alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Tryggvaskáli

Tryggvaskáli er elsta hús á Selfossi, byggt árið 1890 og stendur það við Ölfusá. Húsið var reist af Tryggva Gunnarssyni í tengslum við smíði Ölfusárbrúar. Sýslusjóður og landssjóður eignuðust húsið árið 1899 en vorið 1901 hófst þar gistirekstur og greiðasala fyrir ferðamenn. Það voru Þorfinnur Jónsson og Guðlaug Einarsdóttir sem sáu um reksturinn. Tryggvaskáli var þá ekki nema 50 fermetrar en næstu ár stækkaði Þorfinnur skálann. Landsíminn fékk inni í skálanum 1909. Á ljósmynd frá 1923 má sjá að húsið er orðið tveggja hæða, gistiherbergi á efri hæð.

Tenglar 
 Laglegt hús við brúna (Mbl)
 Lesbók Morgunblaðsins, 19. september (19.09.1998), Blaðsíða 12

Selfoss
Frídagar á Grænlandi

Þetta er listi yfir frídaga á Grænlandi.

Frídagar 

Listar
Grænland
Kassagosi

Kassagosi er leikfang sem við fyrstu sýn er aðeins kassi, oft skrautlegur, með sveif á einni hliðinni. Sé henni snúið er sigurverk innra með kassanum sem spilar lag eða tónlist. Þegar lagið tekur enda, eða einhverstaðar í miðju þess, losnar hak frá króki inn í kassanum, þannig að lokið losnar og upp sprettur trúður (eða djöfull). Það er kassagosinn og er hann festur á botn kassans með gormi og rís upp þegar hakið gengur úr króknum. Ýmsar útgáfur eru til af kassagosum. Á frönsku er kassagosinn kenndur við djöfulinn: diable en boîte, sömuleiðis á þýsku: Schachtelteufel.

Leikföng
931

931 (CMXXXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

931
931-940
932

932 (CMXXXII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

932
931-940
933

933 (CMXXXIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

933
931-940
934

934 (CMXXXIV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

934
931-940
935

935 (CMXXXV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

935
931-940
936

936 (CMXXXVI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

936
931-940
937

937 (CMXXXVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

937
931-940
938

938 (CMXXXVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

Fædd

Dáin

Erlendis 

Fædd

Dáin

938
931-940
940

940 (CMXL í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

940
931-940
941

941 (CMXLI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

941
941-950
942

942 (CMXLII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

942
941-950
943

943 (CMXLIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

943
941-950
944

944 (CMXLIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

944
941-950
945

945 (CMXLV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

945
941-950
946

946 (CMXLVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

946
941-950
947

947 (CMXLVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

947
941-950
948

948 (CMXLVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

948
941-950
949

949 (CMXLIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

949
941-950
951

951 (CMLI í rómverskum tölum)

Fædd

Atburðir 

951
951-960
952

952 (CMLII í rómverskum tölum)

Fædd

Atburðir 

952
951-960
953

953 (CMLIII í rómverskum tölum)

Fædd

Atburðir 

953
951-960
954

954 (CMLIV í rómverskum tölum)

Fædd

Atburðir 

954
951-960
955

955 (CMLV í rómverskum tölum)

Fædd

Atburðir 

955
951-960
956

956 (CMLVI í rómverskum tölum)

Fædd

Atburðir 

956
951-960
961

961 (CMLXI í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

961
961-970
962

962 (CMLXII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

962
961-970
963

963 (CMLXIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

963
961-970
964

964 (CMLXIV í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

964
961-970
965

965 (CMLXV í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

965
961-970
966

966 (CMLXVI í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

966
961-970
967

967 (CMLXVII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

967
961-970
968

968 (CMLXVIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

968
961-970
969

969 (CMLXIX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

969
961-970
970

970 (CMLXX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

970
961-970
971

971 (CMLXXI í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

971
971-980
972

972 (CMLXXII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

972
971-980
973

973 (CMLXXIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

973
971-980
974

974 (CMLXXIV í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

974
971-980
975

975 (CMLXXV í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

975
971-980
976

976 (CMLXXVI í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

976
971-980
977

977 (CMLXXVII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

977
971-980
978

978 (CMLXXVIII í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

978
971-980
979

979 (CMLXXIX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

979
971-980
980

980 (CMLXXX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.

Atburðir

Fædd

Dáin 

980
971-980
982

982 (CMLXXXII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

982
981-990
983

983 (CMLXXXIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

983
981-990
986

986 (CMLXXXVI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

986
981-990
987

987 (CMLXXXVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

987
981-990
988

988 (CMLXXXVIII í rómverskum tölum)

Atburðir 
 Valdimar gamli, fursti í Kænugarði, tók skírn og hóf að innleiða kristni í Garðaríki.

Fædd

Dáin 

988
981-990
989

989 (CMLXXXIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

989
981-990
990

990 (CMXC í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

990
981-990
991

991 (CMXCI í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

991
991-1000
993

993 (CMXCIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

993
991-1000
994

994 (CMXCIV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

994
991-1000
995

995 (CMXCV í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin 

995
991-1000
997

997 (CMXCVII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

997
991-1000
998

998 (CMXCVIII í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

998
991-1000
999

999 (CMXCIX í rómverskum tölum)

Atburðir

Fædd

Dáin  

999
991-1000
Knúts saga heimska

Knúts saga heimska (eða Sagan af Knúti Steinssyni heimska) er riddarasaga síðari tíma. Söguhetjan er sonur ríks bónda í Svíþjóð. Hún kom fyrst út á prenti árið 1911 hjá Bókaverslun Odds Björnssonar á Akureyri.

Tengt efni
 Riddarasögur
 Riddarabókmenntir
Þjalar-Jóns saga

Þjalar-Jóns saga er íslensk riddarasaga, líklega samin á 14. öld. Hún segir frá börnum Svipdags jarls en bróðirinn Jón (Þjalar-Jón) verður viðskila við móður sína og systur eftir að faðir þeirra er myrtur. Jón dulbýr sig og fer til Vilhjálms konungs í Vallandi. Eiríkur sonur hans verður ástfanginn þegar hann sér mynd af systurinni Marsilíu og hjálpar Jóni til að bjarga henni og móður þeirra Jóns.

Gunnlaugur Þórðarson gaf söguna út árið 1857. Önnur útgáfan kom út árið 1907.
Stora Enso

Stora Enso Oyj er finnskt  fyrirtæki sem framleiðir pappírsvörur. Fyrirtækið var myndað árið 1998 við sameiningu finnska fyrirtækisins Enso-Gutzeit og sænska fyrirtækisins Stora. Fyrir sameininguna var Stora talið elsta skráða fyrirtæki í heimi, en það var stofnað árið 1347. Stærsti hluthafi í nýstofnaða fyrirtækinu er finnska ríkisstjórnin.

Sölur fyrirtækisins náðu 14,6 milljörðum evra árið 2006. Stora Enso er stærsta fyrirtæki á sviði trjá- og pappírsvinnslu í Evrópusambandinu og þriðja stærsta í heimi.

Finnsk fyrirtæki
Hægt sjónvarp

Hægt sjónvarp er orð notað um tegund sjónvarpsþátta sem sýna venjulegan atburð í heild sinni. Þáttunum getur verið sjónvarpað í beinni útsendingu eða teknir upp. Fyrirbærið naut mikilla vinsælda í Noregi þegar norska ríkisútvarpið NRK sýndi sjö tíma útsendingu af lest á leið frá Björgvin til Óslóar í nóvember 2009. Svo var ferð skipsins MS Nordnorge á Hurtigruten frá Björgvin til Kirkenes sýnd í beinni árið 2011. Mikið var rætt um báðar útsendingarnar í norskum og alþjóðlegum fjölmiðlum en talið er að þær hafi verið náð góðum árangri, með miklu fleiri áhorfendur en búist var við og metmarkaðshlutfall NRK2.

Fyrirbærið hefur borist til annarra landa, en breska ríkisútvarpið BBC ætlar að gera þrjá „hæga“ þætti byggða á norskri fyrirmynd.

Heimildir 

Sjónvarp
Kirkenes

Kirkenes eða Kirkjunes (finnska og kvenska: Kirkkoniemi, norðursamíska: Girkonjárga, rússneska: Киркенес) er bær í sveitarfélaginu Sør-Varanger í Finnmörku, nyrsta fylki Noregs. Bærinn liggur á skaga við Bøkfjorden, sem er innfjörður í Varangerfjorden. 

Flatarmál bæjarins er um 2,15 km² en íbúar hans voru 3.498 árið 2013, og er þéttleiki byggðarinnar íbúar 1.627 á ferkílómetra.

Bæir í Finnmörku
Valborgarmessa

Valborgarmessa er aðfaranótt 1. maí. Dagurinn heitir eftir heilagri Valborgu sem fæddist í Wessex í Englandi árið 710 og lést 25. febrúar 779. Hún var gerð heilög 1. maí 779 og dagurinn er því minningardagur hennar á Norðurlöndum. Hjá kaþólsku kirkjunni er þó dánardagur hennar, 25. febrúar, minningardagur.

Valborgarmessa er haldin hátíðleg víða í Norður-Evrópu sem mörk vetrar og vors. Hluti af þessum hátíðahöldum eru varðeldar sem kveiktir eru um kvöldið 30. apríl. Í sumum tilvikum eru nornir gerðar úr stráum eða nornakústar brenndir. Í Þýskalandi eru til þjóðsögur um nornamessu á Blokksbjargi á Valborgarmessu. 

Hátíðisdagar
Dagatal
Stjärnsund

Stjärnsund er þéttbýli í sveitarfélaginu Hedemora i Svíþjóð. Þar búa 161 manns (2010).

Neðanmálsgreinar 

Þéttbýlisstaðir í Hedemora
Júkatanskagi

Júkatanskagi (spænska: Península de Yucatán) er stór skagi í suðausturhluta Mexíkó og myndar austurmörk Mexíkóflóa. Á skaganum eru mexíkósku fylkin Campeche, Yucatán og Quintana Roo, auk nyrstu hluta Belís og Gvatemala.

Á norðvesturhluta skagans er Chicxulub-gígurinn, sem er leifar eftir 65 milljóna ára gamalt loftsteinshrap sem samkvæmt sumum kenningum var ástæða fyrir fjöldaútdauða risaeðla og annarra tegunda um þetta leyti.

Orðsifjar
Uppruni orðsins „Yucatán“ er umdeildur. Hernán Cortés hélt því fram, í fyrstu bréfum sínum til Karls 5., keisara hins heilaga rómverska ríkis (las Cartas de relación), að nafnið Yucatán hefði komið til vegna misskilnings. Samkvæmt honum spurðu fyrstu spænsku landkönnuðirnir hvað landið væri kallað og svarið var yucatan sem á júkatísku þýðir „ég skil ekki hvað þú segir.“ Önnur tilgáta segir heitið komið úr máli Asteka, þ.e. yocatlan sem merkir „land ríkidæmis“ eða land kassavarótar (lítið eitrað afbrigði kallað yuca). 
Þriðja kenningin segir að orðið sé dregið af uh yu ka t'ann sem þýði „heyr hvernig þeir tala“ sem Majarnir hafi sagt um Spánverjana. Fleiri kenningar eru til á svipuðum nótum og gætu allt eins verið allar réttar.

Tilvísanir

Landafræði Mexíkó
Landafræði Belís
Landafræði Gvatemala
Örblogg

Örblogg er útsending og miðlun á sérstakri gerð af bloggi. Örblogg er frábrugðið hefðbundnu bloggi á þann hátt að blogg eru minni að umfangi og stærð, oft ekki nema stuttar setningar, einstakar myndir eða tenglar. Tumblr og Twitter eru örbloggskerfi. Einnig má líta á stöðuuppfærslur á Facebook eru líka  örblogg.

Örblogg hafa reynst mikilvæg fyrir fréttauppfærslur í rauntíma. Örblogg hafa einnig gert mögulegt að fylgjast með og vakta umhverfi og koma út og dreifa til margra boðum og skilaboðum sem tengja í lengra og ítarlegra efni. Örblogg geyma oft ýmis konar lýsigögn (metadata) svo sem upplýsingar um stað og tíma.

Blogg
Samfélagsmiðlar
Dómkirkjan í Flórens

Dómkirkjan í Flórens (ítalska: Cattedrale di Santa Maria del Fiore, dómkirkja heilagrar Maríu í Flórens; eða almennt Il Duomo di Firenze, „dómkirkjan í Flórens“) er dómkirkja í borginni Flórens á Ítalíu. Kirkjan var reist á grunni eldri kirkju sem var helguð heilagri Reparötu en nýja kirkjan er helguð heilagri Maríu sem er kennd við borgina sjálfa (del Fiore, sem vísar til borgarinnar). Hún er í gotneskum stíl samkvæmt teikningu Arnolfo di Cambio og er gerð úr múrsteini og marmara. Vinna við hana hófst árið 1296. Hún var vígð árið 1436 þegar lokið hafði verið við hvelfinguna sem Filippo Brunelleschi hannaði. Kirkjan er klædd grænum og hvítum marmara en framhlið hennar var gerð í nýgotneskum stíl á 19. öld.

Dómkirkjan stendur á dómkirkjutorginu, Piazza del Duomo, í jaðri hinnar sögulegu miðborgar Flórens. Kirkjan sem stóð þar á undan henni var upphaflega utan borgarmúranna. Á torginu standa líka Skírnarkirkjan í Flórens og Klukkuturn Giottos. Allar þrjár byggingarnar eru hluti af heimsminjaskrá UNESCO ásamt miðborginni allri. Kirkjuskipið er eitt af þeim stærstu sem finnast á Ítalíu og hvelfingin er stærsta hvelfing sem byggð hefur verið úr hlöðnum steini.

Kirkjan er biskupskirkja kaþólska erkibiskupsdæmisins í Flórens. Núverandi erkibiskup er Giuseppe Betori.

Heimildir 
 Guida d'Italia, Firenze e provincia ("Guida Rossa"), Touring Club Italiano, Milano 2007.
 Eugenio Battisti, Filippo Brunelleschi, Electa, Milano, 1976; ried. Mondadori, Milano 1989. ISBN 88-435-2789-4.
 Enzo Carli, Arnolfo, Edam, Firenze 1993.
 Francesca Corsi Masi, Il ballatoio interno della Cattedrale di Firenze, Pacini, Pisa 2005.
 Cesare Guasti, Santa Maria del Fiore. La costruzione della Chiesa e del Campanile, Firenze, Ricci, 1887; rist. anast. Forni, Bologna 1974.

Flórens
Kirkjur á Ítalíu
Freon

Freon er markaðsheiti í eigu DuPont og á við um nokkur halógenkolefni sem fyrirtækið framleiðir. Þessi efni eru stöðug efni sem hafa verið notuð sem kælivökvi og úðaefni. Sum þeirra eru klórflúorkolefni sem eru talin bera mesta ábyrgð á eyðingu ósonlagsins en líka efni sem nota flúorín fremur en klórín og eyða þannig ekki ósonlaginu.

DuPont
Kæliefni
Frjósami hálfmáninn

Frjósami hálfmáninn er hugtak sem bandaríski fornleifafræðingurinn James Henry Breasted setti fram árið 1916 og á við hálfmánalaga svæði í Vestur-Asíu sem nær frá botni Persaflóa, eftir ánum Efrat og Tígris að botni Miðjarðarhafs. Þetta svæði er einstaklega frjósamt miðað við þurr svæði allt í kring. Í dag eru Kýpur og Egyptaland oft líka talin til frjósama hálfmánans. Á þessu svæði hófst landbúnaðarbyltingin fyrir 10-8.000 árum og þar þróuðust í fornöld stór menningarsamfélög (Mesópótamía, Assýría, Fönikía og Egyptaland hið forna) með ritmáli, glervinnslu, notkun hjólsins og áveitur. Vegna þessa hefur svæðið líka verið kallað „vagga siðmenningar“ með vísun í eitt eða fleiri þessara menningarsamfélaga.

Í dag eru löndin Írak, Kúveit, Sýrland, Líbanon, Jórdanía, Ísrael, Palestínuríki, Kýpur og Egyptaland að stórum hluta innan þessa svæðis. 

Mannkynssaga
Mið-Austurlönd
Forvarsla

Forvarsla er þverfagleg starfsgrein sem hefur það að markmiði að stuðla að langtímavarðveislu hvers konar menningarsögulegra gripa, til dæmis listaverka, forngripa, bóka og handrita. Þar sem þessir gripir geta verið af ólíku tagi, sérhæfa forverðir sig innan ákveðinna greina forvörslu, svo sem málverkaforvörslu, forngripaforvörslu, textílforvörslu og pappírsforvörslu.

Í forvörslu mætast ólíkar fræðigreinar, svo sem efnafræði, eðlisfræði, líffræði, listasaga, fornleifafræði, sagnfræði, þjóðfræði og siðfræði. Forvarsla gripa byggist á skilningi á vísindalegum eiginleikum þeirra efna sem gripirnir eru skapaðir úr, hvernig þessi efni eldast og bregðast við áhrifum umhverfisins. Þessi vitneskja gerir forvörðum kleift að koma í veg fyrir skemmdir á gripum með því að hefta eyðileggjandi áhrif umhverfisins. Einnig er sögulegt (menningarsögulegt og listsögulegt) samhengi gripanna mikilvægt og getur því haft mikil áhrif á meðferð þeirra. Öll efni sem notuð eru í viðgerðir eru vandlega valin með tilliti til þess að þau skaði ekki gripina og að unnt sé að fjarlægja þau síðar.   

Sem dæmi um verkefni forvarðar mætti nefna:
 Meðferð til að gera gripi stöðuga eða hamla gegn hrörnun þeirra.
 Viðgerðir með það að leiðarljósi að koma skemmdum eða hrörnuðum gripum í upprunalegt ástand án þess að glata fagurfræðilegu eða sögulegu samhengi þeirra.
 Rannsóknir á gripum, til að ákvarða hvaða efni voru notuð við framleiðslu þeirra eða eldri viðgerðir.
 Rannsóknir á gripum, til að ákvarða orsök og umfang skemmda eða breytingu frá upprunalegu horfi.
 Gerð skýrslna í máli og myndum um ástand gripa, fyrir og eftir meðferð.
 Fyrirbyggjandi aðgerðir til að hamla gegn hrörnun með því að gefa ráðleggingar og hafa eftirlit varðandi umhverfi gripanna, hvort sem þeir eru á sýningu eða í geymslu, þetta á við ljósmagn, hitastig og rakastig.
 Veita ráðgjöf varðandi pökkun, geymslu og flutning viðkvæmra gripa.
 Fylgjast með nýjustu rannsóknum, tækni og framförum á sviði forvörslu.

Heimildir 

Menning
Blokksbjarg

Blokksbjarg (Þýska: Brocken) er fjall í Þýskalandi. Frá miðöldum hefur mikil þjóðtrú verið tengd fjallinu.
Í Danmörku er haldin miðsumarsmessa Sct. Hans. Þá er nornabrenna, kvenlíkneski er sett á bálköst. Sagan segir að nornin sé send til Blokkbjargs þar sem hún skemmti sér með djöflum og öðrum nornum.

Fjöll í Þýskalandi
Aðalheiður Hólm Spans

Aðalheiður Pálína Sigurgarðsdóttir Hólm Spans (Heiða Hólm) (f. 20. september 1915, d. 27. ágúst 2005) var fyrsti formaður starfsstúlknafélagsins Sóknar. Hún gegndi því starfi frá stofnun félagsins, árið 1934, og fram á miðjan fimmta áratuginn. Aðalheiði var veitt Hin íslenska fálkaorða, árið 1991, fyrir störf sín í þágu íslenskra verkakvenna fyrir og eftir seinni heimsstyrjöld og aðstoð við Íslendinga í Hollandi. Minningar hennar voru skráðar af Þorvaldi Kristinssyni í bókinni Veistu, ef vin þú átt, sem kom út 1994.

Æviágrip
Aðalheiður fæddist á Eysteinseyri við Tálknafjörð, dóttir Sigurgarðs Sturlusonar og Viktoríu Bjarnadóttur. 

Átján ára gömul réði Aðalheiður sig sem gangastúlku á Landspítalann í Reykjavík og þar fór hún fljótlega að blanda sér í ýmis réttindamál. Sumarið 1934 stofnuðu 26 stúlkur frá Landspítalanum, Vífilstöðum, Laugarnessspítala og Kleppi, Starfsstúlknafélagið Sókn. Rétt til inngöngu í félagið höfðu „allar þær stúlkur er vinna við matreiðslu, þvotta, hreingerningar og saumastörf” en einnig átti að reyna að ná vistráðnum stúlkum inn í félagið. Aðalheiður var kjörin fyrsti formaður Sóknar, þá tæplega 19 ára gömul, og sinnti því starfi í rúman áratug, eða fram yfir lok seinni heimsstyrjaldar. Meðal fyrstu verka hennar var að leiða Sókn í kjarasamningum starfsstúlkna við ríkisspítalana, þeim fyrstu sinnar tegundar, og voru þeir undirritaðir 2. nóvember 1935. Í þeim var m.a. afmörkuð lengd vinnudags stúlknanna, samið um greiðslur fyrir yfirvinnu og kveðið á um veikindaréttindi - sem var algjör nýlunda á þessum tíma og mikið afrek hjá Aðalheiði og Sóknarkonum.   

Aðalheiður Hólm hafði sterk tengsl inn í Kommúnistaflokk Íslands, þótt sjálf stæði hún utan flokka sem formaður Sóknar allt þar til hún gerðist stofnfélagi í Sósíalistaflokknum árið 1938. 

Aðalheiður giftist Wugbold Spans loftskeytamanni og seinna upplýsingafulltrúa við Háskólasjúkrahúsið í Utrecht í Hollandi, árið 1944. Varð þeim þriggja barna auðið og bjó fjölskyldan í Hollandi frá 1946. Aðalheiður lést í Utrecht í Hollandi 27. ágúst 2005.

Tilvísanir

Íslenskir verkalýðsleiðtogar
Íslenskir kvenverkalýðsleiðtogar
Íslenskar kvenréttindakonur
Björn Þorsteinsson sagnfræðingur

Björn Þorsteinsson (20. mars 1918 - 6. október 1986) var sagnfræðingur og prófessor við Háskóla Íslands.  

Foreldrar Björns voru Þorsteinn Björnsson og Þuríður Þorvaldsdóttir og föðurafi hans var Björn Eysteinsson heiðarbóndi. Björn lauk stúdentsprófi utanskóla 1941 og kandidatsprófi í íslenskum fræðum með sögu að sérgrein árið 1947. Hann kenndi íslensku og sögu í Gagnfræðaskóla Reykjavíkur frá 1943. Veturinn 1948-49 var hann í framhaldsnámi í London. Björn samdi yfirlitsrit um Íslandssögu og kom fyrsta bindið Islenska þjóðveldið út árið 1953 og síðar Íslenska skattlandið sem var saga Íslands frá 1262-1400.

Heimild 
Björn Þorsteinsson,  Saga, 1. tölublað (01.01.1987), Blaðsíða 7

Íslenskir sagnfræðingar

Prófessorar við Háskóla Íslands
Guðrún Gunnarsdóttir

Guðrún Gunnarsdóttir (f. 22. júní 1963) er íslensk söng- og fjölmiðlakona. Guðrún hóf tónlistarferil sinn árið 1983 með MK-kvartettinum og hefur síðan verið ein ástsælasta söngkona þjóðarinnar. Guðrún hefur ekki starfað með mörgum hljómsveitum en hún var söngkona í Svefngölsum á sínum tíma og síðar var hún söngkona í Snörunum, ásamt þeim Ernu Þórarinsdóttur og Evu Ásrúnu Albertsdóttur. Síðan hún hóf söngferil sinn hefur hún gefið út sex sólóplötur og þrjár plötur með Friðriki Ómari Hjörleifssyni, en aðrar plötur sem Guðrún hefur sungið inn á á ferlinum eru á annað hundrað. Guðrún hefur þrisvar sungið bakrödd í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva fyrir Íslands hönd, auk þess að hafa farið fjölmörg skipti í keppnina sem fréttamaður Rásar 2.  

Árið 1992 keppti Guðrún ásamt Pálma Gunnarssyni í Landslaginu sem fór fram á Akureyri og var þetta í fjórða sinn sem keppnin var haldin, keppnin átti að verða eins konar svar við Eurovision undankeppninni þar sem að árið 1988 hafði Ríkissjónvarpið boðið aðeins örfáum útvöldum lagahöfundum að senda lög í inn í undankeppni Eurovision, þannig að almenningur hafði ekki kost á að taka þátt í keppninni, þess vegna var ákveðið að halda keppnina. Guðrún og Pálmi sungu lagið Ég man hverja stund eftir þá Jon Kjell Seljeseth og Jónas Friðrik Guðnason, þau sigruðu keppnina og voru Guðrún og Pálmi valin bestu flytjendurnir.

Guðrún hefur komið víða við auk þess sem á undan var talið, hún hefur meðal annars sungið á Lýðveldishátíðinni 1994 á Þingvöllum í tilefni 50 ára afmæli lýðveldisins, Jólagestum Björgvins Halldórssonar, tvö ár var hún ein af Frostrósunum sem skipuðu veigamikinn sess í jólahaldi margra um árabil, hún hefur sungið á fjölda tónleika til heiðurs þeim Vilhjálmi Vilhjálmssyni og Elly Vilhjálms og tekið þátt í skipulagningu fjölda þeirra til heiðurs Elly. Árið 2013 hóf Guðrún samstarf við þau Jógvan Hansen og Sigríði Beinteinsdóttur, og héldu þau tónleika með yfirskriftinni ,,Við eigum samleið" sem slógu rækilega í gegn, og ganga enn þann dag í dag fyrir fullu húsi í Salnum í Kópavogi, en þau hafa fyllt salinn í hátt í tuttugu skipti.

Fyrsta sólóplata Guðrúnar, Óður til Ellyjar, seldist í yfir 6.000 eintökum og fór hún í gull. Platan var einnig valin plata ársins og var Guðrún tilnefnd til Íslensku tónlistarverðlaunanna sem söngkona ársins.

Plötur Guðrúnar og Friðriks, Ég skemmti mér og Ég skemmti mér í sumar, seldust í yfir 10.000 eintökum og fóru í gull.

Plötur

Plötur ásamt Friðriki Ómari

Eurovision

Tenglar 
 Guðrún Gunnars syngur ljóð og lög eftir Cornelis Vreeswijk

Íslenskir söngvarar
Íslenskar söngkonur
Íslenskt fjölmiðlafólk

Íslenskar konur
Súrdeig

Súrdeig er brauðdeig sem inniheldur mjólkursýrugerla og gergró, sem gerja sykrur og breyta þeim í alkóhól og kolsýru. Mjólkursýran gefur brauðinu súrt bragð. Oft er súrdeig notað í rúgbrauð því rúgurinn inniheldur ekki nóg glúten til að halda loftbólum sem fjöldaframleitt ger myndar inni í brauðinu.

Til að gera súrdeigsbrauð þarf að búa til svokallaða „súrdeigsmóður“. Hlutverk móðurinnar er tvennt: að gefa brauðinu nóg af loftbólum og að láta bragð brauðsins þróast. Móðirin er búin til úr ýmsum tegundum af sterkjuríku mjöli og vatni. Um leið og vatnið snertir mjölið byrja ensím sem eru náttúrulega í mjölinu að brjóta niður sterkju og mynda maltósa. Þá brýtur ensímið maltasi maltósann niður í glúkósa, sem ger geta gerjað. Hveitið inniheldur fjölda náttúrulegra gera og gerlagróa. Með tíma, réttu hitastigi og áfyllingum breytist blandan í samlífisræktun sem getur viðhaldist árum, áratugum og jafnvel öldum saman. Hægt er að nota móðurina til að lyfta brauði ef glútenið hefur þróast vel.

Brauð
Bakstur