alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Norges gamle love indtil 1387

Norges gamle love indtil 1387 – skammstafað NGL – er heildarútgáfa á norskum lögbókum og réttarbótum (til 1387), sem varðveittar eru. 

Árið 1830 samþykkti norska Stórþingið að leggja fram fé til að gefa út hin fornu lög og réttarbætur Noregs. Rudolf Keyser tók við verkinu 1834 og vann að því mörg ár með Peter Andreas Munch, að skrifa upp handrit í Noregi, Danmörku og Svíþjóð. Á árunum 1846–1849 komu svo út fyrstu þrjú bindin: Norges gamle love indtil 1387. 

Síðar var haldið áfram með útgáfuna, og gaf Gustav Storm út 4. bindið 1885, og loks gaf hann út 5. bindið 1895 í samvinnu við Ebbe Hertzberg. Í 5. bindinu eru skrár og ítarlegt orðasafn yfir lögbækurnar.
Útgáfan er enn að miklu leyti í fullu gildi, þó að gotneskt letur sem lagatextarnir eru prentaðir með, sé ekki aðgengilegt nútímalesendum.

Nokkrir íslenskir lagatextar eru í útgáfunni.

Efni bókanna

Fyrsta bindi 
Í fyrsta bindi eru lögbækur og réttarbætur frá því fyrir 1264, þ.e. frá dögum Hákonar gamla og eldri.
 Gulaþingslög hin fornu.
 Frostaþingslög hin fornu.
 Sem viðauki er birt íslenska lögbókin Járnsíða eða Hákonarbók, sem einkum var byggð á Frostaþingslögunum.
 Bjarkeyjarréttur eða bæjarmannalög hin fornu.
 Kristinréttur úr Borgarþingslögunum fornu.
 Kristinréttur úr Eiðsivaþingslögunum fornu.
 Kristinréttur Sverris konungs.
 Þrettán réttarbætur og tilskipanir frá því fyrir 1264, sú elsta: „Um rétt Noregskonungs á Íslandi og rétt Íslendinga í Noregi“, frá dögum Ólafs helga.

Annað bindi 
Í öðru bindi eru lögbækur og réttarbætur frá dögum Magnúsar lagabætis, 1264–1280:
 Landslög Magnúsar lagabætis (Landslögin nýju).
 Bæjarlögin nýju eða Bjarkeyjarréttur hinn nýi.
 Nýr kristinréttur, gefinn út af Magnúsi lagabæti.
 Borgarþings-kristinréttur hinn nýi.
 Gulaþings-kristinréttur hinn nýi.
 Kristinréttur Jóns rauða erkibiskups.
 Hirðskrá.
 Átta réttarbætur og tilskipanir frá tímabilinu 1264–1280.

Þriðja bindi 
Í þriðja bindi eru 134 réttarbætur frá árabilinu 1280–1387, og statútur erkibiskupa. Meðal réttarbótanna má nefna:
 Sauðabréfið færeyska, frá 28. júní 1298.

Fjórða bindi 
Í fjórða bindi eru viðaukar við fyrstu þrjú bindin, lýsing þeirra handrita sem notuð voru og ítarefni. Meðal viðaukanna eru:
 Brot úr lögbókum sem fundist höfðu í Ríkisskjalasafninu norska, m.a.:
 Tíu blöð og blaðhlutar úr lögbók með hendi Hauks lögmanns Erlendssonar, með (Gulaþings)landslögum Magnúsar lagabætis, bæjarlögum hans og hirðskrá.
 Jónsbók, hin forna lögbók Íslendinga.

Fimmta bindi 
Í fimmta bindi eru nokkrar viðbætur, orðasafn (Glossarium), leiðréttingar o.fl. Meðal viðaukanna eru:
 Brot úr Frostaþingslögunum fornu, eftir handriti í Tübingen.
 Útdráttur úr Járnsíðu.
 Kristinréttur hinn nýi, eða Kristinréttur Árna Þorlákssonar Skálholtsbiskups.

Tenglar 
 Norges gamle love, 1. bindi
 Norges gamle love, 2. bindi
 Norges gamle love, 3. bindi
 Norges gamle love, 4. bindi
 Norges gamle love, 5. bindi
 Glossarium zu Norges gamle Love indtil 1387. Volltextversion auf CD-ROM eingeleitet u. mit e. Bibliographie versehen von Hans Fix. Saarbrücken: AQ-Verlag 2013. ISBN 978-3-922441-47-2

Saga Noregs
Lögfræði
Frostaþingslög

Frostaþingslög getur merkt tvennt: 
 Svæðið eða umdæmið, þar sem Frostaþingslögin giltu, upphaflega 8 fylki umhverfis Þrándheimsfjörðinn í Noregi. 
 Lögin sjálf.

Frostaþingslögin fornu 
Frostaþingslögin fornu voru til í einu heillegu skinnhandriti frá því um 1260 (Codex Resenianus), í Háskólabókasafninu í Kaupmannahöfn, sem brann 1728. Til eru pappírsuppskriftir sem Árni Magnússon lét gera, og er textinn því varðveittur að töluverðu leyti. Auk þess eru til brot úr fjórum skinnhandritum í Ríkisskjalasafni Noregs, þau elstu frá fyrri hluta 13. aldar. 

Kristinrétturinn úr Frostaþingslögunum fornu er betur varðveittur. Hann er yfirleitt prentaður eftir handritinu AM 60 4to, frá því skömmu eftir 1300, en fleiri skinnhandrit eða brot eru til af honum.

Íslenska lögbókin Járnsíða var samin með hliðsjón af Frostaþingslögunum, og eru margir kaflar teknir nánast orðrétt upp. Því hefur verið hægt að nota Járnsíðu til þess að leiðrétta ýmislegt í texta norsku lögbókarinnar. 

Þekktasta tilvitnun í Frostaþingslögin er: „Að lögum skal land vort byggja, en eigi að ólögum eyða“. Þetta spakmæli finnst ekki annars staðar í norskum ritum, en er einnig í Járnsíðu og Njáls sögu, 70. kafla, þar sem það hljóðar svo: „Með lögum skal land vort byggja, en [eigi] með ólögum eyða“. Norska útgáfan virðist leggja áherslu á að menn eigi að fara eftir lögunum, þ.e. fara að lögum.

Heimildir 
 Trygve Knudsen: Frostatingsloven. Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder, 4, Rvík 1959, bls. 656-661.

Tengt efni 
 Frostaþing
 Gulaþingslög

Tenglar 
 Frostaþingslög,  texti — Norges gamle Love 1
 Frostaþingslög, brot úr handriti frá 1220-1250  — riksarkivet.no

Saga Noregs
Lögfræði
Andhverfanlegt fylki

Í línulegri algebru kallast n-sinnum-n ferningsfylkið A andhverfanlegt (einnig umhverfanlegt, reglulegt eða ósérstætt fylki) ef til er n-sinnum-n fylki B svo:

þar sem In táknar n-sinnum-n einingarfylki og margföldunin er venjulegt fylkjamargfeldi. Fylkið B kallast andhverfa eða umhverfa fylkis og aðgerðin að finna B fylkjaumhverfing eða fylkjaandhverfing.

Fylki, önnur en ferningsfylki eru ekki andhverfanleg  og nefnast sérstæð, óandhverfanleg, óumhverfanleg eða óregluleg fylki., en ferningsafylki er andhverfanlegt þá og því aðeins að ákveða þess er ekki núll og að stéttin sé jöfn stærð fylkisisns.

Tilvísanir 

Línuleg algebra
Krantor

Krantor (á forngrísku: Κράντωρ) var forngrískur heimspekingur sem starfaði í gömlu Akademíunni.

Æviágrip 
Krantor var fæddur líklega um miðja 4. öld f.Kr. í Soli í Kilikíu. Hann fluttist til Aþenu til þess að geta lagt stund á heimspeki og varð nemandi Xenokratesar og vinur Polemons. Hann lést á undan Polemoni og Kratesi frá Aþenu.

Ritverk 
Ritverk hans voru fjölmörg en þau eru ekki varðveitt. Svo virðist sem hann hafi einkum ritað um siðfræði. Rit hans virðast hafa verið lesin og vel þekkt í Rómaveldi á 1. öld f.Kr. en rómverska skáldið Hóratíus vísar meðal annars í þau. Mestra vinsælda virðist ritið Um sorg hafa notið sem var ritað handa vini hans Hippóklesi við andlát sonar hins síðarnefnda. Cicero virðist hafa byggt þriðju bók Samræðna í Tusculum á þessu riti. Stóuspekingurinn Panætíos lýsti því sem „gullnu“ riti sem menn ættu að læra utanað orðrétt.

Krantor raðaði lífsgæðunum í eftirfarandi röð: dygð, heilsa, ánægja, auður.

Neðanmálsgreinar 

Forngrískir heimspekingar
Platonistar
Bein útsending

Bein útsending á við útsendingu fjölmiðla án merkilegrar tafar. Hugtakið gæti átt við:

 Bein útsending í útvarpi — útvarpsþættir eru sendir út beint
 Bein útsending í sjónvarpi — sjónvarpsþættir eru sendir út beint
Bein útsending á netinu - streymi sem eru sendir út beint á streymisþjónustum eða samfélagsmiðlum.

Útsending
Díogenes hundingi

Díogenes eða Díógenes (á forngrísku Διογένης ὁ Σινωπεύς, Diogenes ho Sinopeus; um 412 f.Kr. eða 404 f.Kr. – 323 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur af skóla hundingja frá borginni í Sínópu (núna Sinop í Tyrklandi). Díogenes er einna þekktastur fyrir að hafa búið í tunnu og fyrir að hafa svarað Alexander mikla, þegar sá hinn sami spurði hann hvort hann gæti gert eitthvað fyrir hann: „Já, skyggðu ekki á sólina“ (eða „Stígðu frá sólinni“). 

Díogenes fluttist ungur til Aþenu þar sem hann gerðist samkvæmt sumum heimildum nemandi Antisþenesar.

Díogenes kenndi að maður skyldi lifa lífinu í samræmi við náttúruna og af þeim sökum ætti maður að virða að vettugi samfélagslegar reglur en stunda strangt meinlætalíf.

Sumar heimildir greina frá því að Díogenes hafi látið eftir sig ýmis ritverk, þar á meðal bókmenntaverk en ekkert er varðveitt af þeim.

Tilvísanir

Heimildir og ítarefni 
 Branham , R. Bracht og Marie-Odile Goulet-Cazé, The Cynics: The Cynic Movement in Antquity and Its Legacy (University of California Press, 1996).
 Desmond, William, Cynics (University of California Press, 2008).
 Geir Þ. Þórarinsson. „Hversu mikið er vitað um heimspekinginn Díógenes í tunnunni?“. Vísindavefurinn 3.8.2006. http://visindavefur.is/?id=6105. (Skoðað 29.7.2009).
 Gill, Mary Louise og Pierre Pellegrin (ritstj.), A Companion to Ancient Philosophy (Blackwell, 2005).

Tenglar 

 
 

Hundingjar
Morgunfrú

Morgunfrú eða gullfífill (fræðiheiti Calendula officinalis) er jurt af körfublómaætt. Hún er einært sumarblóm uppruninn í Suður-Evrópu og verður um 40 — 60 sentimetrar á hæð. Mörg afbrigði hafa verið ræktuð af morgunfrúnni, bæði með einfaldar eða marfaldar körfur, oftast gular eða appelsínugular.

Nytjar 
Jurtin hefur frá fornu fari verið notuð til lækninga, til að lita föt, í mat og snyrtivörur. Lauf og blóm eru æt og er blómum bætt í rétti sem krydd og í stað saffrans. Laufblöðin eru oft beisk á bragðið og eru notuð í salöt. Auðvelt er að rækta morgunfrúr á sólríkum stöðum.

Körfublómaætt
Krydd
Lækningajurtir
Yvonne Strahovski

Yvonne Strahovski (fædd 30. júlí 1982) er áströlsk leikkona. Hún hefur birst í nokkrum áströlskum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum en er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Sarah Walker í þáttunum Chuck.

Æska 
Strahovski fæddist í Marobubra, í úthverfi Sydney, sem Yvone Strezechowski og á hún pólska foreldra sem höfðu flúið Pólland. Stafsetning nafns hennar þótti of erfið og varð Yvonne Strahovski leikaranafn hennar þegar hún byrjaði að leika í Chuck og fann framleiðandanum Josh Schwartz það best fyrir hennar sakir að breyta nafninu en það varð einnig auðveldara að bera nafnið hennar fram.

Yvonne gekk í Santa Sabina menntaskólann í Strathfield. Hún útskrifaðist úr háskólanum í Vestur-Sydney með B.A. gráðu í framkomu.

Ferill 
Yvonne talar reiprennandi pólsku og notaði þá kunnáttu í þáttunum „Chuck Versus the Wookiee“, „Chuck Versus the Three Words“ og „Chuck Versus the Honeymooners“. Þrátt fyrir að hún leiki Ameríkana í þáttunum talaði hún með miklum áströlskum hreim í „Chuck Versus the Ex“.

Einkalíf 
Yvonee átti í sambandi við ástralska leikarann Matt Doran á árunum 2006-2007.

Árið 2009 varð hún í 94. sæti á lista Maxim yfir 100 heitustu konur í heimi.

Hlutverk

Kvikmyndir

Sjónvarp

Heimildir 

Strahovski, Yvonne
Sarah Lancaster

{{Leikari
| name = Sarah Lancaster
| image = Sarah Lancaster by Gage Skidmore.jpg
| imagesize = 250px
| caption = 	
| birthdate = 
| deathdate = 
| location =  Kansas, USA
| birthname = Sarah Beth Lancaster
| notable role = Rachel í Saved By the Bell: New ClassMadison Kellner í EverwoodEllie Bartowski-Woodcomb í Chuck.
}}Sarah Beth Lancaster''' (fædd 12. febrúar 1980) er bandarísk leikkona. Hún er þekkt fyrir hlutverk sín sem Rachel í Saved By The Bell: New Class og sem Madison Kellner í Everwood. Hún var einnig gestaleikari í Scrubs sem Lisa-í-gjafabúðinni sem JD var hrifinn af — hún lék einnig Marjorie í What About Brian. Árið 2005 lék hún í sjónvarpsmyndinni Living With the Enemy með Mark Humphrey. 

Frá 2007-2012 lék Lancaster aukahlutverk í þáttaröðinni Chuck sem Dr. Eleanor „Ellie“ Bartowski-Woodcomb.

Æviágrip 
Sarah var fædd og uppalin í Overland Park í Kansas með yngri bríður sínum Daniel og foreldrunum Barböru og Michael sem voru húsmóðir og fasteignasali. Starf Michaels flutti þau svo til Mission Viejo í Kaliforníu þar sem Sarah tók tíma í kvikmynda- og sjónvarpsleik hjá R.J. Adams.

Hæfileikar Söruh redduðu henni umboðsmanni sem hjálpaði 13 ára Söruh að landa hlutverki Rachel í Saved by the Bell: The New Class árið 1993. Á þessum tíma var henni kennt á tökustað og tók hún tíma í háskóla Kaliforníu til þess að flýta útskrift sinni úr menntaskóla. Eftir útskrift flutti hún til Los Angeles til að láta reyna á leiklistarferilinn.

Sarah landaði gestahlutverkunum í þáttum eins og: Sabrinu - unglinsnorninni, Vík Milli Vina (Dawson's Creek), That '70s Show, Scrubs og CSI: Crime Scene Investigation. Hún fékk einnig aukahlutverk í þáttunum Everwood (sem Madison Kellner sem Ephram verður hrifinn af) og Boston Public.

Lancaster lék einnig afbrýðissama kærustu sem verður raðmorðingi í kvikmyndinni Lovers Lane.

Ýmis fróðleikur um Söruh Lancaster 
Aðrir hæfileikar Söruh eru meðal annars átta ára þjálfun í djass- og funk-dansi.

Sarah er ekkert skyld leikaranum Burt Lancaster en hún viðurkennir að hafa verið oft spurð um þetta.

Hún segir að eftir að hafa alist upp í Kansas hafi hún orðið aðdáandi Jayhawks-körfuboltaliðsins. Lancaster segir að henni hafi alltaf verið alveg sama um fótboltaliðið en hún hafi gerst aðdáandi árið 2008.

Hún segist hafa tattú en viðurkennir að vera of feimin til þess að segja hvar það er.

Heimildir  

Bandarískir leikarar
Adam Baldwin

Adam Baldwin (fæddur 27. febrúar 1962) er bandarískur leikari. Hann er þekktur fyrir hlutverk sín sem Animal Mother í Full Metal Jacket, Ricky Linderman í My Bodyguard, Knowle Rohrer í The X-Files, Jayne Cobb í Firefly, Marcus Hamilton í Angel og sem John Casey í gamanþáttaröðinni Chuck. Hann er ekkert skyldur Baldwin-bræðrunum.

Umfjöllun

Æska 
Balwin fæddist í Chicago í Illinois. Hann gekk í New Trie Township miskólann í Winnetka í Illinois og vann einu sinni fyrir sér sem vörubílstjóri.

Ferill 
Eftir að hafa birst í fjölmörgum myndum síðan 1980, hefur Baldwin vakið athygli í hlutverkum eins og Ricky Linderman í My Bodyguard (1980) og stærri hlutverkum eins og í D.C. Cab (1983), Full Metal Jacket (1987), Independence Day (1996) og Serenity (síðan 2005).

Önnur verk hans eru meðal annars Radio Flyer (1992), From the Earth to the Moon (1998), The X-Files (Knowle Rohrer), Smoke Jumpers (1996), The Cape, Men in Black: The Series, Stargate SG-1, Angel, The Inside, NCIS og endurgerðinni frá 2005 á Poseidon ævintýrinu. Hann lék einnig í sjónvarpsþáttaröðinni Day Break sem Chad Shelten árið 2006.

Baldwin vann SyFy-verðlaunin árið 2006 fyrir besta leikara í aukahlutverki í hlutverki sínu sem Jayne Cobb í sjónvarpsþættinum Firefly.

Hlutverk

Kvikmyndir 
 My Bodyguard (1980)
 Ordinary People (1980)
 D.C. Cab (1983)
 Reckless (1984)
 Poison Ivy (1985)
 Full Metal Jacket (1987)
 The Chocolate War (1988)
 Cohen and Tate (1989)
 Next of Kin (1989)
 Predator 2 (1990)
 Guilty by Suspicion (1991)
 Radio Flyer (1992)
 Deadbolt (1992)
 Where the Day Takes You (1992)
 Cold Sweat (1993)
 Wyatt Earp (1994)
 Trade Off (1995)
 Independence Day (1996)
 Smoke Jumpers (1996)
 Gargantua (1998)
 The Patriot (2000)
 Double Bang (2001)
 Jackpot (2001)
 Control Factor (2002)
 Betrayal (2003)
 Evil Eyes (2004)
 The Poseidon Adventure (2005)
 Serenity (2005)
 Sands of Oblivion (2007)
 Drillbit Taylor (2008)
 Gospel Hill (2008) (as Carl Herrod)

Sjónvarpsþættir/Talsetning 
 The Outer Limits (1998) (Major James Bowen)
 From the Earth to the Moon: Þáttur 9: Miles and Miles (1998)
 Bones
 The Inside (Danny Love)
 Firefly (2002-2003) (Jayne Cobb)
 Jackie Chan Adventures (Finn)
 Angel (Marcus Hamilton)
 The X-Files (Knowle Rohrer/Supersoldier)
 Men in Black: The Series
 Justice League Unlimited (Jonah Hex) (Hal Jordan)
 Day Break
 Stargate SG-1 (Col. Dave Dixon)
 NCIS „A Weak Link“ - Cmdr. Michael Rainer (2004)
 VR.5
 Invader Zim (Shloogorgh Customer)
 Chuck (NSA-fulltrúi John Casey)
 Superman: Doomsday
 Halo 3
 Half-Life 2: Episode Two
 The Cape (Col. Jack Riles)
 JAG „Good Intentions“ - Michael Rainer (2004)
 CSI: NY „Hostage“ - Brett Dunbar (2008)
 CSI: Miami „Dead Woman Walking“ - De Soto, Radiation Man #1 (2003)
 Halo 3: ODST Dutch
 Mass Effect 2 (Kal'Reegar)

Heimildir 

Baldwin, Adam
Ryan McPartlin

{{Leikari
| name = Ryan McPartlin
| image = Ryan McPartlin by Gage Skidmore.jpg‎ 
| imagesize = 200px
| caption = 	
| birthdate = 
| deathdate = 
| location =  Chicago, Illinois, USA
| birthname = Ryan McPartlin
| notable role = Capt. Awesome í Chuck
}}Ryan McPartlin''' (fæddur 3. júlí 1975 í Chicago, Illinois) er bandarískur leikari.

Æska 
Ryan er fæddur og uppalinn af Steve og Lois McPartlin í Geln Ellyn í Illinois (úthverfi Chicago). McPartlin útskrifaðist með gráðu í framkomu frá háskólanum í Illinois. Hann var meðlimur Fighting Illini fótboltaliðsins og var verðlaunaður fyrir að spila árið 1994.

Eftir útskrift ákvað Ryan að eyða sex mánuðum í Ástralíu og Nýja Sjálandi til þess að uppgvöta heiminn og ákveða hvað hann ætlaði að gera í framhaldinu. Hann komst að því að hann vildi verða leikari, svo hann flutti til Suður-Kaliforníu til að láta draum sinn rætast.

Ferill 
Ryan varði nokkrum árum í það að vera Abercrombie & Fitch-módel.

Fyrsta leiklistarhlutverk Ryans var í The Nanny með Fran Drescher. McPartlin hefur verið best þekktur fyrir hlutverk sitt sem Hank Bennett í sápuóperunni Passions en hann kom í staðinn fyrir Dalton James frá apríl 2001 til apríl 2004. 

McPartlin vann með Drescher aftur sem Riley Martin í gamanþættinum Living With Fran. Hann lék miklu yngri kærasta. McPartlin fór í áheyrnarprufu fyrir hlutverk Clark Kent/Superman í nýju kvikmyndinni Superman Returns en fékk ekki hlutverkið.

Frá 2007-2012 lék hann Devon „Captein Awesome“ Woodcomb í Chuck.

Einkalíf 
Ryan McPatlin er viðurkenndur einkaþjálfari.

Hann hefur verið giftur leikkonunni Danielle Kirlin síðan 26. október 2002.

McPartlin, Ryan
Ránargata

Ránargata er íbúagata í Gamla Vesturbænum. Gatan liggur frá Garðastræti í austri til Framnesvegar í vestri. Götuna skera Ægisgata, Stýrimannastígur og Bræðraborgarstígur. Við götuna eru um 50 hús, bæði einbýlishús og fjölbýlishús. 

Götur í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
B.Ed.

Bachelor of Education (skammstafað B.Ed.) er háskólagráða sem er veitt að loknu þriggja eða fjögurra ára löngu námi á grunnstigi, það er á fyrsta stigi háskólanáms. Gráðan er veitt að loknu námi í kennsluvísindum.

Námsgráður
Þrændalög

Þrændalög (norska: Trøndelag) er landshluti í Noregi sem var skipt í tvö fylki: Suður-Þrændalög og Norður-Þrændalög, en sameinuðust aftur í eitt fylki 1. janúar 2018. Þrændalög eru 41.262 ferkílómetrar að stærð (12,7 % af flatarmáli Noregs) og þar bjuggu um 455.000 árið 2017. Þéttleiki byggðar er tæplega 10 íbúar á ferkílómetra.

Að fornu var nafnið Þrándheimur einnig notað um byggðirnar umhverfis Þrándheimsfjörðinn. Fyrri liðurinn, „Þrándur“, getur verið mannsnafn, en vísar líklega frekar til fólksins sem bjó þar, sem var kallað Þrændir. Nafnið „Þrændalög“ er dregið af því að þetta varð snemma sameiginlegt stjórnsýslusvæði, með sameiginlega löggjöf. Danalög á Englandi er hliðstæð nafngift.

Stundum er talað um Þrændalög sem Mið-Noreg, því að landshlutinn er mitt á milli Norður-Noregs og Suður-Noregs. Suður-Noregur skiptist svo í Austurlandið, Suðurlandið og Vesturlandið. Vegna landfræðilegrar legu og að nokkru leyti sameiginlegrar stjórnsýslu eru landshlutarnir Norðmæri og Raumsdalur hluti af Mið-Noregi, en Sunnmæri telst hluti af Vesturlandinu og þar með Suður-Noregi.

Óopinber höfuðborg Þrændalaga er Þrándheimur í Suður-Þrændalögum, sem að fornu hét Niðarós. Í Þrændalögum og á Norðmæri tala menn sérstaka mállýsku af norsku.

Heimild 
 

Fylki Noregs
Þrændalög
Dave Allen

David Tynan O'Mahoney (6. júlí 1936 – 10. mars 2005) betur þekktur sem Dave Allen, var írskur skemmtikraftur. Hann gerði nokkrar sjónvarpsþáttaraðir fyrir Channel 9 í Ástralíu, og ITV og BBC í Bretlandi. Þættirnir voru blanda af uppistandi hans sjálfs og leiknum grínatriðum. Þessir þættir nutu gríðarlegra vinsælda og höfðu mikil áhrif á breska gamanþætti seinni tíma. Hann var þekktastur fyrir að sitja jakkafataklæddur í háum stól með sígarettu og viskýglas við hendina meðan hann sagði brandara. Hann var yfirlýstur trúleysingi og brandararnir snerust oft um kaþólsku kirkjuna og ensku biskupakirkjuna.

Írskir skemmtikraftar
Írskir sjónvarpsmenn
Port Vila

Port Vila er höfuðborg og stærsta borg Vanúatú. Hún stendur á suðurströnd eyjarinnar Efate í sýslunni Shefa. Íbúafjöldi árið 1999 var um 30 þúsund. 

Aðalatvinnugreinar í Port Vila eru landbúnaður og fiskveiðar þótt ferðaþjónusta, einkum frá Nýja Sjálandi og Ástralíu, fari vaxandi.

Vanúatú
Höfuðborgir í Eyjaálfu
Frosta

Frosta er byggðarlag, skagi og sveitarfélag í Norður-Þrændalögum. Að austan liggur Frosta að sveitarfélaginu Levanger. 

Á Frostu var að fornu eitt af fjórum landshlutaþingum í Noregi: Frostaþing. Það var í grennd við bæinn Lögtún. Þar er steinkirkja frá því um 1500, en áður var þar timburkirkja sem notuð var við þinghaldið.

Við vesturodda Frostu er eyjan Tötra í Þrándheimsfirði, milli Frostu og Leksvik. Norðarlega á eynni eru rústirnar af Tötru-klaustri, sem stofnað var 1207. Sunnar á eynni var árið 1999 ákveðið að stofna nunnuklaustur. Hornsteinninn var lagður árið 2003, og klaustrið tekið í notkun sumarið 2006.

Frosta í tölum 
 Flatarmál: 75 km²
 Ræktað land: 23 km²
 Nytjaskógar: 31 km²
 Mannfjöldi: 2.466 (1. janúar 2008)
 Hæsti staður: Storheia, 368 m y.s.

Skipting atvinnugreina (1980) 
 Landbúnaður, skógrækt, fiskveiðar: 45 %
 Iðnaður: 9 %
 Byggingariðnaður: 7 %
 Verslun: 9 %
 Samgöngur: 6 %
 Aðrar þjónustugreinar: 24 %

Heimild

Tenglar 
 Vefsíða sveitarfélagsins
 Heimasíða nunnuklaustursins á Tötru

Bæir í Þrændalögum
Sveitarfélög í Noregi
Tonkinflói

Tonkinflói er grunnt hafsvæði í Suður-Kínahafi sem markast af Víetnam í vestri, Kína í norðri og kínversku eynni Hainan í suðri. Nafn flóans er dregið af nafni víetnamska héraðsins Tonkin. Tonkinflói er aðeins um 60 metra djúpur en 90.000 ferkílómetrar að stærð. Rauðá rennur út í flóann. Helstu borgir eru Haiphong í Víetnam, Beihai á meginlandi Kína og Haikou á Hainan.

Landafræði Kína
Landafræði Víetnam
Suður-Kínahaf
Suðaustur-Evrópa

Suðaustur-Evrópa er heimshluti sem er tiltölulega nýlega farið að tala um í Evrópu. Orðið var upphaflega notað yfir Balkanlöndin þar sem nafn Balkanskagans þótti hafa neikvæðar tilvísanir. Síðan þá hefur þetta heiti verið víkkað út og nær nú einnig yfir Kýpur, Evrópuhluta Tyrklands, Rúmeníu og Moldóvu sem ekki var hefð fyrir því að tala um sem Balkanlönd áður.

Í þessari stækkuðu mynd nær Suðaustur-Evrópa yfir þau svæði sem Tyrkjaveldi réði í Evrópu þegar það var sem stærst.

Upphaflega skilgreiningin nær því aðeins yfir Balkanlöndin:
 Albanía
 Bosnía og Hersegóvína
 Búlgaría
 Grikkland
 Kósóvó
 Króatía
 Norður-Makedónía
 Serbía
 Slóvenía
 Svartfjallaland

En síðustu ár hefur hún oft verið látin ná yfir eftirtalin lönd að auki:
 Kýpur
 Moldóva
 Rúmenía
 Tyrkland (að hluta)

Ungverjaland og Úkraína eru sjaldnar talin með í þessum heimshluta. Algengara er að telja Ungverjaland til Mið-Evrópu og Úkraínu til Austur-Evrópu. Kákasuslöndin eru líka yfirleitt talin til Austur-Evrópu fremur en Suðaustur-Evrópu.

Heimshlutar
Fáni Bandaríkjanna

Fáni Bandaríkjanna samanstendur af sjö láréttum rauðum línum með sex hvítum línum inni á milli og bláum rétthyrningi í efra horninu alsettum fimmtíu hvítum stjörnum. Stjörnurnar tákna fimmtíu fylki Bandaríkjanna og línurnar þrettán tákna upprunalegu nýlendurnar þrettán sem risu gegn bresku krúnunni og mynduðu Bandaríkin. Fáninn er einnig kallaður Stars and Stripes, Old Glory og The Star-Spangled Banner (sem er einnig nafn þjóðsöngs landsins).

Uppruni Fánans 

Fáninn er byggður á fána 13 nýlendana undir Bretum en var fáninn eiginlega eins og núverandi fáninn nema með breska fánann í horninu í staðinn fyrir stjörnunar. Núverandi hönnunin var tekinn upp árið 1776 við stofnun þjóðarinnar.
Bandaríkin
Þjóðartákn Bandaríkjanna
Ruðningsáhrif

Ruðningsáhrif er hugtak í hagfræði og er haft um veiklun atvinnugreina á tilteknu svæði við það að þar hefst atvinnurekstur sem hinn eldri getur ekki keppt við í launum o.fl. Hugtakið er nýlegt, en dæmi um ruðningsáhrif leynast víða í fortíðinni, t.d. þegar uppsveifla í sjávarútvegi olli því á Íslandi að gengi krónunnar hækkaði upp úr öllu valdi og strádrap iðnaðinn. Sams konar áhrif eru talin hafa rutt bændafólki úr sveit til útgerðarbæjanna, en í bæjunum var verðmætasköpun meiri og þar með hægt að standa undir betri launakjörum og lífskjörum en í sveitinni. Á Íslandi telja sumir einnig að fjárfestingar í iðnaði séu taldar undirrót hás gengis sem dregur úr starfsemi í útflutnings- og samkeppnisgreinum. Ruðningsáhrif eru stundum eignuð stóriðjuframkvæmdum og áhrifum þeirra en flest bendir til þess að innstreymi fjármagns vegna þessara miklu fjárfestinga sé einungis hluti af skýringunni. 

Hagfræði
Lily Aldrin

Lily Aldrin er persóna í sjónvarpsþáttunum How I Met Your Mother og er hugarfóstur Carter Bays og Craig Thomas. Hún er leikin af bandarísku leikkonunni Alyson Hannigan. Hún er eiginkona Marshall Eriksen og er besta vinkona Robin Scherbatsky. Lily er leikskólakennari og listmálari.

How I Met Your Mother