alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Lýðveldisflokkurinn

Lýðveldisflokkurinn var framboð til alþingiskosninganna 1953.

Lýðveldisflokkurinn – samtök frjálsra kjósenda var (hægri)klofningur út úr Sjálfstæðisflokknum. Aðstandendur flokksins höfðu horn í­ sí­ðu Ólafs Thors, en töldu sig halda á lofti stefnumálum Jóns Þorlákssonar. Einn helsti forsprakkinn var raunar gamall viðskiptafélagi Jóns, Óskar Norðmann.

Lýðveldisflokkurinn bauð aðeins fram í þremur kjördæmum í þingkosningunum. Þá var flokkurinn með raðaðan landslista, einn framboða og var Ásgeir Ásgeirsson frá Fróðá efstur. Listabókstafurinn var E. Lýðveldismenn náðu ekki inn manni og urðu fyrir miklum vonbrigðum með úrslitin. Rúmlega 2 500 kusu flokkinn, þar af tæp 2 000 í Reykjavík. Þetta þýddi um 3,3% atkvæða á landsvísu.

Málgagn Lýðveldisflokksins var Varðberg, sem Egill Bjarnason gaf út á árunum 1952-55.

Lýðveldisflokkurinn tók jákvætt í hugmyndir Stjórnarskrárfélagsins sem þá starfaði – og vildi efna til sérstaks stjórnlagaþings og stórauka völd forseta.

Þrátt fyrir vonbrigðin í þingkosningunum stefndu Lýðveldismenn ótrauðir að framboði í sveitarstjórnarkosningum snemma árs 1954 – í þeirri vissu að fylgið í þingkosningunum hefði dugað fyrir bæjarfulltrúa. Ekkert varð þó úr því og virðist forystu Sjálfstæðisflokksins hafa tekist að mestu að lempa þessa gömlu félaga sína.

Fyrrum íslenskir stjórnmálaflokkar
Afþreyingarfyrirtæki

Afþreyingarfyrirtæki eða Skemmtifyrirtæki eru fyrirtæki sem skemmta fólki, með til dæmis frásögn, tónlist, kvikmyndum, leiklist og dansi.

Afþreying
Tindfjöll

Tindfjöll eru fjöll rétt sunnan Tindfjallajökuls. Hæsti tindurinn heitir Tindur og er 1251 metrar.

Fjöll á Íslandi
Hálendi Íslands
Lífið (ljóð)

Lífið er íslenskt ljóð efir Kristján frá Djúpalæk og er gott dæmi um ljóðmælanda.

Ljóðið

Lífið 
Lífið er kvikmynd
leikin af stjörnum.
Myndin er ekki
ætluð börnum.
Ljóðmælandi

Ljóðmælandi er sá sem talar í ljóðinu og höfundur velur honum sjónarhorn.

Ljóð
Myndmál

Myndmál er partur af bragfræði sem skiptist í beina og óbeina mynd. Myndmál tengist líkingum sem skiptast í viðlíkingar, myndhverfingar og persónugervingar

Bein Mynd 
Bein mynd er þegar skáldið bregður upp mynd líkt og um málverk af tilteknu fyrirbæri sé að ræða. Það lýsir yrkisefninu nákvæmlega eins og það blasir við því.

Dæmi: Vopnaður friður

Óbein Mynd 
Óbein mynd er þegar hlutum eða fyrirbærum eru líkt við eitthvað sem þau eru ekki.
Hugblær

Hugblær er hugtak sem tengist ljóðalestri. Það tengist þeim tilfinningum sem ljóðið vekur hjá lesendanum

Ljóð
Einn (ljóð)

Einn er íslenskt ljóð eftir Jón Helgason.

Ljóðið

Einn 
Einn hef ég barn á óstyrkum fótum tifað,
einn hef ég fullorðinn þarflitlar bækur skrifað,
einn hef ég vitað mín álög sem ekki varð bifað,
einn mun ég heyja mitt stríð þegar nóg er lifað.
Vopnaður friður

Vopnaður friður er ljóð eftir Jón úr Vör.

Ljóðið

Vopnaður friður 
Gömul fallbyssa
í grónu virki
horfir til himins hljóðu auga, -
og fugl hefur gert
sitt fyrsta hreiður
og valið því stað
í víðu hlaupinu.
Avicii

Tim Bergling (f. 8. september 1989; d. 20. apríl 2018), betur þekktur undir sviðsnafninu Avicii, var sænskur plötusnúður og lagahöfundur. Við 16 ára aldur byrjaði hann að gefa út remix útgáfur á tónlistarsíðum. Hann hlaut fyrst eftirtekt þegar hann gaf út smáskífuna „Levels“ árið 2011. Stuttu eftir gaf hann út fyrstu breiðskífuna sína, True (2013). Á henni má finna eitt þekktasta lag Avicii, „Wake Me Up“, sem komst efst á vinsældalista í nokkrum löndum í Evrópu og í Bandaríkjunum.

Bergling glímdi við kvíða og lélega geðheilsu í mörg ár. Hann fannst látinn í Múskat, höfuðborg Óman, eftir að hafa fallið fyrir eigin hendi þann 20. apríl 2018.

Útgefið efni

Breiðskífur
 True (2013)
 Stories (2015)
 Tim (2019)

Stuttskífur
 Muja (2009)
 I Always DJ Naked (2010)
 iTunes Festival: London (2013)
 The Days / The Nights (2014)
 Pure Grinding / For a Better Day (2015)
 Avīci (01) (2017)
 Live a Life You Will Remember (2021)

Safnplötur
 Avicii Presents Strictly Miami (DJ Edition) [Unmixed] (2011)
 The Singles (2011)
 The Collection – taken from Superstar (Deluxe Edition) (2011)

Tilvísanir

Tenglar
 Opinber vefsíða Avicii
 

Dauðsföll af völdum sjálfsmorða
Sænskir tónlistarmenn
Sænskir plötusnúðar
Teigur

Teigur er tvíbýli í Fljótshlíð og skiptist í Austur-bæ og Vestur-bæ. Í kringum árið 1200 var bærinn krikjustaður og jarðarinnar er getið í kirknaskrá Páls biskups.

Eitt sinn átti jörðin land innst með Krossá sem heitir Teigstungur og var heimilt að hafa allt að 25 kindur á útigangi. Einnig átti býlið Bryggnafjöru í Landeyjum og skógarítak á Miðmörk sem kallast Teigstún.

Sögur frá Teigi 
Í dag er Teigur öflugur og myndalegur bóndabær með kindur, kýr, hesta og hunda. Árið 2019 voru bræðurnir Tómas og Guðni Jensson og Arna Arnþórsdóttir bændur á Teigi með 700 fjár. Rataði bærinn í fréttirnar það árið útaf ánni Sölku sem eignaðist 5 lömb, þrjár gimbrar og tvo hrúta.

Úr riti frá Fornleifastofnun Íslands 
Úr riti Fornleifastofnunar Íslands um Rangárvallarsýslu er tekið saman upplýsingar um Teig á blaðsíðu 48. Meðal annars er skrifað eftirfarandi:

Mylla 
Heimild er að kornmylla var um skeið við lækinn í Teig, skv. Sunnlenskum byggðum.

Álfar 
“Í gili, sem er í túni Austurbæjar, er klettur, sem heitir Búasteinn. Var sú trú á honum, að ekki mætti hreyfa hann eða umhverfi hans.” Segir í örnefnalýsingu.

Kirkjan 
Kirkjan á sér sögu frá 1200. Árið 1493 gaf Jón Pálsson prestur, Brandi Jónssyni umboð sitt yfir Breiðabólsstað og Teigi.

Árið 1802 var Hlíðarendakirkja lögð niður og sóknin lögð til Teigs. Árið 1896 var Teigskirkja lögð niður og sóknin færð aftur í Hlíðarendakirkju sem var endurbyggð.

Kirkjugarðurinn 
Við krikjuna var kirkjugarður og þegar reist var eitt íbúðarhús fyrir austurbæinn þá þurfti að breyta um upphaflega byggingareitinn þar sem byggingarmenn grófu óvart upp mannabein.

Legsteinn Brynjólfs Þórðarssonar Thorlacius 
Legsteins Brynjólfs Þórðarssonar liggur enn í Teigi en hann lést 1762 á Hlíðarenda og var sonur hann Þórður Thorlacius bóndi í Teigi.

Grafskriftin er:Þaðan

sundrast og saman koma

andvana moldir

þeirra

göfugu, guðhræddu og nafnfrægu

hjóla

Brynjólfs Thordarsonar

Thorlacii

og

Jórunnar Skúladóttur

hann var

forðum sýslumaður konungs í Árnesþingi

tvisvar kvongaðist hann og tvisvar varð

hann ekkjumaður. Hann lifði í hinu fyrra

hjónabandi í 5 ár og því síðara 50 en í

embættinu 6 ár. Alls lifði hann 81 ár.

Fæddist árið 1681, dó árið 1762.

Hún lifði ásamt honum í helgum egta-

skap 50 ár. Hvurn guð blessaði þeim

með 3 sonum og dóttur.

Alls lifði hún 68 ár.

Fæddist árið 1693, dó árið 1761.

Jesaja 25, vers 8: Hann mun daðann 

uppsvelgja eilíflega og drottna

drottinn mun þerra tárin af allra and-

liti og burttaka forsmán síns fólks 

af allri jörðinni, því að 

drottinn hefur það sagt.

Bændur á Teigi

Tilvísanir 

Fljótshlíð
Helgi Grímur Hermannsson

Helgi Grímur, einnig þekktur sem Helgi Dragon er íslenskur listamaður. Hann útskrifaðist árið 2019 frá Listaháskóla Íslands frá sviðshöfundabraut.

Verk 
Helgi er einn af höfundum leiksýningarinnar How to Make Love to a Man sem var frumsýnt í Borgarleikhúsinu 19. mars 2022. Helgi og vinur hans Jökull Smári Jakobsson unnu að listaverkinu Lúxusskrímslið sem er vera komin frá plánetunni Lúxmúx og var það til sýnis í Kópavogi árið 2020. Helgi hefur gefið út eina hljóðbók en hún bar nafnið Raunir Erbanors. Hjóðbókin er meinfyndið og kaldhæðið verk fyrir öll fullorðin börn og barnalega fullorðna. Tónlistamaðurinn Atli Arnarsson vann hljóðið og samdi tónlist fyrir bókina.
Listamaður

Listamaður er kona eða karl sem skapar list. Listamaður er ekki lögverndað starfsheiti sem þýðir að nánast hver sem er getur kallað sig listamann, þó þau eigi ekki rétt á því. Ár hvert eru veitt listamannalaun en tilgangur þeirra er að gera íslenskum listamönnum kleift að skapa íslenska list sem annars myndi ekki vera mikill hagnaður á.

Menntun 
Flestir listamenn sýna áhuga á list frá ungum aldri og fara svo í listaháskóla líkt og Listaháskóla Íslands til að þróa sig sem listamann, kynnast öðrum listamönnum og koma sér á framfæri. Þó er ekki nauðsynlegt að fara í listaháskóla til að teljast listamaður.
Tristramskvæði

Tristramskvæði er íslenskt fornkvæði, vikivaki eða sagnadans. Kvæðið er einn fárra sagnadansa sem telst séríslenskur.

Sögusviðið er tekið úr niðurlagi Tristrams sögu ok Ísöndar eftir Bróður Róbert en sagan var þýdd á norræna tungu úr frönsku einhvern tímann á 13. öld. Talið er að Hákon Hákonarson hinn gamli (1204-1263) konungur Noregs hafi pantað norræna þýðingu á Tristrams sögu.

Tristramskvæði hefur varðveist í mörgum pappírshandritum en hefur gleymst á vörum Íslendinga einhvern tímann undir lok 18. aldar. Kvæðið er talið ort hér á landi einhvern tímann á 15. öld og telst því meðal elstu sagnadansa á Íslandi. Kvæðið er laust við erlend tökuorð.

Tristrams kvæði er af mörgum talinn vera einn fegursti sagnadansinn á íslenskri tungu.

Efni kvæðisins 
Tristram berst við heiðingja við Lundúnabrú en hann særist illa í bardaganum. Hann vill ekki láta græða sár sín nema af hendi Ísoddar hinnar björtu, ástkonu sinnar, sem þá var stödd í fjarlægu landi. Tristram sendir menn sína til þess að sækja hana, þó með þeim skilyrðum að þeir skyldu sigla til baka undir bláum seglum, ef Ísodd kæmi með þeim, en ef ekki, þá svörtum. Sendimennirnir sigla yfir haf til hennar og reka erindi hins særða Tristrams. Ísodd biður um leyfi til fararinnar af konungi sínum en hann bregst illa við og segist ekki vera hlynntur þessari för með þeim rökum að Tristram væri þegar við dauðans dyr. Ísodd blíðkar konung með faðmlögum og loks gefur hann henni leyfi til fararinnar. Skipin sigla þá til baka með björtu Ísodd, undir bláum seglum, og eru komin nálægt ströndinni. Þá kemur til sögunnar Ísodd hin svarta en hún virðist hafa verið stödd með hinum særða Tristrami. Ísodd hin svarta kemur auga á skipin í fjarska en lýgur að Tristrami, að seglin væru ekki blá, heldur svört.    

Tristram hinn helsærði bregst illa við þessum tíðindum og hjartað hans springur (deyr). Í sömu andrá er Ísodd hin bjarta stigin á land og gengur meðfram strandlengjunni en heyrir klukknahljóð (pípnahljóð) í fjarska og grunar hana þegar hvað orðið hafði um Tristram. Ísodd hin bjarta hleypur í kirkju og sér þar ástmann sinn Tristram örendan og presta syngjandi yfir honum. Ísodd hin bjarta faðmar lík Tristrams og springur loks af harmi í þeim faðmlögum. Í sömu andrá hringja Rínarklukkur og prestar syngja sálma yfir þeim.    

Undir lok kvæðist tekur Ísodd hin svarta til máls og segir að þau Tristram og Ísodd hin bjarta myndu ekki njóta samvista í himnaríki. Tristram og Ísodd hin bjarta eru að lokum sett í helgan stein. Síðasta erindi kvæðisins er að lokum á þessa leið: „Runnu upp af leiðum þeirra / lundar tveir, / upp af miðri kirkjunni / mætast þeir."

Varðveisla kvæðisins 
Tristrams kvæði er varðveitt heilt í fjórum uppskriftum. Tvær eru frá 17. öld og hinar tvær frá 18. öld. Kvæðið hefur gleymst á vörum manna einhvern tímann undir lok 18. aldar. Lag við Tristrams kvæði má finna í bókinni sem ber heitið Vikivakar og söngleikir eftir Helga Valtýsson, gefin út árið 1930. 
Sagnadansar
Páll Jónsson (bóndi)

Páll Jónsson fæddist á Grásíðu í Kelduhverfi árið 1870. Hann var bóndi á Svínadal í Kelduhverfi 1899-1918 og 1920-47. Hann var giftist Þorbjörgu Hallgrímsdóttur 1899 en hún lést 8. des 1915 eftir að fæða þríbura 6 dögum áður.

„Páll var söngvinn og unni mjög tónlist ... hafði einnig góðan smekk fyrir ljóð.“ segir í Árbók Þingeyinga.

Grein úr Morgunblaðinu 1939 
Árni Óla og Þórarinn Sveinsson riðu frá Ási í Kelduhverfi. Hittu þeir einsetumanninn Pál sem lifði afar einföldu lífi. Klukkan hans var biluð, hann var hníflaus, hitti mannfólk aðeins einu sinni í viku   en stundum komst hann varla á fætur að sökum gigtar. Árni og Þórarinn reyndu að sannfæra Pál að koma með sér tilbaka en umhyggjan fyrir skepnunum stóð í vegi fyrir því. "Jeg þarf að hugsa um geiturnar. Og svo þarf jeg að leita að lambinu sem hvarf".

Tilvitnanir
Berunes

Berunes er bær í Berufirði í sveitarfélaginu Múlaþingi. Berunes er tvíbýli og farfugla heimli er rekið meðal annars í gamla bænum á Berunesi I sem var byggt árið 1907. Í dag er rekið fjárbú á Berunesi II. Við Berunes er kirkja. Fyrir ofan bæinn stendur fjallið Berunestindur og austan við er Steinketill.

Kirkjan 
Kirjan er lítil timburkirkja og var reist 1874 eða 1877. Danski málarinn Rudolph Carlsen málaði altaristöfluna árið 1890. Í kaþólskum sig er kirkjan helguð Maríu guðsmóður.

Tilvísanir
Ásukvæði

Ásukvæði er norrænt danskvæði, vikivaki eða sagnadans. Kvæðið var með vinsælustu sagnadönsum á Íslandi fyrr á öldum ásamt Draumkvæði (Stjúpmóðurkvæði) og Ólafi liljurós. Kvæðið finnst í nær öllum 17. aldar handritum sem varðveita sagnadansa. Kvæðið lifði enn á vörum Íslendinga til sveita um miðja 20. öld. Ásukvæði er eldfornt danskvæði og talið er að það hafi borist til Íslands frá Noregi fyrir árið 1500.

Kvæðið er talið mjög afbakað og hefur breyst mikið í tímans rás í munnlegri geymd.

Efni kvæðis 
Kvæðið hefst á þá leið að Ása gengur um stræti og heyrir fagrar raddir í fjarska. Í kjölfarið finnur hún riddara nokkurn bundinn í húsi einu. Riddarinn biður Ásu um að leysa sig og lofar að gera henni ekki mein en Ása hikar og treystir ekki riddaranum. Riddarinn virðist þó sannfæra hana að lokum og svo fer að Ása leysir bönd hans. Í kjölfarið segir riddarinn frá afrekum sínum og samskiptum hans við aðrar konur en hann kveðst hafa svikið þær allar. Riddarinn verður síðan árásargjarn og hefur í hyggju að gera Ásu mein. Í seinni tíma viðbótum nær Ása að flýja aðstæður, fer á bak hvítum hesti og gengur að lokum í helgan stein.

Þjóðlög við Ásukvæði 
Íslenskt þjóðlag hefur varðveist við kvæðið og er það að finna í Íslenskum þjóðlögum Bjarna Þorsteinssonar. Lagið kunnu margir heimildarmenn um miðja 20.öld þegar þjóðfræðingar á vegum Stofnunar Árna Magnússonar ferðuðust um landið með segulbandstæki að vopni. Þá samdi Guðfinna Þorsteinsdóttir (1891-1977), einnig þekkt undir skáldanafninu Skáld-Erla, sérstaka laglínu við Ásukvæði sem hún raulaði fyrir börn sín. Öll þessi lög má finna á vefslóð Ísmús.  
sagnadansar
Draumkvæði (Stjúpmóðurkvæði)

Draumkvæði (einnig þekkt undir heitinu Stjúpmóðurkvæði eða Fagurt syngur svanurinn) er norrænt danskvæði, vikivaki, eða sagnadans. Kvæðið er einn fárra sagnadansa sem lifði enn á vörum landsmanna á 20. öld. Kvæðið er talið danskt að uppruna.

Efni kvæðis 
Stúlka nokkur (stundum kölluð Signý) biður stjúpmóður sína að ráða draum sinn og heitir hún henni gullskrín sitt að launum. Stjúpmóðirin játar og hlýðir á draum stjúpdóttur sinnar. Stúlkuna kveðst hafa dreymt rótartré hanga hátt yfir höfði sér, að fugl renndi að skemmuglugg sínum og að stjörnur tvær lægju á brjóstum sínum. Stjúpmóðirin ræður síðan draum stjúpdótturinnar og samkvæmt kvæðinu þiggur hún ekki gullskrín hennar.

Þjóðlög við kvæðið 
Íslensk þjóðlög hafa varðveist við Draumkvæði og finna má þau í Íslenskum þjóðlögum Bjarna Þorsteinssonar.

sagnadansar
Adolf Friðrik Svíakonungur

Adolf Friðrik (sænska Adolf Fredrik) var konungur Svíþjóðar frá 1751 til dauðadags síns þann 12. febrúar 1771.  Hann var sonur Kristjáns Ágústs af Holstein-Gottorp, prins af Eutin, og Albertinu Fredericu af Baden-Durlach.

Svíakonungar
Lithobates catesbeianus

Lithobates catesbeianus er stór froskur ættaður frá Norður-Ameríku. Þeir hafa verið ræktaðir víða um heim til matar og sem gæludýr. Oft hafa þeir sloppið út í náttúruna og teljast alvarleg ógn við innlendar tegundir. Hluti af hæfileika tegundarinnar til að breiðast út er fjölbreytt fæða; bæði skordýr af ýmsum gerðum, sem og fiskar og önnur skriðdýr. 
Tegundin er einnig talin vera smitberi svepps sem leggst á froska: Batrachochytrium dendrobatidis.

Tilvísanir
Leifur Hauksson

Leifur Hauksson (f. 11. október 1951, d. 22. apríl 2022) var íslenskur útvarpsmaður, tónlistarmaður og leikari. Á yngri árum fékkst hann við tónlist og leiklist. Hann var þannig um tíma einn meðlimur hljómsveitarinnar Þokkabót ásamt því að leika eitt hlutverka í Hárinu og eitt burðarhlutverka í uppsetningu á Litlu Hryllingsbúðinni frá níunda áratugnum. Þekktastur var hann fyrir dagskrárgerð í útvarpi. Þannig stýrði hann morgunúvarpi Rásar 2 um nokkurt skeið og Samfélaginu á Rás 1.

Tilvísanir

Íslenskir útvarpsmenn
Íslenskir leikarar
Paul Langerhans

Paul Langerhans (1847 - 1888) var þýskur læknir. Frumuþyrpingar í brisi sem búa til beta-frumur sem búa til insúlín eru nefndar eftir honum, svonefndar Langerhans-eyjar.

Langerhans fæddist í Berlín 1847. Faðir hans var vel þekktur læknir og stjórnmálamaður. Hann lærði til læknis við Jenas-háskóla 1865–1866 og frá 1867 við Friedrich Wilhelm-háskólann í Berlín þar sem hann lauk examen-prófi 1869. Þegar á námsárunum gat hann sér nafns þegar hann með nokkurri hjálp frá kennara sínum, Julius Cohnheims, með aðferð sem Cohnheim þróaði að einhverju leyti þar sem gullklóríð litar taugaþræðina í smásjá 1867, tók eftir og gerði grein fyrir frumuþyrpingum í brisi sem síðan voru nefndar eftir honum. Þessar frumuþyrpingar framleiða beta-sellur sem framleiða aftur insúlín.

Að námi loknu starfaði hann á rannsóknarstofu Rudolf Virchows þar til hann 1870 ferðaðist til Mið-Austurlanda þar sem hann gerði mannfræðilegar athuganir. Hann sneri til baka síðar sama ár og starfaði þá sem herlæknir í fransk-prússneska stríðinu 1870–71. Eftir stríðið tók hann við prófessorsstöðu í meinafræði við Freiburg-háskóla.

Árið 1874 veiktist hann af berklum og þurfti að láta af störfum. Árið eftir flutti hann til Madeira. Eftir að hafa náð nokkrum bata tók hann að sinna læknastörfum í bænum Funchal á Madeira. Hann lést úr nýrnasjúkdómi 1888 og var grafinn í breska kirkjugarðinum í Funchal.

þýskir læknar
Maia Sandu

Maia Sandu (f. 24. maí 1972) er moldóvsk stjórnmálakona og núverandi forseti Moldóvu. Hún var kjörin forseti árið 2020 og hafði áður verið forsætisráðherra landsins árið 2019. Sandu var leiðtogi Aðgerða og samstöðu, mið-hægriflokks sem vill styrkja tengsl Moldóvu við Evrópusambandið.

Sandu er fyrrverandi hagfræðingur hjá Alþjóðabankanum og hefur jafnframt gegnt embætti menntamálaráðherra Moldóvu. Í þingkosningum ársins 2019 leiddi Sandu kosningabandalagið ACUM og hafði það að yfirlýstri stefnu að vinna bug á spillingu í Moldóvu. Sandu vændi stjórnvöld um að hafa eitrað fyrir sér í kosningabaráttunni.

Sandu var kjörin forseti í annarri umferð forsetakosninga Moldóvu árið 2020 með 57 prósentum atkvæða. Hún sigraði sitjandi forsetann Igor Donton, sem hafði talað fyrir nánara samstarfi Moldóvu við Rússland og hafði verið opinberlega studdur af Vladímír Pútín Rússlandsforseta. Eftir sigur sinn sagðist Sandu vilja stuðla að „raunverulegu jafnvægi“ Moldóvu milli Rússlands og Vesturlanda, vinna gegn landlægri spillingu og reyna að ná til fjárfesta til að bæta efnahag Moldóvu.

Sandu rauf þing og kallaði til þingkosninga eftir að hún tók við forsetaembætti. Í kjölfari vann flokkur hennar, Aðgerðir og samstaða, meirihluta á moldóvska þinginu.

Tilvísanir

Forsetar Moldóvu
Forsætisráðherrar Moldóvu
Travis Scott

Jacques Bermon Webster II (fæddur  30. apríl 1991) best þekktur sem Travis Scott, er bandarískur rappari, söngvari og lagahöfundur.

Bandarískir rapparar
Fossvogslaug

Fossvogslaug er fyrirhuguð sundlaug í Fossvogsdal milli Reykjavíkur og Kópavogs. Hún verður nálægt grunnskólum dalsins, Snælandsskóla og Fossvogsskóla.

Tilvísanir

Sundlaugar í Reykjavík
Sundlaugar í Kópavogi
Marib

Marib er bær í Jemen. Íbúar voru um 17 þúsund árið 2005. Árið 2021 hafði bærinn tekið á móti nærri milljón flóttamönnum sem flúðu borgarastyrjöldina í Jemen.

Tilvísanir 

Bæir í Jemen
Julia (forritunarmál)

Julia er afkastamikið æðra (e. high-level) forritunarmál, sem er líka ætlað að vera auðvelt (var talið mótsagnakennt markmið áður), upphaflega gert með forritun fyrir  vísindi í huga (eða fyrir sömu notkun og MATLAB, sem er keimlíkt mál), en er almennt mál líkt og t.d. Python, er hægt að nota fyrir verkefni frá t.d. vefþróun upp í að byggja gervigreind.

Að skrifa forrit í Julia tekur styttri tíma en á sumum öðrum málum, og er kóðinn styttri, svipaður að lengd og Python kóði, en getur verið jafn hraður og C eða C++ (ef forðast er að falla í ákveðnar þekktar gildrur sem útskýrðar eru í handbókinni). 

Framúrskarandi (e. state-of-the-art) hugbúnaður hefur þegar verið skrifaður á Júlíu, því það er talið auðveldara í Julia en í öðrum málum, s.s. C++. 

Julia var hönnuð til að óvenju auðvelt væri að vinna með öðrum forritunarmálum, þ.e. njóta góðs af kóða sem þegar er skrifaður á öðrum málum, eða "endurnýta" (e. reuse) kóðann sem þegar hefur verið skrifaður í t.d. C. Mjög auðvelt er að endurnýta Python kóða, og kalla á (án overhead). Líka auðvelt að kalla á R og Java eða t.d. Scala.

Eins er hægt að nota mörg mál, t.d. Python, R (eða Java, MATLAB) og kalla yfir í Julia, til að endurnýta Julia forritasöfn (sem sum eru á heimsmælikvarða, t.d. SciML safnið með DifferentialEquations.jl pakkanum).

Julia sótti innblástur frá öðrum forritunarmálum eins og Python, MATLAB, R, Ruby, Perl, Mathematica, Lisp og C.

Julia er að fullu studd á Windows, macOS og Linux. Keyrir líka á FreeBSD og Raspberry Pi tölvunni, þ.e. Julia er studd í Raspbian.

Tæknilegar upplýsingar 
Julia styður að kalla á forritasöfn skrifuð í C (og líka t.d. Fortran eða Rust) án límkóða (e. glue code), þ.e. með lykilorðinu (e. keyword) ccall. En líka er hægt án mikillar fyrirhafnar að kalla á til t.d. C++, Python, Java, MATLAB og R með hjálp viðeigandi Julia forritasafna, og líka er hægt að nota þau mál og kalla yfir í Julia, til að endurnýta Julia forritasöfn.

Tenglar 
 Vefsíða Julia
 Sjá líka: Vefsíða Julia Computing fyrirtækisins, málið sjálft er samt opið (e. open source)

Forritunarmál
Desmodium

Desmodium er ættkvísl fjölærra belgjurta sem finnast víða um heim, aðallega þó í hitabeltinu.

Nytjar 

Nokkrar Desmodium tegundir innihalda öflug fylgiumbrotsefni sem eru losuð í jarðveg og loft. Allelopathic efni nýtast í  "push-pull" ræktunartækni: Desmodium heterocarpon, Desmodium intortum, og Desmodium uncinatum er plantað á milli maís og sorghum á ökrum til að fæla burtChilo partellus, og halda niðri sníkjujurtinni Striga, þar á meðal Striga asiatica og Striga hermonthica.
Efni sem myndast í Desmodium fæla einnig burt ýmis meindýr. Mismunandi Desmodium tegundir framleiða mismunandi samsetningar þessara efna í rótunum. 

Desmodium tegundir eru einnig nytsamlegar sem grænn áburður vegna niturbindingar þeirra. Flestar eru einnig ágætt fóður fyrir villt dýr eins og kalkúna, rjúpa, dádýra og hirti.

Valdar tegundir 
Meðal tegunda eru:

 Desmodium acanthocladum F.Muell.
 Desmodium canadense (L.) DC. 
 Desmodium canescens (L.) DC. 
 Desmodium ciliare (Muhl.) DC. 
 Desmodium cuspidatum (Muhl.) Loudon 
 Desmodium glabellum (Michx.) DC.
 Desmodium heterocarpon (Michx.) DC. 
 Desmodium illinoense A.Gray 
 Desmodium incanum (Sw.) DC. 
 Desmodium intortum 
 Desmodium lineatum (Michx.) DC. 
 Desmodium marilandicum (L.) DC. 
 Desmodium ospriostreblum Chiov.
 Desmodium paniculatum (L.) DC. 
 Desmodium perplexum B.G.Schub. 
 Desmodium rhytidophyllum F.Muell. ex Benth.
 Desmodium rotundifolium DC. 
 Desmodium triflorum (L.) DC.
 Desmodium tweedyi Britton 
 Desmodium uncinatum (Jacq.) DC. 
 Desmodium varians (Labill.) G.Don

Tilvísanir

Ertublómaætt
Niturbindandi plöntur
Lífrænar varnir
Bjarndýrakóngur

Bjarndýrakóngurinn er einhyrndur björn sem er sagður hafa birst 1848 í Grímsey í íslenskri þjóðsögu.

Heimildir 

Íslenskar þjóðsögur
Hoffmannsdropar

Hoffmannsdropar voru lyf gert með því að blanda einum hluta dí-ethyl-eter og þremur hlutum áfengis. Þeir eru kenndir við þýska efnafræðinginn Friedrich Hoffmann (1660-1742). Hoffmannsdropar voru notaðir við ýmsum kvillum, sérstaklega kvefi, verkjum og almennum slappleika, frá miðri 19. öld til miðrar 20. aldar. Meðan bannárin stóðu var hægt að kaupa hoffmannsdropa og kamfórudropa í litlu magni án lyfseðils í apótekum þar sem áfengisbannið var í gildi, og voru þeir því misnotaðir sem áfengi, til dæmis í Bandaríkjunum, á Íslandi og í Noregi, þótt þeir þættu heldur bragðvondir.

Lyf
Áfengi