alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sjanghæ

Sjanghæ (kínverska: 上海; rómönskun: Shànghǎi): ; sjanghæíska: Zanhe) er stærsta borg Kína og stendur við óshólma Yangtze-fljóts. Borgin er ein mikilvægasta menningar-, fjármála-, verslunar-, iðnaðar- og samskiptamiðstöð Kína. Borgin er eitt af fjórum sveitarfélögum Alþýðulýðveldisins sem hafa sömu stöðu og héruðin. Í Sjanghæ er líka stærsta höfn heims, hvað flutningamagn varðar, stærri en Singapúr og Rotterdam.

Lengst af var staðurinn aðeins kyrrlátur fiskibær en á 20. öldinni varð hann að mikilvægustu borg Kína, miðpunkti alþýðumenningar, lasta, mennta og stjórnmálaumræðu á lýðveldistímanum. Eftir valdatöku kommúnista 1949 tók við hnignunarskeið í sögu borgarinnar þar sem mikil skattheimta lék hana grátt og stjórnvöld beittu sér gegn borgaralegum einkennum hennar sem voru kommúnistum lítt að skapi. Árið 1992 leyfði ríkisstjórnin endurreisn markaðshagkerfis og síðan þá hefur borgin vaxið afar hratt og leitt hina hröðu efnahagsþróun Kína. Þar búa nú rúmar 17 milljónir manna sem gerir Sjanghæ að einni af stærstu borgum heims. Í nálægri framtíð stendur borgin frammi fyrir þeim áskorunum að endurheimta stöðu sína sem heimsborg og auka lífsgæði íbúa sinna, þar á meðal hinna fjölmörgu farandverkamanna sem sækja þangað frá fátækari héruðum landsins.

Nafnið 
 Kínversku táknin tvö (sjá til vinstri) sem mynda nafn borgarinnar þýða bókstaflega „á“ og „sjór“, það mætti þýða sem „borgin við hafið“ eða „að fara á sjóinn“ sem er viðeigandi miðað við stöðu borgarinnar sem hafnarborgar. Framburðurinn á mállýsku heimamanna, sjanghæísku, er Son-he. Elstu heimildir um þetta heiti eru frá tíma Song-veldisins (11. öld) þegar það var notað yfir bæ og ármót á þessu svæði.

Í kínversku er nafnið stundum stytt í Hù (沪) eða Shēn (申). Hið fyrra er dregið af Hu Du (沪渎) sem er eldra nafn árinnar sem nú er kölluð Suzhou. Hið seinna er dregið af nafni Chunshen Jun (春申君), aðalsmanni í Chu-konungdæminu (楚国) sem réð ríkjum á svæðinu þar sem Sjanghæ er nú á 3. öld f.Kr. Hann er nokkurs konar þjóðhetja í augum heimamanna. Íþróttalið og dagblöð borgarinnar nota oft táknið 申 í nöfnum sínum og stundum er Sjanghæ kölluð Shēnchéng (申城, borg Shēn).

Vegna stöðu borgarinnar hafa bæði Kínverjar og Vesturlandabúar nefnt haina ýmsum misþekkilegum gælunöfnum. Þar á meðal eru nöfn eins og „París austursins“, „Drottning Austurlanda“ og „Perla Austurlanda“, en einnig öllu neikvæðari heiti eins og „hóra Asíu“ sem festist við borgina á fyrri hluta 20. aldar vegna þess að mörgum þótti vændi og fíkniefnasala vera þar útbreidd.

Héruð í Kína
Borgir í Kína
Heimskringla

Heimskringla Snorra Sturlusonar er eitt höfuðrita íslenskrar bókmenntaarfleifðar. Í Heimskringlu er sögð saga Noregskonunga frá ómunatíð fram á miðja 12. öld. Heimskringla er varðveitt í nokkrum skinnhandritum, þar á meðal Fríssbók (Codex Frisianus) sem hefur safnmarkið AM 45 fol. (í það handrit vantar þó Ólafs sögu helga). Þá hefur stakt skinnblað varðveist af Heimskringlu sem er nefnt Kringlublaðið, það er geymt á Landsbókasafni Íslands - Háskólabókasafni.

Heimskringla var fyrst prentuð á frummálinu árið 1697 í Stokkhólmi.

Heimildir Snorra 
Heimskringla inniheldur sögur Noregskonunga fram að 1177, en rekur einnig sögu Uppsalakonunga og byrjar á Óðni, sem talinn er forfaðir þeirra. Þar styðst Snorri við Ynglingatal, ættarsögu í ljóðum, sem sennilega er ort af norska skáldinu Þjóðolfi í Hvini, sem var hirðskáld Haraldar hárfagra. Í formálanum rekur Snorri þær heimildir, sem hann hefur notað og ræðir um sannleiksgildi þeirra. Þegar hann nefnir sögumenn sína, getur hann þess frá hverjum þeir hafi heimildir sínar og hvort þær hafi farið margra á milli. Þannig byggir hann frásögn sína á aldagömlum frásögnum. En kvæðin segir hann að sér þyki „sízt úr stað færð, ef þau eru rétt kveðin og skynsamlega upp tekin". 

„Tökum vér það allt fyrir satt, er í þeim kvæðum finnst um ferðir þeirra (konunga) og orustur; en það er háttur skálda, að lofa þann mest, er þá eru þeir fyrir, en engi mundi það þora, að segja sjálfum honum þau verk hans, er allir þeir er heyrði, vissi, að hégómi væri og skrök, og svo sjálfur hann; það væri þá háð, en eigi lof"

Slíkt val og mat heimilda var ekki vandi sagnfræðinga miðaldanna. Og þegar talað er um sagnfræðilegt mat á heimildum, þá má líklega óhætt líkja Snorra við Polybios hinn gríska og Þjóðverjann Leopold von Ranke.

Efnisyfirlit 
Heimskringla skiptist í eftirfarandi hluta:

 Prologus
 Ynglinga saga
 Hálfdánar saga svarta
 Haralds saga hins hárfagra
 Hákonar saga góða
 Haralds saga gráfeldar
 Ólafs saga Tryggvasonar
 Ólafs saga helga
 Magnúss saga góða
 Harlds saga Sigurðarsonar
 Ólafs saga kyrra
 Magnúss saga berfætts
 Magnússona saga
 Magnúss saga blinda og Haralds gilla
 Haraldssona saga
 Hákonar saga herðibreiðs
 Magnúss saga Erlingssonar

Tenglar 

 Heimskringla eða Sögur Noregs konunga á norrænu eftir útgáfu W. Schultz frá 1869-1872.
 Heimskringla með nútímastafsetningu
Efnisyfirlit Heimskringlu

Konungasögur
Sæmundaredda

„Konungsbók“ vísar hingað. Konungsbók getur einnig átt við Konungsbók eftir Arnald Indriðason.
Konungsbók eddukvæða - GKS 2365 4to (Codex Regius), sem einnig þekkist undir nafninu Sæmundaredda, er eitt af krúnudjásnum íslenskra skinnhandrita. Það er talið hafa verið ritað einhvern tímann á bilinu 1270-1280. Konungsbók eddukvæða hefur að geyma eldfornan kveðskap sem venja er að skipta í tvo flokka, goðakvæði og hetjukvæði. Hvað „edda“ þýðir er óvíst, en það tengist skáldskaparfræði (sjá Snorra-Edda). Brynjólfur Sveinsson gaf Friðriki 3. Danakonungi handritið árið 1643 og var það geymt á Konunglega bókasafninu í Kaupmannahöfn. Konungsbókin var afhent Íslendingum 21. apríl 1971 ásamt Flateyjarbók og er nú geymd á Stofnun Árna Magnússonar.

Ýmis heiti handritsins
Handritið ber ýmis heiti, auk Konungsbókar eddukvæða má nefna; Ljóðaedda, Edda Sæmundar fróða og Sæmundaredda. Ritið var áður fyrr kennt við Sæmund fróða í Odda en menn töldu fyrst að hann hefði tekið það saman. Latneska heitið Codex Regius er gjarnan notað yfir handritið í erlendum málum, það heitir svo af því að  Brynjólfur biskup Sveinsson gaf Friðriki Danakonungi III það til eignar. Konungur var mikill bókamaður og stofnaði Kongungsbókhlöðuna í Kaupmannahöfn, þar sem Konungsbók var varðveitt uns henni var skilað til Íslendinga árið 1971. Codex þýðir bók og regius er leitt af orðinu rex sem þýðir konungur. Því hefur bókin verið nefnd Konungsbók á íslensku.

Eddukvæði

Eddukvæðum er skipt í tvo flokka, goðakvæði og hetjukvæði. Fornyrðislag og ljóðaháttur eru einkennandi braghættir.  Ekki eru öll eddukvæði varðveitt í Sæmundareddu. Þó ritið sé á íslensku er það flestum torskiljanlegt nú á dögum, Snorra-Edda hefur gagnast mikið við að skilja kvæðin.

Goðakvæði

Goðakvæði eru flest eða 40 talsins. Þau segja af norrænu goðunum eins og nafnið gefur til kynna. Þar eru talin helstu goðmögn, jötnar og skepnur.  Einnig er greint frá hugmyndum manna um upphaf heimsins, framgöngu hans og endalok. Kvæðin eru þó ekki öll alvarlegs eðlis, sum eru full af gríni og glensi, eins og Þrymskviða. Til goðakvæða heyra þekktustu fornkvæði Íslendinga, Hávamál og Völuspá.

Hetjukvæði

Næst flest eru hetjukvæðin, þau eru sögur frá tímum þjóðflutninganna miklu. Um er að ræða harmsögur af grimmilegum örlögum hetja sem eru flestar af miklum ættum. Ein af þessum hetjum er Sigurður Fáfnisbani.

Tenglar
 
 Eddukvæði á vefnum
 Edda - Sæmundur fróði - Sæmundar-Edda; grein í Gefn 1872

Norræn goðafræði
Handrit
Fornrit
Gaullismi

Gaullismi er hugtak sem er haft um þá stefnu að Frakkland eigi að vera frjálst og erlendu valdi óháð. Í innanríkismálum byggist gaullismi á íhaldssemi og í frönskum stjórnmálum teljast Gaullistar vera hægrimenn.

Stuðningsmenn Charles de Gaulle hafa verið kallaðir Gaullistar, og gætir áhrifa de Gaulle enn í Frakklandi þar sem tortryggni ríkir í garð Breta. Má nefna að fyrrverandi forseti Frakklands, Jacques Chirac, telst til Gaullista.

Nú til dags starfa Gaullistar innan Sambands Lýðræðissinna lýðveldisins (franska: Union des Démocrates pour la République). Það er hægriflokkur. 

Frönsk stjórnmál
Stjórnmálastefnur
Guðmundur Steingrímsson

Guðmundur Steingrímsson (fæddur 28. október 1972) er fyrrverandi formaður Bjartrar framtíðar og fyrrum alþingismaður Suðvesturkjördæmis. Guðmundur hafði áður verið kjörinn á þing fyrir Framsóknarflokkinn í Norðvesturkjördæmi í alþingiskosningunum 2009. Þá var hann varaþingmaður Samfylkingarinnar í Suðvesturkjördæmi 2007-2009 

Guðmundur stofnaði Bjarta framtíð ásamt Heiðu Kristínu Helgadóttur og fleirum úr Besta flokknum í upphafi árs 2012. Í kosningunum 2013 fékk Björt framtíð 8,2% atkvæða og 6 þingmenn kjörna. Guðmundur var áður blaðamaður og stjórnandi Kvöldþáttarins sem sýndur var á sjónvarpsstöðinni Sirkus. Guðmundur er einnig tónlistarmaður og meðlimur í hljómsveitinni Ske. Guðmundur hefur starfað sem blaðamaður og er höfundur bókarinnar Áhrif mín á mannkynssöguna, sem kom út árið 2003. Guðmundur er sonur Steingríms Hermannssonar, fyrrverandi forsætisráðherra og formanns Framsóknarflokksins og Eddu Guðmundsdóttur myndlistarkonu.  

Guðmundur útskrifaðist úr Menntaskólanum í Reykjavík árið 1992 og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, 1990-1991. 

Guðmundur er einnig þekktur fyrir hlutverk sitt sem Gummi frændi í þáttunum Sjáumst með Silvíu Nótt.

Þann 22. ágúst 2011 bárust fregnir af því að Guðmundur ætlaði að segja sig úr Framsóknarflokknum vegna djúpstæðs ágreinings um stefnu og hugmyndir. Hann sagðist vilja stofna nýjan flokk. Tilkynnt var 6. janúar 2012 að nýtt stjórnmálaafl Guðmundar Steingrímssonar og Besta flokksins hefði hlotið nafnið Björt framtíð. Nafnið var fengið úr nafnasamkeppni og sendu tæplega 2000 manns inn tillögur. 

Guðmundur var fyrst um sinn formaður Bjartrar framtíðar en með fylgistapi í könnunum var ákveðið að Óttar Proppé tæki við formannsembættinu. Guðmundur ákvað að gefa ekki kost á sér í Alþingiskosningum 2016

Tilvísanir 

Alþingismenn
Íslenskir þáttastjórnendur í sjónvarpi
Íslenskir tónlistarmenn
Íslenskir stjórnmálamenn
Þingmenn Framsóknarflokksins
Þingmenn Bjartrar framtíðar
Fyrrum Alþingismenn
Laugardalsætt
Togari

Togari er skip sem dregur/togar vörpu/troll á eftir sér við fiskveiðar. Algengt form vörpu er botnvarpa.

Íslenskar togaraveiðar 
Fyrsti togarinn sem Íslendingar eignuðust var Coot sem kom til landsins 6. mars 1905. Áður fyrr takmörkuðust veiðar togara við 55-75 metra dýpi en nú geta þeir dregið vörpur á allt að 1300 metra dýpi. Stærð togara nú til dags er allt að 2.500 til 7.000 tonn. Togarar voru fyrst um skeið síðutogarar, sem tóku vörpuna inn fyrir borðstokkinn á síðu skipsins. Í dag er varpan dregin inn í skut togarans, því nefnast þeir skuttogarar. Margir gömlu síðutogaranna stunda nú veiðar á uppsjávarfiskum.

Landhelgisdeilan, sem náði hámarki í þorskastríðunum snerist um veiðar erlendra togara á því hafsvæði, sem íslensk stjórnvöld gerðu tilkall til, og hvar íslensk stjórnvöld kröfðust þess að togveiðar væru ekki stundaðar.

Útgerðarmenn togara stofnuðu Félag botnvörpuskipaeigenda, en urðu síðar félagar í LÍÚ.

Frystitæki um borð í nútímatogurum gera þeim kleift að vera á veiðum frá nokkrum vikum upp í nokkra mánuði eða uns lestir fyllast. Togarar með slíkan búnað kallast frystitogarar.

Aðrir tenglar
Sjávarútvegsráðuneytið
Landsamband Íslenskra Útvegsmanna 
Fiskistofa ESB
enskútgáfa af Togarasögunni
Þá sofnuðum við hreinlega ofan í diskana – rætt við Halldór Gíslason fyrrverandi togaraskipstjóra
In pictures

Fiskiskip
Vélbátar
Oxun

Oxun er ferli í efnafræði sem skilgreint er sem missir rafeinda í oxunar-afoxunarhvarfi. Hægt er að skilgreina oxunartölu frumefnis. Þegar frumeind eða jón tapar rafeind, hækkar oxunartalan. 

Afoxun er heiti efnaferlisins þegar frumefni bætir við sig rafeind. Þá lækkar oxunatalan. 

Oxun er mikið notuð í efnaiðnaði, til dæmis við framleiðslu hreinlætisefna.

Bruni er tegund hraðfara oxunar.

Oxarar og afoxarar 
Í oxunar-afoxunarhvarfi hliðrast rafeindir frá einu frumefni til annars frumefnis. Það frumefni sem gefur frá sér rafeind(ir) kallast afoxari (það oxast sjálft) og það frumefni sem tekur til sín rafeind(ir) kallast oxari (það afoxast sjálft).

Oxarar eru almennt frumefni eða efnasambönd þar sem einkennast af hárri oxunartölu t.d. H2O2, MnO4-, Cr2O7-2.

Afoxarar eru fjölbreyttur hópur efna. Rafjákvæðir málmar eins og Li, Na, Mg, Fe, Zn og Al eru góðir afoxarar. Hreint kolefni, C, er einnig góður afoxari. Í lífrænni efnafræði eru hýdríð sambönd eins og NaBH4 og LiAlH4 mikið notuð sem afoxarar.

Dæmi um oxunar-afoxunarhvörf 
Fe+2 oxast í Fe+3 með vetnisperoxíð sem oxara. 
 
Hálfhvörfin eru 

Fe+2 → Fe+3 + e-

H2O2 + 2e- → 2OH-

Heildarhvarfið er 2 Fe+2 + H2O2 + 2 H+ → 2 Fe+3 + 2 H2O

Járn, Fe, oxast yfir í Fe+3 undir áhrifum súrefnis. Til þess að þetta gangi greiðlega er best að vatn sé til staðar í formi raka. Hvarfjafnan er
 4 Fe + 3 O2 → 2 Fe2O3. Því er ein aðferð til að ryðverja járn að mála það vel.

Tengt efni 
 Oxunartala

Efnafræði
Fiskvinnsla

Fiskvinnsla er sá þáttur sjávarútvegs sem snýr að verkun og vinnslu sjávarfangs, afla skipa. Fiskvinnslan framleiðir þá vöru sem unnin er úr hráefninu, fiski.

 

Sjávarútvegur
Eyríki

Eyríki er ríki sem afmarkast af einni eða fleiri eyjum, það er það á sér ekki yfirráðasvæði á neinu meginlandi. Til eru tvenns konar eyríki:
Eyríki sem samanstanda af einni eða fleirum óskiptum eyjum, það er þær eru ekki með nein landamæri við önnur ríki. Dæmi um það er Ísland, Japan og Filippseyjar.
Eyríki sem eiga landamæri að einu eða fleiri ríkjum á einni eða fleiri eyjum yfirráðasvæðis síns (skiptar eyjar). Dæmi um það er Indónesía, Haítí og Papúa Nýja-Gínea.

Ríki sem eiga sér yfirráðasvæði á einhverju meginlandi eru ekki talin til eyríkja, jafnvel þó að mesti hluti ríkisins sé á eyjum. Dæmi um slíkt er Danmörk (Jótland er meginland) og Malasía (Malakka er meginland). Sömuleiðis eru eylönd sem ekki eru að fullu sjálfstæð, þó að þau séu með heimastjórn, ekki talin til eyríkja. Dæmi um slíkt eru Færeyjar, Grænland og Gvam. Listi eyríkja heims 
Eins og stendur eru eyríki heims 47 að tölu. Það stærsta og fjölmennasta er Indónesía. Það yngsta er Austur-Tímor, en sjálfstæði þess var viðurkennt árið 2002.

Eyríki heims eftir stærð:

 Tengt efni 
 Eyja
 Listi fjölmennustu eyja heims
 Listi stærstu eyja heims
 Skiptar eyjar

 
Landafræðihugtök

ig:Ọbọdọ élú mmírí
Kirkja

Kirkja eða guðshús er samkomustaður kristinna manna fyrir trúarlegar athafnir. Orðið kirkja er einnig haft um stofnunina sem slíka og þá oftast með ákveðnum greini: kirkjan, kirkjunnar menn. Útkirkja (annexía) kallast kirkja á jörð án prestseturs.

Söfnuðir og kirkjudeildir eru oftar en ekki kenndar við kirkju eins og t.d. rómversk-kaþólska kirkjan og Þjóðkirkjan.

Tengt efni
 Dómkirkja
 Graftarkirkja
 Hallarkirkja
 Hálfkirkja
 Kapella
 Listi yfir kirkjur á Íslandi
 Salkirkja
 Sóknarkirkja
 Stafkirkja
 Torfkirkja

Tenglar 
 Kirkja; grein um notkun á orðinu kirkja í Ísafold 1878
 Hörgur, hof og kirkja; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
 Gengið í guðshús; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1988 
 Kirkjur með sundum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965

Trúarbrögð
Utanríkisráðherra

Utanríkisráðherra er sá ráðherra ríkisstjórnar sem fer með utanríkismál, er ábyrgur fyrir því að staðið sé við utanríkisstefnu lands eða ríkis. Utanríkisráðherra sér um samskipti við önnur lönd, önnur ríki.

Tengt efni
Utanríkisráðherrar á Íslandi

Tengill 
Reglugerð um Stjórnarráð Íslands - 14 gr. verksvið utanríkisráðuneytis

Stjórnmál
Kristilegi demókrataflokkurinn (Þýskaland)

Kristilegi demókrataflokkurinn (þýska: Christlich Demokratische Union Deutschlands eða CDU) er hægri-sinnaður stjórnmálaflokkur í Þýskalandi. Einhverjir frægustu kanslarar Þýskalands úr röðum kristilegra demókrata eru Konrad Adenauer, Helmut Kohl og Angela Merkel.

Systurflokkur Kristilegra demókrata í Bæjaralandi er Kristilega sósíalsambandið (CSU). Flokkarnir bjóða saman fram í kosningum á þýska sambandsþingið.

Formenn Kristilega demókrataflokksins 
Formenn Kristilega demókrataflokksins frá árinu 1950 hafa verið:

Tilvísanir

Þýskir stjórnmálaflokkar
Stofnað 1945
Maníla

Maníla (Manila) höfuðborg Filippseyja, stendur á stærstu eyju eyjaklasans; Lúson við austanverðan Manílaflóa. 
Höfuðborgarsvæðið, Stór-Manílasvæðið tekur til 17 borga og sveitarfélaga og þar búa rúmlega 11 milljónir manns. Maníla ein og sér hefur 1,5 milljón íbúa og er næst fjölmennesta einstaka borg landsins næst á eftir Quezon borg fyrrum höfuðborg landsins sem telst og til stór Manílasvæðisins.

Á 16. öld óx Maníla frá því að vera fámennar búðir múslima á bökkum Pasig árinnar í aðsetur spænska nýlenduveldisins. Þónokkur hluti borgarinnar eyðilagðist í seinni heimsstyrjöldinni.

Þéttbýli 

Í borgini búa 1.581.082 manns á 38,55 km², því er Maníla þéttbýlasta borg heims með 41.014 íbúa/km² (sjöttahverfið er þéttbýlast en þar búa 68.266 en svo eru fyrstu tvö hverfin (Tondo) með 64.936 og 64.710 íbúa á km&sup2, respectively, en hverfi 5 er strjálbýlast með 19.235 íbúa/km&sup2). Dagsdaglega bætist önnur milljón við þegar námsmenn sækja skóla og starfandi fólk mætir til vinnu.

Tungumál 
Opinbert tungumál er filipínska, sem byggir á tagalog. Þar við bætist að enskunnátta er nokkuð almenn, að auki má geta þess að brot af fyrirfólki Filippseyja talar spænsku vegna nýlenduáhrifa.

Menntun 
Háskólabeltið hýsir flesta þá háskóla sem eru á stór Manílasvæðinu, til þess teljast m.a.
Háskóli Filippseyja - Maníla, De La Salle Háskólinn og Háskóli heilags Tómasar.

Tenglar 
 Manílaborg
 Ferðamanna upplýsingar
 Hótel í Maníla
 Google kort af Maníla

Borgir á Filippseyjum
Höfuðborgir
Búkarest

Búkarest (rúmenska București ) er höfuðborg Rúmeníu. Íbúar borgarinnar eru um 2,1 milljónir (2016).

Tenglar 
 Draumaborg Ceausescus; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998
 Gimmsteinar glóa í mannsorpinu; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1995

Rúmenía
Höfuðborgir
Bæjarstjóri

Bæjarstjóri, borgarstjóri eða sveitarstjóri, er framkvæmdastjóri sveitarfélags/bæjarfélags, annast hann daglegan rekstur þess í umboði bæjarstjórnar. Bæjarstjóri getur verið einn af kjörnum fulltrúum í bæjarstjórn, en þarf ekki að vera það. Hann getur setið fundi bæjarstjórnar þar sem hann hefur málfrelsi og tillögurétt en hefur ekki atkvæðisrétt nema hann sé jafnframt kjörinn fulltrúi. 

Hlutverk bæjarstjóra er að hafa umsjón með daglegum rekstri bæjarfélagsins og framfylgja þeim ákvörðunum sem bæjarstjórn tekur. Hann telst vera æðsti yfirmaður starfsmanna bæjarfélagsins, hefur prókúruumboð bæjarsjóðs og skrifar undir skjöl sem skuldbinda bæjarfélagið (t.d. við kaup og sölu fasteigna, lántökur, ábyrgðir o.s.frv.) í umboði bæjarstjórnar. Hægt er að mæla frekar fyrir um valdsvið bæjarstjórans í samþykkt um stjórn bæjarfélagsins.

Bæjarfélög þurfa ekki að ráða bæjarstjóra og sum fámenn bæjarfélög (meðal annars á Íslandi) gera það ekki. Þá er yfirleitt í verkahring oddvita hreppsnefndarinnar að sinna þessum störfum.

Á Íslandi var einu sinni sú regla í gildi að í sveitarfélögum þar sem er kaupstaður (miðast við að íbúar séu eða hafi verið yfir 1000) kallast þeir bæjarstjórar, en borgarstjóri í Reykjavík, en annars sveitarstjórar. 

Sveitarfélög
Skáldsaga

Skáldsaga er bókmenntaform sem hefur verið skilgreint sem "frásögn af fólki sem er líkara venjulegu fólki en persónum úr epískum hetjuljóðum". Tímamótaverk í sögu skáldsögunnar er Don Kíkóti eftir Cervantes, en hún er frá um 1600.

Dæmi um skáldsögu eru: Sjálfstætt fólk, Gangandi íkorni og Da Vinci lykillinn.

Piltur og stúlka eftir Jón Thoroddsen eldri er oft talin vera fyrsta íslenska skáldsagan gefin út á Íslandi en hún kom út 1850.

Tilvísanir 

 
Bókmenntagreinar
Jöns Jakob Berzelius

Jöns Jakob Berzelius (20. ágúst 1779 - 7. ágúst 1848) sænskur efnafræðingur uppgötvaði prótín árið 1838. Hann er ásamt John Dalton og Antoine Lavoisier talinn faðir efnafræði samtíðarinnar.

Hann fæddist í Linköping í Austur-Gotlandi og lærði læknisfræði í Uppsalaháskóla. Árið 1802 hóf hann kennslu og fimm árum síðar var hann tilnefndur prófessor í læknisfræði í Stokkhólmi við skurðlækningaskóla, sem varð hluti af Medico-Chirurgisku stofnuninni árið 1810, sem seinna varð Karólínska stofnunin, en þar varð Jöns Jakob prófessor í efna og lyfjafræði.

Hann sýndi fram á að ólífræn efnasambönd væru samsett úr ólíkum frumefnum í ákveðnum hlutföllum út frá þyngd. Því útbjó hann töflu þar sem frumefnum var raðað út frá þyngd, súrefni gaf hann massann 100. Hann afsannaði kenningu Prouts sem sagði að öll efni væru úr vetni. Hann merkti ýmis efni með bókstöfum t.a.m. súrefni merkti hann O og járn Fe. Hlutföll frumefna í efnasamböndum merkti hann með tölum, svipað og tíðkast í dag, en þær ritaði hann fyrir ofan en ekki neðan tákn frumefnanna.

Nemendur hans uppgvötuðu liþíum, og vanadíum.

Ævisaga 
J. Erik Jorpes gaf út ævisögu Jöns Jakobs á sænsku 1949.

Aðrir tenglar 
 Publications - hjá Runeberg-verkefninu
 

Berzelius, Jöns Jakob
Flugfélag

Flugfélag er fyrirtæki sem stendur í flugrekstri, hvort sem það er í farþegaflugi eða vöruflutningum. Fyrsta flugfélagið var Deutsche Luftschifffahrts-Aktiengesellschaft sem var stofnað árið 1909.

Íslensk flugfélög 
 Arnarflug
 Air Iceland Connect
 Bláfugl
 Ernir (flugfélag)
 Fjarðaflug
 Flugfélag Íslands (nafni breytt í Air Iceland Connect)
 Flugfélag Vestmanneyja
 Iceland Express (flokkaðist sem ferðaskrifstofa þar til var yfirtekið af WOW air)
 Icelandair
 Loftleiðir (sameinaðist Flugfélagi Íslands)
 Mýflug
 Norðurflug
 WOW air (flokkaðist fyrst sem ferðaskrifstofa, þar til fengu flugreksrarleyfi, en rekur nú líka WOW Travel)
 Þyrluþjónustan

Erlend flugfélög 
Mun fleiri erlend flugfélög fljúga núorðið til Íslands, samanlagt yfir 30 (með íslensku flugfélögunum), m.a.:

 Air Canada
 Air France
 Air Greenland
 American Airlines
 Atlantic_Airways (færeyskt flugfélag)
 British Airways
 Delta
 easyJet
 Norwegian
 United Airlines
 SAS
 Singapore Airlines

Það eru yfir 5000 flugfélög í heiminum öllum, svo ljóst er að aðeins lítill hluti þeirra flýgur til Íslands.

Sum "erlendu" flugfélögin s.s. danska leiguflugfélagið Primera Air (fyrst stofnað sem JetX á Íslandi) sem nú er gjaldþrota voru rekin af íslendinum.

Heimildir 

Flug
Krulla

Krulla (eða svellkatlaspil ) er íþrótt sem leikin er á svelli. Tæplega 20 kílóa granítsteini er rennt eftir svellinu með það að markmiði að koma honum sem næst miðju marksins sem er á hinum enda svellisins. Tvö fjögurra manna lið keppa við hvort annað með að ná sem flestum steinum í miðju marksins.

Reglur 
Leikurinn skiptist í lotur, liðin skiptast á að byrja loturnar, hver leikmaður kastar tvisvar sinnum og því eru samtals átta steinar sem hvort lið kastar. Það lið sem á flesta steina við miðju marksins vinnur lotuna, hitt liðið fær þá ekki stig.

Leikvöllur 

Leikvöllurinn er spegilslétt svell sem er 45,5 metra langt og 4,75 metra breitt.

Tilvísanir

Tenglar 

 Krulludeild Skautafélags Akureyrar
 World Curling Federation
 Krulludeild Bjarnarins
Haraldur Ringsted

Haraldur Ringsted Steingrímsson (fæddur 19. mars 1971) er tónlistarmaður frá Húsavík. Hann hefur m. a. spilað í pönkhljómsveitinni Rotþróin, INRI, Niður, Grjóthrun í Hólshreppi en einnig fengist við leiklistartónlist með áhugaleikfélaginu Hugleikur. Haraldur hefur einnig getið sér góðs orðs sem hljóðmaður og stjórnað upptökum í hljóðveri fyrir aðrar hljómsveitir (t.d. Brain Police, Múm, Mínus, ofl).

Tenglar 
 Haraldur Ringsted Steingrímsson
 rokk.is

Íslenskir tónlistarmenn
Rotþróin

Rotþróin er pönkhljómsveit frá Húsavík sem starfað hefur með mislöngum hléum frá því 1987. Stofnendur Rotþróarinnar voru þeir Eggert Hilmarsson, Borgar Þór Heimisson og Haraldur Ringsted. Árið 1997 flutti Borgar Þór bassaleikari hljómsveitarinnar búferlum til Danmerkur og tveimur árum seinna var hljómsveitin endurvakin með Vilhjálm Pálsson á bassa. Þannig skipuð hefur hljómsveitin starfað með hléum til í dag. Rotþróin gaf út kasettuna Haltu kjafti, éttu skít, boraðu gat á Reykjavík árið 1991.

Meðlimir 
 Eggert Hilmarsson, gítar og söngur
 Haraldur Ringsted, trommur
 Borgar Þór Heimisson, bassi og söngur (1987-1997)
 Vilhjálmur Pálsson, bassi (1999 - )

Útgefin verk

Plötur og kassettur 
Haltu kjafti, éttu skít, boraðu gat á Reykjavík (Erðanúmúsík 1991) kassetta
Rotþróin (Eigin útg. 2000) geisladiskur

Safnplötur 
Snarl III (Erðanúmúsík 1991) safnkassetta
Núll & nix (Smekkleysa 1993) safndiskur

Tenglar 
 Rotþróin á SoundCloud

Íslenskar hljómsveitir