alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Georg 4.

Georg 4. (Georg Ágústus Friðrik; 12. ágúst 1762 – 26. júní 1830) var konungur Stóra-Bretlands og Írlands og Hanover frá dauða föður síns, Georgs 3. þann 29. janúar 1820 til dauðadags. Frá 1811 hafði hann verið ríkisstjóri Bretlands vegna geðkvilla föður síns.

Georg 4. lifði lúxuslífi og hafði mikil áhrif á tísku ríkisstjóratímans auk þess sem hann fann upp á ýmsum nýjum tómstundaiðjum. Hann réð arkitektinn John Nash til að byggja nýja konungshöll (Royal Pavilion) í Brighton og endurbæta Buckinghamhöll. Hann réð einnig Sir Jeffry Wyatvile til að endurbyggja Windsor-kastala.

Persónutöfrar Georgs og háttvísi urðu til þess að fólk kallaði hann „fremsta herramann Englands“ en hann varð þó óvinsæll vegna slæms sambands síns við föður sinn og eiginkonu sína, Karólínu af Brúnsvík. Hann bannaði Karólínu að mæta á krýningarathöfn sína og bað ríkisstjórn sína að setja óvinsæl lög árið 1820 svo hann gæti skilið við hana, sem tókst þó ekki.

Mestalla stjórnartíð Georgs sem ríkisstjóri og konungur fór Liverpool lávarður með flest völd sem forsætisráðherra. Ráðherrum Georgs þótti hann eigingjarn, óáreiðanlegur og óábyrgur. Hann var ætíð undir miklum áhrifum frá vinum sínum. Skattgreiðendur reiddust honum fyrir eyðslusemi hans á meðan á Napóleonsstyrjöldunum stóð. Hann var lélegur leiðtogi á óeirðartímum og reyndi ekki að vera þegnum sínum góð fyrirmynd. Ríkisstjórn Liverpool lávarðs náði fram fullnaðarsigri Breta, samdi um skilmálana og reyndi að leysa úr samfélags- og efnahagsörðugleikum sem fylgdu í kjölfarið. Eftir að Liverpool settist í helgan stein neyddist Georg til þess að samþykkja að kaþólikkum yrðu veitt borgaraleg réttindi á ný þvert gegn vilja sínum. Eina skilgetna barnið hans, Karlotta prinsessa af Wales, lést á undan honum árið 1817 og því varð bróðir hans, Vilhjálmur, konungur eftir hans dag.

Tilvísanir

Breskir einvaldar
Hannover-ætt
Konungar Hannover
Prinsar af Wales
Ríkisstjórar
Oddabjörk

Oddabjörk (fræðiheiti: Betula alnoides, kínverska: 西桦 xi hua,  taílenska: กำลังเสือโคร่ง  kamlang suea khrong „tígrisstyrkur“) er birkitegund. Hún vex í Búrma, Bhutan, Kína, Indland, Nepal, Thailand og Víetnam í 700 til 2100 metra hæð.

Lýsing
Tréð verur um 30 m hátt með dökkbrúnum berki. Sprotarnir eru hvítir og silkihærðir. Blaðstilkarnir eru 1,5 til 3 sm og blöðin 2.5 - 5.5 sm, breiðlensulaga (stundum egglaga til tígullaga), þunn. Kvenreklarnir eru hangandi, og fullþroska verða 5 til 10 sm langir og 5 til 10 mm í ummál. Fræin eru þroskuð frá mars til maí, en blómgun er frá október til janúar.

Nytjar
Innri börkur Betula alnoides er ætur og er notaður í kökur og brauð. Hann er einnig talinn vera mótefni gegn snákabiti og er notaður til að meðhöndla bein úr lið.

Tilvísanir

Birkiætt
Sodom

Sodom er þrass-þungarokkssveit frá bænum Gelsenkirchen í Þýskalandi stofnuð árið 1981 af bassaleikaranum Thomas "Tom Angelripper". Margir meðlimir hafa verið í hljómsveitinni en Angelripper er eini meðlimurinn sem hefur verið í hljómsveitinni frá byrjun hennar. Textar hans fjalla oftar en ekki um stríð. Hljómsveitin hefur gefið út 15 plötur og er platan Agent Orange (1989) sú þekktasta. Hún hefur selst í 100.000 eintökum í Þýskalandi einu og sér.

Núverandi meðlimir
Tom Angelripper – bassi (1981-) og söngur (1984–)
Frank "Blackfire" Gosdzik – gítar (1986–1989, 2018–)
Yorck Segatz – gítar (2018–)
Stefan "Husky" Hüskens – trommur (2018–)

Breiðskífur
Obsessed by Cruelty (1986)
Persecution Mania (1987)
Agent Orange (1989)
Better Off Dead (1990)
Tapping the Vein (1992)
Get What You Deserve (1994)
Masquerade in Blood (1995)
'Til Death Do Us Unite (1997)
Code Red (1999)
M-16 (2001)
Sodom (2006)
The Final Sign of Evil (2007)
In War and Pieces (2010)
Epitome of Torture (2013)
Decision Day (2016)
Genesis XIX (2020)

Þýskar þungarokkshljómsveitir
Þrass
Drekabjörk

Drekabjörk (fræðiheiti: Betula dahurica, kínverska: 黑桦 hēihuà) er birkitegund sem er ættuð frá Kína, Japan, Kórea, austur Mongólíu, og austast í Rússlandi. Hún hefur verið flutt til Bretlands og er einnig í Boston í Arnold Arboretum. Í Japan er hún aðallega Nobeyama í Nagano Prefecture á eynni Honshu þar sem hún er talin í hættu. Smáir lundir finnast einnig á Hokkaido og Kúrileyjar.

Lýsing
Þessi tegund er 20 m há með svartleitum berki, og rauðbrúnum eða dökkbrúnum gljáandi greinum. Blaðstilkurinn er 0.5 - 1.5 sm með egglaga, sporöskjulaga eða tígulaga blöðum 3.5 - 5 sm. Kvenreklar eru uppréttir eða hangandi. Hún blómgast frá júní til júlí og fræin eru þroskuð í júlí til ágúst.

Tilvísanir

Birkiætt
Koparbjörk

Koparbjörk (fræðiheiti: Betula albosinensis) er tegund af birkiætt. Hún vex í vestur og mið Kína. Þetta er lauffellandi tré sem verður um 25 m hátt. Einkennandi fyrir það er flagnandi brúnn börkurinn (rjómalitur nýflagnaður). Í reynd þýðir fræðiheitið albosinensis  “hvítt, frá Kína”.  Brúnir reklarnir koma að vori.

Myndir

Tilvísanir

Birkiætt
Listi yfir þjóðgarða á Spáni

Þjóðgarðar á Spáni eru fimmtán; tíu á Íberíuskaga, fjórir á Kanaríeyjum og einn á Baleareyjum.
Teide-þjóðgarðurinn með eldfjallinu Teide er fjölsóttastur en 30% gesta þjóðgarðanna fara um hann. Picos de Europa-þjóðgarðurinn, fjalllendi á Norður-Spáni er næstvinsælastur með 18% og Timanfaya-þjóðgarðurinn, annað eldfjall á Kanaríeyjum á eyjunni Lanzarote, er í þriðja sæti með 13% gesta þjóðgarðanna (tölur frá 2009).

Listi
Aigüestortes i Estany de Sant Maurici-þjóðgarðurinn
Cabañeros-þjóðgarðurinn
Cabrera-þjóðgarðurinn
Caldera de Taburiente-þjóðgarðurinn
Doñana-þjóðgarðurinn
Garajonay-þjóðgarðurinn
Guadarrama-þjóðgarðurinn
Illas Atlánticas de Galicia-þjóðgarðurinn
Monfragüe-þjóðgarðurinn
Ordesa y Monte Perdido-þjóðgarðurinn
Picos de Europa-þjóðgarðurinn
Sierra Nevada-þjóðgarðurinn
Tablas de Daimiel-þjóðgarðurinn
Teide-þjóðgarðurinn
Timanfaya-þjóðgarðurinn

Heimild

Þjóðgarðar eftir löndum
Þjóðgarðar á Spáni
Landafræði Spánar
Eskiættkvísl

Eskiætt (fræðiheiti: Fraxinus) er ættkvísl blómstrandi trjáa af smjörviðarætt (Oleaceae). Hún er með um 45–65 tegundir af meðalstórum til stórum trjám, yfirleitt lauffellandi, þó örfáar tegundir í heittempruðum svæðum eru sígrænar. Ættkvíslin er útbreidd um mestalla Evrópu, Asíu og Norður Ameríku.

Helstu tegundir
Tegundunum er raðað í deildir eftir phylogenetic analysis.

 Section Dipetalae
 Fraxinus anomala Torr. ex S.Watson – 
 Fraxinus dipetala Hook. & Arn. – 
 Fraxinus quadrangulata Michx. – Bláaskur
 Fraxinus trifoliolata

 Section Fraxinus
 Fraxinus angustifolia Vahl – -
 Fraxinus angustifolia subsp. oxycarpa  – -
 Fraxinus angustifolia subsp. syriaca 
 Fraxinus excelsior L. – Evrópuaskur
 Fraxinus holotricha Koehne
 Fraxinus mandschurica Rupr. – Grænaskur
 Fraxinus nigra Marshall – Svartaskur
 Fraxinus pallisiae Wilmott – 
 Fraxinus sogdiana Bunge

 Section Melioides sensu lato
 Fraxinus chiisanensis Nakai
 Fraxinus cuspidata Torr. – 
 Fraxinus platypoda Oliv.
 Fraxinus spaethiana Lingelsh. – 
 Section Melioides sensu stricto
 Fraxinus albicans Buckley – 
 Fraxinus americana L. – Hvítaskur
 Fraxinus berlandieriana DC. – 
 Fraxinus caroliniana Mill. – Karólínuaskur
 Fraxinus latifolia Benth. – 
 Fraxinus papillosa Lingelsh. – 
 Fraxinus pennsylvanica Marshall – Kvekaraaskur
 Fraxinus profunda (Bush) Bush – Mýraskur
 Fraxinus uhdei (Wenz.) Lingelsh. – 
 Fraxinus velutina Torr. – 

 Section Ornus
 Fraxinus apertisquamifera
 Fraxinus baroniana
 Fraxinus bungeana DC. – Buskaaskur
 Fraxinus chinensis Roxb. – 
 Fraxinus floribunda Wall. – 
 Fraxinus griffithii C.B.Clarke – 
 Fraxinus japonica  – 
 Fraxinus lanuginosa  Koidz.– 
 Fraxinus longicuspis Siebold & Zucc.
 Fraxinus malacophylla Hemsl.
 Fraxinus micrantha Lingelsh.
 Fraxinus ornus L. – Mannaaskur
 Fraxinus paxiana Lingelsh.
 Fraxinus sieboldiana Blume – 

 Section Pauciflorae
 Fraxinus dubia
 Fraxinus gooddingii  – 
 Fraxinus greggii A.Gray – 
 Fraxinus purpusii
 Fraxinus rufescens

 Section Sciadanthus
 Fraxinus dimorpha
 Fraxinus hubeiensis Ch'u & Shang & Su – 湖北梣 hu bei qin
 Fraxinus xanthoxyloides (G.Don) Wall. ex DC. –

Tilvísanir

Ytri tenglar
Cofrin  Center for Biodiversity Herbarium, University of Wisconsin, Trees of Wisconsin, Fraxinus comparison chart
Amerísk frumbyggjamál

Amerísk frumbyggjamál eru um 1000 tungumál upprunnin meðal frumbyggja Ameríku sem 25 milljónir manna tala í dag. Þessi tungumál skiptast í um hundrað málaættir sem margar eru alls óskyldar. Mörg þessara mála eru auk þess stakmál sem tilheyra engri þekktri málaætt. Auk þess eru mörg mál sem eru enn órannsökuð. 

Þessi mál eru oft flokkuð landfræðilega í frumbyggjamál Norður-Ameríku, frumbyggjamál Mið-Ameríku og frumbyggjamál Suður-Ameríku.

Norðuramerísk frumbyggjamál eru flokkuð í 29 málaættir, en 27 mál eru stakmál eða óflokkuð mál. Stærstu málaættirnar (eftir fjölda mælenda) eru Na-Dene mál, alkínsk mál og uto-astekamál. Astekamálin eru langmest töluð vegna fjölda mælenda á nahúatl. Vegna fjölbreytni þessara mála hefur reynst erfitt að sýna fram á skyldleika milli þeirra, en stungið hefur verið upp á tveimur stórum yfirættum: penútísk mál og hokan-mál.

Til miðamerískra mála teljast meðal annars oto-mangve mál sem eru Majamál.

Suðuramerísk frumbyggjamál eru um 350 töluð í dag og greinast í um 100 málaættir. Þessi mál hafa almennt verið minna rannsökuð en norðuramerísku málin. Þau stærstu eru gvaraní og quechua sem hvort er með yfir 5 milljón málhafa, en auk þeirra er ajmaríska með um 1,7 milljón málhafa. Stungið hefur verið upp á flokkun þessara mála í þrjá meginflokka: makró-tsíbtsönsk mál, ge-pano-karíbsk mál og andes-miðbaugsmál.
Andes-miðbaugsmál

Andes-miðbaugsmál er undirflokkur Suður-amerískra indjánamála og inniheldur 250 tungumál. Suður-amerísk indjánamál eru síðan undirflokkur Amerískra frumbyggjamála. Andes-miðbaugsmál skiptast í tvo flokka, andesmál og miðbaugsmál sem hvort um sig greinast í undirflokka.

Amerísk frumbyggjamál
Svartaskur

Svartaskur (fræðiheiti: Fraxinus nigra) er tegund af aski sem vex í stórum hluta Kanada og Norðaustur-Bandaríkjunum, frá vesturhluta Nýfundnalands vestur til Suðaustur-Manitoba, og suður til Illinois og Norður-Virginíu.  Var áður algengur en hefur á síðari árum fækkað mjög vegna sníkjudýrsins  Agrilus planipennis.

Lýsing 

Svartaskur er meðalstórt tré, 15 til 20 m hátt með um 60 cm stofnþvermál, eða einstaka sinnum allt að 160 cm í þvermál. Börkurinn er grár, þykkur og svampkenndur, jafnvel á ungum trjám, og verður hreistraður og sprunginn með aldri. Vetrarbrum eru dökkbrún til svört, með mjúkri áferð. Blöðin eru gagnstæð og samsett með 7–13 (oftast 9) smáblöðum. Hvert blað er 20-45 cm langt, smáblöðin eru 7-16 cm löng og 2,5–5 cm breið, með fíntenntum jaðri. Smáblöðin eru stilklaus. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru lítt áberandi og án krónublaða, enda vindfrjóvguð. Fræin eru 2,5-4,5 cm löng með væng.

Vistfræði og verndunarstaða 
Svartaskur kemur oft fyrir í mýrum, ósjaldan með hinum náskylda kvekaraaski (Fraxinus pennsylvanica). Haustliturinn er gulur. Svartaskur er ein af fyrstu tegundunum til að fella lauf að hausti í heimkynnum sínum.  Hann er einnig mjög skyldur grænaski, Fraxinus mandschurica, og blandast honum auðveldlega. Eru jafnvel efasemdir um að þeir séu í raun aðskildar tegundir.

Svartaskur er fæða ýmissa fiðrildategunda (Lepidoptera).

Hann var eitt sinn talinn algengur og engar áhyggjur hafðar af verndun hans, en það var fyrir komu Agrilus planipennis, sem fannst fyrst í Norður Ameríku 2002.  Hins vegar hefur þessi plága breiðst út um útbreiðslusvæði hans og innan fárra ára mun hann verða nær horfinn. Svipuð örlög bíða kvekaraasksins. Umboðsmaður "U.S. Forest Service" áætlaði 2014 að "níutíu og níu prósent asktrjáa í Norður Ameríku munu líklega deyja."  Bláaskur og hvítaskur (Fraxinus americana) eru aðeins lítið eitt minna móttækilegir.

Nytjar 
Indíánar í norðaustanverðri N-Ameríku nota við hans í körfur og álíka. Hann er einnig vinsæll til að gera úr rafmagnsgítara og bassa vegna góðs hljómburðar.

Gerð körfurenninga 

Svartaskur er nokkuð sérstakur meðal trjáa í Norður-Ameríku fyrir að vera án trefja sem tengja saman árhringina. Þetta kemur sér vel fyrir körfugerðarfólk. Ef barið er á timbrið með hamri kremst vorvöxturinn og dökkt sumarvaxtarlagið losnar frá í löngum renningum. Renningarnir eru jafnaðir og snyrtir og notaðir í körfugerð. Indíánar í skógum Norðaustur-Ameríku gerðu einnig körfur úr berkinum, sem venjan var að nota í berjatínslu.

Á Íslandi 
Þessi tegund hefur lítið eitt verið reynd hérlendis og kelur lítið.

Tilvísanir 

Lauftré
Smjörviðarætt
Tlapanek

Tlapanek er amerískt frumbyggjamál talað í fylkinu Guerrero í Mexíkó af um 100 000 manns.

Áður talið til hókan-málaflokksins er það nú talið áræðanlega flokkast til oto-mangve mála.
Leon Czolgosz

Leon Frank Czołgosz (5. maí 1873 Alpena, Michigan – 29. október 1901 Auburn, New York) var Bandaríkjamaður sem hneigðist til anarkisma og vann sér það helst til frægðar að ráða af dögum 25. forseta Bandaríkjanna, William McKinley.
 
Czolgosz var sonur pólskra innflytjenda og var raunverulega skráður sem meðlimur í Repúblikanaflokknum, en varð smám saman æ áhugasamari um anarkisma og félagshyggju. Einkum varð hann fyrir áhrifum frá Emmu Goldmann og Alexander Berkman.

6. september 1901 mætti Czolgosz á heimssýningu í New York, þar sem hann skaut forsetann William McKinley, sem nokkru seinna lést af sárum sínum. Czolgosz var dæmdur til dauða 23. september og af lífi tekinn í rafmagnsstól 29. október 1901.

Emma Goldman var handtekinn vegna gruns um að hún stæði að baki eða ætti nokkra aðild að morðinu, en var sleppt eftir að engar vísbendingar fundust til að færa fyrir því.

Bandarískir morðingjar
Bandarískir stjórnleysingjar
Grænaskur

Grænaskur (fræðiheiti: Fraxinus mandshurica) er tegund af eskiættkvísl ættuð úr norðvestur Asíu; norður  Kína (Gansu, Hebei, Heilongjiang, Henan, Hubei, Jilin, Liaoning, Shaanxi, Shanxi), Kórea, Japan og suðaustur Rússland (Sakhalineyja).

Þetta er meðalstórt til stórt lauffellandi tré, að 30 m hátt, með stofn sem verður að 50 sm í þvermál. Blöðin eru 25 til 40 sm löng, fjaðurskift, með 7 til 13 smáblöð, smáblöðin 5 til 20 sm löng og 2 til 5 sm breið, stilklaus og með tenningu á jaðrinum. Þau verða gullgul snemma á haustin og er tegundin yfirleitt nokkuð snemma með haustlit. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru óáberandi  og án krónublaða, og vindfrjóvguð. Fræin eru 1–2 sm löng með væng.

Hann er náskyldur Svartaski (Fraxinus nigra) frá austur Norður Ameríku, og hefur stundum verið talinn undirtegund eða afbrigði af honum af sumum höfundum; F. nigra subsp. mandschurica (Rupr.) S.S.Sun, eða F. nigra var. mandschurica (Rupr.) Lingelsheim.

Stafsetningin á tegundarheitinu er einnig umdeild; sumir (til dæmis Flora of China) skrifa mandschurica, meðan aðrir (t.d. USDA GRIN) skrifa mandshurica. Upprunalega skráningin 1857 (rússnesk) var ekki með "c."

Vistfræði
Hann þolir margskonar jarðveg, þar á meðal blautan mýrajarðveg og í árdölum, og hefur engar sérstakar kröfur um sýrustig, vex þó illa í mjög súrum jarðvegiH. Hann þarfnast fullrar sólar til að þroskast vel, og að minnsta kosti 50 sm úrkomu á ári. Hann þarf meginlandslagsloftslag með skýrt afmörkuðum árstíðum; kaldir vetur, heit sumur og engin síðvorsfrost.

Fræin eru étin af fjölda fuglategunda.

Nytjar
Þessi tegund er stundum ræktuð sem skrauttré í hlutum Kanada og Bandaríkjunum. Þar er hann notaður í skjólbelti fyrir bóndabæi. Hann þolir líka mjög vel mengun í bæjum og borgum. Hann er einnig gott landslagstré á rökum svæðum, sérstaklega meðfram vegum og síkjum þar sem nægur raki er til staðar. Krónan verður meir egglaga er hann eldist.

Hann þolir illa hafrænt loftslag í ræktun, laufgast of snemma og skaddast af seinum vorfrostum.

Það er verið að rannsaka möguleika á því að fá erfðaþátt úr honum til varnar Agrilus planipennis, asískri skordýrategund sem er upprunalega með áþekka útbreiðslu og grænaskur, en hún hefur orðið mikil plága í Norður Ameríku. Hinsvegar eru einnig umtalsverð afföll af grænaski af hennar völdum í Kna.

Blendingar við svartask hafa verið ræktaðir.

Tilvísanir 

Smjörviðarætt
David Ogden Stiers

David Allen Ogden Stiers (31. október 1942 – 3. mars 2018) var bandarískur leikari.

Tilvísanir

Tenglar

 

Stiers, David Ogden
Fraxinus lanuginosa

Fraxinus lanuginosa (á japönsku: アオダモ aodamo) er tegund asktrjáa ættuð frá Japan og Prímorje svæðinu í austur Rússlandi.

Lýsing
Fraxinus lanuginosa er meðalstórt lauffellandi tré, að 10 til 15 m hátt, með stofn að 50 sm í þvermál. Börkurinn er sléttur, dökk grár. Brumin eru föl brún-bleik til grá-brún, þétthærð. Blöðin eru gagnstæð, fjaðurskift, 10 – 15 sm löng, með 3-7 smáblöðum. Blómin eru í gisnum klasa og koma eftir að blöðin eru útsprungin síðla vors, hvert blóm með fjórum grönnum krónublöðum 5 – 7 mm löng; þau eru frjóvguð af skordýrum. Fræin eru vængjuð, 2–4 sm löng og 3–5 mm breið, rauðleit, og verða brún við þroska.<ref name=jawiki>This article includes text translated from the Japanese Wikipedia article アオダモ</ref>Japan Trees Guide: Fraxinus lanuginosa (in Japanese; google translation)Bean, W. J. (1978). Trees and Shrubs Hardy in the British Isles 8th ed., vol. 2. John Murray .F. lanuginosa frá mið-Hokkaidō, í norður Japan, geta verið ýmist tvíkynja eða einkynja og eru að öllu öðru leyti eins og aðrir einstaklingar af tegundinni.
Hann er náskyldur Fraxinus ornus frá Evrópu og suðvestur Asíu, með svipaða blómgerð.

 Búsvæði 
Í heimkynnum sínum vex hann í svölum og rökum skógum á gljúpum, ferskum til rökum jarðvegi á sólríkum til lítið skyggðum stöðum. Hann er viðkvæmur fyrir frostum og miklu kalki í jarðvegi.

Ræktun og nytjar
Viðurinn er notaður í hafnarboltakylfur og rafmagnsgítara.

Tilvísanir

Ytri tenglar
Peter B. Kitin, Tomoyuki Fujii, Hisashi Abe and Ryo Funada (2004). Anatomy of the vessel network within and between tree rings of Fraxinus lanuginosa (Oleaceae). American Journal of Botany'' 91: 779-788. Available online
Henriette's Herbal Homepage, photo Fraxinus lanuginosa

Smjörviðarætt
Knattspyrnufélagið 1949

Knattspyrnufélagið 1949 eða K-49 var reykvískt íþróttafélag sem stofnað var 5. júlí 1949. Félagið hóf þegar æfingar í knattspyrnu og handknattleik og fékk aðild að ÍSÍ en starfsemin lognaðist útaf á árinu 1950.

Sagan
Mikil gerjun var í félagsmálum reykvískra knattspyrnumanna árið 1949. Þrjú ný félög fengu aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur: K-49, Skandinavisk boldklub og Knattspyrnufélagið Þróttur, aðeins það síðastnefnda reyndist þó lífvænlegt.

Hópur ungra knattspyrnumanna stofnaði K-49 og fóru æfingar félagsins einkum fram á Háskólavellinum. Kjörin var bráðabirgðastjórn og var formaður valinn Ingjaldur Kjartansson. Hann hafði numið hárskeraiðn í Kaupmannahöfn fyrir heimsstyrjöldina og á þeim tíma leikið knattspyrnu með KFUM Boldklub sem hafnaði í þriðja sæti í Danmerkurkeppninni árið 1938. Ingjaldur hafði einnig verið félagsmaður í Val. Í árslok 1949 var formleg stjórn kjörin og tók þá Kristján Hoffmann við formennskunni.

Þjálfari K-49 var Ove Jörgensen, danskur maður sem leikið hafði knattspyrnu með góðum árangri í heimalandi sínu.

Þótt knattspyrna væri aðalíþróttagrein félagsins æfði það líka handbolta og tók þátt í Reykjavíkurmóti haustið 1949.

Búningur
Búningur félagsins var hvítur bolur með blárri rönd 10 cm. breiðri þvert yfir brjóst og bak. Merki félagsins á brjósti. Blátt hálsmál og
blá rönd framan á ermum. Buxur bláar. Sokkar hvítir með bláum þverröndum.

Tilvísanir 

Knattspyrnufélagið 1949
Knattspyrnufélagið 1949
Íþróttafélög í Reykjavík
Hvaleyrargangan

Hvaleyrargangan var haldin af Samtökum herstöðvaandstæðinga þann 29. september árið 1979 til að mótmæla bandarískri hersetu á Íslandi. Gangan var haldin í stað Keflavíkurgöngu og var öllu síðar á árinu en títt var með slíkar göngur. Setti veðráttan svip sinn á aðgerðina.

Aðdragandi og skipulag
Vinstri stjórnin sem tók við völdum síðla árs 1978 gaf engin sérstök fyrirheit um brotthvarf bandaríska hersins. Samtök herstöðvaandstæðinga töldu því mikilvægt að halda málstað sínum á lofti. Ákveðið var að ganga frá svæðinu suður undir Hvaleyrarholti, við afleggjarann að Sædýrasafninu og halda útifund á Lækjartorgi. Afleitt veður með hvínandi roki og rigningu setti mark á gönguna, en um 3000 manns mættu þó á fundinn í göngulok.

Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir ávarpaði göngumenn í upphafi. Á Thors-plani í Hafnarfirði flutti Guðmundur Árni Stefánsson ávarp. Í Kópavogi töluðu Guðmundur Hallvarðsson verkamaður og Albert Einarsson kennari. Páll Bergþórsson veðurfræðingur var aðalræðumaður í lok göngu ásamt Ásmundi Ásmundssyni formanni miðnefndar SHA, en útifundurinn þar var haldinn á sjöunda tímanum sem var talsvert fyrr en tíðkaðist í tengslum við Keflavíkurgöngur.

Íslensk grasrótarstjórnmál
Aðgerðastefna
Mótmæli á Íslandi
1979
Álmbjörk

Álmbjörk (fræðiheiti: Betula grossa) er tegund af trjám í birkiætt (Betulaceae). Hún er ættuð frá Japan, þar sem hún vex í blönduðum skógi á hæðum og fjallshlíðum á Honshu, Shikoku , og Kyushu. Hún var kynnt á vesturlöndum 1896, en er sjaldgæf í ræktun.

Lýsing

B. grossa er tré að 25 m hátt með breiðkeilulaga krónu. Börkurinn er með rauðgráum láréttum röndum og verður dökkgrár með aldrinum og flagnar í þunnum flögum. Dökkgræn blöðin eru að 10sm löng og verða gullgul að hausti. Sprotarnir eru ilmandi og eru með langa gulbrúna rekla snemma að vori. . Þessi tegund edr talin náskyld amerísku tegundinni Betula lenta. Hardiness: RHS H4.

Tilvísanir

Birkiætt
Betula pendula ssp. szechuanica

Betula pendula ssp. szechuanica er undirtegund vörtubjarkar. Hún er ættuð frá Sichuan í Kína, keilulaga, að 20 m há með hvítan börk, gulgræna karlrekla og græna kvenrekla, og dökkblágræn blöð.

Tilvísanir
 GBIF entry
 Alison Hoblyn and Marie O'Hara, Green Flowers: Unexpected Beauty for the Garden, Container Or Vase, page 40, Timber Press, 2009. .

Birkiætt
A Coruña

A Coruña (spænska: La Coruña, enska: Corunna) er borg og sveitarfélag í sjálfstjórnarhéraðinu Galisíu á norður-Spáni. Borgin liggur við Ártabro-flóa og er mikilvæg höfn. Hún er sú næststærsta í héraðinu og telur um 245.000 íbúa (2016). Borgin tilheyrir ennfremur samnefndri sýslu.

A Coruña var miðstöð konungdæmisins Galisíu frá 16. til 19. aldar og svo stjórnsýslumiðstöð svæðisins frá 1833 til 1982 en þá tók Santiago de Compostela við hlutverkinu.

Keltneskir ættbálkar héldu til á svæðinu áður en Rómverjar komu til þess á 2. öld fyrir Krist. Rómverjar áttuðu sig á mikilvægi legu borgarinnar og varð hún mikilvæg í hafnarverslun. Júlíus Sesar kom til borgarinnar, Brigantum á þeim tíma, 62 f. Kr. í tilgangi þess að stofna til málmverslunar við nálæg svæði (nútíma-Portúgal, -Frakkland og -England).

Á 1. og 2. öld óx borgin en eftir 4. öld tók henni að hnigna. Árásir Normanna og víkinga léku borgina grimmt á 9. öld og margir íbúanna flýðu inn í land. Frá 10. til 15. aldar var biskupinn af Santiago de Compstela mikilvægasta pólitíska afl yfir borginni. Seint á 15. öld varð spænska krúnan; kaþólsku konungshjónin Ferdinand og Ísabella, með yfirráð yfir borginni. Á 16. öld urðu átök á sjó milli Englendinga og Spánverja. Francis Drake sat um borgina árið 1585 en þurfti frá að hörfa. Árið 1809 voru hins vegar Bretar í liði með Spánverjum í Napóleonsstyrjöldunum og náðu að verja borgina frá Frökkum.

Í byrjun 20. aldar voru íbúar borgarinnar um 45.000. Í dag eru til að mynda fiskveiðar, vefnaðariðnaður, ál- og olíuvinnsla mikilvægar atvinnugreinar. 

Deportivo de La Coruña er knattspyrnulið borgarinnar.

Heimild

 

Borgir í Galisíu
Vigo

Vigo er borg og sveitarfélag í sýslunni Pontevedra í spænska sjálfstjórnarhéraðinu Galisíu. Borgin er sú fjölmennasta í héraðinu með tæpa 200.000 íbúa en í sveitarfélaginu eru um 292.000 íbúa (2016). Vigo er í suðvestur-Galisíu, rétt norður af Portúgal. Rigningarsamt er í borginni og er ársúrkoma um 1800 mm.

Vigo taldist til þorps ekki fyrr en á 15. öld. Á 16. og 17. öld var ráðist á Vigo af sjó. Francis Drake tók borgina höndum frá 1585 til 1589 og skildi eftir sig brennd hús. Tyrkneskur floti reyndi að ráðast á borgina áratugum síðar. Fillippus IV spánarkonungur lét því byggja virki um borgina um miðja 17.öld. Bretar og Frakkar hertóku einnig borgina í stuttan tíma í byrjun 18. aldar annars vegar og 19. aldar hins vegar. Vigo óx hratt á 19. og 20. öld.
Þar hefur byggst upp mikill iðnaður, fiskvinnsla, skipa-, og bílaverksmiðjur. Celta de Vigo er knattspyrnulið borgarinnar.

Heimild

 

Borgir í Galisíu