alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Karen Wetterhahn

Karen Wetterhahn (16. október 1948 – 8. júní 1997) var alkunnur prófessor í  efnafræði við Dartmouth-háskóla og sérhæfði sig í upplægi eitraðra málma. 

Árið 1996 var hún að vinna með lífrænu kvikasilfursblöndu sem kallast dímeþýlkvikasilfur þegar hún hellti óvart einn eða tvo dropa niður á Latex-hanskann sem hún var í. Fimm mánuðum síðar tók hún  eftir einkennum eins og svima og málörðugleikum. Þrátt fyrir afar langa og erfiða læknismeðferð versnaði henni á skömmum tíma og þremur vikum eftir að fyrstu einkennin fóru að koma í ljós, féll hún í svefndá og dó fáum mánuðum síðar, innan árs frá því að hún hellti á sig blöndunni. 

Dartmouth-skólinn hefur síðan stofnað verðlaun til að örva  vísindaiðkun kvenna og alþjóðleg stofnun umhverfisheilsu vísinda viðheldur einnig árlegum verðlaunum í heiðri Karenar Wetterhahn.

Bandarískir efnafræðingar
Klýfir

Klýfir eða brandaukasegl er þríhyrnt framsegl (stagsegl) sem fest er á stag sem nær frá bugspjóti að framsiglu framan við fokkuna sem er á stagi sem nær frá stefni að framsiglu. Klýfirnir geta verið tveir og heita þá ytri- og innri-klýfir. Á sumum skipum er lítið þríhyrnt segl, jagar, framan við klýfinn festur á stag sem nær frá enda bugspjóts að húni framsiglu. 

Gerðir segla
Jagar

Jagar er lítið þríhyrnt framsegl (stagsegl) sem fest er á stag sem nær frá enda bugspjóts að húni framsiglu á seglskipi með fleiri en eitt framsegl. Jagarinn er þannig framan og ofan við klýfinn sem er framseglið framan við fokkuna.

Gerðir segla
Blindsegl

Blindsegl er lítið ferhyrnt framsegl (rásegl) sem hangir á rá neðan í bugspjóti fremst á seglskipi. Þau heita blindsegl þar sem þau byrgja sýn fram fyrir skipið af aðalþilfarinu.

Gerðir segla
Eiturvirkni

Eiturvirkni (eiturhrif eða eiturverkun) er það þegar eiturefni (toxin) hafa þau áhrif á lifandi veru að þau brjóta niður varnir hennar og veran missir eðlilega starfshæfni og getur þannig dregið hana til dauða. Eiturvirkni lyfja getur verið beint gegn óæskilegri veiru og með því getur eiturvirknin haft jákvæða niðurstöðu ef engir óæskilegir hlutar líffverunnar hafi verið upplægir fyrir virkninni. 

Eiturvirkni sumra sýklaefna getur samt gert þau óhæf til notkunar fyrir þá sem eru t.d. með ofnæmi. Afeitur er t.d. eiturefni sem hefur verið svipt eiturvirkni, t.d. með hitun eða efnaáhrifum og er stundum notað sem mótefnisvaki.

Eiturefni
Hraði að marki

Hraði að marki (enska: Velocity made good eða VMG) er siglingahugtak notað í kappsiglingum sem vísar til þess hluta af hraða seglskips sem færir það nær settu marki. Hugtakið er notað vegna þess að vegna vindstefnu getur báturinn oft ekki siglt beint að markinu. Seglskútur geta ekki siglt beint á móti vindi og hæsta mögulega beiting gefur ekki endilega mesta hraða. Til að komast sem hraðast að markinu þarf því að hámarka hraða miðað við stefnu eða hraða að marki. Skipstjóri þarf því að vega og meta kosti þess að halda meira undan og ná meiri hraða eða beita hærra til að stefna nær markinu.

Hægt er að reikna þetta út með einfaldri hornafræði: Ef markið er í norður og skipið er á fimm hnúta hraða miðað við að stefna 60° norðaustur en næði 5,2 hnútum ef það héldi undan um 5°, hvor leiðin væri betri? Svarið fæst með því að reikna út kósínus hornsins sinnum hraða í þeirri stefnu. Þar með fæst út að fyrri leiðin færir skipið norður á cos(60) * 5 = 2,5 hnúta hraða en sú síðari á cos(65) * 5,2 = 2,2 hnúta hraða. Fyrri leiðin færir skipið því hraðar að markinu en sú síðari. Ef munurinn væri meiri, t.d. ef skipið næði sex hnúta hraða miðað við 65° stefnu en aðeins fimm miðað við 60°, þá myndi þetta breytast þannig að síðari leiðin væri betri.

Fleiri atriði þarf að meta þegar reynt er að finna rétta stefnu, svo sem hversu oft þarf að venda til að ná markinu (skipið missir ferð við að venda), ölduhæð og öldustefnu, drift, rek og staðbundna vinda. 

GPS-tæki sem ætluð eru fyrir siglingar reikna gjarnan út hraða að marki, en siglingamenn geta líka notast við einfaldan vasareikni eða fyrirfram reiknaðar töflur með mismunandi gildi fyrir mismunandi horn.

Siglingar
Amínósýra

Amínósýra er í eðlisfræði, sameind sem hefur bæði virka amín og karboxýlhópa. Þessar sameindir eru afar mikilvægar í lífefnafræði þar sem amínósýra er notað yfir alfa-amínósýrur með formúluna H2NCHRCOOH þar sem R er lífrænn tengihópur. Amínósýrur eru byggingarhlutar próteina, og haldast þær saman með peptíðtengjum.

Tenglar 
 
 Umfjöllun um amínósýrur á www.heilsu.is
Ramallah

Ramallah er borg í Palestínu. Hún  er staðsett á miðjum Vesturbakkanum við hlið Al-Bireh og hefur um 25.500 íbúa. Ramallah er um það bil 9 kílómetra norðaustur af Jerúsalem og er nú aðsetur palestínsku ríkisstjórnarinnar.

Tenglar 

 City of Ramallah Homepage
 Music and Art from Ramallah 
 Al Kasaba Theatre
 Khalil Sakakini Cultural Centre
 RamallahOnline.com
 Ramallah ancient synagogue

Borgir í Palestínu
Al-Bireh

Al-Bireh er borg í Palestínu sem liggur að Ramallah. Margir brunnar og vatnslindir eru í borginni og er nafn hennar dregið af því. al-Bireh er staðsett á krossgötum milli norðurs og suðurs en úlfaldalestirnar fóru fá fornu fari milli Jerúsalem og Nablus. Árið 2006 var íbúafjöldi borgarinnar 39.538.

Borgir í Palestínu
Qalqilya

Qalqilya er borg í Palestínu á Vesturbakkanum. Qalqilyah er stjórnarsetur fyrir svæðið. Flestir íbúar eru bændur og höfðu þeir stöðug samskipti við bændur í Ísrael áður en varnargirðing var sett upp og tala því margir íbúar á þessu svæði bæði hebresku og arabísku. Borgin er sá staður á Vesturbakkanum sem næst er Miðjarðarhafinu og eru 12 km til strandar. Áætlað er að árið 2006 hafi íbúar verið um 38 þúsund. Borgin er umlukið af varnargirðingu Ísraelsmanna.

Borgir í Palestínu
Fjármálaverkfræði

Fjármálaverkfræði er undirgrein verkfræðinnar með áherslu á stærðfræðilega útreikninga fjármálaafurða og fjármálamarkaða. Verkfræðilegum aðgerðum eins og hermun, aðgerðagreiningu, tölfræði, stærðfræðilíkönum og fleiru er beitt til að leysa flókin vandamál ört vaxandi fjármálamarkaða. 

Fjármálaverkfræði eru tiltölulega ný fræði fyrir Íslendingum sem hefur verið að ryðja sér til rúms undanfarið. Hér verður stuttlega fjallað um þessa fræðigrein.

Starfsvettvangur 
Helstu störf fjármálaverkfræðinga felast í áhættustýringu, eignastýringu, afleiðu viðskiptum og fjárstýringu. Tækifærin eru þó mun fleiri, þetta eru einungis helstu sérsvið fjármálaverkfræðinga.

Fjármálaverkfræði á Íslandi 
Fjármálaverkfræði er frekar nýleg grein á Íslandi. Á Íslandi hófst kennsla í fjármálaverkfræði við Háskólann í Reykjavík haustið 2005, fyrstu nemendurnir úr grunnnámi (BSc.) voru því útskrifaðir vorið 2008. 

Háskóli Íslands byrjaði að bjóða upp á framhaldsnám (MS) í fjármálaverkfræði haustið 2007. Háskólinn í Reykjavík tók einnig upp MS nám í fjármálaverkfræði haustið 2008.

Grunnnám í fjármálaverkfræði er nú hægt að stunda við Háskólann í Reykjavík og meistaranám bæði við Háskólann í Reykjavík og Háskóla Íslands.

Starfsheitið verkfræðingur 
Starfsheitið verkfræðingur er lögverndað starfsheiti á Íslandi, því þarf tilskilin leyfi til að kalla sig verkfræðing. Ef viðkomandi er með BSc. í verkfræði eða sambærilegu fagi og MS á sama fagsviði eða svipuðu getur hann sótt um lögverndaða starfsheitið verkfræðingur hjá Verkfræðingafélagi Íslands. Matsnefnd VFÍ fer yfir umsóknina og ákveður hvort umsækjandi sé hæfur eður ei.

Framlög til fjármálaverkfræðinnar 
 Fischer Black
 Phelim Boyle
 Emanuel Derman
 Robert Jarrow
 Harry Markowitz
 Robert C. Merton
 Stephen Ross
 Myron Scholes

Fischer Black, Robert C. Merton og Myron Scholes eiga eitt helst framlag til fjármálaverkfræðinnar. Þeir fundu upp hina merku Black and Scholes formúlu sem er hornsteinn afleiðu útreikninga.

Neðanmálsgreinar

Tenglar 
 Grunnnám í fjármálaverkfræði við Háskólann í Reykjavík
 Master í fjármálaverkfræði við Háskólann í Reykjavík
 Master í fjármálaverkfræði við Háskóla Íslands
 Rekstar- og fjármálahópur Verkfræðingafélags Íslands

Fjármálaverkfræði
Sprengidagur

Sprengidagur eða sprengikvöld er þriðjudagur í föstuinngangi fyrir lönguföstu, 7 vikum fyrir páska og getur borið upp á 3. febrúar til 9. mars. Elsta heimild um hið íslenska heiti dagsins tengist matarveislu fyrir föstuna. Er það í íslensk-latnesku orðasafni Jóns Ólafssonar Grunnvíkings frá því kringum 1735. Þar segir hann Sprengikvöld þýða orðrétt kvöld sprengingar, það er kvöld miklifenglegrar átveislu með allskonar meðlæti en nefnir einnig að þetta sé sveitamál.

Kjöt þótti í kaþólskum sið ekki við hæfi föstuinngangsdagana tvo fyrir lönguföstu (mánudag og þriðjudag) og voru því oft miklar kjötkveðjuhátíðir sunnudaginn eða sunnudagskvöldið þar á undan. Kjötveislan kann við siðaskiptin að hafa flust frá sunnudagskvöldinu yfir á þriðjudaginn. Erlendis nefnist þessi dagur almennt „feiti þriðjudagur“ (mardi gras).

Í ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar frá árunum 1752-57 segir að „Kveld hvíta Týsdags heitir sprengikveld því þá fékk allt vinnufólk svo mikið að eta af hangikjöti sem framast gat í sig látið en ket var síðan ekki etið fyrr en á páskum.“ Hangikjöt var lengstum helsti veislukosturinn enda salt af skornum skammti. Frá síðasta hluta 19. aldar er vitað um saltkjöt og baunir á sprengidag og er sú hefð nú almenn.

Heitið Hvíti týsdagur
Jón Sigurðsson forseti reyndi að koma heitinu hvíti týsdagur inn í málið í almanaki sínu, Íslandsalmanakinu, árið 1853, en það náði aldrei fótfestu meðal almennings. Það virðist ekki hafa komist nema á nokkur önnur prentuð almanök og Lagasafn handa alþýðu uns það var fellt niður árið 1970. Sennilega hefur Jón talið hér vera gamalt og gleymt íslenskt heiti dagsins, en eitt heiti hans á dönsku er hvitetirsdag og einnig er það til á norsku sem kvitetysdag. Orðsifjafræðingar telja þessa nafngift dregna af þeim sið að fasta við hvítan mat á þeim degi og borða þá aðallega hveitibollur í soðinni mjólk.

Ýmis önnur nöfn eru til í norrænum málum, svo sem feitetysdag og smörtysdag sem dæmi. Á ensku hefur hann verið kallaður Pancake-Tuesday og kemur það heiti fyrir í verki Shakespeares. Öll þessi nöfn hafa með mat að gera, sem er vegna þess að í kaþólskum sið var þetta síðasti dagurinn sem mátti borða nægju sína fyrir lönguföstu.

Dagsetningar sprengidags á næstu árum 
  - 
  - 
  -

Tengt efni 
* Langafasta
 Bolludagur
 Öskudagur

Heimildir

Tenglar
 „Sprengidagur“; grein í Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1981

Dagatal
Kristnar hátíðir
Hræranlegar hátíðir

cs:Masopust
no:Fetetirsdag
nn:Feitetysdag
sv:Fettisdagen
Rafael Pereira da Silva (1990)

Rafael Pereira da Silva (fæddur 9. júlí 1990 í Rio de Janeiro) er brasilískur knattspyrnumaður sem hefur leikið með Manchester United og Lyon FC sem hægri bakvörður. Hann klæðist treyju númer 21. Hann kom til Manchester 1. júlí 2008 en lék fyrsta leik sinn 17. ágúst sama ár gegn Newcastle United. Hann er tvíburabróðir Fábio Pereira da Silva sem einnig lék með Manchester United.

Brasilískir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1990
Brjóstagras

Brjóstagras (fræðiheiti: Thalictrum alpinum) er fjölært blóm af sóleyjaætt sem vex í móum, hlíðum og grasbölum. Það ber blóm í gisnum klösum og blómhlífarblöðin eru ljós-fjólublá. Í hverju blómi eru 8 fræflar sem hanga út úr blóminu. Hver frjóhnappur er í fyrstu gulur en verða þeir svo brúnir. Brjóstagras myndar hnetur sem sitja á slútandi stilk. Blómið er í heild um 6 til 20 cm hátt.

Samlífi
Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (Pleospora herbarum) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á brjóstagrasi.

Tilvísanir

Sóleyjaætt
Katalónsku löndin

Katalónsku löndin eru svæði í Evrópu  þar sem katalónska er töluð. Þar á meðal eru: Katalónía, Valensía, Baleareyjar, Andorra og Suður-Frakkland. Alghero á Sardiníu er borg þar sem katalónska er opinber sem er einstakt fyrir Ítalíu.

Spánn
Ítalía
Frakkland
Andorra
Katalónía
Slóði

Slóði (eða hældrag ) er sá hluti kjóls eða síðkjóls sem dregst við jörð. Slóði er einnig oft mikilvægur hluti af mikilfenglegum brúðkaupskjólum.

Tilvísanir 

Fatnaður
Kynlífsleikfang

Kynlífsleikfang (hjálpartæki kynlífsins  eða kynlífstól  )  er leiktæki (unaðstæki) sem fólk notar til að stunda sjálfsfróun eða í kynlífi með öðrum. Þau líkjast oft mjög kynfærum mannsins og sum fást með titrara sem eykur á unaðinn. Kynlífsleikföng geta oft hjálpað til þegar kemur að örvun í kynlífi, sama hvort um sé að tala einstaklingsnotkun eða paranotkun. Dæmi um vinsælustu kynlífsleikföngin eru t.d. titari, egg, múffur, "buttplug" og sogtæki.

Tengt efni 
 Beltislimur
 Gervigetnaðarlimur
 Sjálfsfróunarmúffa

Tilvísanir 

Kynlíf
Kynlífsleikföng
Lausanne

Lausanne er borg í Romandy í frönskumælandi-hluta Sviss. Borgin liggur við Genfarvatn um 50 km norðaustur af Genf. Hún er höfuðborg kantónunnar Vaud og Lausanne héraðs og eru íbúar um 140.000 (2018). Höfuðstöðvar Alþjóðaólympíunefndarinnar eru í Lausanne.

Tenglar 

 Opinber heimasíða Lausanne-borgar 
 Opinber heimasíða ferðamannaráðs Lausanne

Borgir í Sviss
Vaurien

Vaurien er 4,08 metra löng ódýr tvímenningskæna með einföldum seglbúnaði. Þessi kæna var hönnuð af Jean-Jacques Herbulot og kynnt á bátasýningu í París árið 1952. Á þeim tíma var hún kynnt með því að hún kostaði jafnmikið og tvö reiðhjól. 

Vaurien vegur tæp 100kg og er mjög stöðug með einfaldan reiða sem gerir hana að vinsælum byrjendabát.

Kænur
Listi yfir íslenska örverufræðinga

Hér er listi yfir nokkra íslenska örverufræðinga í stafrófsröð.

Arnheiður Eyþórsdóttir
Arthur Löve
Ágústa Guðmundsdóttir
Bjarnheiður K. Guðmundsdóttir
Eggert Gunnarsson
Eva Benediktsdóttir
Franklín Georgsson
Gísli Guðmundsson 
Grímur Valdimarsson
Guðlaugur Hannesson
Guðmundur Eggertsson
Guðmundur Óli Hreggviðsson
Guðni Á. Alfreðsson
Gunnsteinn Ægir Haraldsson
Hélène Liette Lauzon
Hjörleifur Einarsson
Jakob K. Kristjánsson
Jóhann Örlygsson
Marta Konráðsdóttir
Oddur Þ. Vilhelmsson
Ólafur S. Andrésson
Peter Holbrook
Rannveig Björnsdóttir
Sigríður Hjörleifsdóttir
Sigurður Pétursson
Snædís Björnsdóttir
Sólveig K. Pétursdóttir
Stefán Jónsson
Sveinbjörn Gizurarson
Viggó Þór Marteinsson
Zóphonías O. Jónsson

 
Örverufræðingar
Milwaukee

Milwaukee er stærsta borg Wisconsin-fylkis og 25. stærsta borg Bandaríkjanna. Árið 2018 voru íbúar borgarinnar 594.833 talsins en á stórborgarsvæðinu búa um 2 milljón manna. Borgin liggur við suðausturströnd Michigan-vatns.

Milwaukee Bucks er körfuboltalið borgarinnar.

Tenglar 

 Opinber heimasíða Milwaukee-borgar
 Milwaukee.org

Borgir í Wisconsin
Úldnun

Úldnun er þess konar rotnun matvæla sem veldur ýldulykt. Oftast er um að ræða niðurbrot (dýra)prótína af völdum loftfælinna baktería með myndun ýldulyktandi amína, svo sem pútreskíns og kadaveríns. Úldnun er því afbrigði gerjunar.

Matvælafræði
Örverufræði
Fresno

Fresno er borg í Kaliforníu í Bandaríkjunum og höfuðsetur Fresno-sýslu. Borgin er næststærsta borg Kaliforníu sem ekki liggur við sjóinn á eftir San Jose. Fresno er í miðri Kaliforníu, milli Los Angeles og San Francisco. Íbúafjöldi borgarinnar var 542.000 árið 2020.

Tenglar 

 Opinber heimasíða borgarinnar

Borgir í Kaliforníu
Omaha

Omaha er stærsta borg Nebraska-fylkis í Bandaríkjunum. Borgin liggur við bakka Missouri-fljótsins. Árið 2018 var áætlaður íbúafjöldi borgarinnar um 466.000.

Tenglar 

 Opinber heimasíða Omaha-borgar 

Borgir í Nebraska
Tulsa

Tulsa (borið fram tölsa) er næststærsta borg Oklahoma-fylkis í Bandaríkjunum Árið 2011 var áætlaður íbúafjöldi borgarinnar 396.466 en um 947 þúsund manns búa á stórborgarsvæðinu.

Tenglar 

 Opinber heimasíða borgarinnar

Borgir í Oklahoma
Vefur Karlottu

Vefur Karlottu (enska: Charlotte's Web) er skáldsaga eftir bandaríska rithöfundinn E. B. White. Á frummálinu var hún fyrst gefin út árið 1952. Bókin er um svín sem sleppur við að vera slátrað og könguló sem heitir Karlotta.

Persónur 
 Wilbur
 Charlotte A. Cavatica
 Fern Arable
 Templeton
 Avery Arable
 Herra Zuckerman
 Frú Zuckerman
 Gæs
 Herra Arable
 Frú Arable
 Henry Fussy
 Frú Fussy
 Uncle

Skáldsögur
Bókaárið 1952
Ábyrgð

Ábyrgð: frumskuldbinding manneskju er sú að henni hefur verið gefið nafn og ætlast er til að hún gegni því. Manneskja er fædd og alin upp af öðrum sem gera tilkall til hennar. Hún er sonur, bróðir, frændi, vinur, nemandi o.s.frv. Smám saman lærist henni hver hún er. Hún lærir með því að taka á sig þær skuldbindingar sem aðrir ætlast til af henni. Hún lærir líka af þvi að taka eftir viðmóti og framkomu annarra gagnvart henni og því sem hún gerir sjálf. Hún hefur tekur á sig skuldbindingar löngu áður en hún kemst til vits og ára. Tilkall eða krafa annarra til  manneskjunnar er því rót skuldbindinga hennar. Til að hún skilji hvað henni ber að gera, skyldur sínar, þarf hún að skilja kröfur annarra. Hún verður einnig að fallast á kröfur annarra. Það hefur hún gert löngu áður en spurningin um réttmæti og óréttmæti kemur upp í huga hennar og þar með áður en  hin siðferðilega hlið málsins kemur í ljós. Hún tekur meðvitað á sig skyldur sínar að eigin frumkvæði. Hún skuldbindur sig með því að gefa loforð, gera saminga og taka að sér störf o.s.frv. Manneskjan getur staðið við skuldbindingar sínar á ólíka vegu.

Skyldur og skuldbindingar reyna á skilning fólks og hæfileika til að gera sér grein fyrir hverju það er bundið; fólk getur haft skyldur og skuldbindingar án þess að átta sig á því sem í þeim felst. Í öðru lagi binda þær okkur til tiltekinna athafna, við eigum að gera vissa hluti og aðra ekki, það er ámælisvert að gera ekki það sem skyldan býður að við höfum skuldbundið okkur til. Hverjum og einum ber að uppgötva skyldur sínar og taka á sig þær skuldbindingar sem staða hans eða hennar krefst.

Heimildir 
 Páll Skúlason (1990): 135-137.

Siðfræði
Lögfræði
Yfirstilling

Yfirstilling (einnig þekkt óformlega undir lánþýðingunni á enska orðinu overclock; yfirklukkun) kallast það að keyra tölvubúnað á hærri tiftíðni (þ.e.a.s. fleiri tiftímar á sekúndu) en framleiðandi tölvunnar ætlaðist til. Þetta er oftast gert á einkatölvum til þess að fá betri afköst frá tölvunni.

Heimildir

Ytri tenglar 
 Spjallþráður um yfirstillingu  á spjall.vaktinni.is
Gylfi Magnússon

Gylfi Magnússon (f. 1966) er dósent í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands og sat sem efnahags- og viðskiptaráðherra utan þings á árunum 2009-2010. 

Gylfi hefur verið dósent við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands frá árinu 1998. Gylfi útskrifaðist sem stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík, sem viðskiptafræðingur frá Háskóla Íslands og með doktorsgráðu í hagfræði frá Yale-háskóla í Bandaríkjunum. 

Eftir að önnur ríkisstjórn Geirs H. Haarde féll í byrjun árs 2009 var Gylfi skipaður viðskiptaráðherra í minnihlutastjórn ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Gylfi var fyrsti efnahags- og viðskiptaráðherra eftir að ný lög um stjórnarráð Íslands tóku gildi 1. október 2009. Verksvið ráðuneytisins stækkaði með því verulega. Undir það heyrði þá Seðlabanki Íslands og flest annað sem viðkemur stjórn efnahagsmála í stjórnsýslu ríkisins. 

Gylfi lét af ráðherraembætti 2. september 2010 og hélt aftur til starfa í Háskóla Íslands.

Tenglar
 Vefsíða Gylfa hjá Háskóla Íslands
 Æviágrip Gylfa Magnússonar

Viðskiptaráðherrar Íslands
Íslenskir hagfræðingar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Ragna Árnadóttir

Ragna Árnadóttir (fædd 30. ágúst 1966) er íslenskur lögfræðingur og fyrrverandi dómsmálaráðherra. Í júní 2019 var tilkynnt að Ragna hefði verið skipuð skrifstofustjóri Alþingis fyrst kvenna.

Nám og störf 
Ragna lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1986, embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands árið 1991 og L.L.M gráðu í Evrópurétti frá Háskólanum í Lundi í Svíþjóð árið 2000. Ragna starfaði sem lögfræðingur við nefndadeild Alþingis frá 1991-1995, var sérfræðingur við skrifstofu Norðurlandaráðs í Stokkhólmi og síðar í Kaupmannahöfn frá 1995-1999, starfsmaður áfrýjunarnefndar samkeppnismála frá 2002-2003, starfsmaðuur kærunefndar samkvæmt lögum um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi frá 2003-2004. Hún var deildarstjóri í heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu 2001-2002, skrifstofustjóri í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu 2002-2009. Ragna var stundakennari við lagadeild Háskólans í Reykjavík 2006-2008, settur skrifstofustjóri og staðgengill ráðuneytisstjóra í forsætisráðuneytinu í janúar 2009. Hún var dóms- og kirkjumálaráðherra utan þings frá 1. febrúar 2009 til 10. maí 2009 og dómsmála- og mannréttindaráðherra utan þings frá 10. maí 2009 til 2. september 2010. Frá árinu 2010-2019 hefur Ragna starfað hjá Landsvirkjun, sem skrifstofustjóri frá 2010-2012 og aðstoðarforstjóri frá 2012-2019. Hún var skipuð skrifstofustjóri Alþingis í júní 2019.

Tilvísanir

Dómsmálaráðherrar Íslands
Íslenskir lögfræðingar
Skrifstofustjórar Alþingis
Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri
Dyskolos

Dyskolos (á forngrísku δύσκολος) eða Fýlupúkinn er forngrískur gamanleikur eftir skáldið Menandros. Það er eina leikrit hans sem er varðveitt í fullri lengd og jafnframt eina leikritið sem tilheyrir hinum svonefnda nýja gamanleik sem er varðveitt í fullri lengd. Í varðveittum texta leikritsins eru þó gloppur. Leikritið var fyrst sett upp á Lenajuhátíðinni í Aþenu árið 316 f.Kr. en Menandros hlaut fyrir verkið fyrstu verðlaun í leikritasamkeppninni.

Papyrus-brot frá 3. öld með leikritinu öllu fannst árið 1957.

Forngrískir gamanleikir
Bindiskylda

Bindiskylda er eitt af stjórntækjum Seðlabanka, ásamt lausafjárskyldu og stýrivöxtum, til að hafa stjórn á magni lausafjárs í umferð. Í stuttu máli er bindiskylda sett á lánastofnanir eins og viðskiptabanka og segir að ákveðið hlutfall af innlánum þess skuli fara á reikning hjá Seðlabankanum, þ.e.a.s. hluti innlána banka er lögð á reikning hjá Seðlabankanum og dregur þannig úr getu banka til útlána.

Heimildir 
 

Hagfræði
Fjármál
Lausafjárskylda

Lausafjárskylda er eitt af þrem stjórntækjum Seðlabanka, ásamt bindiskyldu og stýrivöxtum, til að stjórna hagkerfi landsins. Ef sett er lausafjárskylda á lánastofnanir skyldar það stofnanirnar til að eiga fyrir ákveðnum hluta af innlánum sínum í lausafé.

Heimildir 
 

Hagfræði
Fjármál
Fáni Kambódíu

Núverandi þjóðfáni Kambódíu var tekinn upp að nýju 1993 þegar konungsdæmið var endurreist eftir þjóðaratkvæðagreiðslu.

Allt frá miðri 19. öld hefur fáni Kambódíu haft í miðju mynd af Angkor Wat. Núgildandi fáni hefur bláa fleti að ofan og neðan og breiðari rauðann flöt á milli. Hlutföll litaflatanna eru 1:2:1. Hlutföll fánans eru 2:3. Það er sami fáni og var valinn við sjálfstæði landsins frá Frakklandi árið 1948. Hann var notaður (nema á hernámstímum Japana í seinni heimsstyrjöldinni) þangað til 9. október 1970 þegar Lon Nol lýsti yfir stofnun Khmer Lýðveldisins. Ríki Rauðu khmeranna, Lýðræðislega Kampútsea, á árunum 1975 til 1979 notaði rauðann fána með Angkor Wat í gulum lit. Alþýðulýðveldið Kampútsea hafði svipaðan fána nema þar hafði musterið fimm en ekki þrjá turna. Enn aðrir fánar voru notaðir 1989-1991 og 1992-1993 þegar landið var undir yfirstjórn Sameinuðu þjóðanna, UNTAC. Árið 1993 var fáni konungsríkisins að nýju þjóðfáni landsins.

Fánasaga 

Kambódía
Kambódía
Sniglamítlar

Sniglamítlar (fræðiheiti: Riccardoella limacum) eru
áttfætlur sem lifa á sniglum, þar á meðal brekkusniglum. Þeir eru mjög smáir (< 0.5 mm) og hvítir.

Tilvísanir 

Áttfætlur
Hrein fimmund

Hrein fimmund er annar yfirtónn yfirtónaraðarinnar á eftir áttundinni sem er fyrsti yfirtónninn.

Hreina fimmundin er undirstöðu tónbil í dúr og moll kerfinu. Það má búa til fimmundahring út frá hreinum fimmundum sem ferðast alla krómatísku tónanna.
Dæmi um hreina fimmund er tónbilið á milli C og G. 

Tónbil