alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þórður Sveinbjörnsson

Þórður Sveinbjörnsson  (4. september 1786 – 20. febrúar 1856) var háyfirdómari, landfógeti og bæjarfógeti í Reykjavík. Hann var konungkjörinn alþingismaður 1845-1850 og forseti Alþingis 1847. Þórður var ritstjóri Sunnanpóstsins árið 1835.

Þórður fæddist á Ytra-Hólmi á Akranesi og voru foreldrar hans Sveinbjörn Þórðarson lögréttumaður á Hvítárvöllum og fyrri kona hans, Halldóra Jónsdóttir. Þórður lærði í heimaskóla hjá Geir Vídalín biskupi og útskrifaðist með stúdentspróf 1802. Hann var svo skrifari Stefáns Stephensen amtmanns í hálfan annan áratug en hóf lögfræðinám við Kaupmannahafnarháskóla 1817 og lauk prófi vorið 1820. Hann fékk heiðurspening háskólans 1819 fyrir ritgerð sögulegs efnis.

Þórður vann síðan um tíma í Rentukammerinu en var skipaður sýslumaður í Árnessýslu 1822 og fór þá til Íslands. Hann varð 1. assessor í Landsyfirrétti 1834 og háyfirdómari 1836 og þjónaði því embætti til dauðadags. Hann gegndi landfógetaembættinu og jafnframt bæjarfógetaembættinu í Reykjavík frá hausti 1835 til 24. febrúar næsta ár og aftur um sumarið nokkurn tíma og gegndi einnig störfum stiftamtmanns í nokkra mánuði 1836. Hann fékk konferensráðsnafnbót 1848.

Þórður sat á Alþingi sem konungkjörinn þingmaður fimm fyrstu þingin, var forseti þess 1847, og var jafnframt konungkjörinn fulltrúi á þjóðfundinum 1851.

Fyrri kona Þórðar var Guðrún Oddsdóttir Stephensen, ekkja Stefáns Stephensen, en börn þeirra dóu ung. Þau hjónin bjuggu í Hjálmholti í Flóa en þegar Þórður var skipaður dómari fluttu þau að Nesi við Seltjörn. Guðrún dó 1838 og tveimur árum síðar giftist Þórður Kristínu Cathrine Lauritzdóttur Knudsen, einni hinna kunnu Knudsenssystra, sem þóttu einhverjar helstu glæsimeyjar Reykjavíkur um 1830-40. Kristín var 27 árum yngri en Þórður en hafði nokkrum árum áður hneykslað Reykvíkinga með því að eignast barn með manni systur sinnar og þóttu því nokkur tíðindi í bæjarlífinu þegar hún giftist einum æðsta embættismanni landsins. Þórður ættleiddi son hennar, sem eftir það nefndist Lárus Sveinbjörnsson, og eignuðust þau Kristín svo átta börn saman. Á meðal þeirra voru Sveinbjörn Sveinbjörnsson tónskáld og Áróra, kona Christians Trampe greifa, sonar Jørgens Ditlevs Trampe stiftamtmanns.

Heimild 
 Þórður Sveinbjörnsson (æviágrip á vef Alþingis)
 

Fyrrum Alþingismenn
Landfógetar
Landsyfirréttur
Sýslumenn
Prentsmiðja

Prentsmiðja getur annaðtveggja átt við hús með tilheyrandi prentvélum eða stofnun sem stundar prentverk. Fyrsta prentsmiðja á Íslandi var að Hólum í Hjaltadal. Jón biskup Arason lét flytja hana til landsins, sennilega um 1530.

Prentsmiðjur á Íslandi 
 Prentmet Oddi
Svansprent 
 Ísafoldarprentsmiðja

Tengt efni 
 Hrappseyjarprent
 Leirárgarðar
 Viðeyjarprent

Tenglar 
 Fyrsta prentsmiðja í Reykjavík; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953
 Fyrsta prentsmiðja í Reykjavík; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953

Prentun

diq:Neşırxaney
Gallerí Fold

Gallerí Fold er listagallerí við Rauðarárstíg. Eigandur þess eru Jóhann Ágúst Hansen og Elínbjört Jónsdóttir.

Gallerí Fold sinnir sýningum og uppboðshaldi. Galleríið var stofnað árið 1992. Árið 1994 flutti galleríið starfsemi sína í eigið húsnæði að Rauðarárstíg 12-14. Galleríið er nú í 600 fermetra húsnæði og hefur yfir 5 sýningarsölum að ráða en salirnir eru frá 30 – 110 fermetrar. Að jafnaði býður Gallerí Fold verk um 60 íslenskra úrvalslistamanna. Auk þess tekur galleríið verk í endursölu frá einstaklingum og fyrirtækjum, bæði í beina sölu og á uppboð. 

Gallerí Fold stendur fyrir listmunauppboðum mánaðarlega yfir vetrartímann. Boðin eru upp um eitt hundrað verk hverju sinni. Nýjung í starfseminni eru uppboð á netinu á vefnum uppbod.is. Þar er hægt að bjóða í verk sem eingöngu eru til sölu á netinu eða leggja inn forboð fyrir verk á stærri uppboðum.

Árið 2001 opnaði galleríið rammaverkstæði en starfrækir það nú í samvinnu við Innrammarann ehf við Rauðarárstíg 41.

Tengill 
 Heimasíða Gallerís Foldar

Íslensk gallerí
Íslensk myndlist
Sjálfsfróunarmúffa

Sjálfsfróunarmúffa (enska Fleshlight eða Fleshjack) er kynlífsleikfang hannað og markaðssett af fyrirtækinu Interactive Life Forms (ILF). Það samanstendur af hörðum plasthólki og mjúkum fjarlægjanlegum innri hluta sem getnaðarlimur passar inn í.

Orðsifjar
Íslenska netfyrirtækið AVK ehf sem byrjaði að selja sjálfsfróunarmúffuna á íslenskum markaði árið 2008 leitaði samkvæmt talsmanni þess, Ágústi Smára Beaumont, til Orðabókar Háskóla Íslands eftir aðstoð við smíði nýyrðisins. „Þetta var þeirra tillaga. Múffa er eitthvað sem maður setur eitthvað inn í þannig að sú nafngift passaði vel við vöruna“.

Heimildir

Tenglar 
 fleshlight.com - Opinber vefsíða sjálfsfróunarmúffunnar
 fleshlight.is - Vefsíða íslensks dreifingaraðila tækisins 
 Frétt á visir.is um tækið

Kynlífsleikföng
Margrét Skúladóttir Sigurz

Margrét Skúladóttir Sigurz vann Ungfrú Ísland keppnina árið 1994 og keppti svo fyrir Íslands hönd í Miss World.

Íslenskar fegurðardrottningar
Satan

Satan, einnig þekktur sem andskotinn, djöfullinn, kölski, fjandinn, fjárinn, skrattinn eða Lúsífer Morgunstjarna, er venjulega notaður sem tákn alls ills. Samkvæmt Biblíunni er hann drottnari Helvítis og erkióvinur Guðs. Í bókinni Paradísarmissi eftir John Milton er hann erkiengillinn Lúsífer sem að gerir uppreisn gegn Guði og var honum refsað með því að vera sendur til Helvítis þar sem hann er sagður drottna nú.

References

Satanismi
Kristni
Erkienglar
Persónur í Biblíunni
Jökulfirðir

Jökulfirðir eru fimm firðir, sem ganga inn úr Ísafjarðardjúpi norðanverðu. Þeir eru:

 Leirufjörður; syðstur
 Hesteyrarfjörður; vestastur
 Hrafnsfjörður; austastur
 Veiðileysufjörður og Lónafjörður eru milli Hesteyrarfjarðar og Hrafnsfjarðar. 

Allir eru firðirnir utan Leirufjarðar á nyrðri hlið Jökuldjúpsins. Firðirnir eru allir óbyggðir í dag en seinustu ábúendur á svæðinu yfirgáfu það milli 1960 og 1970. Í dag er sumarábúð á nokkrum stöðum í Jökulfjörðum. Til að mynda er sumarábúð og þjónusta við ferðamenn í Grunnuvík og á Hesteyri.

Til að komast í Jökulfirði er hægt að fara með bát eða fara gangandi yfir Snæfjallaheiði eða Dalsheiði. Enginn vegur lá í Jökulfirði framan af en árið 2005 kom upp umdeilt mál þar sem eigandi Leiru í Leirufirði ruddi slóða yfir Dalsheiði.

Ísafjarðardjúp
Friðland að Fjallabaki

Friðland að Fjallabaki eða Fjallabak er hluti hálendis Íslands sem er norðan Mýrdalsjökuls norður til Landmannalauga og Hrauneyja. Það var gert að friðlandi árið 1979. Fjallabak er bakhlið fjalla eða svæðið hinum megin fjalla. Svæðið er 47 ferkílómetrar og þekkt fyrir stórbrotna og einstæða náttúru. Svæðið er yfir 500 metra; fjöllótt og einkennist af eldvirkni, hverasvæðum, hraunum, ám og vötnum. Það er mjög litríkt og eru þar meðal annars bergtegundirnar ríólít, hrafntinna og móberg. Síðast gaus þar á 15. öld norður af Landmannalaugum. Gróður er af skornum skammti og takmarkast að mestu við ár og vötn.

Að Fjallabaki eru margar vinsælar gönguleiðir eins og Laugavegurinn sem liggur úr Landmannalaugum yfir í Þórsmörk. Skálar og tjaldsvæði innan Friðlandsins eru í Landmannalaugum, Landmannahelli og í Hrafntinnuskeri.

Árbók Ferðafélags Íslands árið 2010 fjallaði um Friðland að fjallabaki.

Tenglar
 Friðland að fjallabaki (Skýrsla frá 2016)
 Bæklingur og kort yfir Friðland að fjallabaki
Friðland að fjallabaki - Umhverfisstofnun
Nat.is - Friðland að fjallabaki 
 Eitt fegursta svæði á Íslandi (Grein á vef Ferðafélags Íslands í apríl 2020)

Ítarefni
Friðland að Fjallabaki. Ólafur Örn Haraldsson. Árbók Ferðafélags Íslands. 2010 

Hálendi Íslands
Rangárvallasýsla
Neyðarlínan

Neyðarlínan er fyrirtækið sem rekur neyðarnúmerið 112 á Íslandi. Neyðarlínan er staðsett í Björgunarmiðstöðinni í Skógarhlíð í Reykjavík ásamt ýmsum viðbragðsaðilum eins og Slökkviliði Höfuðborgarsvæðisins, Landhelgisgæslunni, Fjarskiptamiðstöð Lögreglu, Slysavarnafélaginu Landsbjörgu og Almannavarnardeild Ríkislögreglustjóra. Framkvæmdastjóri Neyðarlínunnar er Þórhallur Ólafsson og aðstoðarframkvæmdastjóri Tómas Gíslason, skrifstofustjóri er Árni Möller.

Fyrirtækið þjónustar flesta viðbragðsaðila landsins og leysir af yfir 400 neyðarnúmer sem voru hjá viðbraðsaðilum áður fyrr. Meðal verkefna Neyðarlínunnar eru sjúkraflutningaskráning, svörun fyrir lögreglu, neyðarnúmer barnaverndarstofu, umhald upplýsinga um viðbragðsaðila og einnig er neyðalínan aðili að almannavörnum með aðild að Samhæfingarstöð almannavarnadeildar Ríkislögreglustjóra.

Um 16-18 neyðarsímverðir svara í neyðarnúmerið 112 á reglulegum vöktum, allan sólarhringinn allan ársins hring, en um 26 manns vinna í heild hjá fyrirtækinu. Starfsfólk er vel þjálfað og sem dæmi má nefna að neyðarverðir fara reglulega á vaktir með slökkviliðs- og sjúkrabílum, lögreglubílum, björgunarsveitum, og vaktir staðnar á slysadeildinni svo fátt eitt sé nefnt. Regluleg þjálfun og endurmenntun er undirstaða þess að neyðarnúmerið 112 er þekktasta símanúmerið á Íslandi. Svörun er líka með því besta sem gerist í Evrópu, en svarað er á innan við 3,64 sek sem telst vera 3. besti svartími í Evrópu. Evrópusambandið setur það sem lög að svara verði innan 8 sek, svo fremi sem álag sé ekki þeim mun meira að ekki tekst að anna hringingum.

Frá árinu 2005 hefur verið haldið upp á 112 daginn (11.2) sem er samevrópskur dagur, að þessum degi koma Neyðarlínan, Lögreglan, Slökkvi- og sjúkralið, Landsbjörg, Landlæknisembættið, Landhelgisgæslan, Rauði kross Íslands, Flugstoðir, Vegagerðin, Ríkislögregludeild Almannavarna og Barnaverndarstofa.
Á þessum degi er valinn skyndihjálparmaður ársins, það er sú persóna sem hefur sýnt snarræði með góðri kunnáttu í skyndihjálp og jafnvel bjargað mannslífi. Lögreglukórinn tekur lagið, menntamálaráðherra heldur ræðu, veitt eru verðlaun í eldvarnargetraun slökkviliðsins og árið 2009 var valinn í fyrsta sinn neyðarvörður ársins. Fyrstur til að hljóta þessa tilnefningu er Sigurður Viðar Ottesen og fer nafn hans á viðurkenningarskjöld.

Neyðarlínan sér einnig um rekstur á Tetra fjarskiptakerfinu, það er besta kerfið sem völ er á og er alls staðar notað af öllum leitar- og björgunaraðilum í heiminum í dag.

Vaktstöð siglinga VSS (gamla Tilkynningarskylda báta) er einnig staðsett í Björgunarmiðstöðinni í Skógarhlíð og er rekin samhliða með stjórnstöðinni hjá Landhelgisgæslunni.

Tenglar 
 Vefsíða Neyðarlínunnar

Almannavarnir Íslands
Inga Rannveig

Inga Rannveig Guðrúnardóttir (fædd 1976) er íslensk fjöllistakona. Helstu svið Ingu eru myndlist og ljósmyndun.

Tenglar 
 Heimasíða Ingu 
 Ljósmyndir á Flickr
Dvergsóley

Dvergsóley (fræðiheiti: Ranunculus pygmaeus) er sóleyjartegund sem vex á Norðurslóðum og til fjalla í Noregi og í Klettafjöllunum. Litlir stofnar vaxa í austurhluta Alpafjalla og Tatrafjöllum í Evrópu. 

Dvergsóley er lítil jurt sem myndar litlar þúfur. Stilkarnir eru 1-5sm langir og bera eitt gult blóm með fimm krónublöðum. Við rótina vex síðan fjöldi laufblaða sem skiptast í 3-5 blöð. 

Á Íslandi vex dvergsóley á hálendinu og til fjalla um allt land en ekki á láglendi.

Tilvísanir 
 Dvärgranunkel (Den virtuella floran) 

Sóleyjar
Plöntur á Íslandi
Laugadepla

Laugadepla (fræðiheiti: Veronica anagallis-aquatica) er vatnajurt í græðisúruætt sem vex við heitar laugar og í volgum lækjum. 

Á Íslandi er laugadepla afar sjaldgæf og finnst aðeins á suðvesturlandi. 

Deplur
Mýrasóley

Mýrasóley (fræðiheiti: Parnassia palustris) er jurt sem vex í graslendi og móum. Hún vex í þyrpingum. Blaðlaus stöngullinn verður allt að 30 sm langur og ber eitt hvítt blóm með fimm krónublöðum. 

Mýrasóleyjarætt
Ketilsfjörður

Ketilsfjörður (grænlenska: Tasermiut) er fjörður norðvestan við Herjólfsnes á Suður-Grænlandi. Ketilsfjörður er um 70 km langur og víðast hvar um 2,5 km breiður. Mynni fjarðarins er um 25 km norðvestur af Herjólfsnesi en þar á milli eru Hellisey og Helliseyjarfjörður.

Tenglar 
 Ketilsfjörður á Grænlandi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998

Firðir á Grænlandi
Fiskmarkaður

Fiskmarkaður er markaður þar sem fram fer verslun með fisk og annað sjávarfang. Fiskmarkaðir geta verið heildsölumarkaðir þar sem fiskimenn versla við fiskkaupmenn, fengist við smásölu á fiski til neytenda, eða gert hvort tveggja. 

Markaðir
Fiskveiðar
Lyfjagras

Lyfjagras (fræðiheiti: Pinguicula vulgaris) er lítil jurt af blöðrujurtarætt. Jurtin er skordýraæta sem veiðir lítil skordýr með klístri sem þekur jarðlæg blöð hennar. Eitt blátt trektlaga blóm vex á 3-16sm löngum stöngli. Lyfjagras er algengt um alla Evrópu og á Norðurslóðum og vex þá yfirleitt í votlendi og lyngmóum. Á Íslandi er lyfjagras algengt um allt land.

Lyfjagras hefur einnig verið kallað hleypigras vegna þess að hægt er að nota blöðin sem hleypi. Í Hollandi er lyfjagras friðað.

Blöðrujurtarætt
Beinhákarl

Beinhákarl (fræðiheiti: Cetorhinus maximus) er ein af tegundum hákarla og næststærsti fiskur heims og sá stærsti við Íslandsstrendur. Beinhákarlinn getur orðið allt að 12 metra langur. Hann finnst í öllum heimshöfum og er algengur við Ísland. 

Þrjár tegundir hákarla eru ekki ránfiskar heldur nærast á svifi og er beinhákarlinn einn þeirra. Hinar tvær eru hvalháfurinn og gingapi.

Tilvitnanir

Tenglar 

 * 

Cetorhinidae
Roar Kvam

Roar Kvam (fæddur 4. maí 1944 í Steinkjer í Noregi) er norskur tónlistarmaður. Hann stundaði framhaldsnám í tónlist við  Musikkonservatoriet í Oslo, þar sem hann nam kórstjórn hjá Trygve Lindeman, hljómsveitarstjórn hjá Øyvin Fjeldstad og tónsmiðar hjá Finn Mortensen.

Hann hefur starfað að tónlistarmálum á Akureyri síðan 1971 er hann flutti til Íslands. Hann stofnaði og hefur starfað með Blásarasveit Tónlistarskólans á Akureyri, sem síðar varð Blásarasveit æskunnar en báðar þessar hljómsveitir unnu til gullverðlauna í alþjóðlegum keppnum undir hans stjórn. Þá stofnaði Roar einnig Kammersveit Akureyrar, fyrirrennara Sinfóníuhljómsveitar Norðurlands og stjórnaði henni fyrstu fimm árin. Roar stjórnaði Lúðrasveit Akureyrar í sjö ár og Karlakórnum Geysi í áratug. Hann stofnaði Passíukórinn 1972 og stjórnaði honum alla tíð eða til ársins 1997. Roar hefur starfað sem tónlistarstjóri í nokkrum uppfærslum Leikfélags Akureyrar og má þar nefna My Fair Lady, Kabarett, Blood Brothers og Leðurblakan. Leikhúskórinn stofnaði hann svo ásamt áhugafólki um leikhústónlist árið 1996 og hefur stjórnað kórnum frá upphafi ef frá er talinn veturinn 1999.

Tenglar 
 Kvam.com 

Kvam, Roar
Hárdepla

Hárdepla (fræðiheiti: Veronica officinalis) er fjölær depla sem vex í Evrópu og Asíu. Stönglarnir eru loðnir, 10-50sm langir, og mynda breiður. Ljósvínrauð blóm vaxa á stuttum knúppum. Hárdepla hefur verið mikið notuð sem lækningajurt. 

Á Íslandi er hárdepla algengust um sunnan- og vestanvert landið.

Tenglar
 Flóra Íslands: Hárdepla

Deplur
Lækningajurtir
Varablómabálkur

Varablómabálkur (fræðiheiti: Lamiales) er ættbálkur tvíkímblöðunga sem telur um 11.000 tegundir í um tíu ættum. Þessum ættbálki tilheyra þekktar plöntur, eins og lavendill, askur, jasmína, ólífuviður og tekk, og nokkur vel þekkt krydd á borð við mintu, basilíku og rósmarín.

 

hu:Árvacsalán-virágúak
ru:Губоцветные (порядок)
tr:Ballıbabagiller
Luang Prabang

Luang Prabang, sem einnig er stafað Louang Prabang, (á laosku: ຫລວງພະບາງ) er borg í norðurhluta Laos og höfuðstaður í samnefndu héraði. Íbúatala borgarinnar er um 48 000 (2005), í héraðinu um 100 000. Upphaflega hét borgin Xieng Dong Xieng Thong en fékk núvarandi nafn af Búddha-styttu (Phrabang Buddha) sem var flutt frá Vientiane 1512. Í samband við laoska nýárið er mikil hátíð tengd þessari styttu. Borgin var höfuðborg í ríkinu Lan Xang frá byrjun fjórtándu aldar fram um miðja sextándu öld. Lang Xang samsvaraði nokkurn vegin núverandi Laos. Árið 1707 leystist Lan Xang upp og þá varð Luang Prabang höfuðborg í samnefndu konungsdæmi. 

Franska nýlendustjórnin gerði konunginn í Luang Prabang að formlegum þjóðhöfðingja en valdalausum í raun þegar þeir náðu Laos undir sig í lok 19. aldar. Vientiane var höfuðborg en Luang Prabang konunglegt aðsetur. Hélst það allt fram að 1975 þegar kommúnistar tóku völdin og afnámu konungsdæmið.

Luang Prabang liggur við Mekong-fljótið, um 420 km fyrir norðan Vientiane. Borgin er miðstöð í trúarlífi búddhista í Laos og þar eru nú 33 klaustur og mikill fjöldi munka og nunna. Mörg klaustur byggð þegar á sexándu öld. 

Louang Prabang var tilnefnt 1995 á Heimsminjaskrá UNESCO, og er álitin vera einstök blanda af hefðbundinni byggingarlist og frönskum nýlenduáhrifum. Á síðari árum hefur fjöldi ferðamanna lagt leið sína til borgarinnar.

Ítarefni 
 UNESCO - Louang Prabang

Heimildir 

 Heywood, Denise (2005), Ancient Luang Prabang. Bangkok, River Books
 http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=479
 Cartes postales du Laos (frönsk vefsíða) 

Borg í Laos
Heimsminjar
Victor Moses

Victor Moses (fæddur 12. desember 1990 í Lagos í Nígeríu) er enskur knattspyrnumaður af nígerískum uppruna. Hann leikur með Fenerbace í Tyrklandi á láni frá Chelsea F.C.. Þá hefur hann leikið nokkra leiki með yngrideildum enska landsliðsins. Moses ákvað að spila með nígeríska landsliðinu frá árinu 2012. Hann sagði skilið við landsliðið eftir HM 2018.

Enskir knattspyrnumenn
Nígerískir knattspyrnumenn
Fólk fætt árið 1990
Hetjur Valhallar - Þór

Hetjur Valhallar - Þór er tölvuteiknuð mynd sem framleidd er af CAOZ, Ulysses og Magma Films. Myndin sem var frumsýnd þann 14. október 2011 byggir á sögum um þrumuguðinn Þór úr norrænni goðafræði.

Tenglar 

 Heimasíða myndarinnar

Íslenskar kvikmyndir
Saffrankrókus

Saffrankrókus er lágvaxin planta af ættkvísl krókusa. Úr fræni hanns er kryddið saffran unnið. Saffrankrókus hefur hvergi fundist villtur, en tegundin hefur verið ræktuð í yfir 3500 ár. Talið er að hann sé þrílitna gerð af tegundinni Crocus cartwrightianus sem vex villt á suður Grikklandi og Krít, einnig hafa C. thomasii og C. pallasii komið til greina sem upprunalegar tegundir. Saffranræktun er talin hafa byrjað við Miðjarðarhaf, Mesópótaníu eða í Persíu. Nútíma saffrankrókus er þrílitna og karlófrjór. Honum er aðallega fjölgað með smálaukum, en stundum eru aðrar tegundir notaðar til að hann myndi fræ.

Saffrankrókus er haustblómstrandi, með fjólubláum blómum með þremur löngum rauðgulum frænum. Blöðin eru löng og mjó. Hann nær 10 til 30 sm hæð.

Hann er ræktaður víða, en hann hefur verið til nytja svo langt norður sem til Bretlands.

Tilvísanir 

Krókus
Íslensku bjartsýnisverðlaunin

Íslensku bjartsýnisverðlaunin (áður Bjartsýnisverðlaun Brøstes) eru íslensk menningarverðlaun sem veitt eru árlega til íslensks listamanns „sem með list sinni hefur stuðlað að bjartsýnu lífsviðhorfi“. Verðlaunin voru stofnuð af Peter Brøste hjá Brøste A/S í Kaupmannahöfn. Þau voru veitt í fyrsta skipti 15. júní 1981 Garðari Cortes óperusöngvara.

1999 hætti Brøste að styðja verðlaunin og tók þá Rio Tinto Alcan - ISAL Straumsvík við. Eftir það hafa verðlaunin heitið Íslensku bjartsýnisverðlaunin.

Þessir listamenn hafa hlotið Bjartsýnisverðlaunin:

2020 Ari Eldjárn

2019 Hildur Guðnadóttir

2018 Daníel Bjarnason

2017 Margrét Örnólfsdóttir

2016 Elín Hansdóttir

2015 Ólafur Arnalds

2014 Hugi Guðmundsson

2013 Ragnar Kjartansson

2012 Helga Arnalds

2011 Sigrún Eldjárn

2010 Gísli Örn Garðarsson

2009 Víkingur Heiðar Ólafsson

2008 Brynhildur Guðjónsdóttir

2007 Guðný Halldórsdóttir

2006 Hörður Áskelsson

2005 Ragnhildur Gísladóttir

2004 Dagur Kári Pétursson

2003 Hilmar Örn Hilmarsson

2002 Andri Snær Magnason

2001 Björn Steinar Sólbergsson

2000 Hilmir Snær Guðnason

1999 Björk Guðmundsdóttir

1998 Gyrðir Elíasson

1997 Karólína Lárusdóttir

1996 Haukur Tómasson

1995 Friðrik Þór Friðriksson

1994 Helga Ingólfsdóttir

1993 Kristján Jóhannsson

1992 Sigrún Eðvaldsdóttir

1991 Helgi Gíslason

1990 Leifur Breiðfjörð

1989 Hlíf Svavarsdóttir

1988 Einar Már Guðmundsson

1987 Guðmundur Emilsson

1986 Kjartan Ragnarsson

1985 Ágúst Guðmundsson

1984 Helgi Tómasson

1983 Þorgerður Ingólfsdóttir

1982 Bragi Ásgeirsson

1981 Garðar Cortes

Íslensk menningarverðlaun
Édith Piaf

Édith Piaf (19. desember 1915 – 10. október 1963) var frönsk söngkona, og er einna þekktust fyrir lög eins og: „La vie en rose“ (1946), „Hymne à l'amour“ (1949), „Milord“ (1959) og „Non, je ne regrette rien“ (1960).

Uppvaxtarár 
Margar ævisögur hafa verið gefnar út um ævi Piaf en samt er ævi hennar enn að miklu leyti óþekkt. Hún fæddist sem Édith Giovanna Gassion í Belleville, París. Hún var nefnd eftir Edith Cavell, sem var bresk hjúkrunarkona í fyrri heimstyrjöldinni, og var tekin af lífi fyrir að hjálpa frönskum hermönnum að flýja þýskar herbúðir. Seinna nafn Édith, Piaf, þýðir á frönsku „Lítill fugl“ sem hún tók sér þegar hún var um tvítugt.

Tenglar 
 Í þjáningu sinni söng fegurst um ástina; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980
 Situr þarna á sama steini...; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985
 Ég gæti ekki lifað í líkingu við Piaf; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985

Franskir söngvarar
Sumarólympíuleikarnir 2008

Sumarólympíuleikarnir 2008 voru haldnir í Peking í Alþýðulýðveldinu Kína frá 8. ágúst til 24. ágúst, 2008. Í kjölfar leikanna voru Sumarólympíuleikar fatlaðra 2008 haldnir þar frá 6. september til 17. september. Búist er við komu um 10.500 íþróttamanna sem taka þátt í 302 keppnum í 28 íþróttagreinum, aðeins einni keppni meira en á síðustu ólympíuleikum. Leikarnir eru haldnir á landi tveggja landsnefnda í þriðja skiptið í sögu leikanna, þar sem hluti þeirra fer fram í Hong Kong sem er með eigin nefnd.

Peking var valin eftir kosningu Alþjóða ólympíunefndarinnar 13. júlí 2001.

Leikarnir

Þátttaka 
Þótt öllum keppnum sé lokið sem veita þátttökurétt á Ólympíuleikunum þá verður ekki öruggt fyrr en á opnunarhátíðinni 8. ágúst hverjar af Ólympíulandsnefndunum 205 munu taka þátt. Flestar landsnefndir taka reglulega þátt, en ýmsar ástæður geta valdið því að land taki ekki þátt eins og var raunin með sex landsnefndir á Vetrarólympíuleikunum 2006.

Hér fyrir neðan er listi yfir þau lönd sem eru með landsnefnd og fjöldi keppenda í sviga.

Íslendingar fengu ein verðlaun og það var íslenska handknattleikslandsliðið sem vann silfurverðlaun en það er aðeins önnur silfurverðlaun Íslands í sögu þess.

Dagatal 
Í eftirfarandi dagatali yfir Ólympíuleikana 2008 táknar hver blár reitur einn keppnisviðburð, t.d. undankeppni, á þeim degi. Gulu reitirnir eru dagar þar sem verðlaun eru afhent. Hver punktur í þessum reitum táknar úrslitakeppni.

Verðlaunahafar eftir löndum
Graflax

Graflax (sænska, danska: gravad lax, norska: gravlaks, finnska: graavilohi, eistneska: graavilõhe) er norrænn fiskiréttur úr hráum laxi sem verkaður er með því að láta laxaflök liggja undir fargi í nokkra sólarhringa í blöndu af salti, sykri og dilli og stundum öðru kryddi eða kryddjurtum. Yfirleitt er graflax borðaður sem forréttur með sósu sem er búin til úr majónesi eða sýrðum rjóma, hunangi, dilli og sinnepi. Hann er oftast borinn fram á eða með ristuðu brauði. Stundum er hann einnig borinn fram með öðrum réttum á hlaðborði.

Á miðöldum gerðu fiskimenn graflax með því að hylja laxinn með borðsalti og gerjuðu hann með því að grafa hann í sandi. Orðið graflax er dregið af skandinavísku orðinu grav sem táknar „gröf“ (á sænsku, norsku og dönsku) og lax (eða laks). Á seinni árum er farið að verka ýmislegt annað hráefni á svipaðan hátt og kalla það grafið, til dæmis grafnar gæsabringur og fleira.

Tengt efni 
 Rakfisk
 Kæstur hákarl
 Surströmming

Dönsk matargerð
Finnsk matargerð
Íslensk matargerð
Norsk matargerð
Sænsk matargerð
Lax
Forréttir
Entrena

Entrena er sveitarfélag í héraðinu La Rioja á Spáni. Íbúar eru tæp 1.451 (2008). 

La Rioja
Denver

Denver er höfuðborg og fjölmennasta borg Colorado-fylkis. Árið 2019 var íbúafjöldi um 730.000.

„The Mile High City“ er auknefni á borgina, af því að hún er einmitt 1.609 metrum (einni enskri mílu) yfir sjávarmáli. Klettafjöll eru nálæg og draga marga ferðamenn, sérstaklega skíðamenn, að Denver. Borgin er nefnd í höfuðið á James W. Denver.

Mikilvægir háskólar í Denver eru Denver-háskóli, Colorado-háskóli í Denver og Regis-háskóli. 

Núverandi borgarstjóri er Michael Hancock.

Tilvísanir 

Borgir í Colorado
Forréttur

Forréttur er léttur réttur á undan aðalréttinum. Forréttur er t.d. súpa, salat eða ristað brauð með gröfnum laxi. Forrétturinn er mikilvægur hluti evrópskrar matargerðar, sérstaklega t.d. í Frakklandi og Ítalíu.

Matargerð

en:Entrée
eu:Hasierako
ga:Entrée
io:Entreo
ja:アントレ
nl:Voorgerecht
sv:Förrätt