alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Glitský

Glitský (einnig perlumóðurský, ísaský eða gyllinský) eru marglit ský ofan heiðhvolfs í 15-30 km hæð.

Myndun glitskýja 
Undir hefðbundnum aðstæðum myndast ekki ský í heiðhvolfinu. En sé fjallgarður til staðar þrýstist raki úr veðrahvolfi upp í heiðhvolfið. Lágt hitastig heiðhvolfsins þéttir rakann í ískristalla og ásamt saltpétursýru mynda þau glitský. Skýjin verða til í hitastiginu -70 til -90 gráður á celsíus. Litir þess myndast þegar sólarljósið beygist í kristöllum þess. Nokkrar tegundir glitskýja eru til:

Gerð Ia er samansett úr stórum kúlulega ögnum sem samanstanda af Saltpétursýru hýdrötum.
Gerð Ib er samansett af litlum kúlulega ögnum sem samanstendur af lausn brennisteinsýru og saltpétursýru.
Gerð II er gerð úr ísvatni og sést mjög sjaldan á norðurslóðum

Heimildir 

Skýjafræði
Heiðursmenn (plata)

Heiðursmenn er 45-snúninga hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1969.  Á henni flytja Heiðursmenn fjögur lög. Platan er hljóðrituð í Stereo. Upptöku annaðist Ríkisútvarpið, Pétur Steingrímsson og Guðmundur R. Jónsson. Ljósmynd: Óli Páll. Pressun: PYE. Prentun umslags: Offsetmyndir.

Lagalisti 
 Kjarkleysi - Lag - texti: Brooker- Reid - Þorsteinn Eggertsson
 Vor eða haust - Lag - texti: Prévin - Þorsteinn Eggertsson 
 Hvar - Lag - texti: Crewe - Gaudio - Þorsteinn Eggertsson
 Heimurinn hefur margt oss í mót - Lag - texti: Hugg - Hrafn Pálsson

Tónaútgáfan
Hljómplötur gefnar út árið 1969
Baldur Georgs Takács

Baldur Georgs Takács (22. október 1927 – 26. ágúst 1994) eða Baldur Georgs var töframaður og búktalari sem var vinsæll skemmtikraftur á Íslandi upp úr miðri 20. öld. Hann kom oftast fram með brúðunni Konna og voru þeir þekktir sem „Baldur og Konni“.

Baldur var sonur hjónanna Ágústu Thorarensen, píanó- og danskennara, og ungverska tónlistarmannsins Georgs Takács, en ólst upp hjá afa sínum og ömmu. Hann lagði stund á töfrabrögð og sjónhverfingar frá unga aldri og kom í fyrsta sinn fram á opinberri skemmtun 16 ára að aldri og náði þegar miklum vinsældum. Um 1945 kom brúðan Konni til sögunnar og fór Baldur þá að leggja stund á búktal jafnhliða töfrabrögðunum, fyrstur Íslendinga. 

Þeir Baldur og Konni skemmtu í Tívolíinu í Vatnsmýri á árunum 1947-1960, fóru einnig víða um land og skemmtu og komu fram í Tívolí í Kaupmannahöfn og á Dyrehavsbakken. Einnig gaf Baldur út tvær bækur og fimm hljómplötur byggðar á skemmtiatriðum þeirra. Baldur og Konni komu líka fram í sjónvarpi á fyrstu árum þess.

Baldur vann ætíð fulla vinnu jafnhliða því sem hann skemmti fólki og rúmlega þrítugur hóf hann nám utanskóla við Menntaskólann í Reykjavík og lauk stúdentsprófi 33 ára. Eftir það starfaði hann einkum við kennslu en stundaði einnig þýðingar.

Baldur hætti að mestu að koma fram upp úr 1970 en sneri þó stöku sinnum aftur á svið eða í sjónvarp og brá meðal annars fyrir í kvikmyndinni Með allt á hreinu. Hann lést árið 1994 en Konni er varðveittur á Þjóðminjasafninu.

Heimildir

Tenglar 

 Glatkistan

Íslenskir skemmtikraftar
Hamfarirnar í Japan 2011

Hamfarirnar í Japan 2011 urðu vegna jarðskjálfta upp á 9,0 á Richter. Jarðskjálftinn varð klukkan 14:45 að japönskum staðartíma á föstudeginum 11. mars 2011.  Skjálftamiðja hans var úti á hafi, 130 kílómetrum austur af borginni Sendai.

Jarðskjálftinn orsakaði flóðbylgju, allt að 29,6 metra háa, sem lenti á Japan mínútum eftir skjálftann og flæddi allt að 10 km inn af landinu.  Jarðskjálftinn orsakaði einnig smærri flóðbylgjur sem lentu á öðrum löndum eftir nokkra klukkutíma. Viðvaranir voru gefnar út fyrir strönd Japans sem liggur að Kyrrahafinu og fyrir í það minnsta 20 önnur lönd, þar á meðal Kyrrahafströnd Norður og Suður Ameríku.

Japanska lögreglan staðfesti opinberlega 19.747 dána í 18 héruðum, ásamt 125.000 skemmdum eða eyðilögðum byggingum.
Jarðskjálftinn og flóðbylgjan orsakaði miklar mannvirkjaskemmdir í Japan, meðal annars á vegum, járnbrautum og eldsvoðum, ásamt eyðilagðrar stíflu. Í kringum 4,4 milljónir heimila í Japan voru án rafmagns og 1,5 milljónir án vatns . Slökkt var á mörgum raföllum og í það minnsta þrír kjarnaofnar urðu fyrir sprengingum vegna þrýstings vetnis gass sem hafði safnast saman í ytri lokum eftir kerfisbilun. Íbúar innan 20 km radíus í kringum Fukushima 1 kjarnorkuverið og innan 10 km radíus í kringum Fukushima 2 kjarnorkuverið voru brottfluttir.

Jarðskjálftinn 
Jarðskjálftinn var neðanjarðarskjálfti upp á 9,0 á Richter. Hann varð þann 11. mars 2011 klukkan 14:45 að japönskum staðartíma. Hann varð í vesturhluta Kyrrahafsins á 32 km dýpi, með skjálftamiðju 72 kílómetra frá Oshika skaganum og stóð yfir í rúmlega sex mínútur.  Næsta stórborg við skjálftann var Sendai, í Honshu héraði, í 130 km fjarlægð. Jarðskjálftinn varð í 373 km fjarlægð frá höfuðborg Japans, Tokyo. Aðalkippurinn gerðist eftir fjölda fyrirskjálfta og var fylgt eftir af hundruðum eftirskjálfta. Fyrsti stóri fyrirskjálftinn var 7.1 á Richter þann 9. mars, 40 km frá skjálftamiðju aðalkippsins þann 11. mars.

Einni mínútu áður en skjálftinn fannst í Tókýó, gaf jarðskjálfta viðvörunarkerfi Japana sem inniheldur 1.000 skjálftamæla í Japan, viðvaranir um sterkan skjálfta til milljóna manna. Þessi viðvörun frá Veðurstofu Japans er talin hafa bjargað mörgum mannslífum.

Skjálftinn var upphaflega tilkynntur upp á 7.9 á Richter, uppfærður upp í 8.8, 8.9 og síðan loks upp í 9.0. Jarðskjálftinn gerðist þar sem Kyrrahafs flekinn sígur undir flekann undir Honshu, en þau flekamörk eru gagnrýnd á meðal vísindamanna. Kyrrahafsflekinn sem færist um 8 til 9 cm á ári er sagður síga undir Honshu flekann og gefur þannig frá sér mikið magn af orku. Þessi hreyfing ýtir efri flekanum niður þangað til álagið verður nógu mikið fyrir jarðskjálfta. Brotið vegna álagsins varð til þess að sjávarbotninn hækkaði um nokkra metra.

Skemmdir og afleiðingar

Alvarlegar bilanir í Fukushimakjarnorkuverinu 
Skömmu eftir flóðbylgjuna komu upp alvarleg vandamál við kælingu kjarnaofna og eldsneytisgeymsla í Fukushímakjarnorkuverinu, sem síðar leiddu til sprenginga og losunar geislavirkra efna út í andrúmsloftið.

Heimildir 

Jarðskjálftar
Saga Japans
Dagskrárgerð

Dagskrárgerð felst í því að skipuleggja og undirbúa upptöku, úrvinnslu og/eða útsendingu útvarps- eða sjónvarpsefnis. Efnið getur verið ætlað til útsendingar í eitt skipti eða verið hluti af þáttaröð. Efnið getur verið tekið upp og unnið löngu fyrir útsendingu eða verið í beinni útsendingu.

Dagskrárgerðarfólk vinnur einstaka þætti eða þáttaraðir í samstarfi við dagskrárstjórn sem skipuleggur dagskrána til lengri tíma í senn. Dagskrárgerðin tekur mið af hefðum sem skapast hafa í dagskrárgerð (t.d. að hafa fréttir nálægt kvöldmatartíma), áhorfendum eða áheyrendum (t.d. dagsjónvarp í sumum löndum sem einkum á að höfða til heimavinnandi kvenna) og dagskrárgerð samkeppnisaðila. 

Dæmi um dagskrárgerðartækni eru lóðrétt dagskrárgerð, þar sem sams konar þættir eru sendir út hver á eftir öðrum til að halda áhorfendum/áheyrendum; að brúa bilið, þar sem reynt er að koma í veg fyrir að áhorfendur/áheyrendur skipti um stöð milli þátta til dæmis með því að auglýsa næsta þátt um leið og þeim fyrri lýkur; gagnstæð dagskrárgerð þar sem reynt er að draga áhorfendur/áheyrendur frá samkeppnisaðila með því að sýna þætti sem höfða til annars hóps en þættir sem eru á sama tíma á stöð samkeppnisaðilans, til dæmis þætti sem höfða til kvenna á sama tíma og hin stöðin sýnir frá knattspyrnuleik karla. Dagskrárgerð sem tekur mið af samkeppni getur líka verið samsíða, þannig að þættir sem höfða til sama hóps eru sýndir á sama tíma og áhorfendur/áheyrendur neyðast til að velja á milli, eða sitt á hvað. Stundum er vísað til heiðursmannasamkomulags varðandi dagskrárskipulag ákveðins efnis milli samkeppnisaðila eins og til dæmis íslensks leikins sjónvarpsefnis.

Fjölmiðlar
Sjónvarpsefni

Sjónvarpsefni er allt það efni sem sent er út í sjónvarpi, hvort sem um er að ræða mynd- eða hljóðefni.

Tengt efni 
 Sjónvarpsútsending
 Sjónvarpsstöð
 Sjónvarpsþáttur

sjónvarp
Abbasídaveldið

Abbasídaveldið (العبّاسيّون) eða Kalífaríkið var þriðja íslamska stórveldið. Því stjórnuðu Abbasídar, sem gerðu Bagdad að höfuðborg sinni eftir að þeir höfðu bolað Umayyad-kalífunum frá völdum alls staðar nema á Al Andalus-svæðinu.

Abbasídaveldið var stofnað árið 750 en Bagdad varð höfuðborg þeirra árið 762. Abbasídaveldið stóð í um tvær aldir en því fór síðan smám saman hnignandi. Það leið þó ekki endanlega undir lok fyrr en árið 1519, þegar Tyrkjaveldi tók yfir og höfuðborgin var færð til Istanbúl.

 
Kalífadæmi
Saga Íraks
Saga Írans
Saga Norður-Afríku
Fyrrum Afríkuríki
Fyrrum Asíuríki
Fyrrum Evrópuríki
Þúun

Þúun eða „að þúa einhvern“ er það að ávarpa þann sem maður talar við með 2. persónu eintölu (eða samsvarandi eignarfornafni) en persónufornafnið í 2. persónu eintölu er „þú“ og þaðan er nafnið „þúun“ komið. Þúun er andstæða þess að þéra einhvern.

Dæmi um að þúa er að segja: „Þú vilt vel, Sigurður“. Í stað: „Þér viljið vel, Sigurður“. Hér áður fyrr þúuðu menn sína nánustu, vini sína og jafnvel yngri menn og þá sem menn þekktu ágætlega. Þá sem voru hærra settir eða eldri eða ókunnugir voru þéraðir. Það að þúast var nefnt að vera dús. Dúsbróðir eða þúbróðir nefndu menn þann mann sem þeir voru það vel kunnugir að þeir þyrftu ekki að þéra hann eða hana.

Stundum þegar menn drukku saman innsigluðu menn með vínskál að þeir skyldu þúast og var nefnt að drekka dús. Hér er ágætt dæmi um hvernig hinum venjulega bónda í lok 19. aldar var ætlað að þéra kaupmanninn:

Tilvísanir

Tengt efni 
 Þérun

Íslensk málfræði
Gangberg

Gangberg myndast þegar bergkvika storknar í sprungum ofarlega í jarðskorpunni.

Bergtegundir
Listi yfir CSI:NY (6. þáttaröð)

Sjötta þáttaröðin af CSI: NY var frumsýnd 23.september 2009 og sýndir voru 23 þættir.

Aðalleikarar
Gary Sinise sem Mac Taylor 
Melina Kanakaredes sem Stella Bonasera 
Carmine Giovinazzo sem Danny Messer 
Hill Harper sem Sheldon Hawkes
Eddie Cahill sem Donald (Don) Flack Jr. 
Anna Belknap sem Lindsay Monroe 
Robert Joy sem Sid Hammerback
A.J. Buckley sem Adam Ross

Þættir

Heimild
 

Bandarískir sjónvarpsþættir
Rob Benedict

Rob Benedict (fæddur Robert Patrick Benedict, 21. september 1970) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Threshold, Felicity og Supernatural.

Einkalíf 
Benedict er fæddur og uppalinn í Columbia, Missouri. Stundaði hann nám við Northwestern háskólann þar sem hann útskrifaðist með BA gráðu í Performance Studies. Benedict er meðlimur og gítarleikari hljómsveitarinnar Louden Swain.

Ferill 
Benedict byrjaði feril sinn í kvikmyndinni Run a Mile in My Shoes frá árinu 1995. Síðan þá hefur hann komið fram í fjölda kvikmynda og sjónvarpsþátta.

Kvikmyndir sem Benedict hefur meðal annars leikið í: State of Play, The Naked Gun, American Pi og Say Goodnight

Sjónvarpsþættir sem Benedict hefur meðal annars leikið í: Cold Case, Burn Notice, CSI: Crime Scene Investigation, Alias, Birds of Prey og NYPD Blue.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 
 Rob Benedict á Supernatural Wiki.com síðunni
 Rob Benedict á Supernatural wikiasíðunni

Benedict, Rob
Gufuaflsvirkjun

Gufuaflsvirkjun er virkjun sem breytir gufuafli í rafmagn. Virkjun gufuafls fer fram með margskonar hætti. Til dæmis í jarðvarmavirkjun er jarðhiti frá háhitasvæði er nýttur í raforkuframleiðslu og hitun á neysluvatni. Gufan getur komið frá vatni sem hefur hitnað við jarðhita, kjarnorku eða kol.

Raforkuframleiðsla 

Raforka er framleidd með gufuhverfli þar sem varmaorka gufu er breytt í hreyfiorku sem er svo breytt í raforku með rafal.

Vatnshitun 
Heitt neysluvatn er búið til með því að láta gufu hita hreint vatn í varmaskiptum.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Virkjun

 Jarðvarmavirkjun

Tenglar 
 „Lítil gufuaflsvirkjun“; grein í Vísi 1967
Gufuaflsvirkjanir á Íslandi
 Nesjavallavirkjun
 Hellisheidarvirkjun
 Kröfluvirkjun
 Reykjanesvirkjun 
 Svartsengi 
 Bjarnarflag

Endurnýjanleg orka
Kristofer Heidemann

Kristofer Heidemann (Christoffer Heedemann) (um 1623 – 1703) var danskur embættismaður sem var fyrsti landfógeti Íslands á árunum 1683-1693 og gegndi jafnframt hlutverki amtmanns um fimm ára skeið.

Faðir hans var Johannes Heidemann, hafnarstjóri í Kaupmannahöfn og síðar landfógeti í Færeyjum. Heidemann var skipaður landfógeti árið 1683, þegar embættið var stofnað, og fór þá þegar til Íslands og settist að á Bessastöðum með fjölskyldu sína. Jafnframt var stofnað embætti amtmanns en þar sem ekki var skipað í það strax gegndi Heidemann amtmannsembættinu fyrstu árin. Christian Müller var svo skipaður amtmaður á Íslandi 1688 og kom þá til landsins en þar sem hann var ókunnugur öllu og ekki mikill skörungur leituðu bæði hann og aðrir til Heidemanns og réði hann því áfram mjög miklu meðan hann var á landinu.

Heidemann stóð fyrir því á Alþingi sumarið 1692 að láta tjalda yfir Lögréttu með vaðmáli en áður hafði rétturinn verið haldinn undir berum himni. Hann endurbætti líka húsakynni á Bessastöðum, bæði embættisbústað og kirkju. Þeir Sigurður Björnsson lögmaður voru miklir vinir og fékk Heidemann meðal annars í gegn að lögmannslaun voru hækkuð.

Jón Halldórsson í Hítardal segir um hann í Hirðstjóraannál að hann hafi verið „bæði skarpur og stórmannlegur á hvora síðuna sem hann sneri sér“. Hann lýsir honum jafnframt svo að hann hafi verið „fyrirmannleg persóna að ásýnd, orðfæri og skarpleik, glaðlyndur og örlátur við vini sína og fólk sem veittu honum hús og greiða á hans reisum, en hinum þungur eður þeim, er sýndu sig stóra ... Hann var gestrisinn og stórveitingasamur og stóðst því vart rausn sína.“

Heidemann þótti sérlega harðdrægur fjáraflamaður og var sagt að hann hefði flutt með sér fjóra hestburði af silfri og öðrum peningum þegar hann fór frá landinu. Hann flutti til Danmerkur með konu sína og börn sumarið 1692 en kom þó aftur sumarið eftir til að afhenda Bessastaði og telst því ekki hafa látið af embætti fyrr en þá. 

Kona hans var Sophia Amalia Pfeiff, dóttir Daniels Pfeiff prests og guðfræðiprófessors í Kaupmannahöfn. Heidemann varð amtmaður í Nordlandsamti í Noregi 1694 en lenti í miklum deilum og málaferlum sem hann vann að lokum en dó skömmu síðar í Kaupmannahöfn, stórskuldugur, og bjuggu kona hans og börn við örbirgð.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Danskir embættismenn
Landfógetar
Erfðafestuland

Erfðafestuland eða erfðafestublettur er land sem  leigt er með óuppsegjanlegum samningi og leigurétti sem erfist eins og aðrar eignir. Algengt var á fyrri hluta 20. aldar að sveitafélög leigðu ræktunarlönd í kringum þéttbýli með þessum kjörum.

Í Reykjavík var árið 1859 byrjað að úthluta lóðum til ræktunar nálægt Kvosinni. Árið 1918 var skipuð nefnd til að gera tillögur um að framræsa og þurrka upp mýrlendið austan bæjarins í Laugardal, Kringlumýri, Fossvogi, Vatnsmýri, Sogamýri og í landi Klepps. Á 2. og 3. áratug 20. aldar risu þar mörg smábýli á erfðafestublettum. Blettirnir voru afhentir til eignar gegn árlegri leigu en skylt var að afhenda byggingarlóðir úr landinu ef á þurfti að halda. Erfðafestulöndin voru leigð til ræktunar og ekki mátti reisa á þeim hús nema með leyfi bæjarstjórnar. Reglum um úthlutun á erfðafestulöndum var oft breytt og nú er hætt að úthluta lóðum með erfðafestu.

Tilvísanir 
<references>

Íslenskur landbúnaður
Jón Sigurbjörnsson

Jón Sigurbjörnsson (fæddur 1. nóvember 1922 - dáinn 30. nóvember 2021) var íslenskur leikari og söngvari og lék í Dýrunum í Hálsaskógi 1967 – 1977. Jón var einn dáðasti leikari, leikstjóri og óperusöngvari á sínum tíma og var kvæntur Þóru Friðriksdóttur leikkonu.

Lífshlaup
Jón ólst upp í Borgarnesi og sinnti þar verkamannastörfum á yngri árum. Hann stundaði nám í leiklistarskóla Lárusar Pálssonar veturinn 1944-45 og við tónliðarskóla Ísólfssonar 1943-46. Síðar hélt hann til framhaldsnáms í leiklist í New York, þar sem hann nam einnig söng. Í kjölfarið hélt Jón til óperunáms á Ítalíu og bjó þar árin 1961-64.

Fyrsta stóra leikhlutverk Jóns á Íslandi var Hóras í uppsetningu á Hamlet hjá Leikfélagi Reykjavíkur árið 1949. Þar lék hann á næstu árum og var um tíma formaður leikfélagsins. Við Þjóðleikhúsið starfaði hann á árunum 1960-67 að frátöldum árunum 1964 og 1965 þegar hann starfaði við Konunglegu sænsku óperuna í Stokkhólmi.

Jón sneri aftur til Leikfélags Reykjavíkur árið 1967 og starfaði þar til 1992 sem leikari og leikstjóri. Að auki kom hann fram í fjölda kvikmynda, s.s. í Landi og sonum og Magnúsi. Hann sendir einnig frá sér plötur með vinsælum sönglögum. Að leiklistarferli loknum sneri Jón sér að hestabúskap og söngkennslu.

Tilvísanir 

Íslenskir leikarar

Fólk dáið árið 2021
Hermanníus E. Johnson

Hermanníus Elías Johnson (17. desember 1825 – 2. apríl 1894) var íslenskur lögfræðingur, sýslumaður Rangæinga og um tíma landfógeti og bæjarfógeti í Reykjavík.

Hermanníus var fæddur á Ísafirði, sonur Jóns Jónssonar verslunarstjóra þar og konu hans Guðbjargar Jónsdóttur. Hann skrifaði sig jafnan Johnson. Hann varð stúdent frá Lærða skólanum 1849 og lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1856. Árið 1858 varð hann málflutningsmaður við yfirréttinn. Hann var landfógeti og jafnframt bæjarfógeti í Reykjavík frá 1859 til 1861 en þá varð hann sýslumaður í Rangárvallasýslu og gegndi því embætti í 29 ár en fékk lausn árið 1890. Hann bjó allan sinn sýslumannsferil á Velli og dó þar.

Hermanníus þótti friðsæll og farsæll í starfi. Kona hans var Ingunn Halldórsdóttir og áttu þau sex börn sem jafnan skrifuðu sig Hermannsbörn. Einn sona þeirra var Halldór Hermannsson, bókavörður við Fiske-bókasafnið við Cornell-háskóla í Bandaríkjunum.

Heimildir 
 

Íslenskir lögfræðingar
Landfógetar
Sýslumenn
Sæluhús

Sæluhús er hús eða gistiskýli í óbyggðum, ætlað til gistingar fyrir ferðalanga. Orðið er gamalt í málinu og er sæluhúsa meðal annars getið á átjándu öld. Eitt af markmiðum Fjallvegafélagsins, sem stofnað var 1831, var að láta reisa sæluhús á fjallvegum.

Ferðafélag Íslands hefur reist sæluhús víða í óbyggðum og var það fyrsta byggt í Hvítárnesi 1930. Ferðafélagið og einstakar deildir þess eiga nú 38 skála víða um land. Einnig á ferðafélagið Útivist allnokkra skála. Í sumum skálanna eru skálaverðir á sumrin.

Vegagerðin reisti einnig lítil sæluhús við ýmsa fjallvegi til notkunar sem neyðarskýli en með bættum samgöngum og GSM-sambandi dró úr þörf fyrir þau og nú hafa þau flest verið lögð af og fjarlægð.

Heimildir 
 

Ferðamennska á Íslandi
Gisti

Gisti er hugtak í tölvuhögun sem vísar til afar hraðvirkra minnishólfa sem geyma ýmis gildi á meðan örgjörvinn vinnur með þau. Gisti eru efst í minnisstigveldinu og eru hraðasta leiðin fyrir miðverkið til að sækja gögn.

32-bita x86-hönnunin hefur að geyma 8 heiltölugisti. Þegar hönnunin var útvíkkuð í 64-bita, fjölgaði gistunum í 16. Þess utan hafa nýja og gamla hönnunin aukalega fleytitölugisti (og sama á við t.d. flesta RISC örgjörva). Margir RISC-örgjörvar hafa 16 heiltölugisti og 64-bita ARM hefur 31. Til eru örgjörvar með 128 gisti (t.d. IA64/Itanium, sem ekki er lengur framleiddur), en það er sjaldgæft.

Tilvísanir 

Örgjörvar
Miðverk
 *
Ánægja

Ánægja er sú vitsmunalega staða að einhvað er á þann veg komið sem maður telur því best sett. Ánægja er því ekki tilfinning eða 'velskynjan' einhverskonar eða júforía heldur tilfriðsháttur yfir stöðu mála.

Heimspekileg hugtök
Andrés Iversen

Andrés Iversen Rafn (d. 1695) var danskur maður sem gegndi starfi landfógeta á Íslandi í lok 17. aldar en var þó ekki eiginlegur landfógeti, heldur umboðsmaður danskra kaupmanna sem höfðu landið  á leigu. 

Hann tók við af Heidemann landfógeta árið 1693 en starfstíð hans var ekki löng því hann dó á Bessastöðum snemma árs 1695. Jón Halldórsson í Hítardal segir í Hirðstjóraannál að hann hafi verið fyrirferðarlítill og fáskiptinn maður.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Iversen, Andrés
Iversen, Andrés
Jens Jörgensen

Jens Jörgensen (f. um 1653) var danskur maður sem gegndi störfum landfógeta á Íslandi frá 1795-1702 en var þó ekki eiginlegur landfógeti. Hann var síðar lengi bóndi í Brautarholti á Kjalarnesi.

Hann hafði verið aðstoðarmaður Andrésar Iversen, sem gegndi landfógetastörfum frá 1693. Þegar Iversen dó 1695 var Jens Jörgensen gerður að umboðsmanni eða forpaktara en starfið fólst á þeim árum fyrst og fremst í að hafa umsjón með eignum konungs á Íslandi og veita dönskum kaupmönnum þjónustu.

Árið 1698 giftist hann Soffíu Mauritzdóttur, systurdóttur Lárusar Gottrup lögmanns, og fór brúðkaup þeirra fram á Þingeyrum, þar sem Gottrup bjó. Óvild var á milli Gottrups og Kristjáns Müller amtmanns og er sagt að hún hafi orðið til þess að Jens Jörgensen var sviptur umboðsmennskunni 1702. Hann var þó enn talinn til heimilis á Bessastöðum í manntalinu 1703 en fluttist skömmu síðar að Brautarholti á Kjalarnesi og bjó þar embættislaus eftir það. Hann er sagður hafa verið friðsamur hæglætismaður.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
 

Danskir embættismenn
Landfógetar
Stafafellsfjöll

Stafafellsfjöll eru fjöll austur í Lónssveit. Þar er gróður mikill og fagurt er þar um að lítast. Dýralíf er mikið í fjöllunum. Allmargir sumarbústaðir eru þar.
Adrianne Palicki

Adrianne Palicki (fædd 6. maí 1983) er bandarísk leikkkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Friday Night Lights og  Supernatural.

Einkalíf 
Palicki er fædd og uppalin í Toledo í Ohio. Útskrifaðist frá Whitmer High-menntaskólanum í Toledo árið 2001.

Ferill

Sjónvarp 
Fyrsta gestahlutverk hennar í sjónvarpi var árið 2004 í The Robinsons: Lost in Space og hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við: Smallville, CSI: Crime Scene Investigation, North Shore, CSI: Miami, Criminal Minds og Robot Chicken.
Palicki var ráðin til þess að leika Jessica Moore, kærustu Sam Winchester í Supernatural  árið 2005 og síðan þá endurtekið hlutverkið nokkrum sinnum. 

Stærsta hlutverk hennar í sjónvarpi hefur verið sem Tyra Collette í Friday Night Lights sem hún var hluti af frá 2006-2011.

Þann 16. Febrúar, 2011, var tilkynnt að Palicki hafði verið valin til þess að leika Wonder Woman í endurgerð af gömlu þáttunum og myndi vera framleiddur af David E. Kelley fyrir NBC sjónvarpsstöðina. Síðan í maí 2011 þá tilkynnti NBC sjónvarpsstöðin að hún myndi ekki taka Wonder Woman til sýninga tímabilið 2011-2012.

Kvikmyndir 
Fyrsta kvikmyndahlutverk Palicki var í kvikmyndinni  Getting Rachel Back frá 2003. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Popstar, Women in Trouble, Red Dawn og G.I. Joe: Retaliation.

Kvikmyndir og sjónvarp

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 

Adrianne Palicki á Supernatural Wiki.com síðunni
Adrianne Palicki á Supernatural wikiasíðunni

Palicki, Adrianne