alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Svínhvalir

Þessi grein fjallar um ætt svínhvala. Svínhvalur getur líka átt við tegundina norðursnjáldra.

Svínhvalir, nefjuhvalir eða nefjungar (fræðiheiti: Ziphiidae) eru hvalategundir af undirættbálki tannhvala (fræðiheiti: Odontoceti). Þeir eru mun stærri en höfrungar en hafa lítið verið rannsakaðir. Þeir halda oftast til á reginhafi þar sem er mikið dýpi. 

Innan þessarar ættar eru þekktar 21 tegund en ekki er ólíklegt að fleiri eigi eftir að finnast. Þær eru flokkaðar saman í fimm ættir (sumir líffræðingar telja þær sex). Dæmi um svínhvali við strendur Íslands eru andarnefja, gáshnallur, króksnjáldri, norðursnjáldri.

Lýsing 
Afar lítið er vitað um vistfræði svínhvala og nokkrar tegundir eru einungis þekktar af beinafundum. Nokkrar tegundir hafa fyrst á síðustu áratugum fengið vísindalega umfjöllun. Allar tegundirnar nota óvenjulegar aðferðir við fæðuöflun. Í stað þess að festa ætið með því að bíta í það nota svínhvalir sogaðferð. Þessir hvalir hafa sérkennilega langa kjálka en trýnið minnir á andagogg.
Tennur hafa því sem næst horfið í þróun þessara tegunda, þær fá einungis tennur í neðrikjálka. Hjá nokkrum tegundum eru það einungis karldýrin sem fá tennur, nokkrar tegundir fá eins konar vígtennur sem sem stingast út úr kjaftinum og minna á tennur villisvína. 

Allt eftir tegundum eru svínhvalir 3,5 til 13 metra á lengd og frá einu til fimmtán tonn á þyngd.

Útbreiðsla og hegðun 
Svínhvali má finna um öll úthöf en eru sjaldgæfir upp við strendur. Þeir eru þekktir fyrir að geta kafað niður á mikið dýpi. Þann 17. október 2006 mældist gáshnallur sem kafaði niður á 1 899 metra dýpi. Hugsanlega geta þeir farið enn dýpra. Oftast kafa þeir í 20 til 30 mínútur en köf í allt að 85 mínútur hafa skráðst. 
Við Ísland er andarnefjan (fræðiheiti: Hyperoodon ampullatus) algengust af svínhvölum. Aðrar tegundir sem finna má í kringum landið eru gáshnallur (fræðiheiti: Ziphius cavirostris), króksnjáldri (fræðiheiti: Mesoplodon densirostris) og norðursnjáldri (fræðiheiti: Mesoplodon bidens).

Tilvísanir

Heimildir 
 Páll Hersteinsson (ritstj.), Íslensk spendýr (Reykjavík: Vaka-Helgafell, 2005). ISBN 9979-2-1721-9

Tannhvalir
Grund (Eyjafjarðarsveit)

Grund er sögufrægur staður í Eyjafirði, nokkrum kílómetrum fyrir sunnan Hrafnagil. Bærinn var höfuðból um aldir og þekkt fyrir mikil landgæði. Við Grund stendur ein af merkilegri sveitakirkjum landsins, Grundarkirkja, en hana lét Magnús Sigurðsson (Magnús á Grund) reisa árið 1905. Á Grund greindist hringskyrfi í búfé árið 1966.

Tengt efni 
 Grundarbardagi

Tenglar 
 Gullið í Grundarlandi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989

Síður sem þurfa hnit
Fjárfestingarbanki atvinnulífsins

Fjárfestingarbanki atvinnulífsins (FBA) var banki sem varð til úr Fiskveiðisjóði Íslands, Iðnlánasjóði, Útflutningslánasjóði og Iðnþróunarsjóði. Bankinn var stofnaður 1. janúar 1998. Forstjóri bankans var Bjarni Ármannsson. 

Þann 15. maí árið 2000 sameinaðist FBA Íslandsbanka og til varð Íslandsbanki-FBA hf.

Tenglar 
 Fjárfestingarbanki avinnulífsins stofnaður; grein í Morgunblaðinu 1997
 Sameining Íslandsbanka og FBA samþykkt af hluthöfum; grein í Morgunblaðinu 2000
 Hvað er FBA?; grein í Morgunblaðinu 1998

Íslenskir bankar
Kátir voru karlar á kútter Haraldi

Kátir voru karlar á kútter Haraldi er vinsælt sönglag. Lagið er samið um kútter sem gerði út frá Akranesi. Sá kútter var upphaflega frá Hull, og hét þá William Boys. Sveinbjörn Egilsson skipstjóri, og síðar ritsjóri Ægis, var sendur út á fyrri hluta 20. aldar að kaupa og sækja kútter sem hét Lusty fyrir Geir Zoëga útgerðarmann. En  Lusty var á veiðum þegar Sveinbjörn kom út, en kútterinn William Boys var tilbúinn til sölu. Sveinbjörn keypti skipið og sigldi því heim. Geir varð vondur er þeir komu heim með vitlaust skip og vildi ekki eiga það. Hann seldi það því Böðvari Þorvaldssyni á Akranesi og hann skírði það Harald. Það reyndist hið allra besta skip. Síðar átti það Geir Sigurðsson, en hann er einmitt höfundur textans.

Tilvísanir

Tenglar 
 Kátir voru karlar á kútter Haraldi

Íslensk dægurlög
Hreppsnefndarkosningar á Akranesi



1938 

Sveitarstjórnarkosningarnar 1938 fóru fram 30. janúar. Þetta voru síðustu hreppsnefndarkosningarnar á Akranesi þar sem það hlaut kaupstaðarréttindi 1942 og því var næst kosið til bæjarstjórnar.

Heimildir 
 
 

Akranes
Akranes
Haraldur

Haraldur getur átt við:

Fólk 
 Harald 2. Danakonung
 Harald 5. Noregskonung	
 Harald Björnsson, íslenskan leikara
 Harald blátönn Danakonung
 Harald Hamar Thorsteinsson, íslenskan rithöfund	
 Harald Ringsted, íslenskan tónlistarmann
 Harald Sigurðsson, íslenskan jarðfræðing

Annað 
 Harald, íslenskt karlmannsnafn
 Harald, kútter bátur (sjá einnig kátir voru karlar á kútter Haraldi)
Konungskoman 1921

Konungskoman 1921  er íslensk heimildarkvikmynd í 4 þáttum. Kvikmyndina tók Magnús Ólafsson og Peter Petersen (Bíópetersen). Hún var útbúin hjá Nord Film Co. í Kaupmannahöfn. Kvikmyndin fjallar um komu konungshjónana hingað til lands og sona þeirra: Friðrik ríkisarfa og Knud prins. 
 1. hluti - Viðtakan í Reykjavík. 
 2. hluti - Hátíðahöldin á Þingvöllum
 3. hluti - Ferðalagið frá Þingvöllum að Ölfusá. 
 4. hluti - Á heimleið til Reykjavíkur og burtför konungsfjölskyldunnar.

Tilvísanir

Tenglar 
 Konungskoman 1921; auglýsing í Morgunblaðinu 1921

Íslenskar heimildarmyndir
Sviðslistir

Sviðslistir eru listir þar sem listamaðurinn notar rödd, eigin líkama, hljóðfæri, búninga, brúður og aðra leikmuni til listsköpunar. Íslenska hugtakið (og sambærilegt hugtak á ýmsum öðrum tungumálum) vísar til þess að slíkar listgreinar fara oft fram í rauntíma á leiksviði fyrir framan áhorfendur, en ýmis önnur mál kenna þessar listgreinar við flutninginn sem í þeim felst. Þótt sviðslistir fari oft fram á leiksviði eru greinar þeirra sem aðallega fara fram á götum úti, í sirkustjöldum, bænahúsum, galleríum eða á börum; og þótt sviðslistir séu oft rauntímalist koma sömu listgreinar við sögu í kvikmyndagerð, tónlistarútgáfu, myndbandagerð, útvarpsleikhúsi og sjónvarpsleikhúsi.

Helstu greinar sviðslista eru leiklist, dans og tónlist; en til eru fjölmargar listgreinar sem falla til hliðar við þær, eins og brúðuleikhús, spunalist, uppistand, eftirhermur, sirkuslistir, drag, búrleska, listdans á skautum, lúðrasveitir, klappstýrur, gjörningalist, töfrabrögð, búktal, sagnamennska, messugjörð og ljóðaupplestur. Hluti sviðslista eru greinar sem ganga út á hönnun leikmynda, leiklýsingar, hljóðmyndar, búninga og förðunar, auk tæknigreina sem tengjast sviðsetningu.

Tegundir sviðslista

Óperur 

Í óperu blandar listamaðurinn saman munnlegri tjáningu, leik, söng. Í flestum óperum að þá eru tvær eða fleiri aðalpersónur þar sem þau eða þeir eða þær eru að leika og syngja um eitthvað sem er að gerast. Oftast eru óperur flokkaðar sem söngleikir en að vissu leyti eru þær ekki söngleikir. Óperur tjá og túlka tónverk og skala eftir tónlistarhöfund, þar sem tónlist er blandað ofan í leikverkið.

Leiklist 

Leikrit er mjög svipuð óperum nema að handrit kemur í stað tónverks og mælt mál í stað söngs. Upphaflega voru þó leikrit í bundnu máli og sungin í Grikklandi hinu forna. Listamaðurinn segir frá sögu eða sönnum atburði eða jafnvel sýnir rannsóknir.

Söngleikir 

söngleikir er nánast það sama og leikrit í smáatriðum, segja sögu eða lýsa sönnum atburði eða eitthvað annað sem listamanninum dettur í hug. Nema í söngleik er tjáð eins og í óperu, með tónlist söng og alls kyns brellum. Það sem er náskylt söngleik eru tónleikar nema að á milli laga í söngleik bætist við leikur og einhverju er komið fram. Munurinn á söngleik og óperu er sá að í söngleik er samið handrit og skrifaður er annaðhvort gamanleikur, drama eða hryllingur. Tökum sem dæmi ef gamaleikur er saminn er frekar valin lífleg og skemmtileg tónlist sem fer vel i eyru allra. En aftur á móti í óperu er fengið tónskáld og fær hann að semja heilt tónverk (óperu). Þegar tónverkið er tilbúið er samið handrit eftir tónverkinu; ef lagið er dapurt á sér stað dapur atburður í óperunni.

 Dans/freestyle/nútímadans 
 Ballett 
 Kabarett 
 Sinfónía/konsert 
 Uppistand 
 Gamanleikir 
 Gjörningar
Kvikmyndahátíð í Reykjavík

Kvikmyndahátíð í Reykjavík, áður Kvikmyndahátíð Listahátíðar í Reykjavík, er kvikmyndahátíð sem haldin er í Reykjavík. 

Fyrsta kvikmyndahátíðin var haldin í tengslum við Listahátíð í Reykjavík 2.-12. febrúar 1978 í kjölfar umræðu innan Bandalags listamanna þar sem kvikmyndagerðarfólki þótt sinn hlutur hafa verið rýr á fyrri listahátíðum. Framkvæmdastjóri listahátíðar var þá Davíð Oddsson en framkvæmdastjóri kvikmyndahátíðarinnar var Friðrik Þór Friðriksson. Heiðursgestur var Wim Wenders og fóru flestar sýningar fram í Háskólabíói, en nokkrar í Tjarnarbíói.

Kvikmyndahátíðin var síðan haldin annað hvert ár, sama ár og Listahátíð, en í upphafi 10. áratugarins minnkaði aðsókn ört og hrundi árið 1993 frá því sem áður hafði verið. Þá var rætt um að breyta fyrirkomulagi hátíðarinnar. Engin hátíð var haldin 1995 en 1996 var hátíðin endurreist sem Kvikmyndahátíð Reykjavíkur ótengd Listahátíð og haldin af Félagi kvikmyndagerðarmanna. Hátíðin var haldin árlega eftir það en lognaðist út af eftir 2001.

Tengt efni
Alþjóðleg kvikmyndahátíð í Reykjavík (RIFF) hefur verið haldin í Reykjavík frá 2004.

Kvikmyndagerð á Íslandi
Menningarviðburðir á Íslandi
Kvikmyndahátíðir
Reykjavík
Félag kvikmyndagerðarmanna

Félag kvikmyndagerðarmanna er félag kvikmyndagerðarfólks á Íslandi og á aðild að Bandalagi íslenskra listamanna fyrir hönd þeirra, annarra en kvikmyndaleikstjóra sem eru í Samtökum kvikmyndaleikstjóra. Félagið var stofnað 25. maí 1966 meðal annars í þeim tilgangi að vera samningsaðili kvikmyndagerðarmanna við hið nýstofnaða Ríkissjónvarp. Félagið gaf út tímaritið Land og syni frá 1995 en Íslenska kvikmynda- og sjónvarpsakademían hefur nú tekið við útgáfu þess og samnefnds vefrits.

Tenglar
 Vefur Félags kvikmyndagerðarmanna
 Land & synir - vefrit 

Kvikmyndagerð á Íslandi
Íslensk stéttarfélög
Stuttmyndadagar í Reykjavík

Stuttmyndadagar í Reykjavík er kvikmyndahátíð sem var haldin árlega í Reykjavík frá 1992 til 2002 og var endurreist vorið 2008. Hátíðin var upphaflega haldin af Kvikmyndafélagi Íslands, fyrirtæki Júlíusar Kemp og Jóhanns Sigmarssonar. Myndirnar voru sýndar á Hótel Borg 27. til 29. apríl 1992. Meðal fyrstu myndanna sem sýndar voru var Sjúgðu mig Nína eftir Óskar Jónasson og Spurning um svar eftir Sævar Guðmundsson og Filmumenn. 1993 var hátíðinni breytt í keppni þar sem veitt voru verðlaun fyrir bestu myndina. 40 myndir bárust það ár og fyrstu verðlaun hreppti stuttmyndin Athyglissýki eftir Reyni Lyngdal og Arnar Jónasson. Meðal verðlaunahafa í gegnum tíðina má nefna Róbert Douglas, Ragnar Bragason og fleiri sem hafa verið áberandi í gerð kvikmynda í fullri lengd.

Árið 2008, eða sama ár og keppnin var endurreist var haldin í fyrsta skipti kvikmyndahátíðin Reykjavík Shorts & Docs þar sem veitt voru verðlaunin Silfurrefurinn fyrir bestu stuttmyndina annars vegar og bestu heimildarmyndina hins vegar.

Tenglar
 Vefur Stuttmyndadaga 

Kvikmyndagerð á Íslandi
Menningarviðburðir á Íslandi
Reykjavík
Kvikmyndaskoðun

Kvikmyndaskoðun, áður Kvikmyndaeftirlit ríkisins, er sex manna nefnd skipuð af menntamálaráðherra samkvæmt tillögum ráðherra félagsmála og dómsmála auk fulltrúa Félags kvikmyndagerðarmanna. Kvikmyndaskoðun er ætlað að framfylgja banni við framleiðslu eða innflutningi ofbeldiskvikmynda og sjá um úthlutun skoðunarvottorða sem eru forsenda þess að leyfi fáist til að sýna kvikmynd. Sjónvarpsstöðvarnar sjá þó sjálfar um skoðun þess efnis sem þær senda út í samráði við Kvikmyndaskoðun.

Flokkanir 

L: Þessi kvikmynd er leyfð til sýninga fyrir alla aldurshópa.
LH: Þessi kvikmynd er ekki við hæfi mjög ungra barna. (Aðeins notað fyrir vídeó)
12: Þessi kvikmynd er bönnuð börnum yngri en 12 ára. 
16: Þessi kvikmynd er bönnuð börnum yngri en 16 ára.
AB: Alfarið bönnuð. (þessi einkunn var notaður frá 1932-1997 en 1998 var AB skipt út fyrir 18)

Lög um kvikmyndaeftirlit ríkisins voru fyrst sett á Íslandi árið 1932.

Kvikmyndagerð á Íslandi
Íslenska ríkið
Spree

Spree er á sem rennur í gegnum miðborg Berlínar í Þýskalandi. Í Vestur-Berlín sameinast hún síðan ánni Havel (við Spandau), sem síðan sameinast Saxelfi (Elbe) og rennur þaðan í Norðursjó. Spree er 382 km að lengd. Hún á upptök sín syðst í Saxlandi, rétt við landamæri Tékklands. Helstu borgir við Spree eru Berlín og Cottbus. Helsta þveráin er Dahme, en þær flæða saman í Austur-Berlín. Spree er skipgeng frá Berlín nokkra tugi km í suðaustur. Þar tekur skipaskurðurinn Oder-Spree-Kanal við, sem gengur alla leið í fljótið Odru við pólsku landamærin.

Fljót í Þýskalandi
Slökkviliðsæfing í Reykjavík (kvikmynd)

Slökkviliðsæfing í Reykjavík er íslensk kvikmynd sem var gerð árið 1906.  Kvikmyndina gerðu þeir Peter Petersen (BíóPetersen), sýningastjóri í Gamla bíó, og Alfred Lind. Eins og nafnið gefur til kynna er hún um slökkviliðsæfingu hjá brunaliðinu í Reykjavík.

Tilvísanir 

Íslenskar kvikmyndir
Silfur hafsins

Silfur hafsins er íslensk heimildarkvikmynd frá árinu 1987 um síldariðnað Íslendinga í áranna rás. Handritsgerð, klipping og stjórn myndarinnar önnuðust þeir Erlendur Sveinsson og Sigurður Sverrir Pálsson, en þulir eru þeir Róbert Arnfinnsson og Guðjón Einarsson. Framleiðandi myndarinnar var Lifandi myndir hf.. Myndin var gerð fyrir Félag síldarsaltenda á Suður- og Vesturlandi og Félag síldarsaltenda á Norður- og Austurlandi með styrk frá Síldarútvegsnefnd.

Tenglar 
 Lífið er síld; grein í Morgunblaðinu 1987

Íslenskar heimildarmyndir
Det Danske Selskab

Det Danske Selskab var félagsskapur Dana á Íslandi sem var stofnaður 5. júní 1923. Takmark þess var að efla sem mest og best samstarf Íslendinga og Dana og vinna að menningarlegum tengslum milli þjóðanna. Aðalhvatamaður að stofnun þess var Böggeld, þáverandi sendiherra Dana á Íslandi.

Tenglar 
 Det Danske Selskab 25 ára; grein í Morgunblaðinu 1948
Bankastræti

Bankastræti er gata í miðborg Reykjavíkur sem liggur frá Laugaveginum og Skólavörðustíg og á gatnamót við Lækjartorg.

Bankastræti heitir eftir Landsbanka Íslands sem hóf starfsemi sína í Bankastræti 3 þann 1. júlí árið 1886. Nokkrum árum áður, eða þann 2. september 1876 var kveikt á fyrsta götuljósi í Reykjavík, en það stóð hjá Lækjarbrúnni og var steinolíulugt.

Bankastræti hét áður Bakarastígur eða Bakarabrekka, kennd við Bernhöftsbakarí sem var frá 1834 í gömlu húsunum í Bankastræti 2.

Almenningssalernið Núllið er svo nefnt vegna staðsetningar sinnar neðst í Bankastrætinu og neðan við fyrstu númeruðu lóðirnar. Það er tvískipt, karla öðrumegin við götuna en kvenna hinumegin, niðurgrafið svo einungis sést stigaopið á yfirborðinu. Salernið hefur verið lagt af en inngangarnir standa ennþá þótt engin starfsemi sé í húsnæðinu neðanjarðar lengur.

Í upphafi 20. aldar var Bankastræti ekki einstefnugata og þá var hægt að keyra upp Bankastræti upp að Laugarvegi. En keyrðu menn upp Bankastræti urðu menn annaðtveggja að beygja inn á Ingólfsstræti eða til hægri upp Skólavörðustiginn.  

Nú er nafnið Bakarabrekkan ekki notað lengur um Bankastræti heldur eingöngu  um grösuga brekku fyrir neðan Bernhöftstorfuna á horni Bankastrætis og Lækjargötu.  Styttan Vatnsberinn eftir Ásmund Sveinsson er í Bakarabrekkunni. Þar er einnig stórt útitafl með taflmenn eftir Jón Gunnar Árnason myndhöggvara.

Verslanir og veitingastaðir 

 Bankastræti 2 - Lækjarbrekka  
 Bankastræti 3 - Stella
 Bankastræti 4 – Aurum
 Bankastræti 5 – B5
 Bankastræti 5 – 66°Norður
 Bankastræti 6 – Tóbaks- og gjafavöruverslunin Björk
 Bankastræti 7a – Cintamani
 Bankastræti 7 – Icewear
 Bankastræti 7 – Farfuglaheimilið Loft
 Bankastræti 7 – Kaffi Sólon
 Bankastræti 8 – Kaffitár
 Bankastræti 9 – Rammagerðin
 Bankastræti 10 – ZO ON
 Bankastræti 11 – Spaksmannsspjarir
 Bankastræti 11 – GK fataverslun
 Bankastræti 11 – Orr gullsmiðir
 Bankastræti 12 – Prikið
 Bankastræti 12 – GÞ skartgripir og úr

Eitt og annað 
 Menningarnótt var endursköpuð þann 12. október 2003 í Reykjavík þar sem Skólavörðustígur mætir Laugavegi og Bankastræti til að geta tekið upp atriði fyrir kvikmyndina Dís. Eins voru ásjónu nokkurra húsa á gatnamótum Bankastrætis og Ingólfsstrætis færð til eldra horfs fyrir kvikmynd Friðriks Þórs Friðrikssonar Bíódagar til að hæfa tíðaranda myndarinnar.

Heimildir 

Miðborg Reykjavíkur
Götur í Reykjavík
Jóhann R. Benediktsson

Jóhann Ragnar Benediktsson (f. 18. mars 1961) var lögreglustjóri á Suðurnesjum. Hann var sýslumaður á Keflavíkurflugvelli, en var skipaður lögreglustjóri Suðurnesja þegar lögregla sýslumannsins á Keflavíkurflugvelli var sameinuð lögreglu sýslumannsins í Keflavík. Sem yfirmaður tollgæslu á Keflavíkurflugvelli og baráttu gegn fíkniefnasmygli og -viðskiptum, hefur Jóhann oft verið í fréttum. Í september 2008 komst hann enn í fréttir, þegar Björn Bjarnason dómsmálaráðherra sendi honum bréf þar sem honum var tilkynnt að embætti hans yrði auglýst þann 1. apríl 2009. Jóhann hélt þá fund og tilkynnti afsögn sína (ásamt nokkrum veigamiklum starfsmönnum við embættið) frá og með 1. október 2008 og bar við trúnaðarbresti.

Ítarefni 
 Björn Vignir Sigurpálsson: Baksvið: Sagan bak við deiluna á Suðurnesjum, Mbl.is 25. 9. 2008

Íslenskir lögreglustjórar
Sýslumenn
Íslenskir lögfræðingar
Fokker F27 Friendship

Fokker F27 Friendship er farþegavél með skrúfuhverfihreyflum sem hollenski flugvélaframleiðandinn Fokker framleiddi og seldi frá árinu 1958 þar til Fokker 50 tóku við seint á 9. áratug 20. aldar. F27-vélarnar voru hugsaðar sem arftaki Douglas DC-3 farþegavélarinnar sem hafði valdið byltingu í þróun flugfélaga á 4. og 5. áratugnum. 793 flugvélar af þessari tegund voru smíðaðar.

Fokker
Botnsdalur (Hvalfirði)

Botnsdalur er stuttur dalur fyrir botni Hvalfjarðar.

Staðhættir
Dalurinn er rúmir 4 km að lengd frá mynni í vestri til róta Hvalfells í austri, og um 1 km að breidd á láglendi. Með dalnum norðanverðum rís Botnsheiði, með honum sunnanverðum liggur Múlafjall. Handan Múlafjalls liggur Brynjudalur. Til suðausturs gnæfa Botnssúlur. 

Botnsá rennur úr Hvalvatni, einu dýpsta vatni landsins, handan Hvalfells. Í ánni fellur Glymur, hæsti foss landsins, tæpa 200 m niður djúpt gljúfur og þröngt gil, um 1,5 km að lengd. Í árgljúfrinu utanverðu má finna Þvottahelli, en um hann liggur fjölfarin gönguleið upp að Glymi og Hvalvatni. Um ána lágu sýslu- og fjórðungsmörk allt frá fyrstu tíð, en dalurinn tilheyrir nú allur Hvalfjarðarsveit. Botnsá rennur í Botnsvog í Hvalfirði.

Í Botnsdal voru tveir bæir en nú er aðeins einn í byggð, það eru Stóri-Botn (í byggð) innst í dalnum og Litli-Botn (í eyði) um dalinn miðjan. Þessir bæir hétu áður Neðri-Botn og Efri-Botn.

Hvalfjarðarvegur þverar mynni dalsins. Hann tilheyrði Hringveginum fyrir opnun Hvalfjarðarganga árið 1998. Hinn víðkunni Botnsskáli er við þjóðveginn yst í dalnum, en honum var lokað skömmu fyrir opnun Hvalfjarðarganga.

Landnám
Í Landnámabók segir að Ávangur, sem var írskur að kyni, hafi fyrst byggt í Botni. Þar hafi verið skógur svo stór að hann hafi gert sér hafskip þar af og hlaðið þar sem nú heitir Hlaðhamar.

Heimildir

Tilvísanir

Tenglar
 Botnsdalur, Lesbók Morgunblaðsins 12. nóvember 1933
 Gengið á Hvalfell, Þjóðviljinn 16. júlí 1972

Dalir á Íslandi
Hvalfjarðarsveit
Hvalfjörður
Kjósarsýsla
Harold Macmillan

Harold Macmillan (10. febrúar 1894 – 29. desember 1986) var breskur stjórnmálamaður fyrir Íhaldsflokkinn og forsætisráðherra Bretlands frá 10. janúar 1957 til 18. október 1963.

Í forsætisráðherratíð sinni studdi hann blandað hagkerfi þar sem ríkið beitti opinberum fjárfestingum til að skapa hagvöxt. Stjórnartíð hans einkenndist af miklum vexti efnahagslífsins og litlu atvinnuleysi þar sem stjórnin beitti „start-stopp“-aðferðum til að koma í veg fyrir verðbólgu en halda hagkerfinu gangandi um leið sem á endanum leiddi síðan til minnkandi vaxtar. Í utanríkismálum endurreisti Macmillan hin sérstöku tengsl Bretlands og Bandaríkjanna, efldi kjarnorkuáætlun Breta í samstarfi við Bandaríkjamenn, átti þátt í að gera Samkomulag um bann við tilraunum með kjarnorkuvopn við Sovétríkin og Bandaríkin. Hann reyndi að sækja um aðgang að Evrópubandalaginu en Frakkar beittu neitunarvaldi gegn því, að hluta vegna óánægju með samstarf Breta og Bandaríkjamanna í kjarnorkumálum.

Forsætisráðherrar Bretlands

Breskir jarlar
Fjármálaráðherrar Bretlands
Leiðtogar breska Íhaldsflokksins
Leiðtogar Kalda stríðsins
Nashyrningseðla

Nashyrningseðla (fræðiheiti: Triceratops) er útdauð tegund af risaeðlum. Hún hafði stóra beinplötu á höfði og löng augabrúnahorn. Nashyrningseðla var jurtaæta.

Nashyrningseðlur lifðu á svæðum sem nú eru vestanverð Bandaríkin og Kanada, á sama tíma og grameðlur.

Heimild 

Risaeðlur
Sæmundarhlíð

Sæmundarhlíð er byggðarlag í vestanverðum Skagafirði og liggur meðfram fjallshlíðinni sunnan frá Vatnsskarði út undir Reynistað. Austurmörkin eru við Sæmundará, sem rennur meðfram endilangri hlíðinni og sveigir svo til austurs skammt frá Reynistað. Á landnámsöld virðist Sæmundarhlíðarnafnið hafa náð lengra til norðurs, allt út að Gönguskarðsá. Hlíðin er kennd við landnámsmanninn Sæmund suðureyska.

Nokkrir bæir eru í Sæmundarhlíð. Syðst er Fjall, sem stundum er þó talið með Vatnsskarðsbæjunum, enda liggur vegurinn að Fjalli út frá þjóðvegi 1 í Vatnsskarði en ekki úr Sæmundarhlíð. Þar fyrir norðan er eyðibýlið Skarðsá. Þar bjó á 17. öld annálaritarinn og fræðimaðurinn Björn Jónsson, sem skrifaði meðal annars Skarðsárannál. Ysti bærinn er Geirmundarstaðir. Þaðan er sveiflukóngurinn Geirmundur Valtýsson.

Heimildir 
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
 Hjalti Pálsson (ritstj.): Byggðasaga Skagafjarðar II. bindi. Staðarhreppur - Seyluhreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2001. ISBN 978-9979-861-10-2

Skagafjörður
Vatnsskarð

Vatnsskarð er fjallaskarð milli Húnavatnssýslu og Skagafjarðarsýslu og liggur þjóðvegur 1 um skarðið. Á því er vatn sem heitir Vatnshlíðarvatn og eru sýslumörkin skammt austan við það. Lækur rennur í vatnið og er hann á sýslumörkum (Arnarvatnslækur eða Sýslulækur). Er sagt að eitt sinn þegar almennt manntal var tekið hafi förumaður, sem kallaður var Magnús sálarháski og miklar sögur eru til um, lagst þvert yfir lækinn og legið þar allan manntalsdaginn svo að hvorki væri hægt að telja hann til Húnavatns- né Skagafjarðarsýslu.

Norðan við skarðið er Grísafell en sunnan við það Valadalshnúkur. Vatnsskarðsá kemur úr Vatnshlíðarvatni og Valadal og rennur til austurs, og er Gýgjarfoss í ánni austast í skarðinu. Þegar niður í Sæmundarhlíð kemur kallast hún Sæmundará. Fáeinir bæir eru á Vatnsskarði og kallaðist byggðin áður „á Skörðum“.

Í austanverðu skarðinu er hóllinn Arnarstapi. Þar er minnismerki um skáldið Stephan G. Stephansson, sem ólst upp þar rétt hjá. Af Arnarstapa er mjög gott útsýni yfir héraðið og er hringsjá skammt frá minnisvarðanum.

Bæir
Vatnshlíð (í Húnavatnssýslu)
Stóra-Vatnsskarð
Valagerði
Valadalur (í eyði)
Valabjörg (í eyði)

Heimildir 
 Hjalti Pálsson (ritstj.): Byggðasaga Skagafjarðar II. bindi. Staðarhreppur - Seyluhreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2001. ISBN 978-9979-861-10-2

Skagafjörður
Austur-Húnavatnssýsla
Endalausidalur

Endalausidalur er dalur milli Hornafjarðar og Lóns í Austur-Skaftafellssýslu. Um hann rennur Fjarðará og er einn bær í dalnum; Efri-Fjörður.

Dalir á Íslandi
Sveitarfélagið Hornafjörður
Bæjarhverfi

Bæjarhverfi eru  4 - 6 sveitabæir á sama stað og jafnvel fleiri. Slík hverfi eru algeng í dreifbýli í Evrópu en síður algeng á Ísland. Einna helst eru þau í Skaftafellssýslum.

Landafræðihugtök
Áshverfi

Áshverfi er bæjarhverfi nálægt Hrútsvatni í Ásahreppi í Rangárvallasýslu.

Bæir
Ás
Ásmúli
Framnes
Hellnatún

Ásahreppur
Skjaldfannardalur

Skjaldfannardalur er dalur við innanvert Ísafjarðardjúp á Vestfjörðum. Liggur hann sunnan Kaldalóns á Langadalsströnd. Í dalnum eru 2 bæir í búskap, Laugaland og Skjaldfönn.

Jarðir í Skjaldfannardal með íbúðarhúsum
Skjaldfönn
Laugarholt
Laugaland
Laugarás
Melgraseyri
Ármúli

Dalir á Íslandi
Norður-Ísafjarðarsýsla
Caroline Graham

Caroline Graham (f. 17. júlí 1931) er enskt leikskáld, handritshöfundur og rithöfundur sem er þekktust fyrir skáldsögur sínar um rannsóknarlögreglumanninn Barnaby sem röð sjónvarpsmynda (Midsomer Murders) hefur verið gerð eftir.

Enskir glæpasagnahöfundar
Ensk leikskáld
Enskir handritshöfundar