alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Einn

Einn er minnsta og mikilvægasta náttúrlega talan, táknuð með tölustafnum 1. Sumir telja reyndar núll vera minnstu náttúrlegu töluna. Næsta náttúrlega talan er 2.
Táknar einingu, þ.e. stakan hlut og við talning er alltaf byrjað á einum, en síðan bætist talan einn við hverja nýja einingu sem talin er. Er hlutleysa margföldunar og veldis og sem nefnari við deilingu. Er minnsta ferningstalan. 

Talan einn er táknuð með I í rómverska talnakerfinu.

Tækni 
 Eitt tveggja tákna í tvíundakerfinu ásamt 0.

Vísindi 
 Sætistalan fyrir vetni.

Framsetning með óendanlegu tugabroti 

Mögulegt er að setja töluna einn fram með óendanlegu tugabroti, t.d. 1,000..., eða 0,999... . 

Skoðum nánar röksemdafærslun hvers vegna talan 0,999... þar sem níu endurtekur sig út í hið óendanlega er í nákvæmlega jöfn tölunni einn. Hægt er að tákna þetta á marga vegu:

Röksemdafærsla

Algebra

Með brotum 
Ein ástæða fyrir því að óendanlegir aukastafnir eru nauðsynleg viðbót við endanlega aukastafi er til þess að túlka brot. Með því að nota deilingu með mörgum skrefum, þá verður einföld deiling heiltalna eins og 1⁄3 að aukastöfum sem endurtaka sig 0.333…, en hérna endurtaka aukastafnir sig að endalausu. Þessir aukastafir veita hæglega sönnun fyrir því að 0.999… = 1. Það að margfalda 3 með 0.333… lætur alla þristana verða að níum. Þar af leiðir er 0.333… sinnum 3 það sama og 0.999…. 3 × 1⁄3 er 1, þannig .

Annað form þessarar sönnunnar margfaldar 1/9 = 0.111… með 9.

{| style="wikitable"
|

|width="50px"|
||

|}

Auðveldari útgáfa þessarar sönnunar er byggð á eftirfarandi jöfnum:

Fyrst báðar jöfnurnar eru sannar og venslaðar gegnvirkt hlýtur 0.999… að jafngilda 1. Eins, 3/3 = 1, og 3/3 = 0.999…. Þannig, 0.999… hlítur að jafngilda 1.

Að ráðskast smá með tölustafina 

Þegar tala er táknuð með aukastöfum er margfölduð með 10 þá breytast tölustafirnir en komman færist eitt sæti til hægri. Þess vegna jafngildir 10 × 0.999… = 9.999…, sem er 9 meira en hin upprunalega tala.

Til að sjá þetta skýrar má hugsa sér að draga 0.999… frá 9.999…. Mismunurinn er nákvæmlega 9. Loka skrefið notast við algebru. 

Hér köllum við töluna með aukastafina (0.999…) c. Þá hljóta 10c − c að vera 9. Þetta eru sömu 9c = 9. Ef við deilum báðum megin með 9 þá fáum við sönnunina: c = 1. Ef við ritum þetta sem röð jafna fáum við;

Heimildir

Tenglar 
 
 

Stærðfræði
1
Níu

Níu er níunda náttúrlega talan, táknuð með tölustafnum 9 í tugakerfinu. Er stærsta talan, sem táknuð er með einum tölustaf í tugakerfinu, en 8 er sú næst stærsta.

Talan níu er táknuð með IX í rómverska talnakerfinu.

Tölur
Tylftakerfi

Tylftakerfi er talnakerfi með grunntöluna 12. Tylftarkerfið lifir enn góðu lífi, t.d. er töluleg uppbygging klukkunnar og tímatal byggt á því, en 24 (2*12) klukkustundir eru í sólarhring og 12 mánuðir í ári. Í íslensku til forna gat hundrað táknað tólf tugi (120), en einnig var talað um stórt hundrað eða tólfrætt hundrað. Tylft (enska dozen) er enn algeng magneining í enskumælandi löndum.

Talnakerfi
Áttundakerfi

Áttundakerfi er talnakerfi með grunntöluna átta. Notuð eru táknin 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 og 7. Áttund á við ákveðið tónbil. 

Talnakerfi
Kreppan mikla

Kreppan mikla var heimskreppa í viðskiptum og efnahagslífi sem skall á haustið 1929. Hún hófst í Bandaríkjunum og er oftast miðað við að upptök hennar megi rekja til 29. október 1929, þegar verðbréf féllu niður úr öllu valdi. Sá dagur hefur verið nefndur svarti þriðjudagurinn. Margar þjóðir brugðust við með því að leggja á innflutningstolla til að vernda eigið atvinnulíf og auk þess var algengt að tekin væri upp jafnvirðisverslun milli landa. Það þýddi að ekki var leyft að flytja inn vörur nema jafnmikið væri keypt á móti af framleiðsluvörum heimamanna. Mikill viðsnúningur varð í hagkerfum flestra iðnvæddra landa þegar seinni heimsstyrjöldin skall á árið 1939 og ríkisstjórnir þeirra gripu inn í hagkerfi þeirra til þess að geta stýrt framleiðslu hergagna.

Þróuð lönd sem þróunarlönd liðu vegna kreppunnar. Alþjóðaviðskipti minnkuðu, tekjur einstaklinga drógust saman og þar með skatttekjur, verðlagning og hagnaður. Sér í lagi átti það við um borgir og svæði þar sem þungaiðnaður var aðalatvinnugrein. Uppbygging og hagvöxtur staðnaði nær alveg í fjölda landa. Landbúnaður dróst saman vegna þess að verðið sem fékkst fyrir uppskeruna lækkaði um 60-80%. Framboð dróst því saman og þau svæði þar sem lítið framboð var á annarri atvinnu áttu erfiðast uppdráttar. Þróunin varð mismunandi eftir löndum. Í Bandaríkjunum varð til hið blandaða hagkerfi eftir að Franklin Roosevelt forseti samþykkti tillögur breska hagfræðingsins John Maynard Keynes um opinberar framkvæmdir. Í Þýskalandi komst Adolf Hitler til valda, byggði upp mikinn herafla og hóf seinni heimsstyrjöldina.

Áhrif á Íslandi 
Í íslensku efnahagslífi varð kreppunnar vart ári eftir að hún skall á í Bandaríkjunum, en þá varð mikið verðfall á íslenskum útflutningsvörum og innflutningstollar erlendis ollu auk þess margháttuðum vandræðum. Atvinnuleysi jókst mikið og voru mörg hundruð Reykvíkingar atvinnulausir á veturna. Til að koma í veg fyrir vannæringu og hungur meðal hinna atvinnulausu settu söfnuðirnir í Reykjavík upp súpueldhús og gáfu þeim sem verst voru staddir mat.

Tenglar 
 Verðhrunið í Wall Street og kreppan; grein í Morgunblaðinu 1987
 Hvernig hafði kreppan áhrif á bókmenntir (félagslegt raunsæi)?; af Vísindavefnum
 Heimskreppan á fjórða áratugnum; grein í Morgunblaðinu 1988
 Kreppan og krónufallið í Danmörku; grein í Morgunblaðinu 1933
 Ískyggilegar fjármálahorfur í Norðurálfu; grein í Morgunblaðinu 1931
 Launabilið milli lækna og verkamanna hefur minnkað um 108% síðan árið 1934; grein í Morgunblaðinu 1977

Efnahagskreppur
1929
Þróun mannsins

Þróun mannsins er líffræðileg þróun sem hefur leitt til þess að maðurinn kom fram sem sérstök tegund fremdardýra. Þróunarsagan er viðfangsefni vísindarannsókna sem reyna að skýra þessa þróun. Rannsóknir á þróun mannsins eru viðfangsefni margra vísindagreina, s.s. líkamsmannfræði, málfræði og erfðafræði. Hugtakið „maður“ í þessu samhengi á við um tegundir innan ættkvíslarinnar Homo, en fjallar líka um aðrar tegundir í hópnum Hominini eins og t.d. austurapa (Australopithecus afarensis).

Hominidi 

Mannfræði
Þróun mannsins
Lincoln (fjárkyn)

Lincoln er fjárkyn upprunalega ræktað í Lincoln-skíri á Englandi. Ræktun þess hófst í á 19. öld og í það var blandað Border Leicester-blóði til að betrumbæta kjöteiginleika kynsins.

Einkenni 
Lincoln-kynið er stundum kallað „stærsta fjárkyn í heimi“ enda eru hrútarnir milli 110 og 160 kg að þyngd, ærnar litlu minni, eða 90 til 115 kg. Byggingin er þétt og það sterklegt, þó það geti verið nokkuð háleitt þegar það er nýrúið.

Ull Lincoln-kinda er mikil og þétt. Lokkarnir eru krullaðir og sumir gripir eru hærðir allt niður fyrir framfótarhné og hækla. Ullarlokkarnir verða 20 til 40 sm langir og skiptist ullin nokkuð í miðju um hrygginn. Ær af Lincoln-kyni eiga það til að verða full feitar og þá lækkar frjósemin hjá þeim umtalsvert. Kindurnar eru allar hvítar.

Sauðfé
Indusdalsmenningin

Indusdalsmenningin (um 3300 – 1700 f.Kr., í blóma 2600 – 1900 f.Kr.) var fornt menningarsvæði sem byggðist upp meðfram Indusfljótinu og Ghaggar-Hakra fljótinu í Pakistan og Norðvestur-Indlandi og teygði sig inn í vestanvert Balókistan. Blómaskeið menningarinnar er oft kallað Harappa-menningin, eftir borginni Harappa sem var fyrsta borg Indusdalsmenningarinnar sem grafin var upp úr jörðu. Fornleifafræðingar hafa unnið að því að grafa upp borgarrústir Indusdalsmenningarinnar frá því á 3. áratug 20. aldar.

Bronsöld
Saga Indlands
Saga Pakistans
Niðursöllun í fáránleika

Niðursöllun í fáránleika (á latínu reductio ad absurdum eða reductio ad impossibile) eða óbein sönnun er gerð röksemdafærslu þar sem gengið er út frá staðhæfingu röksemdafærslunnar vegna og sýnt fram á að hún leiði til fráleitrar niðurstöðu eða mótsagnar; þá er staðhæfingunni hafnað og ályktað að gagnstæð staðhæfing sé sönn.

Niðursöllun í fáránleika byggir á mótsagnarlögmálinu — það er að segja þeirri forsendu að það sé ómögulegt að staðhæfing og neitun hennar séu samtímis sannar — og lögmálinu um annað tveggja — það er að segja þeirri forsendu að annaðhvort staðhæfing eða neitun hennar hljóti að vera sönn. 

Heitið á röksemdafærslunni er komið úr grísku: ἡ εἰς ἄτοπον ἀπαγωγή (hē eis átopon apagōgḗ), sem merkir orðrétt „leiðsla til staðleysu“. Það kemur oft fyrir í ritum Aristótelesar.

Rökfræði
Rússneska rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi

Rússneska rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi er skráð trúfélag á Íslandi undir heitinu Söfnuður Moskvu-Patríarkatsins í Reykjavík en fullt nafn safnaðarins er Söfnuður heilags Nikulásar úr Moskvupatríarkatinu í Reykjavík.

Samkvæmt vef Þjóðskrár voru 782 einstaklingar skráðir í söfnuðinn þann 1. desember 2022. Bakgrunnur þeirra er úr rétttrúnaðarhefðinni frá Rússlandi, Georgíu, Búlgaríu, Eistlandi, Litháen, Lettlandi, Úkraínu, Hvíta-Rússlandi, Slóvakíu, Rúmeníu, Póllandi og Bandaríkjunum auk þess sem nokkrir Íslendingar tilheyra söfnuðinum.

Príor safnaðarins er Timothy (Timur) Zolotuskiy og hefur söfnuðurinn aðstöðu við Öldugötu 44, 101 Reykjavík, 'fjölskylduhúsinu' eins og príor safnaðarins talar um húsið. Það er opið daglega en á hverjum laugardegi er kvöldguðsþjónusta klukkan 18:00 og boðið upp á samræðuhóp í framhaldinu. Á sunnudögum sem og öðrum hátíðisdögum er messa með heilagri liturgíu klukkan 10:00. Þá er sakramenti játninganna veitt á laugardögum að lokinni kvöldguðsþjónustu og á sunnudögum fyrir messu.

Söfnuðurinn starfar öðru hvoru að verkefnum með Alþjóðahúsi og hefur staðið fyrir rússneskum menningardögum svo dæmi séu nefnd.

Heimild
 Pétur Björgvin Þorsteinsson (2007/3). Sögulega séð eiga rússneska og íslenska kirkjan margt sameiginlegt - Viðtal við Timur Zolotuskiy, prest rússnesku réttrúnaðarkirkjunnar á Íslandi. Í Bjarmi, bls. 26-30.

Trúfélög á Íslandi
Rússneska rétttrúnaðarkirkjan
Raunhluti

Raunhluti er annar hluti tvinntölu, z táknaður með  eða
Re(z). Hinn hlutinn kallast þverhluti. Tvinntala z, gefin á forminu z = x + iy, þar sem i er þvertala, hefur raunhluta x og þverhluta y. Reikna má raunhluta z með eftifarandi jöfnu:

þar sem  er samoki z.

Tengt efni 
Tvinnslétta
Þvereining
Þverhluti
Þvertala

Tvinnfallagreining

de:Komplexe Zahl#Definition
en:Complex number#Definition
Þverhluti

Þverhluti er annar hluti tvinntölu, z táknaður með  eða Im(z). Hinn hlutinn kallast raunhluti. Tvinntala z, gefin á forminu z = x + iy, þar sem i er þvertala, hefur raunhluta x og þverhluta y. Reikna má þverhluta z með eftifarandi jöfnu:

þar sem  er samoki z.

Tvinnfallagreining
Fjöleignarhús

Fjöleignarhús er hús, sem skiptist í séreignir í eigu fleiri en eins aðila og í sameign, sem bæði getur verið allra og sumra. Fjölbýlishús er fjöleignarhús með mörgum íbúðum en fjöleignarhús geta einnig skipst niður í minni einingar atvinnuhúsnæðis, t.d. verslunar eða iðnaðarhúsnæði. Blokk er fjöleignarhús með mörgum íbúðum og á fjórum eða fleiri hæðum.

Tengill
 Lög um fjöleingarhús

Tegundir húsa
Kjalfell ehf

Kjalfell ehf er þjónustufyrirtæki á Blönduósi sem skiptist í tvo megin hluta, dekkjaverkstæði og tölvuþjónustu. Í húsnæði fyrirtækisins að Efstubraut 2 á Blönduósi er að finna dekkjaverkstæði, smurþjónustu, kerrusmíði og sprautuverkstæði. Í leiguhúsnæði að Húnabraut 19 á Blönduósi er að finna verslun og tölvuþjónustu.

Saga
Það var snemma árs 2005 að bræðurnir Rúnar og Kristján sem báðir eru fæddir og uppaldir Blönduósingar en búsettir í Reykjavík og Akureyri fóru að sá í fyrirtækjarekstur á Blönduósi. Í júní byrjun sama ár var svo fyrirtækið Kjalfell ehf var stofnað og með í för voru Ásgeir Blöndal og Bryndís Bragadóttir. Haustið 2007 eignuðust svo Rúnar og Kristján fyrirtækið að fullu þegar þeir keyptu hlut hinna stofnfélaganna. 17.ágúst 2005 hófst svo starfsemin opinberlega eftir að húsnæðið að Efstubraut 2 hafði verið breytt og sniðið að kröfum nýrrar starfsemi. Í upphafi var Kjalfell einungis hjólbarðaverkstæði, smurstöð og tölvuþjónusta, og öll starfsemin var til húsa að Efstubraut 2 en í febrúar 2006 fluttist tölvuþjónustan að Húnabraut 19 og þá opnaði tölvutengda verslunin. Fljótlega fór Kjalfell ehf út í að smíða vélsleðakerrur og svo ýmis fjölnota kerrur og tölvuþjónustan opnaði verslun. Áramótin 2007-8 var gengið frá kaupum á húsnæði við hliðina á verkstæðinu að Efstubraut og þar opnar sprautuverkstæði á fyrri hluta ársins 2008.

Af hverju Kjalfell ?
Nafnið Kjalfell var ákveðið eftir helgarferð með fjölskyldunni á Áfangafelli. Kjalfell er um 900m hátt fell á milli Langjökuls og Hofsjökuls, 7 km vestan við Kjalveg og 10km sunnan við Hveravelli (N64 46.621 W19 32.007). Áður en Kjalfells nafnið var ákveðið var reynt til þrautar að finna nafn á fyrirtækið sem lýsti starfsemi þess.

Íslensk fyrirtæki
Vetrarólympíuleikarnir 1936

Vetrarólympíuleikarnir 1936 voru settir 6. febrúar 1936 í bænum Garmisch-Partenkirchen í Bæjaralandi. Sumarólympíuleikarnir 1936 voru líka haldnir í Þýskalandi þetta ár í Berlín.

 
1936
Vetrarólympíuleikarnir 1968

Vetrarólympíuleikarnir 1968 voru 10. vetrarólympíuleikarnir sem haldnir voru í bænum Grenoble í Frakklandi. Noregur vann flest verðlaun. Þetta voru fyrstu leikarnir þar sem Alþjóðaólympíunefndin leyfði Austur- og Vestur-Þýskalandi að keppa sitt í hvoru lagi, og líka fyrstu leikarnir þar sem nefndin krafðist lyfjaprófana og prófana til að ákvarða kynferði.

 
1968
Alfred Jolson

Alfred Jolson (18. júní 1928 – 21. mars 1994) var bandarískur prestur rómversk-kaþólsku kirkjunnar og biskup kaþólsku kirkjunnar á Íslandi frá 1988 til dauðadags. Í skýrslu rannsóknarnefndar um kynferðisglæpi séra Ágústs George og fleiri við Landakotsskóla, sem út kom 2. nóvember 2012, kom fram að biskupi hafði oftar en einu sinni verið greint frá ásökunum um barnaníð af hendi séra Georges en hann kosið að gera ekkert í málinu.

Biskupar kaþólsku kirkjunnar á Íslandi
Garmisch-Partenkirchen

Garmisch-Partenkirchen er markaðsbær í Bæjaralandi í héraðinu Oberbayern syðst í Þýskalandi nálægt landamærum Austurríkis. 

Vetrarólympíuleikarnir 1936 voru haldnir í Garmisch-Partenkirchen.

Bæjaraland
Grenoble

Grenoble er borg í Suðaustur-Frakklandi, við rætur Alpafjalla þar sem árnar Drac og Isère mætast í héraðinu Rhône-Alpes. Grenoble er höfuðstaður Isèreumdæmis. Íbúafjöldi árið 207 var um 158 þúsund.

Vetrarólympíuleikarnir 1968 voru haldnir í Grenoble.

Menntun 
 Grenoble École de Management
 Université Grenoble-Alpes

Borgir í Frakklandi
Píus 11.

Pius 11. (31. maí 1857 – 10. febrúar 1939), hét réttu nafni Ambrogio Damiano Achille Ratti og var páfi frá 6. febrúar 1922 og þjóðhöfðingi í Vatíkaninu frá 1929 til dauðadags. Hann gerði Lateransamningana við ríkisstjórn Ítalíu í valdatíð Mussolinis sem fólu í sér gagnkvæma viðurkenningu ríkjanna tveggja með því að ítalska ríkið viðurkenndi yfirráð kaþólsku kirkjunnar yfir hluta Rómar og kaþólska kirkjan lét á móti eftir tilkall sitt til landa Páfaríkisins.

Tenglar 
 Píus páfi XI sjötugur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1927

Páfar
Lögmál Amperes

Lögmál Ampères (oftast skrifað: lögmál Amperes) er lögmál í rafmagnsfræði, kennt við André-Marie Ampère, sem segir að ferilheildi snertilþáttar segulsviðs, eftir lokuðum ferli er jafnt þeim rafstraumi, sem fer um flötinn, sem ferillinn markar.

Stærðfræðileg skilgreining 

þar sem H er segulsviðsstyrkur, I er rafstraumurinn og C lokaður ferill.

Rafstraum má reikna með eftirfarandi heildi:

þar sem J er rafstraumsþéttleiki, þ.a.

þar B er notað til að tákna segulsvið, en B = μ0H, þar sem μ0 er segulsvörunarstuðull.

Lögmál Kelvin-Stokes gefur loks eftirfarandi samband:

Lögmál Biot-Savarts lýsir segulsviði, sem myndast vegna rafstraums.

Jöfnur Maxwells setja fram lögmál Ampers með viðbót Maxwells.

Rafsegulfræði
Rót


Rót getur átt við:

Líffræði 

Rót, sá hluti plöntu sem vex út niður í jarðveginn og veitir bæði festu við jörðina og sogar upp næringarefni og raka.

Stærðfræði 

Rót, núllstöð falls í stærðfræði. Sjá einnig ferningsrót (kvaðratrót).
Rót, tegund virkja í vigurgreiningu.

Málfræði 

Rót, hugtak í málfræði.

Tölvunarfræði 

Rót, notandi í Unix stýrikerfi sem hefur fullan aðgang að öllum skrám í kerfinu.
Viðbót Maxwells

Viðbót Maxwells er leiðrétting sem James Clerk Maxwell gerði á lögmáli Ampers, til að útskýra hvernig rafsvið getur myndað rafstraum. Maxwell innfærði s.n. hliðrunarstraum, táknaðan ID, sem stafar af tímabreytingu á rafsviði:

 
þar sem JD er straumþéttleiki hliðrunarstraums, E er rafsviðsstyrkur með D = ε E og rafsvörunarstuðullinn er ε = ε0 εr.

Hliðrunarstrauminn má einnig skilgreina með tímabreytingu á rafsviðsflæði:

Viðbótin við lögmál Ampers verður þá liðurinn JD:

sem má umrita með lögmáli Kelvin-Stokes til að fá það form sem birtist í jöfnum Maxwells:

Rafsegulfræði
Símens

Símens (þýska siemens)  er SI-mælieining fyrir rafleiðni, táknuð með S. Nefnd í höfuðið á þýskum athafna- og uppfinningamanni Ernst Werner von Siemens (1816-1896). Jafngildi umhverfu óms, þ.e. 1 S = Ω-1. (Mælieiningin var áður kölluð mho, sem er ohm lesið aftur á bak.)

SI mælieiningar
Rafmagnsfræði
Lífsleikni

Lífsleikni (oft skammstafað sem LKN) er námsgrein sem á að veita börnum og ungmennum fróðleik um ýmislegt í lífinu sem ekki er fjallað um í hefðbundnum námsgreinum, gera þau leikin í að lifa lífinu, kenna þeim listina að lifa. Lífsleikni felur í sér víðtæka nálgun á fjölbreyttu efni þar sem aldur og þroski nemenda skiptir megin máli í efnisvali og efnistökum.

Lífsleikni kom inn í aðalnámskrá grunnskóla árið 1999 en áður hafði þetta fag verið kennt í framhaldsskólum. Á seinni árum hefur lífsleikni einnig verið á dagskrá leikskóla.

Námsgreinar
Ferja

Ferja er bátur eða skip sem flytur (ferjar) farþega og stundum farartæki þeirra yfir höf eða vötn. Ferjur eru líka notaðar til að flytja farm (yfirleitt í flutningabílum en líka gámum) og jafnvel járnbrautarvagna. Flestar ferjur ganga fram og til baka eftir ákveðinni leið samkvæmt fyrirfram gefinni áætlun. Ferjur sem flytja standandi farþega styttri leiðir milli margra áfangastaða eins og í Feneyjum eru stundum kallaðar áætlunarbátar.

Sjá einnig 

 Listi yfir ferjur í strandsiglingum á Íslandi

Skip
Hanveldið

Hanveldið (hefðbundin kínverska: 漢朝; einfölduð kínverska: 汉朝; pinyin: Hàn Cháo; Wade-Giles: Han Ch'ao; 206 f.Kr. - 220 e.Kr.) var keisaraveldi sem fylgdi á eftir Kinveldinu og kom á undan Konungsríkjunum þremur í Kína. Hanveldið var ættarveldi stofnað af Liu Bang af hinni valdamiklu Liu-ætt. Til þessa dags talar meirihluti Kínverja um sig sem Han-kínverja. 

Á tímum Hanveldisins varð Kína konfúsískt ríki og landbúnaður, verslun og iðnaður blómstraði. Íbúafjöldi ríkisins náði yfir 55 milljónir. Um leið náðu áhrif ríkisins til Kóreu, Mongólíu, Víetnam, Japans og Mið-Asíu. Á tímum Hanveldisins varð Silkivegurinn til þar sem kínverskt silki var flutt vestur á bóginn.

Tímabil Hanveldisins skiptist í tvennt: Fyrra Hanveldið eða Vestur-Hanveldið með höfuðborg í Chang'an (204 f.Kr. - 24 e.Kr.) og Síðara Hanveldið eða Austur-Hanveldið með höfuðborg í Luoyang (25 - 220 e.Kr.).

Hrun Hanveldisins stafaði af ýmsum þáttum, ekki síst slæmum aðbúnaði bænda og miklum völdum landeigenda, ásamt útbreiðslu taóisma sem boðaði jafnrétti. Á endanum hrundi miðstjórnin og einstakir stríðsherrar tóku völdin í sínar hendur. Eftir 220 söfnuðust völdin á þrjú konungsríki Cao Wei, Shu Han og Sun Wu. 

Saga Kína
Fyrrum Asíuríki
Seljúkveldið

Seljúkveldið var súnnímúslímskt ríki ógústyrkja sem náði yfir gríðarmikið svæði í Vestur-Asíu, frá Hindu Kush til austurhluta Anatólíu og frá Mið-Asíu til Persaflóa, en kjarnasvæði Seljúktyrkja var við Aralvatn. 

Seljúkveldið kom mjög við sögu krossferðanna á 11. og 12. öld.

Seljúkveldið var stofnað af Toğrül Beg, syni Seljúks, árið 1037 og stóð til 1194 þegar Kórasmíska ríkið sigraði síðasta Seljúksoldáninn Toğrül 3.. 

Ógústyrkir
Saga Tyrkja
Saga Tyrklands
Saga Írans
Saga Aserbaídsjan
Saga Pakistans
Krossferðirnar
Fyrrum Asíuríki
Seljúktyrkir

Seljúktyrkir (tyrkneska: Selçuklular; persneska: سلجوقيان Ṣaljūqīyān; arabíska: سلجوق Saljūq, eða السلاجقة al-Salājiqa) voru tyrkískt súnnímúslímskt ættarveldi undir áhrifum frá persneskri menningu sem ríkti yfir hlutum Mið-Asíu og hluta Mið-Austurlanda frá 11. öld til 14. aldar. Þeir stofnuðu Seljúkveldið sem náði á hátindi sínum frá Anatólíu til Púnjab og var höfuðandstæðingur krossfaranna í Fyrstu krossferðinni. Seljúktyrkir voru að uppruna bandalag tyrkískra ættbálka í Mið-Asíu (ógústyrkja) sem síðar tóku upp persneska siði og tungumál. 

Saga Tyrklands
Krossferðirnar
Saga Írans
Saga Aserbaídsjan
Sex

Sex er sjötta náttúrlega talan, táknuð með tölustafnum 6 í tugakerfinu. Er margfeldi tveggja minnstu frumtalnanna, 2 og 3 og jafnframt minnsta fullkomna talan . Sex er hálf tylft. 

Talan sex er táknuð sem VI í rómverska talnakerfinu.

Tölur
Vindhani

Vindhani (einnig nefndur veðurviti eða vindör) er tæki sem sýnir vindátt. Nafn sitt dregur það af því að áður fyrr var slíkur útbúnaður oft mynd af hana sem snerist á ás eftir vindi og hafður á þaki húsa eða stöng. Undir hananum sem snýst er oft fastur kross sem vísar á höfuðáttirnar fjórar.

Á seglbátum eru vindhanar eru oft litlar örvar úr léttum málmi eða plasti sem eru fest á mjóan pinna sem kemur upp úr mastrinu. Í stað kross sem sýnir höfuðáttirnar eru tveir pinnar sem mynda V og snúa aftur. Þeir eiga að sýna hámarksbeitingu seglanna upp í vindinn.

Óformleg merking orðsins vindhani er einhver sem er óstöðugur eða hverflyndur í framkomu og hátterni.

Vindur
Mælitæki
Siglingar
Viktor Arnar Ingólfsson

Viktor Arnar Ingólfsson (f. 12. apríl 1955 á Akureyri) er íslenskur spennusagnahöfundur og byggingartæknifræðingur. Viktor Arnar býr í Reykjavík. Bækur hans hafa verið þýddar á tékknesku, hollensku, ensku og þýsku.

Skáldsögur
 1978 - Dauðasök
 1982 - Heitur snjór
 1998 - Engin spor (tilnefnd til Glerlykilsins)
 2003 - Flateyjargáta (tilnefnd til Glerlykilsins)
 2005 - Afturelding (framhaldsmyndin Mannaveiðar var gerð eftir þessari bók)
 2009 - Sólstjakar (sjálfstætt framhald af bókinni Afturelding)

Tenglar 
 Ágrip um Viktor á Bókmenntavefnum

Íslenskir rithöfundar
Enska borgarastyrjöldin

Enska borgarastyrjöldin var röð vopnaðra átaka milli fylgismanna enska þingsins og fylgismanna konungs í Englandi 1642 til 1651. Fyrsta (1642-1646) og annað (1648-1649) borgarastríðið börðust stuðningsmenn Karls 1. við her Langa þingsins, en í þriðja borgarastríðinu (1649-1651) börðust stuðningsmenn Karls 2. við Afgangsþingið. Borgarastyrjöldinni lyktaði með sigri þingsins í orrustunni við Worcester 3. september 1651.

Afleiðingar borgarastyrjaldarinnar voru þær að Karl 1. var settur af og hálshöggvinn og sonur hans, Karl 2., hrakinn í útlegð. Í stað konungs tók Enska samveldið við 1649 til 1653 og síðan verndarríkið 1653 til 1659 sem var í raun einræði Olivers Cromwell. Einokun ensku biskupakirkjunnar á trúarlífi í landinu lauk, og sigurvegararnir styrktu enn í sessi yfirtöku mótmælenda á Írlandi. Borgarastyrjöldin festi í sessi þá hugmynd að breskir konungar gætu ekki ríkt án stuðnings þingsins (þingbundin konungsstjórn) þótt það væri ekki formlega staðfest fyrr en með dýrlegu byltingunni síðar á 17. öld. 

Ólíkt öðrum enskum borgarastyrjöldum, sem snerust fyrst og fremst um það hver skyldi verða konungur, snerist enska borgarastyrjöldin öðrum þræði um tegund stjórnarfars. Sumir sagnfræðingar vilja því nota hugtakið „enska byltingin“ um ensku borgarastyrjöldina.

Heimildir 

Saga Englands
Borgarastríð
Stríð á 17. öld