alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kirsuber

Kirsuber eru steinaldin  trés af heggætt (prunus), sérstaklega aldin Fuglakirsuberjatrés (Prunus Avium). Aldinið er kjötmikið og hnöttótt og frekar súrt og er  til í mörgum afbrigðum.

Rósaætt
Fuglakirsuber

Fuglakirsuber (fræðiheiti Prunus avium) er kirsuberjatré sem upprunnið er í Evrópu, vesturhluta Tyrklands, Norðvestur-Afríku, vesturhluta Asíu, frá Bretlandseyjum suður til Marokkó og Túnis, norður til Þrændalaga í Noregi og austur til Kákasus og Norður-Íraks og það vex einnig í vestari hluta Himalajafjalla.

Fuglakirsuberjatré verður 15-32 m hátt og ummáls stofns verður allt að 1,5 m. Ung tré eru beinvaxin en vöxturin verður óreglulegur á eldri trjám. Aldin fuglakirsuberjatrjáa er fæða bæði dýra og manna.

Um 800 fyrir Krist voru kirsuber ræktuð í Asíu og síðar í Grikklandi. Meirihlutinn af heimsframleiðslu kirsuberja kemur frá tveimur tegundum. Annars vegar eru sæt kirsuber en það eru tegundir ættaðar frá fuglakirsuberjatrjám og hins vegar eru súr kirsuber (prunus cerasus) sem eru aðallega notuð í matreiðslu. Fuglakirsuber hafa sums staðar breiðst út frá ræktun og vaxa nú villt í suðurhluta Kanada, Japan, Nýja-Sjálandi og í norðaustur- og norðvesturhluta Bandaríkjanna.

Fuglakirsuber er oft ræktað sem skrauttré í borgum og þá einkum í  almenningsgörðum því það er of hávaxið sem garðtré. Þá er oft ræktað  afbrigðið Plena sem blómgast meira en venjulegt fuglakirsuber.
Viður fuglakirsubers er verðmætur harðviður.

Rósaætt
Jósef (sonur Jakobs)

Jósef er sögupersóna í Hebresku biblíunni og Kóraninum. Hann tengir  söguna af Abraham, Ísak og Jakob í Kanaanslandi við sögu af frelsun Ísraelsmanna frá þrælahaldi í Egyptalandi. 1. Mósebók segir að Jósef hafi verið ellefti af tólf sonum Jakobs og Rakelar og hann hafi verið seldur í ánauð af bræðrum sínum sem voru afbrýðisamir. Hann hafi síðan risið til metorða í Egyptalandi og orðið þar annar valdamesti maðurinn, næstur á eftir Faraó. Þegar hungursneyð varð í Egyptalandi þá komu Jakob faðir hans og bræður hans til Gósenlands í Egyptalandi.

Heimildir 
 Jósef og bræður hans (Biblian.is)

 Jósef og eiginkona Pótífars (Biblian.is)

 Jósef ræður drauma í fangelsinu (Biblian.is)

 Jósef ræður drauma faraós (Biblian.is)

 Bræður Jósefs koma til Egyptalands (Biblian.is)

 Önnur för bræðranna til Egyptalands (Biblian.is)

 Bikar Jósefs í sekk Benjamíns (Biblian.is)

 Jósef segir til sín (Biblian.is)

Persónur í gamla testamentinu
Leikbrúðugerð

Leikbrúðugerð og brúðuleikhús er tegund af leikhúsi eða leiksýningum þar sem brúður eru notaðar. Leikbrúðugerð er mjög forn og er talið upprunnin 3000 árum fyrir Krist. Leikbrúður eru á ýmis konar formi en það er sameiginlegt að notkun þeirra felur í sér að þá eru leikmunir sem annars myndu vera kyrrir og lífvana eru  settir á hreyfingu og þannig gæddir lífi. Leikbrúður eru notaðar í öllum samfélögum manna til skemmtunar og í tengslum við ýmsa siði og hátíðir.
Leiklist
Leikbrúða

Leikbrúða er leikmunur, hlutur eða táknmynd sem er hreyfð til og stýrt af leikbrúðustjórnanda. Leikbrúður eru notaðar í brúðuleikhúsi sem er afar fornt form af leikhúsi.

Íslenskar leikbrúður 
Talið er hugsanlegt að Skraparot sem talað er um í Skraparotspredikun hafi verið leikbrúða. Baldur og Konni var skemmtiatriði búktalarans Baldurs með leikbrúðuna Konna.

Brúðuleikhús
Baldur og Konni

Baldur og Konni var vinsælt skemmtiatriði  sem Baldur Georgs Takács þýðandi, kennari, töframaður og búktalari  lék með leikbrúðunni  Konna og hófst  1945 og stóð til 1964. Þeir skemmtu víða við góðar undirtektir, meðal annars í Tívolíinu í Vatnsmýrinni á árunum 1947-1960, á miðnæturskemmtunum Hljómplötunýjunga í Austurbæjarbíói, í Tívolí í Kaupmannahöfn og á Dyrehavsbakken. Einnig skemmtu þeir í sjónvarpi á upphafsárum þess og birtust eftirminnilega eftir langt hlé í kvikmyndinni Með allt á hreinu. Þeir félagar komu við sögu á fimm hljómplötum. Konni er varðveittur á Þjóðminjasafninu.

Tilvísanir 

Íslenskir skemmtikraftar
Sápuverksmiðjan Sjöfn

Sápuverksmiðjan Sjöfn var iðnaðarfyrirtæki sem framleiddi sápu, þvottaefni og ýmsar hreinlætisvörur. Fyrirtækið var eitt af fyrirtækjum SÍS en það var stofnað á Akureyri árið 1932 í félagi af SÍS og KEA.

Sápuverksmiðjan  var fyrst í skúr sem áfastur var við Smjörlíkisgerð KEA  og í  hluta af kjallara í sama húsi. Framleiðslan var í fyrstu að mestu leyti blautsápa. Árið 1934 flutti verksmiðjan í húsnæði við Kaupvangsstræti. Þá var bætt við vélum til kertaframleiðslu, kremvélum og vélum til handsápugerðar, þar á meðal eltivél. Áður hafði verksmiðjan eingöngu framleitt kaldhrærðar sápur en slíkar sápur geta ekki haft meira fituinnihald en 60—65% en með nýju vélunum var mögulegt að framleiða sápur með hærra fituinnihald. Árið 1934 framleiddi Sjöfn blautasápu, stangasápu, handsápu, jólakerti, skóáburð, húðkrem og gljávax en árið eftir bætti hún við framleiðslu á kítti, raksápu, nýjum tegundum haldsápu, hárþvottalegi og júgursmyrsli. Árið 1936 hófst framleiðsla á þvottaduftinu Perlu. Verksmiðjan framleiddi einnig tannkrem.

Verksmiðjustjóri í sápuverksmiðjunni var Frank Hüter en hann var tekinn til fanga af Bretum við hernámið 1940 og fluttur úr landi. Hann var fangi í skipinu  Arandora Star sem sigldi frá Liverpool og sökk þegar það varð fyrir árás þýska kafbátsins U 47. Frank Hüter var meðal þeirra sem björguðust.

Heimildir 
 Sápuverksmiðjan Sjöfn, Samvinnan, 3. Tölublað (01.03.1939), Blaðsíða 40
 Ívar Jónsson, Samvinnuhreyfingar Bandaríkjanna,Bretlands, Íslands og Svíþjóðar - tilvikarannsókn, 2003
 Frá bernskudögum flugsins á Akureyri, Morgunblaðið, 115. tölublað (29.04.2007), Blaðsíða 44

Akureyri
Samvinnuhreyfingin á Íslandi

Íslensk iðnfyrirtæki
Benínveldið

Benínveldið var konungsríki edómælandi íbúa þar sem nú er syðsti hluti Nígeríu. Ekki skyldi rugla því saman við nútímaríkið Benín sem áður hét Dahómey. 

Sagnir herma að ríkið hafi verið stofnað á 13. öld af jórúbaprinsi frá Oyo. Benínborg varð öflugt borgríki á 15. öld og jók veldi sitt í valdatíð konungsins Ewuare (1440-1473). Þessu ríki tók að hnigna eftir aldamótin 1700 vegna þrýstings frá Evrópuveldunum og þrælaverslunarinnar. 

Bretar sóttust eftir verslun við Benínveldið, einkum með gúmmí, eftir miðja 19. öld. Þeir reyndu að fá konunginn til að samþykkja framsal fullveldis til Bretlands. Vararæðismaður Breta, H.L. Gallwey, hélt því fram að konungurinn hefði samþykkt skilmálana en Benínveldið hafnaði því. Deilan varð til þess að átta breskir fulltrúar voru drepnir í Benínborg. Bretland sendi þá refsileiðangur til Benín 1897 undir stjórn sir Harry Rawson sem lagði Benínborg í rúst og rændi fjársjóðum hennar, þar á meðal hinum frægu Benínbronsum sem nú eru til sýnis á söfnum víða um heim. Árið 1900 var Benínveldið gert að hluta bresku nýlendunnar Verndarríkisins Suður-Nígeríu.

Fyrrum Afríkuríki
Saga Nígeríu
Dómkirkjan í San Cristóbal de La Laguna

Dómkirkjan í San Cristóbal de La Laguna er kaþólsk dómkirkja í borginni San Cristóbal de La Laguna á Tenerife. Kirkjan er aðsetur biskupsdæmis Tenerife, einnig þekkt sem biskupsdæmi í San Cristóbal de La Laguna. Það nær yfir héraðið Santa Cruz de Tenerife. Dómkirkjan er líka venjuleg sóknarkirkja og er helguð Maríu mey.

Árið 1511 var kapella reist á þeim stað sem núverandi dómkirkju stendur af Alonso Fernández de Lugo og árið 1515 var svo reist kirkja í stað kapellunnar. Kirkjan varð dómkirkju árið 1819 með tilskipun Piusar VII páfa, þegar Biskupsdæmi í San Cristóbal de La Laguna var stofnað. 

Framhliðin núverandi kirkju er frá 1820 en kirkjuskipið var byggð á árunum 1904 til 1915.

Tenglar 
Vefur biskupsdæmisins í San Cristóbal de La Laguna  (á spænsku)

San Cristóbal de La Laguna
Tenerife
Tahítí

Tahítí er er stærsta eyjan í hinum svonefnda Kulborðseyja hópi í Frönsku Pólynesíu sem enn þann dag í dag tilheyra Frakklandi. Höfuðborg Frönsku Pólynesíu heitir Papeete og er hún á Norðvestur-Tahítí.

Tahítí er fjármála-, menningarleg og stjórnmálaleg miðja Frönsku Pólynesíu. Tahítí er fjölmennasta eyja Frönsku Pólynesíu með 187 þúsund íbúa (2012), sem er 68,5% heildarmannfjölda Frönsku Pólynesíu. Tahítí hét áður Otaheite.

Konungsríkið Tahiti (1788–1880) var fyrst ríkja heims til að afnema dauðarefsingu úr lögum, árið 1824. 

Líkt og Ísland varð eyjan til við eldgos. Eyjan er há- og fjalllend. Flatarmál Tahítí er rétt rúmlega þúsund ferkílómetrar. Þrátt fyrir að flatarmál eyjarinnar sé aðeins einn hundraðasti af flatarmáli Íslands er hæsti tindur hennar, Mont Orohena, 120 metrum hærri en Hvannadalshnúkur, hæsti tindur Íslands.

Franska Pólýnesía
A Night at the Opera

A Night at the Opera er plata með hljómsveitinni Queen. 

 Freddie Mercury (söngur)
 Brian May (gítar)
 John Deacon (bassi)
 Roger Taylor (trommur)

Lög plötunnar eru eftirfarandi:

 „Death on Two Legs (Dedicated to...)“ – 3:43
 „Lazing on a Sunday Afternoon“ – 1:07
 „I´m in love with my car“ – 3:04
 „You're My Best Friend“ – 2:52
 „39“ – 3:30
 „Sweet Lady“ – 4:03
 „Seaside Rendezvous“ – 2:14
 „The Prophet's Song“ – 8:20
 „Love of My Life“ – 3:38
 „Good Company“ – 3:23
 „Bohemian Rhapsody“ – 5:54
 „God Save the Queen“ – 1:13

Hljómplötur Queen
Míkhaíl Kalashníkov

Mikhail Timofeyevich Kalashnikov (10. nóvember 1919 – 23. desember 2013) var rússneskur vopnahönnuður. Hann hannaði hríðskotabyssuna AK-47 sem náði gríðarlegri útbreiðslu á síðari hluta 20. aldar.

Kalashnikov, Mikhail
Áslaug kráka

Áslaug kráka eða Áslaug Sigurðardóttir var seinni eiginkona Ragnars loðbrókar. Synir þeirra voru Ívar beinlausi, Sigurður ormur í auga, Björn járnsíða og Hvítserkur. 

Áslaug var sögð dóttir Sigurðar Fáfnisbana og skjaldmeyjarinnar Brynhildi Buðladóttur, en fóstruð af föður Brynhildar, Heimi konungi. Er hún nefnd í Eddukvæðum, Völsunga sögu og Ragnars sögu loðbrókar.

Heimildir
 Ragnars  saga  Loðbrókar á vefnum snerpa.is
 Ulrike Strerath-Bolz, Rezension von Rory McTurk, Studies in "Ragnars saga loðbrókar" and Its Major Scandinavian Analogues, Alvíssmál 2 (1993): 118–19.

Víkingaöld
Hetjur norrænna fornaldarsagna
Risahvannir

Risahvannir (fræðiheiti: Heracleum) er ættkvísl stórvaxinna plantna af sveipjurtaætt. Margar þeirra eru eitraðar og ber að varast þær. Helstu tegundir risahvanna sem finna má á Íslandi eru sem dæmi Tröllahvönn (Heracleum mantegazzianum), Hestahvönn (Heracleum sphondylium) og Bjarnarkló (Heracleum stevenii).

Tenglar 
 Um skaðlegar jurtir (Vefur Djúpavogs 28.07.2008 
 Risahvannir (Heracleum) í íslenskri náttúru, Náttúrufræðistofnun Íslands 

Sveipjurtaætt
Bruninn í Skildi

Bruninn í Skildi er bruni sem varð á jólatrésskemmtun fyrir börn í félagsheimilinu Skildi í Keflavík þann 30. desember 1935. Það voru 180 börn og 20 fullorðnir í húsinu og voru börn að ganga kringum jólatré þegar kviknaði í silkipappír sem vafið hafði verið utan um jólatrésfótinn og varð strax mikið eldhaf. Tvennar dyr voru á salnum en þær lágu  inn í önnur herbergi og út úr þeim var hægt að ganga í aðaldyragang hússins. Dyrnar opnuðust báðar inn í salinn.

Tíu  manns létust í brunanum eða af völdum hans, þar af sjö börn.
Þau sem létust voru:
Kristín S. Halldórsdóttir 76 ára f. 4. september 1859
Guðrún Eiríksdóttir, 61 ára f. 22. júní 1874 í Akurhúsum, Garði
Loftur Hlöðver Kristinsson 10 ára  f. 8. janúar 1925
Borgar Breiðfjörð Björnsson 6 ára f. 20. júlí.1929
Guðbjörg Sigurgísladóttir 7 ára f. 4. október 1928
Sólveig Helga Guðmundsdóttir 7 ára f. 21. maí 1928
Anna Guðmundsdóttir 10 ára f. 28. júní 1925
Árni Jóhann Júlíusson 8 ára f. 24. nóvember 1927
Þóra Eyjólfsdóttir 71 árs f. 11. febrúar 1865
Alma Sveinbjörg Þórðardóttir 10 ára f. 22.12. 1925. Alma lést 28. mars 1936.

Tenglar 
 Hryllilegur stórbruni í Keflavík, Morgunblaðið, 304. tölublað (31.12.1935), Blaðsíða 1
 Bruninn í Keflavík, Morgunblaðið, 1. tölublað (03.01.1936), Blaðsíða 2
 Fréttablaðið, 284. tölublað (03.12.2010), Blaðsíða 76
 Víkurfréttir 10. desember 2010
 Pressan, 5. tölublað (02.02.1989), Blaðsíða 5
Bruninn í Skildi 2010. Útg. Dagný Gísladóttir

Eldsvoðar á Íslandi
Saga Keflavíkur
1935 á Íslandi
Peter O'Toole

Peter James O'Toole (2. ágúst 1932 – 14. desember 2013) var írsk-breskur leikari.

Tenglar
 

O'Toole, Peter
O'Toole, Peter
Zach Galifianakis

Zachary Knight „Zach“ Galifianakis (fæddur 1. október 1969) er bandarískur leikari og gamanleikari.

Tenglar
 

Galifianakis, Zach
Samhverfisgrúpa marghyrninga

Samhverfisgrúpa marghyrninga — Í stærðfræði er talað um samhverfisgrúpur, sem er grúpa af öllum mögulegum samhverfum marghyrninga, þ.e.a.s. allir snúningar og speglanir sem breyta ekki stöðu marghyrningsins. Á marghyrningi með n hliðum eru n speglanir og n snúningar, þ.e.a.s. 2n samhverfislegar umbreytingar.

Samsetning umbreytinga
Við skilgreinum  sem snúning n-hilða marghyrning um  radíana um miðju, og  sem speglun um línu sem snúið hefur verið  radíana um miðju. Með þessu fær maður eftirfarandi jafngildi:
Piparlingur

Piparlingur, piparsveppur eða piparlubbi (fræðiheiti: Chalciporus piperatus) er lítill pípusveppur sem vex í blönduðu skóglendi í Evrópu og Norður-Ameríku. Hatturinn er 1,6-9cm í þvermál, ljósbrúnn á lit og með brúnu eða rauðbrúnu pípulagi. Hann er ætur en með sterku piparbragði. Bragðið dofnar mikið við eldun og geymslu.

Heimildir 

Boldungsætt
Félagseyjar

Félagseyjar (franska: Îles de la Société, opinbert heiti: Archipel de la Société, tahítíska: Tōtaiete mā) er eyjaklasi í suðurhluta Kyrrahafs. Eyjarnar heyra undir Frönsku Pólýnesíu. 

Haldið er að James Cook landkönnuður hafi gefið eyjunum nafn í fyrsta leiðangri sínum þangað árið 1769. Nafnið hafi verið Konunglega breska vísindafélaginu, sem styrkti leiðangurinn, til heiðurs. Hins vegar segir Cook í dagbókinni sinni að hann hafi nefnt þær Félagseyjar því „þær liggja þétt saman“.

Eyjar 
Eyjarnar skiptast landfræðilega og stjórnsýslulega í tvo hluta:
 Kulborðseyjar (Îles du Vent) (taldar frá austri til vesturs)
 Mehetía
 Tahítí
 Tetíaróa
 Múrea
 Mæjaó
 Hléborðseyjar (Îles Sous-le-Vent)
 Húahíne
 Ræjatea
 Taha
 Bóra Bóra
 Túpæ
 Mápití
 Mopelía
 Mótú One (Bellinghausen)
 Manúae

Franska Pólýnesía
Gambíer-eyjar

Gambíer-eyjar er eyjaklasi í Frönsku Pólýnesíu. James Wilson, fyrsti Evrópumaðurinn til að stíga á þær fæti, nefndi þær svo til heiðurs baróninum James Gambier sem aðstoðaði hann efnalega við leiðangurinn.

Þær eru 40 talsins og bera eftirfarandi heiti: 
 Papúí
 Teaúaóne
 Tepapúrí
 Púaúmú
 Væjatekeúe
 Teaúotú
 Apoú
 Túaeú
 Totegegíe,
 Taraúrú Róa
 Gæjóíó
 Tenókó
 Rumarei
 Mangareva
 Aúkena
 Tokorúa
 Taravaí
 Tepú Núí
 Angakaúítaí
 Mótú-Ó-Arí
 Makapú
 Akamarú
 Mekíró
 Teohootepohatú
 Atúmata
 Taúna
 Tekava
 Koúakú
 Mótú Teikú
 Makaróa
 Manúí
 Kamaka
 Tenararó
 Vahanga
 Tenarúnga
 Matúreivavaó
 Marútea Sud
 María Est
 Morane
 Temóí

Franska Pólýnesía
Eyjaklasar
Valla-Ljóts saga

Valla-Ljóts saga er Íslendingaþáttur um goðorðsmanninn Ljót Ljótólfsson frá Völlum í Svarfaðardal og fjallar um deilur og mannvíg í Svarfaðardal í kring um aldamótin 1000.

Söguþráður: Bræðurnir Hrólfur, Halli og Böðvar Sigurðssynir missa föður sinn. Móður þeirra fýsir að gifta sig á ný en Halli er andsnúinn því og vegur biðilinn. Halli lendir síðan í deilum við Valla-Ljót sem enda með því að Ljótur vegur hann í einvígi. Deilurnar magnast og fleiri mannvíg verða. Guðmundur ríki á Möðruvöllum dregst inn í málin en sættir takast að lokum. Valla-Ljótur hlaut sóma af þessum málum öllum og var hinn farsælasti höfðingi. 

Íslendingasögur
Svarfaðardalur
Dalvíkurbyggð
Handknattleiksárið 2011-12

Handknattleiksárið 2011-12 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2011 og lauk vorið 2012. HK-ingar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Valskonur í kvennaflokki.

Karlaflokkur

Bikarkeppni HSÍ 
Haukar sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn Fram.

Undanúrslit
 Haukar - FH 22:14
 HK - Fram 23:24

Úrslit
 Haukar - Fram 31:23

Kvennaflokkur

Úrvalsdeild 
Valsstúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í níu liða deild með tvöfaldri umferð. Því næst tók við úrslitakeppni sex efstu liða.

Úrslitakeppni 
1. umferð
 Stjarnan - HK 32:29
 HK - Stjarnan 29:34
  sigraði í einvíginu 2:0
 ÍBV - Grótta 26:19
 Grótta - ÍBV 20:19
 ÍBV - Grótta 24:19
  sigraði í einvíginu 2:1
Undanúrslit
 Valur - Stjarnan 26:24
 Stjarnan - Valur 18:26
 Valur - Stjarnan 39:23
  sigraði í einvíginu 3:0
 Fram - ÍBV 27:24
 ÍBV - Fram 18:22
 Fram - ÍBV 29:21
  sigraði í einvíginu 3:0
Úrslit
 Valur - Fram 23:28
 Fram - Valur 22:23
 Valur - Fram 23:17
 Fram - Valur 18:17
 Valur - Fram 24:21
  sigraði í einvíginu 3:2

Bikarkeppni HSÍ 
Valur sigraði í bikarkeppninni.

Undanúrslit
 Valur - Stjarnan 35:28
 ÍBV - FH 24:13

Úrslit
 Valur - ÍBV 27:18

Handknattleikur á Íslandi
Bjarni Sæmundsson

Bjarni Sæmundsson (f. á Járngerðarstöðum í Grindavík 15. apríl 1867, d. 6. nóvember 1940) var íslenskur náttúrufræðingur og kennari.

Ævi 
Bjarni lauk stúdentsprófi við Lærða skólann árið 1889, þá 22 ára gamall. Þá hélt hann til Kaupmannahafnar og nam landafræði og náttúrufræði við Kaupmannahafnarháskóla. Hann lauk prófi þar árið 1894 og sneri þá strax aftur til Reykjavíkur þar sem hann kenndi náttúrufræði við Lærða skólann næstu 29 ár.

Bjarni samdi fyrstu kennslubækurnar í náttúrufræði fyrir íslenska skóla. Bókin Náttúrufræði handa barnaskólum var áratugum saman kennd í barnaskólum landsins og fleiri kunnar kennslubækur lifðu eftir hans daga. Meðal annarra kennslubóka eftir hann eru Dýrafræði handa gagnfræðaskólum og Landafræði handa gagnfræðaskólum auk þess sem hann skrifaði kennslubókina Sjór og loft sem kennd var í náttúrufræðideildum menntaskólanna í áratugi.

Bjarni er þó þekktari fyrir rannsóknir sínar í fiskifræði. Danski dýrafræðingurinn Johannes Schmidt kom hingað í því skyni að rannsaka lífríki hafsins umhverfis Ísland ásamt föruneyti á rannsóknaskipinu Thor vorið 1903. Johannes fékk Bjarna til að taka þátt í leiðangrinum og upp frá því hélt Bjarni rannsóknum áfram á grunnsævinu við Suður- og Suðvesturland á leigðum bát. Þar rannsakaði hann hinar ýmsu fisktegundir fram til ársins 1930. 

Bjarni hætti kennslu 1923, þá 56 ára gamall. Hann tók saman viðamikla þekkingu sína í bókinni Fiskarnir sem kom út 1926 og er 528 blaðsíður að lengd og prýdd 290 myndum. Á eftir fylgdu Spendýrin árið 1932 og Fuglarnir 1936.

Bjarni var formaður Hins íslenska náttúrufræðifélags frá 1905-1940. Fyrir merkar vísindarannsóknir og framlag til náttúrurannsókna var Bjarni Sæmundsson kjörinn heiðursdoktor við Hafnarháskóla á 450 ára afmæli skólans árið 1929.

Tenglar 
 
 Bjarni Sæmundsson dr. phil. h. c., Náttúrufræðingurinn, 3.-4. Tölublað (01.10.1940), Blaðsíða 97

Íslenskir náttúrufræðingar
Íslenskir rithöfundar
Íslenskir kennarar
Íslenskir heiðursdoktorar
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslendingar fæddir í Grindavík
Líkhlið

Líkhlið er hlið með þaki sem er við inngang á hefðbundnum enskum kirkjugörðum.

Myndir
Ljósertiexem

Ljósertiexem (fræðiheiti Phytophotodermatitis) er húðútbrot af völdum ljósnæmra efna sem kallast fúranókúmaríar  sem finnast í risahvönn og fleiri jurtum. Talið er að UV-A geislar sólarljóss umbreyti fúranókúmarínum í óstöðug efni sem geta valdið skemmt frumur. Einkenni ljóssnertiexemss koma vanalega fram eftir 12-23 klukkustundir.

Tenglar 
 Læknablaðið 1994
 Læknablaðið 2009/95  Tilfelli mánaðarins
Græðisúra

Græðisúra  (fræðiheiti Plantago major) er 10 - 30 sm jurt sem vex víðast hvar í Evrópu og norður og mið-Asíu. Græðisúra vex víða á sunnan- og vestanverðu Íslandi og í kringum þéttbýli, einkum þar sem er jarðhiti. Blóm græðisúru eru smá og grænleit og standa þétt saman í 2 - 12 sm  löngum axi. Blöðin eru breið, egglaga og bogstrengjótt.

Til lækninga 
Græðisúra hefur lengi verið notuð til lækninga og talin þvagdrífandi og mýkjandi. Einnig þótti hún er góð til að stöðva blæðingar og vera slímlosandi. Þó var hún fyrst og fremst notuð við sýkingum og bólgu í þvagfærum. Þar sem hún er mjög vítamínrík þá þótti hún mjög hentug við skyrbjúg.

Tilvísanir

Heimildir 
 Græðisúra (Flóra Íslands)

Græðisúruætt
lækningajurtir
Flugvélaskák

Flugvélaskák er borðspil upprunninn í Kína og svipar til Lúdó og indverska leiksins Pachisi. Leikmunir eru flugvélar í stað peða og býkúpna.

borðspil
Taflmenn frá Ljóðhúsum

Taflmennirnir frá Ljóðhúsum eru um hundrað fagurlega útskornir taflmenn sem fundust á eyjunni Ljóðhús (Lewis) sem er ein af Suðureyjum og eru taflmennirnir varðveittir  hjá  Breska þjóðminjasafninu. Þeir eru taldir norrænir að uppruna og hafa komið til Suðureyja frá Noregi. Þeir eru flestir skornir út í rostungstönn en nokkrir eru úr hvalbeini.

Guðmundur G. Þórarinsson hefur sett fram hugmyndir um að taflmennirnir séu íslensk smíð og gerðir í smiðju Páls Jónssonar, Skálholtsbiskups, við lok 12. og í byrjun 13. aldar og unnir af Margréti oddhögu.

Tilvísanir

Tenglar 
 „Taflmennirnir frá Ljóðhúsum“; grein í Frjálsri þjóð 1958
 „Sögulegar og málfræðilegar vísbendingar um íslenskan uppruna Lewis-taflmannanna“; grein í Fréttatímanum 2011
Margrét oddhaga

Margrét oddhaga eða Margrét hin haga var útskurðarmeistari (myndskeri) sem segir frá í sögu Páls Jónssonar biskups. Þess er getið að hún gerði biskupsstaf af tönn gerðan svo haglega, að enginn maður hafði fyrr séð jafnvel gerðan á Íslandi og sendi Páll biskup staf þann til biskupsins í Niðarósi.

Tengt efni 
 Guðmundur bíldur
 Stefán hinn oddhagi (Stefán Eiríksson)

Heimild 
 Bagall sem lagður var í gröf með Páli biskupi (Sarpur.is)

Íslendingar á 12. öld
Íslenskar konur á 12. öld
Íslendingar á 13. öld
Íslenskar konur á 13. öld
Rostungstönn

Rostungstönn eru skögultönn rostungs og hluti af kjálka og var eftirsótt efni sem var notað eins og fílabein. Rostungstennur voru útskornar og verðmætar í viðskiptum. Skögultennurnar gátu verið yfir 1 m. Aðrar tennur rostunga voru einnig skornar út og notaðar í viðskiptum. Þær tennur eru ávalar og aflangar og um 5 sm að lengd.

Tenglar 
 Þorsteinn frá Hamri, Tefldu í túni teitir váru, Þjóðviljinn, 201.-202. tölublað (04.09.1982), Blaðsíða 16
 Paxspjald frá Breiðabólsstað
Joseph Serchuk

Joseph Serchuk (1919 – 6. nóvember 1993) var gyðingur í Lublin-svæði í Póllandi í helförinni. Eftir stríðið bar hann vitni gegn nasistum og hlaut sérstaka viðurkenningu frá Ísraelsríki.

Æviágrip 
Eftir að foreldrar hans og aðrir fjölskyldumeðlimir voru drepnir í Ghetto árið 1941 voru Joseph og bróðir hans Davíð fluttir í útrýmingarbúðirnar í Sobibor. Eftir einn dag í búðunum flýði hann með bróður sínum til næsta skóg og ásamt öðrum flóttamönnum stofnaði hann andspyrnuhópinn.

Eftir stríðið tók Joseph þátt í að finna nasista á flótta og bar vitni í réttarhöldunum í Nürnberg. Síðan sneri hann til Póllands og reyndi að flytjast til Ísrael en var hafnað.

Árið 1950 hafði Serchuk fengið vegabréf og fór til Ísrael. Strax við komuna til Ísrael var hann kvaddur í herinn. Eftir herþjónustu giftist hann og settist að í Yad Eliyahu í Tel Aviv og hóf viðskipti og frumkvöðlastarfsemi.

Serchuk ferðaðist nokkrum sinnum til Evrópu til að bera vitni gegn nasistum í réttarhöldum. Eitt sinn, í réttarhöldum yfir Oberscharführer Hugo Raschendorfer, var hann eina vitni ákæruvaldsins. Eftir að Raschendorfer hafði verið sakfelldur og dæmdur í lífstíðarfangelsi var Serchuk veitt sérstök verðlaun frá rannsóknadeild stríðsglæpa ísraelsku lögreglunnar.

Joseph Serchuk lést árið 1993 í Tel Aviv 74 ára að aldri. Hann lét eftir sig ekkju og níu börn og meira en eitt hundrað barnabörn og barnabarnabörn.

Ítarefni 
 Dov Freiberg, To Survive Sobibor, New York, 2007.
 Dov Freiberg, A Journey To The Past With Dekel Shibolim, Ramla, 1993.
 Dov Freiberg, A Man as Any Other, Ramla, 1996.
 Mark Paul: Polish-Jewish Relations in Wartime Northeastern Poland and the Aftermath  PEFINA Press, Toronto 2008

Tenglar 
 Joseph Serchuk á Samtök áhangendum Underground bardagamenn og Ghetto uppreisnarmenn (Hebreska)

Fólk sem lifði af helförina
Multiple System Atrophy

Multiple System Atrophy eða MSA er taugahrörnunarsjúkdómur í heila. Orsakir hans eru óþekktar. Frumuhrörnun veldur vandamálum við hreyfingu (e. akinetic-rigid parkisonism, cerebellar ataxia og pyramidal signs) jafnvægistjórnun, stjórn þvagblöðru og blóðþrýsting. MSA er algengara hjá körlum (55%) en konum og flest tilvik koma fram á sextugs og sjötugsaldri. Sjúkdómseinkenni eru oft þau sömu og hjá sjúklingum með Parkinsonsveiki en MSA sjúklingar bregðast hins vegar ekki við dópamínlyfjagjöf.

Tengill 
 Incidence and prevalence of multiple system atrophy: a nationwide study in Iceland.

Taugasjúkdómar