alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Josquin Des Prez

Josquin Des Prez (u.þ.b. 1450 til 1455 - 27. ágúst 1521) var fransk- flæmskt tónskáld á endurreisnartímanum. Hann var frægasta evrópska tónskáldið á milli Guillaume Dufay og Palestrina og er vanalega talinn mikilvægur í tengslum við niðurlenska skólann. Vinsældir hans stöfuðu ekki aðeins af því að hann var eitt mest menntaða, hæfileikaríkasta og frumlegasta tónskáld síns tíma, en vegna þess hversu hæfileikaríkur hann var í því að sameina hinar ýmsu vinsælu tónsmíðaaðferðir síns tíma. Hann samdi aðallega trúarlega tónlist, en þó nokkuð af chansonum sem sumir eru enn sungnir reglulega í dag.

Endurreisnartónskáld
Frönsk- flæmsk tónskáld
Fólk dáið árið 1521
Phil Selway

Philip „Phil" James Selway (fæddur 23. maí, 1967 í Abingdon, Oxfordshire, Englandi) er trommari hljómsveitarinnar Radiohead. Hárnákvæm taktfesta hans og fjölbreytni í trommuleik hefur gefið hljómsveitinni sinn einstaka hljómblæ. 

Philip er ári eldri en hinir meðlimir hljómsveitarinnar að frátöldum Jonny Greenwood sem er fjórum árum yngri en Phil. Philip, eða Phil eins og hann er oftast kallaður, gekk í sveitina eftir að frumstæð trommuvél þeirra bilaði og þeir höfðu ekki efni á nýrri. Áður en Radiohead nutu velgengni lærði Phil ensku og sögu við Liverpool Polytechnic. Hann hafði farið á hljómleikaferðalög með ýmsum tónlistarmönnum og unnið sem enskukennari að auki. Phil á eiginkonu, Kate, og þrjá syni: Leo, Jamie og Patrick (sem Kid A, Amnesiac og Hail to the Thief voru tileinkaðir í sömu röð)

Verkefni utan hljómsveitarinnar 
Ólíkt félögum hans í Radiohead, Thom Yorke og Jonny Greenwood, hefur Phil ekki unnið mikið við tónlist utan hljómsveitarinnar. Samt sem áður hefur hann á undanförnum árum orðið virkari í samvinnu við aðra listamenn. Hann hefur verið í samstarfi við The Samaritans sem styrktarmaður og félagi í mörg ár. Phil hefur einnig komið fram með Dive Dive í mars 2005 og leikið í kvikmyndinni Harry Potter and the Goblet of Fire sem meðlimur í hljómsveitinni The Wyrd Sisters ásamt félaga sínum í Radiohead Jonny Greenwood og Jarvis Cocker söngvara Pulp

Tenglar 
 Radiohead.com
 The Phillovers - aðdáendaklúbbur Phil Selway

Breskir tónlistarmenn
Karlkyn (málfræði)

Karlkyn  er í málfræði eitt af þremur kynjum fallorða.

Tengt efni 
 Hvorugkyn
 Kvenkyn

Tengill

Málfræði
Kvenkyn (málfræði)

Kvenkyn  er í málfræði eitt af þremur kynjum fallorða.

Listi yfir kvenkyns nafnorð sem enda -ur 
 brúður
 landvættur 
 langreyður
 sandreyður
 steypireyður
 stólbrúður
 svanbrúður
 unnur (í merkingunni alda, bylgja, sjór)

Tengt efni
 Hvorugkyn
 Karlkyn

Tengill

Málfræði
Hvorugkyn

Hvorugkyn  er í málfræði eitt af þremur kynjum fallorða.

Góð leið til að vita hvort orð sé hvorugkyn er að setja mitt fyrir aftan orðið. Til dæmis „húsið mitt“.

Tengt efni 
 Karlkyn
 Kvenkyn

Tengill 

Málfræði
Fáni Danmerkur

Þjóðfáni Dana, kallaður Dannebrog, og fyrrverandi fáni Íslendinga, er rauður fáni með hvítum krossi sem nær út í jaðra fánans.

Hönnun krossfána Dana var síðar höfð að leiðarljósi þegar fánar Svíþjóðar, Noregs, Finlands og Íslands voru hannaðir. Á tíma Kalmarsambandsins var danski fáninn einnig fáni Noregs allt fram til 1821 með smávægilegum breytingum og fáni Íslands allt fram til 1913 þegar Íslendingar vildu fá nýjan fána, helst bláan með hvítum krossi, sem kallaður hefur verið Hvítbláinn. Nýr íslenskur fáni var samt ekki samþykktur opinberlega fyrr en 17. júní 1944. Danski fáninn er elstur allra þjóðfána sem nú eru í notkun. Saga hans er rakin allt aftur til 14. aldar. Litirnir á danska fánanum tákna eld og frið.

Sjá einnig 
 Dannebrogsorðan

Danmörk
Danmörk
A

A (borið fram a) er fyrsti bókstafur fönikísks stafrófsins svo og flestra afkomenda þess, til að mynda þess latneska. A var þó ekki sérhljóði eins og í hinu víðnotaða latneska stafrófi, heldur tákn fyrir öndun. Þegar Grikkir tóku upp skrifmál breyttist þetta því að hljóðið hentaði ekki hljóðum grískrar tungu.

Bókstafurinn A þróaðist líklegast út frá híeróglýfum Egypta eða frum-semíska stafrófinu.

Ýmsar merkingar bókstafsins 
 Í eðlisfræði,
 A er tákn fyrir amper.
 Í stjörnufræði,
 A stendur fyrir uppgötvanir gerðar á bilinu 1.-15. janúar, þ.e.a.s. bráðabirgðanöfn loftsteina og halastjarna eru samsett úr tölum og bókstöfum sem gefa til kynna hvenær þær fundust.
 a er oft notað til að tákna hálfan langás sporbrautar.
 Í lífefnafræði er A notað sem tákn fyrir alanín og adenósín.
 A er tákn fyrir stærð brjóstahaldara.
 A getur verið skammstöfun fyrir mánuðinn apríl.
 Í tónlist er A nóta.
 Í tölvunarfræði,
 <a> er merkið fyrir tengla í HTML.
 A er notað til sem einkunn, t.d. í skólum, þar sem A er hæsta einkunnin og F sú lægsta.
 A er notað til að tákna venjulega stærð rafhlaðna.
 A var 13. breiðskífa Jethro Tull.

Latneskt stafróf
Megumi Tachikawa

Megumi Tachikawa (japanska: 立川 恵 Tachikawa Megumi, fædd 22. febrúar) er mangaka sem þekkt er fyrir myndasögur eins og Saint Tail, Dream Saga og Cyber Idol Mink. Fyrsta birta verk hennar var sagan 16-sai no Tiara, árið 1992.

Verk 
 16-sai no Tiara (16歳のティアラ)
 Hot Typhoon (熱烈台風娘, lesið ホットタイフーン Hotto Taifūn)
 Yumekui Annainin (夢食案内人)
 Saint Tail (怪盗セイント・テール Kaitō Saint Tail)
 Dream Saga (夢幻伝説 タカマガハラ Mugen Densetsu Takamagahara, Undirtitill: Dream Saga)
 Mink (電脳少女☆Mink Dennō Shōjo Mink)

Mangaka
Japanar
Stöðuvatn

Stöðuvatn eða einfaldlega vatn (oft notað í fleirtöluforminu vötn) er samansafn vatns í landslagi sem algjörlega er umkringt af landi. Flest stöðuvötn í heiminum innihalda ósalt vatn (ferskvatn). Jafnan er jafnvægi milli inn- og úrrennslis þó svo hæð yfirborðs geti sveiflast til t.d. eftir árferði. Inn- og úrrennsli er oftast í formi lækja eða áa. Stundum getur þó runnið í og úr vötnum neðanjarðar. 

Ef vatn nær mikilli stærð er talað um innhaf.

Vötn á Íslandi 

Stærri vötn á Íslandi eru til dæmis;
 Hálslón - uppistöðulón Kárahnjúkavirkjunar.
 Hvalvatn 
 Hvítárvatn
 Jökulsárlón
 Kleifarvatn
 Langisjór
 Laugarvatn
 Mývatn
 Þingvallavatn - stærsta náttúrulega vatn á Íslandi
 Þórisvatn - nú stærsta vatn á Íslandi, stækkaði er það varð uppistöðulón nokkurra virkjana á Þjórsársvæðinu.
 Öskjuvatn

Stærstu vötn eftir heimsálfum 

 Afríka - Viktoríuvatn, sem einnig er stærsta ferskvatn í heiminum, en það er eitt af Stóru vötnunum í Afríku.
 Antartíka - Vostokvatn (undir jökli)
 Asía - Kaspíahaf, einnig stærsta vatn í heiminum, en það er salt.
 Ástralía - Eyrevatn
 Evrópa - Ladogavatn, í norðvesturhluta Rússlands.
 Norður-Ameríka - Miklavatn
 Suður-Ameríka - Titikakavatn á landamærum Perú og Bólivíu, en það er einnig hæsta (3821 m.y.s.) vatn í heiminum sem fært er skipum.

Landafræðihugtök
Massamiðja

Massamiðja eða þyngdarpunktur er sá punktur í agnakerfi, sem hegðar sér að ýmsu leyti eins og miðja heilsteypts massa. Massamiðjan ræðst af massa og staðsetningu agna í kerfinu og lögun kerfisins.

Skilgreining 
Massmiðja  agnakerfis er skilgreind sem vegið meðaltal margfeldis staðsetningar  og massa, :

Ef massadreifing er samfelld með massaþéttleika  og heildarmassa , þá fæst:
 
þar sem notast var við breytuskiptin dm = ρ dV í síðast heildinu.

Eðlisfræði
Aflfræði

ar:مركز ثقل
fr:Barycentre (physique)
Glæpur

Glæpur er gamalt íslenskt orð sem finna má í elstu textum og hefur ekki endilega neina lagalega skýrskotun og þýðir einfaldlega illvirki. Orðið er leitt af glópur sbr. að láta glepjast.

 

cs:Zločin
Urusei Yatsura

Urusei Yatsura (jap. うる星やつら) eða Lum: Urusei Yatsura og The Return of Lum: Urusei Yatsura er manga eftir Rumiko Takahashi. Það birtist 1978-1987 og var einnig gerð Anime-sería sem var sýnd 1981-1986. Einnig voru gerðir nokkrir tölvuleikir milli 1987 og 2005.

Persónur 
 Ataru Moroboshi (jap. 諸星あたる) er aðalpersónan og rosaperri. Hann er mjög óheppinn því hann fæddist á föstudegi þrettánda. Geimvera með nafninu Lum er ástfangin af honum og eltir hann hvert sem hann fer. Hann elskar hana en viðurkennir það aldrei. Í stað þess eltir hann aðrar stelpur eins og Shinobu og Sakura.
 Lum Invader (jap. ラム) er geimveruprinsessa, sem getur flogið og gefið eldingar frá sér. Hún er ástfangin af Ataru þó að hann sé á eftir öðrum stelpum. Hún reiðist mjög fljótt og er hættulegt að vera nálægt henni þegar það gerist.
 Shinobu Miyake (jap. 三宅しのぶ) er í sama bekk og Ataru. Hann er skotinn í henni en hún elskar Mendou. Þegar hún reiðist fjúka borð og aðrir stórir hlutir í gegnum stofuna.
 Shuutaro Mendou (jap. 面堂終太郎) á mjög ríka fjölskyldu. Hann er einnig í sama bekk og Ataru og Shinobu. Ávallt eru margar stelpur skotnar í honum og er Shinobu engin undantekning. En hann hefur bara áhuga á Lum. Mendou er hryllilega hræddur við myrkrið nema þegar falleg stelpa er að horfa á hann.
 Jariten (jap. ジャリテン) eða Ten er litli frændi Lumar. Hann getur líka flogið og hann spúir eld. Hann býr hjá Ataru og Lum og reynir stöðugt að sannfæra Lum að gefast upp á Ataru því að hann er óverðugur.
 Sakuranbo (jap. 錯乱坊) eða Cherry er eldgamall búddamunkur sem birtist alltaf þegar síst er búist við honum. Cherry reynir að verja Ataru frá óheppni sinni gegn vilja hanns. Hann hefur ótrulega matarlist og notar öll tækifæri til að fá ókeypis mat.
 Sakura (jap. サクラ) er frænka Cherrys. Hún er skólalæknir í skóla Atarus og hún er einnig Miko í shinto musteri. Ataru og margir aðrir strákar skólans eru skotnir í henni því að hún er ung og falleg kona. Eins og frændi hennar er hún með mikinn andlegan kraft og góða matarlist.

Söguþráðurinn 
Sagan fjallar aðallega um Ataru og Lum og fullt af óhöppum. Ataru bað Lum óvart að giftast sér og varð hún þá ástfangin af honum. En hann missti áhuga á henni og hélt áfram að elta aðrar stelpur. En Lum varð mjög afbrigðissöm og refsar honum með eldingum. Nú býr Lum hjá fjölskyldu hans Atarus og einnig býr Ten hjá þeim. Þeir Ataru og Ten rífast stöðugt og leggja herbergið hans í rúst. Þegar Mendou, ríkasti strákur Japans, kemur fyrst í skólann fær hann óvart borð í hausinn, kastað af Shinobu sem var í reiðiskasti og verður hún strax skotin í honum. En hann hefur bara áhuga á Lum. Hann og Ataru verða mestu fjandmenni vegna ástar Mendou til Lumar og ást hennar til Ataru. Allt verður enn flóknara þegar fleiri persónur bætast við. Þá lítur þetta einhvern veginn svona út: Lum elskar Ataru. Ataru elskar Shinobu og Sakura. Sakura elskar Tsubame. Shinobu elskar Mendou. Mendou elskar Lum. Rei elskar Lum og svo framvegis...
Sagan er byggð á mörgum litlum smásögum með litlu samhengi. Í þeim birtast oft skrýtnar geimverur og ógnarlegar ófreskjur. Urusei Yatsura fjallar í stuttu máli um ást, óheppni, furðulegar verur og ómögulega atburði.

Anime
Manga
G.E. Moore

George Edward Moore, venjulega þekktur sem G.E. Moore, (4. nóvember 1873 – 24. október 1958) var áhrifamikill enskur heimspekingur sem var menntaður og kenndi síðar við Cambridge-háskóla. Hann var, ásamt Bertrand Russell, Ludwig Wittgenstein og (á undan þeim) Gottlob Frege, einn af upphafsmönnum rökgreiningarheimspekinnar.

Moore er þekktastur fyrir vörn sína fyrir heilbrigðri skynsemi, fyrir siðfræði sína, og fyrir þverstæðu sem nefnd er eftir honum. Margir heimspekingar dáðust að honum og hann hafði þónokkur áhrif en er nú á dögum lítt þekktur utan fræðilegrar heimspeki. Ritgerðir Moores eru rómaðar fyrir skýrleika. Meðal frægustu rita hans eru bókin Lögmál siðfræðinnar (Principia Ethica) og ritgerðirnar „Afsönnun hughyggjunnar“ („The Refutation of Idealism“), „Til varnar heilbrigðri skynsemi“ („A Defence of Common Sense“) og „Sönnun á tilvist hins ytra heims“ („A Proof of the External World“).

G.E. Moore lést 24. október 1958. Skáldið Nicholas Moore og tónskáldið Timothy Moore voru synir hans. Moore var mikilvægur meðlimur í leynisamtökunum Cambridge-postulunum.

Heimild

Frekari fróðleikur 
 Levy, Paul, Moore: G.E. Moore and the Cambridge Apostles (1979).

Tenglar

Tengt efni 
 Heimspeki heilbrigðrar skynsemi
 Bertrand Russell

Moore, G.E
Moore, G.E
Moore, G.E.
Moore, G.E.
Moore, G.E.
Moore, G.E.
Moore, G.E.
Moore, G.E.
Sonic Youth

Sonic Youth er rokk-hljómsveit frá New York-borg í New York-fylki í Bandaríkjunum. Sonic Youth byrjaði að spila árið 1981.

Meðlimir 
 Thurston Moore - Gítar og Söngur
 Lee Ranaldo - Gítar og Söngur
 Kim Gordon - Bassi og Söngur
 Steve Shelley - Trommur

Fyrrum meðlimir 
 Bob Bert - Trommur
 Richard Edson - Trommur
 Jim O'Rourke - Gítar
 Jim Sclavunos - Trommur

Útgefið efni
 Sonic Youth EP, 1982
 Confusion Is Sex (1983) 
 Bad Moon Rising (1985)
 Made in USA (1986)
 EVOL (1986)
 Sister (1987)
 Daydream Nation (1988)
 Goo (1990)
 Dirty (1992)
 Experimental Jet Set, Trash & No Star (1994)
 Washing Machine (1995)
 Live in Holland 12/27/83 (1995)
 A Thousand Leaves (1998)
 Goodbye 20th Century (1999)
 NYC Ghosts & Flowers (2000)
 SYR 5 (2000)
 SYR 6 (2002)
 Murray Street (2002)
 Dirty Deluxe Edition (2003)
 Live at the Royal Albert Hall (2003)
 Sonic Nurse (2004)
 Rather Ripped (2006)
 The Eternal (2009)

Bandarískar rokkhljómsveitir
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2006

Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2006 voru haldnar 27. maí 2006 en framboðsfrestur rann út 6. maí. Kosið var til sveitarstjórnar í 79 sveitarfélögum, þar af 60 með listakosningu og 19 með óbundinni kosningu. Sjálfkjörið var í tveimur sveitarfélögum, Breiðdalshreppi og Tjörneshreppi, þar sem einungis einn listi bauð fram á hvorum stað.

Óbundin kosning fór fram í sveitarfélögunum Skorradalshreppi, Helgafellssveit, Eyja- og Miklaholtshreppi, Reykhólahreppi, Súðavíkurhreppi, Árneshreppi, Kaldrananeshreppi, Skagabyggð, Akrahreppi, Grímseyjarhreppi, Hörgárbyggð, Svalbarðsstrandarhreppi, Grýtubakkahreppi, Skútustaðahreppi og Svalbarðshreppi, þannig að í þessum sveitarfélögum voru allir kjósendur í framboði sem ekki höfðu skorast undan endurkjöri, en það geta þeir einir, sem sátu í sveitarstjórn á síðasta kjörtímabili.

216.191 manns voru á kjörskrá fyrir kosningarnar, eða 5,5% fleiri en í kosningunum 2002, þar af voru 4.468 erlendir ríkisborgarar. 

Kosningarnar voru athyglisverðar að því leyti að landsmálaflokkarnir buðu nú fram undir eigin nafni á fleiri stöðum en áður. Í Reykjavík buðu Vinstri hreyfingin - grænt framboð, Framsóknarflokkurinn og Samfylkingin nú fram sitt í hvoru lagi, en höfðu áður boðið þrisvar fram saman undir merkjum Reykjavíkurlista. Af landsmálaflokkunum voru það einkum Vinstri-grænir og Frjálslyndi flokkurinn sem bættu nokkuð við sig fylgi og fengu fulltrúa á stöðum þar sem þeir höfðu engan fyrir.

Niðurstöður eftir listum

Niðurstöður eftir sveitarfélögum

Heimildir
 Hagtíðindi 2005:1 (ýmis tölfræði um sveitarstjórnarkosningarnar 2002)

Tenglar
 Kosningavefur félagsmálaráðuneytisins
 Kosningavefur RÚV
 Kosningavefur Vísis.is
   Kosningasaga

Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi
2006
Limp Bizkit

Limp Bizkit er bandarísk rapp/rokk hljómsveit. Hljómsveitin var mynduð 1995 og meðlimir hennar eru Fred Durst söngvari, Wes Borland gítarleikari, Sam Rivers bassaleikari, John Otto trommari og DJ Letal.

Útgefið efni 
 1997: Three Dollar Bills, Y'all$
 1999: Significant Other
 2000: Chocolate Starfish and the Hot Dog Flavored Water
 2001: New Old Songs
 2003: Results May Vary
 2005: The Unquestionable Truth (Part 1)
 2005: Greatest HitX
 2008: Collected
 2008: Rock im Park 2013
 2011: Gold Cobra
 2021: Still Sucks

Tenglar 
 Heimasíða hljómsveitarinnar 

Bandarískar hljómsveitir
Haf

Sjá einnig Hafið.
Haf eða sjór er samfelld vatnslausn sem þekur meirihluta yfirborðs jarðar eða 71%. Selta sjávar er um 3,5%, mestmegnis vegna borðsalts (natríumklóríðs). Talið er að allt líf hafi hafist í vatni en sumar lífverur byrjuðu síðar að færa sig upp á yfirborðið og af þeim er talið að líf á yfirborðinu sé komið. Sjór er samt ennþá heimkynni allflestra lífvera á jörðinni en þar má t.d. finna spendýr svo sem hvali og seli og aragrúa fiska og margt fleira. Um 60-70% súrefnis verður til fyrir tilstilli ljóstillífunar í plöntusvifi og þara sem finna má í hafinu.

Sjórinn hagar sér að mörgu leyti eins og andrúmsloft jarðar, hreyfingar og breytingar í loftslagi og höfum eru afar tengd. Vindar valda hreyfingu á hafinu og í þeim myndast hafstraumar. Öldurnar sem myndast vegna þessara hreyfinga spila stóran þátt í mótun jarðar, þ.e. þegar öldur brotna á ströndum brjóta þær niður berg o.s.frv. Veðurbreytingar eru meiri og ofsafengnari yfir hafi en á landi þar sem hitabreytingar eru örari. Annað afl sem hefur mikil áhrif á höfin er aðdráttarafl tungls og sólar, en áhrif þess veldur svokölluðum sjávarföllum.

Sjónum er venjulega skipt í fimm úthöf, þ.e. Atlantshaf, Kyrrahaf, Indlandshaf, Norður-Íshaf og Suður-Íshaf en þau skiptast síðan í minni flóa og höf. Þar sem höfin mæta eyjaklösum og meginlöndum verða til jaðarhöf og innhöf. Minni hlutar hafs þar sem það mætir landi eru kallaðir sjór, sund, vík, vogur, flói og fjörður. Manngerðir skipaskurðir, eins og Súesskurðurinn og Panamaskurðurinn, eru gerðir til að tengja saman hafsvæði.

Ísland liggur á mörkum þriggja hafa: Grænlandshafs, Íslandshafs og Noregshafs.

Tengt efni 
 Á (landslagsþáttur)
 Jarðfræði

Tenglar 
 

 
Haffræði
Framtíð

Þessi grein fjallar um framtíðina í almennum skilningi. Til að sjá málfræðihugtakið má skoða framtíð í málfræði.
Framtíðin er hugtak sem haft er um ókomna tíð, það sem gerist í framtíðinni á eftir að gerast. Í þessum skilningi er framtíðin andstæða fortíðarinnar og nútíðarinnar.

Tengt efni 
 Eilífðarhyggja
 Nútíðarhyggja
 Tíð
 Tími
Tilleiðsla

Tilleiðsla eða aðleiðsla er röksemdafærsla þar sem alhæft er út frá takmörkuðum vitnisburði. Í tilleiðslu styðja forsendurnar niðurstöðuna en tryggja hana ekki.

Dæmi um tilleiðslu 
Eftirfarandi er dæmi um tilleiðslu:

 Allar krákur sem hafa sést eru svartar.
 Þar af leiðandi
 eru allar krákur svartar.''

Dæmið sýnir glögglega eðli tilleiðslu: dregin er almenn ályktun út frá hinu einstaka. En þar sem ályktað er út fyrir forsendurnar er niðurstaðan ekki örugg. Ef við erum ekki viss um að hafa séð hverja einustu kráku í heiminum – sem er ómögulegt í framkvæmd – þá er alltaf mögulegt að til sé ein sem er öðruvísi á litinn. (Það mætti bæta því við skilgreiningu á kráku að hún sé svört; en ef tveir „krákulegir“ fuglar væru nákvæmlega eins fyrir utan litinn, þá myndum við segja að önnur krákan væri svört en hin væri nýtt og sjaldgæft afbrigði t.d. blárrar kráku – við myndum samt sem áður segja að hvort tveggja væri afbrigði kráku.)

Heimild

Tilvísanir

Tengt efni 
 Afleiðsla
 Fráleiðsla
 Hrekjanleiki
 Rökfræði
 Vísindaheimspeki

Tenglar 

Heimspekileg hugtök
Rökfræði
Þekkingarfræði
Vísindaheimspeki
Vera og neind: fyrirbærafræðileg ritgerð um verufræði

Vera og neind: fyrirbærafræðileg ritgerð um verufræði (L'être et le néant) (1943) er bók um heimspeki eftir franska heimspekinginn Jean-Paul Sartre. Hún er talin marka tímamót í sögu tilvistarspekinnar á 20. öld. Megintilgangur bókarinnar er að skilgreina meðvitund sem forskilvitlegt fyrirbæri. Í bókinni leitaðist Sartre einnig við að hrekja hina frægu fullyrðingu George Berkeley ''esse est percipi eða „að vera er að vera skynjaður“.

Tengt efni
Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar

Heimild 
 

Heimspekileg ritverk
Robert A. Kaster

Robert A. Kaster (fæddur 6. febrúar 1948 í New York borg) er bandarískur fornfræðingur, prófessor í fornfræði og „Kennedy foundation professor“ í latínu og latneskum bókmenntum við Princeton-háskóla.

Menntun og störf 
Kaster lauk A.B. gráðu í fornfræði frá Dartmouth College árið 1969. Hann stundaði framhaldsnám í fornfræði við Harvard-háskóla og lauk þaðan M.A. gráðu árið 1971 og doktorsgráðu árið 1975. Doktorsritgerð Kasters fjallaði um handritageymd Eneasarkviðu Virgils á 9. öld.

Kaster kenndi klassísk fræði við Harvard-háskóla árin 1972-73 og við Colby College árin 1973-74. Árið 1975 varð hann assistant professor (lektor) við University of Chicago. Hann varð associate professor (dósent) 1982 og prófessor árið 1989. Hann kenndi við háskólann í Chicago til ársins 1997, síðasta árið sem „Avalon Foundation Distinguished Service Professor in the Humanities“. Árið 1997 varð Kaster prófessor í fornfræði og „Kennedy Foundation Professor“ í latínu og latneskum bókmenntum við Princeton-háskóla.

Kaster hefur hlotið margvísleg verðlaun fyrir störf sín, m.a. John Simon Guggenheim Memorial Foundation Fellowship 1991-92 og Charles J. Goodwin Award of Merit (veitt af American Philological Association) 1991 fyrir bók sína Guardians of Language.

Helstu rit 
 Guardians of Language: The Grammarian and Society in Late Antiquity (Berkeley: University of California Press, 1988).
 The Tradition of the Text of the “Aeneid” in the Ninth Century (New York: Garland Publishing Inc., 1990).
 Studies on the Text of Suetonius “De Grammaticis et Rhetoribus” (Atlanta: Scholars Press, 1992).
 Emotion, Restraint, and Community in Ancient Rome (New York: Oxford University Press, 2005).
 Marcus Tullius Cicero: “Speech on Behalf of Publius Sestius” þýðing með inngangi og skýringum. (Oxford: Oxford University Press, 2006).

Heimild 

Kaster, Robert A.
Heklugos árið 1104

Eldgosið í Heklu árið 1104 er stærsta gos í Heklu á sögulegum tíma og var gjóskumyndunin um 2 km³. Ekkert hraun kom upp í gosinu. Gosið er annað stærsta öskugos á Íslandi á sögulegum tíma, á eftir gosinu í Öræfajökli árið 1362. Gosið er einnig það kísilríkasta af öllum sögulegum gosum í Heklu. Býli í um 70 km fjarlægð frá gosupptökum gjöreyðilögðust, en erfitt hefur reynst að leggja nákvæmt mat á hversu mikil eyðileggingin var af völdum gossins. Gjóskugeirinn frá gosinu barst til norðurs.

Heimild 
 Tephrabase

Hekla
1104
Heklugos árið 1693

Heklugos árið 1693 var kísilríkt blandgos. Engar heimildir eru til um gjóskufall utan Íslands. Gosið stóð yfir í 7 eða 10,5 mánuði. Upphafsfasinn, sem stóð yfir í u.þ.b. 1 klst. framleiddi mest af gjóskunni (90%) sem myndaðist í gosinu. Gjóskan barst að mestu leyti í VNV. Gjóskufallið olli víða tjóni á fiski, búfénaði og fuglum, sem drápust í kjölfar flúoreitrunar.

Heimild 
 Tephrabase

Hekla
1693
Heklugos árið 1300

Heklugos árið 1300 var kísilríkt blandgos. Engar heimildir eru til um gjóskufall utan Íslands. Gosið var það næststærsta á sögulegum tíma og var upphafsfasinn mjög sprengivirkur (plínískur). Gjóska barst til norðurs og olli miklum skemmdum ásamt harðindum um veturinn sem kom í kjölfarið. Gosið stóð yfir í um 12 mánuði. 

Gosið hafði áhrif á fólk og búsetu. Í Fjölni árið 1839 er áhrifum svo lýst: 

„Um heklugosið 1300 kveður þar svo að orði, eptir Flateyarannál og annálabók Skúla fógeta: Að eldsuppkoman hafi verið með svo miklu afli, að fjallið hafi rifnað, svo sjást muni á meðan Ísland byggist. Í þeim eldi ljéku laus stór björg sem kol fyrir afli, svo af samkomu þeírra urðu brestir svo stórir, að  heyrði norður um land og víða annar staðar. Þaðan sló  vikri svo miklum á bæinn í Næfurholti, að brann þak af  húsum; vindur var af landsuðri, sá er bar norður yfir  land sand svo þykkan, að milli Vatnsskarðs og Axarfjarðarheíðar var myrkur so mikið, að enginn maður  vissi hvurt var nótt eður dagur úti, meðan niður rigndi  sandinum á jörðina og huldi hana alla. Í Borgar- og  Breiðafjarðardölum varð hann víða kvartils þykkur. Annað dag eptir fauk svo sandurinn, að trautt mátti finna leíð  sína á sumum stöðum. Þá 2 daga þorðu menn ekki á  sjó að róa vegna myrkurs fyrir norðan land; þetta gjörðist III. idus Julii (13. júlí).“

Heimild 
 Tephrabase

Tilvísanir 
Hekla
1300
Heklugos árið 1766

Heklgosið árið 1766 var kísílríkt blandgos. Engar heimildir eru til um gjóskufall utan Íslands. Gosið var það lengsta í Heklu á sögulegum tíma og var upphafsfasi gossins mjög sprengivirkur (plínískur), með mikill gjóskuframleiðslu fyrstu 5-6 klukkustundirnar. Gjóskan barst að mestu leyti í norður. Þrátt fyrir tjón af völdum gjóskufalls, varð það ekki eins mikið og í Heklugosinu árið 1693, þar sem að gjóskugeirinn lá austan við byggð svæði á sunnanverðu Íslandi. Mikil hraunframleiðsla var í gosinu (1,3 km3) og sú mesta í Heklu á sögulegum tíma. Aðeins í gosinu í Lakagígum árið 1783 var meiri hraunframleiðsla. Gosið stóð yfir, en fór dvínandi, frá lok ágúst 1767 og fram í mars 1768.

Heimild 
 Tephrabase

Hekla
1766
Heklugos árið 1158

Heklugosið árið 1158 er annað gos í Heklu á sögulegum tíma, en það fyrsta þar sem hraunframleiðsla á sér stað. Gjóskulagið sem myndaðist við gosið er einungis nýlega þekkt og er stefna gjóskugeirans í norðaustur. Í gosinu er áætlað að myndast hafi 0,33 km³ af gjósku (reiknað sem nýfallinn gjóska). Jarðefnafræðileg samsetning gjóskunnar er talsvert frábrugðin gjóskunni frá gosinu árið 1104 en kísilinnihaldið er um 67-68%.

Heimild 
 Tephrabase
Hekla
1158