alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Nýár

Nýár eða nýársdagur, einnig nefndur áttidagur eða áttadagur í fornum ritum, vegna þess að hann er áttundi dagur jóla, er 1. janúar ár hvert. Í vestrænni menningu er hann fyrsti dagur nýs almanaksárs á Gregoríska tímatalinu.  Mjög breytilegt er og hefur verið um heim allan hvenær haldið er upp á áramót. Sem dæmi má nefna að Kínverjar hafa eigin áramót sem lúta allt öðrum reglum en hér á Vesturlöndum og einnig í Íslamska tímatalinu sem er annað en hið Gregoríska.

Saga nýársdags 
Í Evrópu var byrjun ársins lengi vel mjög á reiki. Rómverjar höfðu í öndverðu látið árið hefjast 1. mars og bera nokkur mánaðarheiti enn þess merki; október þýðir í raun 8. mánuður ársins, nóvember þann 9. og desember 10. mánuður ársins. Frá fyrstu öld fyrir upphaf tímatals okkar létu Rómverjar svo árið byrja 1. janúar. 

Fyrstu páfarnir héldu sér við þá dagsetningu enda var ekki enn búið að ákvarða hinn opinbera fæðingardag Jesú Krists. Í Austrómverska ríkinu ákvað Konstantínus mikli hins vegar að árið skyldi hefjast 1. september og sumir páfar fylgdu þeim sið.

Um árið 800 fyrirskipaði Karl mikli að í ríki sínu skyldi árið hefjast á boðunardegi Maríu meyjar 25. mars. Englendingar tóku snemma upp jóladag sem nýársdag og héldu sér við hann fram á 12. öld en þá færðu þeir hann einnig yfir á 25. mars. Á næstu öldum gat opinber byrjun ársins verið ólík eftir ríkjum, héröðum og jafnvel hertogadæmum.

Nýársdagur á Íslandi 
Íslendingar tóku jóladag sem nýársdag eftir ensku biskupakirkjunni eins og fleiri siði og héldu sér við hann fram til siðaskipta um 1540 en þá fluttu þeir hann á 1. janúar aftur. Árið 1582 fyrirskipaði Gregoríus páfi 13. að upphaf ársins skyldi aftur fært á 1. janúar. Mótmælendur í norðurálfunni aðrir en Íslendingar, þrjóskuðust lengi við en að lokum breyttu þeir einnig tímatali sínu. Í norðurhluta Þýskalands, Danmörku og Noregi var því 1. janúar tekinn upp sem nýársdagur árið 1700. Englendingar fylgdu ekki í kjölfarið fyrr en árið 1752 en Svíar reyndust allra þjóða fastheldnastir og gerðu 1. janúar ekki að nýársdegi fyrr en árið 1783.

Íslendingar virðast í þessu efni hafa verið á undan mörgum öðrum þjóðum hins lúterska rétttrúnaðar og reyndar á undan sjálfum páfanum. Í Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar frá 1540 stendur nýársdagur við 1. janúar. Sama er að segja um þýðingu Gissurar Einarssonar Skálholtsbiskups á kirkjuskipan Kristjáns konungs 3. árið 1537. Guðbrandur Þorláksson Hólabiskup gerði slíkt hið sama í nokkrum bóka sinna kringum 1600.

Meðan Íslendingar héldu áramótin á sama tíma og jólin er greinilegt að 1. janúar hefur verið meiriháttar veisludagur. Um Gissur Þorvaldsson segir til dæmis árið 1241 að „hann hafði fjölmennt jólaboð og bauð vinum sínum að hinum átta degi. Þar var mjöður blandinn og mungát heitt.“

Tengt efni 
 Listi yfir hátíðardaga Íslensku þjóðkirkjunnar
 Fánadagar á Íslandi
 Lögbundnir frídagar á Íslandi

Heimildir 
  bls. 88-96, 110, og heimildir sem þar er vísað til.
 Már Jónsson (ritstj.), .

Tenglar 
 
 

Tímatöl
Dagatal
Áramót
Kristnar hátíðir
Lögbundnir frídagar á Íslandi
Íslenskir fánadagar
Hjátrú

Hjátrú er trú, sem stendur utan opinberra trúfélaga og er almennt ekki viðurkennd sem slík.

Alþjóðleg hjátrú

Hjátrú um föstudaginn 13 
Algeng hjátrú er að þegar 13 dagur mánaðarins sem er jafnframt föstudagur sé óhappadagur. Þessi trú er útbreidd um allann heim. Dæmi um þetta í kristni er að í síðustu kvöldmáltíð Jesú Krists voru 13 menn samankomnir og einn af þeim sem sveik Jesú var krossfestur. Annað dæmi í ásatrú er svipað dæmi, þar sem 13 manns voru samankomnir sem endaði með því að Baldur var drepinn. Misjafnt er eftir trúarbrögðum hver kenningargrundvöllurinn sé fyrir að föstudagurinn 13 sé óhappadagur.

Huldufólk

Á Íslandi 
Fimmtíu og fjögur prósent Íslendinga telja að álfar séu til. Trú á huldufólk á Íslandi tengjast náttúrunni og landslagi. Álfatrú á sér djúpar rætur í þjóðarsálinni. Á Íslandi hefur hjátrú Íslendinga lítið breyst á 30 árum.

Á Írlandi 
Á Írlandi er trúað á dverg sem gætir fjarsjóða og gerir álfum skó. Írar trúa jafnframt á aðrar smáverur sem hafa galdrahæfileika búa saman og gefa fólki gjafir og hæfileika. Huldufólk eru jafnframt í skrúðgöngum í tengslum við hátíð Sankti Patreks.

Írsk hjátrú

Hjátrú um rauðhært fólk 
Á Írlandi er ólánsmerki að mæta rauðhærðri konu. Talið er að þessi hjátrú hafi myndast vegna þess að Júdas var talinn rauðhærður en jafnframt var rauðhært fólk á þeim tíma mjög sjaldgæft.

Tilvísanir

Tengt efni 
 Hjáfræði

Hindurvitni
Menning
Trúarbrögð
Jón Ásgeirsson

Jón Ásgeirsson (f. 11. október 1928 á Ísafirði) er íslenskt tónskáld. Meðal þekktustu verka hans eru óperurnar Þrymskviða, Galdra-Loftur og Möttulssaga. Hann hefur líka samið mörg vinsæl sönglög eins og lagið við ljóð Halldórs Laxness, Maístjarnan. 

Jón útsetti og samdi millikafla við lag úr þjóðlagasafni Bjarna Þorsteinssonar árið 1960 og setti það við lausavísur sem eignaðar voru Vatnsenda-Rósu og kallaði Vísur Vatnsenda-Rósu. Lagið varð mjög vinsælt og þekkt í þessari útgáfu. Jóni þótti á höfundarétti sínum brotið þegar lagið var kallað „íslenskt þjóðlag“ og útsetning eignuð öðrum í síðari útgáfum, meðal annars þar sem lagið var notað í kvikmyndinni Tár úr steini árið 1996. Úrskurðarnefnd á vegum STEFs úrskurðaði að Jón ætti stærstan hluta lagsins þótt það byggði á þjóðlagi. Jóni þótti STEF síðan sýna sér lítinn stuðning í málarekstri út af notkun lagsins og sagði sig því úr félaginu. 

Jón fékk riddarakross Hinnar íslensku Fálkaorðu árið 2001 fyrir „störf í þágu lista og menningar.“    

Íslensk tónskáld
Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Hávallagata 24

Hávallagata 24 eða Hamragarðar er íbúðarhús við Hávallagötu í Reykjavík sem Samband íslenskra samvinnufélaga lét reisa fyrir Jónas Jónsson frá Hriflu, einn kunnasta leiðtoga íslenskra samvinnumanna og skólastjóra Samvinnuskólans. Fékk Jónas húsið afhent árið 1941.

Hamragarðar teljast merkilegt hús í byggingarsögulegu samhengi. Arkitekt þess var Guðjón Samúelsson, sem hafði þá ekki teiknað íbúðarhús í um áratug vegna anna við stór opinber verkefni. Leiðir Guðjóns og Jónasar höfðu raunar oft legið saman á undanliðnum árum í gegnum störf þess fyrrnefnda sem Húsameistari ríkisins.

Áður en Jónas og fjölskylda hans fluttust inn í Hamragarða, höfðu þau búið í skólastjóraíbúð Samvinnuskólans við Sölvhólsveg. Í dag telst húsið eitt verðmætasta íbúðarhús Reykjavíkur.

Heimild 
 Fasteignablað Morgunblaðsins, „Hamragarðar - Hávallagata 24 “, Fasteignablað Morgunblaðsins, 6. ágúst 2002.

Byggingar í Reykjavík
Saga Reykjavíkur
Síður sem þurfa hnit
Byggingar eftir Guðjón Samúelsson
Ebóla

Ebóla (EBOV) eða Ebóluveira er einþátta RNA þráðveira sem veldur blæðandi veirusótthita í mönnum, einnig kallað Ebólu-blæðingarsótt. Veiran er skæð og ein sú banvænansta sem þekkist nú á dögum. Veiran er nefnd eftir Ebólafljótinu í Austur-Kongó og kom fyrst fram á sjónarsviðið árið 1976. Fjögur þekkt afbrigði eru til af veirunni og öll nefnd eftir þeim svæðum sem þau hafa fundist á.

Peter Piot, belg­ískur vísindamaður, var meðal þeirra sem greindu veiruna fyrst árið 1976. Veiran hefur skotið upp kollinum reglulega og hafa staðbundnir faraldrar átt sér stað í Afríku allt frá árinu 1994. Fyrsta tilfelli Ebóluverunar utan Afríku átti sér stað árið 2014, og var þar að um að ræða heilbrigðisstarfsmann í Madríd sem hafði smitast við aðhlynningu sjúklinga sem fluttir höfðu verið til Spánar frá Afríku.

Einkenni 
Ebólan ræðst á öll líffæri og vefi mannslíkamans nema vöðva og bein. Veiran inniheldur sjö gerðir af próteinum sem vinna þrotlaust líkt og vél og éta upp vefi líkamans á meðan veiran fjölgar sér. Blóðið þykknar og blóðtappar myndast í æðakerf líkamans. Þetta stöðvar blóðflæði til líffæra og vefja líkamans, veldur súrefnisþurrð og drepi í vefjum (nekrósu) sem birtist sem svartir blettir á líffærum og líkmana. Húðblæðingar (petechiae) eiga sér einnig stað. 

Veiran leysir upp kollagen-þræði líkamans og veldur því að neðsta lag húðarinnar verður vessakennt og deyr. Maculopapular ástand myndast á húðinni sem einkennist af örsmáum hvítum vökvafylltum blöðrum sem minna á sagógrjón. Húðin verður viðkvæm fyrir allri viðkomu og rifnar auðveldlega af við snertingu eða þrýsting. Blæðingar hefjast úr munnholi, tannholdi og munnvatnskirtlum. Smám saman fer að blæða úr öllum líkamsopum líkamans. Yfirborð tungunnar flagnar að lokum af, sjúklingurinn annaðhvort spýtir því út úr sér eða gleypir það ósjálfrát. Yfirborð slímhúðar í koki og barka flagnar einnig af þegar blóðug uppköst hefjast.

Blæðingar hefjast í gollurshúsi, hjartavöðvinn mýkist og seytir blóði sem veldur blæðingum í brjóstholi. 

Augnblæðingar hefjast, blóð seytlar úr tárakirtlum sjúklingsins og hann virðist gráta blóði. Ímyndin af sjúklingum grátandi blóði er það sem sjúkdómurinn er þekkastur fyrir í vinsælli dægurmenningu. 

Ebóluveiran drepur mikið af vefjum líkamans meðan sjúklingurinn lifir, veldur nekrósuflekkjum á öllum líffærum og húð. Lifraskemmdir og bráð nýrnabilun af völdum blóðugrar þvagmengunar á sér einnig stað. Blæðingar hefjast í þörmum sem einkennast af blóðugum niðurgangi.

Heimildir 
 Preston, Richard. The Hot Zone, A Terrifying True Story (New York: Random House, 1994). ISBN 0-385-47956-5.

Veirur
Veirufræði
Smitsjúkdómar
Sýklafræði
Hreindýr jólasveinsins (Bandaríkin)

Hreindýr draga með töfrum sleða bandaríska jólasveinsins samkvæmt þjóðsögum þar í landi svo hann getur flogið. Hefð er fyrir því að hreindýrin séu níu talsins. Í kvæði frá 1823 A Visit from St. Nicholas (betur þekkt sem  The Night Before Christmas)  eftir bandaríska skáldið Clement C. Moore eru hreindýrin átta talsins, en á millistríðsárunum bættist Rúdolph, rauðnefjaða hreindýrið í flokkinn og hafa hreindýrin verið níu talsins síðan þá.

Nöfn hreindýranna
 Dasher
 Dancer 
 Prancer 
 Vixen 
 Comet 
 Cupid 
 Donner 
 Blitzen 
 Rudolph

Uppruni sögunnar
Nöfn fyrstu átta hreindýranna eru úr kvæði frá árinu 1823. Níunda hreindýrið, Rúdolph, á rætur að rekja til auglýsingaherferðar sem samin var fyrir Montgomery Ward vöruhúsakeðjuna árið 1939. Vöruhúsakeðjan lét semja teiknibók um ævintýrið um Rúdolph. Bókinni var dreift til barna í verslunum þeirra fyrir jólin. Árið 1948 samdi Johnny Marks jólalag um Rúdolph sem hefur öðru fremur borið hróður hinna fljúgandi hreindýra. Fyrsta hljóðritun lagsins er frá 1949 í flutningi Gene Autry.

Sagan af Rúdolph og hreindýrunum fljúgandi er ein vinsælasta jólasaga samtímans, sérstaklega í hinum engilsaxneska heimi.

Heimildir 
 
 
 

Jól í Bandaríkjunum
Bandarískir jólasiðir
Þjóðsögur
Kirkjutorg 4

Kirkjutorg 4 eða Kirkjuhvoll er hús við Kirkjutorg í Reykjavík. Jón Sveinsson trésmiður hóf byggingu þessi árið 1899 og var henni lokið árið 1901.

Kirkjuhvoll er veglegt timburhús sem vakti talsverða athygli á sínum tíma. Það var til dæmis fyrsta íbúðarhús Reykjavíkur þar sem komið var fyrir miðstöðvarhitun. Útlit hússins er nú mikið breytt frá því sem upphaflega var. Framhlið þess múruð með skeljasandi og lítið sést af hinum nýklassíska byggingarstíl þess.

Á þriðja áratug tuttugustu aldar komst Kirkjuhvol í eigu bræðranna Herlufs og Arreboe Clausen. Þeir leigðu einstaka hluta þess út til ýmissa aðila, þar á meðal til Theódóru Sveinsdóttur sem rak þar um nokkurra ára skeið veitingasali með veisluþjónustu. Var sú starfsemi talinn marka straumhvörf í íslenskum veitingastaðarekstri.

Kirkjuhvoll var lengi í eigu athafnamannanna Silla og Valda.

Ýmis skrifstofu- verslunarstarfsemi hefur átt sér stað í húsinu í gegnum tíðina. Þar er um þessar mundir veitingahúsið Vínbarinn.

Ýmislegt 
 Árið 1928 var stofnfundur Mæðrastyrksnefndar haldinn í Kirkjuhvoli.
 Íslensk Ameríska verslunarfélagið var starfrækt í húsinu um nokkurra ára skeið á sjöunda áratugnum.
 Alþýðulestrarfélag Reykjavíkur opnaði þar lessal árið 1901 og starfrækti um nokkurra ára skeið.

Heimildir 
 
 Guðrún Egilson, „Bar krásir konungum og krossberum“, Lesbók Morgunblaðsins, 28. ágúst 1993.

Byggingar í Reykjavík
Saga Reykjavíkur
Borås

Borås er borg í sveitarfélaginu Borås kommun í Västra Götalandi í Svíþjóð. Árið 2017 bjuggu þar 73.273 manns og 112.000 á stórborgarsvæðinu.

Íþróttir
IF Elfsborg er knattspyrnulið borgarinnar.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.boras.se 

Borgir í Svíþjóð
Eskilstuna

Eskilstuna er borg í sveitarfélaginu Eskilstuna kommun í Södermanlandi í Svíþjóð. Íbúar eru um 67.000 (2015).

Tilvísanir

Tenglar 
 www.eskilstuna.se

Borgir í Svíþjóð
Halmstad

Halmstad er borg í sveitarfélaginu Halmstads kommun í Hallandi í Svíþjóð. Íbúar eru 55,688 (2005). Árið 2014 bjuggu þar 66.000 manns og 95.000 á stórborgarsvæðinu.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.halmstad.se

Borgir í Svíþjóð
Södertälje

Södertälje er borg í sveitarfélaginu  Södertälje kommun í Södermanlandi í Svíþjóð. Íbúar eru 60.279 (2005). Árið 2016 bjuggu þar um 72.000 manns.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.sodertalje.se

Stokkhólmur
Växjö

Växjö er borg í sveitarfélaginu Växjö kommun í Smálöndum í Svíþjóð. Árið 2017 bjuggu þar um 66.000 manns og 90.000 í sveitarfélaginu.

Rithöfundurinn og Nóbelsverðlaunahafinn Pär Lagerkvist fæddist í borginni.

Tilvísanir

Tenglar 
 www.vaxjo.se

Borgir í Svíþjóð
Þéttbýlisstaðir í Växjö
Anderson Luís de Abreu Oliveira

Anderson Luís de Abreu Oliveira' (fæddur 13. apríl 1988 í Porto Alegre í Brasilíu) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann leikur með Manchester United á Englandi og brasilíska landsliðinu. 

Hann hóf feril sinn hjá Grêmio í Brasilíu en gekk til liðs við portúgalska liðið F.C. Porto, tímabilið 2005-06. Hann varð Portúgalsmeistari tvisvar og einu sinni handhafi portúgalska bikarsins. Hann var síðan seldur til Manchester United á 30 milljónir evra tímabilið 2007-08. Síðan þá hefur hann orðið Englandsmeistari tvisvar, Evrópumeistari og unnið deildarbikarinn.

Anderson lék sinn fyrsta leik fyrir þjóð sína árið 2007 þegar Brasilía vann Suður-Ameríkubikarinn sama ár. Hann var einnig landsliðshópnum á Sumarólympíuleikunum 2008 í Kína.

 Meistaraflokksferill 
 Grêmio 
Anderson fæddist í Porto Alegre og hóf hann fótboltaiðkun sína í unglingaliðum Grêmio. Hann lék sinn fyrsta leik fyrir liðið þann 23. október 2004 og skoraði hann í 3-1 tapi. 

 Porto 
Anderson gekk til liðs við Porto í janúar 2006, en kaupvirði er talið vera sjö milljónir evra. Hann spilaði sinn fyrsta leik þann 5. mars 2006. Hans fyrsti leikur í Meistaradeild Evrópu

 Manchester United 
Þann 30. maí 2007 tilkynnti Manchester United að náðst hefði samkomulag um sölu Andersons frá Porto til Rauðu Djöflanna. Hann fékk atvinnumannaleyfi 29. júní og var síðan gengið frá sölunni þann 2. júlí 2007.

Anderson var úthlutuð treyja númer 8 og lék sinn fyrsta leik gegn Sunderland þann 1. september 2007. Hans fyrsti leikur í Meistaradeild Evrópu var á móti Sporting CP í semptember 2007.

Anderson skrifaði undir nýjan fjögurra og hálfs árs samning þann 15. desember, sem gildir þangað til í júní 2015.

 Landsliðsferill 
Anderson spilaði sinn fyrsta leik fyrir brasilíska landsliðið í júní 2007 í 2-0 tapi gegn Mexíkó í Suður-Ameríkubikarnum 2007. Liðið endaði á því að vinna þann bikar. Hann var í fyrsta skipti í byrjunarliði á móti Chile þann 1. júlí 2007.

Í júlí 2008 valdi þáverandi landsliðsþjálfari Brasilíu, Dunga, Anderson í hópinn fyrir Sumarólympíuleikana 2008 en Brasilía endaði í þriðja sæti þar.

 Ferilsyfirlit Síðast yfirfarið þann 26. desember 2010''

Titlar

Manchester United 
 Enska úrvalsdeildin (2): 2007-08, 2008-09
 Deildarbikarinn (2): 2008-09, 2009-10
 Samfélagsskjöldurinn (1): 2010
 Meistaradeild Evrópu (1): 2007-08
 Heimsmeistarabikar félagsliða (1): 2008

Tenglar 
 Anderson - ManUtd.com

Brasilískir knattspyrnumenn
Leikmenn Manchester United
Lengdareining

Lengdareining, lengdarmálseining eða fjarlægðareining er hugtak sem er haft um allavega mælieiningar (kvarða) sem varða lengd hluta eða fjarlægð milli ótiltekinna fyrirbæra. Sem dæmi um lengdareiningar mætti nefna metra, ljósár eða sjómílu.

Tengt efni 

 Flatarmálseining
 Lagarmálseining
 Rúmmálseining
 Þyngdarmálseining

Lengdareiningar
Trygve Gulbranssen

Trygve Emanuel Gulbranssen  (15. júní 1894 – 10. október 1962) var norskur rithöfundur, kaupsýslumaður og blaðamaður.

Hann er þekktur fyrir þrjár bækur sínar sem seldust í yfir 12 milljónum eintaka og voru þýddar á meira en 30 tungumál.

Skáldverk Trygve Gulbranssen á íslensku 
Dagur í Bjarnardal (Akureyri: Norðri, 1943):
 Dunar í trjálundi
 Hvessir af Helgrindum
 Engin leið önnur

(Þýtt á íslensku af Konrad Vilhjálmsson)

Tenglar 
Dagur í Bjarnardal; í Morgunblaðið 1943
Bókaútgáfan 1943 Bækur Norðra; grein í Tíminn 1943
Hvessir af Helgrindum er komin í bókabúðir; grein í Morgunblaðið 1943
Dagur í Bjarnardal; grein í Vísir 1943
Norðri og Trygve Gulbranssen grein í Vísir 1952
Norskar skáldsögur; grein í Þjóðviljinn 1943

Erlendir
 Opinber heimasíða

Gulbranssen, Trygve
Sjónvarpsstöð

Sjónvarpsstöð getur átt við fyrirtæki sem útvarpar sjónvarpsþætti. Sjónvarpsþáttum má útvarpa í hliðrænum eða stafrænum merkjum. Útsendingarstaðlar eru skilgreindir af ríkisstjórn landsins þar sem útvarpað er. Þessir staðlar eru ólíkir frá landi til lands. Yfirleitt þurfa sjónvarpsstöðvar útsendingarleyfi frá ríkistjórninní sem getur takmarkað stöðina. Sjónvarpsstöðvar geta starfað sem sjálfstæð fyrirtæki eða vera hluti sjónvarpssamtaka.

Sjónvarpsstöðvar
Hundadagar

Hundadagar eru tiltekið skeið sumars um heitasta tímann á norðurhveli, nú talið frá 13. júlí (Margrétarmessu) til 23. ágúst í Almanaki Háskólans, eða 6 vikur. 

Nafnið mun komið frá Rómverjum, er sóttu hugmyndina til Forn-Grikkja. Grikkir settu sumarhitana í samband við stjörnuna Síríus, sem Íslendingar kölluðu hundastjörnuna allt frá fyrrihluta 18. aldar, sem er bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu Stóri-hundur (Canis Major), sem um þetta leyti árs fór að sjást á morgunhimninum. Forn-Egyptar tengdu einnig árið við stjörnumerkið Stórahund og kölluðu það Síríus-ár, en hinn árlegi vöxtur árinnar Níl hófst á þessum tíma. Aftur á móti tengdu Grikkir og Rómverjar hitann við hundastjörnuna og þá aðallega skaðleg áhrif hans á gróður, menn og skepnur. Þótti til dæmis meiri hætta á hundaæði á þessum tíma.

Tímasetning hundadaga 

Bæði hérlendis og erlendis hefur nokkuð verið á reiki hvenær hundadagatímabilið teldist byrja og hve lengi það stæði. Grikkir munu hafa tekið eftir því að Síríus birtist þegar sól gekk í ljónsmerki og með hliðsjón af því eru hundadagar stundum reiknaðir frá 23. júlí til 23. ágúst.

Íslenskar heimildir 
Hundadaga er ekki getið í forníslenskum fingrarímfræðum enda sumarhiti ekki sama vandamál svona norðarlega sem og suður við Miðjarðarhaf. Elsta heimildin er í rímtali Arngríms Jónssonar lærða og Guðbrands Þorlákssonar biskups frá 1597 en þar stendur við 16. ágúst: „endast hunda dagar“ en ekki er tekið fram hvenær þeir byrja. 1671 setur Þórður Þorlásson biskup í handbók sína hundadagar við 14. júlí og „hund. endast“ við 14. ágúst. Á 17. öld er í rímhandritum upphaf hundadaga ýmist sett á 11., 12., eða 13. júlí en lok þeirra við 17. eða 18. ágúst. Hvorki eru hundadaga getið í rími Jóns Árnasonar biskups frá 1707 né fingrarími frá 1739. Í almanaki sínu frá 1837 setur Finnur Magnússon upphaf hundadaga við 23. júlí og lok þeirra við 23. ágúst. Þær dagsetningar héldust síðan í Íslandsalmanaki hans, Jóns Sigurðssonar og Þjóðvinafélagsinns til 1924 en þá var upphaf þeirra fært yfir á 13. júlí, Margrétarmessu. Líku var farið víðasthvar í Evrópu að upphaf og endir hundadaga voru lengi vel á reiki.

Hjá Íslendingum er hundadaganafnið helst tengt minningunni um Jörund, Jørgen Jørgensen sem tók sér völd á Íslandi 25. júní 1809, en var hrakinn frá völdum 22. ágúst sama ár, en hann hefur almennt verið kallaður Jörundur hundadagakonungur.

Gömul veðurtrú 
Sú veðurtrú var áður fyrr á Íslandi að ef á Margrétarmessu þann 13. júlí væri rigning eða dögg, myndi það sem eftir lifði sumars og hausts verða það líka eins og þessi veðurvísa segir:

Ef á Margrétarmessu er dögg
mun það lítið bæta,
þá mun haustið hey og plögg
í húsum inni væta.

Heimildir

Tenglar 
 Almanak Háskóla Íslands; Almanaksskýringar eftir Þorstein Sæmundsson 

Tímatöl
Dagatal
Flórgoði

Flórgoði (eða sefönd og stöku sinnum flóðskítur) (fræðiheiti Podiceps auritus) er fugl af goðaætt, og eini fuglinn af goðaætt sem verpir á Íslandi. Flórgoðinn er sjaldgæfur varpfugl á Íslandi, en algengastur við Mývatn og þar í grennd. Ekki má rugla honum saman við frænda sinn, sefgoðann. 

Fullorðnu fuglarnir nærast helst á hornsílum, en ungarnir éta líka vatnaskordýr og krabbadýr. Flórgoðinn er óvenjulegur að því leyti að hann étur töluvert af sínum eigin fjöðrum, trúlega til að eiga auðveldara með að melta fæðuna. 

Varpstöðvar flórgoðans eru við tjarnir og vötn á láglendi og flýtur hreiðrið á vatnsborðinu innan um sefgróðurinn þar sem hann gerir sér dyngju úr mosa og stráum. Rétt eins og blesöndin.

Tilvísanir

Tenglar
 Fugl mánaðarins, Flórgoði
 Flórgoði (Náttúrufræðistofnun Íslands)

Tenglar 

Goðaætt
Fjárlög íslenska ríkisins 2011

Fjárlög íslenska ríkisins 2011 skiptast þannig að bróðurparturinn fer til útgjalda tengdum heilbrigðismálum líkt og hefur verið undanfarin ár. Mikil aukning hefur einnig orðið á vaxtaútgjöldum ríkisins en þau eru nýlega tilkomin vegna mikillar skuldsetningar eftir bankahrunið haustið 2008.

Við afgreiðslu fjárlagafrumvarpsins gerðust þau tíðindi að við atkvæðagreiðslu frumvarpsins sat Lilja Mósesdóttir hjá. Ekki er vitað til þess að slíkt hafi áður gerst, að stjórnarþingmaður styðji ekki fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar.  Við lokaafgreiðslu frumvarpsins sátu samflokksmenn Lilju þeir Atli Gíslason og Ásmundur Einar Daðason einni hjá. 

 Samtals = 509.808,4 (milljónir króna)

Heimildir 
 Fjárlagavefurinn

Tenglar 
 Alþingi - Ferill máls 1. - 139. lþ. Fjárlög 2011
 Upplýsingar um fjárlögin á vefsíðu fjármálaráðuneytisins.

Fjárlög íslenska ríkisins
Áramótaskaup 2008

Áramótaskaupið 2008 var frumsýnt 31. desember 2008 um klukkan 22:30 á Ríkissjónvarpinu. Því var leikstýrt af Silju Hauksdóttur en auk hennar voru höfundar þau Hugleikur Dagsson, Ilmur Kristjánsdóttir, Hjálmar Hjálmarsson og Sigurjón Kjartansson, sem einnig var ritstjóri Skaupsins. Með aðalhlutverk fóru Brynhildur Guðjónsdóttir, Guðjón Davíð Karlsson, Halldóra Geirharðsdóttir, Ilmur Kristjánsdóttir, Jóhannes Haukur Jóhannesson, Jón Gnarr, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Kjartan Guðjónsson og Þorsteinn Bachmann.

Heimildir 

áramótaskaup
Áramótaskaup 2009

Áramótaskaupið 2009 var sýnt þann 31. desember 2009, en tökur hófust þann 3. nóvember 2009. Leikstjóri var Gunnar Björn Guðmundsson. 

Skaupið byrjaði á algerri óreiðu á Bessastöðum og í forsetabústaðnum. Fálkaorðan var á flestum og útrásarvíkingunum er lýst sem algjörum kálfum. Lokastef skaupsins var Skrúðkrimmar flutt af Páli Óskari, sem þekja á laginu Smooth Criminal eftir Michael Jackson.

Leikarar 
 Þórhallur Sigurðsson
 Sigrún Edda Björgvinsdóttir
 Hanna Mæja Karlsdóttir
 Stefán Jónsson
 Sævar Sigurgeirsson
 Erling Jóhannesson
 Víkingur Kristjánsson
 Gunnar Hansson
 Steinn Ármann Magnússon
 Margrét Backman
 Hjálmar Hjálmarsson
 Örn Árnasson
 Pálmi Gestson
 Anna Svava Knútsdóttir
 Hannes Óli Ágústsson

Heimildir 

Áramótaskaup