alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gúrka

Gúrka eða agúrka (fræðiheiti: Cucumis sativus) er jurt í graskersætt sem er oft ræktuð. Jurtin er klifurjurt sem ber sívalan grænan ávöxt. Jurtin á rætur að rekja til Indlands en er nú ræktuð víða um heiminn. Til eru mörg afbrigði af gúrku.

Uppruni orðsins 
Orðið á rætur sínar að rekja til síð-gríska orðsins angoúrion (vatnsmelóna). Það orð varð í slavneskum málum ogurk sem í suður-þýsku varð agúrka. Orðið gúrka er stytting á agúrka. Báðar útgáfur orðsins voru til í dönsku og náðu þaðan til Íslands. Í dag er agurk algengari útgáfan í dönsku, en Gurke algengara í þýsku.

Saga 
Í Tímariti Hins íslenska bókmenntafélags árið 1890 lýsir garðyrkjufrömuðurinn Hans. J. G. Schierbeck landlæknir tilraunum sínum til gúrkuræktar fáeinum árum fyrr. Eru það mögulega fyrstu tilraunir til ræktunar á gúrku á Íslandi.

Tenglar 
 „Gúrkutíð“; grein í Morgunblaðinu 1988

Tilvísanir 

Graskersætt
Rafbók

Rafbók er bók sem gerð er aðgengileg á stafrænu formi og samanstendur af texta og/eða myndum. 

Rafbækur má lesa með meðal annars í borðtölvu, farsíma, snjalltöflu eða lestölvu. Rafbókum er hægt að hlaða niður frá rafbókaveitum á ýmsum vefsíðum og netverslunum eins og Amazon.com og iBookstore. Oftast eru rafbækur útgáfur prentaðra bóka, en rafbækur eru ekki endilega prentaðar líka. Helstu tæki sem eru notuð til að lesa rafbækur eru Amazon Kindle, Borders Kobo, Sony Reader og iPad.

Rafbækur geta verið með mismunandi skráarsniði; textaskrá, ritvinnsluskjal eða vefsíða. Algengustu skráarsnið rafbóka eru til PDF, ePub, Kindle og MobiPocket.

Rafbækur er hægt að fjölfalda, dæmi eru um þeim sé dreift án þess að rithöfundur eða útgefand fái greitt fyrir.

Saga 
Fyrstu rafbækur voru gefnar út árið 1971 í Gutenberg-verkefninu. Verkefnið samanstendur af verkum ekki lengur undir höfundarréttarvörn og gerir notendum kleift að hlaða bækurnar niður ókeypis. Bækurnar frá Gutenburg fást í mismunandi skráarsniðum og þannig er hægt að lesa þær með flestum tækjum.

Fyrstu bækur sem skrifaðar voru sérstaklega sem rafbækur voru fáar og snérust um takmörkuð efni fyrir sérstaka hópa, til dæmis voru margar þeirra tæknilegar handbækur sem fjölluðu um tölvunarfræði eða framleiðsluaðferðir. Við þróun internetsins á tíunda áratugnum varð miklu einfaldara að ná í rafbækur.

Rafbækur á Íslandi 
Fyrsta íslenska rafbókin sem kom út var bókin Zen og listin um viðhald vélhjóla í þýðingu Sigurðar A. Magnússonar á vegum Eddu útgáfu árið 2010. Árið 2011 var virðisaukaskattur á rafbækur lækkaður úr 25,5% í 7% og varð þar með sá sami og á venjulegum bókum. Ári seinna, 2012, var rafbókamarkaðurinn aðeins agnarögn af íslenskum bókamarkaði.

Heimildir

Tenglar 

 Rafbókalagerinn 
 Emma.is , útgefandi rafbóka
 Edda útgáfa, útgefandi rafbóka
 Rafbókavefurinn, vefur með íslenskum rafbókum í opnum aðgangi
 Lestu.is

Greinar og umfjallanir
 Rafbækur og almenningsbókasöfn, MLIS-lokaritgerð eftir Dröfn Vilhjálmsdóttur
 Íslenskar rafbækur – bókaútgefendur í tómu rugli, blogg 28. desember 2012
 Engar íslenskar rafbækur til útláns Morgunblaðið | 24.9.2013
 Fáar nýjar rafbækur um jólin, Morgunblaðið | 8.11.2013
 Fyrsta íslenska rafbókin, RÚV 12.11.2010
 Íslenskar rafbækur til sölu á Amazon
 Eru Íslenskar rafbækur dýrar?, RÚV 7.10.2013

Rafbækur
Bækur
App Store

App Store er netverslun frá Apple þar sem forrit (e. apps) fyrir iOS eru til sölu. Verslunin gerir notendum kleift að hlaða forrit niður frá iTunes Store. Öll forritin í App Store eru forrituð með iOS SDK frá Apple go eru yfirfarin áður en þau eru sett í verslunina. Sum forrit eru ókeypis en önnur ekki. Hægt er að hlaða þeim niður beint með tæki eins og iPhone, iPod Touch eða iPad, eða í gegnum tölvu með iTunes. 30% af tekjunum fer til Apple og hin 70% til forritarans. Fyrsta App Store-netverslunin var opnuð 10. júlí 2008.

11. júlí sama ár kóm iPhone 3G út með iOS 2.0.1, sem gerði notendum kleift að nota App Store. Fyrir 10. október 2010 voru rúmlega 300.000 forrit til sölu í App Store. Frá og með 18. janúar 2011 hafa 9,9 milljarðar forrit verið hleðin niður frá versluninni. Apple setti 500.000. forritið í App Store maí 2011.

Þann 23. júlí 2011 opnaði Apple App Store á Íslandi.

Heimildir 

Apple
IPhone
ITunes

sv:Itunes Store#App Store
IOS

iOS (þekkt sem iPhone OS fyrir júní 2010) er stýrikerfi frá Apple fyrir fartæki Apple, snjallsímann iPhone og spjaldtölvuna (e. tablet) iPad (seinna kom nafnabreyting/afbrigði af iOS fyrir iPad sem heitir iPadOS). iOS kom fyrst út á iPhone en er nú líka fáanlegt fyrir iPod touch. Apple gefur ekki leyfi til að nota stýrikerfið á öðrum tækjum. Með netversluninni App Store er hægt að hlaða forritum niður í þessi tæki og 2020 voru til 1.8 milljón forrit, aukning frá rúmlega 500.000 forritum, til sölu í versluninni 2011. Á síðasta ársfjórðungi 2010 var markaðsdeild iOS á alþjóðlega snjallsímastýrikerfismarkaðinum 16%, í þriðja sæti á eftir Android frá Google og Symbian frá Nokia, ef miðað er við sölu á tækjum sem nota stýrikerfin, en nú er iOS í öðru sæti á eftir Android.

Notendaviðmót iOS er byggt á beinum samskiptum við fjölsnertiskjá. Notandinn stjórnar tækinu með fingrahreyfingum og lyklaborði á skjá (líka er hægt að nota viðtengt lyklaborð en kerfið er ekki hannað fyrir mús). Tækið bregst einnig við sé tækinu hallað eða snúið. Sé tækinu, til dæmis, snúið um 90 gráður þá heldur mynd á skjá áfram að snúa upp. iOS var byggt á grunnhluta Mac OS X stýrikerfisins (sem nú heitir macOS), sem var gert fyrir borðtölvur og að einhverju leyti eru forritaskil því lík (t.d. Core Foundation og Foundation Kit en notar t.d. Cocoa Touch en ekki Cocoa úr macOS) en ekki nógu lík til að forrit gerð fyrir macOS virði á iOS.

Afbrigði 
iOS, undir því nafni, eða upphaflegu útgáfurnar, eru ekki lengur fáanlegar fyrir eða með iPad spjaldtölvum. Svipað afbrigði, iPadOS, er nú notað og munurinn er aðallega að stýrikerfið og forrit fyrir eru gerð fyrir stærri skjá. macOS hefur sögulega séð ekki getað keyrt iOS né iPadOS forrit, og telst/taldist ekki afbrigði af þeim stýrikerfum. Hins vegar í núverandi útgáfu af macOS, á viðeigandi nýrri vélbúnaði, þ.e. "Apple silicon" (M1) tölvum, getur macOS keyrt þannig forrit. Svo má segja að iOS hafi alltaf verið afbrigði af macOS, því ákveðinn skyldleiki er á milli, að hluta til eru stýrikerfin eins.

Apple TV notar sérstöka útgáfa af iOS sem kallast nú tvOS eftir nafnabreytingu, en þar sem notandinn notar fjarstýringu, með svokölluðu 3ja metra viðmóti ("10-foot user interface"), en snertir ekki skjáinn til að stjórna, eru eiginleikarnir og skyldleikinn við iOS ekki eins augljós, enda var iOS ekki notað áður fyrr, heldur afbrigði af macOS.

Heimildir 

Snjallsímastýrikerfi
Stýrikerfi
Snjallsímar
Tölvuforrit frá Apple
IPhone
Miðbæjarskólinn

Miðbæjarskólinn er bygging í miðbæ Reykjavíkur við Fríkirkjuveg 1 við Tjörnina sem var upphaflega barnaskóli. Húsnæðið er nú notað á vegum Kvennaskólans. Á hundrað ára afmæli hússins árið 1998 var það sagt „eitt merkasta hús borgarinnar.“  Miðbæjarskólinn er friðað hús.

Miðbæjarskólinn var fullbyggður 1898 en formlega vígður þann 10. október 1908. Á fyrsta starfsári Miðbæjarskólans voru þar 285 börn, 304 árið eftir en eftir að lög um fræðsluskyldu barna tóku gildi 1907 jókst fjöldi nemenda úr 472 og í 772. Árið 1930 var nafni skólans breytt í Miðbæjarskólinn.

Upprunalega var byggingin L-laga en seinna var byggð suður-álma og síðan þá hefur húsið verið U-laga. Í portinu þar voru margar samkomur haldnar. Frá og með bæjarstjórnarkosningunum í Reykjavík 1908 var Miðbæjarskólinn aðalkjörstaðurinn til þing- og bæjarstjórnarkosninga og raunar eini kjörstaðurinn um árabil.

Reykjavíkurborg hefur fundið ýmis not fyrir Miðbæjarskólann og meðal annars hafa Fræðslumiðstöð Reykjavíkur og Námsflokkar Reykjavíkur verið með skrifstofuaðstöðu þar.

Tilvísanir

Tenglar 
 Framkvæmdasýsla ríkisins - Kvennaskólinn í Reykjavík, endurbætur Miðbæjarskólans
 Ekki bara skóli..., Morgunblaðið 10. október 1998
 Miðbæjarskólinn 100 ára, grein úr Morgunblaðinu 1998
 Miðbæjarskólinn fær 120 milljónir til aðlögunar, vísir.is 20. júlí 2010

Byggingar í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Íslenskir barnaskólar
Saga Reykjavíkur

Síður sem þurfa hnit
Acorn Computers

Acorn Computers Ltd. (síðar nefnt Element 14 Ltd.) var breskt tölvufyrirtæki sem stofnað var í Cambridge árið 1978. Fyrirtækið framleiddi nokkrar vinsælar tölvur sem seldust vel á Bretlandi. Meðal þeirra voru Acorn Electron, BBC Micro og Acorn Archimedes. Tölvan BBC Micro sem fyrirtækið framleiddi í samstarfi við BBC var ein vinsælasta tölva í breskum skólum á níunda og tíunda áratugunum. Fyrirtækinu var skipt í nokkur önnur fyrirtæki árið 1998 og arfur tilveru þess er þróun RISC-tölva. Stýrikerfi fyrirtækisins, RISC OS, er ennþá þróað í tveimur útgáfum af RISCOS Ltd og RISC OS Open. Nokkur dótturfyrirtæki Acorn er enn til í dag, til dæmis ARM Holdings, sem er eitt helsta örgjörvahönnunarfyrirtæki í heimi fyrir farsíma og lófatölvur.

Vegna þess að Acorn var mikið nýsköpunarfyritæki er það stundum kallað „breska Apple“.

Heimildir 

Bresk fyrirtæki
Æðeyjarviti

Æðeyjarviti er viti í Ísafjarðardjúpi. Hann er 12,8 m hár og var byggður árið 1944 og tekinn í notkun árið 1949. Vitinn var lýstur með gasljósi fram til ársins 1988 er hann var rafvæddur. Axel Sveinsson verkfræðingur hannaði vitann.

Heimild 
 Æðeyjarviti (Sjóminjar Íslands)

Vitar á Íslandi
Ísafjarðardjúp
Ólafsviti

Ólafsviti í Patreksfirði er viti sem byggður var árið 1943 og tekinn í notkun árið 1947. Vitinn er 14,4 m hár steinsteyptur turn. Hann er byggður eftir teikningum Axels Sveinssonar verkfræðings. Gasljós var í vitanum til árisns 1978 en þá var hann rafvæddur.

Heimild 
 Ólafsviti (Sjóminjar Íslands)

Vitar á Íslandi
Nikulás Bergþórsson

Nikulás Bergþórsson (d. 1159), kallaður Nikulás Bergsson í sumum heimildum, var líklega fyrsti ábóti í Munkaþverárklaustri, víðförull fræðimaður og heimsborgari. Hann var sagður skáld gott og orti Jónsdrápu um Jóhannes guðspjallamann og Kristsdrápu.

Nikulás hafði meðal annars farið í pílagrímsferð til Jerúsalem og var vel kunnugur í Róm og víðar á Ítalíu. Hann skrifaði eða lét skrifa eftir sér leiðsögubók fyrir pílagríma, Leiðavísi og borgaskipan, sem kalla má fyrstu landafræðibókina á íslensku. Hann var sagður vitur og víðfrægur, minnugur og margfróður, ráðvís og réttorður. Hann var áhugamaður um stjörnufræði og lýsir því í bók sinni þegar hann var í Palestínu og lagðist þar niður á sléttum velli á bakka árinnar Jórdan, horfði upp í stjörnurnar og mældi þær síðan:

„Ut við Jórdan, ef maður liggur opinn á sléttum velli ok setr kné sitt ok hnefa á ofan, ok reisir þumalfingr af hnefanum upp, þá er
leiðarstjarnan þar fyrir at sjá, jafnhá en eigi hærra.“

Nikulás sneri aftur heim til Íslands 1154. Klaustrið á Munkaþverá, sem var af Benediktsreglu, var stofnað árið 1155 fyrir tilstilli Björns Gilssonar Hólabiskups, Björns bróður hans, sem var prestur á Munkaþverá, og líklega einnig mágs þeirra, Jóns Sigmundssonar á Svínafelli. Í Stokkhólmsbók segir að fyrsti ábóti á Munkaþverá hafi heitið Höskuldur og verið skamma hríð en nú er yfirleitt talið að það sé misritun og Nikulás hafi verið fyrsti ábótinn.

Þann 15. júní 1158 var Nikulás ábóti við vígslu dómkirkjunnar í Skálholti með Klængi biskupi Þorsteinssyni og Birni biskupi Gilssyni og flutti vígsluprédikunina þar. Hann var ábóti á Munkaþverá í fjögur ár, til dauðadags 1159. Björn Gilsson prestur tók við af honum.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Björn Gilsson (ábóti)

Björn Gilsson (d. 1181) var prestur á Munkaþverá á 12. öld og síðan ábóti í Munkaþverárklaustri, annar í röðinni á eftir Nikulási Bergþórssyni. Hann var bróðir og alnafni Björns Gilssonar Hólabiskups og stóðu þeir saman að stofnun klaustursins.

Þeir bræður voru synir Gils Einarssonar Járnskeggjasonar, Einarssonar Þveræings, og höfðu þeir langfeðgar allir búið á Þverá. Kona Gils og móðir þeirra var Þórunn, dóttir Þorbjarnar Þorfinnssonar karlsefnis. Systir þeirra var Þórný, kona Jóns Sigmundssonar eldri á Svínafelli.

Björn var vígður ábóti 1162, sama ár og bróðir hans dó. Björn biskup taldi það styrkja kirkjuna mest að efla munklífi og hafði því gefið eitt hundrað hundraða af fé Hólakirkju til Munkaþverárklausturs. Björn ábóti hefur vafalaust átt stóran þátt í að móta klaustrið og venjur þess því hann var ábóti í nítján ár og hefur raunar líklega stýrt klaustrinu allt frá því að Nikulás ábóti dó 1159. Björn dó árið 1181 og tók Hallur Hrafnsson við af honum.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Hallur Hrafnsson

Hallur Hrafnsson (d. 1190) var prestur á Grenjaðarstað á 12. öld og síðan ábóti á Munkaþverá, þar sem hann tók við eftir lát Björns Gilssonar ábóta 1181.

Hallur var sonur Hrafns Úlfhéðinssonar lögsögumanns, en faðir Hrafns og afi höfðu einnig verið lögsögumenn, svo og ýmsir frændur hans. Systur Halls hét Hallbera og var kona Hreins Styrmissonar, ábóta í Þingeyraklaustri. Hann var prestur á Grenjaðarstað en var vígður ábóti á Munkaþverá 1184 og gegndi því embætti til dauðadags. Einar Másson tók við af honum.

Á meðan Hallur var prestur var hann giftur Valgerði Þorsteinsdóttur, en prestar máttu á þeim árum kvænast. Hún var skagfirsk, af ætt Ásbirninga. Á meðal barna þeirra var Eyjólfur ofláti, prestur á Grenjaðarstað og ábóti í Saurbæjarklaustri 1206-1212.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Einar Másson

Einar Másson (d. 1196) var ábóti í Munkaþverárklaustri frá því að Hallur Hrafnsson ábóti lést árið 1190 og til dauðadags. Hann var því hinn fjórði í röðinni af ábótum klaustursins.

Fátt er vitað um Einar en þess hefur verið getið til að dóttir hans hafi verið Jórunn Einarsdóttir, sem kann að hafa verið kona Styrmis fróða Kárasonar, sem síðar varð príor í Viðeyjarklaustri. Um það er þó ekkert vitað með vissu.

Einar lést 1196 og tók þá Ormur Skeggjason við klaustrinu.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Snjóþrúgur

Snjóþrúgur eru fótabúnaður til að ganga í snjó. Þær virka þannig að þyngdin dreifist yfir meira svæði og sekkur fóturinn þá ekki í lausamjöll. Snjóþrúgur voru gerðar úr viði og leðurþvengjum en eru núna gerðar úr léttum málmi eða plastefnum og gerviefnum. Til þess að snjóþrúgur safni ekki í sig snjó er í þeim net eða fléttingar eða göt í gegn og á þeim þarf að vara festibúnaður sem festir þær á fæturna.

Snjóþrúgur voru til forna nauðsynlegt verkfæri fyrir veiðimenn, skógarverði og aðra sem þurftu að fara yfir svæði þar sem oft lá yfir djúpur snjór. Núna eru snjóþrúgur fyrst og fremst notaðar af göngufólki og hlaupurum sem vilja komast leiðar sinnar í snjó að vetrarlagi. Auðvelt er að læra að ganga á snjóþrúgum og það er frekar hættulaus og ódýr afþreying. Talið er að snjóþrúgur hafi verið notaðar í 6000 til 8000 ár og merki eru um notkun slíks búnaðar úr Kákasus og Armeníu. 

Frumbyggjar Norður-Ameríku notuðu ýmis konar snjóþrúgur, hver ættbálkur hafði sína eigin gerð. Inúítar lengst í norðri bjuggu til einföldustu útgáfurnar, þeir gerðu tvær gerðir, önnur var um 46 sm löng og hin gerðin var næstum hringlaga. Snjóþrúgur urðu æ aflangari eftir því sem sunnar dró og þær lengstu voru gerðar af Krí-indjánum en þær voru 1,8 m langar og uppbrettar að framan. Í snjó í skóglendi þar sem snjólagið var þynnra og blautara skipti floteiginleiki snjóþrúgna ekki eins miklu máli.

Franskir landnemar í Ameríku tóku snjóþrúgur fyrr í notkun en breskir. Orðið eskimói er talið komið úr „sá sem gerir snjóþrúgur“.

Á Íslandi 
Snjóþrúgur þekktust á Íslandi fyrr á öldum en voru aldrei algengar. Í frásögn í Austra 1887 er þeim lýst þannig: „„Þrúgar“ voru sterk gjörð sem beygð var í hring, fitjað ólum innan í og bundnir upp um ristarnar. Á þeim gengu einstakir menn hér á Austurlandi fram á þessa öld, þegar snjór var mikill og djúpur; en mjög var það ólipurt, þar eð þrúgarnir skögðu alla vega eins langt út undan fótunum eins og þeir voru stórir til, en nokkuð héldu þeir uppi þeim sem á þeim gekk. Og ekki hefur víst verið til þeirra tekið nema í mestu fannfergjum.“

Tilvísun 

Fótabúnaður
Evrópumeistaramót UEFA 21 árs og yngri 2011

Evrópumeistaramót UEFA 21 árs og yngri 2011  er ellefta Evrópumeistaramót undir 21 árs karla í knattspyrnu og fer fram í Danmörku 11.-25. júní. Átta lið keppa til úrslita: Hvít-Rússar, Tékkar, Danir, Englendingar, Íslendingar, Spánverjar, Svisslendingar og Úkraínumenn. Þetta er í fyrsta skiptið sem Íslendingar taka þátt. 

Aðeins tvær þjóðir sóttu um að verða mótshaldari mótsins, Danmörk og Ísrael. Mótsnefnd UEFA fór yfir tilboðin og gaf út meðmæli til yfirstjórnar UEFA sem ákvað 10. desember 2008 að Danmörk myndi hýsa keppnina.

Undankeppni 

Undankeppni fyrir mótið fór fram á milli mars 2009 og október 2010. Undankeppnin var riðlakeppni með 8 landsliðum sem komust áfram. Þessi 8 lið voru dregin 4. febrúar í 10 riðla í aðalkeppninni eftir frammistöðu þeirra í mótinu.

Leikvangar 
Leikvangar mótsins voru allir staðsettir á Jótlandi í Aarhus, Álaborg, Herning og Viborg. 20. september 2010 var ákveðið að lokaleikur mótsins yrði í Arhus.

Riðlakeppni

Röðun í riðla 
Liðin voru dregin í riðla 9. nóvember 2010 í Álaborg. Líkt og í fyrri mótum verða leikir í hverjum riðli í tveimur leikvöngum. Lið voru skipt í þrjá potta eftir fjölda stiga og hver riðill hafði eitt lið frá potti eitt og tvö en tvö lið frá potti þrjú.

Bráðabani 
Í mótinu gilda sömu reglur og í Evrópumeistaramóti undir 21 árs 2009. Ef að tvö eða fleiri lið eru jöfn að stigum í keppnini þá eru eftirfarandi atriði notuð.
 Hærri fjöldi stiga á milli þeirra liða sem átt er við
 Hærri markamunur á milli þeirra liða sem átt er við
 Ef að lið eru enn jöfn þá er atriðunum beitt aftur á þau lið sem eru jöfnust.
 Niðurstaða í riðlakeppni
 Markamunur
 Hærri fjöldi marka skoruð
 Atferli í leiknum
5. Dregið um úrslit

A-riðill 
Í A-riðli varð bráðabani til að skera úr um þriggja punkta jafntefli á milli Hvíta-Rússlands, Danmerkur og Íslands. Hvíta-rússland komst áfram vegna betri markamun í leikjum á milli þessara liða.

B-riðill

Undanúrslit

Umspil um Ólympíusæti

Úrslitaleikur

Markaskorarar 
5 mörk
 Adrián López

3 mörk
 Admir Mehmedi

2 mörk

 Andrey Varankow
 Bořek Dočkal

 Ander Herrera
 Juan Manuel Mata

 Danny Welbeck

1 mark

 Dzmitry Baha
 Maksim Skavysh
 Jan Chramosta
 Tomáš Pekhart
 Christian Eriksen
 Nicolai Jørgensen

 Bashkim Kadrii
 Birkir Bjarnason
 Kolbeinn Sigþórsson
 Hjörtur Logi Valgarðsson 
 Ander Herrera
 Jeffrén Suárez
 Egor Filipenko

 Innocent Emeghara
 Frank Feltscher
 Fabian Frei
 Xherdan Shaqiri
 Maksym Bilyi
 Thiago Alcântara

Útsendingar

Heimildir 

Knattspyrnumót og -keppnir landsliða
Ormur Skeggjason

Ormur Skeggjason (d. 1212) var ábóti í Munkaþverárklaustri og tók líklega við þegar eftir lát Einars Mássonar ábóta 1196.

Ormur var af Svínfellingaætt og frændi Björns Gilssonar ábóta. Hann kom til greina í biskupskjöri á Hólum árið 1201 en Kolbeinn Tumason taldi að Guðmundur prestur Arason yrði ráðþægari, en þar skjátlaðist honum illilega. Guðmundur biskup setti vorið 1204 frænda Orms, Sigurð Ormsson frá Svínafelli, til að rétta við fjárhag staðarins og húsakynni, sem ekki var vanþörf á, og stóð Sigurður sig vel við það verk og byggði upp hús og bætti rekstur klaustursins til muna. Ormur Jónsson frá Svínafelli, faðir Sigurðar, eyddi síðustu æviárunum í klaustrinu og gerðist munkur þar. Það gerði Sigurður raunar sjálfur síðar.

Ekki var þó allt með friði í klaustrinu og er sagt frá því í Sturlungu að þeir Sigurður Ormsson og Hallur Kleppjárnsson tóku prest úr klaustrinu, meiddu hann og limlestu. Ekki er getið um viðbrögð Orms ábóta en Guðmundur biskup bannsetti Sigurð og Hall fyrir verknaðinn.

Ketill Hallsson var orðinn ábóti á Munkaþverá 1222 en ekki er vitað hvort hann tók við af Ormi eða hvort einhver var á milli þeirra.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Ketill Hallsson

Ketill Hallsson (d. 1229) var ábóti í Munkaþverárklaustri á 13. öld. Hann var orðinn ábóti 1222 og kann að hafa orðið það þegar eftir lát Orms Skeggjasonar ábóta 1212 en einnig má vera að einhver hafi verið á milli þeirra.

Um Ketil ábóta er annars ekkert vitað og engar heimildir eru um ábótatíð hans. Hann dó 1229 og Árni Hjaltason tók við af honum.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Árni Hjaltason

Árni Hjaltason (d. 1252) var ábóti í Munkaþverárklaustri og var vígður 1229, eftir lát Ketils Hallssonar ábóta sama ár. Árni var Eyfirðingur að ætt, sonur Hjalta Klængssonar Hallssonar. Föðurbróðir hans var Kleppjárn Klængsson, faðir Halls Kleppjárnssonar goðorðsmanns, sem Kálfur Guttormsson lét drepa á jólaföstu árið 1212.

Í Sturlungu segir frá því að þegar Þórður kakali kom til Gása með skipi 1242 fór Árni ábóti til fundar við hann og ráðlagði honum að hverfa sem fyrst á brott úr Eyjafirði því að honum væri ekki óhætt fyrir Kolbeini unga, og fara fremur suður á land og leita liðsinnis þar, sem Þórður og gerði.

Eyjólfur Brandsson tók við sem ábóti eftir lát Árna.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Eyjólfur Brandsson

Eyjólfur Brandsson (d. 1293) var ábóti í Munkaþverárklaustri á síðari hluta 13. haldar, hefur líklega fengið forræði klaustursins 1253, en Árni Hjaltason ábóti dó árið áður, og var svo vígður 1254.

Eyjólfur var sonur Valla-Brands Eyjólfssonar og var lengi prestur á Völlum í Svarfaðardal. Hans er getið á Munkaþverá veturinn 1253, eftir Flugumýrarbrennu, þar sem hann reyndi að bera sættir á milli Gissurar Þorvaldssonar og brennumanna. 

Tveimur árum síðar dró til tíðinda í Eyjafirði, þegar laust saman flokki Eyjólfs ofsa Þorsteinssonar, annars foringja brennumanna, og Hrafns Oddssonar annars vegar og Þorgils skarða, Þorvarðar Þórarinssonar og Sturlu Þórðarsonar hins vegar. Þorgils og félagar komu með flokk manna til Eyjafjarðar um sumarið en bændur söfnuðu liði undir forystu Eyjólfs ofsa og Hrafns. Eyjólfur ábóti reyndi að stilla til friðar og fór á milli fylkinganna en það kom fyrir lítið og sló í bardaga á Þveráreyrum, skammt frá klaustrinu. Þar höfðu menn Þorgils skarða og félaga betur, Eyjólfur ofsi féll en Hrafn Oddsson komst undan á flótta. Sumir liðsmenn þeirra leituðu griða í klaustrinu. 16 eða 17 menn féllu og margir særðust og var þeim hjúkrað af ábóta og munkunum, sem sungu svo yfir þeim föllnu.

Nokkru síðar reyndi Eyjólfur ábóti að koma á sáttum með Þorgils og Þorvarði og svo Heinreki Kárssyni Hólabiskupi, sem hafði stutt Eyjólf ofsa og Hrafn, og hittust þeir í klaustrinu, en ekkert varð úr sáttum. Þetta sýnir allt að Eyjólfur ábóti hefur verið maður sátta og friðar og iðulega reynt að lægja öldurnar í ófriðarbáli Sturlungaaldar. Þegar Þorgils skarði var drepinn á Hrafnagili 1258 var lík hans flutt til Munkaþverár þar sem Eyjólfur ábóti tók við því og veitti Þorgils sæmandi útför.

Eyjólfur var frændi Gissurar Þorvaldssonar. Þess er getið í frásögn Sturlungu af Flugumýrarbrennu að þar var staddur Þórólfur munkur og ölgerðarmaður frá Munkaþverá og hefur hann vafalaust verið lánaður til Flugumýrar til að brugga öl fyrir brúðkaupsveisluna.

Eyjólfur hverfur úr sögunni 1293 og hefur vafalaust dáið það ár. Eftirmaður hans var Ljótur Hallsson.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur
Ljótur Hallsson

Ljótur Hallsson (d. 1296) var ábóti í Munkaþverárklaustri í lok 13. aldar. Hann tók þar við eftir lát Eyjólfs Brandssonar ábóta 1293 en naut ekki lengi við því hann dó þremur árum síðar og Þórir Haraldsson varð þá ábóti.

Ætt Ljóts er óþekkt og um hann er raunar ekkert vitað nema nafnið. Hans er þó getið í jarteikn um nunnu sem fer til Skálholts í von um lækningu. Nunnan, Katrín, hefur fengið augnakrankleika og getur ekki lengur lesið og þarf aðstoð Ljóts til að komast suður. En þegar komið er að Miðfjarðará segist hún treystast Guði og Þorláki helga og tekur sjálf í tauma hestsins. Hún verður heil á báðum augum (heileygð) í Skálholti eftir messu og gerist síðan abbadís í Reynistaðarklaustri.

Heimildir 
 
 

Íslenskir ábótar og príorar
Munkaþverárklaustur