alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hraun

Hraun er bráðið berg eða möttulefni sem flæðir upp á yfirborð jarðar við eldgos og storknar þar. Hitastig hraunbráðar getur verið frá 700 - 1200 °C. Kvikan verður til vegna hitamyndunar í iðrum jarðar sem einkum stafar af niðurbroti geislavirkra efna (t.d. úrans og þóríums). Kvikan er heit og því eðlisléttari en umhverfið, sem veldur því að hún tekur að stíga í átt til yfirborðs þar sem hún kemur upp í eldgosum. Hraunið sem rennur þá inniheldur minna af uppleystum efnum (gösum) en kvikan.

Tegundir hrauna 
Basísk hraun (eða mafísk) eru venjulega fremur kísilsnauð og eru því fremur þunnfljótandi. Þau koma oftast upp í gígaröðum eða dyngjum. Súr hraun (eða felsísk) eru yfirleitt kísilrík og seigfljótandi og mynda gjarnan straumflögótt berg. Þau koma oftast upp í megineldstöðvum.

Storknun og myndanir 
Hraun kólna eða storkna á yfirborði og mynda fast berg. Fasta bergið er samsett úr kristölluðum steindum, en kólnunarhraði hraunsins ræður mestu um það hversu grófgerðir kristallarnir verða. Þeim mun hægar sem hraun kólna þeim mun stærri verða kristallarnir. Stórir kristallar geta einnig myndast í kvikunni meðan hún er neðanjarðar og þá verður hraunið sem upp kemur dílótt.
Snertifletir og yfirborð hrauna er oft gler- eða kargakennt, þar sem kólnun þessara flata er hraðari vegna snertingar við eldri og kaldari jarðmyndanir og andrúmsloft. Því ná kristallar ekki að myndast. Berg sem myndast við eldgos kallast einu nafni gosberg hvort sem um er að ræða hraun, gjóskuberg eða móberg.

Basísk hraun mynda venjulega annaðhvort hellu- eða apalhraun sem vísar að mestu til yfirborðsásýndar hraunanna. Enskt heiti þessara hraungerða eru "Aa-lava" (apalhraun) og "Pahoehoe" (helluhraun), en ensku nafngiftirnar eru komnar frá Hawaii-eyjaklasanum, þar sem eingöngu renna basalthraun.

Tenglar
http://www.visindavefur.is/svar.php?id=63785  Vísindavefurinn: Hvað er hraun og hvað er kvika? Svar: Sigurður Steinþórsson, prófessor emeritus, HÍ

Sjá einnig
Listi yfir hraun á Íslandi

Hraun
Eldgos
Jarðfræði
Gosefni
Eldfjallafræði
Bergtegundir
Carl Sagan

Carl Edward Sagan (9. nóvember 1934 - 20. desember 1996) var bandarískur stjörnufræðingur og boðberi vísindanna og vísindalegrar hugsunar. Hann er upphafsmaður stjörnulíffræðinnar og hvatti mjög til þess að leitað yrði að vitsmunalífi utan jarðar. Hann er heimsfrægur fyrir bækur sínar um vísindi og fyrir sjónvarpsþættina Cosmos sem náðu gríðarlegum vinsældum um allan heim. 

Carl Sagan fæddist í Brooklyn í New York þann 9. nóvember 1934. Hann stundaði nám við Chicago-háskóla þar sem hann hlaut BS gráðu árið 1955 og Meistaragráðu árið 1956 í eðlisfræði. Doktorsgráðu hlaut hann síðan árið 1960 í stjörnufræði og stjarneðlisfræði. Hann kenndi við Harvard-háskóla þangað til árið 1968 þegar hann flutti sig yfir til Cornell-háskóla. 

Sagan varð prófessor við Cornell-háskóla árið 1971 þar sem hann stjórnaði rannsóknarstofu. Hann lagði af mörkum til allra ómannaðra könnunargeimferða sólkerfisins. Hann fékk þá hugmynd að senda meðferðis alheimsskilaboð í einni geimferðanna sem fara átti út fyrir sólkerfið. Skilaboðin var reynt að hafa þannig að allt vitsmunalíf utan jarðar ætti að geta ráðið í þau og skilið þau. Fyrstu skilaboðin sem send voru á þennan hátt voru á gullhúðuðum platta sem sendur var með geimfarinu Pioneer 10. 

Meðal frægra bóka sem Carl Sagan skrifaði má nefna vísindaskáldsöguna Contact, sem samnefnd kvikmynd með leikkonunni Jodie Foster í aðalhlutverki, var byggð á.

Sagan glímdi um árabil við mergmisþroska sem leiddi hann til dauða. Hann lést úr lungnabólgu á Fred Hutchinson-krabbameinsrannsóknarstöðinni í Seattle í Washington eftir að hafa undirgengist þrjár mergígræðslur.

Tenglar 
 Ítarlegar upplýsingar um Carl Sagan á Stjörnufræðivefnum

Sagan, Carl
Sagan, Carl
Sagan, Carl
Bandarískir húmanistar
Blátjald

Blátjald er tækni sem er mikið notuð við kvikmyndagerð og í sjónvarpi. Blátjaldið sjálft er einlitt efni, sem virkar þannig að ef t.d. leikarar eru látnar standa fyrir framan það er hægt, með tæknivinnu, að skeyta inn hvaða bakgrunnsmynd sem er, ramma eða hreyfimynd, í staðinn fyrir einlita efnið. Blátjaldstæknin er t.d. notuð af veðurfréttamönnum. Veðurfréttmenn standa fyrir framan efnið og sjá aðeins það, á meðan tæknimenn sjónvarpstöðvanna setja veðurkort inn í staðinn fyrir blátjaldsefnið og því virðist sjónvarpsáhorfandanum sem fréttamaðurinn standi fyrir framan veðurkortið. Í raun stendur veðurfréttamaðurinn fyrir framan blátjald og sér ekki kortið sem sjónvarpsáhorfendurnir sjá. 

Tæknin er einnig mikið notuð við kvikmyndagerð, enda mjög hentug aðferð til að setja leikara t.d. ofan á bíl á 140 km. hraða eða láta þá hrapa fram af kletti, án þess að þurfa áhættuleikara e.þ.h. Mismunandi litir eru notaðir en algengast er að tala um blátjald því að tjaldið er oftast blátt, þegar um kvikmyndagerð er að ræða. Yfirleitt er notað tjald í grænum eða bláum lit en ástæða þess er að þeir litir eru fjærst húðlitnum.

Tengill
 Herra Bláskjár látinn,Vísir, 18. febrúar 2013

Kvikmyndahugtök
Skottími

Skottími (oftast þekkt undir nafninu bullet-time) er tækni við kvikmyndatöku sem miðar að því að hægja á atburðarásinni sem tekin er. Tæknin var fullkomnuð við gerð myndarinnar The Matrix árin 1997 - 1998 en í þeirri mynd er tæknin mikið notuð. Nafnið skottími vísar í með tækninni er hægt að láta byssukúlu ferðast á þeim hraða að áhorfendur geti séð feril hennar.

Skottími virkar þannig að safni af stafrænum myndavélum er raðað upp á fyrirfram ákveðinn hátt og síðan eru þær forritaðar til að taka mynd, þ.e. ramma, á þann hátt að hægt sé að skapa myndavélahreyfingu af atburðinum sem verið er að taka upp með því að raða römmunum sem myndavélarnar hafa tekið upp. Hægt er svo að skeyta inn römmum í myndavélahreyfinguna og þannig lengja enn frekar atriðið, þ.e. hægja á atburðarásinni. Í skottíma er einnig notað blátjald þannig að hægt sé að setja myndavélahreyfinguna inn í töluvteiknað umhverfi.

Í raun er verið að nota grunntækni hreyfimyndarinnar í skottíma, því hreyfimynd er í raun aðeins safn af römmum sem eru teknir nokkrum sinnum á sekúndu (algengast 24 rammar á sekúndu) og því kemur það út á eitt að festa rammana með mismunandi myndavélum og raða þeim svo saman í tölvu.

Kvikmyndahugtök
Hlutmengi

Hlutmengi er mengi A, sem venslað er öðru mengi B þannig að A hefur öll sín stök sameiginleg með B, táknað A ⊆ B. Öll mengi eru hlutmengi í sjálfu sér og sammengi allra hlutmengja tiltekins mengis er mengið sjálft. Stök veldismengis tiltekins mengis eru öll hlutmengi þess, þ.m.t. tómamengið, sem er hlutmengi í öllum mengjum. Ef mengi A er hlutmengi í B og mengið B hefur a.m.k. eitt stak umfram A, kallast mengið A eiginlegt hlutmengi í B, táknað með A ⊂ B. 

Mengjafræði

ro:Mulțime#Submulțimi
Gagntæk vörpun

Gagntæk vörpun er vörpun, sem er bæði eintæk og átæk. Gagntæk föll eiga sér ávallt vel skilgreinda andhverfu.
Dæmi: Ef fallið , þar sem A er formengi og B bakmengi, er gagntækt þá er til annað fall , með þann eiginleika að fyrir sérhvert stak x í A þá er . Sömuleiðis gildir um sérhvert stak y í B að .

Mengjafræði
Fallafræði
Rafeind

Rafeind (áður kölluð elektróna) er neikvætt hlaðin létteind, sem ásamt kjarneindum myndar frumeindir. Sígilt líkan af frumeind gerir ráð fyrir að rafeindir fari á miklum hraða umhverfis kjarnann. Massi rafeindar er aðeins um 1/1500 af massa róteindar. Rafeindir haldast á ákveðnum rafeindahvolfum umhverfis kjarnann (sjá rafeindahýsing). Jáeind er andeind rafeindarinnar og deilir því öllum eiginleikum hennar nema hleðslunni, sem er jákvæð.

Eiginleikar rafeinda 
 Massi einnar rafeindar: 
 Hleðsla einnar rafeindar: 

Kjarneðlisfræði
Efnafræði
Öreindafræði
Atómfræði
Austurvöllur

Austurvöllur er torg í miðborg Reykjavíkur. Á miðjum Austurvelli er stytta af Jóni Sigurðssyni, sjálfstæðishetju íslensku þjóðarinnar, hún snýr að Alþingishúsinu sem er einnig við Austurvöll. Austurvöllur er vinsæll samkomustaður Reykvíkinga á góðviðrisdögum. Þar hafa mótmæli oft átt sér stað sökum þess að Alþingi er þar nærri.

Austurvöllur afmarkast af götunum Vallarstræti, Pósthússtræti, Kirkjustræti og Thorvaldsensstræti. Síðastnefnda gatan er nefnd eftir Bertel Thorvaldsen, en stytta af honum stóð lengi á miðjum Austurvelli. Nú stendur stytta af Jóni Sigurðssyni þar sem hún stóð áður.

Í kring um Austurvöll standa margar af merkari byggingum borgarinnar, þar á meðal Alþingishúsið, Hótel Borg og Landssímahúsið (en þar voru höfuðstöðvar Póst og síma lengst af) og Dómkirkjan í Reykjavík. Austurvöllur er vinsæll meðal Reykvíkinga á góðviðrisdögum. Ein ástæða þess er sú að nokkur kaffihús, sem eru í byggingunum við Vallarstræti og Pósthússtræti, hafa borð og stóla utandyra þegar veður leyfir. Einnig er mikið setið á grasinu á Austurvelli sjálfum þegar sólskin er og hlýtt í veðri. 

Austurvöllur var öllu stærri áður fyrr. Í upphafi 18. aldar náði Austurvöllur vestan frá Aðalstræti og austur að læk, norðan frá Hafnarstræti og suður að Tjörn.

Mótmæli við Austurvöll 

Mikil hefð er fyrir því að mótmæla við Austurvöll. Ein fyrstu mótmæli sem þar áttu sér stað voru mótmæli vegna símamálsins svonefnda árið 1905 en þá söfnuðust þúsundir saman við Austurvöll. Mörgum árum seinna áttu miklar óeirðir sér stað á Austurvelli miðvikudaginn 30. mars 1949, þegar samþykkt var þingsályktunartillaga um inngöngu Íslands í NATO. Við það tækifæri beitti lögreglan táragasi til þess að dreifa mannfjöldanum.

Mótmæli Radda fólksins 

Í kjölfar efnahagskreppunnar árið 2008, hófust mótmæli  á vegum Radda fólksins á Austurvelli, en forsvarsmaður þeirra var trúbadúrinn Hörður Torfason. Fyrstu mótmælin fóru fram þann 11. október 2008, og fóru fram alla laugardaga þar til ríkisstjórn Geirs Haarde sagði af sér. Helstu kröfur þeirra voru afsögn ríkisstjórnar, bankastjórnar seðlabankans og stjórnar fjármálaeftirlits.

Tilvísanir

Tenglar 
 Austurvöllur - 75 ár síðan hann var friðaður. Lesbók Morgunblaðsins, 43. tölublað (19.11.1950), Blaðsíða 533
 Í kjölfar brunans 1915 risu mörg stórhýsi. Morgunblaðið, Morgunblaðið B - Heimili/Fasteignir (10.02.1995), Blaðsíða B 22

Miðborg Reykjavíkur
Torg í Reykjavík
Dómkirkjan í Reykjavík

Dómkirkjan í Reykjavík er embættiskirkja biskups Íslands og þar með höfuðkirkja hinnar lúthersku þjóðkirkju Íslands sem og sóknarkirkja nokkurra elstu hverfa Reykjavíkur. Hún er staðsett við Austurvöll, og við hlið hennar er Alþingishúsið.

Frá endurreisn Alþingis 1845 hefur sú hefð haldist að þingsetning hefst með messu í Dómkirkjunni og þaðan leiðir dómkirkjuprestur svo þingmenn til Alþingis.

Saga
Upphaflega var ákveðið að reist skyldi dómkirkja í Reykjavík árið 1785 í kjölfar suðurlandsskjálfta sem ollu mjög miklum skemmdum í Skálholti. Þá var einnig ákveðið að hún skyldi einnig vera sóknarkirkja Reykvíkinga og koma í stað Víkurkirkju, sem þá var orðin of lítil og illa farin. 

Upphaflega átti að reisa hina nýju kirkju utan um þá gömlu, en árið 1787, þegar átti að fara að hefja þá vinnu kom í ljós að það var ekki hægt af ýmsum ástæðum og henni var því valinn staður örstutt frá þar sem nú er Austurvöllur. Alls kyns vandræði komu upp, og það var ekki fyrr en árið 1796 að hin nýja Dómkirkja í Reykjavík var vígð. Kirkjan dugði þó ekki vel, árið 1815 var hún ekki talin hæf til messuhalds og hún var tekin algjörlega í gegn árið 1817.  Tveimur árum síðar var svo byggt við kirkjuna, bæði skrúðhús og líkhús. Svo var það 1846-1848 að aftur var kirkjan stækkuð, það verkefni fékk danski arkitektinn Laurits Albert Winstrup. Hún var bæði hækkuð og byggt við hana. Lítið var gert í henni þangað til árið 1878, en þá var hún í algjörri niðurníðslu. Upp úr því var hún algjörlega tekin í gegn á ný og endurvígð á næsta ári. Síðan þá hefur henni verið haldið við nokkuð reglulega, nú síðast var turninum breytt í upprunalegt horf.

Eitt og annað 
  Frá árinu 1825 var Landsbókasafnið (sem þá nefndist Stiftsbókasafnið) á lofti Dómkirkjunnar og frá árinu 1863 einnig Þjóðminjasafnið (þá Forngripasafnið).

Heimildir
Hjörleifur Stefánsson, Guðný Gerður Gunnarsdóttir og Hjörleifur Stefánsson. 1987. Kvosin – Byggingarsaga miðbæjar Reykjavíkur. Torfusamtökin, Reykjavík.

Tenglar

 Vefsíða Dómkirkjunnar í Reykjavík
 Sagan
 Dómkirkjan á kirkjukort.net 
 Skírnarfonturinn í Dómkirkjunni; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1939
 Dómkirkjan, altaristaflan í dómkirkjunni og þjóðminjar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1977

Dómkirkjur á Íslandi
Kirkjur í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Tógó

Tógó er land í Vestur-Afríku, með landamæri að Gana í vestri, Benín í austri og Búrkína Fasó í norðri. Suðurströnd þess er við Benínflóa þar sem höfuðborgin, Lomé, er staðsett. Tógó er um 57.000 km² að stærð og er þar með eitt af minnstu löndum Afríku, með tæplega 8 milljón íbúa, auk þess að vera eitt af grennstu löndum heims eða aðeins um 115 km á breidd. 

Frá 11. til 16. aldar dvöldu ýmsar þjóðir þar sem Tógó er nú. Frá 16. öld til 18. aldar var ströndin þekkt sem viðkomustaður evrópskra þrælasala. Landið fékk þá heitið „Þrælaströndin“. Árið 1884 lýsti Þýskaland þar yfir stofnun þýska verndarsvæðisins Tógólands. Nafnið var dregið af stöðuvatninu Tógó. Eftir ósigur Þjóðverja í Fyrri heimsstyrjöld gekk verndarsvæðið til Frakka. Tógó fékk sjálfstæði frá Frakklandi árið 1960. Árið 1967 leiddi Gnassingbé Eyadéma herforingjabyltingu og varð eftir það forseti flokksræðis sem var andsnúið kommúnisma. Hann varð langlífasti þjóðhöfðingi samtímans í Afríku og sat á valdastóli í 38 ár. Árið 2005 var sonur hans, Faure Gnassingbé, kosinn forseti.

Tógó er hitabeltisland með efnahagslíf sem reiðir sig á landbúnað, með veðurfar sem hentar vel til ræktunar. Franska er opinbert mál landsins, en auk hennar tala íbúar fjölda tungumála, sérstaklega mál af gbemálaættinni. Flestir íbúar aðhyllast hefðbundin afrísk trúarbrögð, en í landinu búa stórir minnihlutahópar kristinna og múslima. Tógó er aðili að Sameinuðu þjóðunum, Afríkusambandinu, Samtökum um íslamska samvinnu, ZOPACAS, Samtökum frönskumælandi ríkja og Efnahagsbandalagi Vestur-Afríkuríkja.

Landfræði
Tógó er eitt af minnstu löndum Afríku, aðeins 56.785 km² að stærð. Það á strönd að Benínflóa í suðri, og landamæri að Gana í vestri, Benín í austri, og Búrkína Fasó í norðri. Tógó er að mestu milli 6. og 11. gráðu norður, og 0. og 2. gráðu austur. 

Strandlengja Tógó við Benínflóa er 56 km að lengd. Þar eru sjávarlón og sandstrendur. Norðurhlutinn einkennist af öldóttri gresju, ólíkt hæðóttum miðhlutanum. Í suðri eru graslendi, gresjur og skógar sem liggur að votlendri strandsléttu. 

Hæsta fjall landsins er Agou-fjall, 986 metrar á hæð. Lengsta á landsins er Mono-fljót sem rennur frá norðri til suðurs, 400 km leið.

Stjórnmál

Stjórnsýslueiningar
Tógó skiptist í fimm héruð sem aftur skiptast í 30 umdæmi. Héruðin eru, frá norðri til suðurs: Savanes, Kara, Centrale, Plateaux og Maritime.

Tógó
Lomé

Lomé áður Lome er höfuðborg Tógó. Áætlaður íbúafjöldi (2005) er 760.000. Borgin stendur við Benínflóa, sem er hluti af Gíneuflóa, og er aðal iðnaðar- og hafnarborg landsins, auk þess að vera aðsetur stjórnarinnar.

nafnið kemur úr frumbyggjamálinu éwé og er leitt af 'Alotimé' sem á éwé þýðir  á milli aló-trjánna.

Tógó
Benínflói

Benínflói er um 640 km langur flói við strönd Vestur-Afríku og er hluti hins stóra Gíneuflóa með strönd að Tógó, Benín og Nígeríu. Flóinn var áður þekktur fyrir hættuleg sjávarföll og sem viðkomustaður þrælasala, en þeir 100 km af ströndinni sem eru hluti Tógó voru kallaðir „Þrælaströndin“. Til er gömul sjómannavísa um hættuna sem stafaði af sjúkdómum eins og malaríu í þrælaversluninni:

Watch and beware
O' the Bight o' Bénin,
There's few that come out
Tho' many go in!

Flóar
Landafræði Tógó
Landafræði Benín
Landafræði Nígeríu
Efri-Volta

Efri-Volta var nafn Búrkína Fasó til 4. ágúst 1984. Nafnið vísar til þess að landið inniheldur efri hluta árinnar Volta, sem skiptist í árnar Svörtu Volta (nú Mouhoun), Hvítu Volta (nú Nakambé) og Rauðu Volta (nú Nazinon). Allar árnar eiga upptök sín í landinu en renna síðan um Gana út í Gíneuflóa. Litirnir í fána Efri-Volta vísuðu til nafna fljótanna.

Búrkína Fasó
Volta

Volta er fljót í Vestur-Afríku. Fljótið verður til úr samruna fljótanna Mouhoun (áður Svörtu Volta), Nakambé (áður Hvítu Volta) og Nazinon (áður Rauðu Volta) sem öll eiga upptök sín í Búrkína Fasó en renna saman í Gana og renna til sjávar í Gíneuflóa.

Voltavatn er stærsta manngerða vatn heims og er uppistöðulón stíflunnar Akosombo í Gana.

Fljót í Búrkína Fasó
Fljót í Gana
Fljót í Afríku
Gíneuflói

Gíneuflói er gríðarmikill flói þar sem vesturströnd Afríku mætir Suður-Atlantshafinu. Strandlengjan við flóann nær frá Harper í Líberíu að Port-Gentil í Gabon. Suðurströnd Vestur-Afríku norðvestan við flóann var áður kölluð Efri Gínea og ströndin norðaustan við flóann Neðri Gínea.

Nafnið Gínea er það heiti sem berbar gáfu svæðinu sunnan Sahara og þýðir „svertingjaland“. Það lifir í nöfnum Afríkulandanna þriggja, Gíneu, Miðbaugs-Gíneu og Gíneu-Bissá, auk Nýju Gíneu í Suðaustur-Asíu.

Í flóanum eru Benínflói og Bíafraflói.

Nígerfljót, Volta og Kongófljót renna í Gíneuflóa.

Tengt efni 
 Gínea (heimshluti)

Landafræði Afríku
Vestur-Afríka
Flóar
Kanaríeyjar

Kanaríeyjar eru eyjaklasi í Atlantshafinu sem er spænskt sjálfstjórnarsvæði og eitt af "ystu svæðum" Evrópusambandsins, það er að segja í jaðri sambandsins. Eyjarnar eru úti fyrir vesturströnd Norður-Afríku (100 km vestur af Marokkó og Vestur-Sahara). Önnur spænsk sjálfstjórnarsvæði í Afríku eru borgirnar Ceuta og Melilla. Marokkó hefur gert tilkall til allra þessara svæða. Sjávarstraumarnir sem koma frá Kanaríeyjunum báru skip oft til Ameríku á nýlenduöldinni. Nafnið kemur úr latínu, Insularia Canaria, sem merkir Hundaeyjar.

Á eyjunum eru tvær höfuðborgir, Santa Cruz de Tenerife og Las Palmas de Gran Canaria, sem eru líka höfuðborgir samnefndra héraða Santa Cruz de Tenerife og Las Palmas. Þriðja stærsta borg Kanaríeyja, San Cristóbal de La Laguna á eyjunni Tenerífe, er á heimsminjaskrá UNESCO. Fjarlægð frá miðbaug er um 3 100 km.

Landafræði 
Í sjálfstjórnarsvæði Kanaríeyja eru tvö héruð: Las Palmas og Santa Cruz de Tenerife. Aðaleyjarnar eru sjö og hverri þeirra stjórnar „eyjarráð“ sem heitir cabildo insular. Auk þeirra eru einnig margar smáeyjar. Eyjarnar sjö og höfuðstaðir þeirra eru:

 Héraðið Las Palmas:
 Gran Canaria (Las Palmas de Gran Canaria)
 Fuerteventura (Puerto del Rosario)
 Lanzarote (Arrecife)

 Héraðið Santa Cruz de Tenerife:
 Tenerífe (Santa Cruz de Tenerife)
 La Palma (Santa Cruz de La Palma)
 La Gomera (San Sebastián de La Gomera)
 El Hierro (Valverde)

Ferðaþjónusta 
Fjöldi ferðamanna sem heimsóttu Kanaríeyjar árið 2016, eftir eyjum (í þúsundum):

 Tenerife - 4.885,9
 Gran Canaria - 3.654,8
 Lanzarote - 2.328,7
 Fuerteventura - 1.914,1
 La Palma - 221,5
 La Gomera, El Hierro - 109,3

Trú 
Meirihluti íbúanna tilheyrir kaþólsku kirkjunni, en íbúar aðhyllast einnig önnur trúarbrögð á borð við Íslam, Hindúatrú, Búddatrú, Kirkju Jesú Krists hinna síðari daga heilögu (mormónatrú), Gyðingdóm og fleira. Þar má einnig nefna nýheiðnu frumbyggjatrúarbrögðin Kirkju Guanche-þjóðarinnar. Helstu pílagrímsstaðirnir er Basilíka Candelaria á Tenerife, helgidómur meyjarinnar Candelaria, verndardýrlings Kanaríeyja. Á Kanaríeyjum fæddust tveir kaþólskir heilagir menn: Pedro de Betancur og José de Anchieta, báðir trúboðar í Gvatemala og Brasilíu.

Tilvísanir

Tenglar 

 Kanaríeyjar: Opinber vefsíða ferðamannaþjónustu Kanaríeyja
 Opinber vefsíða ríkisstjórnar Kanaríeyja

Kanaríeyjar
Spænsk sjálfstjórnarsvæði
Spænskar eyjar
Eyjaklasar
Loftþyngd

Loftþyngd er mælieining fyrir þrýsting, táknuð með atm. Mælieiningin loftþyngd á uppruna sinn í mælingum á loftþrýstingi með kvikasilfursloftvog og er skilgreind út frá staðalaðstæðum, sem sá þrýstingur sem 760 mm lóðrétt kvikasilfurssúla veldur á undirlagið.

Breytingar í loftþrýstingi eru mældar í einingunni millimetra kvikasilfurs, táknaður með mmHg, en sú mælieining hefur síðar hlotið nafni torr. Loftþyngd er ekki SI-mælieining, en ein loftþyngd jafngildir 101325 paskölum, þ.e. 1 atm = 760 torr = 1013,25 hPa.

Eðlisfræði
Veðurfræði
Steinn, skæri, blað

Skæri, blað, steinn (einnig ‚blað, skæri, steinn‘ eða ‚steinn, skæri, pappír‘ eða ‚steinn, skæri, blað‘ og aðrar samsetningar af þessum orðum) er vinsæll fingraleikur sem er er kunnur um heim allan, og stundum notaður á sama hátt og peningakast, teningakast eða úrtalningarvísur. Úrtalningavísur eru t.d. úllen, dúllen, doff og ugla sat á kvisti og eru notaðar til að velja einn úr hóp, þótt úrslitin séu raunar ekki alveg handahófskennd. Skæri, blað, steinn er talinn upprunninn í Kína, og hafa borist þaðan, eða frá Japan, til Vesturlanda á 19. öld.

Leikurinn 
Leikurinn fer fram þannig að leikmenn slá öðrum hnefanum þrisvar ofan á hinn með sama takti og telja "Skæri, blað, steinn". Í þriðja skiptið breytir hvor leikmaður hnefanum í þá „hönd“ sem hann hefur ákveðið að nota:
 Steinn (krepptur hnefi)
 Skæri (vísifingur og langatöng mynda V)
 Blað (allir fingur vísa út)

Tilgangurinn er að vinna hönd andstæðingsins. Ef báðir sýna sömu hönd er jafntefli.

 1. Steinn beyglar skæri (steinn vinnur)
 2. Skæri klippa blað (skæri vinna)
 3. Blað hylur stein (blað vinnur)

Stundum er leikurinn leikinn þannig að sá sem vinnur tvo leiki af þremur vinnur, eða sá sem vinnur flesta af vissum fjölda leikja.

Tengt efni 
 Úllen dúllen doff

Tenglar 
 Spilaðu „Steinn, skæri, blað“ á Wikigames 
 Heimssamtök um steinn, skæri, blað
 Regional variations on Rock Paper Scissors , úr "Multiculturalpedia"
 RoShamBo Programming Competition 
 BombBeatsThemAll, SSB botti sem gefur möguleika á að spila gegnum AIM.
 Stanford University's RoshamBot
 Javascript SSB frá CoolToons
 Steinn, skæri, blað um tölvupóst 

Fingraleikir
Nígerfljót

Nígerfljót er stórt fljót í Vestur-Afríku. Það rennur 4000 km leið í hálfhring frá Gíneu, um Malí, Níger, Benín og Nígeríu þar sem það rennur um mikla ósa, sem voru nefndir Olíufljótin, út í Gíneuflóa.

Fljót í Gíneu
Fljót í Malí
Fljót í Níger
Fljót í Benín
Fljót í Nígeríu
Fljót í Afríku
Norður-Afríka

Norður-Afríka (áður fyrr stundum nefnt Serkland) er norðurhluti Afríku sem markast af Atlantshafinu í vestri, Miðjarðarhafi í norðri, Rauðahafinu í austri og Sahara í suðri. Venjulega eru eftirfarandi lönd talin til Norður-Afríku:

 Máritanía
 Vestur-Sahara
 Marokkó
 Alsír
 Túnis
 Líbía
 Egyptaland
 Súdan

Að auki eru Asóreyjar, Kanaríeyjar, Madeira, Eritrea og Eþíópía oft talin til Norður-Afríku.

Til Norðvestur-Afríku (eða Magreb) teljast Marokkó, Alsír, Túnis og Líbýa. Strandhéruð þessara ríkja voru kölluð Barbaríið af Evrópubúum fram á 19. öld.

Líbía og Egyptaland eru oft talin til Miðausturlanda. Sínaí-skagi, sem er hluti Egyptalands, er auk þess talinn til Asíu, fremur en Afríku.

Norður-Afríka
Madeiraeyjar

Madeiraeyjar eru lítill eyjaklasi um 520 km undan vesturströnd Norður-Afríku og um 400 km norður af Kanaríeyjum. Eyjarnar tilheyra Portúgal og eru tvær þeirra byggðar. Madeira er stærri eyjan, 741 km² , og Porto Santo sú minni, aðeins 42 km². Að auki eru þrjár óbyggðar smáeyjar kallaðar Ilhas Desertas og aðrar þrjár óbyggðar eyjar, kallaðar Selvageneyjar, sem eru nær Kanaríeyjum en Madeira. Portúgalar uppgötvuðu eyjarnar árið 1418. Þær eru nú sjálfstjórnarhérað innan Portúgal. Eyjarnar draga nafn sitt af lárviðarskógi (madeira þýðir „viður“ á portúgölsku) sem er á undanhaldi á suðurhluta Madeira. Skógurinn er á heimsminjaskrá UNESCO. Eyjarnar eru einnig frægar fyrir samnefnt vín sem er styrkt vín, mikið notað í matargerð.

Portúgalskar eyjar