alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Guðrún Lárusdóttir

Guðrún Lárusdóttir (fædd 8. janúar 1880 á Valþjófsstað í Fljótsdal, dáin 20. ágúst 1938) var íslenskur rithöfundur, bæjarfulltrúi í Reykjavík 1912 – 1918 og þingkona tvö kjörtímabil, fyrst óflokksbundin árin 1930 – 1934 og svo fyrir Sjálfstæðisflokkinn árin 1934 – 1938. Guðrún var önnur íslenska konan til þess að vera kosin á Alþingi (hin fyrri var Ingibjörg H. Bjarnason) en sú fyrsta til þess að vera kosin fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

Guðrún lét lífið í bílslysi við brú á Tungufljóti þar sem hún var á ferð með eiginmanni sínum Sigurbirni, guðfræðingi og kennara, tveimur dætrum, Guðrúnu Valgerði og Sigrúnu Kristínu og einkabílstjóra þegar bílinn fór út af veginum og út í ána. Bílstjórinn og Sigurbjörn björguðust en dætur hennar drukknuðu með henni. Þetta var eitt fyrsta alvarlega bílslysið sem átti sér stað á Íslandi.

Ævi 
Faðir Guðrúnar var Lárus Halldórsson, þingmaður og prestur. Móðir hennar var Kirstín Katrín Pétursdóttir Guðjohnsen, húsmóðir en faðir hennar Pétur Guðjohnsen var einnig þingmaður. Guðrún var þriðja systkynið í hópi sex og árið 1885 fluttist fjölskyldan til Reyðarfjarðar þar sem Lárus faðir hennar gerðist prestur fríkirkjusafnaðarins. Guðrún gekk ekki í skóla heldur hlaut menntun í heimahúsi. Rétt fyrir aldamótin, 1899 fluttist fjölskylda hennar svo til Reykjavíkur. Árið 1902 giftist Guðrún Sigurbirni Ástvaldi Gíslasyni, presti og stofnanda elliheimilisins Grundar. Guðrún var húsfreyja í Ási á Sólvöllum í Reykjavík frá 1906 til æviloka. Hún og Sigurbjörn eignuðust alls tíu börn en helmingur þeirra dóu ung og barnlaus.

Guðrún sat í bæjarstjórn Reykjavíkur árin 1912 – 1918 og var í skólanefnd. Hún var fátækrafulltrúi í Reykjavík 1912 – 1923 og svo aftur 1930 – 1938. Hún var mjög virk í ýmsu félagsstarfi, hún var í stjórn KFUK frá 1922, þar af formaður 1928 – 1938 og í stjórn Barnavinafélagsins Sumargjafar. Þá var hún formaður Kristniboðsfélags kvenna í Reykjavík frá 1926, sömuleiðis til æviloka. Hún kom að stofnun Húsmæðrafélags Reykjavíkur og var fyrsti formaður þess 1935 – 1938.

Ritverk 
 Ljós og skuggar I-III, 1903-5
 Sólargeislinn hans, 1905 og aukin 1938
 Fermingargjöfin, 1906
 Sönn jólagleði, 1912
 Á heimleið, 1913 (dönsk þýðing 1916), í leikformi Lárusar Sigurbjörnssonar 1939
 Sigur, 1917
 Tvær smásögur, 1918 (færeysk þýðing 1957)
 Brúðargjöfin, 1922
 Fátækt, Þess bera menn sár I-III, 1932-35
 Systurnar, 1938
 Ritsafn I-IV (skáldsögur fyrir unglinga, erindi og hugvekjur, alls yfir 1600 bls., en þó ekki með öllum verkum hennar), 1949.
 Þess bera menn sár

Þýðingar 
 Spádómar frelsarans, 1900
 Tómas frændi eftir H.B. Stowe, 1901
 hluti af Sögum eftir Topelius, 1919
 Móðir og barn (endursamin), 1932.

Tilvísanir

Tenglar 

 Guðrún Lárusdóttir - Hugsjónarkona, þingmaður og rithöfundur
 Æviágrip á vef Alþingis
 Guðrún Lárusdóttir (1880 – 1938) af vef Kvennasögusafns Íslands
 „Frú Guðrún Lárusdóttir og tvær dætur hennar drukna í Tungufljóti“, frétt í Morgunblaðinu 21. ágúst 1938

Kvenréttindi á Íslandi
Fyrrum Alþingismenn
Íslenskir rithöfundar
Íslensk skáld
Íslendingar sem látist hafa af slysförum
Íslenskar konur

Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Ólympíuleikar fólks með þroskahömlun

Ólympíuleikar fólks með þroskahömlun eða Heimsleikar seinfærra og þroskahamlaðra eru alþjóðlegt íþróttamót fólks með þroskahömlun sem er haldið fjórða hvert ár.

Ólympíuleikarnir voru fyrst haldnir 20. júlí í Chicago árið 1968 af samtökunum Special Olympics sem Anne McGlone Burke, íþróttakennari, stofnaði með stuðningi Eunice Kennedy Shriver, systur Bandaríkjaforseta.

Ólympíuleikar þroskaheftra
Hverfuætt (fiskar)

Hverfuætt (fræðiheiti: Scophthalmidae) er ætt fiska af ættbálki flatfiska. Tegundir af hverfuætt eiga heimkynni sín í ísöltum sjávarhöfum Norður-Atlantshafsins en líka í Miðjarðar- og Svartahafi. Ættin telur níu tegundir og er stunduð veiði á nokkrum þeirra.

Við Ísland hafa fundist fjórar tegundir fiska af hverfuætt, sandhverfa, stórkjafta, slétthverfa og litli flóki.

Tilvísanir

Hverfuætt
Handhverfa

Handhverfa er í efnafræði efni sem hafa sömu frumefnasamsetningu en mismunandi byggingarformúlu, og eru í raun spegilmyndir hvort af öðru.

Efnafræði
Vesturbæjarlaug

Vesturbæjarlaug er almenningssundlaug í vesturbæ Reykjavíkur. Hún var tekin í notkun 25. nóvember 1961, en gerðar hafa verið endurbætur 1976 og árið 2014 opnaði stór heitipottur með nuddstútum og iljanuddi. Barnalaugin er samtengd aðallauginni sem er 25 m. á lengd. Þrír smærri heitir pottar eru með mismunandi hitastig og einn kaldur pottur. Þar er einnig gufubað. Í Vesturbæjarlaug læra grunnskólabörn úr Melaskóla, Vesturbæjarskóla, Landakotsskóla og Grandaskóla sund. Sunddeild KR notar laugina líka fyrir sundnámskeið og sundæfingar.

Vesturbæjarlaugin þótti um margt nýstárleg þegar hún var opnuð. Hönnun hennar miðaðist við alls kyns afnot önnur en sund, með barnalaug, sólbaðssvæði og heitum pottum. Anddyri hússins var skreytt með veggmyndum eftir Barböru Árnason og þar var stórt fiskabúr með suðrænum skrautfiskum. Fyrst eftir opnun voru haldnar vinsælar tískusýningar á laugarbökkunum þar sem fyrirsætur komu fram í sundfötum.

Vesturbæjarlaug var fyrsta sundlaugin á Íslandi sem bauð upp á heita potta, sem arkitektinn Gísli Halldórsson hannaði og byggði á Snorralaug í Reykholti. Pottar af þessari gerð voru upphaflega kallaðir „snorralaugar“. Þeir urðu það vinsælir að þeim var bætt við eldri laugar og voru hluti af hönnun nýrra lauga á Íslandi um áratugaskeið.

Tilvísanir

Tenglar
 Vefur Reykjavíkurborgar - Vesturbæjarlaug
 sundlaug.is - Vesturbæjarlaug

Sundlaugar í Reykjavík
Vesturbær Reykjavíkur
Ólafsfjarðarmúli

Ólafsfjarðarmúli er fjallið sem skilur Ólafsfjörð frá Eyjafirði. Í daglegu tali er hann oftast nefndur Múlinn en upprunalegt heiti hans er Vámúli. Ysti hnjúkurinn er nefndur Múlakolla (um 960 m y.s.).

Samgöngur
Menn hafa um aldir lagt leið sína fyrir Múlann um tæpar götur þar sem erfiðir farartálmar voru í veginum svo sem Stóragjá, Tófugjá og Flagið. Upp úr 1960 var gerður bílfær vegur fyrir Múlann og þar með komst Ólafsfjörður í bílsamband við aðrar byggðir Eyjafjarðar. Yst í Múlanum lá vegurinn í 230 m hæð yfir þverhníptum björgum. Þar er Planið svokallaða, góður útsýnisstaður þaðan sem sést yfir Ólafsfjörð, inn Eyjafjörð, út til Grímseyjar og langt norður í Ballarhaf. Á fáum stöðum nýtur miðnætursól sín betur en séð frá Planinu. Vegurinn þótti hálfgerð glæfraleið eins og göturnar gömlu. Árið 1991 voru vígð jarðgöng gegn um Múlann, Ólafsfjarðargöng, þá lagðist vegurinn fyrir Múlann af en er nú notaður sem gönguleið.

Mígindi
Rétt áður en komið er að Ólafsfjarðargöngum Dalvíkurmegin er ekið yfir stóran læk sem kemur í smáfossum niður hlíðina og fellur síðan í sjó, fram af háum hömrum í fallegum fossi. Sjávarbjörgin á þessum slóðum og landið upp af þeim kallast Mígindi en fossinn Mígandi eða Mígindisfoss. (Sumir segja Mígildi og Mígildisfoss). Mígindisfoss er áberandi kennileiti bæði af sjó og landi. Hann er talinn vera einn hæsti foss í Eyjafjarðarsýslu og er yfir 100 m hár. Mígandi er nefndur í Landnámu en ekki verður séð þar hvort átt er við fossinn eða björgin. Í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns er getið um eyðikot yst á Upsaströnd sem hét Mígindi.

Ólafsfjarðarmúli í bókmenntum
Í sjávarhömrum Múlans hjá Tófugjá er Hálfdanarhurð sem þjóðsagan segir að sé fyrir helli miklum þar sem tröll búa. Hurðin er berggangur úr brúnleitu basalti og sker sig vel frá dökkum klettunum í kring. Um Ólafsfjarðarmúla kvað Jón Helgason í kvæðinu „Áföngum“: „Ærið er bratt við Ólafsfjörð [...]“.

Heimildir
Kristmundur Bjarnason 1978. Saga Dalvíkur I
Dalvíkurbyggð
Fjöll á Íslandi
Avant

Avant var íslenskt fjármögnunarfyrirtæki á sviði öku- og atvinnutækja. Það var stofnað af tryggingarfélaginu Sjóvá og varð svo dótturfélag Askar Capital. Framkvæmdastjóri fyrirtækisins var Magnús Gunnarsson og Benedikt Árnason formaður stjórnar. Árið 2011 sameinaðist það Landsbankanum.

Íslensk fyrirtæki
Einföld hreintóna sveifla

Einföld hreintóna sveifla er hreyfing sem er hvorki knúin né dempuð. Hreyfingin er lotubundin og endurtekur sig á ákveðnum bilnum á ákveðinn hátt.

Ytri tenglar
Javaforrit sem líkir eftir sveiflu gorms

Sígild aflfræði
Pendúlar
Pýtonslanga

Pýtonslanga er ættkvísl óeitraðra pythonidae-slangna sem fyrirfinnst í Afríku og í Asíu. Eins og er eru aðeins 7 tegundir þekktar.

Heimildir

Pythonidae
Stigveldi

Stigveldi eða stigskipun er stigskipt kerfi (manna, dýra, hluta eða hugtaka) þar sem hverri einstakri einingu eða einstaklingi er skipað á ákveðið þrep samkvæmt tilteknum greinimörkum. Dæmi um stigveldi er t.d. í norrænni goðafræði þar sem einn ásinn er æðstur, síðan breikkar píramídinn niður og neðst eru fjölmörg goð sem aðeins eru nefnd á nafn, þ.e. hafa minni þýðingu. Uppröðunin er stundum nefnd stigveldisröðun. Stigveldi er talið til mikilvægra einkenna á nútímalegu skrifræði.

Stjórnmál
Félagsfræði
Hafmey

Hafmey  er þjóðsagnavera sem er í líki kvenmanns ofan mittis en með hreistraðan sporð eins og fiskur neðan og er sögð lifa í hafinu. Karlkyns hafbúi nefnist marbendill.

Hafmeyjar og hafmenn (einu orði nefnd hafbúar) hafa verið viðloðandi þjóðsagnir mannkyns mun lengur en elstu menn muna. Það er fyrst í grískum bókmenntum sem minnst er á hafbúa. Rómverska skáldið Óvidíus segir að hafmeyjar hafi orðið til þegar galeiður Trójumanna brunnu í stríði og timbrið af þeim breyttist í hold og blóð hinna grænleitu dætra sjávar. Það er þó ekki eina kenningin um upphaf hafbúanna. Írar halda því fram að hafmeyjar séu gamlar og útskúfaðar kerlingar úr bænum St. Patricks. Samkvæmt þjóðsögum frá Líflandi eru hafmeyjar ungbörn sem drukknuðu og voru dæmd til að lifa í djúpi Rauðahafsins. Margir rugla saman hafmeyjum og sírenum þar sem hafmeyjar eru líka frægar fyrir söng sinn. Hafmeyjar lifa oft einnig í fljótum. Fræg er vatnamærin Lórelei, sem ærir ferjumenn á Rín með söng sínum. Þegar útliti hafmeyja er lýst eru þær vanalega mjög fagrar. 

Íslenskar þjóðsögur geta líka um hafmeyjar. Þær koma oft fyrir í líki kvenna sem geta afklæðst selsham og horfið í hann aftur.

Samheiti 
Hafmey á sér mörg samheiti á íslensku. Þau ertu til dæmis: hafgúa, hafgúfa, hafgýgur , hafmeyja, hafmær og mardöll  (aðeins til í eintölu), margýgja, margýgur, meyfiskur og sækona.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Marbendill
 Nykur
 Sæskrímsli
 Þjóðsagnaskepnur

Goðsagnaverur
Þjóðsagnaverur
Flotmeisa

Flotmeisa (fræðiheiti: Parus major) er fugl sem telst til meisuættarinnar (Paridae) og er flækingur á Íslandi.

Heimildir 

Meisuætt
Kolsýra

Kolsýra er sýra með efnaformúluna H2CO3. Orðið kolsýra er stundum haft um blöndu koltvísýrings og vatns, t.d. gosdrykkur, sem jafnframt inniheldur ögn af H2CO3. 

Kolsýran myndast þannig í vatni:

CO2 + H2O ⇔ H+ + HCO3- ⇔ H2CO3.

Tengt efni 
 Koltvísýringur
 Súrnun sjávar
 Ölkelda

Sýrur
Ólífrænar kolefnissambönd
Kolefni
Kolbogalampi

Kolbogalampi (eða kolbogaljós) er rafmagnsljós sem kom fram í upphafsskrefum þróunarinnar á glóðarperunni. Ljósið framkallaðist í boga milli tveggja skauta. Englendingurinn sir Humphrey Davy smíðaði fyrsta kolbogaljósið árið 1801.
Núpsdalur

Núpsdalur er dalur í Miðfirði. Um hann rennur Núpsá.

Bæir
Efri-Núpur
Neðri-Núpur
Torfastaðir
Barkarstaðir
Barkarstaðasel (í eyði)
Litli Bakki (í eyði)
Litli Hvammur (í eyði)
Fosskot (í eyði)
Þverá (í eyði)
Núpsdalstunga .
Haugur

Dalir á Íslandi
Húnaþing vestra
Austurárdalur

Austurárdalur er austastur dalanna þriggja sem liggja inn af Miðfirði í Vestur-Húnavatnssýslu. Í honum voru fimm bæir sem allir eru nú komnir í eyði nema einn, Skárastaðir. Íbúðarhúsinu í Hnausakoti er þó haldið við.

Aðalökuleiðin að norðan inn á Arnarvatnsheiði liggur upp úr Austurárdal. Gömul reiðleið er upp úr Austurárdal og yfir Austurárdalsháls að Efra-Núpi í Núpsdal. Hún er kölluð Lombervegur og mun það vera vegna þess að bændurnir á Aðalbóli í Austurárdal og Efra-Núpi, sem báðir hétu Benedikt, voru vinir og ákafir lomberspilarar og fóru stystu leið milli bæjanna þegar þeir vildu sitja næturlangt að lomberspili. Einnig er reiðleið úr Austurárdal yfir í Fitjárdal.

Bæir

Í byggð
Skárastaðir (enginn búskapur)

Í eyði
Hnausakot (fór í eyði 1968) - íbúðarhúsi haldið við
Aðalból (fór í eyði 1972)
Aðalbreið
Bjargarstaðir

Dalir á Íslandi
Húnaþing vestra
Mörg eru dags augu

Mörg eru dags augu er heimildamynd um samspil mannlífs og náttúru í Vestureyjum á Breiðafirði. Myndin var frumsýnd 1980 og er 75 mínútur í sýningu.

Höfundar myndarinnar eru Óli Örn Andreassen kvikmyndagerðarmaður og Guðmundur Páll Ólafsson rithöfundur og líffræðingur. Mörg eru dags augu var ein af þeim kvikmyndum sem fengu styrk við fyrstu úthlutun úr Kvikmyndasjóði Íslands árið 1979. Hún var frumsýnd 14. júní 1980 í Regnboganum ásamt Þrymskviðu sem er 17 mínútna löng teiknimynd eftir Sigurð Örn Brynjólfsson.

Íslenskar heimildarmyndir
Breiðafjörður
Langidalur (Vestfjörðum)

Langidalur er dalur sem gengur út frá Ísafirði í botni Ísafjarðardjúps á Vestfjörðum. Djúpvegur (nr. 61) liggur um dalinn upp á Steingrímsfjarðarheiði. Þar voru áður margir bæir en nú aðeins einn í byggð.

Bæir

Í byggð
Kirkjuból

Í eyði
Tunga
Arngerðareyri (fór í eyði 1966)
Brekka
Neðri Bakki
Fremri Bakki
Bakkasel (fór í eyði 1939)
Efraból 
Gunnvararstaðir
Skeggjastaðir

Dalir á Íslandi
Vestfirðir
Ölkelda (Staðarsveit)

Ölkelda er bær innan við Staðará í Staðarsveit Snæfellsbæ, um 13 km vestan við Vegamót, þar sem beygt er til Stykkishólms. Við bæinn er ósnortin ölkelda sem hann dregur nafn sitt af og er ölkeldan vinsæll áningarstaður ferðafólks, þar sem koldíoxíð (CO2) kemur upp með grunnvatninu svo af verður bragðgott ölkelduvatn. Umhverfis sjálfa ölkelduna eru hlaðnir veggir, um 1 m á hæð, sem þar voru hlaðnir fyrir nokkrum áratugum síðan og er ölkeldan á náttúruminjaskrá. Frá bænum Ölkeldu liggur vegur til norðvesturs upp að fjallgarðinum og má þaðan komast upp á Gráborg (930 m).

Heimildir 

Snæfellsnes
Ölkelda (uppspretta)

Ölkelda (úr öl + kelda sem þýðir í fornnorsku „uppspretta“ eða „lind“) er uppspretta vatns sem inniheldur koltvísýring, en hann á uppruna sinn í storknandi kviku í iðrum Jarðar.

Eftir staðsetningu 
Ölkeldur finnast um allan heim, og eru þær sumar heilsulindir.

Á Íslandi 
Flestar íslenskar ölkeldur er að finna á Snæfellsnesi, en einnig eru ölkeldur á Ölkelduhálsi í Hengli og við Leirá í Borgarfirði.

Í ritverkum 
Minnst er á ölkeldur á Snæfellsnesi í Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar sem var gefin út árið 1772 og er þeim lýst sem:

Er þar líka sagt að ölkeldur bæti Snæfellsnesi það að hafa ekki heitt vatn. Reyndu þeir að flytja smá ölkelduvatn með sér til Kaupmannahafnar, en það skemmdist á leiðinni.

Heimildir 

Form vatns
Landafræðihugtök

nl:Ölkelda
Sölvadalur

Sölvadalur er dalur innst í Eyjafirði, næsti dalur fyrir austan Eyjafjarðardal. Þar voru mest 9 bæir í byggð en eru nú (2013) allir komnir í eyði nema Þormóðsstaðir og Eyvindarstaðir. Sölvadalur gengur til suðausturs út úr Eyjafjarðardal við bæinn Gnúpufell. Sagt er að dalurinn dragi nafn sitt af gelti einum sem Helgi magri setti á land við Galthamar ásamt gyltu og fann síðan þremur vetrum síðar í Sölvadal og voru þar þá sjö tugir svína. Dalurinn er um 25 km langur og nokkuð víður yst.

Aldrei var rafmagn frá landsveitum lagt í Sölvadal. Heimamenn komu sér upp heimarafstöðvum sem voru hin mesta meistarasmíð en oft máttu bændur berjast við válynd veður og hættulegar aðstæður þegar bilun varð í rafstöðinni og þá oftast þegar aðstæður voru verulega slæmar vegna veðurs og ísa.

Dalurinn væri ætíð harðbýll og hættulegur einkum vegna skriðufalla. Miklar skriður féllu að austanverðu árið 1934 og hjá Björk féll mikið skriða 1866. Snjóflóð drap fé á Draflastöðum 1877 og áður eru nefnd skriðuföll um 1950.  Ægilegt snjóflóð féll á Ánastaði 1871 og var það um 540 faðma breitt. Það braut hús, banaði fé en mannbjörg varð með naumindum. Allir bæir austan Núpár voru komnir í eyði um og fyrir 1930.

Í byggð 
 Þormóðsstaðir (enginn búskapur)
 Eyvindarstaðir (kominn í byggð 2011)

Eyðibýli

Fóru í eyði á árunum 1907 - 1935
 Björk (fór í eyði 1935)
 Finnastaðir (fór í eyði 1934)
 Kerhóll (fór í eyði 1930)
 Þormóðsstaðasel (fór í eyði 1907)

Fóru í eyði á árunum 1954 - 1960
 Ánastaðir (fór í eyði 1954). Ægilegt snjóflóð féll á Ánastaði 1871 og var það um 540 faðma breitt.
 Seljahlíð (fór í eyði 1960). Seljahlíð var ysti bær að vestan. Íbúðarhúsið stendur enn (2013) og það síðasta var braggi af skemmtilegri gerð. Bærinn stendur rétt við veginn inn dalinn og auðvelt að kíkja þar við og fá tilfinningu fyrir lífi fólks í dölum upp á fyrri hluta síðustu aldar.

Fóru í eyði eftir 1995
 Draflastaðir (öll hús rifin nema eitt útihús á árunum 2005 - 2010.) Árið 1949 féllu miklar skriður í dalnum og mátti þá litlu muna að bærinn færu í þá skriðu en hún féll sitt hvoru megin við íbúðarhúsið.

Dalir á Íslandi
Eyjafjarðarsveit
ISO 8601

ISO 8601 er staðall frá alþjóðlegu staðlastofnuninni ISO sem fjallar um hvernig tákna skuli
dagsetningar, tíma innan dags, dagsetningu með tíma og tímabil.

Staðalinn er hægt að nota alls staðar sem sem máli skiptir að koma dagsetningu á framfæri án þess að það fari milli mála hvað er átt við, t.d. í tölvusamskiptum eða vöruframleiðslu, hvort sem um tölvutækar, prentaðar eða skrifaðar upplýsingar er að ræða.

Mörg ríki styðjast við staðalinn í meira eða minni mæli, ekki síst í Evrópu.

Dæmi um gildar ISO 8601 dagsetningar, með og án tíma:
 2008-09-25
 20080925
 2008-09 (þ.e. september, en 200809 er hins vegar ógilt enda má misskilja það!)
 2008-W09 (þ.e. vika 9)
 2008W09 (þ.e. vika 9)
 2008-W09-1 (þ.e. fyrsti dagur viku 9, mánudagur)
 2008W091 (þ.e. fyrsti dagur viku 9, mánudagur)
 2008-009 (þ.e. dagur 9)
 2008009 (þ.e. dagur 9)
 2008-09-25 18:05 (staðbundinn tími)
 2008-09-25T1805
 2008-09-25T1805Z (með tímabeltinu UTC, sem á við um Ísland)

Ártal er ávallt skrifað sem fjórir tölustafir, og núll (0) er notað til að fá rétta lengd á númeri mánaðar, dags og viku.

Auk þess tiltekur staðallinn að vikan hefjist á mánudegi (sem er jafnframt fyrsti dagur vinnuviku), hvernig vikunúmer skulu reiknuð og fleira.

Staðan á Íslandi
Íslenskur staðall IST EN 28601:1992 tekur e.t.v. á þessum málum hér á landi, en óljóst er hver raunveruleg staða staðalsins er.

Dagatöl á Íslandi, prentuð og á vefnum, hefjast þannig ýmist á mánudegi eða sunnudegi. Þetta getur valdið ruglingi, sérstaklega ef vikunúmerin koma fram. Orsök misræmisins er kristin hefð, en einnig má ætla að það gæti áhrifa frá hugbúnaði upprunnum í Bandaríkjunum.

Sjá einnig
 Enska wikipedia-greinin um ISO 8601
 Snið daga og tíma ýmissa landa
 
 Almanak Háskólans: Vikunúmer og fyrsti dagur viku

ISO staðlar
Þverkraftur

Þverkraftur (einnig normal-kraftur) er kraftur í eðlisfræði táknaður með  (og stundum N eða n) en hann er hornréttur á það yfirborð sem hann snertir. Hann er þáttur snertikrafts yfirborðs t.d. gólfs eða veggs.

Tengt efni 

 Núningskraftur
 Skábraut

Kraftar
Stöðufræði
Eðlisfræði
Stöðufræði

Stöðufræði er grein vélfræðinnar sem fjallar um byrð (krafta, snúningsátak eða hreyfingu) hlutar í jafnvægi.

Tengt efni 
 Hreyfifræði
 Sígild aflfræði
 Þverkraftur

 *
Skammferðarhalastjörnur

Skammferðahalastjörnur sem eru halastjörnur með „stuttan umferðartíma“ (innan við 200 ár) sem koma flestar frá Kuipersbeltinu. Þær eru búnar að hringsóla ótal sinnum umhverfis sólina hafa jafnframt losað sig við megnið af því efni sem lá áður frekar laust á yfirborðinu. Virknin á þeim stjörnum er að miklu leyti bundin við stróka sem stíga upp frá sprungum og glufum í yfirborðinu. Yfirborð þessara halastjarna er tiltölulega dökkt því dökkt ryk (m.a. kolefnissambönd) situr eftir þegar ísinn í ystu lögunum hefur gufað upp.

Tenglar 
 Ítarlegar upplýsingar um halastjörnur á Stjörnufræðivefnum 

Halastjörnur
Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008

Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008 var leikinn þann 4. október 2008 á Laugadalssvelli. KR-ingar kepptu á móti Fjölnismönnum. Þetta var í annað skipti á jafn mörgum árum sem Fjölnismenn komust í bikarúrslit og í annað skipti á þremur árum sem KR-ingar komust í bikarúrslit. KR-ingar unnu sinn 11. bikar eftir að Kristján Hauksson skoraði sjálfsmark undir lok venjulegs leiktíma.

Smáatriði um leikinn

Fróðleikur

Fyrsta sjálfsmarkið í bikarkeppninni frá því árið 1964 var skorað, en það ár skoruðu Skagamenn tvö sjálfsmörk í leik gegn KR.

Tengt efni 
 VISA-bikar karla 2008

Úrslitaleikir VISA-bikar karla
Nettó kraftur

Nettó kraftur (Fnet = F1 + F2 + …) er vigur sem samanstendur af tveimur eða fleiri kröftum { F1, F2, … } sem verka á einn hlut. Nettó krafturinn er reiknaður með því að leggja saman þá vigra sem verka á hlutinn. Nettó kraft má einnig skilgreina sem sá heildarkraftur sem verkar á hlut þegar búið er að leggja alla krafta saman.

Kraftar
Ungmennafélagið Afturelding

Ungmennafélagið Afturelding er íþróttafélag í Mosfellsbæ, stofnað 11. apríl 1909. Íþróttadeildir félagsins eru badminton, frjálsar, karate, körfubolti, taekwondo, tennis og knattspyrna. Karlalið og kvennalið félagsins leika í 1. deild í knattspyrnu.

Afturelding spilar heimaleiki sína á Varmárvelli í Mosfellsbæ en um er að ræða gervigrasvöll.  Á árum áður spilaði liðið á grasvellinum á Varmárvelli.   

Afturelding vann 2. deild karla árið 2918 og endaði í 8. sæti í 1. deild árið 2019. Leikjahæsti leikmaður félagsins er Wentzel Steinarr Ragnarsson Kamban.  

Ungmennasamband Kjalarnesþings
Íslensk knattspyrnufélög
Íþróttafélög úr Mosfellsbæ
Tregða

Tregða í eðlisfræði kallast þol eða andóf hluta gegn breytingu í hreyfingu, hvort sem um er að ræða breytingu á hraða eða stefnu. Tregða er eitt af grundvallar hugtökum sígildrar eðlisfræði eins og hún er skilgreind í 1. lögmáli Newtons, sem segir að hreyfing hlutar haldist óbreytt að því gefnu að á hann verki engir ytri kraftar.

Tengt efni 
 Hverfiþungi
 Kraftur
 Núningskraftur
 Skriðþungi

Tenglar 
 Tregða (hreyfimynd)
 Jean Buridan Stanford Encyclopaedia of Philosophy 
 Formúla tregðu

Aflfræði
Eðlisfræði
Taro Aso

Tarō Asō (麻生 太郎 Asō Tarō, f. 20. september 1940) var 92. forsætisráðherra Japans (2008 - 2009) og fyrrverandi formaður Frjálslynda lýðræðisflokksins. Asō hefur verið á japanska þinginu frá árinu 1979. Hann er ennfremur fyrsti kaþólski forsætisráðherra Japans.

Hann var kunnur íþróttamaður á yngri árum og keppti í skotfimi á Ólympíuleikunum 1976.

Tengill  	 
 Opinber vefsíða forsætisráðherra Japans (enska)

Aso, Taro
Thora Friðriksson

Frk. Thora Friðriksson (fullt nafn: Thora Frederikke Halldórsdóttir Friðriksson) (22. maí 1866 – 18. apríl 1958) var rithöfundur minningarbóka og höfundur einna fyrstu kennslubókar í frönsku á íslensku. Hún var einnig einn af helstu hvatamönnum að stofnun Alliance française á Íslandi 1911 og lengi heiðursforseti þess. Hún var sæmd heiðursmerkjum Frakklandsstjórnar, þ.e. Officier d'Académie (1909), Officier de l'Instruction publique (1926) og Chevalier de la Légion d'honneur (1928). Hún var einnig aðsópsmikil í bæjarmálum Reykvíkinga og kvennadeild Slysavarnarfélags Íslands. 

Hún var dóttir Halldórs Kr. Friðrikssonar yfirkennara og konu hans Charlotte Karoline f. Degen, danskrar ættar, sem andaðist á Íslandi 1911.

Bækur Thoru 
 Skólamaðurinn heima -  [frásögn af Halldóri Kr. Friðrikssyni yfirkennara, föður hennar] - útg. 1950
 Dr. Jean Baptiste Charcot - útg. 1947
 Dr. Grímur Thomsen - útg. 1944
 Kennslubók í frönsku: handa börnum - útg. 1934
 Lítil kennslubók í dönsku handa barnaskólum - útg. 1900 
 Stutt landafræði handa byrjendum - útg. 1897

Tilvísanir
Ögn

Þessi grein fjallar um eðlisfræðilega hugtakið. Um íslenska kvenmannsnafnið, sjá Ögn (nafn).
Ögn eða eind er í eðlisfræði smár hlutur sem getur haft nokkra eðlisþætti eins og til dæmis rúmmál eða massa. Það sem má kalla ögn ræðst af aðstæðunum, það er að segja ef hlutur er lítill eða ómerkilegur miðaður við aðra, eða ef einkenni og uppbygging hlutsins skipta ekki máli, þá má kalla hann ögn. Til dæmis geta sandkorn á strönd verið talin agnir út af því að smæð eins sandkorns (sirka 1 mm) er óveruleg miðuð við stærð strandarinnar og einkenni einstaka sandkorna skipta ekki mál þegar um er að ræða ströndina. Hins vegar myndi sandkorn ekki vera kallað ögn ef það er miðað við t.d. frumeind. Ögn getur haft rafhleðslu og kallast þá hlaðin ögn''.

Fræðigrein sem fjallar um agnir heitir agnaeðlisfræði.

Eðlisfræði
Agnaeðlisfræði

scn:Particedda
sn:Kabanzu
Þormóðsstaðir (hús)

Þormóðsstaðir er hús í Reykjavík. Það stendur nálægt Reykjavíkurflugvelli og gömlum vegi sem hét Þormóðsstaðavegur.

Byggingar í Reykjavík