alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Roland Schimmelpfennig

Roland Schimmelpfennig (fæddur 1967 í Göttingen í Þýskalandi) er þýskur leikritahöfundur. Hann lærði leikstjórn í Otto Falkenberg-leiklistarskólanum í München og hefur starfað sem aðstoðarleikstjóri, leikstjóri og dramatúrgur. Fyrsta leikrit hans er frá árinu 1996. 

Leikrit hans, Arabíska nóttin, var flutt í Útvarpsleikhúsinu og leikrit hans Konan áður var sett upp á smíðaverkstæði Þjóðleikhússins haustið 2007. Konan áður var frumflutt í Burgtheater í Vínarborg haustið 2004.

Leikhúsverk 
 Die ewige Maria, UA: 27. Januar 1996, Theater Oberhausen 
 Keine Arbeit für die junge Frau im Frühlingskleid, UA: 4. April 1996, Münchner Kammerspiele
 Die Zwiefachen, UA: 6. Juni 1997, Münchner Kammerspiele
 Aus den Städten in die Wälder, aus den Wäldern in die Städte, UA: 25. April 1998, Staatstheater Mainz
 Fisch um Fisch, UA: 8. Mai 1999, Staatstheater Mainz
 Vor langer Zeit im Mai, UA: 13. März 2000, Schaubühne am Lehniner Platz, Berlin
 MEZ, UA: 5. Mai 2000, Schaubühne am Lehniner Platz, Berlin
 Die arabische Nacht, UA: 3. Februar 2001, Staatstheater Stuttgart
 Push Up 1-3, UA 10. November 2001, Schaubühne am Lehniner Platz, Berlin
 Vorher/Nachher, UA: 22. November 2002, Hamburg
 Alice im Wunderland, UA: 31. Mai 2003, Schauspielhaus Hannover, 2006 „Schule des Theaters“ in Wien
 Die Frau von früher, Auftragsarbeit für das Burgtheater, UA: 12. September 2004, Wiener Akademietheater
 Angebot und Nachfrage, UA: 4. November 2005, Schauspielhaus Bochum
 Auf der Greifswalder Straße, UA: 27. Januar 2006, Deutsches Theater Berlin
 Körperzeit, nach dem Roman The Body Artist von Don DeLillo, UA: 11. April 2007, Theater am Neumarkt Zürich
 Ende und Anfang, UA: 6. Oktober 2006, Wiener Akademietheater
 Besuch bei dem Vater, Schauspielhaus Bochum, Staatstheater Nürnberg in der Spielzeit 07/08
 Das Reich der Tiere, UA: 1. September 2007, Deutsches Theater Berlin
 Vorher/Nachher, Thalia Theater Halle

 Útvarpsleikrit 
 Die Aufzeichnung Die Taxiterroristin Krieg der Wellen Die arabische Nacht'' 

Þýskir leikritahöfundar
Reynir Oddsson

Reynir Oddsson (f. 12. ágúst 1936) er íslenskur ljósmyndari. Hann var einnig frumkvöðull í íslenskri kvikmyndagerð og var langt á undan sinni samtíð þegar hann skrifaði, framleiddi og leikstýrði sinni fyrstu kvikmynd í fullri lengd Morðsaga.

Tenglar 
 

Íslenskir leikstjórar
Júlíus Kemp

Júlíus Kemp (f. 2. desember 1967) er íslenskur kvikmyndagerðarmaður. Hann hefur framleitt fjölda mynda fyrir kvikmyndafyrirtækið Kvikmyndafélag Íslands og leikstýrt þrem kvikmyndum, Veggfóðri, Blossa/810551 og Reykjavik Whale Watching Massacre.

Tenglar 
 

Íslenskir leikstjórar
Appelsínusafi

Appelsínusafi er ávaxtasafi sem kreistur er úr appelsínum. Helsti útflytjandi appelsínusafa í heiminum eru Bandaríkin, og þar á eftir Argentína.

Safar
Pentagon

Pentagon (enska The Pentagon) er höfuðstöðvar af Varnarmálastofnunar Bandaríkjanna í Arlington, Virginíu í Bandaríkjunum. Byggingin er tákn varnar og hers í Bandaríkjunum. George Bergstrom hannaði bygginguna. Hafist var handa við að reisa hana árið 1941 en byggingin var tekin í notkun árið 1943.

Pentagon er stærsta skrifstofubygging í heimi. Um það bil 26.000 starfsmenn vinna þar.

Árið 2001 flaug flugvél á eina hlið byggingarinnar í hryðjuverkunum 11. september 2001.

Pentagon
Bandarískar ríkisstofnanir
Álasund

Álasund (norska: Ålesund) er borg á vesturströnd Noregs. Íbúafjöldi Álasunds er um 47.000 (2017).

Borgir í Noregi
Borgir í Mæri og Raumsdal

nn:Ålesund kommune
Lillehammer

Lillehammer er norskur bær í suðurslua landsins. Hann er við norðurbakka vatnsins Mjøsa og er íbúafjöldi bæjarins um 28.000 (2018). Lillehammer hélt 17. vetrarólympíuleikana 1994.

Borgir í Noregi
Árnýöld

Árnýöld er heiti sem sagnfræðingar nota stundum yfir ákveðið tímabil í sögu Vestur-Evrópu og fyrstu evrópsku nýlendnanna og nær yfir þrjár aldir frá lokum miðalda fram að iðnbyltingunni. Þetta tímabil einkennist af síauknu mikilvægi raunvísinda, uppgangi fyrstu kapítalísku hagkerfanna og þjóðríkishugmynda. Tímabilið nær yfir síðari hluta endurreisnarinnar, siðbreytinguna og upplýsinguna.

Mismunandi höfundar telja ólíka atburði marka upphaf árnýaldar. Þeir helstu eru:
 1447 - Johann Gutenberg fann upp prentverkið. 
 1453 - Tyrkjaveldi lagði Konstantínópel undir sig. Formleg endalok Rómaveldis.
 1485 - Síðasti Englandskonungur af Plantagenet-ættinni, Ríkharður 3., var drepinn og Túdorættin komst til valda.
 1492 - Kristófer Kólumbus kom til Ameríku.
 1494 - Karl 8. Frakkakonungur réðist inn í Ítalíu og hóf þannig röð styrjalda sem einkenndu ítölsku endurreisnina.
 1513 - Furstinn eftir Niccoló Machiavelli kom út.
 1517 - Siðbreytingin hófst.
 1545 - Kirkjuþingið í Trentó markar endalok miðaldakirkjunnar í kaþólskum löndum.

Lok tímabilsins eru yfirleitt miðuð við frönsku byltinguna 1789 eða upphaf iðnbyltingarinnar um aldamótin 1800.

Saga Evrópu
Söguleg tímabil
Kirkja heilagrar Súsönnu

Kirkja heilagrar Súsönnu (ítalska: Santa Susanna) er kirkja sem stendur á Kvirinalhæð í Róm og er kennd við heilaga Súsönnu frá árinu 565. Hús sem þjónaði því hlutverki að vera fundarstaður kristinna var reist á þessum stað árið 280. Sagt er að húsið hafi opinberlega orðið að kirkju árið 330 í valdatíð Konstantínusar 1. 

Sergíus 1. páfi lét gera við kirkjuna á 7. öld en 796 lét Leó 3. páfi endurbyggja hana frá grunni. Framhlið kirkjunnar var fyrsta verkefnið sem svissneski arkitektinn Carlo Maderno fékk í eigin nafni í Róm. Hann lauk við framhliðina árið 1603 en hún hafði mikil áhrif á barokkið í byggingarlist. Framhliðin þótti takast svo vel að Páll 5. páfi fékk Maderno til að ljúka við kirkjuskipið og hanna framhlið Péturskirkjunnar.

1603
Barokk í Róm
Rómverskar kirkjur
Orfeus (ópera)

Orfeus (ítalska: L'Orfeo, favola in musica) er eitt af fyrstu verkunum sem kallað er ópera. Tónlistin var samin af Claudio Monteverdi við texta Alessandro Striggio fyrir kjötkveðjuhátíð í Mantúu og fyrst sett á svið 24. febrúar árið 1607. Hún var fyrst gefin út á prenti í Feneyjum 1609.

Óperan byggist á grísku goðsögunni um Orfeus og Evridís. Hún er í fimm þáttum með formála.

Hljóðskrár 

Ítalskar óperur
Klemens 8.

Klemens 8. (24. febrúar 1536 – 3. mars 1605) sem hét upphaflega Ippolito Aldobrandini, var páfi frá 30. janúar 1592 til dauðadags. Hann fæddist í Fano í Marke en fjölskylda hans var frá Flórens.

Hann varð kardináli 1585 og var sendur sem legáti til Póllands þar sem hann átti hlut í því að fá Maximilían 3. erkihertoga látinn lausan en hann var í haldi Pólverja eftir misheppnaða tilraun til að taka völdin eftir lát Stefáns Báthory. 

Hann var kjörinn páfi eftir lát Innósentíusar 9. 1591 sem málamiðlun milli óska Filippusar 2. og ítölsku kardinálanna. 1593 tók Hinrik 4. af Navarra upp kaþólska trú til að geta gerst konungur Frakklands. 1595 leysti Klemens hann undan öllum syndum, gagnstætt óskum Filippusar. Á móti aðstoðaði Hinrik Klemens við að bæta hertogadæminu Ferrara við lönd kirkjunnar þegar Alfons 2. hertogi af Ferrara lést barnlaus 1597.

1597 setti hann upp ráðið Congregatio de Auxiliis til að kveða úr um deilu dóminíkana og jesúíta um hlutverk frjáls vilja gagnvart ómótstæðilegri náð og lauk með því að fordæma áherslu molinisma á frjálsan vilja. 

Árið eftir, eða 1598, hafði Klemens milligöngu um sáttagerð, Friðsarsamninginn í Vervins, milli Hinriks og Filippusar, sem fól í sér að Filippus kallaði hersveitir sínar burt frá Frakklandi.

1600 var hátíðarár og þrjár milljónir pílagríma komu til Rómar. Það ár staðfesti Klemens dauðadóm yfir Giordano Bruno sem var brenndur á báli 17. febrúar. Fimm árum síðar lést Klemens úr þvagsýrugigt sem hrjáði hann á efri árum. Hans var einkum minnst fyrir stjórnkænsku sína og þá hörku sem hann sýndi sakamönnum og gyðingum. 

Páfar
Leó 11.

Leó 11. (2. júní 1535 – 27. apríl 1605) hét upphaflega Alessandro Ottaviano de' Medici og var kjörinn páfi 1. apríl 1605 þá nærri sjötugur að aldri. Strax eftir krýninguna veiktist hann og lést tæpum mánuði síðar. Hann var því kallaður „eldingarpáfinn“ (Papa Lampo). 

Hann fæddist í Flórens, sonur Francescu Salviati sem var dóttir Lucreziu de'Medici, eldri dóttur Lorenzos hins mikilfenglega. Hann var skipaður prestur af Kosímó 1. stórhertoga sem gerði hann að sendimanni sínum við hirð Píusar 5. Gregoríus 13. skipaði hann biskup í Pistoia 1573, erkibiskup í Flórens 1574 og kardinála 1583.

1596 sendi Klemens 8. hann til Frakklands til hirðar Mariu de'Medici.

Kjör hans 1605 var tryggt með bandalagi ítölsku og frönsku kardinálanna og stutt af Hinriki 4. Frakkakonungi gegn óskum Filippusar 3. Spánarkonungs. 

Páfar
Medici-ætt
Regnhlíf

Regnhlíf er hringlaga vatnsheldur dúkur á pjáturgrind sem fella má saman niður að (krók)skafti og er haldið yfir höfði til að verjast regni. Sumar tegundir regnhlífa er einnig hægt að nota, þegar þær eru ekki að hlífa eiganda sínum fyrir regni, sem göngustaf.

Tenglar 
 Regnhlífar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1957
Gerningaveður

Gerningaveður er óveður sem (fjölkunnugur) maður hefur gert á einhvern sem er á sjó og á að valda drukknun viðkomandi. Talað var einnig um að gera einhverjum gerningaveður eða gera gerningaveður að einhverjum. Gerningaveður er þó oftast haft í merkingunni fárviðri. 

Í Ferðabók Eggerts Ólafssonar segir svo:

Gerningaveður var það kallað er menn vöktu vind og illviðri. Upprunni þessa er sá, að til forna notuðu menn höfuð Þórs sem annaðhvort var skorið út, rist eða málað. Á sá siður rót sína að rekja til þess, að sagt var, að Þór sjálfur hefði hleypt af stað veðri með því að blása svo úr skoltum sér, að skeggbroddarnir stóðu beint út í loftið. Var það kallað að þeyta skeggbrodda. Á myndum þessum var Þór því sýndur gapandi og skeggið látið standa beint út. Við þennan galdur þótti það mestur lærdómur að nota aðeins einn eða tvo galdrastafi, en höfuðgaldurinn var fólginn í því, að úr stafnum mætti lesa orðin „Þórs Hafot“ eða „Þórs Hafut“, annaðhvort bæði saman, eða hvort fyrir sig. 

Jón Árnason segir í Þjóðsögum sínum:

Bandrúnir voru svo fjölbreyttar, að heilu orði eða heilum formála var komið fyrir í einni stafsmynd. Einn var stafur sá, er Veðurgapi er nefndur. Úr honum mátti lesa „Þórshöfuð“. Veðurgapi var hafður til þess að gera ofviðri að mönnum, sem voru á sjó, og drekkja þeim.

Í Bók Þórðar Tómassonar, Veðurfræði Eyfellings, er gerningaveður flokkað sem óveður eingöngu: 

Hér læt ég saman fara nokkur orð, sem lúta að vondu veðri og er á þeim nokkur stigsmunur: ofsaveður, ólátaveður, óðaveður, bráðveður, gerningaveður.

Veður
Þjóðtrú
Sinclair Lewis

Sinclair Lewis (7. febrúar 1885 – 10. janúar 1951) var bandarískur rithöfundur sem skrifaði jöfnum höndum skáldsögur, smásögur og leikrit. Lewis var alltaf nálægt kviku hins bandaríska þjóðfélags í verkum sínum, gagnrýndi það ísmeygilega og hið kapítalíska gildismat, ásamt því að framfæra sterkar kvenpersónur. Árið 1930 varð Sinclair Lewis fyrsti Bandaríkjamaðurinn til að hljóta Bókmenntaverðlaun Nóbels. 

Sinclair Lewis fæddist í Sauk Centre, Minnesota, var skírður Harry Sinclair Lewis og hóf á unga aldri að lesa bækur og halda dagbók. Hann reyndi að flýja að heiman 13 ára og verða trommuleikari í spænsk-bandaríska stríðinu, en án árangurs. Hann hóf þá að skrifa ljóð og seinna rómantískar sögur. Hann reis þó fyrst til metorða eftir útkomu fyrstu alvöru bókar sinnar, Main Street sem kom út 1920, en hún seldist miklu betur en hinar söluvænlegu bækur, sem hann hafði áður skrifað. Á þeim árum seldi hann jafnvel Jack London söguþræði fyrir lágar upphæðir, en þeir höfðu kynnst þegar Sinclair tók viðtal við hann. Bók Sinclair Lewis, Main Street, fjallar um Carol Milford, konu sem flytur eftir giftingu með eiginmanni sínum í smábæ í Bandaríkjunum og reynir að hefja sig upp yfir uppvask og staðalímyndir. Bókin varð strax hreinasta útgáfuundur, og seldist eins og heitar lummur. 

Þekktasta bók hans ásamt Main Street, var Babbitt sem kom út tveimur árum seinna, eða 1922. Sú síðarnefnda kom út í íslenskri þýðingu Sigurðar Einarssonar árið 1943 (Babbitt). 

Sinclair Lewis sem lengi hafði hallaði sér að flöskunni, lést í Rómaborg 1951.

Tenglar 
 Vinur minn Sinclair Lewis; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981

Lewis, Sinclair
Lewis, Sinclair
Ólafur Sveinsson

Ólafur Sveinsson er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og er búsettur í Berlín. Ólafur hefur numið nám í almennri bókmenntafræði og heimspeki við Háskóla Íslands og útskrifaðist af leikstjórnarbraut frá Deutsche Film- und Fernsehakademie Berlin (þýska kvikmynda- og sjónvarpsakademían í Berlín) haustið 1998.

Verk
 Der Gynäkologe (1993) 
 Im Tiefen Schlund der Nacht (1993)
 Björt mey og hrein (1994)
 Das Warten (1994)
 Loverman (1995)
 Stolz (1996)
 Baby (1997)
 Nonstop (1998)
 Braggabúar (2001)
 Hlemmur (2002)
 Schräge Zeit (2004)

Heimildir
 http://www.poppoli.com/umos_dvd.html 
 http://imdb.com/name/nm0841001

Tenglar
 

Íslenskir kvikmyndaleikstjórar
Hlemmur (kvikmynd)

Hlemmur er íslensk heimildarmynd sem kom út árið 2001 í leikstjórn Ólafs Sveinssonar. Myndin fjallar um ógæfufólk í Reykjavík sem eyðir flestum sínum stundum á stoppistöðinni Hlemmur. Hljómsveitin Sigur Rós sá um tónlistina fyrir kvikmyndina.

Tenglar
 

Íslenskar kvikmyndir
Íslenskar heimildarmyndir
Mótmælandi Íslands (kvikmynd)

Mótmælandi Íslands er íslensk heimildarmynd í leikstjórn Þóru Fjeldsted og Jón Karls Helgasonar. Myndir segir frá Helga Hóseassyni sem er virkur mótmælandi varðandi allskyns málefni á Íslandi. Hann hefur stundað sín óvenjulegu mótmæli í áratugi og vanalega með útbúning á skrautlegum skiltum sem hann ráfar svo þögull með á Langholtsvegi. Helgi komst í fréttirnar á áttunda áratug síðustu aldar þegar hann sletti skyri yfir þingmenn er voru á leið inn á Alþingi.

Tenglar
 Kvikmyndarýni á www.kvikmyndir.com 
 

Íslenskar kvikmyndir
Íslenskar heimildarmyndir
Ben Stiller

Benjamin Edward Stiller (fæddur 30. nóvember 1965) er bandarískur leikari, grínisti, kvikmyndaframleiðandi og leikstjóri. Hann er sonur leikarans Jerry Stiller og Anne Meara en þau eru bæði þaulreynd í kvikmyndaiðnaðinum.

Sjá einnig 
Ben Stiller var á 101 í gærkvöldi

Stiller, Benjamin Edward
Rutherford B. Hayes

Rutherford Birchard Hayes (4. október 1822 – 17. janúar 1893) var bandarískur stjórnmálamaður, lögfræðingur, hershöfðingi og 19. forseti Bandaríkjanna. Hann þjónaði því embætti frá árinu 1877 til 1881. Hayes var kjörinn forseti með eins atkvæða mun í umdeildum kosningum árið 1876.

Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn
Hayes, Rutherford Birchard
Fylkisstjórar Ohio
Herforingjar í þrælastríðinu
Hayes, Rutherford Birchard
James Garfield

James Abram Garfield (19. nóvember 1831 – 19. september 1881) var hershöfðingi í Bandaríkjaher og 20. forseti Bandaríkjanna. Hann gegndi því embætti frá 4. mars 1881 til 19. september 1881.

Ferill 
Garfield var af velskum ættum og fæddist í bjálkakofa í Ohio. Þegar hann var á öðru ári lést faðir hans og var hann alinn upp af móður sinni, systrum hennar og frænda sínum. Hann var framúrskarandi námsmaður og stundaði nám við Williams College í Williamstown í Massachusetts. Hann stundaði kennslustörf um skeið en lærði síðan lögfræði og starfaði sem lögmaður frá 1860. Nokkru fyrr hóf hann þátttöku í stjórnmálum og var kjörinn á ríkisþing Ohio fyrir repúblikana 1859. 

Hann gekk í herinn þegar borgarastyrjöldin hófst og hlaut þar skjótan frama. Á meðan styrjöldin stóð var hann kjörinn þingmaður í fulltrúadeild Bandaríkjaþings. Þingið kom ekki saman fyrr en alllöngu síðar og hann hélt áfram herþjónustu um skeið og var á þeim tíma gerður að hershöfðingja. Hann sagði þó af sér þegar hann settist á þing í desember 1863. Hann var svo endurkjörinn þingmaður á tveggja ára fresti, síðast 1878.

Árið 1880 var Garfield kjörinn öldungadeildarþingmaður fyrir Ohio en náði aldrei að setjast í öldungadeildina því þegar ekki tókst á flokksþingi repúblikana að ná fram niðurstöðu um forsetaframbjóðanda var leitað til Garfields og varð úr að hann bauð sig fram. Andstæðingur hans var demókratinn Winfield Scott Hancock. Rúmlega níu milljónir manna greiddu atkvæði og fékk Garfield aðeins um 1900 fleiri atkvæði en Hancock en hins vegar 214 kjörmenn móti 155.

Banatilræði og dauði 

Garfield náði ekki að setja mark sitt á forsetaembættið því að hann hafði aðeins verið í embætti tæpa fjóra mánuði þegar hann var skotinn tveimur skotum á járnbrautarstöð í Washington DC þann 2. júlí 1881. Tilræðismaðurinn var Charles J. Guiteau, geðsjúkur lögfræðingur sem hafði hvað eftir annað sótt um ýmis opinber embætti en verið hafnað.

Önnur kúlan straukst við handlegg Garfields en hin sat föst í brjóstholinu og fannst ekki. Garfield lá rúmfastur í Hvíta húsinu í tvo mánuði, sífellt verr haldinn vegna sýkinga út frá skotsárinu og mistaka læknanna sem meðhöndluðu hann. Reynt var að flytja hann í sumarhús við ströndina honum til heilsubótar en allt kom fyrir ekki. Hann fékk blóðeitrun og svæsna lungnabólgu sem leiddi að lokum til þess að hann lést úr hjartabilun þann 19. september. Varaforsetinn, Chester A. Arthur, tók þegar við embættinu.

Morðingi Garfields, Guiteau, var dæmdur til dauða og hengdur 30. júní 1882.

Kona Garfields var Lucretia Rudolph (19. apríl 1832 – 14. mars 1918). Þau áttu fimm börn sem náðu fullorðinsaldri.

Tilvísanir

Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn
Forsetar Bandaríkjanna
Herforingjar í þrælastríðinu
Myrtir þjóðhöfðingjar
Myrtir ríkisstjórnarleiðtogar
Repúblikanar
Chester A. Arthur

Chester Alan Arthur (5. október 1829 – 18. nóvember 1886) var bandarískur stjórnmálamaður og 21. forseti bandaríkjanna. Hann þjónaði því embætti frá 1881 til 1885.

Arthur, Chester Alan
Arthur, Chester Alan
Varaforsetar Bandaríkjanna
Grover Cleveland

Stephen Grover Cleveland (18. mars 1837 – 24. júní 1908) var 22. og 24. forseti Bandaríkjanna. Hann þjónaði því embætti frá 1885 til 1889 og aftur frá 1893 – 1897. Hann er eini forseti Bandaríkjanna sem hefur gegnt embættinu í tvö aðskilin kjörtímabil.

Cleveland,Stephan Grover
Cleveland, Stephan Grover
Fylkisstjórar New York
Bil (stærðfræði)

Bil eða talnabil er hugtak í stærðfræðinni sem vísar til samhangandi hlutmengis rauntalnaássins, sem afmarkast af tveimur endapunktum eða jaðarpunktum bilanna. Bil geta verið lokuð, opin eða hálfopin/-lokuð. Hálfbil eru opin eða hálfopin bil, þar sem annar endapunktanna er óendanlegur (∞). Þannig bil eru hálflínur. Líta má á rauntalnaásinn R, sem opið bil með báða endapunkta óendanlega, þ.e. R :=  ]-∞,+∞[. (Sjá einnig útvíkkaði rauntalnaásinn.) Bil á tímaásnum kallast tímabil.

Framsetning bila
Talnabilið á milli  og  þar sem tölurnar  og  eru báðar taldar með er oft táknað sem  þar sem tölurnar tvær kallast endapunktar talnabilsins.

ISO-ritháttur
Í rithætti sem fylgir alþjóðlegum staðli ISO 31-11 merkir hornklofi sem vísar inn hlutveru og hornklofi sem bendir út merkir útilokun. Hægt er að skilgreina það með mengjaskilgreiningarrithætti sem:

 Opið bil: 
 Hálfopið bil: 
 Hálfopið bil: 
 Lokað bil: 

þar sem ,  og  tákna tómt mengi og  táknar mengið .

Annar ritháttur

 Opið bil: 
 Hálfopið bil: 
 Hálfopið bil: 
 Lokað bil: 

þar sem ,  og  tákna tómt mengi og  táknar mengið .

Tilvísun

Stærðfræði
Mengjafræði
Benjamin Harrison

Benjamin Harrison (20. ágúst 1833 – 13. mars 1901) var 23. forseti bandaríkjanna og þjónaði því embætti frá 1889 til 1893. Hann er til dagsins í dag sá eini forseti sem komið hefur frá Indiana.

Bandarískir öldungadeildarþingmenn
Harrison, Benjamin
Þorláksbiblía

Þorláksbiblía er önnur heildarútgáfa Biblíunnar á íslensku, prentuð á Hólum í Hjaltadal og kennd við Þorlák Skúlason biskup þar. Á varðveittum eintökum má bæði sjá titilblöð með ártalinu 1637 og 1644, mun hið fyrra gert við upphaf prentunar og hið síðara þegar prentun bókarinnar var lokið. 

Árið 1634 var hálf öld frá því að Guðbrandsbiblía kom út. Var þá orðinn skortur á biblíum, bæði í kirkjum og meðal efnamanna, sem vildu eignast eintak. Þorlákur Skúlason biskup á Hólum fór þá að undirbúa aðra útgáfu. Kristján 4. Danakonungur gaf út bréf 22. apríl 1635, þar sem allar sóknarkirkjur á Íslandi voru skyldaðar til að leggja fram einn ríkisdal til verksins, auk þess sem konungur lagði fram 200 ríkisdali og afgjald af jörðinni Núpufelli í Eyjafirði, til að greiða prenturum laun. 

Við undirbúning útgáfunnar lagði Þorlákur Guðbrandsbiblíu til grundvallar, en sumstaðar var orðum umskipt eða greinum, eftir danskri Biblíu, og Biblíu Lúthers, „eftir því sem eg hefi meint fyrir Guði hentugast og réttast vera, svo sem gjör má sjá ef textarnir eru saman bornir“, segir Þorlákur. Þetta mun vera ástæða þess að Þorláksbiblía hefur þótt bera nokkur merki danskrar tungu.

Þorláksbiblía er vegleg bók, í sama broti og fyrirrennari hennar (folio), en þó er heldur minna lagt í útlit og frágang. T.d. eru aðeins fjórar myndir í bókinni, á móti 30 í Guðbrandsbiblíu. Upphafsstafir kafla og annað skraut er að mestu fengið úr Guðbrandsbiblíu. Eitt hafði Þorláksbiblía þó fram yfir: Þar er í fyrsta sinn notuð tölumerkt versaskipting, en í Guðbrandsbiblíu voru aðeins kaflarnir tölusettir. 

Eins og fyrr er sagt mun prentun Þorláksbiblíu hafa tekið 7 ár, með nokkrum hléum, því að fleiri bækur voru prentaðar á Hólum á því tímabili. Óvíst er hvert upplag bókarinnar var, í ungum heimildum er það sagt 1.000 eintök, en líklegra er að það hafi verið svipað og upplag Guðbrandsbiblíu, um 500 eintök, því að Þorláksbiblía er nú talin fágætari.

Heimild 
Sigurður Ægisson: Grein í Morgunblaðinu 3. september 2006.

Biblían
Íslenskar bókmenntir
Saga Íslands
Páll 5.

Páll 5. (17. september 1552 – 28. janúar 1621) hét upphaflega Camillo Borghese og varð páfi 16. maí 1605 til dauðadags.

Hann var af hinni frægu Borghese-ætt sem var upprunalega frá Siena en hafði skömmu áður flust til Rómar. Hann hóf feril sinn sem lögfræðingur með próf frá háskólunum í Perugia og Padúu. 1596 gerði Klemens 8. hann að kardinála og yfirdjákna (biskupsfulltrúa) Rómar.

Þegar Leó 11. lést í apríl 1605 varð Borghese kardináli fyrir valinu þar sem hann þótti hlutlausari en ýmsir augljósari kostir eins og kardinálarnir Roberto Bellamino og Cesare Baronio. Hans fyrsta verk var að senda þá biskupa sem héldu til í Róm til biskupsdæma sinna þar sem Kirkjuþingið í Trentó hafði kveðið á um að biskupar skyldu búa í biskupsdæmi sínu. Hann stofnaði einnig Banka heilags anda sem starfaði til 1992 þegar hann sameinaðist Rómarbanka. 

Árið 1606 komu upp harðar deilur milli Feneyja og páfadóms út af tveimur prestum sem hafði verið stungið í fangelsi í Feneyjum. Páll krafðist þess að þeir yrðu framseldir í hendur kirkjunnar þar sem hún ætti dómsvald yfir þeim en Feneyjar neituðu. Páll bannfærði þá stjórn borgarinnar og setti bann á alla borgina. Allir kirkjunnar menn í Feneyjum, fyrir utan jesúíta, kapúsína og þeatína, stóðu þá með borginni og messur voru áfram sungnar og hátíðir kirkjunnar haldnar með miklum glæsibrag. Í mars 1607 náðist samkomulag fyrir milligöngu Frakka og Spánverja.

Páll sendi Jakobi 1. hamingjuóskir þegar hann varð konungur 1606 en bréfið barst þremur árum of seint. Hann ræddi um Púðursamsærið í bréfinu og bað Jakob um að láta ekki saklausa kaþólska þegna hans líða fyrir glæpi fárra. Bréfið stoðaði lítt málstað kaþólskra í Englandi þar sem fólk var þegar sannfært um að útsendarar páfa hefðu tengst samsærinu. 

Árið 1615 tók Páll páfi á móti japanska sendimanninum Hasekura Tsunenaga sem óskaði eftir áheyrn varðandi verslunarsamning milli Japans og Mexíkó og að páfi sendi kristna trúboða til Japan. Nokkrum árum síðar leiddi þetta til þess að kristni var útrýmt í Japan af Tokugawa Hidetada með því að kristnum japönum var gert að ganga opinberlega af trúnni eða deyja.

Páll hitti Galileo Galilei árið 1616 eftir að Bellamino hafði hvatt Galileo til að verja ekki sólmiðjukenningu Kópernikusar, sem kom ekki í veg fyrir að hann gæti rætt um hana sem tilgátu. 

Páfar