alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Harpa (tónlistarhús)

Harpa er tónlistar- og ráðstefnuhús í Reykjavík, nánar tiltekið á austurbakka Reykjavíkurhafnar, fyrir neðan Seðlabanka Íslands. Byggingin er hluti af stærri framkvæmd sem átti upprunalega að fela í sér 400 herbergja hótel, viðskiptamiðstöðina World Trade Center Reykjavík, nýjar höfuðstöðvar Landsbankans, verslanir, íbúðir, veitingahús, bílastæðahús og  göngugötu. Verkið var boðið út af ríki og borg og að útboði loknu kom athafnamaðurinn Björgólfur Guðmundsson að fjármögnun byggingar Hörpu en eftir bankahrunið 2008 þurfti Reykjavíkurborg að hlaupa undir bagga. Hætt var við viðskiptamiðstöðina, hótelið og bankabygginguna. Bílastæðahúsið varð minna en upphaflega var gert ráð fyrir. Um mitt ár 2010 var áætlað að heildarkostnaður frá upphafi næmi um 27,7 milljörðum.

Kjallarar hússins, m.a. þar sem bílakjallarar eru, eru að hluta undir og við sjávarborð. Sérstakar ráðstafanir voru gerðar til að koma í veg fyrir að loftfyllt byggingin flyti upp. Einnig var gert ráð fyrir hækkun yfirborðs sjávar vegna loftslagsbreytinga. Upphaflegar teikningar gerðu ráð fyrir að umferð bíla fram hjá svæðinu mundu að mestu fara neðanjarðar, til að tengja Hörpu betur við miðborgina. Seinna var fallið frá þessum áformum, að hluta vegna kostnaðar. Þegar leið á byggingartímabílið, var stígur gangandi og hjólandi sem lá norðanmegin Kalkofnsvegar skorinn, á meðan fjögurra akreina akvegur var látin halda sér mestan hluta byggingartímabilsins. 

Tónlistar og ráðstefnuhúsið er hannað af teiknistofunni Batteríið arkitektar og Teiknistofu Hennings Larsens í Danmörku og stór glerhjúpur sem umlykur bygginguna er hannaður af Ólafi Elíassyni.

Sinfóníuhljómsveit Íslands og Íslenska óperan hafa aðsetur í húsinu.

Húsið var tímabundið kallað Tónlistar- og ráðstefnuhúsið í Reykjavík en fékk síðan nafnið Harpa á degi íslenskrar tónlistar 11. desember 2009.

Fyrstu tónleikarnir voru haldnir 4. maí 2011, en þar flutti Sinfóníuhljómsveit Íslands 9. sinfóníu Beethovens undir stjórn Vladímírs Ashkenazys. Opnunartónleikar voru haldnir 13. maí, en næstu tvo daga var opið hús með fjölbreyttri tónlistardagsskrá og komu þá um 32 þúsund manns í húsið eða um tíundi hluti íslensku þjóðarinnar.

Salir
Eldborg (1600-1800 sæti)
Silfurberg (750 sæti)
Norðurljós (450 sæti)
Kaldalón (195 sæti)

Tilvísanir 

 GPS hnit:

Tenglar
 Opinber heimasíða 
 „Menningarmannvirki rís af grunni“; grein í 24 stundum 2008
 „Í skapandi samstarfi við borgarbúa“; grein í Lesbók Morunblaðsins 2007

Byggingar í Reykjavík
Miðborg Reykjavíkur
Íslensk menning
Tónlistarhús á Íslandi
Samtök áhugafólks um áfengis- og vímuefnavandann

Samtök áhugafólks um áfengis- og vímuefnavandann eða SÁÁ eru íslensk samtök sem voru stofnuð til að berjast gegn áfengis- og vímuefnavanda á Íslandi. Aðalmarkmið samtakanna er að sjá til þess að alkóhólistar, vímuefnafíklar og aðstandendur þeirra eigi ávallt völ á bestu fáanlegri sjúkrameðferð og endurhæfingu.

Samtökin vinna einnig að forvörnum. Opinberir aðilar kosta um tvo þriðju af starfsemi samtakanna, en einn þriðji er fjármagnaður af samtökunum sjálfum. Þó að starfsemin beinist fyrst og fremst að alkóhólistum, vímuefnafíklum og aðstandendum þeirra njóta miklu fleiri þjónustunnar beint eða óbeint. Erfitt er að gera sér grein fyrir hversu margir hafa samband við starfsmenn samtakanna til að leita eftir upplýsingum eða þjónustu á hverju ári, en ekki er ólíklegt að þeir séu um 10.000.

Meðferð 
Samtökin byggja meðferðarstarf sitt á tiltækri vísindalegri þekkingu í læknisfræði, sálarfræði og félagsvísindum og binda sig því ekki við neina eina meðferðarhugmynd. Vaxandi vísindaleg þekking um fíknisjúkdóma og meðferð þeirra leiðir sífellt af sér nýjungar í þjónustunni. þannig hafa samtökin byggt upp alhliða meðferð sem kemur til móts við flesta einstaklinga og undirhópa í sjúklingahópnum sem til samtakanna leita og býður meðferð sem stenst strangar faglegar kröfur. 

Meðferðin fer ýmist fram á göngudeild eða á sjúkrastofnun. Hún er sniðin sérstaklega að þörfum kvenna, unglinga, endurkomukarla, karla eldri en 55 ára eða að þörfum þeirra sem eru minna veikir eða betur félagslega staddir. Á heimasíðu samtakanna er að finna margvíslegar upplýsingar um starfsemina, eðli sjúkdómsins og þau úrræði sem þeim sem í vanda eru staddir standa til boða. Meðferðin getur verið mjög mismunandi og fer eftir því hversu alvarlegur vandinn er, allt frá einu viðtali í viðamikla meðferð.

Hjá SÁÁ er líka stuðningur fyrir aðstandendur alkóhólista og vímuefnafíkla.

Stjórn 
Framkvæmdastjórn er skipuð skipuð níu mönnum. Arnþór Jónsson, er núverandi formaður samtakanna.

Tengill
Heimasíða

Áfengi
Vímuefni
Íslensk samtök
Grétar Sigfinnur Sigurðarson

Grétar Sigfinnur Sigurðarson (fæddur 9. október 1982) er íslenskur knattspyrnumaður sem leikur með Stjörnunni.

Hann er uppalinn í KR en hefur leikið með Sindra (lán), Víking, Val (lán) og KR. Hann nam viðskiptafræði í Háskólanuum í Reykjavík. Hann leikur sem varnarmaður og er 192 cm. hár og er 88 kg.

Íslenskir knattspyrnumenn
Pétur Marteinsson

Pétur Marteinsson er íslenskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann hóf meistaraflokksferilinn í Fram 1991 og gekk síðan í raðir Leifturs og spilaði með þeim frá 1992-1993 og gekk síðan aftur í raðir Fram, en var svo var keyptur til Hammarby í Svíþjóð og síðan keyptur til norska liðsins Stabæk. Árið 2001 gekk hann til liðs við liðið Stoke á Bretlandi þar til ársins 2003 er hann gekk aftur til liðs við Hammarby og lék með þeim til 2006 er hann gekk til liðs við KR. Systir hans er Margrét Marteinsdóttir blaðakona og faðir hans Marteinn Geirsson sem líka var í fótbolta og lék 67 leiki með landsliðinu og skoraði í þeim 8 mörk.

Íslenskir knattspyrnumenn
Jay Sean

Jay Sean (fæddur Kamaljit Singh Jhooti 26. mars 1979) er breskur r'n'b-söngvari af asískum uppruna. Hann er þekktastur fyrir lögin „Stolen“, „Eyes On You“ og „Ride It“. Jay Sean hefur gefið út tvær breiðskífur; Me Against Myself (2004) og My Own Way (2008).

Breskir söngvarar
Fólk fætt árið 1981
Global Deejays

Global Deejays er austurrískt danstríó sem samanastendur af þeim DJ Taylor (Konrad Schreyvogl), DJ Mikkel (Mikkel Christensen) og FLOw (Florian Schreyvogl). Þeir hafa notið vinsælda í Evrópu, sér í lagi í Rússlandi, með lögum á borð við „The Sound of San Francisco“. Lag þetta inniheldur brot úr „San Francisco (Be Sure to Wear Flowers in Your Hair)“ sem Scott McKenzie flutti. Þá hefur tríóið endurhljóðblandað „What A Feeling (Flashdance)“ með Irene Cara.

Útgefið efni

Breiðskífur 
 Network (2005)

Smáskífur

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða Global Deejays 
 Global Deejays á Discogs
 Guitar Tab of Kids

Austurrískar hljómsveitir
Danstónlist
Gloria Gaynor

Gloria Gaynor (fædd Gloria Fowles 7. september 1949 í Newark, New Jersey) er bandarísk söngkona, þekktust fyrir diskólagið „I Will Survive“.

Útgefið efni

Breiðskífur 
1975: Never Can Say Goodbye (MGM) - US Pop #25, US R&B #21
1975: Experience Gloria Gaynor (MGM) - US Pop #64, US R&B #32
1976: I've Got You (Polydor) - US Pop #107, US R&B #40
1977: Glorious (Polydor) - US Pop #183
1978: Park Avenue Sound (Polydor)
1978: Love Tracks (Polydor) - US Pop #4, US R&B #4
1979: I Have a Right (Polydor) - US Pop #58, US R&B #56
1980: Stories - US Pop #178
1981: I Kinda Like Me (Polydor)
1983: Gloria Gaynor (Ecstacy)
1984: I Am Gloria Gaynor (Chrysalis)
1986: The Power of Gloria Gaynor (Stylus)
1990: Gloria Gaynor '90
1992: Love Affair
1995: I'll Be There (Radikal)
1997: The Answer (Florical)
2002: I Wish You Love (Bell)
2005: Live! At John J. Burns Town Park (Instant Live)
2007: Christmas Presence (Glolo)

Safnplötur 
1977 - The Best of Gloria Gaynor
1982 - Greatest Hits
1995 - I'll Be There
1998 - I Will Survive: The Anthology
1998 - The Gloria Gaynor Album
2000 - 20th Century Masters: The Millennium Collection: The Best of Gloria Gaynor
2001 - Ten Best: The Millennium Versions
2002 - I Will Survive
2006 - All The Hits Remixed

Smáskífur 
1974: „Honey Bee“ - US R&B #55
1974: „Never Can Say Goodbye“ - US Pop #4, US R&B #34, US Dance #1, UK #2
1975: „Reach Out I'll Be There“ - US Pop #60, UK #14
1975: „Real Good People“ - US Dance #6
1975: „Walk on By“ - US Pop #98, US Dance # 8
1975: „All I Need Is Your Sweet Lovin'“ - UK #44
1975: „Casanova Brown/(If You Want It) Do It Yourself/How High the Moon“ - US Dance #1
1975: „(If You Want It) Do It Yourself“ - US Pop #98, US R&B #24
1975: „How High the Moon“ - US Pop #75, US R&B #73, UK #33
1976: „Let's Make a Deal“ - US R&B #95
1978: „I Will Survive/Substitute/Anybody Want to Party?/I Said Yes“ - US Dance #1
1978: „I Will Survive“ - US Pop #1, US R&B #4, UK #1
1978: „Substitute“ - US R&B #78
1979: „Anybody Want to Party?“ - US R&B #16
1979: „Let Me Know (I Have a Right)“ - US Pop #42, UK #32
1981: „Let's Mend What's Been Broken“ - US R&B #76
1983: „I Am What I Am“ - US R&B #82, UK #13
1984: „Strive“ - UK #86
1987: „Be Soft with Me Tonight“ - UK #80
1993: „I Will Survive“ (endurhljóðblöndun, vinsælt í flutningi Hermes House Band) - UK #5
1997: „Mighty High“ (ásamt The Trammps) - US Dance #12
2000: „Just Keep Thinking About You“ - US Dance #1, UK #99
2002: „I Never Knew“ - US Dance #1, US AC #30
2006: „The Power of a Woman In Love“ - gefið út í Austurríki sem kynningarsmáskífa fyrir söngleikinn „Rebecca“
2008: „Hacer Por Hacer“ (með Miguel Bosé) - Spánn #17*

Bandarískir söngvarar
Fólk fætt árið 1949
Amy MacDonald (söngkona)

Amy MacDonald (fædd 25. ágúst 1987 í Bishopbriggs í Austur-Dunbartonskíri) er skosk söngkona og lagahöfundur. Fyrsta breiðskífa hennar This is the life kom út 30. júlí 2007 og seldust meira en 1 milljón eintök af henni. Fyrsta smáskífa söngkonunnar var „Poison Prince“ sem kom út 7. maí sama ár.

Hún hefur komið fram á tónleikahátíðum á borð við Glastonbury, í Hyde Park, á T in the Park og á V Festival. Macdonald hóf tónlistarferil sinn aðeins 15 ára gömul. Hennar helstu áhrifavaldar eru Travis og The Libertines.

Útgefið efni

Breiðskífur

Smáskífur

Tilvísanir

Tenglar 
 Vefsíða Amy Macdonald
 Amy MacDonald á MySpace

Skoskir tónlistarmenn
Fólk fætt árið 1987
Bishopbriggs

Bishopbriggs er úthverfi Glasgow í Austur-Dunbartonskíri í Skotlandi. Þar búa nú um 23.500 íbúar. Bæjarins var fyrst getið 1655.

Bishoppbriggs komst í sviðsljósið eftir að karakterinn "Lúkas" í þátta röðinni "Little Britain",sem er eini hominn í bænum, er búsettur í Bishoppbriggs.

Landafræði Skotlands
Bergur Thorberg

Bergur Thorberg (23. janúar 1829 – 21. janúar 1886) var landshöfðingi frá 1882 til 1886 og var annar í röð þeirra þriggja sem gegndu landshöfðingjaembættinu. 

Bergur var fæddur á Hvanneyri í Siglufirði, sonur séra Ólafs Hjaltasonar Thorberg og Guðfinnu Bergsdóttur konu hans. Hann lauk stúdentsprófi árið 1851 og lögfræðiprófi frá Hafnarháskóla árið 1857. Bergur varð aðstoðarmaður í danska dómsmálaráðuneytinu árið 1857 og amtmaður í vesturamtinu árið 1866. Hann sat þá í Stykkishólmi. Hann varð jafnframt amtmaður í suðuramtinu árið 1872 en  þá voru embættin sameinuð. 

Bergur flutti til Reykjavíkur árið 1873. Hann var bæjarfulltrúi í Reykjavík 1876 - 1883 og konungskjörinn alþingismaður 1865 - 1883. Hann var settur til að gegna landshöfðingjaembættinu í fjarveru Hilmars Finsen 1882 og síðan skipaður landshöfðingi og gegndi því embætti til dauðadags.

Hann var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Sesselja Þórðardóttir umboðsmanns Bjarna í Sviðsholti en eftir lát hennar giftist hann Elinborgu dóttur Péturs Péturssonar biskups.

Heimild 
 Bergur Thorberg (Æviágrip á vef Alþingis)

Íslenskir lögfræðingar
Landshöfðingjar á Íslandi
Amtmenn á Íslandi
Alþingismenn
Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Vistarbandið

Vistarbandið var kvöð um að allt jarðnæðislaust fólk skyldi vera í vinnumennsku. Ef karl og kona réðu ekki eigin búi urðu þau að vera vinnuhjú á heimili bónda og eiga þar grið. Venjan var sú að fólk réði sig í ársvist í senn og skyldi skipta um heimili og vinnu á vinnuhjúaskildaga sem lengst af var á krossmessu á vor 3. maí, en fluttist yfir á 14. maí árið 1700 þegar tímatalinu var breytt.

Saga 
Lágmarksstærð búa var þrjú kúgildi samkvæmt Píningsdómi frá árinu 1490. Ef einstaklingur réð ekki yfir slíkri eign þá varð hann að gerast vinnuhjú. Þessi lög voru enn þá í gildi á 18. öld og giltu í reynd áfram langt fram á 19. öld. 
 
Ef húsbóndi stóð ekki við skyldur sínar við vinnuhjú þá mátti kæra hann fyrir hreppstjóra en vinnuhjú máttu þó ekki yfirgefa bæinn nema með leyfi bónda. Hvorki vinnuhjú né bændur máttu fara frá byggðalagi sínu nema þau fengju skriflegt leyfi prests eða veraldlegra yfirvalda.

Stundum var hægt að losna undan vistarbandi með því að gerast lausamaður. Þá réðu menn atvinnu sinni sjálfir og gátu selt húsbændum vinnu sína. Fram til ársins 1783 þurfti að eiga minnst tíu kúgildi til að vera lausamaður. Lausamennska var bönnuð árin 1783-1863. Þegar lausamennska var leyfð aftur árið 1863 var það með ströngum skilyrðum. Þegar sjósókn jókst var lögum breytt árið 1894 og fór þá lausaganga að vera flestu búlausu fólki aðgengileg.

Algengast var að fólk væri eingöngu vinnuhjú á unga aldri en stofnaði síðan bú ef það fékk leigt jarðnæði og gengi þá í hjónaband. Hins vegar var það hlutskipti margra, sérstaklega kvenna, að vera í vinnumennsku ævilangt. Flestir íslenskir bændur voru leiguliðar en þó var ekki bændaánauð á Íslandi og ekki hægt að skylda bændur til að búa áfram á leigujörð sinni lengur en eitt ár í senn. Sama gilti um vistarbandið, enginn var skyldugur að vera hjá sama bónda lengur en eitt ár í senn. 

Ísland er sérstakt vegna þess hve stór hluti þjóðarinnar bjó í ófrjálsu einlífi vinnumennskunnar eða að jafnaði um 25% landsmanna alla 19. öldina sem var hæsta hlutfall í Evrópu.

Vistarband í Danmörku og á Íslandi 
Vistarbandið var tekið upp í Danmörku árið 1733 undir nafninu stavnsbånd, vegna áhrifa frá landeigendum og her til að tryggja bændum ódýrt vinnuafl. Það var lagt niður árið 1788.

Sjá einnig
 Bændaánauð

Tenglar 
 
 Guðmundur Jónsson, Atvinnu- og búsetustýring með vistarbandi,Saga, 1. tölublað (01.01.1995), Blaðsíða 192
 Björn S. Stefánsson: Ráðningarskilmálar í lok 19. aldar, Skírni 160 (1986) bls. 223-230
 Björn S. Stefánsson: Húsbændur og hjú, Ný saga 1 (1987) 97
 Björn S. Stefánsson: Forsendur og fyrirstaða nýsköpunar á 17. og 18. öld, Sögu 26 (1988), 131-51
 Björn S. Stefánsson: Enn um vistarbandið, Morgunblaðinu 30. júní 1993
 ​Björn S. Stefánsson:​ Þróun sjávarútvegs við vistarbandsákvæði, ​Sögu 33 (1995) 187-191
 Björn S. Stefánsson: Afköst og atvinnuöryggi, Sögu 34 (1996) 307-9

Atvinna
Mannréttindi
Félagssaga Íslands
Fornleifar

Fornleifar eru allt það sem varðveist hefur frá gamalli tíð, meðal annars leifar fornra mannvirkja og annarra staðbundinna minja sem menn hafa gert eða mannaverk eru á en einnig hvers kyns manngerðir hlutir og verkfæri. Samkvæmt íslenskum lögum eru fornleifar eldri en 100 ára en víða er þó miðað við hluti og minjar sem eru eldri en 500 ára.

Gerðir fornleifa 
Fornleifar geta meðal annars verið byggðaleifar, bæjarstæði, húsaleifar hvers kyns, svo sem kirkna, bænahúsa, klaustra og búða, leifar af verbúðum, naustum, verslunarstöðum og byggðaleifar í hellum; einnig vinnustaðir þar sem aflað var fanga, sel, verstöðvar, ból, mógrafir, kolagrafir, gömul tún- og akurgerði, áveitumannvirki og leifar eftir veiðar til sjávar og sveita, gamlir vegir, stíflur, brýr, vöð, varir, hafnir og bátalægi, slippir, ferjustaðir, kláfar, vörður og vitar og önnur vega- og siglingamerki ásamt kennileitum þeirra; varnarmannvirki; þingstaðir, hörgar, hof og vé, brunnar, uppsprettur, álagablettir og aðrir staðir og kennileiti sem tengjast siðum, venjum, þjóðtrú eða þjóðsagnahefð; áletranir, greftrunarstaðir og skipsflök.

Fornleifar eru ekki aðeins öll forn mannvirki heldur einnig staðir sem á einn eða annan hátt tengjast menningu og atvinnuvegum.

Tilvísanir

Heimild 
 Þjóðminjalög

Tengt efni 
 Fornleifafræði
  Fornminjar í Reykholti í Borgarfirði

Tenglar 

 
 
 

Fornleifafræði
Hörgur

Hörgur er heiðið blóthús eða blótstallur. Einnig merkir orðið grjóthóll, hæð, fjall, hnjótur, hrjóstrugt land eða skortur.

Talið er hörgar hafi  upphaflega verið blótstaðir undir berum himni, líklega steinaltari. Á þetta bendir uppruni orðsins hörgur. Í Eddukvæðunum er getið um hörg, sem hlaðinn var úr steinum. Stundum virðast hörgarnir hafa verið hús.  Getið er um hörga sem brunnu, og um hátimbraða hörga. 

Á Íslandi hafa fundist tóftir sem talið er að séu af fornum hörgum og hefur ein þeirra verið rannsökuð. Kom þá í ljós að hörgurinn hefur verið hús í líkingu við hof en miklu minni.

Því hefur verið haldið fram að ásynjurnar hafi aðalega verið dýrkaðar í hörgunum.
Þessi skoðun byggist á því, að Snorri kallar höllina Vingólf hörg. En þá höll áttu ásynjur og víðar er getið um dýrkun þeirra í hörgum. Ekki voru allir hörgar helgaðir gyðjum, i Svíþjóð eru til örnefnin Þórshörgur og Óðinshögur.

Talið er að hörgar séu eldri en hofin. Aðalmenjar um hörga eru í örnefnum og er þeirra ekki  getið nema á tveim stöðum í sagnaritum.

Heimildir 
 
 Um hof og hörga

Norræn goðafræði
Vingólf

Vingólf er höll sem nefnd er í norrænni goðafræði.

Staðir í norrænni goðafræði
Gefjun

Gefjun er gyðja í norrænni goðafræði. Hún er af ásaætt.
Sagan af gyðjunni Gefjun segir frá hvernig Sjáland varð til. Gefjun tók fjögur naut norðan úr Jötunheimum og setti fyrir plóg. Nautin voru synir jötuns og hennar. Nautin drógu landið út á hafið í vesturátt. Samkvæmt Ynglingasögu í Heimskringlu varð Gefjun tengdadóttir Óðins, gift Skildi Óðinssyni, sem Skjöldungar eru frá komnir. Þau bjuggu í Hleiðru á Sjálandi (Lere).

Ásynjur
Gefjun (verksmiðja)

Gefjun er verksmiðja sem tók til starfa á Gleráreyrum við Glerá á Akureyri í nóvember 1907 í nýbyggðu verksmiðjuhúsi. Margháttaður verksmiðjurekstur var á Gleráreyrum þangað til SÍS lagði upp laupana. Unnu um 800 manns í verksmiðjunum þegar mest var.

1907-1930 Klæðaverksmiðjan Gefjun 
Verksmiðjan hét í fyrstu Klæðaverksmiðjan Gefjun. Tóvélar Eyjafjarðar sem settar voru af stað 1897 mörkuðu upphaf ullariðnaðarins á Akureyri.

1930-1987 Ullarverksmiðjan Gefjun 
S.Í.S keypti Klæðaverksmiðjuna Gefjun þann 13. september 1930 og breytti þá nafninu í Ullarverksmiðjan Gefjun. Kaupverð var 245.000 kr. Árið 1947 var hafin  bygging nýs verksmiðjuhúss sem þá var stærsti verksmiðjusalur á Íslandi. Árið 1934 tók til starfa kambgarnsspunadeild. Árið 1952 var hið nýja verksmiðjuhús Gefjunar fullbúið. Árið 1973 var vélakostur Gefjunar stóraukinn en upp úr 1980 byrjaði að halla undir fæti hjá iðnaðinum á Gleráreyrum.

Heimild 

 Iðnaðarsafnið - 110 ár síða Tóvélar Eyjafjarðar hófu starfsemi sína

Akureyri
Samvinnuhreyfingin á Íslandi

Íslensk iðnfyrirtæki
Glerá

Glerá er á á Norðurlandi. Hún á upptök sín í jöklum á Tröllaskaga og einnig úr ferskvatnslindum í Glerárdal. Glerá rennur gegnum Akureyri út í sjó í Eyjafirði. Eyrin Oddeyri er mynduð af framburði árinnar. Glerá var mikilvæg í iðnsögu Akureyrar og var hún stífluð til raforkuframleiðslu á 20. öld. Rafstöðin hefur verið rifin en uppistöðulónið stendur ennþá. Ný rafstöð hefur verið byggð til að minnast 100 ára rafvæðingar á Íslandi. Þessi 290 kW rafstöð var opnuð 27. ágúst 2005.

Gleráin skipti Akureyri í Glerárþorpið sem var fyrir norðan Glerá. Það varð hluti af Akureyri snemma á 20. öld. Núna er sá hluti Akureyrar sem er norðan við Glerá kallaður Glerárhverfi eða Þorpið og þar búa yfir 7000 af 17000 íbúum Akureyrar.

Ár á Íslandi
Akureyri
Hjaltadalur

Hjaltadalur er dalur í austanverðum Skagafirði og tilheyrði áður Hólahreppi. Hann er að mestu luktur 1000-1200 m háum fjöllum og inn í þau skerast ýmsir afdalir. Hjaltadalsá rennur um dalinn og á upptök í Hjaltadalsjökli í dalbotninum. Í hana falla ýmsar þverár og lækir.

Hjaltadalur heitir eftir landnámsmanninum Hjalta Þórðarsyni skálps. Í Landnámu segir:

Hjalti son Þórðar skálps kom til Íslands og nam Hjaltadal að ráði Kolbeins og bjó að Hofi; hans synir voru þeir Þorvaldur og Þórður, ágætir menn. 

Biskupssetrið og síðar skólasetrið Hólar í Hjaltadal er í miðjum dalnum og setur mikinn svip á hann. Fjallið fyrir ofan Hóla heitir Hólabyrða og er 1244 m hátt. Innsti bærinn í dalnum er Reykir. Þar er jarðhiti og þar er gömul laug sem nefnist Biskupslaug. Hún er nú upphlaðin.

Fornar þjóðleiðir úr Hjaltadal 
Af því að Hólar í Hjaltadal voru miðstöð kirkjuvalds og skólastarfs á Norðurlandi var tíðförult þangað. Helstu þjóðleiðir voru:
 Hríshálsvegur frá Hólum fram í Blönduhlíð og yfir í Hegranes.
 Hjaltadalsheiði til Hörgárdals í Eyjafirði, langur fjallvegur og seinfarinn en töluvert notaður fyrr á öldum.
 Héðinsskörð eða Héðinsskarð til Barkárdals í Eyjafirði.
 Hólamannavegur um Hólamannaskarð til Barkárdals í Eyjafirði.
 Heljardalsheiði til Svarfaðardals í Eyjafirði.
 Hákambar til Ólafsfjarðar.
 Út Hjaltadal að austan, að Kolkuósi, og út Óslandshlíð að Hofsósi eða Grafarósi.

Bæir í Hjaltadal 
Allmargir bæir eru í Hjaltadal. Á síðari árum hefur myndast dálítið þorp á Hólum í kringum Hólaskóla.

Að austanverðu í dalnum eru:
 Neðri-Ás, fornt höfðingjasetur. Í Neðra-Ási var fyrsta kirkja á Íslandi reist.
 Efri-Ás
 Laufskálar, áður Brekkukot (og Grafarkot)
 Víðines, þar var Víðinesbardagi háður árið 1208.
 Hólar í Hjaltadal, biskupssetur og skólasetur
 Hof í Hjaltadal, landnámsjörð Hjalta Þórðarsonar.
Að vestanverðu í dalnum eru:
 Reykir í Hjaltadal
 Hvammur í Hjaltadal
 Hrafnhóll
 Hlíð í Hjaltadal, áður Hrappsstaðir
 Kálfsstaðir
 Kjarvalsstaðir í Hjaltadal
 Nautabú í Hjaltadal
 Ingveldarstaðir í Hjaltadal
 Skúfsstaðir
 Garðakot í Hjaltadal, áður Garðar

Allir þessir bæir voru í Hólahreppi, en eftirtaldir bæir í Viðvíkursveit geta sökum staðhátta talist til Hjaltadals:
 Hringver með nýbýlinu Dalsmynni.
 Viðvík, kirkjustaður, landnámsjörð Öndótts.

Skagafjörður
Dalir á Íslandi
Tóvélar Eyjafjarðar

Tóvélar Eyjafjarðar var ullarverksmiðja sem sett var á stofn á Akureyri árið 1897. Vélakostur var þá ein kembivélastæða, spunavél og tvinningarvél. Verksmiðjan var upphaflega sett á stofn af yfirvöldum í  Eyjafjarðarsýslu og Akureyrarbæ en árið 1898 voru tóvélarnar boðnar til kaups fyrir 17.000 krónur. Árið 1902 voru Tóvélar Eyjafjarðar sem þá voru nefndar Tóverksmiðjan á Akureyri seldar til Verksmiðjufélagsins á Akureyri Limit en í því félagi voru tíu hluthafar. Verksmiðjan var stækkuð og síðan var stofnuð Klæðaverksmiðjan Gefjun.

Heimild 
 Iðnaðarsafnið - 110 ár síða Tóvélar Eyjafjarðar hófu starfsemi sína
 Gefjunarhúsið á Gleráreyrum

Akureyri
Vefnaðariðnaður
Stálhákarlarnir

Stálhákarlarnir er unglingasaga eftir Henri Vernes.

Söguþráður
Geigvænlegur flokkur illvirkja veldur ógnum og skelfingu á skipaleiðum. Um miðja nótt birtast þeir um borð í farþegaskpunum, án þess að menn geti gert sér grein fyrir, hvaðan þeir koma. Þeir ræna, rupla og jafnvel myrða fólk og hverfa svo á jafn fularfullan hátt og þeir komu. Lögregla allra landa er á höttunum eftir þeim, en allar rannsólnir hennar eru árangurslausar. Og svo er það dag nokkurn, að Bob Moran, sem er á leið frá Honolulu til San Francisco fellur einnig í hendur þessara ræningja og er skilinn eftir sem dauður á gólfinu í skipsklefa sínum. Þegar hann kemur til sjálfs sín á sjúkrahúsinu, minnist hans þess að hafa séð andlit glæpaforingjans, og verður það á að skýra frá því. Þá byrjar fyrir hann hættuleg röð ævintýra, sem leiða hann frá San Francisco til Sydney og því næst frá Sydney til Singapore og þaðan til eyði-kóraleyjar í Kyrrahafinu. Marg oft telur Bob daga sína talda. En samt sem áður ber hann sigur af hólmi yfir óvinum sínum, en hversu milkar þjáningar og grimmilega bardaga hefur það ekki kostað hann.

Aðalpersónur
Bob Moran, Rex Holliday, Al Lewison, Lawnson liðsforingi, Doctor Fuchs, Edward O'Brien, Lemúel Stocker/maðurinn með slýgrænu augun/Earl Bennet, Frank Reeves

Sögusvið
Kyrrahafið - San Francisco í Bandaríkjunum - Sydney í Ástralíu - Kóralrif í Kyrrahafinu - Flórída í Bandaríkjunum

Bókfræði
 Titill: Stálhákarlarnir
 Undirtitill: Drengjasaga um afreksverk hetjunnar Bob Moran
 Á frummáli: Les requins d'acier
 Upprunalegur útgefandi: Gérard & Co.
 Fyrst útgefið: 1955
 Höfundur: Henri Vernes
 Þýðandi: Magnús Jochumsson
 Útgefandi: Prentsmiðjan Leiftur Hf.
 Útgáfuár: 1968

Bækur eftir Henri Vernes
1955