alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
The Magic Numbers

The Magic Numbers er bresk rokkhljómsveit frá Ealing, hverfi nokkru í London. Tvenn systkinapör eru í hljómsveitinni, systkinin Romeo og Michele Stodart og systkinin Sean og Angela Gannon. Árið 2005 hitaði hljómsveitin meðal annars upp fyrir Brian Wilson, The Doves og Athlete. Á Glastonbury-hátíðinni spilaði hún síðan við miklar vinsældir.

10. ágúst 2005 átti hljómsveitin að koma fram í sjónvarpsþættinum "Top of the Pops" en þegar þáttastjórnandinn Richard Bacon lét orð falla um líkamslögun hljómsveitarmeðlima, ákváðu þau að koma ekki fram í þættinum.

Meðlimir 
 Romeo Stodart, gítar og söngur.
 Michele Stodart, bassi og söngur.
 Sean Gannon, trommur.
 Angela Gannon, trommur og söngur.

Útgefið efni

Breiðskífur 
 The Magic Numbers (2005)
 Those The Brokes (2006)

Smáskífur 
 Hymn For Her/Oh Sister - 7" (gefin út í 500 eintökum) 
 Forever Lost (23/05/05) 15
 Love Me Like You (08/08/05) 12
 Love's A Game (24/10/05) 24
 I See You, You See Me (13/02/06)

Breskar hljómsveitir
Rokkhljómsveitir
Angurboða

Angurboða var gýgur í Jötunheimum í norrænni goðafræði. Hún var frilla Loka, en með henni gat hann sín ferlegustu afkvæmi; Fenrisúlf, Miðgarðsorm og Hel.

Jötnar
Gro Harlem Brundtland

Gro Harlem Brundtland (fædd 20. apríl 1939) er norskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Noregs árin 1981, 1986–1989, og 1990–1996, og framkvæmdarstjóri Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar frá 1998 til 2003.

Ævi 
Gro fæddist í Bærum og gekk snemma til liðs við Verkamannaflokkinn. Hún útskrifaðist sem læknir frá Háskólanum í Osló 1963 og fékk meistaragráðu í lýðheilsu frá Harvard háskóla árið 1965.

Gro var umhverfisráðherra Noregs á árunum 1974 til 1979 en í febrúar 1981 fram í október tók hún sér sæti í forsætisráðherrastólnum, fyrst kvenna. Ríkisstjórn hennar vakti líka mikla athygli, því af 18 ráðherrum ríkisstjórnarinnar voru 8 konur – mun meira en áður hafði tíðkast.

Hún var einnig forsætisráðherra á árunum 1986 til 1989 og 1990 til 1996. Hún hætti sem formaður norska verkamannaflokksins árið 1992.

Frá 1998 til 2003 var Gro framkvæmdarstjóri Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar.

Brundtland, Gro Harlem
Framkvæmdastjórar Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar
Geiradalshreppur

Geiradalshreppur var hreppur í Austur-Barðastrandarsýslu.

Hinn 4. júlí 1987 sameinaðist hreppurinn hinum fjórum hreppum sýslunnar:  Reykhólahreppi, Gufudalshreppi, Múlahreppi og Flateyjarhreppi undir nafni Reykhólahrepps.

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Austur-Barðastrandarsýsla
Gufudalshreppur

Gufudalshreppur var hreppur í Austur-Barðastrandarsýslu.

Hinn 4. júlí 1987 sameinaðist hreppurinn hinum fjórum hreppum sýslunnar:  Reykhólahreppi, Geiradalshreppi, Múlahreppi og Flateyjarhreppi undir nafni Reykhólahrepps.

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Austur-Barðastrandarsýsla
Múlahreppur

Múlahreppur (einnig kallaður Skálmarnesmúlahreppur) var hreppur í Austur-Barðastrandarsýslu.

Múlahreppur er nú allur í eyði. Áður voru eftirfarandi bæir í byggð: Litlanes, Kirkjuból á Litlanesi (eða vestra), Vattarnes, Fjörður (áður Kerlingarfjörður), Deildará, Hamar, Ingunnarstaðir, Skálmarnesmúli (Múli), Skálmardalur, Illugastaðir, Selsker, Svínanes, Kvígindisfjörður, Kirkjuból (á Bæjarnesi) og Bær á Bæjarnesi.

Kirkja var á Skálmarnesmúla og á fyrri öldum þjónaði prestur staðnum. Á síðari öldum var Skálmarnesmúlasókn þjónað frá Flatey. Kvígindisfjörður, Kirkjuból á Bæjarnesi og Bær tilheyrðu þó Gufudalssókn.

Föst búseta lagðist af í sveitinni 1975, en þá voru allir bæir sveitarinnar farnir í eyði, síðastur Fjörður á Múlanesi.

Hinn 4. júlí 1987 sameinaðist hreppurinn hinum fjórum hreppum sýslunnar:  Reykhólahreppi, Geiradalshreppi, Gufudalshreppi og Flateyjarhreppi undir nafni Reykhólahrepps.

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Austur-Barðastrandarsýsla
Flateyjarhreppur (A-Barðastrandarsýslu)

Flateyjarhreppur var hreppur í Austur-Barðastrandarsýslu, kenndur við Flatey á Breiðafirði.

Hinn 4. júlí 1987 sameinaðist hreppurinn hinum fjórum hreppum sýslunnar:  Reykhólahreppi, Gufudalshreppi, Geiradalshreppi og Múlahreppi undir nafni Reykhólahrepps.

Fyrrum sveitarfélög Íslands
Breiðafjörður
Kosher

Kosher (כשר), er hugtak í Gyðingdómi yfir þær fæðutegundir sem eru hreinar í trúarlegum skilningu og leyfilegar til neyslu. Fæðutegundir sem hins vegar eru bannaðar eru kallaðar treifah (einnig treif, טרפה). 

Upphaf kosher-reglanna er að finna í 3. Mósebók 11 og 5. Mósebók 14. Þessar reglur þróuðust síðan í munlegri hefð sem safnað var í Mishnah og Talmúd.

Kosher bannar meðal annars að nota sömu ílát fyrri kjöt og mjólkurafurðir sem byggir á boði Guðs í 5. Mósebók 14:21: "Þú skalt ekki sjóða kið í mjólk móður sinnar". Þetta túlkast sem að neysla kjöts og mjólkurafurða í sömu máltíð er einnig bannað. Skeldýr og svín eru einnig stranglega bönnuð til neyslu og kjöt má einungis neyta ef dýrið hefur verið slátrað með því að skera það á háls.
 
Slátrun samkvæmt reglum Gyðingdóms eru bannaðar í Noregi, Svíþjóð og Sviss af dýraverndunarástæðum. 

Að mörgu leiti eru kosher-reglurnar náskildar halal-reglum múslima.

Heimildir 
 James M. Lebeau, The Jewish Dietary Laws: Sanctify Life, United Synagogue of Conservative Judaism, New York, 1983
 Samuel Dresner, Seymour Siegel and David Pollock The Jewish Dietary Laws, United Synagogue, New York, 1982
 Isidore Grunfeld, The Jewish Dietary Laws, London: Soncino, 1972
 Isaac Klein, A Guide to Jewish Religious Practice, JTSA, 1992
 Shechita: Religious, Historical and Scientific Perspectives, Munk, Feldheim Publishers, New York, 1976 nd Scientific Perspectives'', Munk, Feldheim Publishers, New York, 1976

Tengt efni 
 Badatz Kosher Certification 
 Guide to keeping kosher
 Shehitah- The Laws 
 Studies on pain during slaughter
 Conservative Judaism viewpoints on which methods should be considered kosher  
 Campaign against all ritual slaughter 

Gyðingdómur
Halal

Halal (arabíska: حلال, halāl, halal) er íslamskt hugtak sem þýðir "leyfilegt," samsvarandi "kosher" í Gyðingdómi. Hugtakið er ekki notað á sama hátt hjá arabískumælandi múslimum og þeim sem ekki hafa arabísku að móðurmáli. Íslamska slátrunaraðferðin á dýrum er nefnd Thabiha Halaal.

Notkun 

Hugtakið Halal hefur bæði sérhæfa og almenna merkingu. Í arabískumælandi samfélögum er hugtakið notað yfir allt sem er leyfilegt samkvæmt íslömskum lögum og reglum og er andstætt hugtakinu haram, sem þýðir það sem er bannað. Undir þetta fellur hegðun, klæðnaður og orðafar. 

Í múslimskum samfélögum sem ekki nota arabísku er hugtakið oftast notað einungis yfir matarreglur múslima.

Matarræði

Bannað fæði 
Fjöldi fæðutegunda er samkvæmt þessum reglum álitið vera haram (bannað), meðal annars: svín, blóð, dýr slátruð í nafni einhvers annars en Guðs, hræ (og sjálfdauð dýr), rándýr önnur en fiskar og sjávardýr, og allir vímugjafar (sérstaklega áfengi). Mörg múslimsk samfélög telja að fiskar án tálkna og einnig skeldýr séu haram.

Halal-slátrun 
Halal-slátrun allra dýra (einnig fiska) fellst í því að stinga á með einni stungu á slagæðina á hálsinum og tæma dýrið á öllu blóði, enda er blóð með öllu bannað til matar. Meðan dýrinu er að blæða út má ekki meðhöndla það á neinn hátt. Aðferð þessi er kölluð Thabiha. Slátrun er álitin trúarleg athöfn og áður en stungið er á slagæðinni er þessi setning höfð yfir: "Í nafni Guðs, hins náðuga, hins miskunnsama." (بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ, bismillāh, i-rahman, i-rahīm).
Sums staðar, til að mynda í Bretlandi, er meirihluti dýranna lamaður með raflosti áður en skorið er á slagæð.

Tengt efni 

 Halaal and Haraam  (Islamic.co.uk) About halaal and haraam foods, ingredients, and behavior Information
 Halal Industry Center 
 Halaal: An explanation 
 Halaal and Haraam
 Muslim method of slaughtering 
 The Quran and Hadith about Halal and Haram food

Tilvísanir

Íslam
Árið sem Ricardo Reis lést

Árið sem Ricardo Reis lést (á portúgölsku: O Ano da Morte de Ricardo Reis) er skáldsaga eftir portúgalska nóbelsverðlaunahafann José Saramago. Sagan fjallar um síðasta árið í lífi Ricardo Reis, sem var eitt af dulnefnum portúgalska ljóðskáldsins Fernando Pessoa.

Portúgalskar bókmenntir
Ritgerð um blindu

Ritgerð um blindu, eða Blinda (á portúgölsku: Ensaio sobre a cegueira) er skáldsaga eftir portúgalska nóbelsverðlaunahafann José Saramago, fyrst útgefin í Portúgal árið 1995.

Portúgalskar bókmenntir
Öll nöfnin

Öll nöfnin (á portúgölsku: Todos os nomes) er skáldsaga eftir portúgalska nóbelsverðlaunahafann José Saramago, skrifuð árið 1997.

Portúgalskar bókmenntir
John le Carré

John le Carré (19. október 1931 í Poole – 12. desember 2020) er dulnefni enska rithöfundarins David John Moore Cornwell, sem einkum er þekktur fyrir spennusögur sínar sem gjarnan snúast um samskipti vesturs og austurs á tímum kalda stríðsins og skáldsöguna Njósnarinn sem kom inn úr kuldanum.

Tilvísanir

Enskir rithöfundar
Salman Rushdie

Salman Rushdie (fæddur: Ahmed Salman Rushdie, أحمد سلمان رشدی á arabísku (þann 19. júní 1947 í Bombay)) er indverskur rithöfundur, búsettur í Bandaríkjunum. Rushdie blandar gjarnan töfraraunsæi við sagnfræðilegar staðreyndir og gerast flestar skáldsögur hans á Indlandi og í Pakistan.

Salman ólst upp í miðstéttarfjölskyldu í Bombay á Indlandi. Á unglingsaldri fluttist hann ásamt fjölskyldu sinni til Pakistan og seinna til Bretlands. Margar af bókum hans hafa verið þýddar og gefnar út á íslensku.

Vegna meints guðlasts í bókinni Söngvum Satans eftir Salman hefur klerkastjórn Írans lýst Salman réttdræpan meðal múslima.

Árið 2022 var Rushdie stunginn í hálsinn og á fleiri staði þegar hann var að flytja fyrirlestur í New York.

Verk 
 Grimus (1975)
 Midnight's Children (Miðnæturbörn, 1981 (kom út í íslenskri þýðingu Árna Óskarssonar 2003))
 Shame (1983)
 The Jaguar Smile: A Nicaraguan Journey (1987)
 The Satanic Verses (Söngvar satans, 1988)
 Haroun and the Sea of Stories (Harún og sagnahafið, 1990)
 Imaginary Homelands: Essays and Criticism, 1981–1991 (1992)
 East, West (1994)
 The Moor's Last Sigh (Síðasta andvarp Márans, 1995)
 The Ground Beneath Her Feet (Jörðin undir fótum hennar, 1999 (kom út í íslenskri þýðingu Árna Óskarssonar 2001))
 Fury (2001)
 Step Across This Line: Collected Nonfiction 1992–2002 (2002)
 The East is Blue (ritgerð, 2004)
 Shalimar the Clown (2005)
Two Years Eight Months and Twenty-Eight Nights (2015)
The Golden House (2017)
Quichotte (2019)

Heimildir 

Rushdie, Salman
Rushdie, Salman
Breskir húmanistar
Italo Calvino

Italo Calvino (1923 – 1985) var ítalskur rithöfundur, fæddur á Kúbu.

Bækur og ritgerðir á íslensku eftir Italo Calvino 
 Litleysið - í þýðingu Sjónar, 1989
 Riddarinn sem var ekki til (Il cavaliere inesistente, 1959) - í þýðingu Árna Sigurjónssonar, 1991
 Herra Palomar (Palomar, 1983) - í þýðingu Guðbjarnar Sigmundssonar, 2002.
 Ef að vetrarnóttu ferðalangur (Se una notte d'inverno un viaggiatore, 1979) - í þýðingu Brynju Cortes Andresdóttur, 2015
 Ævintýri ljósmyndara - í þýðingu Ingibjargar Þorsteinsdóttur, 2015.

Ítalskir rithöfundar
Primo Levi

Primo Levi (f. 31. júlí 1919 - d. 11. apríl 1987) var ítalskur efnafræðingur og rithöfundur. Hann er best þekktur fyrir verk sín um helförina og fjallar þekktasta verk hans, Ef þetta er maður, um fangavist hans í Auschwitz.

Fólk sem lifði af helförina
Ítalskir eðlisfræðingar
Graham Greene

Henry Graham Greene (1904 – 1991) var afkastamikill enskur rithöfundur, leikritaskáld og gagnrýnandi.

Ævi 
Graham Greene er fæddur í Hertfordshire og fór í skóla í Berkhamsted þar sem faðir hans var skólameistari og seinna meir Balliol Háskólann. Eftir útskrift fór hann að vinna hjá tímaritinu The Times, snérist til rómversk kaþólskrar trúar og giftist Vivien Dayrell-Browning árið 1927. Hann var mikið í sviðsljósinu og umdeildur í Bandaríkjunum, sérstaklega eftir að hafa gefið út bókina The Quiet American.Hann kom einni við sögu í Mið-ameríku þar sem hann umgengst menn eins og Fidel Castro og Manuel Noriega. Hann bjó víðsvegar um heiminn um ævina, á stöðum eins og London, Frönsku Rívierunni og Kaprí. Hann bjó Vevey í Sviss þegar hann dó þriðja Apríl, 1991.

Ritferill 

Fyrsta bókin hans heitir The Man Within(1929); söguleg spennusaga sem hafði mörg af hans einkennum sem seinna meir áttu eftir að marka bækur hans; Eltingaleikir, svik, sektarkennd og mistök. Hans fyrsta bók sem átti einhverjum vinsældum að fagna var Stamboul train(1932), önnur spennusaga sem var pólitískari og sú fyrsta í röð bóka sem Greene kallaði „entertainments“eða skemmtisögur. Hann hélt áfram á þessari braut með bækur eins og It´s a battlefield(1934), England made me(1935), A Gun for sale(1936), Brighton Rock, The Confidential Agent(1939), Loser Takes it all(1955) og Our Man in Havana(1958). 

Rómversk kaþólsk trú hans hafði áhrif á skrif hans. Áhugi hans á miskunn Guðs(the apalling strangeness of the mercy of God) birtist í sögum eins og Brighton Rock, The Power and The Glory(1940), The Heart of the Matter(1948), The End of the Affair((1951) og The Quiet American(1955). 

Greene gaf einnig út léttar bókmenntir eins og ferðasöguna Travels with my Aunt(1969) og smásögur: The Basement Room and Other Stories(1935), Nineteen Stories(1947), Twenty-One Stories(1954) og May We Borrow Your Husband?(1967). Einnig skrifaði hann leikrit eins og The Living Room(1953), The Potting Shed(1957), the Complaisant Lover(1959) og Carving a Statue(1964).

Kvikmyndir 

Margar frægar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir sögum Grahame Greene. Myndir eins og The Quiet American, The End of The Affair, The Power and The Glory og The Tenth Man. Einnig skrifaði Graham Greene sjálfur handrit að, ef til vill, frægustu mynd kennda við hann; The Third Man með Orson Welles í aðalhlutverki.

Greene, Graham
Ástkær

Ástkær er bók eftir bandaríska nóbelsverðlaunahafann Toni Morrison. Bókin fjallar um þrælahald í bandaríkjunum og fyrir hana hlaut höfundurinn Pulitzer verðlaunin árið 1988. Bókin var þýdd á íslensku af Úlfi Hjörvari árið 1987.
Söngvar Salómons

Söngur Salómons er bók eftir bandaríska nóbelsverðlaunahafann Toni Morrison.

Bandarískar skáldsögur
Alexandre Dumas

Alexandre Dumas getur átt við:
 Thomas-Alexandre Dumas (1762–1806), franskan hershöfðingja
 Alexandre Dumas eldri (1802–1870), franskan rithöfund og son hershöfðingjans
 Alexandre Dumas yngri (1824–1895), franskt leikskáld og son rithöfundarins
Aðgreiningarsíður
William Faulkner

William Cuthbert Faulkner (25. september 1897 – 6. júlí 1962) var bandarískur rithöfundur frá Mississippi. Faulkner hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1949.

Helstu verk 
 Sanctuary (ísl. Griðastaður) 
 Light in August (ísl. Ljós í ágúst)
 As I lay dying (ísl. Sem ég lá fyrir dauðanum)
 The wild palms
 Absalom, Absalom
 Mosquitoes
 Intruder in the dust
 The Sound and The Fury

Lesefni 
 „Kvöldstund með Faulkner“; birtist í Regn á rykið - Thor Vilhjálmsson, Helgafell 1960.

Tengill 
 Ég er ekki bókmenntamaður, hugsa ekki um hver les hvað; grein í Morgunblaðinu 1955
 Ríkisstjórnir eru ekki ósvipaðar verksmiðjum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971
 William Fulkner og skinnbækurnar; grein af Rúv.is

Faulkner, William
Faulkner, William
Ian McEwan

Ian McEwan (f. 1948) er enskur rithöfundur, fæddur í Aldershot á Englandi. McEwan hefur hlotið margar viðurkenningar fyrir verk sín, þ.á m. Booker-verðlaunin fyrir skáldsögu sína, Amsterdam.

Helstu verk 
 1978: The Cement Garden (Steinsteypugarðurinn; Einar Már Guðmundsson þýddi)
 1981: The Comfort of Strangers (Vinarþel ókunnugra; Einar Már Guðmundsson þýddi)
 1987: The Child in Time
 1989: The Innocent
 1992: Black Dogs
 1997: Enduring Love (Eilíf ást)
 1998: Amsterdam (Amsterdam; Geir Svansson þýddi)
 2001: Atonement (Friðþæging; Rúnar Helgi Vignisson þýddi)
 2005: Saturday
 2007: On Chesil Beach

McEwan, Ian
George Bernard Shaw

George Bernard Shaw (26. júlí 1856 – 2. nóvember 1950) var írskt leikritaskáld. Hann hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1925.

Tenglar 
 Nóbelsverðlaunaskáldið George Bernard Shaw; grein í Morgunblaðinu 1950

Shaw, George Bernard
Shaw, George Bernard
W. H. Auden

Wystan Hugh Auden (21. febrúar 1907 – 29. september 1973) var eitt helsta ljóðskáld Breta á 20. öld, en einnig einstakur gagnrýnandi og mikilsvirtur þýðandi. Fyrri hluta ævinnar var hann búsettur á Englandi en fluttist til Bandaríkjanna árið 1946 og gerðist bandarískur ríkisborgari. Auden ferðaðist m.a. til Íslands ásamt Louis MacNeice og skrifaði ásamt honum bók um þá ferð, Bréf frá Íslandi.

Tenglar 
 W.H. Auden; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
 Heilög jörð; grein í Tímanum 1981
 Sendibréf frá Íslandi; grein í Alþýðublaðinu 1951
 Ferðin til Íslands; grein um W.H.Auden og Íslandsáhuga hans; Lesbók Morgunblaðsins 1969
 Úr minningabók um skáldið W.H. Auden; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976
 Iceland Revisited; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1964
 Lít gestur; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1964

Auden, W.H.
T. S. Eliot

Thomas Stearns Eliot (26. september 1888 – 4. janúar 1965) var bandarískt ljóðskáld, leikskáld og gagnrýnandi. Hann hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1948. Þekktasta verk hans er ljóðið  Eyðilandið.

Tenglar 
 Kendra Willson, Á mörkum lausamáls – Són, 6. hefti 2008 (01.01.2008), Bls. 85-96 
 Eliot og Völsungasaga, Morgunblaðið 9.12.2001, Bls. 26

Eliot, T.S.
Eliot, T.S.
Eliot, T.S.
Jack Kerouac

Jack Kerouac (f. 12. mars 1922 í Lowell, Massachusetts; d. 21. október 1969 í Saint Petersburg, Florida) var bandarískur rithöfundur, ljóðskáld og listamaður og er venjulega eitt fyrsta nafnið sem nefnt er þegar talað eru um Beat kynslóðina í Bandaríkjunum. Þrátt fyrir að hafa notið takmarkaðrar hylli þegar hann var á lífi er Jack Kerouac núorðið talinn með merkustu rithöfunda sem Bandaríkin hafa alið. Mest er það að þakka bók hans, Á vegum úti.

Tenglar 
 Jack Kerouac - eirðarlaus, flökkugjarn og ætíð í leit að betri heimi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979

Kerouac, Jack
Á vegum úti

Á vegum úti er bók eftir bandaríska rithöfundinn Jack Kerouac.

Tengt efni 
Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar

Bandarískar skáldsögur
Umberto Eco

Umberto Eco (5. janúar 1932 – 19. febrúar 2016) var ítalskur miðaldafræðingur, heimspekingur, táknfræðingur og rithöfundur. Þekktastur er hann fyrir skáldsögu sína Nafn rósarinnar.

Ítalskir heimspekingar
Ítalskir rithöfundar
Ítalskir miðaldafræðingar
Ítalskir táknfræðingar
Elias Canetti

Elias Canetti (1905-1994) var þýskumælandi búlgverskur rithöfundur. Það tungumál sem hann tók inn með móðurmjólkinni var þó ladino, sem er gömul spænsk mállýska. Hann lærði síðan búlgörsku og ensku, en skrifaði síðar öll verk sín á þýsku, en það var fjórða tungumálið sem hann lærði. Elias Canetti var ávallt mikill aðdáandi þýskrar menningar. Hann hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1981.

Austurrískir rithöfundar
Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Harold Pinter

Harold Pinter (f. 10. október 1930 í London á Englandi, lést 24. desember 2008 í London) var breskt leikritaskáld og leikstjóri. Hann hefur skrifað fjölda leikrita fyrir leikhús, útvarp og sjónvarp. Pinter hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels árið 2005. Vegna bágrar heilsu gat hann ekki ferðast til Svíþjóðar til þess að taka við verðlaununum. Í stað þess sendi hann myndbandsupptöku þar sem hann hélt langa ræðu um feril sinn og gagnrýndi utanríkisstefnu Bandaríkjanna.

Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels
Bresk leikskáld
James Joyce

James Augustine Aloysius Joyce (2. febrúar 1882 – 13. janúar 1941) var írskur rithöfundur og ljóðskáld. Hann er af mörgum talinn einn fremsti rithöfundur sem uppi hefur verið. Meðal bóka hans eru Í Dyflinni, Æskumynd listamannsins, Finnegans Wake og sú bók sem sumir telja bestu bók sem skrifuð hefur verið, Ódysseifur. Sigurður A. Magnússon þýddi hana, sem og allar aðrar bækur Joyce sem þýddar hafa verið á íslensku. Ódysseifur kom út í tveimur bindum 1992–1993.

Tenglar 
 Ástráður Eysteinsson, Rithöfundar í útlöndum - James Joyce á Íslandi, Andvari, 1. Tölublað (01.01.2005), Bls. 95-118 
 Arabía; smásaga eftir Joyce; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1974
 Eveline; smásaga eftir Joyce; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1962
 Í matsöluhúsinu;smásaga eftir Joyce; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1972 

Joyce, James
Joyce, James
Írskar bókmenntir
Marquis de Sade

Donatien Alphonse François de Sade (1740–1814), betur þekktur sem Sade markgreifi var franskur aðalsmaður og höfundur sagna sem, á sínum tíma, töldust flokkast undir undir argasta klám. Heimspeki de Sade byggist á því að maðurinn eigi að vera fullkomlega frjáls, þar á meðal undan hvers kyns siðareglum, og eigi þannig að geta leitast við að finna sjálfum sér hina fullkomnu ánægju. Hugtakið sadismi er dregið af nafni hans.

Franskir rithöfundar
Franskir byltingarmenn
Franskir markgreifar
Nauteyrarhreppur

Nauteyrarhreppur (áður kallaður Langadalsströnd) var hreppur í Norður-Ísafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Nauteyri.

Hreppurinn var sameinaður Hólmavíkurhreppi 11. júní 1994. 

Jarðir í Nauteyrarhreppi 1858:
 Kleifakot
 Gjörfidalur
 Múli
 Laugaból
 Arngerðareyri
 Brekka
 Kirkjuból í Langadal
 Bakkasel, hjáleiga
 Fremri Bakki
 Neðri Bakki 
 Lágidalur
 Túnga
 Rauðamýri
 Nauteyri
 Hafnardalur
 Hallstaðir
 Hamar 
 Melgraseyri
 Laugaland
 Hraundalur
 Skjaldfönn
 Ármúli
 Lambatúngur

Heimild 
 Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 710
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Vestfirðir
Formúla Bayes

Formúla Bayes er, í líkindafræði, formúla sem segir til um samhengið milli líkinda á atburði A skilyrt á öðrum atburði B, og líkurnar á atburði A skilyrt á öðrum atburði B. Á líkindamáli:

Þar sem að  eru líkurnar á atburði  og  eru líkurnar á atburði  þegar gefið er að atburður  hafi þegar átt sér stað, það er:

Þess vegna hefur maður að  er eins og . Þetta vegna þess að bæði eru , og svona er gert formúla Bayes.

Líkindafræði
Skilyrtar líkur

Skilyrtar líkur eru, í líkindafræði, lýsing á því hvernig einn atburður er háður öðrum.

Skilgreining 
Fyrir  gildir:
.

 er lesið „líkurnar á að A gerist, gefið að B gerist“, eða einfaldlega „líkurnar á A gefið B“.

Dæmi 
Sé tveimur teningum kastað, með það markmið að reyna að fá samanlagða tölu hærri en 10, þá eru líkurnar á því að summan sé hærri en tíu háð niðurstöðunni úr fyrsta kastinu.

Köllum atburðinn E = „summan er hærri en 10.“, og atburðinn F = „fyrsta teningskastið var 5“. Gerum ráð fyrir að um sanngjarna teninga sé að ráða, og því jafnar líkur á öllum gildum frá 1 upp í 6.

Fyrsta teningnum er kastað, og líkurnar eru 1/6 að atburðurinn F eigi sér stað. Gerum ráð fyrir því að hann eigi sér stað. Hverjar eru líkurnar á að, þegar að seinni teningnum er kastað, að summa þeirra verði 10?

.

Nú eru möguleikarnir á  þeir að teningaköstin verði . Þá eru líkurnar á því . Þá er

.

Líkindafræði
Langadalsströnd

Langadalsströnd heitir landsvæðið við norðanvert Ísafjarðardjúp að Kaldalóni. Norðan við svæðið er Snæfjallaströnd.

Nú eru tveir bæir í byggð sem tilheyra Langadalsströnd, Skjaldfönn og Laugaland. Þeir eru báðir í Skjaldfannardal, sem gengur til austurs frá ströndinni, sunnan við Kaldalón. Kirkjur eru á Nauteyri og Melgraseyri.

Nauteyrarhreppur náði áður yfir allt svæðið en er nú hluti Strandabyggð.

Vestfirðir
Strandlengjur á Íslandi
Ísafjarðardjúp
Fellshreppur (Strandasýslu)

Fellshreppur var hreppur í Strandasýslu, kenndur við bæinn Fell í Kollafirði.

Hreppurinn varð til ásamt Óspakseyrarhreppi þegar Broddaneshreppi var skipt í tvennt á síðari hluta 19. aldar. 1. janúar 1992 voru hrepparnir sameinaðir á ný undir nafninu Broddaneshreppur.

Lagt niður 1992
Fyrrum sveitarfélög Íslands
Strandir
Don Kíkóti

Don Kíkóti (spænska Don Quijote de la Mancha, IPA: [don ki'xote ð̞e la 'manʧa]) er skáldsaga eftir spænska rithöfundinn Miguel de Cervantes. Fyrri hluti verksins kom fyrst út þann 16. janúar 1605 en sá síðari ekki fyrr en árið 1615 og hafði þá falsaður seinni hluti verið í umferð um hríð. Verkið er af mörgum talið fyrsta nútímalega skáldsagan og eitt fremsta bókmenntaverk sem ritað hefur verið á spænsku og eitt af því sem langmest er þýtt af þeirri tungu. Verkið gengur á hólm við riddarasöguna og skopstælir hana grimmilega, en formið var mjög vinsælt á tímum Cervantesar. Áhrif verksins á evrópska frásagnarlist allar götur síðan eru gífurleg.

Tenglar 
Don Kíkóti : um hugvitssama riddarann don Kíkóta frá Mancha / Miguel de Cervantes Saavedra ; byding og formáli, Gudbergur Bergsson ; myndir, Gustave Doré

Spænskar skáldsögur