alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þorsteinn Gíslason

Þorsteinn Vilhjálmur Gíslason (26. janúar 1867 – 20. október 1938) var íslenskt skáld, ritstjóri og þýðandi. Þorsteinn vakti máls á stofnun íslensks háskóla. Hann var fylgjandi aðskilnaði við Danmörku og fylgdi Valtý Guðmundssyni að málum gegn heimastjórnarmönnum en síðar breyttist það.

Þorsteinn las norræna tungu og bókmenntir við Kaupmannahafnarháskóla en var meinað að þreyta próf því skólinn viðurkenndi ekki íslenskar bókmenntir eftir 1500. Þorsteinn var ritstjóri Sunnanfara (með Einari Benediktssyni), Bjarka (með Þorsteini Erlingssyni), Skírnis, Óðins, Lögréttu og Morgunblaðsins. Þorsteinn þýddi sálma, þar á meðal sálm 19 og 524 fyrir íslenska sálmabók. Hann þýddi einnig verk eftir Björnstjerne Björnson, Fjodor Dostojevskí, Émile Zola, Rudyard Kipling, Guy de Maupassant, Walter Scott, Gunnar Gunnarsson og Henrik Ibsen.  

Þorsteinn var faðir Gylfa Þ. Gíslasonar, menntamálaráðherra 1956-1971, og Vilhjálms Þ. Gíslasonar, útvarpsstjóra 1953-1967. Barnabörn hans voru Þorsteinn Gylfason, Þorvaldur Gylfason, Vilmundur Gylfason, Þór Heimir Vilhjálmsson, Yrsa Ingibjörg Vilhjálmsdóttir og Auður Eir Vilhjálmsdóttir. Allt þjóðþekktir Íslendingar.

Útgefið efni

Ljóð 
 Kvæði (1893)
 Nokkur kvæði (1904)
 Ljóðmæli (1920)
 Dægurflugur (1925)
 Önnur ljóðmæli (1933)

Bækur 
 Heimsstyrjöldin 1914-1918 og eftirköst hennar (1924)
 Þættir úr stjórnmálasögu Íslands árin 1896-1918 (1936)

Tenglar 
 Æviágrip á vefsíðu Þorvalds Gylfasonar
 Sálmur 19, þýddur af Þorsteini
 Sálmur 524, þýddur af Þorsteini

Íslensk skáld
Íslenskt fjölmiðlafólk
Ritstjórar Skírnis
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Íslenskir þýðendur

Ritstjórar Morgunblaðsins
Silkiormur

Silkiormur (fræðiheiti Bombyx mori) er lirfa mölfiðrildis og er notaður við framleiðslu á náttúrulegu silki. Silkiormar lifa eingöngu á laufi mórberjatrésins (Morus alba). Hann er upprunninn í norðurhluta Kína.

Silkiormurinn dregur nafn sitt af því að hann spinnur um sig lirfuhýði úr hrásilki. Hýðið er gert úr einum heilum, 300 til 900 metra löngum silkiþræði.

Silkiormar éta nær stanslaust dag og nótt og vaxa því mjög hratt. Þegar höfuð þeirra dökknar merkir það að þeir muni brátt skipta um ham. Eftir fjögur hamskipti verða líkamar þeirra gulleitir sem merkir að þeir séu í þann mund að fara að hjúpa sig með silki. Ef fiðrildislirfan fær að vaxa óáreitt, étur hún sig út úr hýðinu og klippir með því þræðina í sundur þannig að silkið verður ónothæft. Silkiormarnir eru því oftast drepnir með því að setja þá í heitt vatn. Það gerir það líka auðveldara að rekja úr silkiþræðinum. Ormurinn sjálfur er oft étinn.

Fullorðið mölfiðrildi silkiormsins hefur verið ræktað til silkiframleiðslu og er ófleygt. Það er kallað silkifiðrildi. Erfðamengi silkiormsins hefur verið rannsakað í þaula vegna efnahagslegs mikilvægis hans.

Mölfiðrildi
Silki
The Rasmus

The Rasmus er finnsk rokkhljómsveit stofnuð 1994. Fyrsta plata hennar, Peep, kom út 1996. Árið 2022 var sveitin fulltrúi Finnlands í Eurovision.

Hljómsveitarmeðlimir 
Eitt eiga meðlimirnir sameiginlegt - þeir eru allir fæddir 1979. 
 Lauri Ylönen - söngur.
 Pauli Rantasalmi - gítar.
 Aki Hakala - trommur.
 Eero Heinonen - bassi.

Útgefið efni

Breiðskífur 
 Peep, 1996
 Playboys, 1997
 Hell of a Tester, 1998
 Hell of a Collection, 2001
 Into, 2001
 Dead Letters, 2003 (gefin út í BNA 23. mars 2004)
 Hide From The Sun, 2005
Black Roses (2008)
The Rasmus (2012)
Dark Matters (2017)

Finnskar hljómsveitir
Áskell erkibiskup

Áskell (um 1100 – 1181/82) var erkibiskup í Lundi af jósku ættinni Thrugot sem kepptu við ættina Hvide um völd í Danmörku. Áskell var sendur til náms í Hildesheim á Saxlandi. Við heimkomuna var hann gerður dómprófastur við kirkjuna í Lundi, þar sem Össur, föðurbróðir hans, var erkibiskup. Eftir orrustuna við Fótavík þegar Eiríkur eimuni varð konungur, var hann gerður að biskup í Hróarskeldu. Honum lenti þó brátt saman við konung og tók þátt í uppreisn gegn honum, sem endaði með ósigri þar sem Áskeli var gert að greiða sekt.

Áskell tók við embætti erkibiskups Norðurlanda eftir lát Össurs 1137. Hann er sagður hafa vígt dómkirkjuna í Lundi árið 1145. Hann sagði af sér embætti 1177 og Absalon tók við.

Erkibiskupar Norðurlanda
EVE Online

EVE Online er íslenskur fjölnotendanetspunaleikur, þróaður og rekinn af fyrirtækinu CCP.

Kynþættir 
Það eru fimm kynþættir í EVE Online.

Amarr 
Amarr eru útbreiddasti kynþátturinn af öllum, réttara sagt ráða þeir yfir 40% af virkum sólkerfum.
Stórveldinu er stjórnað af einum höfuðpaur og fimm undirstjórnendum, þessir fimm stjórna undir nafni höfuðpaursins þarsem hann nær ekki að vera á öllum stöðum á sama tíma.

Minmatar 
Minmatar voru eitt sinn þrælar Amarr veldisins, Amarr notuðu sérstakar ígræðslur sem stjórnuðu heilastarfsemi Minmatar kynþáttsins. Eftir þó nokkur ár í þrælkun bráust út stríð og hefur Minmatar náð að frelsa sig og sína að mestu og eru nú með hæsta fjölda af sínu kyni af öllum fjórum. Stjórn Minmatar veldisins er á víð og dreif og eru flestir í litlum glæpasamtökum sem hefna sín á Amarr-þjóðinni.

Caldari 
Caldari er samfélag byggt upp af úrvals viðskipta- og stríðsmönnum, Caldari-kynþátturinn samanstendur af mörgum risastórum fyrirtækjum og mörgþúsund minni. Caldari þjóðin er vön stríði og þekkt fyrir sína hæfileika til að lifa af. Markaðnum er að stórum hluta stjórnað af Caldari og hafa nokkur fyrirtæki horfið sporlaust sem þeim leist ekki vel á Stjórn Caldari ríkisins er byggð upp af hinum fyrrnefndu risa fyrirtækjum þarsem stjórnendur þeirra ráða öllu.

Gallente 
Gallente er þjóð byggð upp á draumum og hafa margir ræst, þjóðin er vel þekkt fyrir list sína í að smíða skip sem líta býsna vel út og sum hafa jafnvel betri tækni en hjá öðrum. Caldari-þjóðin átti eitt sinn fast sæti í stjórn Gallente en var hrakin í burtu og Gallente urðu sjálfstæð þjóð.
Stjórn Gallente byggist upp af nokkrum risafyrirtækjum og nokkrum smáum.

Jove 
Jove er eini kynþátturinn sem leikmenn geta ekki valið að spila, Jove eru tæknilega langlengst komnir af öllum kynþáttum í Eve en eru jafnframt fámennastir. Jove hafa í gegnum tíðina breytt erfðamengi sínu gríðalega svo að þeir teljast varla mennskir en sem aukaverkun herjar á þá banvænn sjúkdómur sem hindar fjölgun þeirra.

Tenglar 

 Opinber síða EVE-leiksins 
 14 daga prufuáskrift 

Tölvuleikir frá 2003
Fjölnotendanetspunaleikir
Vísindaskáldsöguleikir
Windows-leikir
Íslenskir tölvuleikir
Klósigar

Klósigar (latína: Cirrus) eru ein gerð háskýja sem tilheyra blikum. Þau mynda bönd seða fjaðurlaga rákir sem stundum bogna upp í annan endann. Þau eru samansett úr ískristöllum sem myndast í yfir 7 kílómetra hæð og eru, vegna þess hve hátt þau liggja, fyrstu skýin sem roðna við sólarupprás. Þegar þau eru bogin upp í annan endann nefnast þau vatnsklær. Þessi ský myndast við hægt hitauppstreymi (um 0,3m/s) og við skil loftmassa eða í kjölfar rigningar eða þrumuveðurs. Þegar á himnum myndast klósigar segja menn: Hann hrísar loftið. 

Í Veðurfræði Eyfellings eftir Þórð Tómasson segir: 
Klósigi heitir aflöng, grisjótt skýjabreiða hátt á himni, venjulega um þvert loft. Stefna hans bendir til vindáttar. Ekki voru allir vísir þess undir hvorum enda klósigans áttin yrði.

Heimild 
 
 Veður og umhverfi, bls. 32-33, Unnur Ólafsdóttir þýddi, Mál og menning / Edda útgáfa hf. Reykjavík.

Háský
Katrín Fjeldsted

Katrín Fjeldsted (fædd 6. nóvember 1946) er stjórnmálamaður og heimilislæknir.

Foreldrar hennar eru Jórunn Viðar (1918- 2017) tónskáld og Lárus Fjeldsted (1918-1985) forstjóri. Katrín var gift Valgarði Egilssyni (1940-2018) og eignuðust þau fjögur börn saman; Jórunni Viðar (f. 1969), Einar Véstein (f. 1973; d. 1979), Véstein (f. 1980) og Einar Stein (f. 1984). Katrín lauk stúdentsprófi frá MR árið 1966 og kandidatspróf frá læknadeild HÍ árið 1973. Hún hélt síðan áfram í sérfræðinámi til heimilislækninga í Bretlandi og lauk því 1979.

Katrín hefur meðal annars verið borgarfulltrúi, í borgarráði, formaður heilbrigðisráðs, formaður heilbrigðisnefndar, varaformaður umhverfisnefndar og umhverfismálaráðs, í stjórn Sorpu, á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna og fleira.

Katrín sat á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn kjörtímabilið 1999-2003 auk þess sem hún hefur setið í landbúnaðarnefnd, iðnaðarnefnd, félagsmálanefnd, umhverfisnefnd, heilbrigðis- og trygginganefnd og allsherjarnefnd. Kjörtímabilið 2003-2007 var hún 2. varaþingmaður Reykjavíkurkjördæmis norður og tók nokkrum sinnum sæti á þinginu. Hún var kosin á stjórnlagaþing 2010 og sat í stjórnlagaráði.

Katrín var formaður Félags íslenskra heimilislækna frá 1997 til 1999. Hún var varaformaður Evrópusamtaka lækna 2006-2007 og 2008-2009, og var forseti samtakanna 2013-2016.

Heimildir 
 Alþingi - Æviágrip: Katrín Fjeldsted

Íslenskir stjórnmálamenn
Fjeldstedætt
Knudsensætt
Reynistaðarætt
Vídalínsætt
Norðmannsætt

Íslenskir læknar
Íslenskar konur
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
Maríutása

Maríutása (latína: Cirrocumulus) eru ein tegund háskýja og flokkast einnig sem bólstraský. Þau eru gerð úr hnoðrum sem virðast örsmáir vegna fjarlægðar. Oft myndast bönd eða skýjarákir. Gráblika myndast í 6 til 12 km hæð úr klósigum eða bliku þegar hitauppstreymi nær hraðanum 1m/s. Af þeim sökum eru maríutásur nánast alltaf innan um klósiga og blikuský.

Heimild 
 
 
 
 Veður og umhverfi, bls. 32-33, Unnur Ólafsdóttir þýddi, Mál og menning / Edda útgáfa hf. Reykjavík.

Háský
Blika

Blika (latína: Cirrostratus) er ein gerð háskýja, þau myndast í 6–12 km hæð og eru þunn eða hálfgegnsæ, samfelld háskýjabreiða sem þekur oft stóran hluta himins. Blika boðar oft komu regnsvæðis, og koma þá gráblika og regnþykkni með úrkomu í kjölfar hennar.

Sól sést í gegnum bliku, og myndast þá stundum rosabaugur kringum hana er geislar hennar brotna í ískristöllunum.

Orðatiltækin; „mér líst ekki á blikuna“ og „það eru blikur á lofti“, vísa til þess að blikur eru fyrirboðar veðurbreytinga.

Heimild 
 
 Veður og umhverfi, bls. 32-33, Unnur Ólafsdóttir þýddi, Mál og menning / Edda útgáfa hf. Reykjavík.

Háský
Listi yfir íslenskar sjónvarpsstöðvar

Eftirfarandi er listi yfir sjónvarpsstöðvar senda út efni á íslensku eða með íslenskum texta á Íslandi:

*Hliðarrásir, sjónvarpsstöðvar sem eru ekki með samfellda dagskrá.

Fyrri sjónvarpsstöðvar 
Kanasjónvarpið (frá 1955 til 1974 og um kapal til 2006)
Omega (frá 1992 til 2018)
Stöð 3 (frá 1995 til 1997)
Bravó (frá 1999 til 2016)
SkjárTveir (frá 2003 til 2004)
Stöð 1 (frá 2003 til 2008)
NFS (send út sem sjálfstæð sjónvarpsstöð frá 2005 til 2006)
Fasteignasjónvarpið (2005 til 2008)
Stöð 2 Extra (frá 2005 til 2013)
Gullstöðin (frá 2006 til 2016)
ÍNN (frá 2007 til 2017)
SkjárGolf (frá 2010 til 2014)
Stöð 1 (frá 2010 til 2011)
Stöð 3 (2013 til 2020)
Stöð 2 Krakkar (2013 til 2020)
Mikligarður (frá 2014 og hætti sama ár)
iSTV (frá 2014 og hætti sama ár)

Listar tengdir Íslandi
Sjónvarp
Sjónvarpsstöðvar
Sjónvarpsstöðvar eftir löndum
Ólafur pái Höskuldsson

Ólafur pá Höskuldsson (10. öld) var sonur Höskuldar Dala-Kollssonar stórbónda og höfðingja á Höskuldsstöðum í Laxárdal í Dalasýslu og ambáttar hans, Melkorku Mýrkjartansdóttur. Melkorka neitaði að tala og héldu menn að hún væri mállaus, en þegar Ólafur var nokkurra ára kom faðir hans að þeim þar sem Melkorka sagði syni sínum sögur í hvammi fyrir neðan bæjarhólinn. Kom þá í ljós að hún var konungsdóttir frá Írlandi.

Ólafur var látinn heita eftir Ólafi feilan bónda í Hvammi í Hvammssveit, en hann var móðurbróðir Höskuldar og dó skömmu áður en Ólafur pá fæddist. Frá 7 ára aldri var hann í fóstri hjá Þórði godda á Goddastöðum í Laxárdal og mannaðist vel. 

Ólafur pá var skartmaður mikill þegar hann óx úr grasi og var það orsök viðurnefnisins, sem Höskuldur faðir hans gaf honum. Hálfbræður hans voru Þorleikur og Bárður og hálfsystir hans var Hallgerður langbrók og var hann því mágur Gunnars á Hlíðarenda. 

Er Ólafur var átján vetra fór hann í frægðarför til Írlands að finna Mýrkjartan afa sinn, sem tók honum vel og gerði honum mikinn sóma. Einnig hlaut hann mikinn sóma af Haraldi Eiríkssyni Noregskonungi, sem hafði hann í miklum metum og kom hann stórríkur til baka úr för sinni að tveimur árum liðnum. 

Ólafur pá kvæntist Þorgerði Egilsdóttur Skallagrímssonar frá Borg á Mýrum. Voru þau fyrst um vetur á Höskuldsstöðum með Höskuldi, en bjuggu svo á Goddastöðum þar sem Ólafur var fóstraður. Síðar bjuggu þau í Hjarðarholti, sem er norðan Laxár gegnt Höskuldsstöðum og byggði Ólafur þar fyrstur manna. Þegar þau fluttu lét Ólafur reka búsmalann á milli bæjanna og náði hjörðin í óslitinni röð á milli Goddastaða og Hjarðarholts, en það er alllöng leið. 

Börn þeirra Ólafs og Þorgerðar voru synirnir Kjartan, Steinþór, Halldór, Helgi og Höskuldur og dæturnar Bergþóra, Þorbjörg og Þuríður. Auk þess fóstruðu þau Bolla, son Þorleiks, og voru þeir jafnaldrar Kjartan og Bolli. Þeir voru miklir vinir, en þó gerðist Bolli banamaður Kjartans vegna ástamála þeirra og Guðrúnar Ósvífursdóttur. Var Kjartan veginn við stein nokkurn uppi á Svínadal og heitir þar Kjartanssteinn.

Frá öllum þessum persónum og atburðum segir í Laxdæla sögu.

 Valgarður Egilsson fór með hlutverk Ólafs í kvikmyndinni Hvíti víkingurinn.

Dalasýsla
Laxdæla saga
Persónur Íslendingasagna
Saga Íslands
Íslendingar á 10. öld
Íslendingar á 11. öld
Laxdæla saga

Laxdæla saga, eða Laxdæla eins og hún er stundum kölluð, segir frá landnámi Auðar (Unnar) djúpúðgu í Dalasýslu, fólki sem með henni kom og afkomendum þeirra, sem margir bjuggu í Laxárdal og dregur sagan nafn af því. Helstu persónur sögunnar eru Guðrún Ósvífursdóttir og frændurnir og fóstbræðurnir Kjartan Ólafsson og Bolli Þorleiksson og hvernig mál þróuðust með slíkum hætti að Bolli sveik Kjartan og gerðist síðar banamaður hans.

Tenglar 

 Laxdæla saga (ásamt  Bolla  þætti  Bollasonar)
 Laxdæla saga, ásamt enskri þýðingu 
  Daniel Sävborg, "Kärleken i Laxdœla saga--höviskt och sagatypiskt", Alvíssmál 11 (2004): 75-104.
 Laxdæla  Kennsluvefir Hörpu Hreinsdóttur, 2010.

Íslendingasögur
Netjuský

Netjuský (latína: Altocumulus) eru ein gerð miðskýja og myndast í 2.400–6.100 m hæð. Þau eru gjarnan hnoðruð eða skýjabreiður sem mynd regluleg bönd eða raðir. Hnoðrarnir eru stærri að sjá en maríutásu skýja. Þekkt afbrigði þeirra eru vindskafin netjuský sem myndast þegar hvass vindur stendur af fjalli og geta þá skýin líktst fljúgandi diskum.

Heimild 
 
 Veður og umhverfi, bls. 33, Unnur Ólafsdóttir þýddi, Mál og menning / Edda útgáfa hf. Reykjavík.

Miðský
Glerstrendingur

Glerstrendingur eða prisma er gegnsær hlutur oftast úr gleri eða plasti, sem notaður er til að kljúfa hvítt ljós með ljósbroti. Þegar ljós fer úr lofti í gler þá breytir það um hraða og stefnu (ljósbrot) vegna þess að það fer mishratt í gegnum efni eftir bylgjulengd ljóssins. Með glerstrendingi má sjá litróf ljóss, eins og gerist þegar regnbogi myndast við ljósbrot í vatnsdropum. 

Með því að nota innspeglun í glerstrendingum má nota þá sem spegla í ljóstækjum, t.d. í myndavélum. Silfurberg (enska Iceland spar) var mikið notað í ljóstækjum fram á miðja 20. öld. 

Ljósfræði
Súrdoði

Súrdoði (kallast stundum fóðureitrun í sauðfé) er efnaskiptasjúkdómur vegna orkuskorts sem leggst á mjólkurkýr. Fyrstu 8 vikur mjaltaskeiðs síns er kúnum einkum hætt við sjúkdómnum en einnig eru til þær kýr sem fá sjúkdóminn við lok meðgöngu. Sjúkdómurinn einkennist af lystarleysi, sérstaklega á kjarnfóður, deyfð, minnkandi nyt, hor og hangandi eyrum. Auk þess er væg acetonlykt af andardrættinum og mjólkinni.

Til að komast hjá því mikla tjóni sem sjúkdómurinn getur valdið er best að meðhöndla kúna sem fyrst. Þetta er gert með sykurhrífandi barksterum (einnig kallað súrdoðahormón), auk þess sem kalk, magnesíum og glúkósi er gefið í æð. Þetta ætti að draga úr deyfð kýrinnar. Væg tilfelli er hægt að lækna með því að hella sykurlegi í kúna, svokölluðum framsóknardropum.

Fyrirbyggjandi aðgerðir 
Ekki er auðvelt að komast fyrir sjúkdóminn með fyrirbyggjandi aðgerðum, en draga má úr líkum sjúkdómsins með eftirfarandi atriðum:

 Geldkýr ættu ekki að vera feitar fyrir burð, frekar í passlegum holdum.
 Síðustu 3-4 vikurnar fyrir burð er mjög mikilvægt að kýrin fái að venjast fóðrinu fyrir burðinn. Engar fóðurbreytingar ættu að eiga sér stað á þessu tímabili.
 Þegar kýrin er borin þarf að gefa henni hlutfallslega meira af kjarnfóðri en áður, til að mæta þörfum mjólkurmyndunar. Einnig er gott að dreifa kjarnfóðurgjöfinni á fleiri máltíðir, svo vömbin verði ekki of súr. Gróffóður skal alltaf gefa á undan kjarnfóðri því ef kjarnfóður kemst í tóma vömb súrnar hún um of og lífverur í henni eiga erfitt uppdráttar.
 Eftir 6-8 vikur af mjaltaskeiðinu má fara að draga úr kjarnfóðurgjöf, og auka hlutdeild gróffóðurs.

Búfjársjúkdómar
Lalli Johns (kvikmynd)

Lalli Johns er kvikmynd um smáglæpamanninn Lalla Johns. Þorfinnur Guðnason fylgdi Lalla eftir í nokkurn tíma til að mynda hann við daglegt amstur. Myndin vakti mikla athygli árið 2001 þegar hún var sýnd í Háskólabíó við mun meiri aðsókn en íslenskar heimildamyndir eiga að venjast í kvikmyndahúsum.
Í myndinni fylgjumst við með Lalla þar sem hann flækist á milli kráa, Litla Hrauns og félagsstofnanna. Næst ætlar hann þó að bæta sig, hætta að dópa, drekka og brjóta af sér. Árið 2001 hlaut Þorfinnur Guðnason, leikstjóri myndarinnar Menningaverðlaun DV fyrir kvikmyndagerð.

Íslenskar heimildarmyndir
Hringskyrfi

Hringskyrfi er smitandi húðsjúkdómur í búfé sem orsakast af sveppum (Tricophytus verrucosum). Oft smitast fólk af sjúkum dýrum og myndast hárlausir blettir á líkama sjúklings en einnig fylgir kláði smitinu.

Hringskyrfi á Íslandi 
Hringskyrfi er ekki landlægur sjúkdómur á Íslandi en að minnsta kosti fimm aðskild tilfelli hafa komið upp. Fyrstu þrjú hafa reynst koma með innfluttum gripum eða útlendu vinnufólki. Veikin er tilkynningaskyld á Íslandi.

Hringskyrfi í Þerney 
Sumarið 1933 voru flutt til landsins nokkrir holdagripir frá Skotlandi og var þeim komið fyrir í Þerney til sóttvarna. Skömmu seinna fór að koma fram hringskyrfi á dýrunum fimm. Veikin lagðist á nautgripi bóndans þar og heimilisfólkið, en ekki var staðfest að sauðfé og hross hafi veikst. Öllu búfé var síðan slátrað, nema einum kálfi sem var tekinn úr karinu og geymdur í eldhúsi húsmóðurinn þar til hann var fluttur að Blikastöðum í Mosfellssveit, þar sem hann var alinn um skeið. Ítarleg sótthreinsun fór fram á gripahúsum og gengu þær eftir og tókst að uppræta sjúkdóminn í þetta sinn. Kálfurinn, sem nefndur var Brjánn var notaður til undaneldis víða um land og út af honum kom Galloway-hjörðin í Gunnarsholti á Rangárvöllum. Brjánn smitaðist ekki af hringskyrfi og var því hægt að nota hann víða um land.

Atvik í Eyjafirði 
Síðsumars árið 1966 var heimilisfólk að Grund (Eyjafjarðarsveit) í Hrafnagilshreppi vart við hringskyrfi í kúm á bænum. Talið var að smitið hafi borist með erlendum vinnumanni sem sinnti fjósaverkum á bænum. Smitið breiddist hratt út í hreppnum vegna samgangs nautgripa á fleiri bæjum. Auk þess varð vart við hringskyrfi í sauðfé og hrossum auk þess sem stór hópur manna fékk útbrot.
Það tókst að komast fyrir meira smit með girðingum og niðurskurði á gripum.

Þriðja tilfellið 
Um mitt sumar 1987 komu til landsins tveir unglingar frá Svíþjóð til að sinna sveitaverkum að Mið-Grund í Vestur-Eyjafjallahreppi. Stúlkan tók til hendinnar í fjósinu, en tók síðan fljótlega eftir því að hún var með rautt, hringlaga útbrot á handlegg. Eitthvað fórst fyrir að hún færi til læknis til athugunar svo hún náði að smita alla gripina í fjósinu. Það uppgötvaðist þó ekki fyrr en þremur mánuðum síðar þegar átti að klippa kýrnar. Dýralæknir staðfesti smitið. Sýkingin fór að smitast um þetta svokallaða Holtshverfi, þar sem fleiri bæir en Mið-Grund voru með nautgripi. Ágætlega gekk þó að uppræta sjúkdómnum, sem hvort eð var virtist ekki hrjá skepnurnar.

Tilfelli á Norðurlandi 2007-2008 
Í september 2007 var hringskyrfitilfelli staðfest á nýjan leik í Eyjafirði. Sáust þá einkenni á grip sem kom til slátrunar. Ekkert var fleira viðhafst í málinu þar sem aðrir gripir á búinu reyndust ekki sýktir.

Í nóvember fannst sjúkdómurinn á næsta bæ. Þá fannst veikin í Skagafirði í febrúar 2008.

Heimildir 
 Páll A. Pálsson. Hringskyrfi. Birtist í Búnaðarritinu árg. 105, 1992.
 
 Hringskyrfi Dýralæknatal - Búfjársjúkdómar og saga (bls. 290)

Neðanmálsgreinar 

Búfjársjúkdómar
Sveppasýkingar
Miðjarðarhafið

Miðjarðarhafið er innhaf sem tengist Atlantshafinu um Gíbraltarsund. Hafið liggur að þremur heimsálfum; Evrópu í norðri, Asíu í austri og Afríku í suðri. Hafið er 2.5 milljón ferkílómetra að flatarmáli.

Nafnsifjar 
Nafnið Miðjarðarhaf kemur úr latínu mediterraneus (medius, miðja + terra, jörð). Rómverjar kölluðu það Mare Nostrum („okkar haf“).

Grikkir og Gyðingar til forna nefndu Miðjarðarhafið bara Hafið, þar sem það var eina heimshafið sem þeir þekktu á þeim tíma.

Saxar og Englar kölluðu það Wendelsæ („haf vandala“).

Landafræði 
Miðjarðarhafið tengist Atlantshafi um Gíbraltarsund í vestri og Marmarahafi og Svartahafi um Bosporussund og Dardanellasund í austri. Súesskurðurinn, sem liggur gegnum Súeseiðið í Egyptalandi, tengir Miðjarðarhaf við Rauðahaf.

Í hafinu er gríðarlegur fjöldi eyja. Meðal þeirra stærstu eru:
 Íbísa, Majorka og Menorka (Baleareyjar) í vestri
 Kýpur, Krít, Evboea og Rótey í austri
 Sardinía, Korsíka, Sikiley og Malta í miðjunni

Tenglar
Gíbraltarsund

Gíbraltarsund (sem á íslensku hefur verið nefnt Stólpasund eða Njörvasund) er sund sem skilur Atlantshafið frá Miðjarðarhafinu. Norðan sundsins er Gíbraltarhöfði og Spánn í Evrópu, en sunnan þess er Marokkó í Afríku. Breidd sundsins er um 14 km og dýpið er allt að 300 m.

Gíbraltar
Sund (landslagsþáttur)
Gíbraltarhöfði

Gíbraltarhöfði er höfði á Gíbraltar við norðurhluta Gíbraltarsunds. Grikkir töldu hann aðra af Súlum Herkúlesar.

Jarðfræði 
Höfðinn er um 6 km² klettur úr kalksteini sem varð til fyrir um 55 milljón árum á Júratímabilinu þegar Afríkuflekinn rakst á Evrópu. Miðjarðarhafið varð þá að vatni sem þornaði svo upp.

Fyrir um 5 milljónum ára braust svo Atlantshafið í gegnum Gíbraltarsund með þeim afleiðingum að Atlantshafið flæddi inn og fyllti hið forna uppþornaða vatn og Miðjarðarhafið varð til.

Gíbraltar
Kalksteinn

Kalksteinn er setberg sem er að mestu úr leifum stoðgrinda fornra sjávardýra, s.s. kóralla, götunga (kalkþörunga) og skeldýra. Kalksteinn inniheldur aðallega steindirnar kalsít og aragonít, sem eru mismunandi kristölluð form kalks eða kalsíumkarbónats (CaCO3). Um tíundi hluti alls setbergs í heiminum er kalksteinn en hann er fáséður á Íslandi. Vatn og daufar sýrulausnir leysa kalkstein upp á löngum tíma og því getur landslag á kalksteinssvæðum orðið ólíkt flestu öðru. Flest stærstu hellakerfi heimsins eru í kalksteinslögum. 

Setberg
Dakar

Dakar er höfuðborg Senegal með um 2,4 milljónir íbúa (þar af 1 milljón í sjálfri borginni). Borgin stendur á Grænhöfða á vesturströnd Senegal. Hún var stofnuð árið 1857 og hafði þá myndast utanum franskt virki á höfðanum. Hún óx hratt sem mikilvægur áfangastaður í versluninni við Evrópu og yfir Atlantshafið

Heiti 
Nafnið Dakar kemur fyrst fram á korti sem franski bótanistinn Michel Adanson gerði 1750 af Cap-Vert eða Grænhöfða.

Dakar gæti verið frönsk útgáfa af ndakarou úr frumbyggjamáli, en orðsifjar borgarinnar eru enn ekki taldar vissar. Hugsanlega frá máltæki úr wolof deuk raw sem merkir það sem þar setur sig niður mun vera látið í friði, eða frá dekk-raw, þar sem dekk merkir land og raw sleppa og þá einskonar flóttasvæði.

Ennfremur gæti heitið verið leitt af dakhar úr wolof, sem merkir tamarinier-tré, en mikið er af þeim á svæðinu.

Borgir í Senegal
Höfuðborgir í Afríku
Grænhöfði

Grænhöfði getur líka átt við karlkyns stokkönd. 
Grænhöfði (franska Cap-Vert, portúgalska Cabo Verde) er vestasti hluti meginlands Afríku. Grænhöfði er klettanes sem skagar vestur í Atlantshafið frá sandströndinni í Senegal. Höfuðborg landsins, Dakar, stendur á suðurenda höfðans.

Nafn Grænhöfðaeyja er dregið af nafni höfðans. Portúgalar gáfu bæði höfðanum og landinu nafnið Cabo Verde.

Landafræði Senegal
Höfðar