnám á skírlífi presta, notkun enskrar tungu í kirkjumálum og brotthvarf helgilíkneskja úr kirkjum. Skipuleggjandi þessara umbóta var Thomas Cranmer, erkibiskup af Kantaraborg.

Játvarður veiktist í janúar árið 1553 og þegar hirð hans gerði sér grein fyrir því að hann ætti skammt eftir ólifað skrifuðu ríkisstjórarnir upp erfðaskrá til þess að koma í veg fyrir að kaþólskur konungur kæmist aftur til valda eftir dauða hans. Játvarður útnefndi frænku sína, Lafði Jane Grey, arftaka sinn, og fór framhjá hálfsystrum sínum, Maríu (dóttur Katrínar af Aragóníu) og Elísabetu (dóttur Önnu Boleyn). Erfðaskrá Játvarðar var véfengd strax eftir dauða hans og Jane Grey varð ekki drottning nema í níu daga þar til María var krýnd drottning í hennar stað. María sneri við ýmsum kirkjuumbótum sem hafði verið komið á í valdatíð Játvarðar, en í síðari valdatíð Elísabetar var þó séð til þess að England varð aldrei aftur kaþólskt.

Heimild

Tilvísanir

Konungar Englands
Terni

Terni (latína: Interamna Nahars) er 111.955 manna borg (1. apríl 2015) í suðurhluta Umbríu héraðs í mið Ítalíu. 

Borgin er höfuðborg Terni sýslu og stendur á sléttu við ánna Nera. Terni er í 104 kílómetra fjarlægð frá Róm. Borgin er var reist á sjöundu öld f.k. en fornmenjar sýna þó að búið hafi verið á svæðinu allt frá bronsöld.

Dýrlingur borgarinnar er Heilagur Valentínus og dagur hans 14. febrúar, er Valentínusardagurinn kenndur við hann.

Borgir og bæir í Úmbríu
Föli blái punkturinn

Föli blái punkturinn (enska: Pale Blue Dot) er ljósmynd sem geimfarið Voyager 1 sendi til jarðar úr 6 milljarða km fjarlægð. Jörðin þekur um það bil einn depil á myndinni. Í bakgrunni er svarta myrkur geimsins og í forgrunni geislar sólljós inn um linsu myndarvélarinnar.

Myndin var tekin undir lok farangurs Voyager 1 þegar NASA skipaði geimfarinu til að taka myndina. Hún síðasta myndin sem geimfarið tók og sendi til jarðar. Frumkvæði að myndinni hafði Carl Sagan stjörnufræðingur og höfundur.

Voyager 1
Leroy Sané

Leroy Aziz Sané (fæddur 11. janúar 1996) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar með Bayern München og þýska landsliðinu. Hann spilar sem vængmaður og er hraður og tæknilegur leikmaður.

Leroy Sané er sonur Regina Weber, þýskrar fimleikakonu sem vann til bronsverðlauna á Ólympíuleikunum 1984 og Souleymane Sané, senegalísks knattspyrnumanns. Souleymane ólst upp í Frakklandi og var í franska hernum. Leroy hefur því bæði þýskt og franskt ríkisfang.

Ferill í Þýskalandi
Sané stundaði fótboltaæfingar ungur að árum eða allt frá árinu 2001. Árið 2005 æfði hann með Schalke 04 og síðar Bayer Leverkusen. Sané spilaði fyrsta Bundeliga-leikinn sinn með Schalke 04 árið 2014.

Manchester City
Árið 2016 gerði Sané samning við Manchester City. Í október 2017 var hann valinn leikmaður mánaðarins í ensku úrvalsdeildinni og tímabilið 2017-2018 var hann valinn besti ungi leikmaður tímabilsins (9 mörk og 15 stoðsendingar í 28 leikjum).

Sané vann 2 úrvalsdeildartitla með City. Hann var meiddur mestallt tímabilið 2019-2020.

Bayern München
Sumarið 2020 náðust samningar milli Man City og Bayern München um að Sané færi til þeirra síðarnefndu.

Heimild

 

Þýskir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1996
Voyager 1

Voyager 1 er könnunarfar sem NASA skaut á loft þann 5. september 1977. Geimfarið var hluti Voyager-áætlunarinnar og var því skotið á loft 16 dögum á eftir tvíbúrageimfarinu Voyager 2. Voyager 1 hefur verið starfandi í 40 ár og 5 mánuði og er ennþá tengt Deep Space Network þar sem það tekur á móti skipunum og skilar gögnum til jarðar. Þann 2. janúar 2018 var það 21 milljarða km frá jörðinni og er það geimfar sem hefur farið lengst frá jörðinni allra.

Meðal markmiða Voyager 1 var að fljúga framhjá Júpíter, Satúrnusi og stærsta tungli Satúrnasar Títani. Þó hægt hefði verið að láta Voyager 1 fljúga framhjá Plútó var ákveðið að mikilvægara væri að senda það til Títans því vitað var að það væri með töluverðan lofthjúp. Það safnaði gögnum um veðurfar, segulsvið og hringina um pláneturnar tvær. Voyager 1 var fyrsta geimfarið sem tók skýrar myndir af tunglum plánetnanna tveggja.

Eftir að aðalleiðangri Voyager 1 lauk þann 20. nóvember 1980 þegar það flaug framhjá Satúrnusi varð það sá þriðji af fimm manngerðum hlutum sem hafa náð þeim lausnarhraða sem þarf til að fara út úr sólkerfinu. Þann 25. ágúst 2012 fór Voyager 1 út úr sólvindshvolfinu og inn í miðgeiminn. 

Áætlað er að starfsemi Voyager 1 haldi áfram til ársins 2025 en þá munu rafalar þess ekki framleiða nógu mikið rafmagn til að knýja það áfram lengur.

Tengt efni 
 Voyager 2

Heimild 
 

Voyager-áætlunin
Könnunarför
Könnunarfar

Könnunarfar er ómannað geimfar sem skotið er upp í geiminn til að safna gögnum. Könnunarför geta snúið aftur til jarðar ef þau eru forrituð þannig eða verið á einstefnuferð. Könnunarför geta flogið fram hjá, farið á sporbaug um eða lent á tunglið, aðrar plánetur í sólkerfinu og tungl þeirra, smástirni, halastjörnur og aðra hluti.

Það eru um það bil 15 könnunarför starfandi í dag. Fimm könnunarför hafa farið út úr sólkerfinu í miðgeiminn.

Tengt efni 
 Voyager 1
 Voyager 2

Könnunarför
Geimför
Hinrik Danaprins

Hans konunglega hátign Hinrik prins (Hans Kongelige Højhed Prins Henrik á dönsku) (11. júní 1934 – 13. febrúar 2018) var eiginmaður Margrétar Þórhildar Danadrottningar frá árinu 1967 til dauðadags. Hann var af frönskum aðalsættum og fæddist undir nafninu Henri de Laborde de Monpezat. Hinrik átti með Margréti synina Friðrik og Jóakim og átta barnabörn í gegnum synina.

Hinrik fæddist í héraðinu Talence í Frakklandi. Fjölskylda hans hafði lengi dvalið í Víetnam, en flutti aftur til Frakklands eftir ósigur Frakka í fyrri Indókínastyrjöldinni. Eftir að hafa hlotið menntun í Frakklandi þjónaði Hinrik í franska hernum í stríði Frakka í Alsír. Hinrik kvæntist Margréti Þórhildi í Holmen þann 10. júní 1967 og varð prins Danmerkur þegar hún tók við af föður sínum, Friðrik 9., sem einvaldur Danmerkur þann 14. janúar 1972.

Hinrik hafði vakið nokkra athygli fyrir dauða sinn vegna óánægju sinnar með hefðir dönsku konungsfjölskyldunnar, sér í lagi með það að hann skyldi vera titlaður prins fremur en konungur sem eiginmaður drottningarinnar. Því hafði hann lýst því yfir að hann vildi ekki vera grafinn við hlið eiginkonu sinnar í dómkirkjunni í Hróarskeldu eins og hefð er fyrir með maka danskra einvalda.

Tilvísanir

Danska konungsfjölskyldan
Lukkuborgarætt
Franskt aðalsfólk
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Betula pubescens var. litwinowii

Betula pubescens var. litwinowii er undirtegund af Ilmbjörk. Hún vex í Kákasus, Georgíu og Tyrklandi.

Tilvísanir

Birkiætt
Kotlin (forritunarmál)

Kotlin er kyrrlegt-tagað (e. static-typed) forritunarmál sem sérstaklega hefur verið notað (og upphaflega búið til fyrir) forritun fyrir Android stýrikerfinu, en er nothæft fyrir iOS líka og t.d. Windows, þ.e. fyrir almenna forritun. Kotlin keyrir á Java sýndarvél og það er einnig hægt að þýða í JavaScript kóða eða nota LLVM þýðandaumhverfi (þ.e. fyrir „native“ kóða). Kotlin var hannað af hópi JetBrains forritara frá Pétursborg í Rússlandi. Android Studio 3 þróunarumhverfið styður Kotlin og Google tilkynnti 2019 að Kotlin tæki við af Java sem aðal-forritunarmálið fyrir Android. Java og t.d. C++ eru þó enn notuð líka þar. Kotlin er opinn hugbúnaður.

Kotlin 1.7 var gefið út í júni 2022, sem hefur „alpha“ útgáfu á nýja Kotlin K2 þýðandanum.

Hello, world! forritunardæmi í Kotlin
fun main(args: Array<String>) {
  val scope = "world"
  println("Hello, $scope!")
}

Tenglar 
 Kotlin
 Android announces support for Kotlin (maí 2017)

Forritunarmál
Bláháfur

Bláháfur (fræðiheiti: Prionace glauca) er stór uppsjávarfiskur af ætt mannætuháfa. Hann getur þó leitað niður á allt að 350 metra dýpi til dæmis í fæðuleit. 

Vaxtarlag hans er vel aðlagað að ránlífi í uppsjónum, hann er grannvaxinn með langa og oddmjóa eyrugga, stóreygður og trýnið oddmjótt. Hann syndir yfirleitt hægt og rólega en eykur hraða sinn hratt þegar hann skynjar hugsanlega fæðu. Ef það gerist verður hann einn af hraðskreiðustu fiskum heims og hafa vísindamenn metið sundhraða hans á stuttum sprettum allt að 35 km á klukkustund. Sumir halda því reyndar fram að bláháfurinn geti náð mun meiri hraða eða rúmlega 90 km/klst. á mjög stuttum kafla. Slíkt hefur ekki verið sannað og er það dregið mjög í efa þar sem mótstaða vatnsins er það mikil að til að ná þessum hraða þyrfti óhemju mikla orku.

Veiði og veiðisvæði 
Bláháfurinn finnst á ýmsum búsvæðum um allan heim. Hann dvelur helst í heitari hafsvæðum á að minnsta kosti 150 metra dýpt, allt að 350 metra dýpt. Þessi hafsvæði eru yfirleitt á breiddargráðunum  20° og 50° norður, en á þessum breiddargráðum er hitastigið frá 7°-16°C. Hann hefur sést í sjó þar sem hitastigið er frá 7° til 25°C heitt. Bláháfurinn heldur sér helst nálægt ströndum , honum finnst gaman að halda sér við ströndina þar sem kafarar og bátar sjá til hans.

Líffræði 
Bláháfurinn getur orðið allt að 3,8 til 4 metra langur og 240 kg þungur. Hann verður kynþroska þegar hann er 4-5 ára gamall og orðinn 250 cm langur. Hann vex óvenju hratt, mun hraðar er aðrir stórar hákarlar fyrstu fjögur árin. Elsti bláháfurinn sem veiðst hefur var rúmlega 20 ára gamall samkvæmt talningum á árhringjum í hryggjarliðum. En slíkir hringir myndast líkt og í trjám við samfelldan en breytilegan vöxt eftir árstíðum.

Bláháfurinn er rándýr og hafa margar tegundir fundist í maga han. Þar má nefna sem dæmi kolkrabba, smokkfisk, makríl, túnfisk, humar, krabba, smáhákarla og oft á tíðum sjófugla. Þeir leitast yfirleitt í smærri fiska, en ef þeir finna stór spendýr verður það hluti af matnum þeirra og erum við mennirnir ekkert undanskildir. 

Bláháfurinn syndir kringum bráð sína áður en hann ræðst á hana. Þegar á þarf að halda slæst hann í hóp með öðrum bláháfum til þess að ráðast á stærra bráð. Sundhraði og tennur háfsins hjálpa honum og gera honum kleift að rífa húð og hold af bráðinni og jafnvel af flóknustu dýrum. Vitað er til að háhyrningar veiði bláháf.

Matur 
Bláháfur notað til neyslu og til að mynda eftirsóknarverður víða í Asíu. Uggarnir eru notaðir í hákarlauggasúpu, lifrin í olíu en kjötsins er einnig neytt og það unnið með ýmsum hætti svo sem þurrkað, saltað, reykt eða steikt. Þrátt fyrir þessa miklu veiði er heimsstofn bláháfsins ekki talinn í hættu, þó sjáanleg fækkun hafi orðið á staðbundnum stofnum.

Tenglar 

Mannætuháfar
Filippus prins, hertogi af Edinborg

Filippus prins, hertogi af Edinborg (fæddur sem Filippus prins af Grikklandi og Danmörku 10. júní 1921, látinn 9. apríl 2021), var eiginmaður Elísabetar 2., drottningar Bretlands og breska samveldisins. 

Filippus var meðlimur Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg-konungsættarinnar og fæddist inn í grísku og dönsku konungsfjölskyldurnar. Hann var sonarsonur Georgs 1. Grikklandskonungs og sonarsonarsonur Kristjáns 9. Danakonungs. Hann fæddist í Grikklandi en fjölskylda hans var gerð brottræk úr landinu þegar hann var ungbarn. Filippus hlaut menntun í Frakklandi, Þýskalandi og Bretlandi og gekk í breska sjóherinn árið 1939, þá 18 ára að aldri. Í júnímánuði árið 1939 hóf hann bréfasamskipti við frænku sína, hina þrettán ára gömlu Elísabetu prinsessu, sem hann hafði fyrst kynnst árið 1934. Í seinni heimsstyrjöldinni barðist Filippus með breska flotanum á Miðjarðarhafi og Kyrrahafi. 

Eftir að stríðinu lauk fékk Filippus leyfi frá Georg 6. konungi til að kvænast Elísabetu. Áður en trúlofun þeirra var formlega kynnt í júlí árið 1947 afsalaði hann sér öllum grískum og dönskum aðalstitlum og gerðist breskur ríkisborgari. Hann tók upp ættarnafnið Mountbatten, sem afi hans og amma í móðurætt höfðu borið. Þau Elísabet gengu í hjónaband þann 20. nóvember 1947. Stuttu fyrir brúðkaupið var hann gerður barón af Greenwich, jarl af Merioneth og hertogi af Edinborg. Filippus hætti virkri herþjónustu þegar Elísabet varð drottning árið 1952 og varð formlega breskur prins árið 1957.

Filippus eignaðist fjögur börn með Elísabetu: Karl, Önnu, Andrés og Játvarð. Hann á átta barnabörn og átta barnabarnabörn. Samkvæmt tilskipun sem gefin var út árið 1960 er afkomendum Filippusar og Elísabetar sem ekki bera konungstitla leyft að nota ættarnafnið Mountbatten-Windsor.

Filippus var kunnur íþróttaunnandi og kom að þróun vagnreiða sem keppnisgreinar í hestaíþróttum. Hann var meðlimur og formaður rúmlega 780 samtaka og var formaður verðlaunanefndar hertogans af Edinborg (Duke of Edinburgh's Award). Filippus var elsti karlmeðlimur bresku konungsfjölskyldunnar í sögu ríkisins og hefur verið maki bresks þjóðhöfðingja lengur en nokkur annar. Filippus lét af skyldum sínum sem prins þann 2. ágúst 2017 og settist í helgan stein. Hann lést í apríl 2021, nær 100 ára gamall.

Tenglar
BBC - Prince Philip: A turbulent childhood stalked by exile, mental illness and death

Tilvísanir

Breskir flotaforingjar
Breskir barónar
Breskir hertogar
Breskir jarlar
Breskir prinsar
Lukkuborgarætt
Windsor-ætt
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Harry Bretaprins

Hinrik „Harry“ Bretaprins, hertoginn af Sussex (f. 15. september 1984) er yngri sonur Karls 3. Bretakonungs  og Díönu prinsessu. 

Hinrik eða Harry eins og hann er yfirleitt kallaður er fimmti í erfðaröðinni að bresku krúnunni. Harry hefur starfað mikið innan Breska hersins og gengdi herþjónustu meðal annars í stríðinu í Afghanistan árin 2007-2008 og síðar árin 2012-2013. Hann lauk herþjónustu árið 2015.

Harry Bretaprins er upphafsmaður Invictus-leikanna sem voru fyrst haldnir árið 2014. Invictus-leikarnir er alþjóðleg íþróttakeppni þar sem fyrrverandi hermenn sem hafa slasast eða veikst við herþjónustu keppa í allskyns íþróttagreinum. Leikarnir eru nefndir eftir latneska orðinu Invictus sem þýðir „ósigrandi“.

Harry er kvæntur bandarísku leikkonunni Meghan Markle en brúðkaupið fór fram í Kapellu heilags Georgs í  Windsor kastala þann 19. maí árið 2018. Þau hjón eiga einn son sem fæddist 6. maí 2019 

Breskir hertogar
Breskir prinsar
Windsor-ætt
Talgerving

Talgerving er aðferð innan máltækni til að láta tölvu lesa texta upphátt. Forrit sem lesur texta upphátt nefnist talgervill. Tal sem er myndað með talgervli heitir gervital. 

Gervital má mynda með því að flétta saman brot af uppteknu tali. Lengd brotanna er mismunandi eftir kerfum: það gæti verið stakt hljóðan eða heil setning. Talgervill sem fléttir saman stök hljóðön getur lesið fleiri texta og textategundir en getur skort skýrleika. Á sérhæfðum notkunarsviðum getur verið hentugra að taka upp heila runu orða eða setninga til að hámarka skýrleika og gæði. 

Gæði talgervils eru metin út frá hversu svipað gervitalið er mannsrödd og hversu skýrt gervitalið er. Góður talgervill gerir sjónskertum og þeim með lestruflanir kleift að hlusta á texta í tölvu eða síma. Talgervlar hafa verið innifaldir í mörgum stýrikerfum frá tíunda áratugnum.

Tengt efni 
 Talgreining
 Málvinnsla

Máltækni
Madison Square Garden

Madison Square Garden (einnig kallað MSG eða The Garden) er mannvirki á í mið-Manhattan í New York sem er notað fyrir íþróttaviðburði eins og körfubolta, íshokkí og hnefaleika. Ennfremur er það til dæmis notað fyrir tónleika, sýningar og sirkusa. Íshokkíliðið New York Rangers og körfuboltaliðið New York Knicks eiga sinn heimavöll í MSG. Það er nefnt eftir James Madison, fjórða forseta Bandaríkjanna og er elsta stóra íþróttamannvirki New York-borgar. 320 viðburðir eru þar á ári að meðaltali og komast tæp 20.000 manns þar fyrir.

Fyrstu tvö mannvirkin sem hétu nafninu Madison Square Garden voru byggð árið 1879 and 1890 og voru staðsett á Madison-torgi. Þriðja samnefnt mannvirki var byggt árið 1925 á horni 8. breiðgötu og 50. strætis. Mannvirkið sem stendur núna er á horni 5. breiðgötu og Broadway og var reist fyrst árið 1968. Endurbætur voru gerðar 1989-1991 og 2011-2013.

Heimild

 

Bandarísk íþróttamannvirki
Mannvirki í New York
Paolo Gentiloni

Paolo Gentiloni Silveri (fæddur í Róm, 22. nóvember 1954) er ítalskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu. Áður var Gentiloni almennur þingmaður og ráðherra fjarskiptamála og utanríkisráðherra. Gentiloni kemur úr Lýðræðisflokknum en er ekki formaður hans. Ríkisstjórn hans mynduðu sósíaldemókratar ásamt smáflokk, vinstriklofningi úr Forza Italia, flokki Silvio Berlusconi.
Áður en hann tók sæti á þingi starfaði Gentiloni sem blaðamaður. Hann hefur háskólapróf í stjórnmálafræði.

Tilvísanir

Forsætisráðherrar Ítalíu
Fulltrúar í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins
Utanríkisráðherrar Ítalíu
Codex Seraphinianus

Codex Seraphinianus er nútímalistaverk sem gefið upprunalega út árið 1981 en verkið er myndskreytt alfræðirit sem lýsir ímynduðum heimi. Verkið er skapað af Luigi Serafini en hann er ítalskur listamaður, arkitekt og hönnuður. Hann vann að Codex Seraphinianus í þrjú ár frá 1976 til 1978. Bókin er 360 blaðsíður og er handskrifuð á tilbúnu tungumáli.

Tenglar 
 Þetta er alveg fáránleg bók (umfjöllun á RÚV í febrúar 2018)
 Myndir úr Codex Seraphinianus
 Peter Schwenger's Codex Seraphinianus, Hallucinatory Encyclopedia
 Æviágrip Serafini  og 25 myndir frá Codex Seraphinianus
 The Codex Seraphinianus: How mysterious is a mysterious text if the author is still alive
Austin Magnús Bracey

Austin Magnús Bracey (fæddur 30. maí 1990) er íslenskur körfuknattleiksmaður sem spilar fyrir Ármann í 1. deild karla í körfuknattleik. 

Austin Magnús hóf meistaraflokksferil sinn með Val tímabilið 2011-2012 í Úrvalsdeild karla í körfuknattleik. Eftir tímabilið gekk hann til liðs við Hött á Egilsstöðum þar sem hann lék í tvö ár í 1. deild. Seinna tímabilið sitt setti hann persónulegt met í meistaraflokki er hann var með 22,1 stig að meðaltali í leik. Á milli 2014 og 2016 lék hann með Snæfell í efstu deild þar sem hann var með 17,5 og 16,3 stig að meðaltali í leik. Árið 2016 gekk hann aftur til liðs við Val þar sem hann lék í fjögur ár. Haustið 2020 gekk hann til liðs við Hauka í efstu deild.

Í December 2021 gekk Austin Magnús til liðs við Selfoss þar sem hann kom við sögu í fimm leikjum. Í júlí 2022, samdi hann við Ármann um að leika með félaginu í 1. deild á komandi tímabili.

Fjölskylda
Austin Magnús er sonur Valray Bracey sem kjörinn var besti erlendi leikmaður úrvalsdeildarinnar tímabilið 1981-1982 þegar hann spilaði með Fram.

Heimildir

Ytri tenglar
Tölfræði á kki.is

Íslenskir körfuknattleiksmenn
Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik