alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Muggi

Muggi er hugtak úr bókunum um Harry Potter eftir J. K. Rowling og nær yfir allt venjulegt fólk sem ekki getur galdrað og kemur ekki úr galdrafjölskyldu. Fólk af galdramannaættum sem ekki getur galdrað er kallað skvibbar í bókunum. 

Börn mugga geta haft galdrahæfileika, en það er ansi sjaldgæft. Flestir muggar vita ekki af galdraheiminum nema að það sé galdramaður í ættinni. Niðrandi orð sem notað er yfir mugga er blóðníðingur.

Dæmi um mugga eru foreldrar Hermione Granger og frændfólk Harry Potters. J.K. Rowling íhugaði að láta Dudley Dursley, frænda Harry Potter, eignast barn með galdrahæfileika. Hún ákvað þó að gera það ekki þar sem það væri ómögulegt að víkjandi galdragen myndi erfast í gegnum Vernon Dursley.

Harry Potter

de:Begriffe der Harry-Potter-Romane#Muggel
fr:Univers de Harry Potter#Statut du sang
he:הארי פוטר - מונחים#טוהר דם וסוגי קוסמים
it:Glossario di Harry Potter#Babbano
nl:Bloedzuiverheid#Dreuzel
ru:Волшебство мира Гарри Поттера#Маглорождённые
sv:Blod (Harry Potter)#Mugglare
Keila (ljósnemi)

Keilur eru önnur af tveimur aðaltegundum ljósnema í auga. Hin tegundin kallast stafir. 

Keilur fá nafnið af lögun sinni. Keilur eru þéttastar um miðjudæld en eru ekki jafn ljósnæmar og stafir en sjá aftur á móti um skynjun smáatriða og lita. Til eru þrjár aðaltegundir keilna sem svara mest við mismunandi bylgjulengdum ljóss. Oftast eru þær kallaðar rauðar keilur, grænar keilur og bláar keilur, þótt það sé að sumu leyti rangnefni því rauðu og grænu keilurnar svara mest við ljósi af mjög svipaðri bylgjulengd (sem fólk skynjar yfirleitt sem gulgrænt annars vegar og grænt hins vegar).

Auga
Frank-Walter Steinmeier

Frank-Walter Steinmeier (fæddur 5. janúar 1956 í Detmold, Nordrhein-Westfalen) er þýskur stjórnmálamaður í sósíaldemókrataflokknum (SPD). Hann er núverandi forseti Þýskalands, í embætti frá 19. mars 2017.

Frá nóvember 2005 var hann utanríkisráðherra Þýskalands, en frá 1999 til 2005 var hann ráðuneytisstjóri hjá kanslaraembættinu.

Menntun og störf 
Steinmeier fæddist 1956 í Detmold í sambandslandinu Nordrhein-Westfalen, en faðir hans var smiður. Eftir stúdentspróf árið 1974 í Blomberg gengdi hann herþjónustu í tvö ár eða þangað til hann hóf nám í lögfræði og síðar stjórnmálafræði við Justus-Liebig háskólann í Gießen, sem hann lauk 1986. Hann var frá því í menntaskóla meðlimur ungliðahreyfingar sósíaldemókrataflokksins.

Árið 1991 varði hann doktorsritgerð sína í lögfræði, sem bar heitið „Borgarar án þaks – milli skyldu til framfærslu og réttar á lífsrými; venja og viðhorf opinberrar íhlutunar við hindrun og útrýmingu húsnæðisleysis“.

Sama ár gerðist hann ráðgjafi í fjölmiðlunarrétti við forsætisráðuneyti Neðra-Saxlands í Hannover. Tveimur árum seinna tók hann við embætti skrifstofustjóra hjá Gerhard Schröder, sem á þessum tíma var forsætisráðherra Neðra-Saxlands.

Eftir að ljóst varð árið 1998 að Schröder yrði kanslari ákvað Steinmeier að fylgja honum í ríkisstjórn þýska sambandslýðveldisins og 1999 var hann orðinn ráðuneytisstjóri hjá kanslaraembættinu.

Steinmeier var einn af nánustu samstarfsmönnum Schröders og hefur verið lýst sem manninum á bakvið tjöldin. Þannig gerði hann mikilvægar framkvæmdaáætlanir, t.d. í ellilífeyris- og heilbrigðismálum, og tók þátt í Agenda 2010 og umfangsmiklum skattalagabreytingum.

13. október 2005 varð ljóst að hann yrði utanríkisráðherra og tók hann formlega við embættinu 22. nóvember 2005 í ríkisstjórn Angelu Merkels. 

Steinmeier var kjörinn forseti Þýskalands af þýska þinginu þann 27. febrúar 2017 með 75 prósentum atkvæða. Hann var endurkjörinn til annars fimm ára kjörtímabils þann 13. febrúar árið 2022.

Fjölskyldulíf 
Steinmeier er giftur og á eina dóttur.

Tilvísanir

Forsetar Þýskalands
Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu
Utanríkisráðherrar Þýskalands
Varakanslarar Þýskalands
Messías

Messías er íslenskun af hebreska orðinu mashiach sem þýðir „smurður“. Í gyðingdómi, var messías (מָשִׁיח "hinn smurði") upphaflega notað um alla sem voru álitnir smurðir (valdir af Guði). Í trúarhefð gyðinga er messías afkomandi Davíðs konungs, hann mun endurreisa ríki Davíðs og skapa frið á jörðu. Þeir sem eru kristnir álíta Jesúm vera þennan messías en því trúa gyðingar ekki. Orðið Kristur (úr grísku Χριστός, Khristos, „hinn smurði“) er bókstafleg þýðing á „mashiach“. 

Í Gamla testamentinu er hugtakið „messías“ upphaflega notað um konung Ísraela og æðsta prest. Úr þeim erfiðleikum sem gyðingar lentu í (við fall Norðurríkisins og þrældóminn í Babýlon) skapaðist spá um komandi konung og frelsara. Tími messíasar yrði Guðs ríki. Spádómurinn var ekki bundinn einni persónu heldur nýjum tíma, frelsi úr neyð og fullkomnu réttlæti. Spámenn gyðinga sáu margsinnis fyrir komu messíasar.

Samkvæmt kristinni trú hefur þessi spádómur ræst með Jesú frá Nasaret. Símon Pétur er sá fyrsti samkvæmt Nýja testamentinu sem vottar um að Jesús sé Messías (Markúsarguðspjallið 8:29). 

Í íslam er Jesús (Isa) einnig álitinn vera maseeh, eða messías, og endurkomu hans til jarðar er beðið ásamt öðrum messíasi, Mahdi.

Kristni
Gyðingdómur
Íslam
Bahá'í trúin
Erkiengill

Erkiengill er hafinn yfir eða máttugri en venjulegir englar. Þeir birtast í mörgum trúarhefðum þar á meðal í zóróastratrú, gyðingdómi, kristni, og íslam.

Orðið 'erkiengill' kemur af grísku orðunum arche (sá sem ræður eða upphaf) og angelos (sendiboði).

Í gyðingdómi 
Það er hvergi beinlínis talað um erkiengla í kanónískum textum hebreisku bilíunar (sem í kristnu samhengi samsvarar að mestu því sem kallað er Gamla testamentið). Englar eru reyndar einnig sjaldgjæfir nema í yngri textum eins og Daníel (9:21; 12:1). Elsta umtölun um erkiengla eru í Esrabók 4.36). 

Í rabbínískri hefð og Kabbala eru erkienglarnir oftast sjö að tölu: Mikael, Rafael, Gabríel, Úríel, Saríel, Ragúel, og Remíel.

Í kristni 

Nýja testamentið nefnir engla á fáum stöðum og erkiengla einungis á tveimur, Mikael í Júdasarbréfi 1.9, og í fyrsta Þessaloníkubréfi 4:16, þar sem segir að "(erkiengils) höfuðengils raust" muni hljóma við endurkomu Krists. Öfugt við það sem oft er haldið er Gabríel aldrei nefndur 'erkiengill' í Guðspjöllunum. 

Í seinni tíma kristinni hefð eru hins vegar þrír erkienglar: Mikael, Gabríel, Rafael (Úríel er stundum álitinn vera sjá fjórði). 

Einning er Satan á stundum álitinn fallinn erkiengill og er þá upprunalegt nafn hans Lúsifer.

Sumir mótmælendur álíta einungis Mikael vera erkiengil vegna þess að hann er einn nefndur í Biblíunni. En yfirleitt hefur áhugi mótmælenda á erkienglum verð heldur lítill. 

Vottar Jehóva (sem af mörgum öðrum söfnuðum ekki teljast kristnir) trúa því að Jesús hafi verið erkiengillinn Mikael í endurbornu formi. Séð frá þessu sjónarhorni er Mikael fyrsta og merkasta sköpun Guðs.

Í íslam 

Í íslam eru erkienglarnir sjö að tölu: Mikael, Gabríel eða Jíbril (sem kom með Kóraninn til Múhammeðs), Azrael (engill dauðans), Ísrafel (erkiengillinn sem blæs í lúðurinn á dómsdegi), Malik (sem hefur umsjón með Helvíti) ásamt Munkar og Nakir (sem spyrja sálir hinna dauðu um líf þeirra fyrir dauðan). Hvorki Ísrafel né Azrael er nefndir í Kóraninum.

Englar
Kristni
Gyðingdómur
Íslam
Trúarbrögð
Fylki Bandaríkjanna

Fylki Bandaríkjanna (einnig kölluð sambandsríki eða einungis ríki) eru stjórnsýslueiningar sem skipta landinu í hluta. Fylkin eru 50 talsins og njóta þau nokkurs sjálfsstæðis í eigin efnum, hafa fylkisstjóra og eigin löggjöf sem þó má ekki stangast á við stjórnarskrá Bandaríkjanna.

Listi yfir fylki 

 

bar:Listn vo de Bundesstootn
simple:List of U.S. states
sv:Lista över USA:s delstater och territorier
New Jersey

New Jersey er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Það liggur að New York í norðri, Pennsylvaníu í vestri, Delaware í vestri og suðri og Atlantshafi í austri. Flatarmál New Jersey er 22.588 ferkílómetrar. Fylkið er fjórða minnsta en þéttbýlasta fylki Bandaríkjanna. Í New Jersey búa um 8,9 milljónir (2019).

Höfuðborg fylkisins heitir Trenton en stærsta borgin er Newark.

 
Fylki í Bandaríkjunum
New York-fylki

New York er ríki á austurströnd Bandaríkjanna. Ríkið liggur að Pennsylvaníu og New Jersey í suðri, Connecticut, Massachusetts og Vermont í austri, Kanada og Ontario-vatni í norðri og Kanada og Erie-vatni í vestri.

Höfuðborg ríkisins er Albany en stærsta borgin er New York. Hún er jafnframt fjölmennasta borg Bandaríkjanna. Aðrar mikilvægar borgir eru Buffalo, Rochester, Syracuse, Ithaca, Yonkers, Binghamton og White Plains. Í ríkinu búa um 20,2 milljónir manna (2020).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Delaware

Delaware er fylki á austurströnd Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Maryland í suðri og vestri, Pennsylvaníu í norðri, og Delaware flóa og Atlantshafi í austri. Delaware fljót greinir að fylkin Delaware og New Jersey í norðaustri. Rhode Island er eina fylki Bandaríkjanna sem er minna en Delaware. 

Fylkishöfuðborgin er Dover en stærsta borgin er Wilmington. Delaware er 6.447 ferkílómetrar að stærð. Í fylkinu búa tæplega 980 þúsund manns (2020).

Fylki í Bandaríkjunum
Maryland

Maryland er fylki á mið-austurströnd Bandaríkjanna. Fylkishöfuðborgin er Annapolis en Baltimore er stærsta borgin. Maryland er fyrir neðan Mason-Dixon línuna og er talið suðurríki af Bandarísku ríkisstjórninni. Í fylkinu búa rúmlega 6,2 milljónir manna (2020).

Landafræði 
Maryland er 32.133 ferkílómetrar og er þess vegna svipað stórt og Belgía. Það er áttunda minnsta ríki Bandaríkjanna. Vestur-Virginía, er tæplega tvisvar sinnum stærra. Í Maryland er fjölbreytt landslag og fylkið hefur þess vegna stundum lýst sem „smækkaðri mynd af Ameríku“. Það eru bæði sólstrandir á austurströndinni, mýri við flóann, skógar með eikum á Piedmont svæðinu og furusvæði við fjöllin í vestrinu. Chesapeake Bay er stærsta vatnasvæði í Maryland. Maryland er staðsett suður við Pennsylvaníu, austur við Vestur-Virginíu, vestur við Delaware og Atlantshafið og norður við Virginíu. Washington, DC er á svæði sem var eitt sinn hluti af Maryland annars vegar og Virginíu hins vegar.

Flestir íbúar Maryland búa í borgum og úthverfunum við Washington, DC en einnig í og kringum stærstu borg Maryland, Baltimore. Önnur fjölmenn svæði í Maryland eru úthverfin Columbia í Howard County; Silver Spring, Rockville, og Gaithersburg í Montgomery County; Laurel, College Park, Greenbelt, Hyattsville, Landover, Clinton, Bowie, og Upper Marlboro í Prince George's County; Frederick í Frederick County; Hagerstown í Washington County; Waldorf í Charles County; Pikesville, Essex, og Towson í Baltimore County; og Glen Burnie og Hanover í Anne Arundel.

Austur, suður, og vesturhlutar fylkisins eru ekki jafn fjölmenn, en þar eru borgirnar Salisbury og Ocean City á Austurströnd, Lexington Park og Waldorf í Suður Maryland og Cumberland í Vestur Maryland.

Kynþættir 
 Hvítir - 62,1%
 Svertingjar - 27,9%
 Latinóar - 4,3%
 Asíufólk - 4%
 Blanda af tveimur kynþáttum - 2%
 Frumbyggjar (Indjánar) - 0,3%

Sýslur:23 
 Allegany
 Anne Arundel
 Baltimore
 Calvert
 Caroline
 Carroll
 Cecil
 Charles
 Dorchester
 Frederick
 Garrett
 Harford
 Howard
 Kent
 Montgomery
 Prince George's
 Queen Anne's
 St. Mary's
 Somerset
 Talbot
 Washington
 Wicomico
 Worcester

Háskólar 

 
Fylki í Bandaríkjunum
Virginía

Virginía eða Virginíuríki (Commonwealth of Virginia) er fylki í suðurhluta austarstrandar Bandaríkjanna. Virginía er 110.785 ferkílómetrar að stærð.

Höfuðborg Virginíu heitir Richmond en stærsta borg fylkisins er Virginia Beach. Rúmlega 8,5 milljónir manns búa (2018) í Virginíu.

 
Fylki í Bandaríkjunum
Vestur-Virginía

Vestur-Virginía er fylki í Bandaríkjanna. Vestur-Virginía er 62.755 ferkílómetrar að stærð.

Höfuðborg Vestur-Virginíu, sem er jafnframt stærsta borg fylkisins, heitir Charleston. Rúmlega 1,8 milljónir manns búa (2019) í Vestur-Virginíu.

 
Fylki í Bandaríkjunum
Rhode Island

Rhode Island er fylki á norðausturströnd Bandaríkjanna og er hluti af Nýja Englandi. Rhode Island er 4.002 ferkílómetrar að stærð og er minnsta fylki Bandaríkjanna. Rhode Island liggur að Massachusetts í norðri og austri, Connecticut í vestri og Atlantshafi suðri.

Höfuðborg Rhode Island, sem er jafnframt stærsta borg fylkisins, heitir Providence. Tæplega 1,1 milljón manns (2018) býr í Rhode Island.

Myndir 

Fylki í Bandaríkjunum
Indiana (fylki)

Indiana er fylki í Bandaríkjunum. Indiana er 94.321 ferkílómetrar að stærð. Indiana liggur að Ohio í austri, Kentucky í suðri, Illinois í vestri og Michigan og Michigan-vatni í norðri.

Höfuðborg fylkisins, sem er jafnframt stærsta borg þess, heitir Indianapolis. Rúmlega 6,8 milljón manns býr í Indiana (2020).

 
Fylki í Bandaríkjunum
Eðli

Eðli er í heimspeki safn nauðsynlegra eiginleika sem eru saman nægjanlegt skilyrði til þess að eitthvað sé það sem það er. Til dæmis er eðli þríhyrninga það að hafa þrjú horn þannig að ef flötur hefur þrjú horn er hann þríhyrningur; með öðrum orðum er það nægjanlegt skilyrði þess að flötur sé þríhyringur að hann hafi þrjú horn. Ef flötur hefur hins vegar ekki þrjú horn getur hann ekki verið þríhyrningur; með öðrum orðum er það að hafa þrjú horn nauðsynlegt skilyrði þess að flötur sé þríhyrningur.

Í örlítið víðari merkingu er stundum talað um þá eiginleika sem flestir hlutir af ákveðnu tagi hafa eða hafa alla jafnan frá náttúrunnar hendi sem eðli þeirra. Til dæmis mætti segja að það sé eðli hunda að hafa fjóra fætur. Samt sem áður er það að hafa fjóra fætur ekki nauðsynlegt skilyrði þess að vera hundur enda geta hundar misst fót án þess að hætta að vera hundar.

Eðlishugtakið er mikilvægt í heimspeki Aristótelesar og í skólaspeki miðalda. Á 20. öld sætti eðlishugtakið mikilli gagnrýni úr ýmsum áttum í heimspeki, m.a. frá jafn ólíkum heimspekingum og Jean-Paul Sartre og Bertrand Russell.

Tengt efni 
 Eðlishyggja
 Háttarökfræði
 Tilfallandi eiginleiki
 Verund

Tenglar 
 

Eðlishyggja
Frumspeki
Háttarökfræði
Heimspekileg hugtök
Listi yfir íslenska djasstónlistarmenn



Bassaleikarar 
Gunnar Bernburg
 Árni Egilsson
 Birgir Bragason
 Bjarni Sveinbjörnsson
 Gunnar Hrafnsson
 Gunnlaugur Guðmundsson
 Gunnar H Pálsson
 Hrafn Pálsson
 Jóhann Ásmundsson
 Jón Rafnsson
 Jón Sigurðsson
 Ólafur Stolzenwald
 Róbert Þórhallsson
 Sigurdór Guðmundsson
 Skúli Sverrisson
 Tómas R. Einarsson
 Valdimar Kolbeinn Sigurjónsson
 Þorgrímur Jónsson
 Þórður Högnason

Básúnuleikarar 
 Edward Frederiksen
 Finnur Ragnarsson
 Friðrik Theódórsson
 Kári Hólmar Ragnarsson
 Leifur Jónsson
 Samúel J. Samúelsson
 Stefán Ómar Jakobsson
 Össur Geirsson

Gítarleikarar 
 Andrés Þór Gunnlaugsson
 Ásgeir Jón Ásgeirsson
 Björn Thoroddsen
 Daníel Friðrik Böðvarsson
 Eðvarð Lárusson
 Friðrik Karlsson
 Guðmundur Pétursson
 Hilmar Jensson
 Jón Páll Bjarnason
 Ólafur Gaukur Þórhallsson
 Ómar Guðjónsson
 Sigurður Rögnvaldsson
 Þórður Árnason

Píanóleikarar 
 Agnar Már Magnússon
 Árni Heiðar Karlsson
 Árni Ísleifsson
 Árni Scheving
 Ástvaldur Traustason
 Carl Möller
 Daði Birgisson
 Davíð Þór Jónsson
 Eyþór Gunnarsson
 Flosi Einarsson
 Guðmundur Ingólfsson
 Gunnar Gunnarsson
 Jakob F. Magnússon
 Jón Möller
 Karl Olgeirsson
 Kjartan Valdemarsson
 Ólafur Stephensen
 Sunna Gunnlaugsdóttir
 Vignir Þór Stefánsson
 Þórarinn Ólafsson
 Þórir Baldursson

Saxófónleikarar 
 Bragi Einarsson
 Eyjólfur Þorleifsson
 Einar Bragi Bragason
 Guðni Hermansen
 Gunnar Ormslev
 Halldór Pálsson
 Haukur Gröndal
 Jóel Pálsson
 Kristján Kristjánsson (KK)
 Matthias V. Baldursson (Matti sax)
 Ólafur Jónsson
 Óskar Guðjónsson
 Rúnar Georgsson
 Sigurður Flosason
 Stefán S. Stefánsson
 Steinar Sigurðarsson
 Ragnar Árni Ágústsson

Söngur 
 Andrea Gylfadóttir
 Friðrik Theódórsson
 Kristjana Stefánsdóttir
 Ragnheiður Gröndal
 Ragnar Árni Ágústsson
 Skapti Ólafsson
 Kolbrún Sveinbjörnsdóttir

Trommuleikarar 
 Alfreð Alfreðsson
 Birgir Baldursson
 Einar Valur Scheving
 Erik Qvick
 Guðmundur R. Einarsson
 Guðmundur St. Steingrímsson
 Gunnlaugur Briem
 Helgi Svavar Helgason
 Jóhann Hjörleifsson
 Kári Árnason
 Kristinn Snær Agnarsson
 Magnús Tryggvason Elíasen
 Matthías M. D. Hemstock
 Magnús Ingi Sveinbjörnsson
 Pétur Grétarsson
 Pétur Östlund
 Skapti Ólafsson
 Steingrímur Guðmundsson
 Scott McLemore
 Poul Otto Bernburg

Trompetleikarar 
 Ari Bragi Kárason
 Birkir Freyr Matthíasson
 Eiríkur Orri Ólafsson
 Haraldur Guðmundsson
 Ívar Guðmundsson
 Jóhannes Þorleiksson
 Kjartan Hákonarson
 Snorri Sigurðarson
 Veigar Margeirsson
 Viðar Alfreðsson 
 Steinar Matthias Kristinsson
 Gunnar Bernburg

Víbrafónleikarar 
 Árni Scheving
 Gunnar Reynir Sveinsson
 Reynir Sigurðsson

Listar tengdir Íslandi
Hessíska

Hessíska (þýska, hessíska: Hessisch) er þýsk mállýska sem töluð er í sambandslandinu Hessen í Þýskalandi. Oftast getur þýskumælandi fólk skilið hessísku, en þó er mállýskan sumstaðar svo sterk að aðrir en innfæddir geta ekki skilið hana.

Dæmi:
Ei, guude wie? (hessíska)
Wie geht es dir? (þýska)
Hvernig hefurðu það? (íslenska)

Þýskar mállýskur
Buklari

Buklari er lítill kringlóttur skjöldur sem þekkist frá 13.öld. Voru slíkir skyldir nokkuð algengir á Sturlungaöld, ásamt eldri og stærri skjöldum.
Í skylmingahandritinu MS I.33 er fjallað um notkun þeirra ásamt sverðum.

Þeir voru m.a. notaður til að þjálfa riddarasveina.

Tengt efni 
Riddari
Miðaldir
krossferðirnar

Verjur
Emeritus

Emeritus er latneskt orð sem notað er um þann einstakling sem lokið hefur störfum. Algengt er að prófessorar við háskóla beri titilinn prófessor emeritus (eða prófessor emerita fyrir konur) eftir að þeir láta af störfum sökum aldurs.

Tilvísun 

Starfsheiti tengd skólum
Andrew Ridgeley

Andrew Ridgeley (fæddur 26. janúar, 1963 í Bushey, Hertfordshire, Englandi) var ásamt George Michael í breska dúettinum Wham!.

Árið 1990 eftir að Andrew hætti í Wham! gaf hann út plötuna Son of Albert. Platan seldist það illa að Sony rifti plötusamning hans. Hann býr núna í Cornwall í Englandi ásamt kærustu sinni Keren Woodward sem var meðlimur í popbandinu Bananarama.

Wham!
Breskir tónlistarmenn
Papey

Papey er stór eyja við austurströnd Íslands og tilheyrir Múlaþingi. Eyjan er 2,0 ferkílómetrar að stærð, og er hæsti punktur hennar í um 58 metrar yfir sjávarmáli.

Búið var í Papey frá landnámsöld og fram til ársins 1966 og þar er enn íbúðarhús, viti og kirkja. Stór lundabyggð er í Papey. Í eynni hefur verið sjálfvirk veðurathugunarstöð síðan 1998.

Papar 

Í Landnámabókum er Papa getið, og að fleiri hlutir hafi fundist eftir þá "þeir, er það mátti skilja, að þeir voru Vestmenn". Ennfremur er þess getið, að gripir þessir hafi fundist í "Papey austur og í Papýli"

Einnig er þess getið í Landnámu, í tengslum við vetursetu Ingólfs Arnarsonar á Geithellum í Álftafirði, að um vorið hafi konur gengið upp í fjall og séð reyk úti í Papey. Þegar farið var að athuga um reykinn, voru þar papar fyrir.

Papey er því einn þeirra staða sem talið er að papar hafi búið. Í Papey má finna mörg örnefni sem benda til veru papa þar, s.s. Papatættur og Írskuhólar. Engar minjar hafa þó fundist í eynni sem benda til veru papa þar, þrátt fyrir að nokkuð hafi verið leitað að ummerkjum um veru þeirra í Papey og nágrenni Djúpavogs.
Dr. Kristján Eldjárn var við rannsóknir í Papey, einkum á árunum milli 1970 og 1980, án þess að finna ummerki um veru Papa þar. Hins vegar fann hann rústir bæja í Papey sem ber öll merki norrænna manna sem þar munu hafa verið á landnámsöld.

Tengill 
 Djúpivogur
 Í Papey; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1942

Eyjar við Ísland
Múlaþing
Veðurathugunarstöðvar á Íslandi
Frjáls markaður

Frjáls markaður er markaður þar sem öll viðskipti fara fram án þvingunar frá þriðja aðila. Hugtakið getur átt jafnt við einföld viðskipti líkt og að greiða með peningum fyrir banana sem og yfir heilt efnahagskerfi. Engin þjóð hefur fullkomlega frjálsan markað, samfélagið þarfnast tekna og skattar á viðskipti eru algeng tekjulind.

Hagfræði
Kolbeinsey

Kolbeinsey er lítill klettur, leifar af eldfjallaeyju, 105 km norðan við meginland Íslands og 74 km norðvestan við Grímsey og langt norðan við heimskautsbaug. Eyjan er nyrsti punktur Íslands. Hún lætur hratt undan ágangi sjávar og hefur verið styrkt með steinsteypu vegna mikilvægis hennar við skilgreiningu landhelgi Íslands. Engu að síður má ætla að hún hverfi í hafið innan fárra ára enda hefur viðleitni til að styrkja eyjuna verið hætt vegna samninga um miðlínu við Dani.

Lýsing 
Eyjan var fyrst mæld árið 1616 af Hvanndalabræðrum. Þá var hún sögð 100 metra breið og 700 metra löng. Árið 1903 var hún helmingi minni en það. Árið 2001 var hún aðeins 90 m² að stærð. Eyin er allt að átta metrar að hæð yfir sjávarmáli. Þar var þyrlupallur en í mars 2006 kom í ljós að helmingur hans var hruninn.

Eyjarinnar er fyrst getið í Landnámu þar sem talað er um siglingaleiðina til Grænlands. Hún er nefnd eftir Kolbeini Sigmundarsyni frá Kolbeinsdal í Skagafirði sem frá er sagt í Svarfdæla sögu. Hann er sagður hafa brotið skip sitt við Kolbeinsey og farist þar ásamt mönnum sínum.

Litlar heimildir eru um eldsumbrot á Kolbeinseyjarsvæðinu. Annálabrot frá Skálholti segja þó eftirfarandi árið 1372: "Sást úr Fljótum, og enn víðara annars staðar fyrir norðan land, nýkomið upp land út af Grímsey til útnorðurs". Talið er að í þessu gosi hafi myndast skammlíf eyja suður af Kolbeinsey. Nú er þar grunnsævi sem sjómenn þekkja undir nafninu Hóll.

Kolbeinseyjarhryggur er eldvirkur neðansjávarhryggur sem kenndur er við eyna. Hann er hluti af Miðatlantshafshryggnum og teygir sig langt norður í Íshaf.

Kolbeinsey var lýst þannig í Náttúrufræðingnum 1933: 
Kolbeinsey mætti eins vel nefnast sker, eins og ey, því að hún er aðeins talin 300 m á lengd og 30-60 m á breidd, og liggur frá ANA-VNV; en í kringum hana eru nokkur smásker, einkum að N og V, þar sem þau ná 600-700 m út frá henni. Undirlendi er lítið, en best að lenda að SA, enda er þar hreinast. Eyjan er öll úr gosgrjóti (basalti), dökk að sjá, nema þar sem fuglinn „málar" hana gráa. Í hana miðja er breitt, en grunnt skarð og getur hún, ef birta fellur þannig á hana, líkst borgarísjaka eða hafskipi undir fullum seglum. Gróður er enginn. Fuglamergðin kvað hafa verið mikil áður, svartfugl, fýll, máfar og ef til vill haftyrðill, og fuglinn svo spakur, að hann mátti taka með höndunum. Nú er mér sagt, að fuglinn sé hættur að verpa þar (vegna eggjaráns útlendinga?). - Selum og hvölum er sennilega mikið af í kringum eyna á stundum og ísrek mikið, þá tíma ársins, sem hafísinn er á ferðinni, enda er eyjan að jafnaði í útjaðri ísbreiðunnar.

Tengt efni 
 Hvalbakur

Heimildir

Tilvísanir

Tenglar 
 Árni Hjartarson, Fróðleikur um Kolbeinsey á vef ÍSOR.
 Kolbeinsey að hverfa

Eyjar við Ísland
Norðurland
Giljagaur

Giljagaur er nafnið á öðrum jólasveininum sem kemur til manna, þann 13. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.  

Giljagaur var talinn fela sig í fjósinu og fleyta froðuna ofan af mjólkurfötunum þegar enginn sá til. 

Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum: 

 Giljagaur var annar, 
 með gráa hausinn sinn. 
 -Hann skreið ofan úr gili 
 og skaust í fjósið inn. 

 Hann faldi sig í básunum 
 og froðunni stal, 
 meðan fjósakonan átti 
 við fjósamanninn tal.

Sjá nánar 
 Jólasveinar Jóhannesar úr Kötlum

Tengt efni 
 Nöfn jólasveina eftir Árna Björnsson

Tenglar
 Skáldasetur Jóhannesar úr Kötlum

Íslensk kvæði
Jól á Íslandi
Íslensku jólasveinarnir
Stúfur

Stúfur er nafn hins þriðja jólasveins sem kemur til manna, þann 14. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.

Stúfur var minnsti jólasveinninn eins og nafnið bendir til. Hann nældi sér í pönnur og át agnirnar sem brunnið höfðu fastar. 

Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum: 

 Stúfur hét sá þriðji, 
 stubburinn sá. 
 Hann krækti sér í pönnu, 
 þegar kostur var á. 

 Hann hljóp með hana í burtu 
 og hirti agnirnar, 
 sem brunnu stundum fastar 
 við barminn hér og þar.

Sjá nánar 
 Jólasveinar Jóhannesar úr Kötlum

Tengt efni 
 Nöfn jólasveina eftir Árna Björnsson

Tenglar
 Skáldasetur Jóhannesar úr Kötlum

Íslensk kvæði
Jól á Íslandi
Íslensku jólasveinarnir