alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þórólfur Skallagrímsson

Þórólfur Skallagrímsson (d. 937) var íslenskur fornkappi, sonur Skallagríms Kveldúlfssonar og eldri bróðir Egils Skallagrímssonar. Hann var sagður manna fríðastur, fremstur í öllum íþróttum og afar vinsæll, öfugt við Egil. Þrátt fyrir það var samkomulag þeirra gott og þeir voru nánir. 

Þórólfur ólst upp á Borg á Mýrum en fór ungur að árum til Noregs og dvaldist þar lengi. Þar komst hann í vináttu við Eirík blóðöx og fór með honum í ferðalög, meðal annars til Bjarmalands þar sem Eiríkur hitti Gunnhildi sem síðar varð kona hans. Eftir nokkurra ára dvöl í Noregi fór Þórólfur til Íslands og kom aftur með Ásgerði Bjarnardóttur, sem hann kvæntist síðan, og Egil bróður sinn, sem þá var unglingur.

Þeir bræður Þórólfur og Egill fóru saman í víking, herjuðu við Eystrasalt og auðguðust mjög. Þeir voru taldir óvinnandi þegar þeir börðust hlið við hlið. Síðan ákváðu þeir að fara til Englands. Þar gerðust þeir menn Aðalsteins konungs, sem vantaði málaliða, létu prímsignast og börðust gegn Skotum. Aðalsteinn setti þá hvorn fyrir sína sveitina. Egill vildi ekki skiljast við bróður sinn en lét þó undan. Skotar sóttu harðar að Þórólfi og mönnum hans og fór svo að Þórólfur féll. Segir svo frá í Egils sögu: „Þórólfur gekk svo fram, að fáir voru menn hans fyrir honum, en þá er hann varði minnst, þá hlaupa þar úr skóginum Aðils jarl og sveit sú, er honum fylgdi; brugðu þegar mörgum kesjum senn á Þórólfi, og féll hann þar við skóginn, en Þorfinnur, er merkið bar, hopaði aftur, þar er liðið stóð þykkra, en Aðils sótti þá að þeim, og var þar þá orusta mikil. Æptu Skotar þá siguróp, er þeir höfðu fellt höfðingjann.“

Egill sá hvað var að gerast, þaut á vettvang og drap alla sem fyrir honum urðu en varð of seinn til að bjarga bróður sínum. Hann harmaði Þórólf mjög og kvað tvær vísur. Er þetta hin síðari:

Valköstum hlóð eg vestan
vang fyr merkistangir
ótt var él það sótti eg
Aðils bláum Naðri.
Háði ungr við Engla
Áleifr þrymu stála;
hélt - né hrafnar sultu
Hringr á vopna þingi.

Ásgerður ekkja Þórólfs giftist síðan Agli. Þau Þórólfur áttu aðeins eina dóttur saman, Þórdísi. Hún giftist Grími Svertingssyni lögsögumanni á Mosfelli og dvaldist Egill hjá þeim síðustu æviárin.

Persónur Íslendingasagna
Mælifell (Skagafirði)

Mælifell er bær, kirkjustaður og áður prestssetur framan til í Skagafirði vestanverðum. Bærinn stendur undir Mælifellshnjúk, einu þekktasta og mest áberandi fjalli Skagafjarðar. Vestan við hnjúkinn er Mælifellsdalur og þar um lá áður fjölfarin leið milli Norður- og Suðurlands, inn á Kjalveg og Stórasand.

Á meðal þekktustu presta sem þjónuðu Mælifellssókn má nefna Arngrím Jónsson lærða. Nú er á Mælifelli lítil steinkirkja, sem vígð var 1925.

Heimildir 
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.

Tenglar
Mælifellskirkja á kirkjukort.net 

Kirkjustaðir í Skagafjarðarsýslu
Skagafjarðarsýsla
Mælifellshnjúkur

Mælifellshnjúkur er fjall í vestanverðum innsveitum Skagafjarðar. Hann er 1138 metrar á hæð, gnæfir yfir öll nærliggjandi fjöll og er mjög áberandi og eitt þekktasta fjall Skagafjarðar. Sagt er að í björtu veðri sjáist á hnjúkinn úr tíu sýslum. Af honum er einnig mjög víðsýnt og er því vinsælt að ganga á hann, enda er uppgangan tiltölulega auðveld.

Hnjúksins er getið í Landnámabók, þar sem sagt er frá því að Kráku-Hreiðar Ófeigsson, landnámsmaður í Tungusveit, kaus að deyja í Mælifell. Nafnið vísar til þess að í sveitunum utan við hnjúkinn var frá alda öðli talið hádegi þegar sól var yfir honum. Hnjúkurinn hefur líka verið notaður til að spá fyrir veðri; ef þokubelti er um hann miðjan en toppurinn stendur vel upp úr er talið víst að þurrkur verði daginn eftir. Í austanverðum hnjúknum er fönn fram á sumar sem þykir líkjast hesti, séðum frá hlið. Hún minnkar svo þegar líður á sumarið og þegar hesturinn var farinn í sundur um bógana var talið að Stórisandur væri orðinn fær, en forn þjóðleið suður á Stórasand og Kjalveg lá um Mælifellsdal, vestan við hnjúkinn.

Undir hnjúknum er bærinn Mælifell, kirkjustaður og áður prestssetur.

Jakob H. Líndal rannsakaði jarðfræði Mælifellshnjúks og skrifaði grein um hana í Náttúrufræðinginn, 10. árg. 1940. Ýmsir hafa rannsakað fjallið síðar. Mælifellshnjúkur er gerður úr móbergi (kubbabergi og móbergstúffi) sem hvílir á miklu eldri basalthraunlögum. Hann hefur orðið til við gos undir þykkum ísaldarjökli á skammvinnu eldgosaskeiði sem kom upp í Skagafirði löngu eftir að aðaljarðlagastafli héraðsins hafði hlaðist upp og megin drættir landslagsins höfðu mótast. Drangey, Málmey, Þórðarhöfði og jarðmyndanir yst á Skaga urðu til á sama skeiði. Mælifellshnjúkur er talinn vera um milljón ára gamall.

Heimildir 
 Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
 Hjalti Pálsson (ritstj.): Byggðasaga Skagafjarðar II. bindi. Lýtingsstaðahreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2004. ISBN 978-9979-861-13-4

Fjöll á Íslandi
Skagafjarðarsýsla
Stórisandur

Stórisandur er landflæmi í óbyggðum norðan við Langjökul, gróðurlítið og mishæðótt. Sandurinn er í 700-800 metra hæð yfir sjávarmáli. Um hann lá fyrr á öldum Skagfirðingavegur, þjóðleið milli Norður- og Vesturlands, en oft var einfaldlega talað um að fara Stórasand. Leiðin var fremur greiðfær þótt sumstaðar lægi hún um stórgrýtt hraun og var vel vörðuð.

Þegar Stórisandur var farinn úr Skagafirði var haldið upp Mælifellsdal og yfir húnvetnsku heiðarnar, þvert á Kjalveg norðan Seyðisár. Við Sauðafell, skammt frá Kjalvegi, taka við melöldur með grunnum dölum á milli. Þær þóttu leiðigjarnar yfirferðar eins og gamall vísuhelmingur bendir til: „Átján öldur undir Sand / eru frá Sauðafelli.“ Þá tók Stórisandur við og af honum var svo komið á Arnarvatnsheiði og þaðan ýmist haldið niður með Hvítá til Borgarfjarðar eða suður Kaldadal.

Sunnan við sandinn er fjallið Krákur, sem er 1167 m á hæð og sést víða að. Grettishæð heitir strýta á sandinum og er stundum sagt að þar hafi Þorbjörn öngull grafið höfuð Grettis Ásmundarsonar.

Hálendi Íslands
Íslenskir fjallvegir
Vestur-Húnavatnssýsla
Tvídægra

Tvídægra er heiðaflæmi á milli norðanverðs Borgarfjarðarhéraðs og Vestur-Húnavatnssýslu. Arnarvatnsheiði liggur öðrum megin við hana, Holtavörðuheiði hinum megin. Heiðin er fremur flöt og víða votlend og illfær, mikið um tjarnir og vötn en lágar hæðir og holt á milli. Margar ár og lækir renna frá vötnunum á heiðinni og í flestum þerira er einhver silungsveiði.

Tvídægra skiptist í þrjár heiðar, Húksheiði vestast, þá Núpsheiði og síðan Aðalbólsheiði, og eru þær kenndar við innstu bæina í Miðfjarðardölum: Húk í Vesturárdal, Efra-Núp í Núpsdal og Aðalból í Austurárdal.

Um Tvídægru var áður fjölfarin leið en vandrötuð og lentu ferðamenn þar oft í hrakningum. Á Tvídægru urðu Heiðarvíg, sem segir frá í Heiðarvíga sögu. Þar lenti líka Kolbeinn ungi Arnórsson í hrakningum með menn sína á Sturlungaöld.

Hálendi Íslands
Íslenskir fjallvegir
Grímsá

Grímsá er bergvatnsá í Borgarfirði og rennur um Lundarreykjadal. Hún er 42 km löng með upptök í Reyðarvatni í 325 m hæð og endamark þar sem hún rennur í Hvítá.
Hún er ein af bestu laxveiðiám landsins, en þar veiddust áður margir stórlaxar, þó þeir séu nú sjaldséðir.

Laxgengur hluti Grímsár er um 32 kílómetrar en þá eru eftir um tíu kílómetrar að upptökunum í Reyðarvatni, inn af Lundarreykjadal, en það er gott bleikjuveiðivatn. Efst í Lundarreykjadal rennur þveráin Tunguá í Grímsá og er hún einnig laxgeng. Af þekktum veiðistöðum í ánni má nefna Laxfoss, fyrir neðan mynni Lundareykjardals, Strengina og Svartastokk. Laxveiði hefur verið stunduð í Grímsá frá landnámsöld en fyrst er vitað um stangaveiði þar 1862 og voru þar Englendingar á ferð. Lengi vel voru það einkum enskir veiðimenn sem veiddu í Grímsá. Við Laxá var reist glæsilegt veiðihús 1972 sem teiknað er af bandaríska arkitektinum Ernst Schwiebert og það tekið í notkun 1973.

Heimildir 
 
 

Ár á Íslandi
Borgarfjarðarsýsla
Vaðalfjöll

Vaðalfjöll eru tveir  blágrýtisgígtappar sem standa um  100 metra upp úr Þorskafjarðarheiði. Auðvelt er að ganga að fjöllunum og upp á tindana.

Heimild 
Vaðalfjöll (vestfirdir.is)

Fjöll á ÍslandiReykhólahreppur
The Spectacular Spider-Man

The Spectacular Spider-Man (ísl. Stórfenglegi köngulóarmaðurinn) eru bandarískir teiknimyndaþættir hannaðir af Greg Weisman og Victor Cook. Þættirnir voru sýndir á árunum 2008-2009. Hætt var við gerð þriðju þáttaraðarinnar vegna veseninu sem varð við kaup Disney á Marvel haustið 2009 og í staðinn verður búinn til ný þáttaröð byggð á Ultimate Spider-Man-blöðunum. Þáttunum var lýst sem blöndu af upprunalegu blöðunum, Ultimate-syrpunni og kvikmyndunum. Þeir fengur frábæra dóma frá gagngrýnendum og aðdáendum blaðanna. Þættirnir hafa ekki enn hafið sýningar á Íslandi.

Persónur og leikarar 
Peter Parker/Köngulóarmaðurinn — Unglingspiltur sem gengur í Midtown High. Eftir að hafa verið bitinn af erfðabreyttri könguló fékk Peter ofurkrafta. Hann gerðist Köngulóarmaðurinn eftir að frændi hans var myrtur af glæpamanni. Raddsettur af Josh Keaton.

Gwen Stacy — Besta vinkona Peters og er ástfangin af honum. Raddsett af Lacey Chabert.

Harry Osborn — Besti vinur Petes. Lifir í lúxuslífi hjá ríkum foreldrum en langar heitast að faðir sinni virði sig. Raddsettur af James Arnold Taylor.

Norman Osborn — Faðir Harrys. Hann á stórfyrirtækið OsCorp. Hann er dónalegur og hrokafullur vísindamaður. Hann álítur Peter betri en son sinn. Raddsettur af Alan Rachins.

May frænka — Forráðakona Peters og ekkja Bens Parkers. Veit ekki að hann er Köngulóarmaðurinn og þolir ekki þegar hann kemur seint heim. Hún reynir hvað hún getur að sjá fyrir honom. Raddsett af Deboruh Strang.

Eddie Brock/Venom — Hálfgerður stóri bróðir Peters í gegnum foreldra þeirra. Hann vinnur á rannsóknarstofa Dr. Connors. Hann verður seinna illmennið Venom. Raddsettur af Benjamin Diskin.

Mary Jane Watson — Frænka vinkonu May frænu og May vill að Peter fari með á henni á haustballið. Mary Jane segir Peter að hún sé ekki að leita eftir sambandi og þau verða góðir vinir. Raddsett af Vanessu Marshall.

J. Jonah Jameson — Skapstyggi ritsjóri Daily Bugle og hatar Köngulóarmanninn. Raddsettur af Daran Norris.

L. Thompson Lincoln/Tombstone/The Big Man of Crime — Skúrkur sem ræður yfir glæpaheimum New York-borgar. Raddsettur af Kevin Michael Richardson og Keith David (bara í fyrsta þættinum).

George Stacy — Lögregluforing og faðir Gwen. Hann telur Köngulóarmannin hetju og fattar svo hver hann er. Raddsettur af Clancy Brown.

Flash Thompson — Fyrirliði ruðningsliðsins og dýrkar að stríða Peter. Hins vegar er hann mesti aðdáandi Köngulóarmannsins. Raddsettur af Joshua LeBar.

Liz Allan — Klappstýra og ein af vinsælu stelpunum. Hún var kærasta Flash en féll síðan fyrir Peter. Raddsett af Alönnu Ubach.

Green Goblin — Ofurskúrkur sem ætlar sér að ná völdum yfir glæpaheiminum. Hann klæðist grænum brynbúning og flýgur um á svifdreka og er með graskerssprengjur. Raddsettur af Steve Blum.

Þættir 
Fyrsta þáttaröð (2008)

Önnur þáttaröð (2009)

Teiknaðir sjónvarpsþættir
Bandarískir sjónvarpsþættir
How I Met Your Mother (3. þáttaröð)

Þriðja þáttaröðin af bandaríska gmanþættinum How I Met Your Mother byrjaði 24. september 2007 og lauk þann 19. maí 2008. Þættirnir voru 20 og hver var að meðaltali 22 mín. að lengd. CBS sýndi þættina á mánudagskvöldum í Bandaríkjunum til 10. desember 2007 þegar útstendingar trufluðust vegna verkfalls handritshöfunda en þáttaröðin seri aftur 17. mars 2008. Þáttaröðin var sýnd á þriðjudagskvöldum á Stöð 2.

Söguþráður 
Robin snýr aftur úr ferð til Argentínu  með kærastanum Gael (Enrique Iglesias) og verður Ted að sætta sig við Robin er bara vinur hans. Marshall og Lily ákveða að flytja í sitt eigið húsnæði og verða ástfangin af íbúð sem þau hafa ekki efni á. Marshall kemst að því að Lily er haldin kaupæði og skuldi mikla peninga, sem kemur í veg fyrir að þau geti tekið hagstætt lán. Þrátt fyrir það geta þau keypt draumaíbúðina en komast þá að því að hún er illa staðsett og í mun verra ástandi en þau gerðu sér greinfyrir. Barney er sleginn í þriðja skiptið á þakkargjörðinni en Marshall kallar hátíðina „Slapsgiving“.

Ted segir börnunum sínum að hann hitti móður þeirra í gegum sögu af gulu regnhlífinni hennar. Hann finnur regnhlífina á klúbbi og tekur hana heim með sér eftir að hafa farið í partý á degi heilags Patreks þar sem framtíðar-konan hans var, þrátt fyrir að þau hafi ekki hist. Ted reynir að heilla Stellu (Sarah Chalke), húðsjúkdómalækni sem hann fer til vegna vandræðalegs húðflúrs. Þetta leiðir til eftirminnilegs tveggja mínútna stefnumóts, sem inniheldur samtal, kvöldmat, kvikmynd, kaffi, tvær leigubílaferðir og koss, allt á innan við tveimur mínútum. Robin sefur hjá Barney eftir að hann huggar hana eftir sambandsslit, sem leiðir til þess að Ted vill ekki vera vinur hans lengur. Eftir það ákveður Ted að vera ekki vinur Barneys lengur. Á meðan fer ókunnug kona að eyðileggja tilraunir Barneys til að næla í stelpur. Það reynist var Abby (Britney Spears), ritari Stellu, en hún er fúl út í hann fyrir að hafa ekki hringt í hana eftir að þau sváfu saman.

Í lokaþættinum, eftir að Ted og Barney lenda hvort í sínu bílslysinu og lenda á spítala, endurnýja þeir vináttuna. Það kemur í ljós að Barney ber miklar tilfinningar til Robin og Ted biður Stellu að giftast sér.

Aðalleikarar
 Josh Radnor sem Ted Mosby
 Jason Segel sem Marshall Eriksen
 Cobie Smulders sem Robin Scherbatsky
 Neil Patrick Harris sem Barney Stinson
 Alyson Hannigan sem Lily Aldrin
 Bob Saget sem framtíðar-Ted (aðeins rödd)

Gestaleikarar
 Lyndsy Fonseca sem framtíðardóttir (2005-)
 David Henrie sem framtíðarsonur (2005-)
 Marshall Manesh sem Ranjit (2005-)
 Joe Nieves sem Carl, eigandi MacLarens barsins (2005-)
 Charlene Amoia sem þjónustustúlkan Wendy (2005-)
 David Burtka sem Scooter (2005-)
 Joe Manganiello sem Brad (2006-)
 Bryan Callen sem Bilson (2006-)
 Sarah Chalke sem Stella
 Britney Spears sem Abby
 John Cho sem Jefferson Coatsworth

Þættir

Heimildir

How I Met Your Mother
Norðurfrísnesku eyjarnar

Norðurfrísnesku eyjarnar er eyjaklasi í Norðursjó meðfram þýsku og dönsku ströndunum. Eyjaklasinn er í Vaðhafinu nyrst í Þýskalandi og teygir sig allt til dönsku borgarinnar Esbjerg. Margar eyjanna eru álitlega stórar og eru í byggð. Sumir vilja meina að dönsku eyjarnar tilheyri ekki Norðurfrísnesku eyjunum, heldur séu eigin eyjaklasi. Jarðfræðilega og sögulega eru þær þó af sama meiði.

Jarðfræði 
Langflestar eyjarnar voru áður fyrr miklu stærri og voru að hluta tengdar meginlandinu. En stormar og straumar hafa brotið af eyjunum, þannig að með tímanum hafa þær minnkað og í flestum tilfellum fjarlægst meginlandið. Nokkrar eyjar hafa klofnað í miklum flóðum. Það á við um eyjarnar Nordstrand og Pellworm, en þær voru ein eyja til 1634 er óveður mikið (Burchardi-flóðið) braut þær í sundur. Í dag er Nordstrand orðin landföst. Enn í dag eiga sér stað breytingar á eyjunum. Þær eiga það til að brotna meira niður en einnig að stækka, eftir því sem við á hverju sinni. Örfáar eyjar eru aðeins sandrif og eru ekki í byggð. Eyjan Amrum fyrir sunnan Sylt er nær eingöngu gerð úr sandi og er reyndar stærsta rif Þýskalands. Þar búa samt um níu þúsund manns.

Samgöngur 

Siglt er út í flestar eyjar með bátum og ferjum. Sökum þess hve Vaðhafið er grunnt er það þó erfiðleikum háð. Búið er að tengja nokkrar eyjar, svo sem Oland og Langeness, með smáteinum sem handknúin lest fer eftir. Eyjan Sylt er tengd meginlandinu með járnbrautarbrú. Hægt er að stíga upp í lestina í bænum Klanxbüll en bílar eru aðeins settir á lestina í Hamborg. Eingöngu danska eyjan Rømø er tengd með bílabrú frá meginlandinu. Í fjöru myndast víðáttumiklar leirur í kringum eyjarnar (Watten á þýsku). Við þær aðstæður er hægt að komast fótgangandi í margar eyjar. Slíkt er hins vegar hættulegt sökum fjarlægðar og sökum þess að það flæðir hratt að. Mælt er með að göngur um leirurnar séu eingöngu í fylgd með vönum leiðsögumönnum.

Saga 
Upphaflega bjuggu frísar á eyjunum. Þeir lutu Danakonungi í gegnum aldirnar. Eyjarnar urðu síðan hluti af hertogadæminu Slésvík. En Bismarck hrifsaði Slésvík til sín í dansk-þýska stríðinu 1864 og urðu þær því eign Prússlands. Í atkvæðagreiðslu íbúa Slésvíkur 1920 kusu íbúar Rømø að sameinast Danmörku á ný og er eyjan því dönsk í dag. Allar eyjar þar fyrir sunnan eru hins vegar þýskar. Reyndar er norðuroddi eyjarinnar Sylt einnig nyrsti oddi Þýskalands.

Listi eyjanna 
Eftirfarandi listi yfir Norðurfrísnesku eyjanna tekur aðeins fyrir byggðar eyjar. Eyjarnar eru taldar frá norðri til suðurs.

Danskar eyjar:

Þýskar eyjar:

Heimildir 
 

Norðurfrísnesku eyjarnar
Eyjar við Þýskaland
Hraun í Fljótum

Hraun í Fljótum er bær í Fljótum í Skagafirði, ysti bær í héraðinu að austan. Ysti bærinn í vestanverðri Skagafjarðarsýslu, yst á Skaga, heitir einnig Hraun en sá er munur að þar er nafnið í eintölu en hér er það haft í fleirtölu. Bæirnir liggja álíka norðarlega en Hraun á Skaga þó aðeins utar.

Frá Hraunum er góð útsýn um Fljótin og yfir Skagafjörð. Bærinn stendur í brekku fyrir ofan Miklavatn og milli þess og sjávar er langur grandi sem kallast Hraunamöl. Þaðan var útræði áður fyrr. Norðan við hana er vik er nefnist Hraunakrókur. Þar var drepinn hvítabjörn sem gekk á land á Hraunum árið 1870. Þjóðleiðin til Siglufjarðar lá og liggur enn framhjá Hraunum — áður upp Hraunadal um Siglufjarðarskarð en nú um Almenninga og Strákagöng — og þar var því mjög gestkvæmt fyrr á tíð. Seint á 19. öld var komið þar á fót verslun sem síðar fluttist þó til Haganesvíkur.

Á Hraunum var löngum stórbýli, enda fylgja jörðinni ýmis hlunnindi, svo sem veiði í Miklavatni og æðarvarp. Einna þekktastur Hraunabænda á síðari öldum er Einar Baldvin Guðmundsson (1841-1910), alþingismaður og kaupmaður. Hann var þríkvæntur og átti fjölda barna og kallast afkomendur hans Hraunaætt.

Fljót í Skagafirði
Íslenskir bæir
Skagafjarðarsýsla
Steinn Steinsen

Steinn Steinsen Moritzsson (20. júní 1891 - 19. febrúar 1981) var bæjarstjóri á Akureyri á árunum 1934-1958.  Hann hefur verið bæjarstjóri lengst allra á Akureyri, þ.e. í 24 ár. Steinn var byggingarverkfræðingur að mennt.

Bæjarstjórar Akureyrar
Fellsströnd

Fellsströnd er sveit í Dalasýslu. Hún tekur við utan við Hvammssveit og eru sveitarmörkin um Hólsá en ströndin nær út að Klofningi, þar sem Skarðsströnd tekur við. Þar er allmikil skógrækt. Margar jarðir í sveitinni eru nú komnar í eyði.

Innsti bær sem nú er í byggð á Fellsströnd er Breiðabólstaður. Þar hefur sama ættin búið frá miðri 18. öld. Þaðan var Friðjón Þórðarson ráðherra. Nokkru utar er eyðibýlið Skógar og þaðan er nær samfellt skóglendi út að Staðarfelli, kirkjustað og fornu höfuðbóli á ströndinni, þar sem höfðingjar sátu löngum. Einn hinna fyrstu var Þórður Gilsson, faðir Hvamm-Sturlu. Af síðari alda bændum á Staðarfelli er Bogi Benediktsson fræðimaður einna þekktastur og seint á 19. öld var Hannes Hafstein þar um tíma. Seinna var húsmæðraskóli á Staðarfelli en nú er þar starfsemi á vegum SÁÁ.

Við Ytrafellsmúla breikkar undirlendið og margar eyjar eru fyrir landi. Flekkudalur og Galtardalur ganga inn á milli fjallanna. Þar er svokölluð Efribyggð. Í landi eyðijarðarinnar Ytrafells er eitthvert mesta skóglendi sýslunnar. Landnámsjörð Kjallaks gamla, Kjallaksstaðir, er vestan Kjallaksstaðaár og síðan tekur við Vogur, sem Bjarni Jónsson frá Vogi kenndi sig við. Þar er minnisvarði um hann.

Utarlega á Fellsströnd er Arnarbæli, sem þótti ein besta jörð landsins fyrr á öldum. Vestan Arnarbælis er Dagverðarnes,sem nú er í eyði. Þar nær Dalasýsla lengst til vesturs, að eyjunum frátöldum. Klofningsfjall er yst á nesinu. Fram af því er klofinn klettastapi, Klofningur. Sprengt var úr honum miðjum þegar vegurinn var lagður. Um hann eru mörkin milli Fellsstrandar og Skarðsstrandar.

Heimildir 
 

Dalasýsla
Skarðsströnd

Skarðsströnd er sveit í Dalasýslu, sem er á milli Hvammsfjarðar og Gilsfjarðar. Mörkin milli Fellsstrandar og Skarðsstrandar eru um Klofning, klettarana fram af Klofningsfjalli, sem skilur á milli sveitanna. Skarðsströnd nær svo inn að Fagradalsá, en þar tekur Saurbærinn við.

Nokkuð breitt undirlendi er frá Klofningi að Skarði á Skarðsströnd en þar eru margir bæir farnir í eyði þótt landið sé vel gróið og búsældarlegt. Ballará er þó enn í byggð. Þar bjó meðal annars Pétur Einarsson, sem skrifaði Ballarárannál. Seinna bjó þar séra Eggert Jónsson, sem sumir telja að hafi að hluta verið fyrirmyndin að séra Sigvalda í Manni og konu eftir Jón Thoroddsen. 

Helsta höfuðból á Skarðsströnd og raunar eitt helsta höfuðból landsins fyrr á öldum er Skarð. Þar hefur sama ættin búið frá 11. öld og jafnvel allt frá landnámsöld. Margir þekktir einstaklingar af ætt Skarðverja hafa búið á Skarði og þekktust allra kannski Ólöf ríka Loftsdóttir, sem bjó á Skarði á 15. öld. Kirkja er á Skarði og átti hún áður margt góðra gripa en nu er fátt eftir nema altaristafla sem sagt er að Ólöf hafi gefið. Tvær frægar skinnbækur eru líka kenndar við Skarð. Í Skarðsstöð, hinni fornu höfn Skarðverja, er smábátahöfn og er þar nokkur útgerð, ekki síst á grásleppu. Þar var fyrsta fasta verslun í Dalasýslu og hófst 1890.

Nokkru innar á ströndinni er höfuðbólið Búðardalur, sem ekki má rugla saman við kauptúnið Búðardal við Hvammsfjörð. Þekktastur bænda í Búðardal er Magnús Ketilsson sýslumaður, sem stundaði þar merkar jarðyrkjutilraunir á 18. öld og skrifaði fjölda fræðirita. 

Innst á Skarðsströnd eru svo bæirnir Ytri- og Innri-Fagridalur. Í Ytri-Fagradal er nú unnið að sauðfjárræktarverkefni sem felst í því að ala lömb á hvönn, sem þykir skila sér í bragðinu af kjötinu.

Heimildir  
 * 

Dalasýsla
Skarðsströnd
Hálfdan Narfason

Hálfdan Narfason (d. 1568) var prestur í Felli í Sléttuhlíð í Skagafirði á 16. öld. Hann var talinn rammgöldróttur og eru til um hann ýmsar þjóðsögur en hin þekktasta segir frá því þegar hann reyndi að sækja húsfreyjuna í Málmey í tröllaheldur.

Hálfdan var bróðursonur Einars Benediktssonar, ábóta í Munkaþverárklaustri, en ætt hans er annars óþekkt. Hann var orðinn prestur á Hólum í Hjaltadal 1507 en var síðar mjög lengi prestur á Felli, allt til dauðadags. Fátt er vitað um hann með vissu en um hann og galdrakunnáttu hans hafa þó spunnist margar sögur. Flestar segja þær frá smáatvikum eða meinlausum glettum, eða þá að séra Hálfdan notar kunnáttu sína öðrum til hjálpar, enda var hann kenndur við hvítagaldur en ekki svartagaldur.

Þekktust er sagan af því þegar bóndinn í Málmey leitaði til Hálfdanar eftir að kona hans hvarf á aðfangadag á tuttugasta og fyrsta vetri þeirra í eynni en enginn mátti búa lengur en tuttugu ár þar (sumir segja nítján). Hálfdan sagðist ekki geta náð konunni aftur en fékkst þó til að reyna. Settust þeir hann og bóndinn þá á gráan hest sem stóð við kirkjugarðinn á Felli og þaut hesturinn á ógnarhraða eftir sjónum út fyrir Dalatá og Siglunes. Í eitt skipti var eins og hesturinn hrasaði og bóndinn rak upp óp en Hálfdan sagði: „Þar skriplaði á skötu og haltu kjafti“.

Þeir héldu áfram þar til komið var undir Hvanndalabjarg (aðrir segja Ólafsfjarðarmúla), þar sem presturinn knúði dyra á bjarginu og komu þá út tvær konur og leiddu Málmeyjarhúsfreyju á milli sín, en hún var orðin „næsta torkennileg og ólík því, sem hún var áður, þrútin og blá að yfirlit og hin tröllslegasta; krossmark var í enni konunnar með réttum holdslit“. Bóndanum varð svo mikið um að hann vildi ekkert við konu sína tala og hurfu þeir frá við svo búið.

Heimildir 
 
 

Íslenskir galdramenn
Íslenskir prestar
Skagafjarðarsýsla
Glerhallavík

Glerhallavík er vík undir hömrum Tindastóls á Reykjaströnd við Skagafjörð, norðan Reykja.  Hún er þekkt vegna glerhalla sem voru þar í fjörunni en það eru holufyllingar úr kvarsi sem hafa losnað úr berginu og slípast í brimi í fjörunni. Steinataka í Glerhallavík er bönnuð nema með leyfi landeigenda.

Tengill 

Reykjaströnd
Skagafjörður