alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bíll ársins

Bíll ársins er viðurkenning sem nokkur evrópsk bílatímarit veita árlega. Núverandi skipuleggjendur verðlaunanna eru tímaritin Auto (Ítalíu), Autocar (Bretlandi), Autopista (Spáni), Autovisie (Hollandi), L'Automobile Magazine (Frakklandi), Stern (Þýskalandi) og Vi Bilägare (Svíþjóð).

Vinningshafar 1964–2018 

Bílatímarit
Bílaverðlaun
Guðmundur Böðvarsson

Guðmundur Böðvarson (1. september 1904 – 3. apríl 1974) var íslenskt skáld, þýðandi og bóndi. 

Guðmundur fæddist að Kirkjubóli í Hvítársíðu í Borgarfirði og bjó þar mestalla ævi sína. Hann vakti athygli með fyrstu ljóðabók sinni, Kyssti mig sól, árið 1936. Alls gaf hann út tíu frumsamdar ljóðabækur og þýddi auk þess, tólf kviður úr Gleðileiknum guðdómlega eftir Dante Alighieri. Auk þess gaf hann út eina skáldsögu, þrjú sagnasöfn og skrifaði ótal greinar, enda var hann virkur í pólitískri baráttu, einkum gegn bandarískri hersetu á Íslandi. Guðmundur sat mörg ár í hreppsnefnd í Hvítársíðu og var í nokkur ár formaður skólanefndar Reykholtsskóla. 

Guðmundur kvæntist frænku sinni Ingibjörgu Sigurðardóttur frá Hvammi í Hvítársíðu, árið 1931 og bjó með henni þangað til hún lést 1971. Þau eignuðust þrjú börn saman. Guðmundur var jarðsunginn á Gilsbakka

Eitt og annað 
 Silja Aðalsteinsdóttir skrifaði bók um Guðmund sem nefndist: Skáldið sem sólin kyssti.

Ritverk Guðmundar Böðvarssonar 
 Kyssti mig sól - 1936
 Hin hvítu skip - 1939
 Álfar kvöldsins - 1941
 Undir óttunnar himni - 1944
 Kristallinn í hylnum - 1952
 Kvæðasafn - 1956
 Dyr í vegginn -  1958
 Minn guð og þinn -  1960
 Saltkorn í mold I-II -  1962 og 1965
 Landsvísur -  1963
 Hríðarspor -  1965
 Dante Aligieri: tólf kviður úr Gleðileiknum guðdómlega.La Divina Commedia - 1968
 Innan hringsins - 1969
 Safnrit I. Línur upp og niður:Atreifur og aðrir fuglar - 1971
 Safnrit II. Línur upp og niður: Konan sem lá úti - 1972
 Safnrit III.Línur upp og niður:,,- og fjaðrirnar fjórar” - 1973
 Þjóðhátíðaljóð - 1974
 Safnrit IV. Ljóðasafn I - 1974
 Safnrit V. Ljóðasafn II - 1975
 Safnrit VI. Ljóðasafn III- - 1976
 Safnrit VII. Ljóðasafn IV -  1976

Heimild og ítarefni

Tenglar
 Eftirmáli við Skáldið sem sólin kyssti;  Silja Aðalsteinsdóttir, Tímarit Máls og menningar júní 1995, bls. 96–101.

Íslensk skáld
Íslenskir þýðendur
Hvítársíða
HIV

HIV (skammstöfun komin frá enska heitinu human immunodeficiency virus („ónæmisskerðingar-veira í manninum“), á íslensku stundum kölluð eyðniveira) er veira sem ræðst á ónæmiskerfi mannsins. HIV getur smitast með blóði, sæði, leggangavökva og brjóstamjólk.

Veiran er af gerð víxlveira (retróveira) og af undirgerð hæggengra veira (lentivirus). Hún sýkir frumur sem gegna hlutverki í ónæmiskerfi mannsins, þá aðallega T-hjálparfrumur af undirgerð CD4+. T-hjálparfrumur eru nauðsynlegar fyrir lært ónæmi, þ.e. að líkaminn geti varist þeim sýklum sem hann hefur séð áður. Veiran drepur þessar frumur. Nokkrum árum eftir sýkingu er fjöldi CD4+ T-hjálparfrumna orðinn svo lágur að líkaminn getur ekki lengur varist nýjum sýkingum.

Einkenni eru mjög lengi að koma fram. Tæpum 2 mánuðum eftir smit fá margir höfuðverk og hita, en næstu einkenni eftir það koma ekki fram fyrr en mörgum árum síðar. Þá hefur veiran veikt ónæmiskerfið verulega og fólk fær ýmsar tækifærissýkingar. Þá kallast sjúkdómurinn alnæmi eða eyðni.

Ekki er hægt að greina sýkingu fyrr en 2 mánuðum eftir smit. Lækning við HIV er ekki til, en hægt er að halda sýkingunni algerlega í skefjum með nýjum lyfjum. Með réttri lyfjameðferð er einstaklingur ekki smitandi. Án meðferðar má reikna með að lifa í 9 til 11 ár.

Í lok árs 2016 höfðu samtals 361 greinst með HIV á Íslandi frá upphafi, 257 karlar og 104 konur. Af þeim höfðu 73 greinst með alnæmi og 39 látist af völdum HIV. Árlega greinast undir 30 einstaklingar með HIV á Íslandi.

Sambærilegar veirur finnast einnig í dýrum og eru um 4% katta heimsins sýktir af katta-eyðniveirunni.

Tenglar

Tilvitnanir 

Veirur
Kynsjúkdómar
Polyresin

Polyresin er efnablanda sem auðvelt er að nota til að móta og steypa hluti. Þegar efnið harðnar verður það nánast óbrjótanlegt. Polyresin er vinsælt til að móta skrautmuni.

Heimild 

 What is polyresin?

de:Kunststein#Harzbindung
Dagur Sigurðarson

Dagur Sigurðarson (6. ágúst 1937 - 19. febrúar 1994) var íslenskt skáld, þýðandi og myndlistarmaður. Hann er meðal þekktustu bóhema og andborgara á Íslandi á 20. öld. 

Foreldrar Dags voru  Sigurður S. Thoroddsen verkfræðingur og Jakobína Margrét Tulinius kennari. Dagur útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1960. Dagur átti 9 börn.

Ljóðabækur Dags 
 Hlutabréf í sólarlaginu - 1958
 Milljónaævintýrið - 1960
 Hundabærinn eða viðreisn efnahagslífsins - 1963
 Níðstaung hin meiri - 1965
 Nokkur amerísk ljóð - 1966 (þýðingar) 
 Rógmálmur og grásilfur - 1971
 Meðvituð breikkun á rasskati - 1974
 Frumskógardrottningin fórnar Tarsan - 1974
 Fagurskinna - 1976
 Karlson og kerling hel - 1976
 Venjuleg húsmóðir - 1977
 Sólskinsfífl - 1980
 Fyrir Laugavegsgos - 1985
 Kella er ekkert skyld þeim - 1988
 Glímuskjálfti - 1989 (Heildarsafn ljóða Dags)

Tenglar 
 Dagur Sigurðarson; grein í DV 1994, 9. mars, 58
 Minningarbrot um Dag; grein í Eintaki 1994
Lög unga fólksins (hljómplata)

Lög unga fólksins er breiðskífa (barnaplata) með hljómsveitinni Hrekkjusvín sem var samstarfsverkefni  Spilverks þjóðanna og Þokkabótar. Platan kom út haustið 1977. Allir textar plötunnar eru eftir Pétur Gunnarsson en lögin eru eftir Valgeir Guðjónsson og Leif Hauksson. Pétur og Spilverkið höfðu skömmu áður unnið saman að uppsetningu leikritsins Grænjaxla og gerð plötunnar Sturlu sem kom út sama ár. 

Platan var endurútgefin á geisladiski af Senu árið 1998. Árið 2009 var hún valin í 17. sæti yfir 100 bestu plötur Íslandssögunnar af notendum vefjarins Tónlist.is.

Lög
 Afasögur — 2:38
 Hvað ætlar þú að verða? — 1:56
 Gettu hvað ég heiti — 2:02
 Grýla — 2:54
 Ekki bíl — 2:21
 Lygaramerki á tánum — 2:03
 Sumardagurinn fyrsti — 2:24
 Sæmi rokk — 2:16
 Hrekkjusvín — 2:43
 Gestir út um allt — 3:21
 Krómkallar — 2:22
 Ævintýri — 2:05
 Gagn og gaman — 2:43

Íslenskar barnaplötur
Mjallhvít og dvergarnir sjö (teiknimynd frá 1937)

Mjallhvít og dvergarnir sjö (enska: Snow White and the Seven Dwarfs) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1937. Myndin er byggð á ævintýrinu um Mjallhvíti.

Söguþráður 
Mjallhvít er ofsótt af afbrýðisamri stjúpmóður sinni, drottningunni, og leitar skjóls úti í skógi hjá sjö dvergum. Drottningin gefur Mjallhvíti eitrað epli, en prinsinn finnur hana og vekur hana af dvala með kossi.

Íslensk talsetning

Lög

Tilvísanir

Tenglar 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1937
Hefðarfrúin og umrenningurinn

Hefðarfrúin og umrenningurinn (enska: Lady and the Tramp) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin var frumsýnd þann 22. júní 1955.

Kvikmyndin var fimmtánda kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Clyde Geronimi, Wilfred Jackson og Hamilton Luske. Framleiðandinn var Walt Disney. Handritshöfundar voru Erdman Penner, Joe Rinaldi, Ralph Wright, Don DaGradi og Joe Grant. Tónlistin í myndinni er eftir Oliver Wallace. Árið 2001 var gerð framhaldsmynd, Hefðarfrúin og umrenningurinn 2: Vaskur í ævintýraleit, sem var aðeins dreift á mynddiski.

Íslensk talsetning

Lög í myndinni

Tæknilega

Tilvísanir

Tengill 
 

Bandarískar kvikmyndir
Disney-kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 1955
Orkustofnun

Orkustofnun er ríkisstofnun sem starfar undir yfirstjórn iðnaðarráðuneytisins.

Hlutverk hennar er samkvæmt lögum um Orkustofnun: 

 að vera ríkisstjórninni til ráðuneytis um orkumál og önnur auðlindamál sem stofnuninni eru falin með lögum og veita stjórnvöldum ráðgjöf og umsagnir um þau mál 
 að standa fyrir rannsóknum á orkubúskap þjóðarinnar, á orkulindum landsins og hafsbotnsins og á öðrum jarðrænum auðlindum þannig að unnt sé að meta þær og veita stjórnvöldum ráðgjöf um skynsamlega og hagkvæma nýtingu þeirra 
 að safna gögnum um orkulindir og aðrar jarðrænar auðlindir, nýtingu þeirra og orkubúskap landsmanna, varðveita þau og miðla upplýsingum til stjórnvalda og almennings 
 að vinna að áætlanagerð til langs tíma um orkubúskap þjóðarinnar og hagnýtingu orkulinda og annarra jarðrænna auðlinda landsins og hafsbotnsins 
 að stuðla að samvinnu þeirra sem sinna orkurannsóknum og samræmingu á rannsóknarverkefnum 
 að fylgjast í umboði ráðherra með framkvæmd opinberra leyfa sem gefin eru út til rannsóknar og nýtingar jarðrænna auðlinda * og reksturs orkuvera og annarra meiri háttar orkumannvirkja 
 að annast umsýslu Orkusjóðs 

Að auki skal Orkustofnun annast eftirlit með fyrirtækjum sem starfa samkvæmt raforkulögum (nr. 65/2003). Eftirlit stofnunarinnar varðar setningu tekjumarka og eftirlit með gjaldskrám fyrir sérleyfisstarfsemi raforkufyrirtækja, bókhaldslegan aðskilnað fyrirtækja sem stunda mismunandi starfsemi samkvæmt lögunum og eftirlit með gæði raforku.

Jarðhitaskóli Háskóla Sameinuðuþjóðanna (JHS) starfar innan vébanda Orkustofnunar.
Íslenskar orkurannsóknir (ÍSOR) voru fyrrum hluti Orkustofnunar en eru nú sjálfstætt ríkisfyrirtæki.

Forveri Orkustofnunar var Raforkumálaskrifstofan, sem var sett á fót 1946. Henni var breytt í Orkustofnun 1. júlí 1967 um svipað leyti og Landsvirkjun og Rafmagnsveitur ríkisins voru skildar frá henni.

Tilvísun

Íslensk fyrirtæki
Íslensk orkufyrirtæki
Laufey Valdimarsdóttir

Laufey Valdimarsdóttir (1. mars 1890 – 9. desember 1945) var íslensk kvenréttindakona. Hún var dóttir Bríetar Bjarnhéðinsdóttur ritstjóra  Kvennablaðsins og Valdimars Ásmundssonar ritstjóra Fjallkonunnar. Bróðir hennar var Héðinn Valdimarsson stjórnmálamaður og verkalýðsforingi.

Laufey lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík fyrst íslenskra kvenna árið 1910 með 1. einkunn og hóf nám við Kaupmannahafnarháskóla en lauk ekki prófi þaðan. Hún varð formaður Kvenréttindafélags Íslands árið 1927 og fyrsti formaður Mæðrastyrksnefndar 1928. Hún lést í París þar sem hún var á leið á alþjóðaþing kvenna í Sviss.

Tengill 
 Laufey Valdimarsdóttir látin, Þjóðviljinn 29. desember 1945

Kvenréttindi á Íslandi
Íslendingar
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Lightning

Lightning er nítján feta (tæplega sex metra) löng þrímenningskæna hönnuð af bandaríska skútuhönnuðinum Olin Stephens árið 1938. Hún er búin bermúdasegli, fokku og belgsegli. Skrokkurinn er 320 kg að þyngd og kjölurinn einn er 60 kg, smíðaður úr stáli, þannig að báturinn nálgast það að vera stöðugur eins og lítill kjölbátur með kjölfestu.

Tenglar
 International Lightning Class Association

Kænur
Seglskútugerðir

it:Lightning
RS Feva

RS Feva er tólf feta (3,6 metra) löng tvímenningskæna hönnuð af enska skútuhönnuðinum Paul Handley árið 2002. Báturinn er vinsæll keppnisbátur fyrir unga siglingamenn. Hann er ýmist búinn fullsprekuðu bermúdasegli, fokku og gennaker (RS Feva XL) eða einu ósprekuðu stórsegli (RS Feva S).

Tenglar
 RS Feva Owners Club

Kænur
Seglskútugerðir
RS Tera

RS Tera er 9,5 feta (2,9 metra) löng einmenningskæna hönnuð af enska skútuhönnuðinum Paul Handley árið 2005 og hugsuð sem keppnis- eða æfingabátur fyrir unga siglingamenn. Hún varð alþjóðleg keppnisgerð hjá Alþjóða siglingasambandinu árið 2007. RS Tera er steypt úr hitadeigu plasti og vegur aðeins 33 kg án reiða.

Kænur
Seglskútugerðir
Moth

Moth er heiti á nokkrum gerðum ellefu feta (3,3 metra) langra einmenningskæna sem hafa verið vinsælar í enskumælandi löndum frá því á 4. áratug 20. aldar. International Moth-bátar eru þekktastir fyrir að vera spaðabátar sem lyfta sér upp úr vatninu á ferð.

Saga
Moth varð til í Bandaríkjunum þegar gerðin var formlega skráð undir heitinu „International Moth Class Association“ eða IMCA árið 1932. Fyrstu bátarnir voru smíðaðir í Atlantic City árið 1929 en mjög svipaði bátar höfðu þá þróast í Inverloch í Ástralíu frá 1928 og mynduðu þar gerðina „Inverloch Eleven Footer“. 1933 breyttu Ástralir heiti gerðarinnar í Moth, þrátt fyrir að sá munur væri á reiða gerðanna tveggja að bandarísku seglin voru minni og mastrið styttra en á þeim áströlsku. 

Eftir Síðari heimsstyrjöldina urðu bandarísku Moth-bátarnir vinsælir í Evrópu. Ein af þeim tegundum sem þar þróaðist varð síðar sérstök gerð, svokölluð Evrópukæna. Ástralir hófu um það leyti baráttu fyrir því að reglur yrðu rýmkaðar svo þeirra Moth-bátar gætu tekið þátt í alþjóðlegum mótum. 1971 bjó IMCA til nýjar reglur sem samþykktu stærri fullsprekuð segl eins og á áströlsku bátunum, og líka hliðarvængi sem þá voru nýkomnir fram. Um leið var skipulagi IMCA breytt þannig að samtökin urðu alþjóðleg en ekki aðeins bandarísk. Við þetta snarminnkaði þátttaka Bandarískra Moth-siglara í mótum og þróun gerðarinnar fluttist til Evrópu og Ástralíu.

Áhugi á hefðbundnum bandarískum Moth-bátum jókst síðan aftur í Bandaríkjunum á 9. áratugnum og frá 1990 hefur verið keppt á svokölluðum „Classic Moth“.

Tenglar
 Classic Moth Boat Association
 International Moth Class Association

Kænur
Seglskútugerðir
Paulínia

Paulínia er borg í Brasilíu með yfir 80 þúsund íbúa (2008).

Borgir í Brasilíu
Gunnsteinn Sigurðsson

Gunnsteinn Sigurðsson (fæddur 26. ágúst 1950 í Vestmannaeyjum) var bæjarstjóri Kópavogs 2009-2010. Hann tók við embættinu af Gunnari Birgissyni 1. júlí 2009. 

Gunnsteinn var fyrst kjörinn í bæjarstjórn Kópavogs 2002 og var bæjarfulltrúi þar til 2010 þegar hann gaf ekki kost á sér í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins. Gunnsteinn er kennaramenntaður og var kennari við Digranesskóla í 20 ár. Að loknu framhaldsnámi í Kaupmannahöfn var hann ráðinn aðstoðarskólastjóri Smáraskóla og 1997 var hann svo ráðinn skólastjóri Lindaskóla.

Heimildir 
 

Bæjarstjórar Kópavogs
Svartfuglinn

Svartfuglinn er gönguhátíð sem haldin hefur verið árlega á sunnanverðum Vestfjörðum frá árinu 2006. Hátíðin er fjögurra daga hátíð sem haldin er síðustu helgina í júlí ár hvert. 

Markmið hátíðarinnar er að gefa fólki tækifæri til að kynnast náttúruperlum, menningu og sögu svæðisins með þátttöku í gönguferðum með leiðsögn og ýmsum uppákomum sem staðið er fyrir. Svæði hátíðarinnar er Arnarfjörður, Tálknafjörður og Patreksfjörður auk norðanverðs Breiðafjarðar.

Svartfuglinn dregur nafn sitt af tvennu. Annars vegar er það svartfuglinn í Látrabjargi, stærsta fuglabjargi Evrópu og stærstu álkubyggð heims (álkan er svartfuglstegund). Hins vegar er þetta tilvísun í nafnið á leikriti Gunnars Gunnarssonar, Svartfugl, sem fjallar um morðin á Sjöundá. Ein af aðal áskorunum gönguhátíðarinnar er einmitt flóttaleið Bjarna á Sjöundá sem hann fór þegar hann strauk úr gæsluvarðhaldi hjá sýslumanninum á Haga á Barðaströnd og gekk fyrir Stálfjallið og yfir að Sjöundá. Sú leið er talin ófær öllum nema þaulkunnugum enda þarf þar að gæta að sjávarföllum og þræða einstigi í snarbröttum klettum.

Hugmyndasmiður og skipuleggjandi hátíðarinnar er Hjörtur Smárason

Gönguleiðir 
Meðal þeirra gönguleiða sem boðið hefur verið upp á á hátíðinni er Látrabjargið þar sem gengið er eftir bjarginu frá Geldingarskorardal að Bjargtöngum, slóðir Gísla Súrssonar í Geirþjófsfirði, biskupagatan úr Sellátrum við Tálknafjörð, gegnum Krossadal og yfir í Selárdal við Arnarfjörð, göngu frá Melanesi framhjá Sjöundá og yfir í surtarbrandsnámurnar í Stálfjalli auk fleirri gönguleiða.

Tenglar 
 Svartfuglinn 

Gönguleiðir
Auður djúpúðga Ívarsdóttir

Auður djúpúðga Ívarsdóttir – (Auður hin djúpúðga eða djúpauðga, var uppi um 700) – var dóttir Ívars víðfaðma konungs í Svíþjóð, Danmörku og víðar á Norðurlöndum. Hún var móðir Haralds hilditannar, sem sagt er frá í ritunum Sögubroti af fornkonungum, Hversu Noregur byggðist og Hyndluljóðum. Ekki má rugla Auði djúpúðgu Ívarsdóttur við Auði djúpúðgu Ketilsdóttur sem var landnámskona á Íslandi. 

Ívar víðfaðmi faðir hennar gifti hana Hræreki konungi af Sjálandi, en vissi þó að hún vildi heldur eiga Helga bróður hans. Þau Auður og Hrærekur eignuðust soninn Harald hilditönn. Ívar víðfaðmi sagði Hræreki að Auður héldi fram hjá honum með Helga, og varð það til þess að Hrærekur drap Helga bróður sinn. Ívar lét þá drepa Hrærek og lagði undir sig Sjáland.

Auður flýði þá til Garðaríkis með son sinn Harald hilditönn, giftist Ráðbarði konungi þar og eignuðust þau soninn Randver. Ívar faðir hennar varð afar reiður yfir því að Auður hafði gift sig án hans leyfis. Þrátt fyrir háan aldur lagði hann af stað til Garðaríkis til að sækja hana, en dó á leiðinni. Haraldur hilditönn fór þá til Svíþjóðar til að taka við konungdæminu eftir afa sinn og naut til þess stuðnings Ráðbarðs stjúpföður síns.

Heimild

Tengt efni 
 Auður djúpúðga Ketilsdóttir
 Fornaldarsögur

Víkingaöld
Fornaldarsögur
Garðaríki

Garðaríki eða Garðaveldi er gamalt norrænt nafn á þeim hluta Rússlands og Úkraínu, sem á víkingaöld var að hluta numinn af norrænum mönnum, einkum Svíum og stjórnað af þeim um tíma. Þeir lögðu einkum undir sig svæði í grennd við stærstu árnar og fljótin, allt suður að Kænugarði, og nýttu árnar sem siglingaleiðir suður til Svartahafs og jafnvel Kaspíahafs. 

Stundum var notuð styttingin Garðar um Garðaríki. Einnig var oft notað nafnið Austurvegur – að fara í Austurveg – (stundum Austurlönd eða Austurríki). Loks var Garðaríki stundum kallað Svíþjóð hin mikla eða Svíþjóð hin kalda (t.d. í Heimskringlu), sem vísar til þess að þetta var aðal útrásarsvæði Svía á víkingaöld. Þeir lögðu einnig undir sig landsvæði víða meðfram ströndum Eystrasalts, sem sum hver eru sænskumælandi enn í dag, t.d. í Finnlandi.

Nafnið Garðaríki er venjulega talið merkja „ríki hinna víggirtu borga“, og er sennilega dregið af röð sænsk-slavneskra borga meðfram rússnesku stóránum. Aldeigjuborg (Staraya Ladoga) var þeirra nyrst. Garður er af sömu rót og slavneska orðið grad eða gorod = „borg“ eða „virki“. Garður þýðir m.a. veggur, varnarveggur, virki, en fór síðar að vísa einnig til þess sem var innan virkisveggjanna, þ.e. borgarinnar. 

Þegar Svíar fóru að sækja inn á svæðið voru þeir af innfæddum kallaðir Rus. Talið er að nafnið sé dregið af finnska nafninu á Svíþjóð (Ruotsi) eða því eistneska (Rootsi). Þróun stjórnmála leiddi síðar til þess að farið var að nota þetta nafn um Garðaríki: Rússland. Annars hafa komið fram fleiri kenningar um uppruna nafnsins Rússar.

Í fornsögunum og öðrum norrænum heimildum er Hólmgarður (Novgorod) talinn höfuðborg Garðaríkis. Aðrar borgir sem eru nefndar í fornsögunum eru Aldeigjuborg (Staraya Ladoga eða Gamla Ladoga), Kænugarður (Kyiv), Palteskja (Polotsk), Smaleskja (Smolensk), Súrsdalar (Suzdal), Móramar (Murom), og Ráðstofa (Rostov).

Lýsingarorðið gerskur var stundum notað um hluti eða menn sem komu frá Garðaríki og í seinni tíð hefur hugtakið stundum átt við um Rússland nútímans. Halldór Laxness kallar eina bók sína Gerska ævintýrið (1938), hún fjallar um Sovétríki þess tíma, séð með augum hans. (Dæmi eru um að gerskur eða girskur sé notað um þá sem koma frá Miklagarði).

Þjóðsögulegir konungar í Garðaríki 
 Sigurlami (Hervarar saga)
 Svafurlami (Hervarar saga)
 Hrollaugur (Hervarar saga)
 Ráðbarður (Sögubrot af fornkonungum)
 Hreggviður (Göngu-Hrólfs saga)
 Hálfdan Brönufóstri (Sörla saga sterka)

Tengt efni 
 Væringjar
 Slavnesk tungumál

Heimildir 
 Árni Bergmann (þýð.): Rússa sögur og Igorskviða, Rvík 2009. — Lærdómsrit Hins íslenska bókmenntafélags. 
 

 
Víkingaöld
Nicolas Appert

Nicolas Appert (17. nóvember 1749 – 1. júní 1841) var franskur kryddbakari og uppfinningamaður. Hann er stundum nefndur „faðir niðursuðunnar“.

Tengt efni 
 Niðursuða
 Niðursuðudós

Heimild 

Franskir uppfinningamenn
Hollensk málfræði

Hollenska hefur enn fallbeygingu, en hún er nánst takmörkuð við fornöfn og föst orðasambönd og hefur að öðru leyti dottið að mestu úr málinu. Tæknilega er enn gerður greinarmunur á málfræðilegu karl- og kvenkyni, en í reynd má segja að nú séu aðeins tvö málfræðileg kyn í hollensku, hvorugkyn (ákv. gr. het) og samkyn (ákv. gr. de), líkt og í dönsku. Beygingakerfi nafnorða og sambanda þeirra hefur verið einfaldað til muna, og líkist fremur því enska en því þýska.
Sundrunarefni

Sundrunarefni er efni sem bætt er í upplausn til að hindra að hún setjist til eða fari í kekki.

Sundrunarefni eru m.a. notuð til að hreinsa olíumengun í hafi en olía brotnar hægt niður við venjulegar kringumstæður því hún er samsafn af löngum keðjum ur kolefnis- og vetnisatómum. Sundrunarefni draga úr yfirborðsspennu milli vatns og olíu með því að sundra olíu í minni dropa. Niðurbrot olíu eykst því olía dreifist um vatnið og yfirborð olíu sem snertir vatnfasa eykst. Sundrunarefni valda því einnig að olía dreifist um vatnið en flýtur ekki aðeins á yfirborðinu.

Upplausnir

en:Dispersant#Oil spill
Styx (aðgreining)

Styx getur átt við eftirfarandi:
 Styx, á í grískri goðafræði
 Hljómsveitina Styx
 Samnefnda breiðskífu
 Styx, kvikmynd frá árinu 2001

Landafræði 
 Styx í Nýja Suður-Wales, Ástralíu
 Styx í Queensland, Ástralíu
 Styx í Tasmania, Ástralíu
 Styx í Ontario, Kanada
 Styx-dalur í Ástralíu
 Styx, fjórar ár á Nýja-Sjálandi
 Styx, í Perm í Rússlandi
 Styx í Alabama í Bandaríkjunum
 Styx í Alaska í Bandaríkjunum
 Styx í Florida í Bandaríkjunum
 Styx í Georgíuríki í Bandaríkjunum
 Styx í Kentucky í Bandaríkjunum
 Styx í Michigan í Bandaríkjunum
 Styx í Ohio í Bandaríkjunum

Bókmenntir 
 River Styx Magazine, tímarit í St. Louis, Missouri

Tölvufræði 
 Styx, tölvuleik sem kom út árið 1983
 Styx, tölvuleikur fyrir Spectrum
Ævintýri Jóns og Gvendar

Ævintýri Jóns og Gvendar er fyrsta íslenska kvikmyndin sem talist getur alíslensk. Ástæða þess að hún er talin vera fyrst er vegna þess að hún er samin, framleidd og henni leikstýrt af íslendingi, en hið þríeina verk vann Loftur Guðmundsson. Hann samdi ævintýrið sem stuttmynd og hafði bandarískar gamanmyndir sem fyrirmynd. Ævintýri Jóns og Gvendar var frumsýnd í Nýja bíói þann 17. júní árið 1923. 

Í myndinni léku nokkrir þekktir leikhúsleikarar þess tíma en aðalhlutverkin léku Tryggvi Magnússon og Eiríkur Beck. Myndin er því miður að mestu glötuð en tveggja mínútna brot er varðveitt í Kvikmyndasafni Íslands.

Tenglar 
 Þegar Loftur byrjaði að mynda; grein í Morgunblaðinu 1935
 Erfitt grín; grein í Morgunblaðinu 2002
 Árin tólf fyrir daga Sjónvarps og Kvikmyndasjóðs; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1995

Íslenskar kvikmyndir
Íslenskar grínmyndir
Voyager 2

Voyager 2 er ómannað könnunarfar sem var skotið á loft 20. ágúst 1977. Það fór framhjá Júpíter, Satúrnus, Úranus og Neptúnus. Búist er við því að geimfarið sendi frá sér boð allt til 2025.

Í 106 faldri stjarnfræðieininga fjarlægð, er Voyager 2 einn af fjarlægustu manngerðu hlutunum (ásamt Voyager 1, Pioneer 10 og Pioneer 11). Voyager er hluti af Voyager-verkefninu ásamt systurfari sínu Voyager 1 og er í framlengdu verkefni við að staðsetja og kanna mörk sólarkerfisins, þar á meðal kuiperbeltið, sólvindshvolfið og miðgeiminn. Könnunarfarið er á 15.428 kílómetra hraða á sekúndu, miðað við sólina.

Tenglar 
 Stjörnufræðivefurinn: Voyager 2 
 Stjörnufræðivefurinn: Glæsilegar myndir af rauða blettinum 

Könnunarför
Geimför
1977
Sínaískagi

Sínaískagi (arabíska: شبه جزيرة سيناء, Shibh Jazirat Sina) er þríhyrndur skagi sem skagar út í Rauðahaf og tilheyrir Egyptalandi. Hann afmarkast af Miðjarðarhafinu í norðri, Súesflóa og Súesskurðinum í vestri og Akabaflóa og landamærum Egyptalands og Ísraels í austri. Sínaí-skagi er sá hluti Egyptalands sem tilheyrir Suðvestur-Asíu, en aðrir hlutar landsins eru í Norður-Afríku.

Skaginn er að mestu leyti eyðimörk. Á suðurhluta skagans er Sínaí-fjall þar sem Móses tók samkvæmt Biblíunni við steintöflum með boðorðunum tíu.

Sigdalurinn mikli liggur austan megin við skagann.

Skagar
Landafræði Egyptalands
Landafræði Ísrael
Palestína