alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Musterisriddarar

Musterisriddarar (latína: Pauperes commilitones Christi Templique Solomonici) voru ein þekktasta regla kristinna riddara á miðöldum og voru við líði í um tvær aldir.

Upphaf 
Reglan var upphaflega stofnuð í Jerúsalem 1118 til að veita pílagrímum sem lagt höfðu leið sína til Landsins helga vernd og voru það nokkrir franskir riddarar sem stóðu fyrir því. Þeir fengu bækistöðvar á Musterishæðinni í Jerúsalem, í Al Aqsa-moskunni, sem þeir kölluðu Musteri Salómons, og fengu nafn sitt af þessu. Kaþólska kirkjan viðurkenndi regluna um 1129 og eftir það varð hún fljótt fjölmenn og valdamikil. Frá 1139 voru Musterisriddarar undanþegnir sköttum, höfðu frelsi til að fara yfir öll landamæri og lutu páfanum einum.

Hermenn og fjármálamenn 
Musterisriddarar voru einhverjir færustu bardagamenn krossferðanna og reistu virki víða um Evrópu og í Landinu helga en þó sinntu tiltölulega fáir þeirra hermennsku, margir meðlimir reglunnar helguðu sig fjármálastarfsemi fremur en hernaði og má segja að hún hafi rekið eins konar alþjóðlegt bankakerfi. Algengt var að aðalsmenn sem héldu af stað í krossferð eða pílagrímsferð fælu reglunni að sjá um eigur sínar á meðan og fengju í heldur skjöl sem þeir gátu notað í Landinu helga til að fá afhent lausafé hjá fulltrúum reglunnar þar. Reglan hafði af þessu mjög góðar tekjur og keypti lönd og eignir víða um Evrópu, stundaði verslun og átti kaupskip. Sagt hefur verið að regla Musterisriddara hafi í raun verið fyrsta alþjóðafyrirtækið.

Endalok 

Tilvera reglunnar var nátengd krossferðunum og þegar kristnir menn misstu fótfestu í Landinu helga dró úr stuðningi við hana. Musterisriddarar misstu síðustu ítök sín þar árið 1291 og urðu þá að færa sig alfarið til Evrópu. Ýmiss konar orðrómur um launhelgar reglunnar komst á kreik og kveikti tortryggni í hennar garð og það notfærði Filippus 4. Frakkakonungur sér en hann var stórskuldugur við regluna. Árið 1307 hóf hann ofsóknir gegn Musterisriddurum í Frakklandi, lét handtaka þá, pynta og brenna á báli. Ofsóknirnar hófust föstudaginn 13. október og er sagt að þangað sé að leita skýringar á því að föstudagurinn 13. er talinn óheilladagur. 

Filippus beitti svo Klemens V páfa þrýstingi og fékk hann til að banna regluna árið 1312, enda ágirntust bæði kóngur og páfi hinar miklu eignir reglunnar. Í framhaldi af því voru Musterisriddarar í öðrum löndum Evrópu ýmist handteknir (en fæstir þó dæmdir), teknir inn í aðrar reglur eða settir á eftirlaun. Því hefur þó líka verið haldið fram að hluti reglunnar hafi farið í felur, flúið til Bretlandseyja og starfað þar sem leyniregla sem hafi smám saman orðið að Frímúrarareglunni.

Síðasti stórmeistarinn 
Æðsti foringi Musterisriddara bar nafnbótina stórmeistari. Sá sem valinn var til þess embættis gengdi því til æviloka og margir stórmeistarar leiddu menn sína til orrustu og féllu fyrir óvinahendi.

Síðasti stórmeistarinn var Jacques de Molay, sem var handtekinn 13. október 1307 og píndur til að játa á sig guðlast en dró játningar sínar síðar til baka. Hann var hafður í haldi næstu árin og brenndur á báli í mars 1314. Hann var þá um sjötugt.

Heimildir 
 
 

Riddarareglur
Habsborgarar

Habsborgarar eru ein af mikilvægustu konungsættum Evrópu. Habsborgarar ríktu sem keisarar yfir Heilaga rómverska ríkinu frá 1438 til 1740. Auk þess ríktu þeir yfir Austurríska keisaradæminu og Spænska heimsveldinu. Ættin er upprunalega frá Sviss en heimaland þeirra var í Austurríki frá 13. öld til 1918 þegar Austurríska keisaradæmið var lagt niður. Ættin varð heimsveldi á hátindi sínum þegar Karl 1. Spánarkonungur varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis 1519. Hann sagði síðar af sér keisaratigninni 1521 en við það klofnaði veldi ættarinnar í lönd spænsku Habsborgara og austurrísku Habsborgara. Á Spáni dó ættin út við lát Karls 2. Spánarkonungs. Árið 1806 var Heilaga rómverska ríkið lagt niður af Napóleon Bónaparte en skömmu áður hafði Frans 2. lýst sig Austurríkiskeisara. Þetta keisaraveldi hrundi við lok Fyrri heimsstyrjaldar en síðasti keisarinn, Karl 1. sagði þó aldrei formlega af sér. Sonur hans Otto von Habsburg hafnaði nauðugur tilkalli sínu til krúnunnar 1961. 

 
Evrópskar konungsættir
Keisarar hins Heilaga rómverska ríkis
Prentvél

Prentvél er tæki notað til að flytja blek yfir á yfirborð eins og pappír með aðferðinni sem kallast prentun. Vélin þrýstir prentplötu þar sem blek hefur verið borið á niður á pappír til þess að skapa mynd. Í fyrstu voru prentvélar notaðar aðallega til að prenta texta en í dag eru þær notaðar til alls konar prentunar. Hún er talin einn áhrifamesti uppfinningur annars árþúsunds og í kjölfar hennar fylgdi samskiptabyltingin sem hafði mikil áhríf á skilningi fólks um veröldina.

Fyrsta prentvélin var sett saman af Johani Gutenberg árið 1440 og hún var byggð á skrúfuprentvélum sem voru í notkun á þeim tíma. Gutenberg var gullsmiður en þróaði fullkomið prentunarkerfi sem fór fram úr hverju stigi þáverandi prentunaraðferðar. Til þess að gera það bætti hann við þáverandi tækni og fann upp nýja tækni sjálfur. Hann fann upp stafmót sem gerði hægt að framleiða laust letur í fyrsta sinn. Með lausu letri varð prentunaraðferðin miklu styttri og einfaldari og varð hægt að fjöldaframleiða bækur í fyrsta sinn.

Á tíma endurreisnar gæti dæmigerð prentvél prentað um 3.600 blaðsíður á degi, miðað við um 2.000 blaðsíður með handprentun en aðeins fáeinar með handskrift. Bækur eftir vinsæla rithöfunda eins og Marteinn Lúther og Desiderius Erasmus fengust í þúsundum eintaka í fyrsta sinn. Gutenberg fann upp prentvélina í Mainz í Þýskalandi og þaðan hafði hún borist til tæplega tveggja hundrað evrópskra borga í tólf löndum innan tveggja áratuga. Fyrir 1500 höfðu yfir tuttugu milljónir binda verið prentuð í Vestur-Evrópu með prentvélum en fyrir 16. öldina hafði prentvélin borist víðar og þá höfðu um 150–200 milljónir binda verið prentuð.

Í dag eru nútímalegir prentarar algengir í skólum, vinnustöðum og á heimilum og gera það að verkum að auðvelt er að framleiða fjölfaldað efni.

Tengt efni 
 Prentun
 Prentari
 Steinprentun
 Offsetprentun

Heimildir 

Prentun

de:Druckmaschine
Rafskaut

Tengipunktur, skaut, póll eða raftengi fyrir samtengingu við önnur raftæki, rafeindatæki og/eða -íhluti. Getur auk tengipunktsins einnig átt við rafleiðandi hlut, sem settur er inn í ólíkt rafleiðandi umhverfi, svo sem rafvökva, jarðveg eða jörð (sbr. jarðskaut).

Gengur undir ýmsum nöfnum:

for->, plús->, já->  ->skaut, eða ->póll; anóða.

bak->, mínus->, nei->  ->skaut eða ->póll; katóða.

Tengt efni
 For- og bakskaut

Tilvísun 
 
Rafmagn
Skaut

Skaut er getur haft merkingarnar:

Heimskaut eða póll (jarð- eða stjarnfræðilega).
Segulskaut (jarð-, stjarn- og/eða raffræðilega).
Rafskaut, raftengi eða póll (raffræðilega).
Jarðskaut.

Aðgreiningarsíður
Mary Elizabeth Winstead

Mary Elizabeth Winstead (fædd 28. nóvember 1984) er bandarísk leikkona.

Kvikmyndir

Tilvísanir 

Bandarískir leikarar
Sundhöll Seyðisfjarðar

Sundhöll Seyðisfjarðar var byggð árið 1948 og var teiknuð af Guðjóni Samúelssyni húsameistara ríkisins. Hún var formlega opnuð 8. júlí 1948.

Tenglar 
 Heimasíða Sundhallar Seyðisfjarðar 

Sundlaugar á Austurlandi
Byggingar eftir Guðjón Samúelsson
Síður sem þurfa hnit
Sundhallir
Austurríska erfðastríðið

Austurríska erfðastríðið var styrjöld eða röð stríða sem háð voru á árunum 1740-1748. Flest lönd Evrópu drógust inn í stríðið en það barst einnig til Norður-Ameríku.

Orsakir 
Stríðið var sagt háð vegna þess að María Teresa af Austurríki tók við völdum þegar Karl 6. faðir hennar lést, en því var mótmælt af ýmsum á þeirri forsendu að konur ættu ekki erfðarétt í ríkjum Habsborgara. Raunveruleg ástæða stríðsins var þó barátta um yfirráð í Evrópu, þar sem Prússar og Frakkar tóku saman höndum til að hnekkja veldi Habsborgara. Á meðal bandamanna Austurríkismanna voru Bretar og Hollendingar en kjörfurstinn af Bæjaralandi studdi Prússa og Frakka. Stríðinu lauk 1748 með friðarsamningum í Aix-la-Chapelle.

Karl 6. dó 1740 og María Teresa varð þá drottning Ungverjalands, Króatíu og Bæheims, erkihertogaynja af Austurríki og hertogaynja af Parma. Í þessum löndum höfðu lengi gilt svonefnd salísk lög, sem kváðu á um að kona gæti ekki erft lendur eða ríki, en Karl 6. hafði gefið út tilskipun árið 1713, þegar hann sá fram á að óvíst væri að honum yrði sonar auðið, þess efnis að kvenkyns afkomendur hans gætu erft ríki hans, og hafði fengið flest þýsku ríkin til að samþykkja þetta. Hins vegar kom aldrei til greina að María Teresa tæki við keisaradæminu af honum. Hugmynd Karls var að eiginmaður henanr, Frans Stefán, yrði kjörinn keisari.

Stríðið 
Friðrik mikli Prússakonungur rauf samkomulagið með innrás í Slésíu 16. desember 1740 og lagði héraðið undir sig. Hann gerði bandalag við Frakka og kjörfurstann af Bæjaralandi, sem kosinn var keisari sem Karl 7. árið 1742, og herir allra ríkjanna réðust til atlögu við Austurríkismenn. Bretar, Hollendingar og fleiri veittu Maríu Teresu stuðning og næstu árin var barist víða í Mið-Evrópu og veitti ýmsum betur. Karl 7. lést snemma árs 1745 og Maríu Teresu tókst að koma því í kring að eiginmaður hennar var kjörinn keisari sem Frans 1. sama ár en stríðið hélt áfram í Evrópu og barst einnig víða um heim þangað sem hin stríðandi ríki áttu nýlendur, svo sem til Karíbahafs, Norður-Ameríku og Indlands.

Endalok 
Stríðinu lauk með friðarsamningum 18. október 1748 og tókst Maríu Teresu að mestu að halda því sem hún hafði haft þegar stríðið hófst en varð þó að sætta sig við hernám Prússa á Slésíu og má segja að það hafi að nokkru orðið kveikjan að Sjö ára stríðinu síðar.

Heimildir 
 

Saga Austurríkis
Stríð í Evrópu
Stríð á 18. öld
Jantelögin

Jantelögin (danska og norska: Janteloven, sænska: Jantelagen) er hugtak sem notað er á Norðurlöndum og lýsir ákveðnu hugarfari og hegðun sem hópar nota til þess að  viðhalda fylgispekt. Jantelögin eru hugarsmíð dansk-norska rithöfundarins Aksel Sandemose en þau koma fram í skáldsögu hans En flyktning krysser sitt spor. Jantelögin sem eru 10 talsins eru svohljóðandi:

Þú skalt ekki halda að þú sért eitthvað.
Þú skalt ekki halda að þú sért jafngóður og við.
Þú skalt ekki halda að þú sért skynsamari en við.
Þú skalt ekki ímynda þér að þú sért betri en við.
Þú skalt ekki halda að þú vitir meira en við.
Þú skalt ekki halda að þú sért okkur fremri.
Þú skalt ekki halda að þú getir eitthvað.
Þú skalt ekki hlæja að okkur.
Þú skalt ekki halda að nokkur kæri sig um þig.
Þú skalt ekki halda að þú getir kennt okkur eitthvað.

Bærinn Jante í En flyktning krysser sitt spor er byggður á fæðingarstað Sandemose, Nykøbing Mors á Norður-Jótlandi. Sandemose var þó ekki á þeirri skoðun að Jantelögin einskorðuðust við Nykøbing Mors eða Danmörku, þvert á móti taldi hann Jantelögin ekki einskorðast við smábæi og eiga við hvar sem er í heiminum.

Tilvísanir 

Norðurlönd
Blöndudalur

Blöndudalur er dalur í Austur-Húnavatnssýslu, næstaustastur húnvetnsku dalanna, og má segja að hann sé framhald af Langadal og taki við þar sem Svartá sameinast Blöndu úr austri. 

Áin Blanda rennur eftir Blöndudal. Dalurinn er fremur djúpur og þröngur, þótt engin eiginleg fjöll liggi að honum, og þar er lítið um undirlendi en hann er vel gróinn, víða upp á brúnir. Dalurinn skerst langt inn í heiðarnar og er fremri hluti hans óbyggður og telst til afréttarinnar. Heiðin austan Blöndu kallast Eyvindarstaðaheiði en vestan árinnar er Auðkúluheiði. Fremsta drag dalsins kallast Rugludalur, grunnur og grösugur dalur þar sem áður var bærinn Rugludalur. Hann er nú í eyði en hefur lengi verið í eigu hreppsfélagsins, er afgirtur og hefur verið nýttur af nokkrum bæjum í dölunum. Blöndudalur er veðursæll og þar eru margar góðar bújarðir. Af þeim má nefna Höllustaði, Guðlaugsstaði og Löngumýri. Bollastaðir og Eyvindarstaðir er innstu jarðir austan ár og hafa lengi talist til vildisjarða. Hengibrú er á Blöndu í neðanverðum dalnum.

Dalurinn skiptist áður milli tveggja sveitarfélaga, austurhlutinn tilheyrði Bólstaðarhlíðarhreppi en vesturhluti dalsins var í Svínavatnshreppi. Nú er allur dalurinn hluti af Húnavatnshreppi. Kirkjustaður og prestssetur var áður í Blöndudalshólum og áttu bæirnir austan ár og þrír fremstu bæir vestan ár þangað kirkjusókn. Kirkjan var lögð af árið 1880 og prestssetrið fluttist að Bergsstöðum í Svartárdal.

Heimildir 
 
 

Austur-Húnavatnssýsla
Dalir á Íslandi
Nýnorræn matargerð

Nýnorræn matargerð er stefna í matargerðarlist sem gengur út á að nýta hefðir og hráefni norrænnar matargerðar til að skapa nýjan, hollan og umhverfisvænan mat. Uppruna nýnorræna eldhússins má rekja til sjónvarpsþáttanna New Scandinavian Cooking sem voru framleiddir af norska fyrirtækinu Tellus Works og sýndir frá 2003. Þáttastjórnendur voru Tina Nordström frá Svíþjóð, Andreas Viestad frá Noregi og Claus Meyer frá Danmörku. Í þáttunum ferðuðust þau til afskekktra staða á Norðurlöndunum og elduðu mat úr staðbundnum hráefnum, berjum, jurtum, fiski og villibráð. Sama ár stofnuðu Claus Meyer og René Redzepi veitingastaðinn Noma í Kaupmannahöfn sem lagði áherslu á árstíðabundið og staðbundið hráefni. Noma stóð fyrir fjölsóttu málþingi um norræna matargerð þetta ár og við það tækifæri var samin „stefnuyfirlýsing nýnorrænnar matargerðar“. Árið 2005 tók Norræna ráðherranefndin stefnuna upp á sína arma. Í stefnunni er lögð áhersla á ferskt, staðbundið hráefni sem er einkennandi fyrir náttúru Norðurlandanna og sem er aflað á umhverfisvænan hátt. Nýnorræna eldhúsið er undir áhrifum frá Slow Food-hreyfingunni, efnafræðilegri matargerð og hugmyndum um hollustu lítið unnins hráefnis og kosti þess að versla á bændamörkuðum.

Tenglar
 Vefur ráðherranefndarinnar um nýnorræna eldhúsið
 Stefnuyfirlýsing nýnorræna eldhússins á vef Norðurlandaráðs

Norræn matargerð
Stefnur í matargerðarlist
Bakkatjörn

Bakkatjörn er tjörn á Seltjarnarnesi. Tjörnin var áður sjávarlón. Í nágrenni tjarnarinnar eru hringir í landslagi.

Heimild 
 Seltjarnarnes (ferlir.is)

Seltjarnarnes
Stöðuvötn á Íslandi
Valhúsahæð

Valhúsahæð er hæð á Seltjarnarnesi. Hæsti staðurinn er 31 m. Hæðin var friðlýst árið 1998. Á hæðinni er rákað berg eftir ísaldarjökul. Hæðin ber nafn sitt af húsum sem fyrr á öldum geymdu veiðifálka Danakonungs. Þar má einnig finna minjar sem tengjast hersetu í seinni heimstyrjöldinni.
 
Á hæðinni er knattspyrnuæfingavöllur og frisbígolfvöllur.

Eitt og annað 
 Ljóðið Passíusálmur nr. 51 eftir Stein Steinarr hefst þannig: Á Valhúsahæðini / er verið að krossfesta mann. / Og fólkið kaupir sér far / með strætisvagninum / til þess að horfa á hann.

Heimild 
Fróðleikur um friðlýst svæði (Valhúsahæð)

Friðlýst svæði á Íslandi
Seltjarnarnes
Hæðir á Íslandi
Íslensk kjötsúpa

Íslensk kjötsúpa getur einnig átt við hljómplötu og sjónvarpsþátt.
Íslensk kjötsúpa eða bara kjötsúpa er matarmikil súpa úr lambakjöti og grænmeti. Algengast er að í súpunni séu kartöflur, gulrófur, gulrætur og hvítkál en aðrar grænmetistegundir eru einnig notaðar, svo sem laukur og blaðlaukur, og hún er bragðbætt með þurrkuðum súpujurtum og stundum kjötkrafti. Oft eru notuð grjón í súpuna, svo sem hrísgrjón, hafragrjón eða bygggrjón.

Fyrr á öldum var kindakjöt sem borðað var nýtt oftast soðið í súpu sem gjarna var bragðbætt með mjólkursýru. Þá var ekkert grænmeti í súpunni en oftast eitthvert kornmeti, framan af yfirleitt bygg en þegar hafragrjón og hrísgrjón fóru að flytjast til landsins voru þau einnig notuð. Sumstaðar var dálítið af súru skyri sett út í súpuna. Innfluttar súpujurtablöndur komu svo til sögunnar seint á 19. öld og um svipað leyti var farið að nota grænmeti í súpuna, einkum kartöflur og rófur.

Nýtt lamba- og kindakjöt var ekki eina kjötið sem notað var í súpu. Saltkjöt var oft notað og stundum nauta- og kálfakjöt, svo og hrossakjöt. Yfirleitt er notað kjöt af bóg, framhrygg eða bringu, sagað í fremur stóra bita (súpukjöt). 

Kjötsúpa var oft sunnudags- eða veislumatur og stundum jólamatur en nú er hún fremur hversdagsmatur og jafnvel hægt að fá pakkasúpu frá Toro sem kallast Íslensk kjötsúpa. Mörgum finnst súpan vera gott dæmi um hefðbundna íslenska matargerð og þegar Íslendingar erlendis eiga að kynna íslenska matargerð fyrir útlendingum elda þeir oft kjötsúpu.

Svipaðar súpur eru þó þekktar víðar, einkum þar sem svipaðar grænmetistegundir eru ræktaðar og sauðfjárrækt er algeng, svo sem í Noregi og Skotlandi og má nefna súpuna Scotch broth sem dæmi.

Heimildir 
 
 

Íslensk matargerð
Súpur
Breiðárlón

Breiðárlón er lón við rætur Breiðamerkurjökuls. Úr lóninu rennur á til Fjallsárlóns við rætur Fjallsjökuls og þaðan fellur vatn í Fjallsá til sjávar. Breiðárlón myndaðist þegar Breiðamerkurjökull tók að hopa um og fyrir miðja 20. öld.

Tenglar 
Áslaug Gylfadóttir Ummyndun gabbrós við Breiðárlón og áhrif hennar á eiginleika þess í rofvarnir
Snæbjörn Guðmundsson Ummyndun Gabbróinnskots í Breiðárlóni

Stöðuvötn á Íslandi
Vatnajökull
Vatnajökulsþjóðgarður
Botnstjörn

Botnstjörn er vatn við enda Ásbyrgis. Við hamfarahlaupin í Jökulsá á Fjöllum myndaðist hylur innst í ásbyrgi og þar er Botnstjörn nú. Tjörnin er árviss varpstaður rauðhöfðaandarinnar og vestan við hana er fýlavarp.

Heimild 

Norður-Þingeyjarsýsla
Frostastaðavatn

Frostastaðavatn er lón í Landmannafrétti. Það er umkringt af Dómdalshrauni að vestan, Námahrauni að sunnan og Frostaðahrauni að norðan. Stærð vatnsins er 2,6 km² og meðaldýpt þess er fimm metrar. Vatnið tengist tveimur hálendisleiðunum Fjallabaksleið nyrðri (F 208) og Landmannaleið (F 225). Vatnið er vinsæll veiðistaður.

Landmannaafréttur
Stöðuvötn á Íslandi
Hagavatn

Hagavatn er vatn við rætur Langjökuls. Farvegur úr vatninu er í gegnum Farið, í Sandvatn og áfram um Sandá og Hvítá út í sjó. Brú var byggð við Farið, en í dag má eingöngu sjá leifar hennar. Árið 1939 lækkaði mjög í vatninu og óttast var um það sama árið 1999 við framhlaup Hagafellsjökuls.

14% lands við vatnið er gróið, 7% er moslendi, 4% mólendi og 2% graslendi.Mikið landfok er við vatnið vegna jökulsins sem er á botni vatnsins. Árið 1996 var gefin milljón til stækkunar Hagavatns og árið 2007 var möguleikinn skoðaður með samstarfi nokkra stofnana og fyrirtækja. Orkuveita Reykjavíkur lét kanna hagkvæmni þess að virkja vatnið árið 2007 og gerð var forathugun að virkjun árið 1985.

Tilvísanir

Tenglar
 Jökulhlaupin úr Hagavatni; Jón Eyþórsson, Viðar janúar 1939, bls. 106–109.

Stöðuvötn á Íslandi
Langjökull
Lambavatn

Lambavatn er vatn í Lambavatnsgígum, rétt norðan við Lakagíga. Lambavatn er innan friðsvæðis Vatnajökulsþjóðgarðs. Óvíst er hvenær Lambavatnsgígar gusu og Lambavatn varð til.

Heimildir 
 

Skaftárhreppur
Íslensk stöðuvötn
Rugludalur

Rugludalur er lítill dalur í Austur-Húnavatnssýslu, í beinu framhaldi af Blöndudal. Nafnið mun dregið af konunni Ruglu sem bjó þar. Við mynni Rugludals beygir Blöndudalur til suðvesturs, og þar kemur áin Blanda fram úr djúpu og hrikalegu gili, Blöndugili. 

Rugludalur er við vesturjaðar Eyvindarstaðaheiðar. Dalurinn er grunnur og grösugur og í mynni hans var áður bærinn Rugludalur sem er nú í eyði og tilheyrir afréttinni. Þar var áður nægur skógur til kolagerðar, en var mjög eyddur 1708. Eftir Rugludal rennur Rugludalskvísl og vestan dalsins er Rugludalsbunga, 562 m y.s. Vestan hennar er Blöndugilið. Rugludalur er á náttúruminjaskrá, ásamt Blöndugili og Vallgili (svæði 412).

Rugludalur tilheyrði áður Bólstaðarhlíðarhreppi en nú er hann hluti af Húnabyggð.

Heimildir 
 Náttúruminjaskrá o.fl.

Austur-Húnavatnssýsla
Dalir á Íslandi
Náttúruvernd
Víkingaþing (ráðstefna)

Víkingaþing – Viking Congress – eru ráðstefnur eða þing um víkingaöldina og skyld efni, sem eru nú haldnar á fjögurra ára fresti. 

Hugmyndin að Víkingaþingunum kviknaði meðal starfsmanna Háskólans í Aberdeen um 1946. Var ætlunin að þar gætu fremstu fræðimenn frá Norðurlöndum og Bretlandseyjum komið saman til að fjalla um rannsóknir á víkingaöldinni. Fyrsta þingið var haldið í Leirvík á Hjaltlandi 1950, og var nafnið Viking Congress komið frá Eric Linklater í Orkneyjum. Fulltrúar Íslands á fyrsta þinginu voru Einar Ól. Sveinsson og Jón Helgason.

Víkingaþingin eru þverfaglegar ráðstefnur um víkingaöldina. Fjallað er um fornleifafræði, sagnfræði, textafræði, örnefnafræði, rúnafræði og aðrar greinar sem hafa þýðingu fyrir rannsóknir á þessu sviði. Oftast er tekið fyrir eitthvert ákveðið svið fræðanna og sérstaklega fjallað um það. Segja má að íslensk og norræn fræði séu áberandi þáttur Víkingaþinganna. 

Löndin sem taka þátt í Víkingaþingunum eru: Danmörk, Færeyjar, Ísland, Grænland, Noregur, Svíþjóð, England, Skotland, Írland og Wales. Þingin geta því ekki talist alþjóðlegar ráðstefnur.  

Ráðstefnurit hafa verið gefin út um öll víkingaþingin. Í þeim hefur oft aðeins verið birt úrval fyrirlestra frá viðkomandi þingi. 

Víkingaþingin eru með vefsíðu, þar sem fá má nánari upplýsingar.

Listi yfir víkingaþingin  
 Viking Congress, — Fyrsta víkingaþingið, Leirvík, Hjaltlandi, 7. – 21. júlí 1950. —  
 Viking Congress, — Annað víkingaþingið, Björgvin, Noregi, 6. – 17. september 1953. —  
 Viking Congress, — Þriðja víkingaþingið, Reykjavík, Íslandi, 20. – 27. júlí 1956. —  
 Viking Congress, — Fjórða víkingaþingið, Jórvík, Englandi, 12. – 26. ágúst 1961. —  
 Viking Congress, — Fimmta víkingaþingið, Þórshöfn, Færeyjum, 18. – 28. júlí 1965. —  
 Viking Congress, — Sjötta víkingaþingið, Uppsölum, Svíþjóð, 3. – 12. ágúst 1969. —  
 Viking Congress, — Sjöunda víkingaþingið, Dyflinni, Írlandi, 15. – 21. ágúst 1973. —  
 Viking Congress, — Áttunda víkingaþingið, Árósum, Danmörku, 24. – 31. ágúst 1977. —  
 Viking Congress, — Níunda víkingaþingið, Mön, Írlandshafi, 4. – 14. júlí 1981. —  
 Viking Congress, — Tíunda víkingaþingið, Larkollen, Noregi, 1985. —  
 Viking Congress, — Ellefta víkingaþingið, Katanesi og Orkneyjum, 22. ágúst – 1. september 1989. —  
 Viking Congress, — Tólfta víkingaþingið, Hässelby höll, Svíþjóð, 7. – 21. júlí 1993. —  
 Viking Congress, — Þrettánda víkingaþingið, Nottingham og Jórvík, Englandi, 21. – 30. ágúst 1997. —  
 Viking Congress, — Fjórtánda víkingaþingið, Færeyjum, 19. – 30. júlí 2001. —  
 Viking Congress, — Fimmtánda víkingaþingið, Cork, Írlandi, 18. – 27. ágúst 2005. —  
 Viking Congress, — Sextánda víkingaþingið, Reykjavík og Reykholti, 17. – 23. ágúst 2009. —  
 Viking Congress, — Sautjánda víkingaþingið, Hjaltlandi, 3. – 10. ágúst 2013. —  
 Viking Congress, — Átjánda víkingaþingið, Danmörku, 5. – 12. ágúst 2017. —  
 Viking Congress, — Nítjánda víkingaþingið, Wales og Norðvestur-Englandi, 29. júlí – 1. ágúst 2022. —

Heimildir 
 Vefsíða víkingaþinganna.

Tenglar 
 Vefsíða víkingaþinganna .

Íslenskar fornbókmenntir
Íslensk fræði
Ráðstefnur
Víkingaöld

Víkingaöld er tímabil í sögu Norður-Evrópu sem nær frá árinu 793 til 1066. Tímabilið einkenndist af mikilli útrás sæfara frá Norðurlöndum sem bæði stunduðu verslun og strandhögg (ránsferðir) og síðar landnám í mismiklum mæli. Upphaf víkingaaldar er miðað við fyrstu skjalfestu árás víkinga á England, árásinni á Lindisfarne árið 793, og henni lauk með ósigri Haraldar harðráða Noregskonungs á Englandi 1066.    

Víkingar frá því svæði sem síðar varð Danmörk herjuðu mest á strendur Englands, Fríslands og Frakklands, en þeir sem komu frá því svæði er síðar varð Noregur sigldu mest til Skotlands, Orkneyja, Írlands, Færeyja, Íslands og Grænlands. Sænskir víkingar fóru mest í Austurveg, allt suður til Býsans.

Víkingaöldinni er oft skipt í þrjú tímaskeið:
 793  – 850: Fyrstu árásir víkinga á England.
 850  – 1000: Landnám norrænna manna, m.a. í Danalögum á Englandi.
 1000 – 1066: Meiri háttar landvinningar, svo sem þegar Sveinn tjúguskegg lagði undir sig England.

Á fyrri hluta þessa tímabils skiptust Norðurlönd í litlar stjórnsýslueiningar undir stjórn höfðingja eða smákonunga. Um 1000 fara að myndast stærri yfirráðasvæði eða ríki sem síðar festu sig í sessi. 

Víkingaöldin er hluti af miðöldum í Evrópu, en á Norðurlöndum teljast miðaldir hefjast við lok víkingaaldar.

Tengt efni 

 Bayeux-refillinn
 Landnámsbær
 Orrustan við Stafnfurðubryggju

Heimildir 
 

 
Saga Norðurlanda
Saga Englands