alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pax Britannica

Pax Britannica eða hinn breski friður  er kallaður eftir Pax Romana og er friðartímabil í Evrópu og annars staðar í heiminum  um einnar aldar skeið eða á tímabillinu 1815-1914. Á þessum tíma réði Breska heimsveldið flestum helstu siglingaleiðum og hélt úti öflugum sjóher. Frá lokum Napóleonstríðanna árið 1815 til fyrri heimstyrjaldarinnar árið 1914 var forræði Bretaveldis í heimsmálum þar sem allt miðaði að því að halda valdajafnvægi. Breska heimsveldið var á þessum tíma stærsta heimsveldi allra tíma. Á þessum friðartíma gat það bælt niður sjórán og þrælahald. En þó friður hafi ríkt á siglingaleiðum þá voru ýmis stríð háð á landi. 

Þegar sú valdaskipun sem komið hafði verið á í Evrópu með Vínarfundinum árið 1815 fór að riðlast þá gróf það undan Pax Britannica. Ottómanveldið brotnaði niður og það leiddi til Krímstríðsins og síðar til nýrra þjóðríkja á Ítalíu og í Þýskalandi, japanska keisaradæmisins og Bandaríkja Norður-Ameríku.

Breska heimsveldið
Japanska keisaradæmið

Japanska keisaradæmið  (大日本帝國) var keisaraveldi og heimsveldi sem stóð yfir frá 3. janúar 1868 og þar til stjórnarskrá Japans tók gildi eftir seinni heimstyrjöldina þann 3. maí 1947.

Saga Japans
VR

VR er stærsta stéttarfélag Íslands með tæplega 29.000 félagsmenn á árinu 2011. Félagið var stofnað sem Verzlunarmannafélag Reykjavíkur árið 1891, þá sem félag bæði atvinnurekenda og launþega í verslunarstétt en frá árinu 1955 hafa einungis launþegar verið félagsmenn. Núverandi nafn félagsins var tekið upp árið 2006 eftir að félagið hafði sameinast fleiri stéttarfélögum utan Reykjavíkur.

Formaður VR er Ragnar Þór Ingólfsson.

Heimildir

Tenglar 
 Heimasíða VR

Íslensk stéttarfélög

Verkalýðsbarátta
Karlovac

Karlovac er borg í Króatíu. Í henni búa 46.827 manns. Hún var stofnuð árið 1579.

Borgir í Króatíu
Sæunn Jónsdóttir

Sæunn Jónsdóttir (fædd um 1790 á Geitaskarði í Langadal, dáin 28. maí 1862 í Víðidalstungu) var íslensk vinnukona sem talaði sitt eigið tungumál sem var kallað „Sæunnarmál.“ Hún var dóttir Ingveldar Sigurðardóttur en talið var að Sæunn hafi verið rangfeðruð. Séra Þorlákur Magnússon, sem var prestur í Þingeyraklaustursprestkalli og systursonur Bjarna landlæknis, dvaldi á Geitaskarði eftir að hafa þurft að segja af sér embætti vegna sjónleysis og var hann sagður faðir Sæunnar. Hann gifti Ingveldi Sigurðardóttur og Jóni Gíslasyni og skömmu síðar fluttust þau hjón að Illugastöðum á Vatnsnesi. Saman eignuðust þau fimm börn og ólu einnig upp eitt stúlkubarn sem var bróðurdóttir Jóns Gíslasonar. Hún hét Ingibjörg og var litlu yngri en Sæunn. Á Illugastöðum átti Sæunn góða æsku. Hún fluttist svo til Ingibjargar uppeldissystur sinnar og manns hennar á Þorkelshóli í Víðidal, var þar vinnukona alla ævi og giftist aldrei.

Um Sæunnarmál 
Sæunn talaði lítið fyrr en hún var á sjöunda ári en þá fór hún að tala furðulegt mál sem hún skapaði sjálf. Það þróaðist með árunum og þegar hún var á tíunda ári var hún altalandi en íslensku talaði hún aldrei og skildi hana illa. Ýmis dæmi eru þekkt um slíkt tungutal en sjaldgæft að fólk tali ekkert annað mál en það sem það býr sér til. Málið hljómaði eins og algjört babl. Til dæmis hét Guð Iffa og englar hétu Iffa ku-ku á þessu furðulega máli. Börnin sem léku við Sæunni áttu auðveldara með að skilja mál hennar en foreldrar hennar en Sæunn notaði bendingar og látbragð til þess að foreldrarnir gætu skilið hana. Sæunn var sögð vel gefin og minnisgóð. Hún var trúrækin en fékk ekki að fermast fyrr en hún var komin á 28. aldursár og svaraði þá bróðir hennar spurningum prestsins fyrir hana. Það var Geir Vídalín biskup sem leyfði ferminguna eftir að hann fékk langt bréf frá séra Sæmundi Oddsyni á Tjörn.

Sæunnarmál varð þekkt út fyrir landsteinana og voru skrifaðar tvær greinar um Sæunni og tungutak hennar í blöð í Danmörku. Svo virðist vera sem í málinu hafi einungis verið nafnorð, lýsingarorð, sagnorð og töluorð, en engin fornöfn og engar beygingar voru notaðar. Sæunn notaði tvö ólík sagnorð um sama hlut, eftir því hvort setningin var jákvæð eða neikvæð, í stað þess að nota orð sem samsvaraði ekki. Sum orð í Sæunnarmáli voru eins og afbökun á íslenskum orðum (fiskur var til dæmis fikk) en önnur algjörlega óskyld.

Orð og setningar í Sæunnarmál 
Baldvin Arason, sonur uppeldissystur Sæunnar, skráði niður slatta of orðum og setningum sem voru í Sæunnarmál, meðal annars:

 Iff-iff = ljós
 Iffa-umha úfa-hara = sólin
 Ho-fakk = nótt
 Úfa-hara ho-fakk = tunglið
 Úta-da-da ho-dakk = stjörnurnar

Tilvísanir

Heimildir 
  Morgunblaðið, 6. júní 1983.
  Tíminn, 16. júlí 1988.

Íslenskar konur
Pax Americana

Pax Americana eða hinn bandaríski friður er hugtak sem er notað til að lýsa tímabili á Vesturhveli jarðar þar sem friður ríkti, friður sem stafaði af ægivaldi Bandaríkjanna, sérstaklega er átt við tímabil frá lokum síðari heimstyrjaldarinnar árið 1945. Hugtakið Pax Americana hefur einnig verið notað til að lýsa veldi Bandaríkjanna bæði efnahagslegu og hvað varðar hernaðarmátt. Hugtakið vísar til hugtaksins Pax Romana eða Rómarfriðs, sem var þvingaður friður komið á og viðhaldið með rómversku vopnavaldi á síðari hluta 1. aldar f.Kr. Ýmislegt bendir til að ægivald Bandaríkjanna sé að líða undir lok.

Heimild 
 Jón Ormur Halldórsson, „Rökkurtími risaveldis“, Fréttablaðið 13. desember 2012 

Stjórnmálahugtök
Sauðasalan til Bretlands

Sauðasalan til Bretlands eru viðskipti með sauðfé á fæti sem stóðu yfir frá síðustu áratugum 19. aldar og til ársins 1896. Sauðfé á Íslandi var rekið til skips sem sigldu til Bretlands og þaðan til slátrunar. Bændur fengu miklu betra verð  fyrir sauðfé í þessum viðskiptum en áður hafði tíðkast og þeir fengu greitt í peningum en áður höfðu bændur eingöngu haft val um að leggja inn vörur hjá kaupmönnum og taka þar út í staðinn. Sauðasalan var á tímabili mjög umfangsmikil, eitt árið voru sent úr landi 80 þúsund fjár. Sauðasalan hafði mikil áhrif á íslenskt samfélag og er stofnun kaupfélaga rakin til hennar. Lög sem sett voru í Bretlandi árið 1896 bundu endi á þessa sölu og olli það kreppu í landbúnaði á Íslandi. Einn af umsvifameiri kaupmönnum með íslenskt sauðfé var Daninn Louis Zöllner.

Heimildir 
 Sveinbjörn Blöndal, „Sauðasalan til Bretlands“ (ritdómur) Morgunblaðið, 257. tölublað - II (17.11.1982), blaðsíða 60
 Nýir fjárkaupmenn, Bjarki, 24. tölublað (16.06.1900), Blaðsíða 95

Saga Íslands
Landbúnaður á Íslandi
Ístak

Ístak er íslenskt fyritæki sem starfar í byggingariðnaði.

Tenglar 
 Vefur Ístaks
 Móðurfélag Ístaks að gefast upp

Íslensk fyrirtæki
Tvöfaldur vegur

Tvöfaldur vegur kallast vegur þar sem akstursáttir eru aðskildar með með umferðareyju. Slíkum vegum svipar oft til hraðbrauta en geta ólikt þeim notast við hefðbundin gatnamót og hafa því lægri hámarkshraða. Þar að auki gilda rýmri reglur um notkun vegriða og breidd vegaxla.

Tvöfaldir vegir eru yfirleitt með tvær akreinar í báðar áttir, en geta verið fleiri þar sem umferð er mikil. Vegur með eina akrein í aðra áttina telst einnig tvöfaldur svo fremi sem akstursáttir eru aðskildar. 

Á Íslandi er venjan að tvær nýjar akreinar eru lagðar við hlið einfalds vegar. Oft er haft tvöfalt hringtorg á vegamótum þar til hægt er að ráðast í byggingu mislægra gatnamóta. Hámarkshraði er gjarnan 90 kílómetrar á klukkustund. Lengsti tvöfaldi vegkafli á Íslandi er Reykjanesbraut milli Straumsvíkur og Njarðvíkur, og er hann að öllu laus við hringtorg og umferðarljós. Vesturlandsvegur er nú að mestu tvöfaldur um Reykjavík og Mosfellsbæ. Unnið er að tvöföldun Suðurlandsvegar milli Reykjavíkur og Selfoss.

Tengt efni
 Hraðbraut

Vegir
Ayurveda

Ayurveda eru óhefðbundnar lækningar sem eiga rætur sínar að rekja til Indlands. 

Samkvæmt Ayurvedakenningunum eru fimm kraftar að verki í einstaklingnum „prakriti“ sem séu þeir sömu og í náttúrunni: ljósvakinn, loft, vatn, eldur og jörð. Vissir kraftar eigi að geta komið á jafnvægi í einstaklingnum og það sé jafnvægi þeirra sem stuðli að góðri heilsu. Síðan séu þættir sem hafi lífeðlisfræðileg áhrif á þessa frumkrafta.

Nafnið er komið úr sanskrít og er samsett af orðunum „ayur“ sem þýðir „líf“ og „veda“ sem þýðir „vísindi eða þekking“. Til eru sögulegar heimildir um kerfið í fornum ritum sem kölluð eru einu nafni Veda-ritin.

Ayurveda telst til gervivísinda. Nokkurt magn Ayurveda-náttúrulyfja inniheldur þungmálma.

Tilvísanir 

Hindúismi
Gervivísindi
Farsi

Farsi (franska: farce „fylling“) er gamanleikrit þar sem söguþráðurinn einkennist af óvæntum uppákomum, misskilningi, orðaleikjum og ýktum persónum sem farast á mis í hröðum skiptingum. Í farsa er sögusviðið oft það sama allt leikritið í gegn.

Upphaflega var hugtakið notað á miðöldum yfir orð og setningar á frönsku sem skotið var inn í messur á latínu. Síðar var tekið að nota þetta orð yfir stutta gamanleiki sem komu inn í trúarleikrit og voru gjarnan stuttir einleikir eða samtal tveggja persóna. Sem sjálfstæð grein varð farsinn til á 17. öld, einkum í meðförum Moliéres sem skrifaði gamanleikrit ætluð alþýðunni undir áhrifum frá ítalska gamanleiknum. Á þeim tíma varð farsinn þriðja grein leikhússins, tengd alþýðu manna, meðan harmleikurinn tengdist aðlinum og gamanleikurinn borgarastéttinni. Á 19. öld blandast farsinn við aðrar greinar gamanleiks eins og óperettuna, vaudeville og revíu. Í upphafi 20. aldar varð farsinn svo fyrir áhrifum frá kvikmyndum og síðan sjónvarpi. Greinin gekk í gegnum ákveðið blómaskeið í Bretlandi eftir Síðari heimsstyrjöld. 

Leikrit
Leópold 2. Belgíukonungur

Leópold II (9. apríl 1835 – 17. desember 1909) var konungur í Belgíu og er hans sérstaklega minnst fyrir þau ódæðisverk og arðrán sem hann ber ábyrgð á í Fríríkinu Kongó.

Leópold fæddist í Brussel og var annar (en elsti eftirlifandi) sonur Leópolds 1. Belgíukonungs og Lovísu af Orléans. Hann tók við af föður sínum á konungsstól árið 1865 og ríkti í fjörutíu og fjögur ár þar til hann lést – lengur en nokkur annar belgískur konungur. Hann lést án karlkyns afkomenda og því rekur núverandi konungur Belgíu ættir sínar til frænda og eftirmanns Leópolds, Alberts 1.

Leópold var stofnandi og einkaeigandi Fríríkisins Kongó, einkarekins verkefnis sem hann átti frumkvæði að. Hann réð landkönnuðinn Henry Morton Stanley til að gera tilkall til Kongóríkisins í sínu nafni, þar sem nú er Austur-Kongó. Á Berlínarráðstefnunni árin 1884–1885 lögfestu evrópsku nýlenduveldin tilkall Leópolds en skylduðu hann jafnframt til að bæta lífsskilyrði infæddra. Leópold hunsaði mestmegnis þessi skilyrði alveg frá byrjun. Hann réð yfir Kongó með hjálp málaliðasveitarinnar Force Publique og makaði sjálfur krókinn á kostnað innfæddra. Hann eyddi miklum hluta ágóðans af arðráninu í byggingar fyrir almenning og til einkanota í Belgíu á þessum tíma. Hann eftirlét einkareknu byggingarnar ríkinu áður en hann lést svo þær yrðu varðveittar fyrir Belgíu.

Leópold græddi á tá og fingri á Fríríkinu Kongó; fyrst á söfnun fílabeins en síðan á ræktun og vinnslu á gúmmíi eftir að gúmmíverð hækkaði á tíunda áratug 19. aldar. Innfæddir voru látnir vinna nauðungarvinnu til að fullvinna gúmmíið. Á valdatíð Leópolds létust milljónir Kongóbúa: Í dag er talið að eitthvað á milli einnar milljónar upp í fimmtán milljónir hafi látið lífið, en algengast er að miðað sé við tíu milljónir. Mannréttindabrot konungsstjórnarinnar stuðluðu verulega að dauðsfallinu. Fréttir af morðunum og kúgun innfæddra leiddu til alþjóðlegs hneykslismáls í byrjun tuttugustu aldar og svo fór á endanum að Leópold neyddist til að láta nýlenduna af hendi til borgaralegra stjórnvalda.

Heimild 
 Ásgeir Sverrisson, Kóngur í ríki sínu, Morgunblaðið 28. mars 2001

Sachsen-Coburg-Gotha-ætt
Fríríkið Kongó

Fríríkið Kongó er nafn á landsvæði í Mið-Afríku sem var nýlenda Leópold 2. Belgíukonungs sem hann leit á sem sína einkaeign. Svæðið hlaut seinna nafnið Belgíska Kongó, síðar Saire og heitir núna Lýðstjórnarlýðveldið Kongó.

Árið 1884 var haldin Berlínarráðstefnan um ástandið í Afríku og hvernig vernda mætti íbúa þar fyrir arðráni, ekki síst þrælaverslun og þrælahaldi. Á ráðstefnuna kom meðal annars Henry Morton Stanley sem þekktur er fyrir ferð sína eftir Kongófljóti. Á ráðstefnunni var lögð á áhersla á mannúðarsjónarmið, nauðsynlegt væri að vernda íbúa Afríku og koma upp griðlandi undir vernd evrópskra valdhafa og þá Leopolds 2. Belgíukonungs. Fríríkið Kóngó var búið til í nafni mannúðarsjónarmiða. Fríríkið Kongó var til á árunum 1885 – 1908. Það varð alræmt fyrir arðrán og hve illa var farið með íbúa á svæðinu. Leópold 2. Belgíukonungur dró að sér frá svæðinu vörur eins og fílabein, gúmmí og málma og seldi á heimsmarkaði þrátt fyrir að í orði kveðnu væri afskipti hans af þessu svæði til að hlú að þróun og hjálpa íbúum. Undir stjórn Leópolds 2. varð Fríríkið Kóngó að miklu hneyksli í byrjun 20. aldar. Talið er að ofbeldiverk á tímabils hafi kostað 10 milljónir íbúa lífið og um 20 % íbúa svæðisins hafi dáið vegna þrælkunarvinnu sem íbúarnir voru þvíngaðir í. Margir urðu til að benda á ódæðisverkin í Kóngó og einn þeirra sem fletti ofan af því sem þar fór fram var rithöfundurinn Arthur Conan Doyle en hann skrifaði bók sem hlaut mikla útbreiðslu, titill hennar var The Crime of the Congo. Áríð 1908 lét belgíska ríkisstjórnin undan þrýstingi frá almenningi í mörgum löndum og Fríríkið Kongó var tekið úr höndum Leópolds 2. og svæðið var gert að belgískri nýlendu sem kallað var Belgíska Kongó.

Saga Austur-Kongó
Belgískar nýlendur
Berlínarráðstefnan

Berlínarráðstefnan eða Kongóráðstefnan er ráðstefna sem haldin var í Berlín 1884-85 til að  setja reglur um nýlenduvæðingu og verslun Evrópumanna í Afríku. Stórveldi Evrópu höfðu á þessum tíma mikinn áhuga á að koma sér upp nýlendum í Afríku og því var haldin alþjóðleg ráðstefna undir merkjum mannúðarsjónarmiða og velvilja til íbúa í Afríku. Þessi lönd sendu fulltrúa á ráðstefnuna: Þýskaland, Austurríki-Ungverjaland, Belgía, Danmörk, Frakkland, Bretland, Ítalía, Niðurlönd, Portúgal, Rússland, Spánn, Svíþjóð-Noregur, Tyrkjaveldi og Bandaríki Norður-Ameríku.  Ráðstefnan var í Berlín 15. nóvember 1884 og eftir miklar samningaumræður skrifuðu fulltrúar allra landanna sem voru á ráðstefnunni undir samkomulag  26. febrúar 1885.

Heimsvaldastefna
Kapphlaupið um Afríku
Trans (raftónlist)

Trans er undirgrein í raftónlistar og kom fram í byrjun 10. áratugarins í Þýskalandi. Tónlistin er gerð út frá hljóðgervli en það sem gerir trans einstakt er takturinn/flutningshraðinn í tónlistinni. Flutningshraðinn flakkar á milli 120 til 160 bpm (slög á mínútu). Tónlistin inniheldur helling af flóknum hljóðum, eins og Hústónlist og elektró en trans er lagrænna og framsæknara meðan takturinn er sá sami. 

Fyrstu tvö lögin sem eiga að hafa verið byrjunin á trance eru „Age of Love“ eftir Age of Love og Dance 2 Trance „We Came in Peace“. Vinsæl trance tónlist í nútímanum eru Ferry Corsten, System F, Gouryella,Paul van Dyk, Armin van Buuren, Deadmau5 og Kaskade's music.

Undirstefnur 
Progressive Trance er danstónlist sem byrjar tónlistina á því að byggjast lengi upp, svo brestur það og oft kemur einhver hápunktur. Lögin eru yfirleitt 8-9 mínútur á lengd. Progressive-tónlist hefur ekki alltaf nákvæmlega sömu byggingu á lögum en þetta er vinsælasta uppbyggingin. Það sem aðskilur progressive trance við venjulega progressive-hljóð er takturinn sem er venjulega 120-135 bpm.

Uplifting trance er danstónlist þar sem notaðir eru hlýr lagrænn hljóðgervill. Takturinn er yfirleitt 137-140 slög á mínútu. Lögin eru venjúlega 7-9 mínútna löng og vilja fela sig yfirleitt í lagrænt hrun í miðju laginu, sem leiðir svo í algjöra sæluvímu sprengingu í enda lagsins. Uplifting trance er talið hafa tón sem er léttari en aðrar undirgreinar transtónlistarinnar. Vinsælir plötusnúðar, sem spila Uplifting trance eru Manual Le Saux, Sebastian Brandt, Arctic Moon og Daniel Kandi. 

Júrótrans kom út frá Harðtrans og Júrótrans tónlist og var mjög vinsæl á árunum 1998 til 2000. Flutningshraðinn er í kringum 140-145 bpm, bassinn er venjulega mjög þungur, mörg hrun eru í laginu og oft eru notaðar kvennmanns söngraddir. Euro trance er náskilið Uplifting trance og oft ruglað saman við Vocal trance því að það er sungið í lögunum. Munurinn er sá að Euro trance lög eru lýst sem miklu ákafari texti og meiri upptakur, svipuð lýsing og á tribal trance. Frægustu Euro trance tónlistarmennirnir eru Cascada, DJ Sammy, Groove Coverage og Special D.

Goa trance eiga rætur að rekja til iðnaðar, sýru trance og indjána. Þessi undirgrein transtónlistarinnar kom fyrst fram í kringum árið 1990. Nafnið Goa trance kemur frá bænum Goa sem er staðsett á Indlandi. Hljóðin í Goa trance eru undir áhrifum austurlenskrar tónlistar og það er það mikilvægasta sem aðskilur Goa trance frá öðrum undirgreinum transtónslistar. 

Pshycadelic trance er mest skylt Goa trance og einnig suomisaundi, darkspy, psycore, psybreaks og psybient.

Tilvísanir

Tenglar 
 http://www.trancetogether.com/trance/uplifting-trance 
 http://rateyourmusic.com/genre/Euro-Trance/

Teknótónlist
Tónlistarstefnur
Windows 3.1x

Windows 3.1x er röð myndrænna notendaskila (skelja) fyrir einkatölvur sem búnar voru 16-bita útgáfu af stýrikerfinu MS-DOS. Hvorki eru neinar af þessum skeljum (né MS-DOS) lengur studdar, aðeins nýrri útgáfur af Windows, sem eru ekki skeljar ofan á MS-DOS. Skelin var þróuð af Microsoft sem arftaki notendaskilanna Windows 3.0 og sett á markað 6. apríl árið 1992 (sala á henni hófst raunar nokkrum vikum fyrr). Fyrsta útgáfan var Windows 3.1 og í kjölfarið fylgdu Windows 3.1 fyrir Mið- og Austur-Evrópu (með stuðningi fyrir kýrillískt letur) og Windows 3.1J (með stuðningi fyrir japönsku) og sérútgáfan Modular Windows fyrir Tandy Video Information System. Netútgáfa Windows 3.1, Windows for Workgroups 3.1 kom út í október 1992. Hún notaðist við SMB-samskiptareglurnar yfir NetBIOS-tengingu. 

Árið 1993 kom út uppfærsla sem var kölluð Windows 3.11. Sama ár kom út útgáfa af Windows 3.11 með stuðningi fyrir einfaldaða kínversku sem var kölluð Windows 3.2. Windows for Workgroups 3.11 kom út 11. ágúst 1993. Skömmu áður hafði Microsoft gefið út nýja 32ja bita netþjónsútgáfu stýrikerfisins með stuðningi fyrir fjölnotendavinnslu, Windows NT.

Stuðningur við Internetið var ekki innbyggður í kerfið fyrr en í ágúst 1994 þegar Microsoft gaf út viðbót fyrir stuðning við TCP/IP-samskiptareglurnar í Windows for Workgroups 3.11. Þessi sama viðbót varð síðar staðalbúnaður í Windows 95 sem tók við af Windows 3.1x-línunni árið 1995.

Microsoft Windows
Oríja

Oríja er tungumál sem flokkast til austur-greinar indóarískra mála og er talað af 32 milljónum í Orissa á Austur-Indlandi.

Það er ritað með latínuletri og elstu textar frá 14. öld.

Indóevrópsk tungumál
Malæjalam

Malæjalam er dravídamál, náskylt tamíl, talað af 36 milljónum á Malabar-ströndinni á Suðvestur-Indlandi.

Það hefur verið ritað með sérstöku stafrófi frá 9. öld og á sér bókmenntahefð frá 13. öld.

Helsti málfræðilegi munurinn á tamíl og malæjalam er að sagnorð beygjast ekki í persónum í malæjalam.

Mikill munur er á talmáli og ritmáli. Enn fremur er mikið af tökuorðum úr sanskrít í málinu, einkum þó ritmálinu.

Dravidísk tungumál
Brynhildur Þorgeirsdóttir

Brynhildur Þorgeirsdóttir (fædd 1. maí 1955) er íslensk myndlistarkona.

Brynhildur fæddist á Hrafnkelsstöðum í Hrunamannahreppi og ólst þar upp en býr nú og starfar í Reykjavík. Hún á fimm systkini, þar af þrjú tengjast myndlist með einhverjum hætti. Hún fór í Myndlista- og handíðaskólann í Reykjavík vegna áhrifa móður sinnar sem vildi að hún yrði kennari við teikningu og þaðan útskrifaðist hún 1978. Hún hefur stundað nám við margar virtar listastofnanir eins og Gerrit Rietveld Academie í Amsterdam frá 1970 – 1980, Orrefors Glass School í Svíþjóð 1980 og California College of Arts and Crafts 1980 – 1982. Einnig hefur hún starfað sem kennari í Myndlistarskóla Reykjavíkur. 

Stíll Brynhildar tengist mikið skúlptúrum og braut hún blað í höggmyndarsögu Íslands með pönkuðum verkum sínum. Hún er þekkt fyrir að nota gadda mikið og hefur oft verið talin herská en segir sjálf „Ég er sveitastúlka. Þótt glerbroddar séu í myndunum eru þeir meinlausir eins og ég sjálf.“ Hún vinnur mikið með gler og sand og hannar ævintýranleg verk útfrá jarðbundnum hlutum eins og landslagi. Einn frægasti skúlptur hennar Landslagsmynd sem var gerður 1997 og stendur í Garðabæ „er dæmi um það hvernig hún notar iðnaðarefni til þess að bergmála náttúruleg form“. En verkið er sett saman til að kalla fram þrjú ákveðin náttúrufyrirbæri; klettavegg, fjallshrygg og fjallgarð. Verkið sjálft er gert úr steinsteypu, gleri og pottjárni.
 
Einnig hefur Brynhildur unnið með innsetningu en þá er átt við „sköpun verks sem áhorfandinn fer inn í. Í stað þess að standa fyrir framan málverk eða ganga kringum höggmynd gengur áhorfandinn inn í umhverfi þar sem líkami hans verður hluti af heildinni“. Árið 2005 gerði Brynhildur einn slíkan innsetning sem kallaðist Myndheimur en þar bjó hún til dularfullt frumlandslag um allt Listasafn Reykjavíkur í Hafnarhúsinu. 

Brynhildur segir að það hafi aldrei þvælst neitt fyrir henni að vera kona en það er akkúrat það viðhorf sem sést í svo mörgum verkum hennar þar sem þau eru kvenleg en unnin útfrá mjög harðgerum, beittum efnum. Hún segir einnig að þegar kemur að kynlífshyggju verkanna er hellingur af „út og inn dæmum“ til dæmis kufungamyndirnar. Viðhorfið og lífstíllinn sem einkennir Brynhildi er mikil frumorka, sköpunargleði og sjálfstæði.

Heimildir 
 http://brynhildur.com/is/um/menntun/
 http://www.mbl.is/greinasafn/grein/285501/?item_num=211&dags=1996-09-07
 http://www.myndlistaskolinn.is/frettir/brynhildur_thorgeirsdottir_kennari_i_barnadeild_opnar_syningu_i_listasafni_asi
 Brynhildur 2005-1995. Myndheimur. Grafísk hönnun: Ámundi Sigurðsson. Texti: Guðbergur Bergsson. Þýðing: Bernard Srudder. Listasafn Reykjavíkur, Hafnarhús. Vor 2005. 
 Íslensk Listasaga, frá síðari hluta 19. aldar til upphafs 21. aldar. Nýtt málverk, gjörningar og innsetningar. Höfundar: Eva Heisler, Gunnar B. Kvaran, Harpa Þórsdóttir, Jón Proppé. Forlagið.

Tenglar 
 Vefsíða Brynhildar

Íslenskir myndlistarmenn
Jóhanna Kristín Yngvadóttir

Jóhanna Kristín Yngvadóttir Hraunfjörð (31. október 1953 – 10. mars 1991) var íslensk myndlistarkona.

Jóhanna gekk í Myndlista- og handíðaskóla Íslands og útskrifaðist þaðan árið 1976. Á þeim tíma kynntist hún Ívari Valgarðssyni myndhöggvara en þau fóru saman í framhaldsnám til Hollands 1976 – 1980. Gengu þau í skólann De Vrije Academie den Haag á árunum 1976 – 1977 og svo seinna í skólann Rijksakademie Van Beeldende Kunsten 1977 – 1980 en báðir skólarnir eru í Amsterdam. Jóhanna og Ívar eignuðust eina dóttur saman, Björgu Amalíu Hraunfjörð Ívarsdóttur fædda 1977. Jóhanna kynntist Matthíasi Fagerholm grafíklistamanns og þau hófu samstarf í listum og sýndu víða meðal annars Hollandi og Þýskalandi.

Jóhanna átti við þungan öndunarfæra sjúkdóm að kljást og þurfti af þeim sökum að dvelja oft á sjúkrahúsum en hún það ekki stoppa sig lengi. Gagnrýnandi Morgunblaðsins, Valtýr Pétursson, sagði eftirfarandi þann 17. apríl 1984 um verk hennar á sýningu á Nýlistasafninu:

„Þarna eru ástríðufull verk, sem gerð eru af mikilli innlifun og tækni, það verðurað segjast eins og sannast er, að þessi verk Jóhönnu Kristínar vöktu mér traustvekjandi vonir um framhald íslenskrar myndlistar.“

Helstu sýningar 
 Nýlistasafnið, einkasýning 1983. 
 Landspítalinn, einkasýning 1983. 
 Ungir listamenn, samsýning, Kjarvalsstöðum 1983. 
 Gullströndin andar v/Selsvör, samsýning 1983,
 Listmunahúsið v/Lækjargötu, einkasýning 1984.
 Sviss, samsýning 1984. 
 14 listamenn í Listasafni Íslands, samsýning 1984. 
 Sýning 9 myndlistarkvenna á Hallveigarstöðum, samsýning 1984. 
 Samsýning íslenskra myndlistarmanna í Lundi í Svíþjóð 1984.
 Samsýning íslenskra myndlistarmanna í Kaupmannahöfn 1984. 
 Qaqortog, einkasýning í Kúltúrhúsinu 10. ágúst 1986. 
 Gallerí Borg, einkasýning 1987.
 Sjálfsmyndir, samsýning 1988.

Tenglar 
 Mynd af Jóhönnu

Heimildir 
 Minning: Jóhanna Kristín Yngvadóttir Hraunfjörð
 Jóhanna Kristín Yngvadóttir, 1953 - 1991
 Minningargrein, Jóhanna Kristín Yngvadóttir 

Íslenskir myndlistarmenn
Íslenskar konur
Samlegðaráhrif

Samlegðaráhrif eru aðstæður þar sem  heildin er meiri en summa þeirra hluta sem mynda hana. 

Hagfræði