alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Burt Bacharach

Burt Bacharach (f. 12. maí 1928) er bandarískur tónsmiður og píanóleikari sem hefur samið mikinn fjölda af vinsælum lögum frá því snemma á 7. áratugnum fram á miðjan 9. áratuginn. Þekktastur er hann fyrir lög sín sem Dionne Warwick söng með texta eftir Hal David eins og „Walk On By“ (1963) og „Do You Know the Way to San Jose“ (1964), en hann hefur líka átt í samstarfi við fleiri textahöfunda og fjöldann allan af flytjendum.

Bandarískir lagahöfundar
Bandarískir píanóleikarar

Óskarsverðlaunahafar í flokki bestu tónlistar
Lucio Dalla

Lucio Dalla (f. 4. mars 1943, d. 1. mars 2012) var ítalskur söngvari og lagahöfundur frá Bologna. Hann lék bæði einn og með ýmsum hljómsveitum á 7. áratugnum og naut nokkurra vinsælda en sló fyrst verulega í gegn undir lok 8. áratugarins í samstarfi við aðra höfunda á borð við Ron og Francesco De Gregori. Hann er þekktastur fyrir alþjóðlegu poppsmellina „Caruso“ (1986), „Attenti al lupo“ (1990) og „Canzone“ (1996).

Hann samdi lagið „Occhi di ragazza“ sem keppti í Söngvakeppni Evrópskra Sjónvarpsstöðva árið 1970. Lagið var sungið af Gianni Morandi. Lagið fékk 5 atkvæði og lenti í 8. sæti.

Ítalskir lagahöfundar
Ítalskir popptónlistarmenn
Prozac+

Prozac+ er ítölsk pönkpopphljómsveit, skipuð Gian Maria Accusani (textar, gítar, trommur, söngur), Evu Poles (gítar, söngur) og Elisabettu Imelio (bassi) frá Pordenone. Hljómsveitin var stofnuð árið 1995 og hefur starfað með hléum til dagsins í dag. Fyrsti smellur Prozac+ var „Pastiglie“ af fyrstu plötu þeirra 1996 en hljómsveitin sló fyrst í gegn með plötunni Acidoacida árið 1998. Árið 2000 reyndi hljómsveitin fyrir sér með útgáfu fyrir alþjóðlegan markað með enskri útgáfu af Acidoacida en náði ekki miklum árangri. 

Tónlist hljómsveitarinnar er fremur létt og fjörugt rokk en textarnir fjalla yfirleitt um hluti á borð við þunglyndi, einangrun, vanlíðan, eiturlyf og meðvitundarleysi.

Ítalskar pönkhljómsveitir
Tre allegri ragazzi morti

Tre allegri ragazzi morti (ítalska: „þrír kátir dauðir strákar“) er ítölsk pönkhljómsveit frá Pordenone stofnuð árið 1994. Hljómsveitin er skipuð myndasöguhöfundinum Davide Toffolo sem áður var í Great Complotto-hljómsveitinni Futuritmi (söngur, gítar), Enrico Molteni (bassi) og Luca Masseroni (trommur). Hljómsveitin notast við hauskúpugrímur á hljómleikum og í myndböndum. Hljómsveitin hefur gefið út tíu hljómplötur, þær síðustu undir sínu eigin merki La Tempesta frá 2000. Hljómsveitin sló fyrst í gegn með tónleikaplötu, Piccolo intervento a vivo, árið 1997. Eftir það gáfu þeir út eina plötu fyrir BMG en stofnuðu stuttu síðar eigin útgáfu.

Ítalskar pönkhljómsveitir
Nornirnar

Nornirnar (ítalska: Le streghe) er kvikmynd framleidd af Dino De Laurentiis frá 1967. Myndin er kaflamynd samsett úr fimm stuttmyndum eftir Franco Rossi, Luchino Visconti, Mauro Bolognini, Pier Paolo Pasolini og Vittorio De Sica. Hver stuttmynd fjallar um háskakvendi sem í fjórum af myndunum er leikin af Silvana Mangano. Annie Girardot leikur aðalhlutverkið í fyrstu myndinni. Clint Eastwood leikur í síðustu myndinni eftir De Sica.

Tónlistin í myndinni er eftir Ennio Morricone og Piero Piccioni.

Persónur 

Silvana Mangano: Nornirnar
Clint Eastwood
Totò: Ciancicato Miao
Alberto Sordi: Elio Feroccio
Ninetto Davoli: Basciù Miao
Massimo Girotti
Laura Betti
Annie Girardot
Clara Calamai

Kaflar
 „Nornin brennd lifandi“ (La strega bruciata viva) eftir Luchino Visconti
 „Borgaraleg ábyrgð“ (Senso civico) eftir Mauro Bolognini
 „Jörðin séð frá tunglinu“ (La Terra vista dalla Luna) eftir Pier Paolo Pasolini
 „Sikileyingurinn“ (La Siciliana) eftir Franco Rossi
 „Eins og önnur kvöld“ (Una sera come le altre) eftir Vittorio De Sica

Heimildir 
 Le Streghe IMDB

Ítalskar kvikmyndir
Útgefið 1967
Sebastian Ingrosso

Sebastian Ingrosso (fæddur Sebastian Carmi Ingrosso árið 1983) er sænskur plötusnúður og framleiðandi. Hann er einn fjórmenninganna í Swedish House Mafia.

Ævi 
Sebastian Ingrosso ólst upp í Stokkhólmi. Hann vann að tónlist með æskuvini sínum Steve Angello. Þeir gengu undir nöfnum á borð Buy Now, Fireflies, General Moders, Mode Hookers, Outfunk og The Sinners.

Tónlist 
Ingrosso semur aðallega house-tónlist og gefur hana út á eigin útgáfufyrirtæki, Refune. Lagið „Yeah“, sem hann samdi með Steve Angello, var gefið út á The Politics of Dancing 2 í flutningi Paul Van Dyk. Einnig sömdu Ingrosso og Angello lögin „Bodycrash“ og endurhljóðblönduðu „My Love“ (með Justin Timberlake) en þau hafa reynst vinsæl í útvarpi.

Sebestian samdi lagið „Werk Bitch“ (aka „Work Bitch“) ásamt William Adams og Britney Spears. Lagið er fyrsta smáskífan af nýjustu stúdíó-plötu Britney sem er væntanleg í lok þessa árs (2013). „Werk Bitch“ lagið og myndbandið verða gefin út vestanhafs 16.september næstkomandi.

Heimildir 
 Sebastian Ingrosso hjá Discogs

Sænskir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1983
Piero Piccioni

Piero Piccioni (6. desember 1921 – 23. júlí 2004) var ítalskur píanóleikari og höfundur kvikmyndatónlistar í meira en 200 kvikmyndum. Hann er einkum þekktur fyrir sálardjass, fönk- og sófatónlist í ítölskum kvikmyndum frá 7. og 8. áratugnum. Hann vann einkum náið með leikstjórunum Francesco Rosi og Alberto Sordi. 

Ítölsk kvikmyndatónskáld
Jónas Stefánsson frá Kaldbak

Jónas Stefánsson frá Kaldbak (30. september 1882 – 9. september 1952) var vesturíslenskt ljóðskáld. Hann gaf út tvær ljóðabækur og birti mörg ljóð í Lögbergi og Heimskringlu. 

Jónas var frá Kaldbak í Suður-Þingeyjarsýslu. Hann útskrifaðist úr Búnaðarskólanum á Hólum í Hjaltadal. Jónas fluttist vestur um haf árið 1913, settist að í Mikley og kvæntist þar Jakobínu Sigurgeirsdóttur prests að Grund í Eyjafirði. Hann kenndi sig þó alltaf við fæðingarstað sinn, Kaldbak.

Verk Jónasar 
 Ljóðmæli (1939)
 Úr útlegð (1944)

Tenglar 
 Jónas Stefánsson frá Kaldbak látinn; grein í Lögberg 1952

Vestur-Íslendingar
Rauðskinna

Rauðskinna (einnig nefnd: bók máttarins  ) er galdrabók sem samkvæmt þjóðsögunum er sögð grafin með Gottskálki grimma biskup. Af þeirri bók átti að vera hægt að læra svo ramma galdra, að hægt væri að sigra kölska sjálfan og ná valdi yfir honum. Sumstaðar segir að sá sem nær þeirri bók geti allt, hann verði voldugasti maður í heimi. 

Galdra-Loftur á að hafa reynt að vekja Gottskálk upp til að komast yfir Rauðskinnu. Gísli Konráðsson nefnir þrjá skólasveina, sem voru í vitorði með Lofti. En bráðlæti Lofts varð honum að falli, því strax þegar hann sá Rauðskinnu, þreif hann til hennar, en það var of snemmt og af misskilningi hringdi einn af félögum Lofts klukkunum og Gottskálk komst í gröfina með Rauðskinnu með sér.

Tilvísanir
Hummus

Hummus er kjúklingabaunamauk úr soðnum kjúklingabaunum, hvítlauk, sítrónusafa, salti og ólífuolíu upprunnið í Mið-Austurlöndum. Einnig er í hummusi tahini (þ.e. sesamsmjör). Nafnið, hummus, er komið úr tyrknesku. 

Hummus er mjög vinsælt um öll Mið-Austurlönd, Tyrkland, Norður-Afríku og almennt í miðausturlenskum mat um allan heim.

Tenglar 
 Gunnhildur og græna línan (Hummus-uppskrift); grein í Morgunblaðinu 1993

Matur
Net

Net getur átt við:

 Fiskinet
 Net (tæki)
 Tölvunet
 Internetið
 Net sem stærðfræðilegt hugtak lýst í netafræði

es:Red
gl:Rede
sl:Mreža
tr:.NET
Heimullegt forritunarmál

Heimullegt forritunarmál er forritunarmál sem er oft gert sem brandari og ætlað fáum. Það er sjaldan ætlast til þess að heimulleg forritunarmál verði notuð til að búa til alvarleg forrit, en slík forrit eru oft vinsæl meðal tölvuþrjóta og sem hugðarefni eða tómstundaiðja.

Nokkur heimulleg forritunarmál 
 Brainfuck
 Chef
 LOLCODE
 Piet, þar sem forrit er tvívíð mynd en ekki texti

Listar yfir forritunarmál
 *
Forritunarmál
Benito Pérez Galdós

Benito Pérez Galdós (10. maí 1843 – 4. janúar 1920) var spænskur rithöfundur og leikskáld sem er þekktastur fyrir skáldsöguna Episodios Nacionales

Spænsk leikskáld
Spænskir rithöfundar
Fólk fætt árið 1843
Fólk dáið árið 1920
Kjördæmi

Kjördæmi er afmarkað landsvæði í lýðræðislegu ríki þar sem ríkisborgarar með kosningarétt geta kosið í þingkosningum. Mjög misjafnt er hversu mörg þingsæti eru í kjördæmum. Til eru einmennings- og tvímenningskjördæmi en einnig kjördæmi þar sem kosnir eru listar eftir hlutfallskosningu. Í Ísrael og Hollandi er allt landið eitt kjördæmi. Í Bretlandi eru (í kosningunum 2005) 646 einmennigskjördæmi sem þýðir að sá frambjóðandi í hverju kjördæmi sem hlýtur flest atkvæði kemst á þing.

Sjá einnig 
 Kjördæmi Íslands

Stjórnmál
Hippi

Hippar voru upphaflega æskuhreyfing sem hóf göngu sína í Bandaríkjunum í byrjun sjöunda áratugarins og dreifðist síðan um allan heim. Orðið „hippi“ er dregið af orðinu hipster sem þýðir „sá sem fer eftir tískunni“ sem var yfir leitt notað yfir bítnikkara, listamenn sem fluttu sig í Haight-Ashbury hverfið í San Francisco. Þetta fólk tók upp gagnrýnin viðhorf bítnikkaranna til samfélagsins, myndaði sér sín eigin samfélög, hlustaði á psychedelic eða „skynörvandi“ rokk, tileinkaði sér kynlífsbyltinguna, og notaði eiturlyf eins og til dæmis kannabis efni, DMT og LSD til að kanna óþekkt mörk undirmeðvitundarinnar og vegna þess að það var tákn um frjálsan lífstíl.

The Human Be-In tónleikarnir í janúar 1967, sem fram fóru í The Golden Gate-almenningsgarðinum í San Francisco, lögðu grunninn að vinsældum hippamenningarinnar sem leiddi af sér hið goðsagnakennda Summer of Love eða „sumar ástarinnar“ á vesturströnd Bandaríkjanna og Woodstock-hátíðina á austurströndinni árið 1969.

Hippatískan og viðhorf hippanna höfðu mikil áhrif á menninguna, urðu áhrifavaldur í vinsælli tónlist, sjónvarpsefni, kvikmyndum, bókmenntum og hvers konar listum. Frá sjöunda áratugnum hafa mörg sjónarmið hippanna aðlagað sig að samfélaginu. Trúar- og menningaleg fjölbreytni, sem hipparnir aðhylltust, hafa hlotið heimslæga viðurkenningu, og austræn heimspeki og andleg hugtök hafa náð þó nokkurri hylli. Arf hippanna má sjá í nútíma samfélagi í ýmsu - s.s. í hollum mat, tónlistarhátíðum, kynlífsathöfnum og jafnvel internet byltingunni.

Hippar
Mjólká

Mjólká er á sem rennur í botni Borgarfjarðar í Arnarfirði, sem er á Vestfjörðum á Íslandi. Mjólká kemur upp á Glámuhálendinu þar sem eru ótal vötn og tjarnir. Mjólká er dragá, sem þýðir að upptök hennar eru óljós og botn hennar er grýttur. Hafist var handa við byggingu virkjunnar í ánni árið 1956 og heitir sú virkjun Mjólkárvirkjun. 

Ár á Íslandi
Þór Magnússon

Þór Eyfeld Magnússon (fæddur 18. nóvember 1937) er íslenskur fornleifafræðingur sem var þjóðminjavörður 1968-2000. 

Þór lauk stúdentsprófi frá MR 1958 og fil.kand.-prófi í fornleifa- og þjóðháttafræði frá Uppsalaháskóla 1963. Hann gerðist síðan safnvörður við Þjóðminjasafn Íslands árið 1964 og gegndi því starfi til 1968 en tók þá við embætti þjóðminjavarðar, þegar Kristján Eldjárn var kjörinn forseti Íslands. Því embætti gegndi hann þar til hann lét af störfum árið 2000.

Þór gegndi einnig fjölda trúnaðarstarfa, var meðal annars formaður húsafriðunarnefndar um 20 ára skeið, var í stjórn Hins íslenska fornleifafélags frá 1967 og formaður þess frá 1993, í stjórn Stofnunar Árna Magnússonar um skeið og formaður Íslandsdeildar Sambannds norrænna safnmanna 1968-2000.

Ritverk 
 Ljósmyndir Sigfúsar Eymundsson (útg.), 1976.
 Icelandic Archaeological Artifacts 1987, einnig á þýsku.
 Ýmsar greinar og ritgerðir í blöðum og tímaritum.

Tenglar 
 Íslenskir samtíðarmenn
 Ritaskrá Þórs Magnússonar á vef Þjóðminjasafnsins
 Viðtal við Þór Magnússon

Íslenskir fornleifafræðingar
Þjóðminjasafn Íslands
625

Árið 625 (DCXXV í rómverskum tölum)

Atburðir 

 27. október - Honoríus I sest á páfastól.
 Abu Sufyan hershöfðingi frá Mekka réðist á Medina með 3000 menn. Hann vann bardagann en missti of marga menn til að geta elt múslimana inn í Medina.

Fædd

Dáin 
 25. október - Bonifasíus V páfi.

625
621-630
627

Árið 627 (DCXXVII í rómverskum tölum)

Atburðir 

 Abu Sufyan réðist á Medina öðru sinni. Hann fékk hjálp frá gyðingaættbálknum Banu Qurayza sem Múhameð hafði rekið út úr Medina. Múhameð hafði látið grafa skurð í kringum Medina og tókst að verjast öllum árásum Abu Sufyan. Öllum karlmönnum og táningsdrengjum úr Banu Qurayza ættbálknum var slátrað eftir bardagann og konurnar og börnin seld sem þrælar.
 12. desember - Heraklíus Býsanskeisari vann sigur á Persum í orrustunni við Nineveh.

Fædd

Dáin 

627
621-630
Stafsetningarforrit

Stafsetningarforrit (eða stafrýnir) er hugbúnaður sem skimar texta í leit að stafsetningarvillum.

Tengt efni 
 Málfræðiforrit

Heimildir 

Stafsetning
Netfang

Netfang er auðkenni notanda tölvupósts. Það er samsett úr notandanafni og DNS-léni sem eru aðgreind með at-merki (@), venjulega borið fram „att“ eða „hjá“. Dæmi um netföng eru is@wikipedia.org og wikipedia@example.com. 

Forskeytið mailto: er skrásett hjá IANA og má því nota til að tilgreina að um netfang sé að ræða þegar maður slær það inn í vafraglugga eða í tengli í HTML-kóða. Einnig er hægt að bæta við eigindum svo sem subject (efni) og body (innihaldi) eftir ? í slóðinni. 

Tölvupóstur
Sex daga stríðið

Sex daga stríðið var stríð milli Ísraels annars   vegar og Egyptalands, Jórdaníu og Sýrlands hins vegar. Stríðið var háð 5.–10. júní árið 1967. Írak, Sádi-Arabía, Súdan, Túnis, Marokkó og Alsír lögðu einnig til hersveitir til stuðnings arabalöndunum.

Í maí árið 1967 rak Nasser Egyptalandsforseti friðargæslulið Sameinuðu þjóðanna frá Sínaí-skaga. Friðargæsluliðið hafði verið þar frá árinu 1957 í kjölfar innrásar ísraelskra, breskra og franskra hersveita í Súez-deilunni. Egyptaland kom fyrir 1000 skriðdrekum og um það bil 100.000 hermönnum við landamæri Ísraels og lokaði Tíran-sundi öllum skipum sem sigldu undir fána Ísraels eða fluttu hergögn eða mikilvæg efni til hergagnaframleiðslu. Gjörðir Egyptalands nutu mikils stuðnings frá öðrum arabalöndum. Þann 5. júní gerði Ísrael árás á flugher Egyptalands. Jórdanía hafði undirritað varnarsamning við Egyptaland 30. maí sama ár og gerði því  Netanya. Í stríðslok hafði Ísrael náð yfirráðum yfir Sínaí-skaga, Gaza-svæðinu, Vesturbakka Jórdanár, Austur-Jerúsalem og Gólanhæðum. Afleiðingar stríðsins hafa enn í dag áhrif á stjórnmál Miðausturlanda.

Talið er að í liðum arabalandanna hafi um 21 þúsund manns farist og um 45 þúsund særst en um 800 Ísraelsmenn létu lífið í átökunum og 2563 særðust.

Heimildir og ítarefni 
 Aloni, Shlomo (2001). Arab-Israeli Air Wars 1947-1982 (Osprey Aviation).
 Barzilai, Gad (1996). Wars, Internal Conflicts, and Political Order: A Jewish Democracy in the Middle East (New York University Press).
 Bowen, Jeremy (2003). Six Days: How the 1967 War Shaped the Middle East (London: Simon & Schuster).
 Bregman, Ahron (2002). Israel's Wars: A History Since 1947 (London: Routledge).
 Hammel, Eric (1992). Six Days in June: How Israel Won the 1967 Arab-Israeli War (Simon & Schuster).
 Herzog, Chaim (1982). The Arab-Israeli Wars (Arms & Armour Press). 
 Mutawi, Samir (2002). Jordan in the 1967 War (Cambridge: Cambridge University Press).
 Oren, Michael (2002). Six Days of War (Oxford University Press).
 Sela, Avraham (1997). The Decline of the Arab-Israeli Conflict: Middle East Politics and the Quest for Regional Order (SUNY Press).

Tengt efni 
 Súez-deilan
 Yom kippur-stríðið
Deilur araba og Ísraela
Saga Ísraels
Saga Egyptalands
Saga Sýrlands
Saga Jórdaníu
Stríð á 20. öld
1967
Fernando Arbex

Fernando Arbex (18. maí 1941 – 5. júlí 2003) var spænskur trommuleikari og lagahöfundur frá Madríd. Hann lék í bítlahljómsveitinni Los Brincos og stofnaði síðar hljómsveitina Barrabás sem átti alþjóðlega smellinn „Woman“ árið 1972. Samhliða hljómsveitarferlinum framleiddi hann og samdi lög fyrir tónlistarmenn á borð við Harry Belafonte, Nana Mouskouri, Rita Pavone og José Feliciano.

Spænskir trommarar
Spænskir lagahöfundar
Jom kippúr-stríðið

Jom kippúr-stríðið (oft umritað yom kippur-stríðið) einnig nefnt ramadanstríðið eða októberstríðið var stríð milli Ísraels annars vegar og bandalags arabaríkja undir forystu Egyptalands og Sýrlands hins vegar. Stríðið var háð dagana 6.–26. október árið 1973. Stríðið hófst með sameiginlegri árás Egyptalands og Sýrlands á Ísrael á jom kippúr, hátíðisdegi gyðinga. Egyptar og Sýrlendingar héldu inn á Sínaískaga og Gólanhæðir tilsvarslega en þeim landsvæðum höfðu Egyptaland og Sýrland tapað í Sex daga stríðinu árið 1967.

Fyrstu tvo sólarhringana varð Egyptum og Sýrlendingum þó nokkuð ágengt en eftir það snerist stríðsreksturinn Ísraelsmönnum í vil. Tveimur vikum seinna höfðu Sýrlendingar verið hraktir burt frá Gólanhæðum. Í suðri ráku Ísraelsmenn fleyg milli tveggja innrásarherja Egypta við Súesskurðinn og höfðu einangrað þriðja her Egypta þegar vopnahlé tók gildi.

Talið er að milli 8500 og 15 þúsund Egyptar og Sýrlendingar hafi látið lífið í átökunum og milli 20 og 35 þúsund hafi særst. Í liði Ísraela létust 2656 manns og 7250 særðust.

Stríðið hafði mikil áhrif á stjórnmál Miðausturlanda.

Heimildir og ítarefni 
 el Badri, Hassan (1979). The Ramadan War, 1973 (Fairfax, Va: T. N. Dupuy Associates Books).
 Herzog, Chaim (2003). The War of Atonement: The Inside Story of the Yom Kippur War (London: Greenhill Books).
 Israelyan, Victor. Inside the Kremlin During the Yom Kippur War (University Park, PA: Pennsylvania State University Press).
 Ma'Oz, Moshe. Syria and Israel: From War to Peacemaking (Oxford: Clarendon Press).
 Rabinovich, Abraham. The Yom Kippur War: The Epic Encounter That Transformed the Middle East (New York, NY: Schocken Books).

Tenglar 

Deilur araba og Ísraela
Saga Ísraels
Saga Egyptalands
Saga Sýrlands
Stríð á 20. öld
1973
Brotaregla

Brotaregla eða hlutfallsregla er regla í örsmæðareikningi til að finna afleiðu sem er kvóti (hlutfall) tveggja annarra falla, sem eru diffranleg. 

Ef hægt er að skrifa fallið  sem  

þar sem  ≠ , þá segir reglan að afleiðan af  jafngildi:

Það er að segja að ef öll  í einhverju opnu mengi sem innihalda töluna  fullnægja því að  ≠ ; og að  og  séu bæði ti þá er  til og jafngildir:

Dæmi

Dæmi 1
Til að finna afleiðuna af 

þar sem við segjum að

en þá er afleiðan af  núll, og afleiðan af  .

Afleiðan af  er þá ákveðin á eftirfarandi hátt:

og þá sést að afleiðan af  sé .

Dæmi 2
Afleiðan af  þar sem við segjum að

er:

Afleiða  (þegar  ≠ 0) er hliðstæða dæmisins að ofan og jafngildir:

Dæmi 3
Annað dæmi er:

þar sem við segjum að

en þá er afleiðan af  jöfn  og afleiðan af  jöfn og .

Afleiðan af  er þá ákveðin á eftirfarandi hátt:

Hægt er að athuga þetta með því að nota veldisvísaregluna og veldisregluna:

og þegar maður diffrar  fæst:
.

Tilvísanir

Tengt efni
Keðjuregla
Margfeldisregla
Reciprocal rule
Mismunahlutfall, mismunakvóti

Diffurreglur
Margfeldisregla

Margfeldisregla er formúla í örsmæðareikningi sem nota má til að finna afleiðu margfeldis tveggja falla. 
Hægt er að orða formúluna með:

eða sem 

í Leibniz rithættinum.

Tengt efni 
 Brotaregla, hlutfallsregla
 Keðjuregla
 Hlutheildun, hluttegrun
 Diffrun

Diffurreglur
Gulldepla

Gulldepla eða norræna gulldepla (fræðiheiti: Maurolicus muelleri) er lítill fiskur af silfurfiskaætt. Hún er 5-8 sm löng, silfruð að lit en bakið grænblátt og röð af ljósfærum á maganum. Gulldepla er miðsjávarfiskur sem finnst frá yfirborðinu allt að 1500 metra dýpi en er algengust á 150-250 metrum á næturnar en við 50 metra á daginn. Hún er algengust í heittempruðum sjó í Norður- og Suður-Atlantshafi þar á meðal vestast í Miðjarðarhafi og nyrst í Karíbahafi og í Suðaustur-Kyrrahafi. Hún lifir á rauðátu.

Gulldepla finnst allt í kringum Ísland en hefur ekki verið nýtt í neinum mæli. Tilraunaveiðar á henni fóru fram snemma vors 2009 og aflinn var nýttur í bræðslu.

Tenglar 

Geisluggar
Röskva (stúdentahreyfing)

Röskva er frjáls félagasamtök og stúdentahreyfing við Háskóla Íslands, sem hefur boðið fram lista til Stúdentaráðs Háskóla Ísland frá árinu 1988. Undirtitill hreyfingarinnar er „Samtök félagshyggjufólks við Háskóla Íslands“. Röskva er sem stendur með meirihluta fulltrúa í Stúdentaráði. 

Á hverju ári tilnefnir Röskva í launaðar stöður á skrifstofu Stúdentaráðs.

Saga 
Röskva var stofnuð í febrúar árið 1988 þegar tvær hreyfingar, Félag vinstri manna og Umbótasinnar, ákváðu að leiða saman hesta sína í sameiginlegu framboði gegn Vöku, félagi lýðræðissinnaðra stúdenta. Fyrsti formaður félagsins var Þórunn Sveinbjarnardóttir, fyrrverandi þingmaður og umhverfisráðherra. Röskva náði fyrst meirihluta í stúdentaráði árið 1992 og hélt honum allt til ársins 2002, þegar Vaka endurheimti meirihlutann. Röskva náði svo hreinum meirihluta á ný vorið 2007, sem hún hélt til vorsins 2009. Árið 2017 sigraði Röskva kosningar til Stúdentaráðs eftir átta ár í minnihluta og hlaut 18 af 27 stúdentaráðsliðum, sem var þá stærsti sigur í sögu Röskvu. Árið 2018 hélt Röskva meirihluta sínum þrátt fyrir að fá eilítið færri atkvæði en árinu áður. Í stúdentaráðskosningunum 2019 sigraði Röskva en hlaut þá 17 af 27 fulltrúum Stúdentaráðs, það var þó í fyrsta sinn sem Röskva hlaut meirihluta á öllum fræðasviðunum fimm. Í kosningunum árið 2020 vann Röskva sinn stærsta sigur í stúdentaráðskosningum, en hlaut þá 13 af 17 sætum.

Stefna
Röskva er félagshyggjuhreyfing og er sem slík mótfallin upptöku skólagjalda og fjöldatakmarkana við Háskóla Íslands. Þá hefur það verið skoðun liðsmanna Röskvu að starf Stúdentaráðs skuli ekki einskorðast við hagsmunabaráttu innan veggja Háskólans, heldur eigi ráðið einnig að láta stærri samfélagsleg málefni sig varða, jafnvel þótt þau snerti fleiri en bara stúdenta við Háskóla Íslands. Auk þess hefur hreyfingin vakið athygli á löngum biðlista til stúdentaíbúða og sömuleiðis skort þeirra.

Formenn/forsetar Stúdentaráðs fyrir Röskvu 
 1991-1992 – Steinunn Valdís Óskarsdóttir
 1992-1993 – Pétur Þ. Óskarsson
 1993-1994 – Páll Magnússon
 1994-1995 – Dagur B. Eggertsson
 1995-1996 – Guðmundur Steingrímsson
 1996-1997 – Vilhjálmur H. Vilhjálmsson
 1997-1998 – Haraldur Guðni Eiðsson
 1998-1999 – Ásdís Magnúsdóttir
 1999-2000 – Finnur Beck
 2000-2001 – Eiríkur Jónsson
 2001-2002 – Þorvarður Tjörvi Ólafsson
 2007-2008 – Dagný Ósk Aradóttir
 2008-2009 – Björg Magnúsdóttir
 2017-2018 – Ragna Sigurðardóttir
 2018-2019 – Elísabet Brynjarsdóttir
 2019-2020 – Jóna Þórey Pétursdóttir
 2020-2021 – Isabel Alejandra Diaz
 2021-2022 – Isabel Alejandra Diaz 
 2022-2023 – Rebekka Karlsdóttir

Þekkt fólk sem starfað hefur með Röskvu 
 Sjá nánari lista yfir þekkt fólk sem starfað hefur með Röskvu
 Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG
 Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík

Tilvísanir

Tenglar 
 Heimasíða Röskvu

Háskóli Íslands
Íslensk nemendafélög‎
Stofnað 1988
Selmdís

Selmdís er íslenskt kvenmannsnafn.

Íslensk kvenmannsnöfn
Þjóðbókasafn

Þjóðbókasafn eða landsbókasafn er bókasafn sem ríkisstjórn einhvers ríkis tiltekur sérstaklega sem helsta safn upplýsinga þess ríkis. Yfirleitt hefur þjóðbókasafn það hlutverk að safna öllu því efni sem gefið er út á prenti í landinu. Sum þjóðbókasöfn safna einnig kvikmyndum og hljóðritum á sömu forsendum. Til þess að rækja þetta hlutverk sitt njóta þjóðbókasöfn gjarnan sérstakrar lagasetningar sem kveður á um skylduskil efnis til safnsins sem gildir um allar prentsmiðjur og útgefendur í landinu. Að auki sjá þjóðbókasöfn oft um varðveislu dýrmætra bókasafna, prentgripa og handrita. Í þjóðbókasöfnum er oftast aðeins hægt að fá aðgang að safnkostinum til notkunar á staðnum öfugt við almenningsbókasöfn sem yfirleitt leyfa útlán.

Þjóðbókasöfn eru oft staðsett í stórum og glæsilegum byggingum. Þjóðbókasöfn sem njóta skylduskila eru stundum stofnuð af þjóðarbrotum, héruðum eða sjálfstjórnarsvæðum, sem ekki eru fullvalda, í þeim tilgangi að efla menningarlegt og pólitískt sjálfstæði.

Tengt efni 
 Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn

Bókasöfn
Almenningsbókasafn

Almenningsbókasafn er bókasafn sem er opið almenningi. Almenningsbókasöfn greina sig þannig frá vísindabókasöfnum og skólabókasöfnum sem ætluð eru minni hópum. Almenningsbókasöfn eru yfirleitt rekin af hinu opinbera (ríki eða sveitarstjórnum) fyrir almannafé. Almenningsbókasöfn eru talin gegna mikilvægu hlutverki hjá menningarþjóðum til að halda almenningi upplýstum og viðhalda háu menntunarstigi.

Almenningsbókasöfn eru yfirleitt útlánsbókasöfn sem leyfa notendum að taka bækur með sér heim í stuttan tíma. Safnkostur almenningsbókasafna byggist yfirleitt á hlutum sem hafa almennt aðdráttarafl; bókmenntum, yfirlitsritum og aðgengilegum fræðiritum. Að auki bjóða almenningsbókasöfn yfirleitt upp á góða aðstöðu fyrir lestur dagblaða og tímarita og sérstaka aðstöðu fyrir börn.

Bókasöfn