alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sjóræningjar á Karíbahafi

Sjóræningjar á Karíbahafi er miðlunarsérleyfi í eigu Walt Disney Company. Undir þessu merki eru skemmtigarðstæki, kvikmyndaröð og bækur, tölvuleikir og önnur útgáfa. Upphaflega voru sjóræningjarnir skemmtigarðsatriði í Disneylandi. Þetta var síðasta atriðið sem Walt Disney hannaði sjálfur. Það var opnað 18. mars 1967, þremur mánuðum eftir að hann lést. Sjóræningjaatriði með sama heiti hafa verið sett upp síðan í skemmtigarðinum Magic Kingdom og Disneylandi í Tókýó, París og Sjanghæ.

Eftir aldamótin 2000 hófu Walt Disney Pictures og Jerry Bruckheimer framleiðslu kvikmyndar sem byggðist á atriðinu í skemmtigörðunum. Sjóræningjar á Karíbahafi: Bölvun Svörtu perlunnar var frumsýnd árið 2003 og naut mikillar velgengni. Í kjölfarið fylgdu fjórar framhaldsmyndir; Sjóræningjar á Karíbahafi: Dauðs manns kista (2006), Sjóræningjar á Karíbahafi: Á heimsenda (2007), Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides (2011) og Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales (2017). Samhliða komu út tölvuleikir og bókaraðir ætlaðar ungum lesendum. 

Walt Disney Company
Gijon

Gijon (kastilíska: Gijón, astúríska: Xixón) er stærsta borg í sjálfstjórnarhéraðinu Astúríu á Spáni. Liggur hún við Biskajaflóa en hæstu byggðir borgarinnar ná 500-600 metrum. Íbúar Gijon voru um 277 þúsund árið 2017. Nálægar borgir eru Oviedo og Aviles. 

Uppruna borgarinnar má rekja til 5. aldar fyrir krist þegar þar bjuggu Astúrar, frumbyggjar. Síðar komst svæðið undir Rómverja og Vísigota en svæðið var stuttlega undir stjórn múslima á 8. öld. Í borginni var stuðningur við falangista Francos í spænsku borgarastyrjöldinni. Á 20. öld var þungaiðnaður eins og skipa- og málmiðnaður mikilvægur.

Í borginni er haldin árleg kvikmyndahátíð.

Borgin er áberandi fyrir gamla bæinn, módernísku byggingarnar frá 19. og byrjun 20. aldar og þéttbýlisströndum hennar, einkum San Lorenzo.

Heimild

Borgir í Astúríu
Skógelfting

Skógelfting (Equisetum sylvaticum) er fjölær jurt. Hún verður um hálfs meters há og skilur sig frá öðrum elftingum með að vera með mjög greindan stöngul.

Orðsifjar
Ættarheitið Equisetum kemur úr latneska equus = hestur og seta = hár eða burst sem hefur gefið elftingum nafnið horsetail á ensku sem jurtin líkist (með góðu ímyndunarafli).

Tegundarheitið sylvaticum kemur úr latínu; sylva = skógur, sem vísar á búsvæðið.

Heimildir 
 Den virtuella floran: Skogsfräken
 

Elftingar
Plöntur á Íslandi
Mosaburkni

Mosaburkni (fræðiheiti: Hymenophyllum wilsonii) er smávaxin, viðkvæm og fjölær burknategund sem myndar þéttar breiður með skríðandi jarðstönglum.

Útbreiðsla
Útbreiðslan er takmörkuð við vestur Evrópu (Bretland, Írland, Frakkland, Noregur, Spánn og Færeyjar) og Makarónesía (Kanaríeyjar, Azor-eyjar, Madeira og Grænhöfðaeyjar).

Myndir

Tilvísanir

Viðbótarlýsing
Page, C.N. (1997). The ferns of Britain and Ireland. 2nd Ed. Cambridge University Press. Cambridge.
Proctor, M.C.F. (2003). Comparative Ecophysiological Measurements on the Light Responses, Water Relations and Desiccation Tolerance of the Filmy Ferns Hymenophyllum wilsonii Hook. and H. tunbrigense (L.) Smith Ann Bot 91 (6).
Richards, P.W., Evans, G.B. (1972). Biological Flora of the British Isles. No. 126. Hymenophyllum tunbrigense (L.) Sm. (pp. 245–258), Hymenophyllum wilsonii Hooker (258-268). Journal of Ecology 60.

Ytri tenglar
Global Biodiversity Information Facility (GBIF) Data Portal: Hymenophyllum wilsonii
Online Atlas of the British and Irish Flora

Burknar
Burknar
Everglades

Everglades eru hitabeltisvotlendi í suðurhluta Flórída í Bandaríkjunum. Þau ná yfir suðurhlutann á stóru afrennslissvæði og eru hluti af hitabelti nýheims. Upptök votlendisins eru sunnan við Orlando þar sem Kissimmee-fljót rennur út í Okeechobee-vatn, sem er stórt og grunnt stöðuvatn. Á regntímanum myndar útfallið úr vatninu hægfara flóð 97 km á breidd og 160 km á lengd sem rennur í suður til Flórídaflóa. Veður er mjög breytilegt í Everglades, allt frá þurrkum á þurrkatímum til flóða á regntímanum. Flókið samspil ólíkra vistkerfa einkennir svæðið, þar á meðal sýprusmýrar, fenjaskógur við Tíu þúsund eyjar, harðviðarlundir, barrtrjáaklettar og sjávarsvæðið í Flórídaflóa.

Menn hafa búið í Everglades í 15.000 ár. Ættbálkar Calusa- og Tequesta-ættbálkar indíána bjuggu þar fyrir komu Evrópumanna. Seminólar hröktust þangað eftir Fyrsta Seminólastríðið 1817-1818 og héldu þar áfram andspyrnu gegn Bandaríkjastjórn. Eftir Annað Seminólastríðið 1842 voru flestir Seminólar fluttir frá Everglades. Fljótlega eftir það komu fram hugmyndir um að þurrka votlendið upp í þágu landbúnaðar. Það var þó ekki reynt af alvöru fyrr en undir lok 19. aldar. Á fyrri hluta 20. aldar voru grafnir skurðir og árið 1947 var Mið- og Suður-Flórídaverkefnið stofnað. Innan þess voru grafnir 2300 metrar af skurðum og vatni veitt til landbúnaðarsvæða og borga eins og Miami sem óx hratt á þessum tíma. Á þurrkaða landinu var aðallega ræktaður sykurreyr. Um helmingi Everglades hefur verið breytt í landbúnaðarland eða þéttbýli. Árið 1934 var hluti svæðisins keyptur af fylkisstjórninni og Everglades-þjóðgarðurinn stofnaður.

Um 1970 tóku umhverfisverndarhreyfingar að bregðast við þessari hröðu þróun. Everglades voru skilgreind sem alþjóðlega mikilvægt votlendi í Ramsarsamningnum og sem heimsminjar hjá UNESCO. Bygging flugvallar 10 km norðan við Everglades-þjóðgarðinn var stöðvuð þegar í ljós kom að hann myndi hafa neikvæð áhrif á vistkerfi svæðisins. Árið 2000 var Heildaráætlun um endurheimt Everglades samþykkt af Bandaríkjaþingi til að takast á við vandamál eins og versnandi vatnsgæði og minnkað flæði vatns inn á svæðið þar sem svo miklu hefur verið veitt annað. Á svæði Everglades er samnefndur þjóðgarður; Everglades-þjóðgarðurinn.

Náttúrusvæði í Bandaríkjunum
Rasmarsvæði
Votlendi í Bandaríkjunum
Flórída
Magasafi

Magasafi er vökvi sem myndast í maganum sem inniheldur meðal annars saltsýru (HCl), kalíumklóríð (KCl) og natríumklóríð (NaCl). Í magasafa eru einnig meltingarensím sem brýtur prótínkeðjur og fitusameindir niður. Frumur í innra byrði magans framleiða magasafa en framleiðslan eykst þegar aukins magns magasafa er krafist.  Aðrar magafrumur framleiða basa til að halda sýrustigi magans í jafnvægi. Sömu frumurnar gefa frá sér slím sem ver magann fyrir súra safanum. Einnig gefur brisið frá sér tvíkarbónat til að hlutleysa magasafa sem rennur í smáþarminn.

Bakflæði magasafans upp um magaopið í vélindað getur valdið brjóstsviða.

Heimildir 

Meltingarkerfið
Meltingarensím

Meltingarensím eru ensím sem brjóta stórsameindir niður til þess að líkaminn geti nýtt þær. Meltingarensím er að finna í meltingarkerfi dýra og manna og jafnframt í kjötætuplöntum þar sem þau auðvelda meltingu. Meltingarensím má líka finna inn í frumum, einkum í leysibólum, þar sem þau eru lífsnauðsynleg. Nánar tiltekið finnast meltingarensím í munnvatni, magasafa, brissafa og í safa sem frumur í smáþarminum og ristlinum gefa frá sér.

Meltingarensím eru flokkuð eftir tegund stórsameinda sem þau verka á:
 Próteasar og peptídasar kljúfa prótín í peptíð og amínósýrur
 Lípasar kljúfa fitu í þrjár fitusýrur og glýserolsameind
 Amýlasar kljúfa kolvetni eins og sterkju og sykur í einsykrur eins og glúkósa
 Núkleasar kljúfa kjarnsýrur í kirni

Ensím
Meltingarkerfið
Pessac

Pessac (oksítanska: Peçac) er sveitarfélag í umdæminu Gironde í Nouvelle-Aquitaine, suðvesturhluta Frakklands. Það er hluti af stórborgarsvæði Bordeaux. Íbúar eru tæplega 60 þúsund.

Nouvelle-Aquitaine
Les Femmes d'Alger

Les Femmes d'Alger („konurnar frá Alsír“) er myndaröð sem inniheldur 15 málverk og fjölda teikninga eftir Pablo Picasso. Hann gerði myndirnar á árunum 1954-55 undir áhrifum frá málverkinu Femmes d'Alger dans leur appartement eftir Eugène Delacroix frá 1834. Þetta er ein af nokkrum myndröðum sem Picasso málaði til heiðurs listamönnum sem hann hafði dálæti á.

Öll myndröðin var seld af Galerie Louise Leiris í París til Victor og Sally Ganz árið 1956. Þau seldu síðan myndir úr safninu en héldu nokkrum eftir (gerðum C, H, K, M og O). Gerð O var seld á uppboði hjá Christie's árið 2015 fyrir 179,4 milljónir dala, sem var hæsta verð sem nokkurn tíma hafði fengist fyrir málverk á uppboði. Kaupandinn var Hamad bin Jassim bin Jaber Al Thani, fyrrum forsætisráðherra Katar.

Pablo Picasso
Málverk
1951-1960
Christie's

Christie's er breskt uppboðsfyrirtæki sem James Christie stofnaði í London árið 1766. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru á King Street, St James's í London og í Rockefeller Center í New York. Fyrirtækið er í eigu Groupe Artémis sem er eignarhaldsfélag í eigu franska auðjöfursins François-Henri Pinault.

Uppboðsfyrirtæki
Bresk fyrirtæki
Samningur um að dreifa ekki kjarnavopnum

Samningur um að dreifa ekki kjarnavopnum er alþjóðlegur samningur um að aftra dreifingu kjarnorkuvopna og vopnatækni og að stuðla að notkun kjarnorku á friðsælan hátt. Endanlegt markmið samningsins er almenn afvopnun.

Opið var fyrir undirskriftir árið 1968 en samningurinn tók gildi árið 1970. Í samræmi við fyrirmæli samningsins funduðu aðildarlönd 25 árum eftir gildistöku árið 1995 og féllust á að framlengja samninginn um ótakmarkaðan tíma. Fleiri lönd hafa aðild að þessum samningi en öllum öðrum afvopnunarsamningum sem skrifaðir hafa verið undir. Frá og með ágúst 2016 hafði 191 land hlítt samningnum. Norður-Kórea lýsti yfir aðild að samningnum árið 1985 en hefur aldrei hlítt honum og afturkallaði aðild sína árið 2003. Fjögur aðildarlönd Sameinuðu þjóðanna hafa aldrei samþykkt samninginn en talið er að þrjú þeirra, nefnilega Indland, Íran og Ísrael, eiga kjarnorkuvopn. Auk þess hefur Suður-Súdan sem varð sjálfstætt ríki 2011 aldrei skrifað undir samninginn.

Í samningnum eru kjarnorkuríki skilgreind sem þau lönd sem smíðuðu og prófuðu kjarnorkuvopn fyrir 1. janúar 1967: Bandaríkin, Bretland, Frakkland, Kína og Rússland. Auk þess eiga fjögur lönd til viðbótar kjarnorkuvopn: Indland, Norður-Kórea og Pakistan sem hafa öll prófað kjarnorkuvopn opinberlega, og Ísrael sem hefur aldrei staðfest eignarhald kjarnorkuvopna.

Kjarnorkuvopn
Alþjóðasamningar
Alberto Giacometti

Alberto Giacometti (10. október 1901 – 11. janúar 1966) var svissneskur myndlistarmaður frá Val Bregaglia í Graubünden. Hann var sonur listmálarans Giovanni Giacometti. Hann er einkum þekktur fyrir höggmyndir sem sýna fígúruna granna og teygða. Hann lærði hjá Antoine Bourdelle í París og fékkst þar við kúbisma og súrrealisma. Bronsmyndin L'Homme au doigt („maðurinn sem bendir“) var árið 2015 seld á uppboði hjá Christie's fyrir yfir 140 milljón dollara sem var metfé fyrir höggmynd á uppboði. Önnur þekkt höggmynd eftir hann er L'Homme qui marche („maðurinn sem gengur“) sem kemur fyrir á svissneska 100 franka seðlinum.

Svissneskir myndhöggvarar
Kunsthistorisches Museum

Kunsthistorisches Museum er listasafn í Vínarborg í Austurríki. Það stendur gegnt Náttúrufræðisafninu við Maria-Theresien-Platz. Bæði söfnin voru opnuð af Frans Jósef 1. keisara árið 1891.

Safnið hýsir meðal annars verk eftir Caravaggio, Jan van Eyck, Albrecht Dürer, Peter Paul Rubens, Rembrandt van Rijn, Diego Velázquez og Pieter Brueghel eldri. Auk þess eru þar söfn fornminja frá Egyptalandi hinu forna, Grikklandi hinu forna og Rómaveldi.

Listasöfn í Austurríki
Söfn í Vínarborg
Landwehr-skurður

Landwehr-skurður (þýska: Landwehrkanal) er 10,7 km langur skurður sem liggur samsíða ánni Spree í Berlín i Þýskalandi. Skurðurinn var byggður á árunum milli 1845 og 1850. Skurðurinn tengir efri hluta Spree árinnar við  Osthafen (Eystrihöfn) í Friedrichshain við neðri hlutann í  Charlottenburg og rennur gegnum borgarhlutana  Kreuzberg og Tiergarten.

Skurðurinn var hannaður  með aflíðandi bökkum  og var að meðaltali 20 metra breiður við vatnsyfirborð.

Mannvirki í Þýskalandi
Deep Blue

Deep Blue var ofurtölva þróuð af bandaríska fyrirtækinu IBM. Hún var fyrsta tölvan sem fór með sigur af hólmi í skák og fyrsta tölvan sem sigraði heimsmeistara í skáki innan venjulegra tímamarka.

Þróunarvinna á Deep Blue hófst árið 1985 undir verkefninu ChipTest sem var á vegum Carnegie Mellon-háskóla. Það verkefni þróaðist í verkefnið Deep Thought en þá var aðstaðendum þess boðin vinna í IBM. Verkefnið skipti aftur um nafn árið 1989 þegar það var nefnt Deep Blue.

Fyrsti sigur Deep Blue gegn heimsmeistara var 10. febrúar 1996 en hún sigraði Garry Kasparov í fyrstu umferð í sex umferða leik. Kasparov sigraði í þremur af næstu fimm skákum og jafntefli varð í tveimur. Eftir það var Deep Blue uppfærð og keppti gegn Kasparov aftur árið 1997. Deep Blue sigraði í sjöttu skákinni. Kasparov sakaði IBM um svindl og krafðist þess að tefla aftur. IBM neitaði því og setti Deep Blue í hlé.

Ofurtölvur
Ekkja

Ekkja er kona sem á maka sem er látinn. Orðið ekill eða ekkjumaður á við karlmann í sömu stöðu.

Hjónaband
Fjölskylda
Maki

Maki er annar meðlimur í hjónabandi, staðfestri samvist eða óvígðri sambúð. Orðið „maki“ er kynhlutlast en orðin eiginmaður og eiginkona eru oft notuð til að greina kyn maka. Réttindi maka eru mismunandi eftir löndum.

Heimild 

Hjónaband
Fjölskylda
Hornhöfðastraumurinn

Hornhöfðastraumurinn er kaldur hafstraumur sem streymir frá vestri til austurs við Hornhöfða. Hornhöfðastraumurinn er í raun hröðun sem verður á Suðurhafsstraumnum þegar hann fer fyrir höfðann. Grein af straumnum verður Falklandseyjastraumurinn við Falklandseyjar.

Suður-Íshaf
Hafstraumar
Norður-Miðbaugsstraumurinn

Norður-Miðbaugsstraumurinn er hafstraumur í bæði Atlantshafi og Kyrrahafi sem streymir frá austri til vesturs milli 10. og 20. breiddargráðu norður. Hann er í báðum tilvikum suðurhluti hringstraumanna í Norður-Atlantshafi og Norður-Kyrrahafi. Miðbaugsgagnstraumurinn rennur í austurátt sunnan við hann og skilur hann frá Suður-Miðbaugsstraumnum sem myndar norðurhluta hringstraumanna í Suður-Atlantshafi og Suður-Kyrrahafi.

Kyrrahaf
Atlantshaf
Hafstraumar
Indlandshafshringstraumurinn

Indlandshafshringstraumurinn er hafstraumur í Indlandshafi og einn af fimm helstu hringstraumum í höfum jarðar. Hann er drifinn áfram af tveimur stórum straumum; Vestur-Ástralíustraumnum sem á upptök sín í Suðurhafsstraumnum sem sveigir til norðurs við Ástralíu, og Suður-Miðbaugsstraumnum sem er drifinn áfram af staðvindum við Miðbaug sem blása frá austri til vesturs. Þegar Suður-Asíumonsúnvindurinn blæs á sumrin frá vestri til austurs við Miðbaug, snýr straumurinn við. 

Líkt og í hinum fimm stóru hringstraumunum er ruslafláki í miðjum Indlandshafshringstraumnum. Þótt hann virðist ekki vera samfelld breiða af rusli er þar mun meira magn af fljótandi plasti, mengunarefnum og öðru braki en annars staðar í hafinu. 

Hafstraumar
Indlandshaf
Karíbar

Karíbar eða Kalinagóar eru frumbyggjar Litlu-Antillaeyja í Karíbahafi, sem dregur nafn sitt af þeim. Hugsanlega eru þeir afkomendur Kalína sem búa á norðurströnd meginlands Suður-Ameríku, en þeir töluðu óskylt aravakískt tungumál, injeri. 

Þegar Spánverjar komu til Nýja heimsins voru Karíbar ríkjandi þjóð á eyjum Karíbahafsins. Þeir bjuggu á öllum Kulborðseyjum, Dóminíku, og hugsanlega á syðstu Hléborðseyjum. Hugsanlega ruddu þeir úr vegi eða lögðu undir sig Aravaka sem bjuggu á eyjunum fyrir árið 1200, af fornleifum að dæma. 

Í upphafi nýlendutímans höfðu Karíbar orð á sér fyrir að vera herskáir og Evrópumenn héldu því fram að þeir stunduðu mannát. Fjöldi Karíba á eyjunum hrundi eftir komu Evrópumanna þangað, bæði vegna átaka, þrælahalds og sjúkdóma. Nokkur hundruð afkomendur þeirra búa enn á eyjunum og víðar og um 3000 Karíbar búa á Dóminíku. Svartir Karíbar eða Garífúnar eru afkomendur Karíba og þræla frá Afríku á eyjunni Sankti Vinsent. Síðasti Karíbinn sem talaði injeri sem móðurmál lést á 4. áratug 20. aldar.

Frumbyggjar Ameríku
Karíbahaf
Litlu-Antillaeyjar
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1959

Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1959 var fjórða söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva. Hún var haldin miðvikudaginn 11. mars 1959 í Cannes í Frakklandi eftir að landið hafði unnið keppnina árið 1958. Holland vann keppnina 1959 með laginu „Een beetje“ sem flutt var af Teddy Scholten. Þetta var í annað skipti sem landið vann keppnina og í fyrsta skipti sem land vann í annað sinn í keppninni. Auk þess var höfundur texta sigurlagsins, Willy van Hemert, höfundur fyrra sigurlags Hollands „Net als toen“ , sem vann keppnina árið 1957. Willy var fyrsta manneskjan til að vinna söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva tvisvar.

Staðsetning 
Söngvakeppnin fór að þessu sinni fram í Palais des Festivals et des Congrès höllinni í Cannes í Frakklandi eftir að Frakkland öðlaðist réttinn til að halda keppnina í kjölfar þess að vinna keppnina 1958 með laginu „Dors, mon amour“ sem flutt var af André Claveau. Cannes er staðsett á frönsku rivíerunni og hefur lengi verið vinsæll ferðamannastaður og er heimsfræg fyrir kvikmyndahátið sem er haldin þar ár hvert. Palais des Festivals et des Congrès var byggt 1949 og hefur oft hýst kvikmyndahátíðina frægu.

Fyrirkomulag 
Þetta ár tók ný regla í gildi sem gerði það að verkum að engir þekktir lagahöfundar eða útgefendur máttu taka sæti í dómnefndum landanna. 

Annað og þriðja sæti fengu að flytja lag sitt aftur í lok keppninnar líkt og sigurlagið.

Þátttakendur 
Lúxemborg dróg sig úr keppni og keppti ekki í fyrsta skiptið í sögu söngvakeppninnar. Bretland kom til baka eftir að hafa misst af keppni fyrra árs og lenti í fyrsta sinn í öðru sæti. Landið átti eftir að lenda í öðru sæti í fjórtán skipti í viðbót. Mónakó tók þátt í keppninni í fyrsta skiptið, en lenti í síðasta sæti. 

Tveir fyrrum keppendur tóku aftur þátt í keppninni 1959. Það voru Birthe Wilke fyrir Danmörku (áður 1957) og Domenico Modugno fyrir Ítalíu (áður 1958).

Hljómsveitarstjórnendur 
 - Franck Pourcel

 - Kai Mortensen

 - William Galassini

 - Franck Pourcel

 - Dolf van der Linden

 - Franck Pourcel

 - Franck Pourcel

 - Franck Pourcel

 - Eric Robinson

 - Francis Bay

Úrslit 

Söngvakeppnir evrópskra sjónvarpsstöðva eftir árum
1959
Etrúskakrókus

Etrúskakrókus (Crocus etruscus) er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, einlendur í skóglendi mið-Toskana (Ítalíu). Þetta er fjölær hnýðisplanta sem verður 8 sm há. Ljósfjólublá blómin með purpuralitum æðum og áberandi rauðgulum fræflum birtast snemma vors.

Í náttúrunni er hann með stöðuna „ógnað“.  Hinsvegar er hann einnig í ræktun.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus longiflorus

Crocus longiflorus, er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem vex í suðvestur Ítalíu, Sikiley og Möltu.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Vorkrókus

{{taxobox
| image              = Crocus vernus group1.jpg
| regnum             = Jurtaríki (Plantae)
| divisio            = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis            = Einkímblöðungar (Liliopsida)
| ordo               = Laukabálkur (Asparagales)
| familia            = Sverðliljuætt (Iridaceae)
| genus              = Krókus (Crocus)
| species            = C. vernus
| binomial           = Crocus vernus
| binomial_authority = (L.) Hill
| synonyms           = 
Crocus parviflorus E.H.L.Krause, 1906
Crocus multiflorus Schur, 1866
Crocus grandiflorus Hegetschw., 1839
subsp. vernus
Crocus babiogorensis Zapal., 1906				
Crocus banaticus Heuff., 1835					
Crocus candidus Schlosser & Vuk., 1857				
Crocus discolor G.Reuss, 1853					
Crocus exiguus Schur, 1866					
Crocus heuffelii Körn., 1856					
Crocus latifolius Stokes, 1812					
Crocus neapolitanus Mord.Laun. & Loisel. 				
Crocus purpureus Weston, 1771					
Crocus reineggeri Opiz, 1825					
Crocus sylvester Bubani, 1902
Crocus uniflorus Schur, 1852					Crocus veluchensis Schott, 1851					Crocus vernus subsp. neapolitanus (Ker Gawl.) Asch. & Graebn., 1906		Crocus vernus var. neapolitanus Ker Gawl., 1905		Crocus vittatus Schlosser & Vuk., 1857	

subsp. albiflorus (Kit.) Ces., 1844			Crocus acutiflorus Seidl, 1825			Crocus albiflorus Kit.		Crocus appendiculatus A.Kern. ex Maw, 1878		Crocus coeruleus Weston, 1771	Crocus heuffelianus subsp. albiflorus (Kit.) Nyman, 1882 comb. illeg.	Crocus pygmaeus Lojac., 1909		Crocus vilmae Fiala, 1890	
}}
Vorkrókus (fræðiheiti: Crocus vernus) er plönta í ættkvísl krókusa. Hann er ættaður frá Ölpunum, Pyreneafjöllum og Balkanskaga og um 10 - 15 sm á hæð. Afbrigði hans, gullkrókus, er notuður sem skrautplanta. Gullkrókus er stærri en aðrar ræktaðar tegundir krókusa (t.d., Crocus chrysanthus). Það fer eftir árferði hvort vorkrókus blómstrar á sama tíma eða 2 vikum seinna en tryggðakrókus.

 Afbrigði 
Dæmi um afbrigði hanns eru; ‘Flower Record’ (Blátt), ‘Jeanne d’Arc’ (gljáandi hvít), ‘Pickwick’ (fjólublátt, með röndum), ‘Purpurea Grandiflora’ (djúp-fjólublátt), ‘Queen of Blues’ (blá með ljósari jöðrum og dökkum grunni), ‘Remembrance’ (dökk blá og fjólublá), ‘Vanguard’ (silfurblá/fjólublá, ljósfjólublá), Silver Coral (hvít, fjólublár grunnur), Grand Maitre (blá)

 Samnefni 
Ýmsar aðrar snemmblómstrandi tegundir, þar á meðal gullkrókus (Crocus flavus), Weston (Syn. Crocus aureus), hafa verið kallaðar Crocus vernus' af ýmsum höfundum.

Myndir

Tilvísanir

Tenglar 
USDA Plants Profile: Crocus vernus 
Gardening:Crocus vernus

Krókus
Tyrkjakrókus

Tyrkjakrókus (fræðiheiti: Crocus kotschyanus) er planta af ættkvísl krókusa, sem vex frá Tyrklandi til Kákasus og Líbanon.

Tilvísanir

Laukar
Krókus
Snækrókus

Snækrókus eða Balkankrókus (fræðiheiti: Crocus tommasinianus), er planta af ættkvísl krókusa. Hann er uppruninn á Balkanskaga og nefndur eftir grasafræðingnum Muzio G. Spirito de Tommasini (1794-1879) sem var borgarstjóri í  Austurrísk-Ungversku borginni Trieste sem nú tilheyrir Ítalíu. Íslenska heitið snækrókus er til komið vegna þess að hann er meðal fyrstu krókusa til að blómstra á vorinn.

Lýsing
Snækrókus er ein af smærri ræktuðu tegundum krókusa. Blómin eru grönn, um 2 - 4 sm löng, með hvítri krónupípu. Krónublöð (6) föl silfur-fjólublá til rauðfjólublá en ytri krónublöðin geta verið með silfurblæ pg með dekkri endum. Afbrigðið, C. tommasinianus f. albus, er hvítt og hæð þess um 7 til 8 sm. Honum er oft plantað í stórum breiðum í einka og almenningsgörðum en sáir sér einnig auðveldlega sjálfur sem hefur gefið honum stöðu sem illgresi í margra augum. Litningatala hanns er 2n = 16.

Afbrigði

Tilvísanir

Tenglar
 Paghat's Garden
 The Plant Expert 
 BBC
 Alpine House - Crocus Group 
 Kew Plant List 

Krókus
Vínkrókus

Crocus nudiflorus er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem vex frá suðvestur Frakklandi til Spánar.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus serotinus

Crocus serotinus, er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem vex á Íberíuskaga og Norður-Afríku.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Sunnukrókus

Sunnukrókus (fræðiheiti: Crocus imperati) er tegund blómplantna af sverðliljuætt, einlendur í Ítalíu.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Korsíkukrókus

Korsíkukrókus (fræðiheiti: Crocus corsicus) er blómstrandi planta í ættkvísl krókusa. Einlend á eyjunum Korsíku og Sardiníu. Hann verður 8 - 10 sm hár með grönn og ilmandi blómin, eitt til tvö á plöntu. Skærfjólubleik að innan, föl bleik með purpuralitum rákum að utan. Blómstrar að vori.

Crocus minimus vex einnig á Korsíku og Sardiníu og er áþekkur að útliti, hinsvegar er hann fljótgreindur á að litur frævilsins á korsíkukrókus er rauðgulur en gulur á C. minimus.

Tilvísanir

Krókus
Glókrókus

Crocus ancyrensis, eða Glókrókus, er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, einlendur í norður og mið Tyrklandi.

Hann blómstrar milli febrúar til apríl í 1000 - 1600 metra hæð. Hann vex oft við kletta, runna og furur. Ríkur af sykrum og sterkju, hefur hann verið notaður með laukum (Allium) til matar.Hann var algengur í mat í Anatólíu í lok vetrar.

Myndir

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Engjakrókus

Crocus pulchellus,  (Engjakrókus) er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, ættaður frá norður Balkanskaga til norðvestur Tyrklands.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus caspius

Crocus caspius er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, ættaður frá suðaustur Transkákasus til norður Íran.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus pallasii

Crocus pallasii er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem vex frá Balkanskaga til Ísrael og vestur Íran.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus malyi

Crocus malyi er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, einlendur í Króatíu.

Myndir

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus hyemalis

Crocus hyemalis er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, ættaður frá suður Líbanon til Ísrael.

Myndir

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt