alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Skáleyjar

Skáleyjar eru innsti hluti svonefndra Inneyja sem aftur teljast til Vestureyja Breiðafjarðar og Flateyjarhrepps. Nú í dag eru eyjarnar hluti af Reykhólahreppi. Auk Skáleyja teljast til Inneyja, Hvallátur, Sviðnum og Svefneyjar. Af þessum eyjum eru Skáleyjar innstar og næst landi. Skáleyjum tilheyra um 160 eyjur og þegar sem flest var fólkið í eyjunni voru þar fimm ábúendur. Upphaflega voru ábúðarpartarnir fjórir og báru nöfnin Norðurbær, Ytribær, Efribær og Innribær en voru svo sameinaðir í tvo jafn stóra jarðarparta. Auk þessarar skiptingar á jörðinni sjálfri voru heimili gamals fólk sem lifði af eignum sínum og svokallaðar þurrabúðir þar sem heimilismenn stunduðu sjósókn og höfðu lifibrauð af því meðan fiskimiðin gáfu af sér.                                                                            

Skáleyjar hafa að öllum líkindum verið byggðar frá fyrstu tíð en ekki er minnst á þær í neinum fornritum nema Sturlungu. Þar kemur þó ekki fram að Skáleyjar séu í byggð heldur eru þær bara nefndar sem eign stórhöfðingja og í raun ekki vitað hvenær þær byggðust fyrst þó menn telji að það hafi verið fljótlega eftir landnám. 

Í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns frá 1703 kemur fram að verðgildi jarðarinnar hafi þá verið 40 hundruð, en verðgildi eða dýrleiki eins og það var nefnt var mælt í hundruðum. Meðalbújörð á Íslandi var 20 hundruð en óðalsjörð 60 hundruð eða meira. Jörðin Skáleyjar var leigujörð, eigendur hennar voru börn Þorsteins Þórðarsonar frá Skarði. Ábúendur í Skáleyjum á þessum tíma voru fjórir. Leigukúgildi voru í heild átta og var leigan borguð í æðardún. Heildarleigan átti að vera 30 fjórðungar af æðardún sem samsvarar 150 kg en hver fjórðungur er um 5 kg..

Tilvísanir

Heimildir 
 Árni Magnússon og Páll Vídalín, Jarðabók 6. og 13. bindi. (Kaupmannahöfn: Hið Íslenska fræðafjelag í Kaupmannahöfn, 1938).
 Eysteinn Gíslason. „Eyjar í Barðarstrandarsýslu.“ Hjá Hjalta Kristgeirssyni (ritstj.), Ferðafélag Íslands Árbók 1989: Breiðafjarðareyjar. árg 41. (Reykjavík: Prentsmiðjan ODDI hf, 1989): bls. 135-217.
 Þorsteinn Jónsson (ritstj.). Eylenda I:  Ábúendur í Flateyjarhreppi og þjóðlífsþættir. (Reykjavík: Byggðir og bú ehf, 1996).

Breiðafjarðareyjar
Ólafur bekkur Karlsson

Ólafur bekkur Karlsson var landnámsmaður og nam land í Ólafsfirði. Í Landnámabók segir að hann hafi orðið samskipa Úlfi víkingi, landnámsmanni í Úlfsdölum, til Íslands.

Ólafur var sonur Karls úr Bjarkey á Hálogalandi. Hann varð útlægur úr Noregi fyrir að vega Þóri hinn svarta og fór þá til Íslands. Í Landnámu segir að hann hafi numið alla dali fyrir vestan, og Ólafsfjörð sunnan til móts við Þormóð ramma. Er þá væntanlega átt við að hann hafi numið allan vestanverðan Ólafsfjarðardalinn, svo og smádali sem ganga vestur úr honum, en Gunnólfur nam fjörðinn utanverðan, báðum megin. Ólafur bekkur bjó á Kvíabekk.

Tenglar 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Ólafsfjörður
Hreyfiorka

Hreyfiorka er orka sem hlutur býr yfir sökum hreyfingar sinnar. Hún er skilgreind sem sú vinna sem þarf til að koma kyrrstæðum hlut af ákveðnum massa á tiltekna hreyfingu. Til að hluturinn geti staðnæmist aftur þarf að beita hann sömu vinnu í neikvæða stefnu. SI-mælieining hreyfiorku er júl  þar sem júl er:  

Í sígildri aflfræði er hreyfiorka hlutar af massa m á hraðanum v gefin með formúlunni:
 

Eðlisfræði
Joe Sacco

Joe Sacco er maltneskur blaðamaður og myndasöguhöfundur. Sacco fæddist á Möltu árið 1960 en flutti
síðan til Ástralíu og seinna til Bandaríkjanna þar sem hann útskrifaðist með B.A. gráðu í blaðamennsku frá Oregon Háskóla árið 1981.
 
Sacco er þekktastur fyrir bækur sínar Palestine og Safe Area Goražde sem báðar fjalla um fólk sem býr á átakasvæðum.
 
Palestine fjallar um líf fólks sem býr á Heimastjórnarsvæðum Palestínumanna og átökin á milli Ísraela og Palestínumanna. Sacco dvaldi mánuðum saman bæði á Gasaströndinni og á Vesturbakkanum í upphafi tíunda áratugarins til að viða að sér efni fyrir bókina
 
Safe Area Goražde fjallar um fólk sem býr í bosníska bænum Goražde á tímum Bosníustríðsins. Sacco ferðaðist til Bosníu árið 1996 þegar stríðinu var lokið og dvaldi í Goražde í fimm mánuði til þess að taka viðtöl við íbúa bæjarins og skrásetja sögur þeirra.
 
Meðal áhrifavalda Saccos má telja Robert Crumb, Pieter Brueghel eldri, George Orwell, Michael Herr og Hunter S. Thompson.

Tilvísanir

Tenglar

 Æviágrip á vef Fantagraphics

Maltneskir myndasöguhöfundar
American Gothic

American Gothic er málverk eftir Bandaríkjamanninn Grant Wood málað árið 1930. Málverkið er eitt þekktasta bandaríska málverk 20. aldarinnar.

Málverkið er gott dæmi um Regionalisma eða átthagaást en það var hreyfing sem setti sig á móti abstrakt í listum og vildi frekar leggja áherslu á sérkenni, siði og venjur tiltekinna landshluta.  

Málverkið er af bónda og dóttur hans sem eru ógift. Fyrirsæturnar á myndinni eru tannlæknir listamannsins og systir hans. Konan er klædd í svuntu með mynstri sem táknar nýlendutíma Bandaríkjana og þau eru í venjubundnum hlutverkum karls og konu. Gafall mansins táknar erfiðisvinnu og blómin fyrir aftan konuna benda til heimilislífs.  

Húsið er til í raun og veru í smábænum Eldon í Iowa. Húsið er byggt í ný gotneskum stíl Gothic Revival. Efri glugginn á húsinu er í gotneskum stíl en uppstilling fyrirsætanna er í norður evrópskum endurreisnarstíl (Northern Renaissance).

Þegar málverkið var frumsýnt árið 1930 í Listasafni Chicago varð það strax umtalað og vann til þriðju verðlauna og 300 dollara. Grant Wood fékk mikla umfjöllun viðsvegar í landi sínu.

Parodía 
Málverkið er hluti af poppmenningu Bandaríkjana og hefur verkið verið notað sem  parodía lengi. Einnig hefur verkið verið notað hér af þeim Tvíhöfðabræðrum, Sigurjóni Kjartanssýni og Jóni Gnarr.

Heimildir 
 http://www.artic.edu/artaccess/AA_Modern/pages/MOD_5.shtml 

Málverk
Kosningakerfi

Kosningakerfi samanstendur af reglum sem skilgreina hvernig kjósendur geta kosið á milli tveggja eða fleiri valkosta. Kosningar eru notaðar víða til að velja þingmenn á löggjafarþing en þær eru einnig notaðar með mun hversdaglegri hætti, óformlega milli fólks. Kosningar eru taldar lýðræðislegar samanborið við stigveldisskipulag, valdboðsstefnu eða samróma ákvörðunartöku. Kosningakerfi ákvarða þannig hvernig kjósa eigi og hvernig telja eigi atkvæðin. Fjölmörg kosningakerfi hafa verið hönnuð, sem dæmi um þekkt kosningakerfi má nefna hreinan meirihluta, hlutfallskosningu og einfaldan meirihluta sem gæti falist í raðaðri kosningu.

Tengill 
 

Stjórnmálafræði
Bersi goðlaus Bálkason

Bersi Bálkason goðlaus var landnámsmaður sem byggði fyrstur Langavatndal í Mýrasýslu. Í Landnámabók segir að hann hafi fyrst búið á Bersastöðum (Bessastöðum) í Hrútafirði, en hann var sonur Bálka Blængssonar, sem nam Hrútafjörð allan. Síðan flutti hann sig um set og nam Langavatnsdal. Í Hauksbók Landnámu segir að landnámsjörð hans hafi heitið Torfhvalastaðir. Sagnir eru um byggð og jafnvel kirkjustað í dalnum fyrr á öldum en hann hefur þó yfirleitt legið í eyði.

Kona Bersa er sögð hafa verið dóttir Þórhadds landnámsmanns í Hítardal en sonur þeirra var Arngeirr faðir Bjarnar Hítdælakappa sem saga er um.

Tenglar 
 

Landnámsmenn á Íslandi
Mýrasýsla
Sorturák

Sorturák (latína līnea nigra eða „svarta línan“) kallast dökk eða brúnleit rák sem sést á maga margra óléttra kvenna. Rákin liggur lóðrétt frá klyftabeininu (os pubis, einnig lífbein) upp kvið þeirra og að flagbrjóskinu.

Rákinni veldur oflitunen sem orsakast af aukinni framleiðslu á litkorninu melanín (sem nefnist einnig sortuefni). Talið er að estrógen orsaki þessa auknu framleiðslu sortuefnis, en sú aukna framleiðsla veldur einnig dökknun vörtubauganna.

Tengt efni
 Fæðingarfræði
 Hvítalína (linea alba)
 Meðganga
 Þungun

Heimildir

Óletta
Fæðingarfræði
Cree

Cree er heiti yfir fjölda nátengdra algonkískra mállýskna sem talaðar eru í Kanada af um það bil 117,000 manns allt frá norð-vestur hluta landsins að Labrador í austri en Cree er þar með mest talað allra frumbyggjatungumála í Kanada. Þrátt fyrir fjölda talenda á stóru og dreyfðu svæði er Cree aðeins opinbert tungumál í norð-vestur hlutanum ásamt átta örðum frumtungumálum.

Cree mállýskur fyrir utan þær sem talaðar eru í austur hluta Quebec og Labrador eru eftir hefð skrifaðar með Cree atkvæðastafrófinu sem er frábrugðið Kanadíska frumbyggjaatkvæðastafrófinu en það er einnig hægt að rita þær með latneska stafrófinu. Eystri mállýskurnar eru ritaðar eingöngu með latneska stafrófinu.

Cree hefur 5 mismunandi mállýskur. Tungumálið á sér langa sögu og ritmál þess á uppruna sinn til ársins 1840. Samhljóðar í tungumálinu voru þróaðir af James Evans og eru níu talsins.

Tungumál
Algísk mál
Mongólskt ritmál

Hefðbundna mongólska ritmálið var það fyrsta af mörgum sem hönnuð voru fyrir mongólska tungu. Það var vinsælasta ritmálið þar til kýrillíska stafrófið kom til sögunnar.
Með minniháttar breytingum, er hið hefðbundna lóðrétta ritmál notað enn í dag í Innri-Mongólíu til þess að skrifa bæði mongólsku og Evenkí mál sem talað er í Kína.

Saga 

Mongólska ritmálið þróaðist þegar svokallað Uyghur ritmál var aðlagað að mongólskri tungu. Það var maður að nafni Tatar-Tonga, Uyghur ritari, sem kynnti ritmálið en hann var fangi í haldi Mongóla í kjölfar stríðs í kringum árið 1204. Í upphafi voru afar litlar breytingar gerðar frá Uyghur stafrófinu yfir í það mongólska en það olli vandamálum, sem dæmi var eitt rittákn notað fyrir tvö ólík hljóð í málinu og erfitt að skilja á milli, einnig vantaði tákn fyrir sum hljóð. Gallarnir voru síðar lagfærðir með smávægilegum breytingum á 17., 18., og 19. öld.

Frá 13. öld og fram á þá 15. var mongólska einnig skrifuð með kínverskum táknum, arabíska stafrófinu og letri sem kallast Phags-pa en það var tekið úr tíbetsku.

Vegna mikils þrýstings frá Sovétríkjunum var latneska stafrófið tekið til notkunar í Mongólíu árið 1931 og árið 1937 var svo skipt yfir í lkýrillíska. Mongólska ríkisstjórnin gekk svo langt að setja lög um upprætingu hins hefðbundna ritmáls árið 1941 en síðan 1994 hefur hún reynt að endurvekja það.

Hefðbundna ritmálið er skrifað lóðrétt. Uyghur og afkomendur þess; mongólska, Oirat Clear, Manchu og Buryat, eru einu lóðréttu ritmálin sem skrifuð eru frá vinstri til hægri.

Bókstafir 

Bókstafir hafa þrennskonar mismunandi lögun eftir því hvar þeir standa í orði, sem upphafsstafur, inní orði eða síðasti stafur. Í sumum tilfellum eru til fleiri útgáfur af stöfum sem eru notaðar til þess að skapa betri sjónrænan samhljóm með næsta bókstaf á eftir.

Mongólska í Unicode 

Staðsetning mongólsku í Unicode kerfinu er U+1800 - U+18AF. Þar eru bókstafir, tölustafir og ýmis greinamerki mongólsku, Todo ritmáls, Xibe og Manchu.

Vandamál 

Þó svo mongólskt ritmál hafi verið til í Unicode kerfinu síðan 1999 studdi enginn af helstu hugbúnaðar/stýrikerfaframleiðendum ritmálið þar til árið 2007, þegar Windows Vista kom út og hefur það því ekki hlotið mikla útbreiðslu. Eftir að mögulegt varð velja mongólskt letur og lyklaborðsskipan í Windows Vista hafa vinsældir letursins farið vaxandi en flókin framsetning Unicode mongólsku er enn steinn í vegi útbreiðslu hennar.

Heimildir 

 
 www.omniglot.com

Mongólska
Benedikt Þorsteinsson (lögmaður)

Benedikt Þorsteinsson (12. júlí 1688 – 1733) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 18. öld. Hann bjó í Rauðuskriðu í Reykjadal.

Foreldrar Benedikts voru Þorsteinn Benediktsson sýslumaður í Bólstaðarhlíð í Húnaþingi og kona hans Halldóra Erlendsdóttir. Benedikt var við nám í Kaupmannahafnarháskóla veturinn 1707-1708 en þá kom hann heim og varð sýslumaður í Þingeyjarsýslu tvítugur að aldri. Því embætti gegndi hann allt til dauðadags.

Þegar Oddur Sigurðsson lögmaður kom ekki til þings 1716 var Benedikt skipaður til að sitja í lögmannssæti og árið eftir varð hann varalögmaður norðan og vestan. Oddur var settur af embætti 1726 og varð Benedikt þá lögmaður en hafði þó ekki nema hálf laun fyrr en búið var að dæma í máli Odds í hæstarétti. Benedikt var veikur vorið 1733, treysti sér ekki til að ríða til þings og bað Magnús Gíslason lögmann að gegna störfum fyrir sig á þinginu. Hann dó svo sama ár.

Árið 1726 fékk Benedikt leyfi hjá konungi til að mega reisa kirkju í Rauðuskriðu á eigin kostnað, en þar hafði áður verið kirkja en var löngu aflögð. Honum entist þó ekki aldur til og lauk Jón sonur hans verkinu.

Kona Benedikts var Þórunn Björnsdóttir (1690 – 28. janúar 1748), dóttir Björns Péturssonar sýslumanns á Bustarfelli í Vopnafirði og Guðrúnar Marteinsdóttur konu hans.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Sýslumenn
Alexander Christian Smith

Alexander Christian Smith var lögmaður norðan og vestan á Íslandi á 18. öld. Hann sat á Bessastöðum.

Hann hafði verið átta ár í þjónustu hjá sendiherrum Dana í París og kynntist þar Lafrentz amtmanni. Þegar hann sótti um lögmannsembætti á Íslandi 1734 lagði hann fram vitnisburð frá Lafrentz um að hann þekkti lög og rétt, kynni tungu landsmanna og hefði ætíð verið guðhræddur og skikkanlegur maður. Smith var veitt embættið 26. mars 1734 og kom hann til landsins um vorið og var á Alþingi það ár og næsta. Hann fór svo utan og sagði af sér embætti í apríl 1736. Það ár gegndi Magnús Gíslason lögmannsembættinu um allt land.

Um embættisferil Smiths segir Jón Sigurðsson: „Smith lögmaðr sýndi enga framkvæmd í lögmennsku sinni; hann dæmdi einsamall einn dóm á Íslandi, sem um er getið; ekki tók hann heldr neinn þátt í lögbókarstörfum. Þegar hann kom til Danmerkr varð hann umsjónarmaðr á Hlöðugarðinum hjá Kaupmannahöfn.“

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Ítalíuskrift

Ítalíuskrift er skriftarstíll sem var fundinn upp af Niccolò Niccoli (1364 – 1437) á 15. öld.

Saga 
Niccolò Niccoli var fræðimaður við Medicihirðina í Flórens, hann var mjög góður skrifari og afritaði og las forn handrit, fór yfir texta og leiðrétti þá, kaflaskipti þeim og gerði efnisyfirlit. Ítalíuskrift er næstum eins og mercantesa, fljótaskrift (gotneskri skjalahönd) frá lok miðalda og hefur líklegast rætur sínar að rekja þaðan, hástafir hennar er sóttir frá Rómaveldi til forna og nokkrir stafir eru sóttir í karlungaletur. Ítalíuskrift er handskrift, einkenni hennar eru meðal annars að hún er tengiskrift, hún hallast  oft um nokkrar gráður (7-8), hún er hærri en hún er breiðari (í hlutföllum 3:4) og hún er stundum með skrautdráttum.

Kennsla ítalíuskriftar á Íslandi 
Árið 1985 stofnuðu hópur af kennurum leiddur af Hildu Torfadóttir samtök til að kenna Ítalska handskrift í íslenskum barnaskólum, hópurinn var óánægur með skriftina sem var þá kennd í skólum. Hópurinn bað Gunnlaug Briem að setja saman kennslubók. Bókin var sett saman af Gunnlaugi sem vann verkefnið launalaust. Fyrstu hefti bókarinar voru keypt af kennurunum sjálfum en Menntamálaráðuneytið studdi verkefnið að lokum. 

Ítalíuskrift var kennd með verkefnabókum, kennarar fengu leiðbeiningarbók. Það voru líka gerð tölvukennsluforrit, glærur og hljóðupptökur til að kenna ítalíuskrift. Kennslan var skipulögð þannig að nemendur lærðu smátt og smátt að beita pennanum til að getað náð vald á stöfunum. Meðal verkefna voru endurtekningar á pennastrokum, teikningar á skrípókörlum og að lokum mótun á stöfunum.

Heimildir 
 Gunnlaugur Briem, 1985, „Cursive Italic News“.
 Gunnlaugur Briem, 2003, 1. september „Sjö sýni af Ítalíuskrift“.

Prentlist
Hrosskell Þorsteinsson

Hrosskell Þorsteinsson var landnámsmaður í Hvítársíðu í Borgarfirði og bjó á Hallkelsstöðum.

Samkvæmt Landnámabók var Hrosskell sonur Þorsteinsson Þrándarsonar nefju en móðir hans var Lofthæna dóttir Arinbjarnar hersis úr Fjörðum og Ástríðar slækidrengs, dóttur Braga skálds og Lofthænu Erpsdóttur konu hans. Hrosskell fór til Íslands, lenti skipi sínu í Grunnafirði og bjó fyrst á Akranesi en Ketill og Þormóður gamli Bresasynir hröktu hann burt þaðan. Þá fór hann upp í Hvítársíðu og nam þar land milli Kjarrár og Fljóta. Hann gaf land Þorgauti skipverja sínum og Þorvarði.

Kona hans var Jóreiður, dóttir Ölvis sonar Möttuls Finnakonungs. Sonur þeirra hét Hallkell og bjó hann eftir föður sinn á Hallkelsstöðum.

Tenglar 
 

Borgarfjarðarsýsla
Landnámsmenn á Íslandi
Mo-Do

Fabio Frittelli (24. júlí 1966 - 6. febrúar 2013), betur þekktur undir listamannaafninu Mo-Do, var ítalskur tónlistarmaður. Mo-Do semur teknótónlist á þýsku. Hann er þekktastur fyrir lagið Eins, Zwei, Polizei sem náði fyrsta sæti á þýskum, austurrískum og ítölskum vinsældarlistum.

Tilvísanir 

Ítalskir tónlistarmenn
David Seaman

David Andrew Seaman, stundum nefndur „Safe Hands“, (fæddur 19. september 1963 í Rotherham, South Yorkshire) er enskur fyrrverandi knattspyrnumarkvörður sem spilaði fyrir nokkur lið, ekki síst Arsenal og síðast með Manchester City. Hann lagði hanskana á hilluna 13. janúar 2004 eftir farsælan feril. Hann var þekktur fyrir sítt tagl og afar þykkt yfirvaraskegg.

Titlar 
 Enskur meistari: 1991, 1998, 2002
 Enskur bikarmeistari: 1993, 1998, 2002, 2003
 Evrópukeppni bikarhafa: 1994

Seaman, David Andrew
USC Annenberg School for Communication

USC Annenberg School for Communication & Journalism er háskólastofnun við University of Southern California sem sérhæfir sig í kennslu og rannsóknum í samskiptum og fjölmiðlun. USC Annenberg var sett á stofn árið 1971. Félagsfræðingurinn Manuel Castells hefur starfað við skólann frá árinu 2003. í október 2009 breyttist nafn skólans úr Annenberg School for Communication í Annenberg School for Communication & Journalism.

Tenglar 
 USC Annenberg School for Communication 
 Online Journalism Review
 USC Annenberg TV News 

Suður-Kaliforníuháskóli
Alain Touraine

Alain Touraine  (f. 3. ágúst 1925) er franskur félagsfræðingur. Hann er þekktur fyrir félagsfræði athafna eða "sociology of action". Touraine skiptir  fræðaferli sínum í þrjú tímabil. Í fyrstu fjallaði hann um félagsfræði vinnunnar og skrifaði bók hans um síðiðnaðarsamfélagið (The Post-Industrial Society, 1971). Um og upp úr 1968 þróaði hann aðferð í félagsfræði sem byggir á þátttöku félagsfræðinga í þjóðfélagshræringum og dvaldi í Chile og Póllandi.

Touraine hefur skrifað mikil um möguleg áhrif hnattvæðingar. Hann hefur þróað hugtök til að reyna að skilja samfélagsbreytingar og þróun lýðræðis. Eitt meginhugtak hans er "sjálfsveran"  (the subject) sem verður til þegar einstaklingurinn skilgreinir sjálfan sig í samfélagsbaráttunni. Kenningar Touraine njóta vinsælda í Suður-Ameríku og á meginlandi Evrópu en hann er minna þekktur í hinum enskumælandi heimi.

Helstu ritverk
 Touraine, A. (1971). The Post-Industrial Society. Tomorrow's Social History: Classes, Conflicts and Culture in the Programmed Society. New York: Random House.
 Touraine, A. (1977). The self-production of society. Chicago: The University of Chicago Press.
 Touraine, A. (1981). The voice and the eye: An analysis of social movements. Cambridge: Cambridge University Press.
 “A Social Movement: Solidarity”. Telos 53 (Fall 1982). New York: Telos Press.
 "Chapter 9: Society Turns Back Upon Itself." The Blackwell Reader in Contemporary Social Theory. Ed. Anthony Elliott. New York: John Wiley & Sons, Incorporated, 1999.
 Touraine, A. (2000). Can we live together?: Equality and difference. Stanford, Calif.: Stanford University Press.
 Touraine, A. (2006). Le monde des femmes. Paris: Fayard.

Tenglar
 Answers.com on Alain Touraine 
 Jacques Hamel compares aspects of Pierre Bourdieu and Alain Touraine .\
 Comments of Touraine at Forum Barcelona 2004 

franskir félagsfræðingar
Walhalla

Walhalla er þekktasta frægðarhöll Þýskalands og stendur við borgina Regensburg í Bæjaralandi. Þar hefur verið komið fyrir brjóstmyndum og minnistöflum til heiðurs þýskumælandi afreksfólki.

Saga Walhalla 

Það var Lúðvík I, krónprins Bæjaralands, sem fékk hugmyndina að því að reisa frægðarhöll fyrir Þjóðverja (fólk þýskrar tungu) árið 1807. Bæjaraland var þá nýorðið að konungsríki. Lúðvík þótti miður að Þýsk-rómverska ríkið skyldi nú vera úr sögunni og hversu mikil áhrif Napoleons voru orðin í þýsku löndunum. Hann tók saman lista yfir 50 nafntogaða einstaklinga sem þóttu hafa skarað framúr og lét gera brjóstmyndir af þeim. Bygging frægðarhallarinnar dróst þó um nokkra áratugi. Árið 1823 var Lúðvík krýndur konungur og komst þá hreyfing á málið. Í samráði við byggingameistarann Leo von Klenze varð hæð ein við Regensburg fyrir valinu. Framkvæmdir hófust 1830 og var frægðarhöllin vígð af Lúðvík sjálfum 1842. Hún er í formi grísks musteris, 20 metra há og 66 metra löng. Stallurinn er 125 metrar að lengd. Það var von Klenze sem lagði til nafnið Walhalla og byggingin heitir þannig eftir Valhöll, bústað Óðins í norrænni goðafræði.

Þekktir einstaklingar 

Við opnun frægðarhallarinnar voru 96 brjóstmyndir komnar upp, en þær urðu fljótlega 160. Í dag eru 192 Þjóðverjar heiðraðir í henni, ýmist með brjóstmynd eða minnistöflu. Meðal þeirra má nefna (í stafrófsröð) Konrad Adenauer, Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Otto von Bismarck, Albrecht Dürer, Albert Einstein, Friðrik Barbarossa keisara, Jakob Fugger, Johann Gutenberg, Goethe, Georg Friedrich Händel, Joseph Haydn, Immanuel Kant, Karl V. keisara, Johannes Kepler, Nikolaus Kópernikus, Martein Lúther, Wolfgang Amadeus Mozart, Wilhelm Conrad Röntgen, Peter Paul Rubens, Franz Schubert, Richard Wagner, Albrecht von Wallenstein og marga fleiri.

Konur 
Meðal þeirra sem heiðruð eru í Walhalla eru aðeins 12 konur, þeirra þekktastar e.t.v. Amalía greifynja af Hessen-Kassel, nunnan og heimspekingurinn Edith Stein, nunnan Karolina Gerhardinger, Katrín II keisaraynja af Rússlandi (þýsk að uppruna), María Teresa keisaraynja í Austurríki og Sophie Scholl, andspyrnukona gegn nasisma.

Heimildir 

 

Regensburg
Norðurlandaráðsþing

Norðurlandaráðsþing er þing sem Norðurlandaráð heldur á hverju hausti. Þingmenn frá Norðurlöndunum koma þar saman og ræða hluti er varða norrænt samstarf á einn eða annan hátt. Fulltrúar ríkisstjórna Norðurlandanna eru einnig viðstaddir ásamt ráðherrum frá Eystrasaltslöndunum. Fulltrúar frá Norðvestur-Rússlandi hafa einnig sótt samkomuna. 

Danmörk, Finnland, Ísland, Noregur og Svíþjóð skiptast á að halda Norðurlandaráðsþing. Þingstaðurinn er þjóðþing viðkomandi lands, nema á Íslandi þar sem þingsalur Alþingis er ekki nógu stór til að hýsa samkomuna. 

Á þinginu eru forseti og varaforseti Norðurlandaráðs kosnir til eins árs í senn.

Verðlaun Norðurlandaráðs eru afhent á meðan þingið stendur yfir.

Tenglar 
 Um Norðurlandaráðsþing á norden.org (á íslensku)

Norðurlandaráð
Norrænt samstarf