alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Forsíða

Grein mánaðarins

Eldri greinar – Tilnefna grein mánaðarins

Í fréttum

Sjá aðra atburði ársins
Atburðir . 

Sjá hvað fleira gerðist . 

Vissir þú...

Úr nýjustu greinunum

Systurverkefni
Nefnifall

Nefnifall  er fall sem fallorð geta staðið í. Nefnifall er almennt notað fyrir frumlag setninga og fyrir sagnfyllingar.

Nefnifall í forngrísku 
Frumlag setningar stendur alla jafnan í nefnifalli í forngrísku. Í óbeinni ræðu þar sem gerandi stýrandi sagnar er sá sami og gerandi nafnháttar í óbeinu ræðunni, stendur frumlag nafnháttarins í nefnifalli (sé það tekið fram) en væri annars í þolfalli.

Nefnifall í íslensku 

Nefnifall er eitt af fjórum föllum í íslensku. Orð sem eru í nefnifalli eru annaðhvort frumlag setningar eða sagnfylling. Einnig er nefnifall notað í ávörpum. Í sumum örðum tungumálum, svo sem latínu, er sérstakt ávarpsfall notað í þessum tilgangi. Einstöku sinnum er þetta latneska fall notað í íslensku.

Venja er hjá Íslendingum að bæta við hér er fyrir framan nefnifallið í eintölu en hér eru í fleirtölu þegar orð eru fallbeygð sérstaklega.

Sjá einnig 
 Nefnifallssýki

Föll (málfræði)
Föll í íslensku
Föll í íslensku

Í íslensku eru fjögur föll, nefnifall, þolfall, þágufall og eignarfall (þolfall, þágufall og eignarfall kallast aukaföll). Auk þeirra má geta að orðmyndin Jesú er ávarpsfall af orðinu Jesús á latínu og er stundum notuð sem slík í íslensku. Annars er nefnifall notað í ávörpum á íslensku.

Form fallorða breytast eftir því í hvaða falli þau standa. Til fallorða teljast orðflokkar nafnorð, lýsingarorð, fornöfn og raðtölur auk töluorðanna einn, tveir, þrír og fjórir. Hlutverk orðs í setningu ræður því í hvaða falli það er. Til dæmis eru fallorð í þolfalli á eftir forsetningunni um, í þágufalli á eftir frá og í eignarfalli á eftir til. Algengt er að gefa fallbeygingar upp með hjálp þessara forsetninga:

Dæmi:
 (Hér er) hestur (nefnifall)
 um hest (þolfall)
 frá hesti (þágufall)
 til hests (eignarfall)

 (Hér er) kýr
 um kú
 frá kú
 til kýr

Föll í íslensku
Auður Auðuns

Auður Auðuns (f. á Ísafirði 18. febrúar 1911 - d. 19. október 1999) var íslenskur lögfræðingur og stjórnmálamaður. Hún var fyrsta konan sem útskrifaðist á Íslandi sem lögfræðingur og fyrsta konan sem varð borgarstjóri Reykjavíkur og ráðherra á Íslandi.

Ævi
Auður var dóttir Jóns Auðuns Jónssonar alþingismanns, fyrst fyrir Íhaldsflokkinn og svo seinna fyrir Sjálfstæðisflokkinn, og Margrétar Guðrúnar Jónsdóttur. Auður tók stúdentspróf við Menntaskólann í Reykjavík árið 1929 og lauk lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1935, fyrst íslenskra kvenna. Ári seinna giftist hún Hermanni Jónssyni, hæstaréttarlögmanni og eignaðist með honum fjögur börn; Jón (1939), Einar (1942), Margréti (1949) og Árna (1954).

Auður starfaði sem lögfræðingur Mæðrastyrksnefndar Reykjavíkur á árunum 1940 til 60. Hún var bæjar- og síðar borgarfulltrúi í Reykjavík 1946-1970, forseti bæjarstjórnar og síðar borgarstjórnar 1954 til 1959 og 1960 til 1970. Auður var fyrsta konan sem gegndi embætti borgarstjóra í Reykjavík en hún gegndi embættinu ásamt Geir Hallgrímssyni frá 19. nóvember 1959 til 6. október 1960. 

Hún var alþingismaður Reykvíkinga 1959 til 74 fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Hún sat á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 1967. Hún var skipuð dóms- og kirkjumálaráðherra þann 10. október 1970 og gegndi embættinu fram á mitt sumar 1971. Hún var fyrsta íslenska konan til að gegna ráðherraembætti. Loks má geta þess að hún sat í útvarpsráði 1975 til 1978.

Auður var virk í Kvenréttindafélagi Íslands og var gerð að heiðursfélaga þess, 19. júní 1985 þegar sjötíu ár voru liðin frá því að íslenskar konur fengu kosningarétt. Landssamband sjálfstæðiskvenna og Hvöt, félag sjálfstæðiskvenna í Reykjavík gáfu út Auðarbók Auðuns árið 1981 í tilefni af sjötugsafmæli Auðar.

Tengt efni 
 Bríet Bjarnhéðinsdóttir
 Ingibjörg H. Bjarnason

Tenglar
 Vefur Reykjavíkurborgar
 Alþingismannatal
 Safn efnis á vefsiðu Morgunblaðsins um Auði
 Greinin Framlag sjálfstæðiskvenna - heiðrum minningu Auðar á heimasíðu Sambands ungra sjálfstæðismanna
 Þverpólitísk kvennaframboð leysir engan vanda, viðtal við Auði í Morgunblaðinu 7. ágúst 1983

Dómsmálaráðherrar Íslands
Íslenskir stjórnmálamenn
Borgarstjórar Reykjavíkur
Kvenborgarstjórar Reykjavíkur
Íslenskir lögfræðingar
Kvenréttindi á Íslandi
Íslenskar kvenréttindakonur
Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Þingmenn Sjálfstæðisflokksins
Íslenskar stjórnmálakonur
Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Íslenskar konur á 20. öld

Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
Íslensk menning

Getur líka átt við Íslenska menningu, bók Sigurðar Nordals.  
Íslensk menning er menning Íslendinga. Hún er þekkt fyrir bókmenntasögu sína, sem er byggð á höfundum frá 12. og 14. öldum.

Bókmenntir 
Elstu íslensku bókmenntirnar eru skrifaðar í kringum 1100, þó þær eigi sér mun eldri rætur í munnlegri geymd. Það sem fyrst var skrifað voru lög, áttvísi (ættfræði) og þýðingar helgar (kristinfræði), auk Fyrstu málfræðiritgerðarinnar og Íslendingabókar Ara fróða. Sögur af konungum fylgdu svo í kjölfarið og þá Íslendingasögur, riddarasögur og fornaldarsögur.

 Íslensk skáld
 Íslenskar bókmenntir

Leiklist 
 Íslenskir leikarar

Kvikmyndir 
Árlega eru veitt verðlaun fyrir afrek liðins árs í kvikmyndagerð á Íslandi. Verðlaunin, sem hafa Óskarsverðlaunin bandarísku sem fyrirmynd, eru kölluð Edduverðlaunin.

 Íslenskar kvikmyndir

Tónlist 
 Íslenskir tónlistarmenn
 Íslenskar hljómsveitir
 Íslensku tónlistarverðlaunin 2004

Myndlist 
Myndlist á Íslandi er ung á alþjóðamælikvarða. Áður voru það aðallega málverk sem voru gerð, en um 1965 varð til hópur sem kallaði sig SÚM og þeir komu með nýjar stefnur í íslenska myndlist í fyrsta sinn. Innsetningar, gjörningar og fleira í þeim dúr kom í fyrsta sinn til landsins og var listamaðurinn Dieter Roth helsta driffjörðin í SÚM.

 Íslenskir myndlistamenn
 Íslenskir málarar
 Myndlistarskólar

Hannyrðir og klæðagerð 

 Þjóðbúningurinn

Annað 
Þekktustu Íslendingarnir eru líklega tónlistarkonan Björk Guðmundsdóttir og rithöfundurinn Halldór Laxness, Nóbelsverðlaunahafi í bókmenntum árið 1955.

Íslensk menning
Marteinn Lúther

Marteinn Lúther (stundum líka Marteinn Lúter á íslensku) (10. nóvember 1483 – 18. febrúar 1546) (þýska Martin Luther) var þýskur munkur af Ágústínusarreglunni og prófessor í biblíufræðum við Háskólinn í Wittenberg. Hann er þekktastur fyrir að vera einn af siðbótarmönnum kirkjunnar á 16. öld. Við hann er kennd evangelísk-lúthersk kirkja. Lúther var fjölhæfur guðfræðingur og iðinn rithöfundur. Eftir hann liggur mikið safn rita af ýmsum toga. Hann stóð einnig fyrir þýðingu Biblíunnar yfir á þýsku.

Marteinn Lúther negldi táknrænt skjal á dyr kirkjunnar í Wittenberg, þar sem hann setti fram í 95 greinum kenningar sínar um kristna trú og leiðir til þess að endurbæta hana, þá sér í lagi með tilliti til sölu á syndaaflausn. Með þessum gjörningi kom hann af stað Mótmælendahreyfingunni innan Rómversk-kaþólsku kirkjunnar sem þróaðist loks í evangelísku-lúthersku kirkjuna.

Tengt efni 
 Hinar 95 greinar

Tenglar 
 Marteinn Lúther. Stuttorð fræðsla - um það sem leita bera að og vænta skal í fagnaðarboðskapinum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
 Hann birti frelsi og náð; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1983
 Á slóðum Lúthers; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981
Erlendir
 Martin Luther – Eine Bibliographie 

Dýrlingar ensku biskupakirkjunnar
Lútherstrú
Siðaskiptamenn
Þýskir prestar
1911

Árið 1911 (MCMXI í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 17. júní - Háskóli Íslands stofnaður.
 4. október - kennsla hefst í Háskóla Íslands.

Fædd
 18. febrúar - Auður Auðuns (d. 1999)
 24. apríl - Sigursveinn D. Kristinsson, tónskáld (d. 1990).
 14. ágúst - Helgi Hálfdanarson, apótekari og þýðandi, m.a. heildarverka Shakespeares (d. 2009)

Dáin

Erlendis 
 1. janúar - Norður-svæðið fær sjálfstæði frá Suður-Ástralíu.
 14. desember - Roald Amundsen kom a sudurpolinn.

Fædd
 17. janúar - George J. Stigler, hagfræðingur (d. 1991).
 6. febrúar - Ronald Reagan, Bandaríkjaforseti (d. 2004).
 31. maí - Maurice Allais, franskur hagfræðingur og nóbelsverðlaunahafi.

Dáin
 15. febrúar - Theodor Escherich, bæverskur barnalæknir og örverufræðingur (f. 1857).

Nóbelsverðlaunin 
 Eðlisfræði - Wilhelm Wien
 Efnafræði - Marie Sklodowska-Curie
 Læknisfræði - Allvar Gullstrand
 Bókmenntir - Maurice (Mooris) Polidore Marie Bernhard Maeterlinck Greifi
 Friðarverðlaun - Tobias Michael Carel Asser, Alfred Hermann Fried

1911
Listi yfir daga ársins

janúar

febrúar

mars1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
78
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
1415
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
2122
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
2829
30
31

(29)

29
30
31

apríl

maí

júní1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
78
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
1415
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
2122
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
2829
30

29
30
31

29
30júlí

ágúst

september1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
78
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
1415
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
2122
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
2829
30
31

29
30
31

29
30október

nóvember

desember1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
7

1
2
3
4
5
6
78
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
14

8
9
10
11
12
13
1415
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
21

15
16
17
18
19
20
2122
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
28

22
23
24
25
26
27
2829
30
31

29
30

29
30
31

Listar
Mars (mánuður)

Mars eða marsmánuður er þriðji mánuður ársins og er nefndur eftir Mars, rómverskum stríðsguði.

Orðsifjar 
Mánaðarheitið mars er komið úr latínu. Fyrir daga Júlíusar Sesars byrjaði árið hjá Rómverjum með marsmánuði. Þá fór að vora suður þar og þótti þá hentugt að fara í stríð. Mánuðurinn var því helgaður herguðinum Mars og heitir eftir honum. Vegna þess að mars var fyrstur í röðinni innan ársins skýrast nöfn mánaðanna september, október, nóvember og desember (= sjöundi, áttundi, níundi og tíundi mánuður). Þetta er líka orsök þess að hlaupársdagur er síðasti dagur febrúar, sem þannig var síðasti dagur ársins, sem verður að teljast eðlilegur staður fyrir innskotsdag.

Veðurfar á Íslandi í mars 
Reykjavík
 Meðalhiti 2,9°C
 Úrkoma 59,3mm
 Sólskinsstundir 140,0

Akureyri
 Meðalhiti -1,3 °C
 Úrkoma 43,3mm
 Sólskinsstundir 77,0

Æðey (Ísafjarðardjúpi)
 Meðalhiti -1,9 °C
 Úrkoma 46,1mm
 Sólskinsstundir NA

Dalatangi (Austfjörðum)
 Meðalhiti 0,1 °C
 Úrkoma 116,0mm
 Sólskinsstundir NA

Stórhöfði (Vestmannaeyjum)
 Meðalhiti 1,7 °C
 Úrkoma 141,4mm
 Sólskinsstundir NA

Heimildir 
 Veðurfarsupplýsingar af vef Veðurstofu Íslands sem sýna meðaltöl áranna 1961-1990

Mars
Listi yfir forsætisráðherra Íslands

Þetta er listi yfir einstaklinga sem gegnt hafa embætti forsætisráðherra Íslands. Forsætisráðherra er leiðtogi ríkisstjórnar Íslands.

Ráðherrar heimastjórnar Íslands

Forsætisráðherrar Íslands

Forsætisráðherrar hins fullvalda konungsríkis Íslands 
Hið fullvalda konungsríki Ísland (1. desember 1918 – 17. júní 1944)''

Forsætisráðherrar Lýðveldisins Íslands 
 Lýðveldið Ísland (frá 17. júní 1944)

Tengt efni 
 Forsætisráðherra Íslands
 Ríkisstjórn Íslands
 Íslensk stjórnmál
 Forsetar lýðveldisins Íslands
 Utanríkisráðherrar á Íslandi
 Fjármálaráðherrar á Íslandi
 Forseti Alþingis
 Íslandsráðgjafi

 
Stjórnmál
Listar tengdir íslenskum stjórnmálum
Listar yfir Íslendinga
Ísland forsætisráðherrar
Poznań

Poznań (þýska: Posen, latína: Posnania) er fimmta fjölmennasta borg Póllands og höfuðborg Stóra-Pólland sýslu. Borgin er ein elsta borg Póllands og var mikilvæg miðstöð á fyrstu árdögum pólska ríkisins. Poznań liggur við ánna Warta.

Íþróttir
Lech Poznań er knattspyrnulið borgarinnar.

Tilvísanir

Tenglar 
 Poznan  (en)

Borgir í Póllandi
Mosfellsbær

Mosfellsbær (einnig kallaður Mosó í talmáli) er sveitarfélag sem liggur norðaustan við Reykjavík. Mosfellsbær varð til 9. ágúst 1987 þegar Mosfellshreppur varð að bæjarfélagi. Íbúar eru nú 12.721 (mars 2021)

Síðan 1933 hefur heitt vatn verið leitt úr Mosfellsbæ og til Reykjavíkur. Ullarvinnsla var mikilvæg grein í bænum og var þar framleiðsla við Álafoss frá 1919 til 1955. Nú er þar meðal annars aðsetur listamanna.

Íþróttir og afþreying
Í Mosfellsbæ er íþróttafélagið Afturelding. Tvær sundlaugar eru í Mosfellsbæ: Varmárlaug og Lágafellslaug. Göngustígar eru við Álafosskvos og við Reykjalund. Skógrækt og gönguleiðir eru við Úlfarsfell.

Bæjarstjórn 

Í bæjarstjórn Mosfellsbæjar sitja 11 fulltrúar sem kjörnir eru í hlutfallskosningu á fjögurra ára fresti. Síðast var kosið til bæjarstjórnar í sveitarstjórnarkosningunum 14. maí 2022.

Vinabæir 
  , Finnlandi
  , Noregi
  Thisted, Danmörku
  Uddevalla, Svíþjóð

Heiðursborgarar 
Þrír einstaklingar eru heiðursborgarar Mosfellsbæjar:

 1972 – Halldór Laxness (1902-1998)
 2000 – Jón M. Guðmundsson (1920-2009)
 2007 – Salome Þorkelsdóttir (*1927)

Mosfellingur ársins
Bæjarblaðið Mosfellingur hefur staðið fyrir vali á Mosfellingi ársins síðan 2005. Blaðið kynnir Mosfelling ársins í fyrsta tölublaði hvers árs. Sautján einstaklingar hafa hlotið nafnbótina Mosfellingur ársins:

Myndir

Tilvísanir

Tenglar 

 Mosfellsbær
 Staldrað við í Mosfellshreppi; grein í Morgunblaðinu 1972

 
Þéttbýlisstaðir Íslands
Íslensk sveitarfélög eftir mannfjölda

Íslensk sveitarfélög eftir mannfjölda er listi yfir sveitarfélög á Íslandi í röð eftir mannfjölda 1. desember ár hvert, ásamt upplýsingum um breytingu frá fyrra ári bæði hvað varðar fjölda einstaklinga og hlutfallslega. Upplýsingarnar eru fengnar af vef Hagstofu Íslands.

Þar sem sveitarfélög hafa sameinast á árinu miðast eldri tölur við samanlagðan íbúafjölda í þeim sveitarfélögum sem sameinuðust.

Listinn

Tilvísanir

Tengt efni 
Íslensk sveitarfélög eftir flatarmáli.

 
Listar tengdir Íslandi
Sveitarfélag

Sveitarfélag er svæðisbundin stjórnsýslueining innan ríkis sem er lægra sett en yfirstjórn ríkisins. Sveitarfélög hafa yfirleitt skýrt ákvörðuð landamörk og taka oft yfir eina borg, bæ eða þorp eða sveitahérað. Ein skilgreining á sveitarfélagi er að þau séu lægstu stjórnsýslueiningarnar sem hafa lýðræðislega kjörna stjórn.

Sveitarfélög sjá yfirleitt um grunnþjónustu við borgarana á borð við sorphirðu, skóla og almenningssamgöngur. Þau geta myndað byggðasamlög með öðrum sveitarfélögum til að eiga við verkefni sem ella yrði erfitt að framfylgja.

Tengt 
 Sveitarfélög á Íslandi

Stjórnsýsla
Höfuðborg

Höfuðborg er sú borg í gefnu ríki þar sem stjórnvöld ríkisins hafa oftast aðsetur, dæmi: Osló. Einnig er talað um höfuðborgir fylkja í sambandsríkjum.

Landafræðihugtök
Óttar

Óttar er íslenskt karlmannsnafn.

Dreifing á Íslandi

Heimildir 
 
 

Íslensk karlmannsnöfn
Handelshøyskolen BI

Handelshøyskolen BI (Ísl: Norski viðskipta- og stjórnunarháskólinn BI) er einkaskóli, með höfuðstöðvar í Ósló í Noregi. Árið 2022 voru um 21.653 nemendur við skólan, af þeim voru um 10.000 í fullu námi, og um 390 starfsmenn. Skólinn býður upp á fjölbreytt nám í viðskiptafræðum bæði á norsku og ensku. Nær allt nám til mastersgráðu er á ensku.

Skólinn var stofnaður árið 1943 sem ráðgjafafyrirtæki er bauð upp á kvöldskóla í bókfærslu. Síðan þá hefur skólanum vaxið fiskur um hrygg og er nú alþjóðlegur skóli sem býður upp á nám í viðskipta- og stjórnunarfræðum. Í dag er BI stærsti viðskiptaháskóli í Evrópu og næststærsta skólastofnun í Noregi.

Ytri tengill 
 Handelshøyskolen BI

Háskólar í Noregi
Viðskiptaskólar
Heitur reitur

Fyrir þráðlausu nettenginguna má sjá: Heitur reitur (net).

Heitur reitur er í jarðfræði staður á yfirborði jarðar þar sem eldvirkni er mikil sökum möttulstróks sem af ber heita kviku úr iðrum jarðar upp að jarðskorpunni (sem af þessum sökum er þynnri en annars staðar), um 50 heitir reitir eru þekktir, helstir þeirra eru Hawaii, Íslands og Yellowstone reitirnir. 

Fyrirbærinu var fyrst lýst af kanadíska jarðvísinda og jarðfræðingnum John Tuzo Wilson í flekakenningu hans árið 1963, þar sem hann hélt fram að eldfjallakeðjur eins og Hawaiieyjar mynduðust sökum þess að jarðflekar færðust yfir fastan punkt (heitan reit) á löngum tíma á jarðsögulegum mælikvarða.

Tengt efni 
 Möttulstrókur
 Möttulstrókurinn undir Íslandi

Flekakenningin
Jarðvísindi
Jarðfræði
Listi yfir íslensk skáld og rithöfunda

Þetta er listi yfir íslensk skáld og rithöfunda. Hægt er að breyta röðun töflunnar með því að ýta á haus hennar. Listinn er ekki tæmandi, þú getur [ bætt við hann]. 

{| class= "wikitable sortable" style= "text-align: center;"
|+
!Höfundur
!Fæddist
!Lést
!Skrifaði helst
!Verk sem höfundur er t.d. þekktur fyrir
! style= "max-width:100px" |Höfundaréttur á verkum enn í gildi

 
 
Listar
Skáld

Skáld er sá sem yrkir ljóð (ljóðskáld). Heitið er einnig notað um leikritahöfunda (leikskáld), enda voru leikrit skrifuð í bundnu máli fram á 19. öld. Heitið er sjaldnar notað um rithöfunda — þá sem semja skáldsögur.

Stundum eru athafnamenn upphafnir með því að kalla þá „athafnaskáld“ og einnig eru til svokölluð nýyrðaskáld.

Tengt efni 
 Atómskáld
 Lexicon poeticum antiquæ linguæ septentrionalis
 Listi yfir íslensk skáld
Jafnvægisskyn

Jafnvægisskyn er eitt af skynfærunum, það gerir mönnum og dýrum mögulegt að halda jafnvægi. Jafnvægisskynfærin í mönnum eru í innra eyra og eru í bogagöngunum, sem eru vökvafyllt og vaxin skynhárum að innan, sem skynja hreyfingu í vökvanum.

Tengt efni 
 Jafnvægi

Líffræði
Líkami

Líkami er í lífeðlisfræði efnisheild lífveru.

Tengt efni 

 Mannslíkaminn

Líkami
Lífeðlisfræði
Beinagrind mannsins

Beinagrind mannsins er hluti stoðkerfis mannslíkamans gegnir eftirfarandi hlutverkum:

 Hún heldur líkamanum uppréttum
 Hún styður við vefi og líffæri
 Hún verndar lífsnauðsynleg líffæri
 Bein hennar flytja til vöðvakrafta
 Rauði beinmergur beinanna framleiðir blóðfrumur
 Beinin eru forðabúr fyrir kalk- og fosföt.

Flokkun 
Mannbeinagrindinni er gjarnan skipt í tvo flokka beina:
 Möndulhluta, sem er höfuðkúpa, hryggsúla, rifbein og bringubein
 Viðhengishluta, en honum tilheyra efri og neðri útlimir, axlagrindur og mjaðmagrind, að undanskildu spjaldbeininu.

Stutt yfirlit yfir þau bein sem eru á myndinni til hliðar:

Tengt efni 
 Listi yfir bein í beinagrind mannsins

Beinagrind
Höfuðkúpa

Höfuðkúpan (hauskúpa eða haus(s)kella) (latína: cranium af gríska: orðinu κρανιον) er þyrping beina efst á hryggsúlunni, sem hefur að geyma heilann, augun og efsta hluta mænunnar. Hauskúpa manns er úr 22 beinum af ýmsum stærðum og gerðum, auk tungubeins, tanna og þriggja beina í miðeyra hvoru megin. Hlutar höfuðkúpurnar eru tengdir saman með (tenntum) beinsaumum. 

Höfuðkúpunni er skipt í tvennt: kúpubein, sem umlykja heilann og andlitsbein.

Yfirlit yfir bein höfuðkúpunnar sem eru á myndunum til hliðar:

Beinagrind
Vefur

„Vefur“ getur líka átt við veraldarvefinn.
Vefur er hópur af nátengdum frumum sem sérhæfa sig til að gegna ákveðnum hlutverkum.

Vefjum er skipt í nokkra flokka, þeir eru helstir:

 Bandvefi
 Taugavefi
 Vöðvavefi
 Þekjuvefi

Líffærafræði
Núllið

Núllið var almenningssalerni í miðborg Reykjavíkur. Kallað núllið fyrst og fremst vegna staðsetningar sinnar neðst í Bankastrætinu, neðan við fyrstu númeruðu lóðirnar. Nú er þar Pönksafn Íslands.

Reykjavík
Beinvefur

Beinvefur er harður og steinefnaríkur stoðvefur, gerður úr bandvefsþráðum og steinefnum, einkum kristölluðum kalsíumfosfatsöltum, en einnig natríum-, kalíum-, klór- og flúorsöltum.

Beinvefjum er gjarnan skipt í tvennt:

 Frauðbein
 Þéttbein

Beinhimna umlykur allan beinvef en hún er úr bandvef. Hún aðstoðar beinin við að gróa með næringartilfærslu. Endar beina sem mæta öðrum beinum er brjósk.

Stoðvefir
Þéttbein

Þéttbein er, eins og nafnið bendir til, þétt, en líka hart. Þéttbeinið er búið til úr örlitlum samfelldum spólum sem nefnast beinflögur, osteocytes. Innan þessara beinflagna eru beinfrumurnar, hinar þroskuðu frumur beinvefjarins, og liggja þar í örholum sem nefnast lón. Lónunum er raðað í samlæga hringi utan um hverja beinflögu.

Þéttbeinið er að mestu utan til í beininu þar sem sterkan vef þarf.

Bein
Frauðbein

Frauðbeinið er innan í beinendum og utan við mergholið. Það er gljúpt og myndar bjálka. Í holrúmum þeirra myndast rauði beinmergurinn. Dæmi um frauðbein eru t.d. höfuðbein, hryggjarliður, rifbein og fleiri.

Bein
Byggingarþrep líkamans

Mannslíkamanum, svo sem öllum öðrum lífverum, er skipt í byggingarþrep, til að fólk eigi auðveldara með að átta sig á heildarmyndinni.

Byggingarþrepin eru þessi, frá hinu flókna til hins einfalda:

 Lífvera
 Líffærakerfi
 Líffæri
 Vefur
 Fruma
 Frumulíffæri
 Efni 
 Sameind
 Frumeind

Líffræði
Kúpubein

Kúpubeinin (fræðiheiti: ossa cranii) eru þau bein höfuðkúpunnar, sem hvelfast um heilann og mynda heilakúpu (fræðiheiti: cranium). Önnur bein höfuðkúpunnar nefnast andlitsbein.

Bein
Mæna

Mænan er í líffærafræði annar hluti miðtaugakerfis hryggdýra, hún er umlukin og vernduð af hryggsúlunni en hún fer í gegnum hrygggöngin. Hún tilheyrir miðtaugakerfinu því í mænu er unnið úr taugaboðum og andsvar taugakerfisins ræðst gjarnan af samspili heila og mænu. Ýmis viðbrögð líkamans fara aðeins um mænutaugar eða mænu og nefnast því mænuviðbrögð (t.d. ef maður brennir sig).

Miðtaugakerfið
Hryggsúlan
Miðtaugakerfið

Miðtaugakerfi er annar hluti taugakerfisins, myndað af heila og mænu. Hinn hluti taugakerfisins er úttaugakerfið.

Miðtaugakerfið gegnir því hlutverki að vera stjórnstöð fyrir alla starfsemi líkamans. Það vinnur úr því áreiti sem berast því í gegnum  úttaugakerfið, þ.e. skynfærum líkamans og ákveður viðbrögð við þeim. Svæði heilans eru mörg og gegna mismunandi hlutverkum. 

Miðtaugakerfið
Andlitsbein

Andlitsbeinin (fræðiheiti: ossa faciale) eru þau 14 bein höfuðkúpnnar, sem flest er tengd með óhreyfanlegum liðamótum, sem nefnast beinsaumar og eru við fæðingu ekki að fullu samvaxnir. Beinin, sem hvelfast um heilann, nefnast kúpubein.

Bein

de:Schädel#Die Knochen des Schädels
Frumulíffæri

Frumulíffæri eru starfseiningar frumunnar. Það eru frumulíffærin sem í raun gera allt það sem frumunni er ætlað að gera.

Helstu frumulíffærin eru þessi:

 Bifhár
 Bólur og korn
 Deilikorn
 Frumuhimna
 Frumuveggur
 Frymisgrind
 Frymisinnskot
 Frymisnet
 Slétt frymisnet
 Hrjúft frymisnet
 Golgifléttur
 Grænukorn
 Himnubólur
 Hvatberar
 Leysibólur
 Netkorn
Svipur
 Kjarni
 Kjarnakorn
 Örpíplur
 Örþráðlingar

Frumulíffræði
Sesambein

Sesambein er bein sem liggur í sin eða einhvers konar mjúkvef og myndar ekki liði með öðrum beinum. Hnéskel er dæmi um sesambein.

Bein
Mannslíkaminn

Mannslíkaminn samanstendur í stórum dráttum af höfði, hálsi, búk, tveimur fótleggjum og tveimur handleggjum. Á fullorðinsárum eru í líkamanum um 10 trilljónir (1012) frumna, sem eru smæstu byggingareiningar mannslíkamans. Hópar frumna liggja saman og mynda vefi, sem samlagast og mynda líffæri, sem aftur vinna saman og mynda líffærakerfi.

Í vestrænum iðnríkjum er meðalhæð fullorðinna karla um 1,7 til 1,8 metrar og fullorðinna kvenna 1,6 til 1,7 metrar. Hæð einstaklingsins ræðst af erfðavísum og mataræði. Það eru um 206 bein í fullsköpuðum mannslíkama. Fjöldi beina er ekki alltaf sá sami, til dæmis hafa ekki allir jafn marga rófuliði.

Mannslíkaminn samanstendur af nokkrum kerfum:
 
 Hjarta- og æðakerfið
 Innkirtlakerfið
 Meltingarkerfið
 Ónæmiskerfið
 Sogæðakerfið
 Stoðkerfið 
 Taugakerfið
 Vöðvakerfið
 Öndunarkerfið
 Æxlunarkerfið
 Þekjukerfið
 Þvagkerfið

Líffærafræði mannsins
Líkami
Áreitisvaldur

Áreitisvaldur í læknisfræði er hvert það áreiti kallað sem að raskar jafnvægi líkamans.

Nái jafnvægistæki líkamans ekki að endurheimta stöðugleika sinn geta ýmsir sjúkdómar komið upp, og jafnvel getur það leitt til dauða.

Læknisfræði