alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Æðsti leiðtogi Kína

Æðsti leiðtogi (kínverska: 最高领导人; pinyin: Zuìgāo Lǐngdǎorén) kínverska kommúnistaflokksins, ríkisstjórnar Alþýðulýðveldisins Kína og Frelsishers alþýðunnar er óformlegur titill sem vísar til valdamesta stjórnmálaleiðtogans í Kína. Þeir sem bera þennan titil eru yfirleitt aðalritarar Kommúnistaflokksins og formenn hernaðarnefndar flokksins. Titillinn er hins vegar hvorki formleg staða né sérstakt opinbert embætti. Hugtakið „æðsti leiðtogi“ náði útbreiðslu á valdatíð Deng Xiaopings, sem varð óumdeilanlega valdamesti leiðtogi Kínverja þrátt fyrir að vera formlega hvorki þjóðhöfðingi, ríkisstjórnarleiðtogi né flokksleiðtogi. Æðsti leiðtogi Kína er talinn ein valdamesta stjórnmálastaða á heimsvísu.

Hugtakið æðsti leiðtogi hefur sjaldnar verið notað um eftirmenn Dengs, Jiang Zemin, Hu Jintao og Xi Jinping, sem gegndu allir formlega embættum flokksleiðtoga, forseta og formanns hernaðarnefndarinnar. Jiang, Hu og Xi eru því yfirleitt kallaðir forsetar á alþjóðasenunni líkt og leiðtogar flestra annarra lýðvelda. Eftirmenn Dengs njóta valda sinna hins vegar í krafti embættis aðalritara Kommúnistaflokksins, sem er æðsta opinbera embættið innan kínverska stjórnmálakerfisins. Samkvæmt stjórnarskrá Alþýðulýðveldisins er forsetaembættið aðallega táknrænt embætti án mikilla pólitískra valda. Það embætti er því sambærilegt við forseta Þýskalands eða forseta Íslands, sem fer að nafninu til með framkvæmdavald sem er þó í reynd í höndum ráðherra.

Núverandi æðsti leiðtogi Kína, Xi Jinping, er talinn hafa tekið við stöðunni í nóvember 2012, þegar hann varð aðalritari Kommúnistaflokksins, fremur en í mars 2013, þegar hann tók við af Hu Jintao sem forseti. Embætti aðalritara fer með völd yfir kínverska þinginu, ríkisráðinu, ráðgjafarráðstefnunni og hæstaréttinum.

Listi yfir æðstu leiðtoga Kína
 Maó Zedong (1949–1976)
 Hua Guofeng (1976–1978)
 Deng Xiaoping (1978–1989)
 Jiang Zemin (1989–2002)
 Hu Jintao (2002–2012)
 Xi Jinping (síðan 2012)

Tengt efni
 Leiðtogar Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína
 Valdakynslóðir Alþýðulýðveldisins Kína

Tilvísanir

Kínversk stjórnmál
Tittlingar

Tittlingar (fræðiheiti: Emberizidae) er ætt spörfugla. Í henni er einungis ein ætt með 45 tegundum.

Tenglar 

Spörfuglar
Þerna

Þerna eða vinnudýr er sá hópur býflugna sem sinnir flestum störfum í býflugnabúinnu. Orðið getur einnig átt við starfið þerna: þjónustustúlka eða fugl af þernuætt (Sternidae).

Býflugur
Lagopus

Lagopus er ættkvísl fugla af fasanaætt. Til hennar teljast þrjár tegundir í norðurhluta Evrasíu: Rjúpa eða fjallrjúpa (Lagopus muta), dalrjúpa (Lagopus lagopus) og Lagopus leucura.

Steingervingar
Tvær forsögulegar tegundir and tvær undirtegundir eru eingöngu þekktar af steingervingum:
 Lagopus atavus (Snemm-Plíósen í Búlgaríu? - Síð-Plíósen)
 Lagopus balcanicus (Síð-Plíósen í Varshets, Búlgaríu)
 Lagopus lagopus noaillensis (Pleistocene í V-Evrópu)
 Lagopus mutus correzensis (Pleistocene of V-Evrópu)

Tilvísanir 

 Madge, Steve; McGowan, Philip J. K. & Kirwan, Guy M. (2002): Pheasants, partidges and grouse : a guide to the pheasants, partridges, quails, grouse, guineafowl, buttonquails and sandgrouse of the world. Christopher Helm, London. 

Fashanaætt
American Music-verðlaunin

American Music-verðlaunin (eða American Music Awards og AMAs) eru árleg tónlistarverðlaun fyrir framúrskarandi árangur listamanna í Bandaríkjunum. Þau eru veitt á AMAs verðlaunahátíðinni sem fer oftast fram á haustin. Verðlaunin voru búin til af Dick Clark árið 1973 fyrir ABC eftir að samningurinn þeirra um að halda Grammy-verðlaunin rann út. Frá 1973 til 2005 voru sigurvegararnir og tilnefningarnar valin af fólki í tónlistarbransanum. Síðan 2006 hafa sigurvegararnir verið kosnir í gegnum atkvæðagreiðslu sem fer fram á netinu.

Flokkar

 Artist of the Year
 New Artist of the Year
 Collaboration of the Year
 Favorite Music Video
 Favorite Trending Song
 Favorite Pop Male Artist
 Favorite Pop Female Artist
 Favorite Pop Duo or Group
 Favorite Pop Album
 Favorite Pop Song
 Favorite R&B Male Artist
 Favorite R&B Female Artist
 Favorite R&B Album
 Favorite R&B Song
 Favorite Country Male Artist
 Favorite Country Female Artist
 Favorite Country Duo or Group
 Favorite Country Album
 Favorite Country Song
 Favorite Hip-Hop Artist
 Favorite Hip-Hop Album
 Favorite Hip-Hop Song
 Favorite Latin Artist
 Favorite Latin Duo or Group 
 Favorite Latin Album
 Favorite Latin Song
 Favorite Rock Artist
 Favorite Inspirational Artist
 Favorite Gospel Artist
 Favorite Dance/Electronic Artist

Sjá einnig
 Grammy-verðlaunin

Tilvísanir

Tenglar
 Opinber vefsíða AMAs

Tónlistarverðlaun
Geir Sigurðsson

Geir Sigurðsson (f. 1969) er íslenskur heimspekingur sem einkum hefur beint sjónum sínum að evrópskri meginlandsheimspeki og kínverskri heimspeki. Hann lauk BA gráðu í heimspeki og félagsfræði frá Háskóla Íslands árið 1994, MA gráðu í heimspeki frá National University of Ireland (University College Cork) árið 1997 og doktorsgráðu (PhD) í heimspeki frá University of Hawaii at Manoa árið 2004. Á námstíma sínum dvaldi hann einnig í skiptinámi við bæði Freie Universität og Technische Universität í Berlín (1993-1995), var styrkþegi í kínverskunámi (Sinologie) við Christian-Albrechts-Universität í Kiel (1997-1998) og sömuleiðis styrkþegi í kínversku- og heimspekinámi við Renmin háskóla í Beijing (2001-2003). 

Geir var ráðinn til félagsvísinda- og lagadeildar Háskólans á Akureyri haustið 2005 og starfaði hann þar og í kennaradeild skólans til ársins 2007. Haustið 2007 var hann ráðin sem lektor við Hugvísindasvið (þá Heimspekideild) Háskóla Íslands og fengið það verkefni að setja á stofn námsleið kínverskra fræða sem hann hefur stýrt síðan. Hann kom einnig á fót Konfúsíusarstofnuninni Norðurljósum og var forstöðumaður hennar árin 2008-2012. Hann hefur verið prófessor í kínverskum fræðum við Háskóla Íslands síðan árið 2016.

Rannsóknir Geirs hverfast einkum um siðfræði, samfélagsheimspeki og heimspeki menntunar og nýtir hann sér þá jafnt vestrænar sem kínverskar nálganir. Hann hefur einkum einblínt á heimspeki konfúsíanismans en jafnframt á daoisma og kínversk herstjórnarfræði. Meginrit hans er bókin Confucian Propriety and Ritual Learning: A Philosophical Interpretation, sem kom út hjá State University of New York Press árið 2015 og fjallar öðru fremur um hið konfúsíaníska hugtak li 禮 sem mætti útleggja sem "siði" eða "helgiathafnir". Þar túlkar Geir hugtakið með hliðsjón af menntaheimspeki sem á fullt erindi við samtímann. Geir hefur einnig þýtt ritið Hernaðarlist Meistara Sun úr frummálinu (fornkínversku) og skrifað við það ítarlegar skýringar og inngang. Ritið kom út árið 2019 hjá Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur og Háskólaútgáfunni. Hann hefur einnig birt á sjötta tug greina um ýmis heimspekileg efni, flest á ensku.

Tengill
Hvaða rannsóknir hefur Geir Sigurðsson stundað? - Vísindavefurinn

Íslenskir heimspekingar
Adolf Anderssen

Karl Ernst Adolf Anderssen (6. júlí 1818 - 13. mars 1879) var þýskur skákmaður sem um tíma var sterkasti skákmaður í heimi. Hann vann tvær skákir sem sumir hafa nefnt frægustu skákir sögunnar þ.e. skákina ódauðlegu á móti Lionel Kieseritzky og "sígrænu skákina" á móti Jean Dufresne.

Adolf Anderssen tapaði sínum skákum gegn Paul Morphy og Wilhelm Steinitz í lokaeinvígum heimsmeistaramótanna 1858 og 1866. En á móti vann hann mótið 1851 í London, 1862 í London og 1870 í Baden-Baden.

Þýskir skákmenn
Claude Joseph Rouget de Lisle

Claude Joseph Rouget de Lisle (10. maí 1760 – 26. júní 1836) var franskur tónlistarmaður og tónskáld einkum þekktur fyrir að hafa samið  La Marseillaise, þjóðsöng Frakklands.

Rouget de Lisle, sem var sonur lögfræðings, naut góðra uppeldisskilyrða og sýndi fljótt hæfileika fyrir kvæðasmíðar og tónlist.

Hann innritaðist í í franska herinn og 1784 hlaut hann stöðu liðsforingja og 1789 stöðu kapteins.

24. apríl 1792, þar sem hann dvaldist í virki í Strassborg samdi hann sitt allra frægasta verk, La Marseillaise.

Rouget de Lisle var hlynntur konungdæminu og neitaði að sverja eið við hina nýju stjórnarskrá. Fyrir það var hann sviptur sínum titli og honum hent í fangelsi.

Við Quiberon særðist hann í baráttunni gegn útflytjendunum og hætti eftir það í hernum.

Á keisaratímabilinu og restauration-tímanum naut hann ekki mikillar velþóknunar sem höfundur la Marseillaise og dró fram lífið af tónsmíðum, að búa til óperutexta og lirískum kvæðum án mikils listræns verðleika. Árið 1830 veitti Loðvík Filippus honum eftirlaun. Að honum látnum 24. april 1892, á hundrað ára afmæli La Marseillaise, var síðan afhjúpað minnismerki um hann í Choisy-le-Roi þer sem hann bjó síðustu árin og dó.

Frönsk tónskáld
Maðkígull

Maðkígull eða nýjugíneumjónefur (fræðiheiti: Zaglossus bruijni) er nefdýr sem finnst í Nýju-Gíneu. Hann étur einkum ánamaðka.

Tenglar 

Nefdýr
Spendýr í Ástralíu
Vatnaposa

Vatnaposa (fræðiheiti: Chironectes minimus) er eina pokadýr heims sem lifir að einhverju leiti í vatni.

Tenglar 

Pokadýr
Pokaskotta

Pokaskotta (fræðiheiti: Dasyuroides byrnei) er pokadýr sem finnst í þurrgresjum og eyðimörkum Mið-Ástralíu.

Tenglar 

Pokadýr
Falcipennis falcipennis

Falcipennis falcipennis er hænsnfugl af orraætt. Heimkynni hans er austast í Rússlandi (Prímorja, Kabarovskfylki, Amúrfylki og Sakalín). Haninn er kallaður karri, rétt eins og karlfugl rjúpunnar, en hún er líka af orraætt. Hann er náskyldur grenijarpa sem er í N.-Ameríku.

Hann nærist aðallega á berjum ýmissa runna og nála barrtrjáa svo og blöðum lyngs.

Tenglar 

Orraætt
Virginíuposa

Virginíuposa er pokadýr sem finnst í Bandaríkjunum og hluta Suður-Kanada.

Tenglar 

Pokadýr
Brúngeispa

Brúngeispa (fræðiheiti: Isoodon obesulus) er pokadýr sem finnst á strandarsvæðum suðaustur, norður og suðvestur Ástralíu.

Tenglar 

Pokadýr
Moskusrottukengúra

Moskusrottukengúra (fræðiheiti: Hypsiprymnodon moschatus) er smákengúra sem finnst í Norðaustan-Ástralíu.

Tenglar 

Pokadýr
Trjákengúra

Trjákengúra (fræðiheiti: Dendrolagus lumholtzi) er pokadýr sem finnst í regnskógum í Norðaustur-Ástralíu.

Tenglar 

Pokadýr
Ízjúm

Ízjúm (úkraínska: Ізюм) er borg í Kharkív-oblast í austur-Úkraínu við fljótið Donets. Hún er um 120 km suðaustur af borginni Kharkív. Íbúar voru um 46.000 árið 2021.

Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 héldu Rússar borginni frá apríl fram í september þegar gagnsókn Úkraínumanna frelsaði borgina. Þá komu í ljós fjöldagrafir hundruða manna sem Rússar höfðu tekið af lífi.

Borgir í Úkraínu
Lagopus leucura

Lagopus leucura er hænsnfugl af orraætt. Heimkynni hans er í háfjöllum (yfir trjálínu) í Norður-Ameríku. Haninn er kallaður karri, rétt eins og karlfugl rjúpunnar.

Tenglar 

Orraætt
Billboard Music-verðlaunin

Billboard Music-verðlaunin (eða Billboard Music Awards) eru árleg tónlistarverðlaun veitt af Billboard, tímariti sem sér um ýmsa vinsældalista. Athöfnin hefur verið haldin á hverju ári frá 1990, að undanskildum árunum 2007 til 2010. Áður voru þau haldin í desember, en eftir endurkomuna árið 2011 hafa þau verið veitt í maí.

Ólíkt öðrum verðlaunum sem ákvarða tilnefningar í gegnum The Recording Academy (eins og Grammy-verðlaunin), eru tilnefningar Billboard Music-verðlaunanna valdar út frá sölu hljómplatna, fjölda streyma og útvarpsspilunum. Mælingarnar eru skráðar yfir árs tímabil af Billboard og samstarfsaðilum þess, þar með talið MRC Data og Next Big Sound. Verðlaunað er fyrir bestu plötuna, listamanninn og smáskífuna í mismunandi tónlistarstefnum.

Tilvísanir

Tenglar
 Opinber vefsíða verðlaunanna

Music Awards

Tónlistarverðlaun
Lyngrjúpa

Lyngrjúpa (fræðiheiti: Lagopus lagopus scotica eða Lagopus scotica) er lítill fugl af orraætt. Hún er helst frábrugðin dalrjúpu (sem hún er yfirleitt talin undirtegund af) með að fá ekki sérstakan vetrarbúning. Útbreiðslan er í Bretlandi.

Tilvísanir

Orraætt
Grenijarpi

Grenijarpi (fræðiheiti: Canachites canadensis) er hænsnfugl af orraætt. Heimkynni hans er í barrskógabeltinu í N-Ameríku. Haninn er kallaður karri, rétt eins og karlfugl rjúpunnar, en hún er líka af orraætt.

Tenglar 

Orraætt
Yodrak Salakjai

Yodrak Salakjai (fædd í Phichit í Taíland 9. febrúar 1956 - dó  í Bangkok í Taíland 8. ágúst 2008), er Taílenska popp-söngvari, sem fæddist Taphan Hin, Phichit. Þekktustu lög hans eru líklega Samsip Yang Jaew og Long Ruea Har Rak. Hann lést úr lifrarkrabbameini 52 ára að aldri.

Útgefið efni 
 Jod Mai Jak Neaw Na (จดหมายจากแนวหน้า)
 Sam Sib Yang Jeaw (สามสิบยังแจ๋ว)
 Aao Nae (เอาแน่)
 Long Luea Ha Rak (ล่องเรือหารัก)
 Kha Tha Ma Ha Ni Yom (คาถามหานิยม)
 Ar Ray Koe Koo (อะไรก็กู)
 Khob Khun Fan Pleang (ขอบคุณแฟนเพลง)

Tenglar 

Taílenskir söngvarar
Þrítæða letidýr

Þrítæða letidýr (fræðiheiti: Bradypus tridactylus) er letidýr sem finnst í norðanverðri Suður-Ameríku. Það er hægferðugasta spendýrið sem nú er uppi.

Tilvísanir 

Letidýr
Risamauræta

Risamauræta (fræðiheiti: Myrmecophaga tridactyla) er skordýraæta sem finnst í Mið- og Suður-Ameríku.

Tilvísanir 

Skordýraætur
Risabeltisdýr

Risabeltisdýr (fræðiheiti: Priodontes maximus) er beltisdýr sem finnst í Suður-Ameríku.

Skordýraætur
Kragafashanar

Kragafashanar (fræðiheiti: Chrysolophus) er undirætt fashana.

Núlifandi tegundir

Tenglar 

 Heinz-Sigurd Raethel: Hühnervögel der Welt. Verlag J. Neumann-Neudamm GmbH & Co. KG, Melsungen 1988, ISBN 3-7888-0440-8.
 Steve Madge, Phil McGowan und Guy M. Kirwan: Pheasants, Partridges and Grouse. Christopher Helm, London 2002, ISBN 0-7136-3966-0.

Fashanaætt
Hláturfugl

Hláturfugl (fræðiheiti: Dacelo gigas) er meitilfugl af ætt þyrla.

Tenglar 

Þyrlar
Risahreisturdýr

Risahreisturdýr (fræðiheiti: Smutsia gigantea) er stærsta tegund hreisturdýra. Þau finnast í Vestur-Afríku og í vestur-miðbaugasvæði Afríku.

Tilvísanir 

Spendýr
Hreisturdýraættbálkur

Hreisturdýr (fræðiheiti: Pholidota) er ættbálkur spendýra. Hann skiptist í eina ætt, Manidae, sem skiptist ennfremur í þrjár núlifandi ættkvíslir: Manis, Phataginus  og Smutsia.

Tenglar
Hvers konar dýr eru hreisturdýr og hvað eru til margar tegundir af þeim? - Vísindavefur

Spendýr
Samhverfungar

Samhverfungar (fræðiheiti: Symmetrodonta) er hópur spendýra og þeldýra sem lifðu á miðlífsöld.

Tilvísanir 

Samhverfungar
William Forsyth Sharpe

Wlliam Forsyth Sharpe (fæddur 16.júní 1934) er bandarískur hagfræðingur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í hagvísindum árið 1990, ásamt Harry Markowitz og Merton Miller fyrir að þróa líkön til að aðstoða við ákverðanatöku fjárfestinga. Sharpe er þekktastur fyrir að þróa verðlagnigarlíkanið (CAPM) á sjöunda áratugnum. CAPM lýsir sambandi kerfisbundinnar áhættu og væntanlegrar ávöxtunar. Líkanið segir að nauðsynlegt sé að taka meiri áhættu til að afla meiri ávöxtunar. Hann er einnig Þekktur fyrir að búa til Sharpe hlutfallið, tala sem notuð er til að mæla áhættu til ávinningshlutfalls fjárfestingar.

CAPM 
Sharpe er þekktastur fyrir hlutverk sitt í þroun Capital Asset Pricing Model sem er orðið grundvallarhugtak í fjármálahagfræði og eignastýringu. Kenningin á uppruna sinn í doktorsritgerðinni hans. Sharpe skilaði ritgerðinni til Journal of Finance árið 1962. Ritgerðin fékk neikvæð viðbrögð í fyrstu og var síðar gefið út árið 1964 eftir breytingar á ritstjórn. CAPM líkanið setur fram þá kenningu að væntanleg ávöxtun hlutabréfa ætti að vera áhættulaus ávöxtun plús beta fjárfestingarinnar margfaldað með markaðsáhættuálagi. Áhættulausa ávöxtunin bætir fjárfestum upp fyrir að binda peninga sína en beta og markaðsáhættuálagið bætir fjárfestum upp þá viðbótaráhættu sem þeir taka á sig umfram það að fjárfesta í ríkisskuldabréfi sem veitir áhættulausa vexti.

Sharpe Ratio
Sharpe bjó einnig til Sharpe hlutfallið. Hlutfallið er mælikvarði á ávöxtun eignasafns að teknu tilliti til áhættuleiðréttingar. Mælikvarðinn metur hlutfall ávöxtunar umfram áhættulausa ávöxtun og heildaráhættu eignasafns sem er mæld með staðalfráviki ávöxtunar en staðalfrávik endurspeglar sögulegt flökt ávöxtunar. Tvö eignasöfn geta haft svipaða ávöxtun en Sharpe hlutfallið sýnir hvor þeirra tekur meiri áhættu til að ná þeirri ávöxtun. Hærri ávöxtun með minni áhættu er betri og Sharpe hlutfallið hjálpar fjárfestum að finna þá blöndu.

Bandarískir hagfræðingar
Nóbelsverðlaunahafar í hagfræði
Birnir (tónlistarmaður)

Birnir Sigurðarson (f. 28. apríl 1996), betur þekktur sem einfaldlega Birnir, er íslenskur tónlistarmaður og rappari. Birnir hlaut tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 2022, annars vegar fyrir rapplag ársins (Vogur) og hins vegar fyrir bestu rappplötu ársins (Bushido).

Útgefið efni

Breiðskífur
 Matador (2018)
 Bushido (2021)

Smáskífur
 Moodboard (2019) ásamt Lil Binna, Whyrun og Ferrari Aroni

Stökur
 Sama tíma (2017)
 Ekki switcha (2017)
 Já ég veit (2017) ásamt Herra Hnetusmjör
 Út í geim (2017)
 OMG (2018) ásamt Flona og Joey Christ
 BRB Freestyle (2020) ásamt Lil Binna og Ra:tio
 Spurningar (2021) ásamt Páli Óskari
 Racks (2021)
 F.C.K (2021) ásamt Aroni Can
 I Don't Care (2021) ásamt La Melo og Bussines
 F'ed Up (2021) ásamt La Melo og Bussines

Tenglar
 Birnir á Instagram

Tilvísanir

Íslenskir rapparar
Fólk fætt árið 1996
Íslenskir tónlistarmenn
Antonio Serra

Antonio Serra var ítalskur hagfræðingur fæddur seint á 16 öld og lést á 17 öld en ekki er vitað nákvæmlega hvenær hann dó.

Ævi og störf 
Ekki er vitað mikið um ævi Antonios Serra eða hvernig hann leit út. Það er vitað að hann var fæddur í Cosenza konungsríki Nepals á Suður-ítalíu og talið er að hann hafi verið í fangelsi í kringum 1599 til dauðadags. Talið er að Antonios hafi látist stuttu eftir að hann skrifaði og gaf út smáritið "Brief Treatise" árið 1613. Ritið er það eina sem er vitað um Antonio Serra og allar heimildir um hann eru gefnar út frá því smáriti. Hann var líklegast með góða kristna menntun, læknisgráðu og reynslu í viðskiptum. Verk Serras voru gleymd eftir dauða hans og voru svo enduruppgötvuð af Ferdinando Galiani um einni og hálfri öld seinna.

Bókin Brief Treatise er sjaldgjæft rit og aðeins er vitað um 6 eintök séu til í dag. Antonios Serras er kenndur við kaupauðgisstefnuna (Mercantilism) og kenningar hans voru að einbeita sér að raunhagkerfinu en ekki fjármálakerfis á þeim tíma. Serra sýndi einnig afhverju sumar þjóðir eru fátækari en aðrar.

Hann lagði áherslu á vöxt mismunandi atvinnutækifæra sem var nýtt á þeim tíma. Antonio útskýrði hvernig borgir gátu haldið hámarks fjölda og hvernig borgir gátu verið auðugri með  því að notfæra sér hæfileika fólksins sem þar bjó, hann gerði það þannig að sýna muninn á framleiðslu á hráefnum og framleiddri vöru. 

Serra var einn af þeim fyrstu til að skilja greiðslujöfnuð og að hann væri samsettur úr vöruskipta- og þjónustujöfnuði. Hann útskýrði afhverju gull- og silfur skortur í konungsveldi Naples var vegna halla á greiðslujöfnuði. Með því gat hann hafnað þeirri hugmynd samtímans að skortur á gulli og silfri var vegna gengismismunar.

Heimildir 

Ítalskir hagfræðingar
Victor de Riqueti, marquis de Mirabeau

Victor de Riqueti, Marquis de Mirabeau (f. 5. október 1715 í Pertuis í Frakklandi , d. 13. júlí 1789). Victor de Riqueti var stjórnmálahagfræðingur, forveri og síðar verndari hinnar eðlisfræðiskóla hagfræðihugsunar. Hann var faðir hins virta franska byltingarmanns, Comte de Mirabeau.

Æviágrip 
Eftir að hafa þjónað sem liðsforingi í pólska erfðastríðinu árið 1733-1738 og í austurríska erfðastríðinu árið 1740-1748 yfirgaf hann herinn og hóf rannsóknir á stjórnmálahagfræði. Í fyrsta stóra verkefninu hans sem var Mémoire concernant l’utilité des états provinciaux . . . (1750; “Memorandum Concerning the Usefulness of the Provincial Estates . . .”), gagnrýndi hann mjög hið miðstýrða stjórnkerfi sem Lúðvík XIV konungur hafði áður komið upp og lagði til að héraðsþingin yrði stofnuð um allt Frakkland, en áður höfðu þau aðeins verið til í litlum hluta ríkisins. Í vinsælu Ami des hommes, ou Traité de la population (1756–58; „Mannvinurinn, eða ritgerð um íbúa“) vitnaði Mirabeau mikið í hugmyndir Richard Cantillon, bresks rithöfundar fyrr á 18. öld, þegar hann lagði áherslu á forgang landbúnaðar fram yfir verslun sem uppspretta auðs. Nálgun Mirabeau á hagfræði hafði gert ráð fyrir kenningum sem voru mótaðar af eðlisfræðiskólanum François Quesnay, og markísinn tengdi sig fljótlega við tilraunir eðlisfræðinnar til að endurbæta úrelt, óhagkvæmt skattkerfi Frakklands. Í bók sinni Théorie de l'impôt (1760; „Sköttunarkenningin“) réðst hann á skattbændur (fjármálamenn sem keyptu af krúnunni réttinn til að innheimta óbeina skatta) og lagði til að í stað þeirra kæmi kerfi beinna skatta á land og á tekjur einstaklinga. Þó að skattabændur hafi þrýst á stjórnvöld að vísa Mirabeau í útlegð til bús síns í Bignon, hélt hann áfram að helga kröftum sínum til framfara á eðlisfræði.

Tilvísanir 

Franskir hagfræðingar
Franskir markgreifar
Litlirefur

Litlirefur (latína: Vulpecula) er stjörnumerki í miðjum Sumarþríhyrningnum á norðurhimni. Bjartasta stjarnan er Gæsin (Anser) eða α Vulpeculae. Hún er rauður risi sem er um 291 ljósár frá Jörðu.

Tenglar 
 Litlirefur á Stjörnufræðivefnum

Stjörnumerki
Bogmaðurinn

Bogmaðurinn (latína: Sagittarius) er eitt af stjörnumerkjum Dýrahringsins á suðurhimni. Bogmaðurinn er eitt af stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíus Ptólmæos lýsti og er eitt af stjörnumerkjum nútímans. Tákn merkisins er ♐︎ og hann er oft sýndur sem kentár með dreginn boga. Hann liggur á milli Sporðdrekans og Naðurvalda í vestri og Steingeitarinnar og Smásjárinnar í austri.

Miðja Vetrarbrautarinnar liggur vestast í Bogmanninum á svæði sem nefnist Sagittarius A og inniheldur ofursvarthol. Átta björtustu stjörnur stjörnumerkisins mynda samstirnið „Teketilinn“. Bjartasta stjarnan er Kaus Australis eða ε Sagittarii, tvístirni í 143 ljósára fjarlægð frá Sólinni.

Tenglar 
 Bogmaðurinn á Stjörnufræðivefnum

Stjörnumerki
Lundey (Skjálfanda)

Lundey er óbyggð eyja á Skjálfanda rétt hjá Húsavík. Eyjan er um 300 metra löng og 150 metra breið með bröttum klettabeltum allt í kring. Hæsti punktur eyjunnar er 34 metra yfir sjávarmáli. Eyjan dregur nafn sitt af því að þar er stór lundabyggð á sumrin.

Viti var fyrst reistur þar árið 1955, en nýr hringlaga turn úr trefjaplasti reistur með aðstoð þyrlu árið 1978. Ljóseinkenni vitans er Fl W 5s (hvítt blikkljós á 5 sekúndna fresti).

Norðurþing
Skjálfandi
Eyjar við Ísland
Vitar á Íslandi
Hnéskel

Hnéskel (fræðiheiti: patella), er flatt bein sem er tengt lærlegg, verndar hnjáliðinn og hjálpar til við að rétta úr hné. Hnéskel finnst hjá mörgum ferfætlingum. Það er stærsta sesambein mannslíkamans og beingerist við 3-6 ára aldur.

Beinagrind
Fossvogslækur

Fossvogslækur er lækur í Fossvogsdal sunnan við Grensás á mörkum Reykjavíkur og Kópavogs. Upptök lækjarins eru í Fossvogsmýri sem nú hefur verið þurrkuð upp. Áður var lítill foss í læknum sem vogurinn dregur nafn sitt af og hét Hangandi, en hann hefur síðan horfið.

Tilvísanir 

Fossvogur
Ár og vötn í Reykjavík
Bye Bye Blackbird (Kvikmynd)

Bye Bye Blackbird er drama-mynd frá 2005 sem Robinson Savary leikstýrði með James Thiérrée, Derek Jacobi og Izabella Miko í aðalhlutverkum.

Josef (James Thiérrée) er fyrrverandi byggingarverkamaður sem vinnur nú sem kústasveinn í sirkus, verður hann ástfanginn af  loftfimleikamær, Alice (Izabella Miko) og vingast við hestsýningarknapa, Nina (Jodhi May). Dag einn skorast hann á við dauðann og þyngdaraflið með loftfimleikum á tripsu. Þegar eigandinn, Dempsey lávarður (Derek Jacobi), tekur eftir honum ákveður hann að para hann með Alice í háskalegri loft sýningu sem hluta af nýrri sýningu fyrir sirkusinn.
Hinsvegar snúast hlutirnir út í hörmungar þegar slys ber að og Alice er lýst látin, þar fer sirkusinn á hvolf með því að missa eina arðbærlega atriði sitt og Josef tryllist af sorg og eyðileggur "Hvítu Engla" athöfnina.

Leikarar 

 James Thiérrée... Josef
 Derek Jacobi... Dempsey lávarđur
 Izabella Miko... Alice
 Jodhi May... Nina
 Michael Lonsdale... Robert
 Andrej Aćin... Roberto
 Chris Bearne... Strathclyde lávarđur
 Niklas Ek... Djamako
 Claire Johnston... Emma
 Carlos Pavlidis... Jenkins
 Claudine Peters... Ungfrú Julia

Kvikmyndatónlist 
Tónlist fyrir myndina, sem heitir Hello Blackbird, með bandarísku rokkhljómsveitinni Mercury Rev, var gefin út árið 2006.

Tilvísanir

Ytri tenglar 

 
Kvikmyndir frumsýndar 2005