alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hans Becker

Hans Becker (d. 3. mars 1746) var danskur maður sem varð lögmaður á Íslandi en hafði áður verið skrifari og aðstoðarmaður Árna Magnússonar.

Becker kom með Árna til Íslands, ferðaðist um landið með honum í fjögur ár þegar Árni var við gerð jarðabókarinnar og lærði íslensku nægilega vel til að þýða íslenskar guðsorðabækur á dönsku. Hann varð seinna timburkaupmaður í Danmörku og þegar hús Árna brann í eldsvoðanum í Kaupmannahöfn 1728 kom Árni þeim hluta bókasafnsins sem bjargaðist í geymslu hjá Becker.

Becker hélt vinskap við Árna og fleiri Íslendinga, hafði áhuga á landinu og skrifaði meðal annars bækling árið 1736, sem ekki var þó prentaður fyrr en löngu síðar, þar sem hann lagði fram ýmsar tillögur sem hann taldi að gætu orðið til framfara. Meðal annars vildi hann fækka kaupstöðum í fimm og efla þá síðan og styrkja þar með þéttbýlismyndun. Hann lagði til að Hafnarfjörður yrði höfuðstaður landsins og aðsetur helstu embættismanna. Einnig vildi hann koma á akuryrkju og trjárækt, múrsteinsgerð og kalkbrennslu.

Árið 1737 sótti Hans Becker um lögmannsembætti norðan lands og vestan og fékk það. Hann kom til landsins um vorið og var á Alþingi, fór svo út um haustið og sótti fjölskyldu sína og kom aftur næsta vor. Hann stóð fyrir því að láta byggja lögréttuhús úr timbri á Þingvöllum en þar hafði ekkert slíkt hús verið.

Þrátt fyrir einlægan Íslandsáhuga varð Becker ekki tilþrifamikill lögmaður, enda farinn að eldast og heilsan ekki góð. Hann fékk aðstoðarmann 1741, Orm Daðason sýslumann, sem var frændi Árna Magnússonar og hafði verið skrifari hjá honum eins og Becker, og gengdi hann lögmannsstarfinu á Alþingi þá um sumarið og einnig næsta sumar þótt þá væri búið að skipa Svein Sölvason varalögmann, en hvorugur þeirra Beckers kom til þings. Árið 1743 gegndu Ormur og Sveinn báðir lögmannsstörfum norðan og vestan á Alþingi en síðan var ákveðið að Sveinn skyldi gegna lögmannsstarfinu í forföllum Beckers. Hann tók líka við þegar Becker dó 1746.

Becker bjó síðustu árin í Brokey og dó þar.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Verðlaun Norðurlandaráðs

Verðlaun Norðurlandaráðs eru veitt af Norðurlandaráði ár hvert. Verðlaunin eru afhent á Norðurlandaráðsþingi. 

Verðlaunin eru kennd við ráðið og eru veitt fyrir bókmenntir, tónlist, kvikmyndir, barna- og unglingabókmenntir og náttúru- og umhverfisstarf. Hvert Norðurland sér um tilefningar til verðlaunanna og sérstakar dómnefndir, skipaðar fulltrúum frá Norðurlöndunum, velja svo vinningshafa.

Verðlaunaféð er 350.000 danskar krónur í hverjum flokki fyrir sig.

Tengt efni: 

 Tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs
 Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs
 Náttúru- og umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs
 Kvikmyndaverðlaun Norðurlandaráðs
 Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

Tenglar 
 Norðurlandaráð

Norðurlandaráð
Norrænt samstarf
Menningarkimi

Menningarkimi er hópur fólks innan ákveðins samfélags sem sker sig úr með klæðaburði, háttalagi, tungumáli og/eða öðru. 

Félagsfræði
Péturskirkjan í Regensburg

Péturskirkjan í Regensburg (þýska: Der Regensburger Dom eða Kathedrale St. Peter) er dómkirkja borgarinnar Regensburg í Þýskalandi og helsta kennileiti borgarinnar.

Saga Péturskirkjunnar 
Fyrirrennari Péturskirkjunnar var reistur um 700 og þar hvíldi heilagur Erhard. Annar fyrirrennari var reistur í kringum aldamótin 800, en hann brann fyrst 1156 og síðan 1172. Framkvæmdir við núverandi kirkju hófust 1237 og var hún í smíðum allar götur til 1520, með hléum. Eftir það voru gerðar breytingar á henni þannig að hún fékk gotneskan stíl, að tilskipan Lúðvíks I konungs Bæjaralands. Á árunum 1859-69 voru turnarnir hækkaðir og eru þeir nú 105 metra háir. Þar með er Péturskirkjan hæsta bygging Regensburg. Árið 1872 var lokið við aðrar framkvæmdir við kirkjuna og var lýst yfir að hún væri í fyrsta sinn fullkláruð eftir 600 ára byggingatíma. Flestir núverandi gluggar eru frá 13. og 14. öld. Í grafhvelfingu hvíla margir biskupar sem þjónað hafa í borginni. 2006 sótti Benedikt XVI páfi kirkjuna heim.

Heimildir 

 

Regensburg
Steinbrúin í Regensburg

Steinbrúin í Regensburg var reist á 12. öld og var eina brúin yfir Dóná í borginni Regensburg í Þýskalandi í 800 ár.

Saga brúarinnar 

Steinbrúin var aðeins 11 ár í smíðum, frá 1135-1146, og þótti það ganga með eindæmum hratt fyrir sig. Smíðin þótti einnig afar vönduð og var brúin notuð sem fyrirmynd annarra steinbrúa frá 12. og 13. öld, s.s. brúna yfir Saxelfi í Dresden, brúna yfir Moldau í Prag og brúna yfir Rón í Avignon. Lengd brúarinnar eru 336 metrar. Steinbogarnir eru 14 talsins, en á 17. öld hvarf einn boginn í jarðvegsvinnu. Hann er enn til neðanjarðar. Upphaflega voru tvö brúarhlið við sitthvorn enda brúarinnar og eitt fyrir miðju þar sem brúin hvíldi á lítilli eyju, en í dag stendur bara suðurturninn (Brückturm). Loðvík VII, konungur Frakklands, fór yfir brúna árið 1146 í krossferð til landsins helga (2. krossferðin), en það var sama ár og brúin var vígð. 1633 stóð sænskur her við borgardyrnar í 30 ára stríðinu. Borgarbúar tóku þá til bragðs að sprengja brúargólfið milli tveggja steinboga til að hindra að Svíar kæmust yfir. Það kom þó ekki að sök, því Svíar hertóku borgina þrátt fyrir það. Eftir stríðið var bráðabirgðabrú úr viði sett yfir gatið og var það í notkun allt til 1790-91 er nýtt steingólf var lagt á aftur. 23. apríl 1945 sprengdu nasistar brúna á nýjan leik á tveimur mismunandi stöðum til að hindra að bandarískur her kæmist yfir. Þær skemmdir voru ekki lagfærðar fyrr en 1967.

Ástand í dag 
Brúin er komin vel til ára sinna. Hún var opin allri umferð í gegnum aldirnar, þ.á.m. bílaumferð og um tíma gengu sporvagnar yfir brúna. Sprovagnarnir hafa verið fjarlægðir og í upphafi nýs árþúsunds var bílaumferð um hana bönnuð. Aðeins strætisvagnar og leigubílar fengu að fara yfir. 2008 var allri umferð um brúna bönnuð og er hún nú eingöngu opin fyrir gangandi vegfarendur. 2010 var byrjað að taka hana í gegn og til stendur að því ljúki 2017. Þegar er búið að gera við stóran hluta hennar.

Þjóðsaga 
Þegar brúin var í smíðum á 12. öld ákváðu byggingameistari brúarinnar og byggingameistari Péturskirkjunnar að veðja um það hver þeirra gæti klárað sína byggingu fyrr. Þegar veðmálið var afráðið þótti byggingameistara brúarinnar brúarsmíðin ganga allt of hægt fyrir sig og óttaðist að tapa veðmálinu. Hann kallaði því á kölska og bað hann um aðstoð. Kölski sagðist aðeins mundu hjálpa til ef hann fengi fyrstu þrjár sálir sem yfir brúna gengju þegar hún væri tilbúinn. Þessu játti brúarsmiðurinn og nú gekk verkið miklu hraðar. Það tók aðeins 11 ár að fullsmíða brúna og þótti mönnum það með ólíkindum. Þegar smíðinni lauk krafðist kölski launa sinna. Byggingameistarinn lét þá hana, hænu og hund ganga fyrst yfir. Yfir þessu reiddist kölski svo að hann lamdi í brúna af öllu afli. Því er brúin enn í dag með hnúð eða upphækkun fyrir miðju. Reyndar er þessi þjóðsaga síðari tíma tilbúningur, enda var brúin þegar tilbúin þegar kirkjusmíðin hófst.

Tilvísanir

Heimildir 

 

Regensburg
Sveinn Sölvason

Sveinn Sölvason (6. september 1722 – 6. ágúst 1782) var íslenskur lögmaður, klausturhaldari og skáld á 18. öld. Hann bjó á Munkaþverá í Eyjafirði. 

Sveinn var sonur Sölva Tómassonar klausturhaldara á Munkaþverá og konu hans Halldóru Jónsdóttur frá Tungu í Fljótum. Hann fór utan til náms og var skráður í Kaupmannahafnarháskóla haustið 1740. Þann 30. mars 1742 fékk hann konungsbréf fyrir varalögmannsdæmi norðan og vestan, tæplega tvítugur að aldri, og loforð um lögmannsembættið þegar Hans Becker léti af því. Hann gegndi lögmannsstörfunum tvö seinustu starfsár Beckers og tók svo við eftir lát hans 1746.

Á lögmannstíma Sveins dró enn úr virðingu og áhrifum Alþingis og til að mynda var lögréttumönnum fækkað, fyrst í 10 og síðan í 5, og dómendum í yfirrétti sem lengst af höfðu verið 24 var fækkað í 12 og síðan í 6. Frá 1756 voru skipaðir varalögmenn með Sveini. Fyrstur var Ólafur Stefánsson, síðar stiftamtmaður. 1764 tók Jón Ólafsson frá Eyri í Seyðisfirði við en hann dó 1778 og ári síðar var Stefán Þórarinsson skipaður varalögmaður. Það ár (1779) var síðasta ár Sveins lögmanns á þingi. Björn Markússon gegndi einn lögmannsstörfum á þinginu 1780 en Stefán varalögmaður 1781 og 1782.

Sveinn þótti að mörgu leyti merkismaður, greindur og vel að sér í lögum og skrifaði meðal annars bók um íslensk lög, Tyro juris eða Barn í lögum. Einnig skrifaði hann annálinn Íslands árbók, sem nær yfir árin 1740-1781, og orti töluvert, bæði rímur, eftirmæli og fleira, meðal annars Rímur af Gissuri jarli Þorvaldssyni, sem prentaðar voru í Leirárgörðum árið 1800.

Kona Sveins var Málfríður Jónsdóttir, Jónssonar sýslumanns í Grenivík, og voru þau systkinabörn því Jón sýslumaður var móðurbróðir Sveins. Á meðal barna þeirra voru Jón Sveinsson landlæknir og Jón Sveinsson sýslumaður í Suður-Múlasýslu.

Jón Jakobsson sýslumaður á Espihóli skrifaði ævisögu Sveins lögmanns, sem út kom 1791, og nefnist hún Fáord æruminning at grøf virdugligs og ágæts høfdíngia herra Sveins Sølvasonar : sem var konúngligrar hátignar løgmadr nordan og vestan á Islandi, samt klaustrhaldari at Múnkaþverá.

Viðhorf Sveins til íslensku 
Sveinn Sölvason hafði sprokverskt viðhorf til íslenskunar, taldi að málið ætti samkvæmt stjórnarfarinu (þáverandi) að draga dám af dönsku og vildi meina að fásinna væri að halda við fornyrðum. Sveinn segir til dæmis svo í formálanum að bók sinni Tyro juris: „Þar næst meðkenne eg, að hier finnast ógjarnan gömul gullaldarorð, sem nú eru komen úr móð, og að eg þarímót hefe stundum hiálpast við þau orð, sem dregenn eður samsett eru af Dönskunni, hvað eg helld eingen spiöll . . . . og so sem vor Efne í flestum Greinum dependera af þeim Dönsku; því má þá ecke einnen vort Tungumál vera sömu Forlögum undirorpeð.“ Í tímaritinu Skírni 1908 var vitnað til þessara orða, og tekið svo til orða að þjóðin hafi þegar þetta var glatað trú á mátt sinn og megin, þegar menn höfðu ekki meiri virðingu fyrir móðurmálinu en svo, að bæri vott um þjóðarhnignun.

Tilvísanir

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Hugsvinnsmál

Hugsvinnsmál eru frjálsleg forníslensk þýðing á hinu latneska spekiriti Catonis Disticha frá þriðju öld. Hið latneska spekirit var skólabók hérlendis frá því á 11. öld og langt fram yfir siðaskipti. Hermann Pálsson hefur bent á hin skýru tengsl Hugsvinnsmála við Hávamál.

Tenglar 
 Hugsvinnsmál; af Lexis.hi.is
Stefán Þórarinsson

Stefán Þórarinsson (24. ágúst 1754 – 12. mars 1823) var íslenskur lögmaður og síðar amtmaður, konferensráð og riddari af Dannebrog. Hann var ásamt bræðrum sínum ættfaðir Thorarensen-ættar.

Stefán var sonur Þórarins Jónssonar sýslumanns á Grund í Eyjafirði, sem var sonur Jóns Jónssonar sýslumanns í Grenivík og var Stefán því bróðursonur Málfríðar konu Sveins Sölvasonar lögmanns. Kona Þórarins og móðir Stefáns var Sigríður Stefánsdóttir, systir Ólafs stiftamtmanns. Þórarinn dó 1767, þegar Stefán var 13 ára, og fór hann þá til Ólafs móðurbróður síns en var í skóla í Skálholti hjá Hannesi Finnssyni. Móðir Stefáns giftist aftur Jóni Jakobssyni sýslumanni á Espihóli og var Jón Espólín sýslumaður og sagnaritari hálfbróðir Stefáns.

Stefán fór utan 1770 og naut kennslu hjá Hannesi, sem þá var kominn til Kaupmannahafnar, og ári síðar var hann tekinn í Kaupmannahafnarháskóla. Hann lauk embættisprófi í lögfræði 1777 og fór að vinna í rentukammerinu. 3. febrúar 1779 var hann skipaður varalögmaður en fór þó ekki strax til Íslands, heldur ferðaðist um Noreg til að kynna sér bústjórn og jarðyrkju. Hann tók svo við varalögmannsembættinu 1780. Sveinn lögmaður andaðist 1782 og tók Stefán þá við lögmannsembættinu norðan og vestan.

Hann var fyrst á Innrahólmi hjá Ólafi móðurbróður sínum en 1783 fékk hann skipun í amtmannsembættið norðan og austan og því fylgdi Möðruvallaklaustursumboð og bústaður á Möðruvöllum í Hörgárdal. Hann fékk lausn frá lögmannsembættinu 1789 en raunar gegndi Vigfús bróðir hans lögmannsstörfum á þinginu 1786 og 1787 og Magnús Stephensen frændi hans 1788.

Stefán var amtmaður í norður- og austurumdæminu til dauðadags 1823 og þótti duglegur og framkvæmdasamur. „Hann hefir haft einna mesta gáfu til allra framkvæmda og ráðdeildar í atvinnu og búskapar efnum af öllum þeim, er voru honum samtíða á Íslandi, og hefir Norðurland borið menjar eftir stjórn hans fram til þessa dags,“ segir Jón Sigurðsson í Lögsögumannatali og lögréttumanna.

Kona Stefáns var Ragnheiður, dóttir Vigfúsar Schevings sýslumanns Skagfirðinga, en móðir hennar var Anna Stefánsdóttir, móðursystir Stefán, og þau hjónin því systrabörn.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Amtmenn og stiftamtmenn á Íslandi
Lögmenn á Íslandi
Taílenskt letur

Taílenskt letur (tælenska: อักษรไทย, àksǒn thai), einnig kallað taílenska stafrófið, er notað til þess að skrifa taílensku og önnur minni tungumál í Taílandi. Tungumálið er ein abúgída sem hefur að geyma 44 samhljóða (พยัญชนะ, phayanchaná), 15 sérhljóða tákn (สระ, sàrà) sem sameina yfir 28 sérhljóða og loks eru fjórar tón-áherslur (วรรณยุกต์ eða วรรณยุต, wannayúk eða wannayút).

Saga 
Taílenska stafrófið á rætur sínar að rekja til hinnar fornu Khmer-leturgerðar (อักขระเขมร, akchara khamen), og flokkast hún undir suðrænan Brahmic rithátt sem kallast Vatteluttu.

Staffræði 
Taílenskir stafir mynda ekki há- og lágstafi líkt og í latneska stafrófinu, bil milli orða eru ekki notuð, nema í undartekningartilvikum. Stutt stopp í setningum eru merkt með kommu og löng með punkti, þó eru þau oft gefin til kynna með auðu svæði.

Taílenska
Stafróf
Halldór Ólafsson (lögmaður)

Halldór Ólafsson (um 1580 – 8. júlí 1638) var íslenskur lögmaður, sýslumaður og klausturhaldari á 17. öld. Hann bjó á Grund í Eyjafirði. 

Foreldrar Halldórs voru Ólafur Jónsson klausturhaldari á Möðruvöllum, sonur Jóns rebba Sigurðssonar í Búðardal, og kona hans Þórunn eldri, dóttir Benedikts ríka Halldórssonar sýslumanns á Möðruvöllum. Halldór fékk Möðruvallaklaustursumboð eftir föður sinn. 

Jón Sigurðsson lögmaður norðan og vestan var sviptur embætti 1618 og árið eftir var kosið um lögmann á Alþingi. Þeir voru í kjöri Halldór, Ari í Ögri, bróðir hans Jón eldri Magnússon í Haga og Magnús Björnsson, síðar lögmaður. Var kastað hlutkesti, sem Halldór vann. Enginn höfuðsmaður var á þingi þetta ár því að Friðrik Friis hafði komið til landsins skömmu fyrir þing en dáið þremur dögum seinna. Sór Halldór því ekki embættiseið sinn fyrr en árið eftir, þegar Holgeir Rosenkrantz var kominn til landsins.

Um leið fékk Halldór sýsluvöld í Skagafjarðarsýslu, sem Jón Sigurðsson hafði misst, en sýslan var þó tekin af honum aftur 1628 og fengin Jóni og um leið fékk Halldóra kona Halldórs Möðruvallaklaustursumboð. Það var nærri einsdæmi að kona fengi slíkt umboð en þetta mun hafa verið vegna skulda Halldórs, sem var enginn fésýslumaður. Skagafjarðarsýslu fékk hann þó aftur árið eftir en hún var enn tekin af honum 1636 og veitt Benedikt syni hans.

Halldór veiktist eftir Alþingi 1637 og náði sér ekki aftur. Hann fór þó til þings 1638 en þaðan var hann fluttur aðframkominn í Skálholt, á sömu kviktrjám og lík Gísla Oddssonar biskups hafði verið flutt tveimur dögum áður, og dó þar daginn eftir (8. júlí).

Kona hans var Halldóra Jónsdóttir eldri (um 1585 – 1661), dóttir Jóns sýslumanns á Holtastöðum og Grund, Björnssonar prests á Melstað, Jónssonar Arasonar, og konu hans Guðrúnar Árnadóttur frá Hlíðarenda. Á meðal barna þeirra voru Benedikt sýslumaður í Skagafjarðarsýslu, Helga kona séra Páls Björnssonar í Selárdal, en þau hjónin koma mjög við sögu íslenskra galdraofsókna, og Margrét kona Brynjólfs Sveinssonar biskups, og dó Halldóra í Skálholti hjá dóttur sinni.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Lögmenn á Íslandi
Magnús Gíslason (amtmaður)

Magnús Gíslason (1. janúar 1704 – 3. nóvember 1766) var íslenskur lögmaður og amtmaður á 18. öld. Hann bjó á Stóra-Núpi, í Bræðratungu, á Leirá og seinast á Bessastöðum.

Foreldrar Magnúsar voru Gísli Jónsson bóndi á Reykhólum og í Mávahlíð á Snæfellsnesi, sonur Jóns Vigfússonar biskups, og Margrét dóttir Magnúsar Jónssonar lögmanns. Margrét dó í Stórubólu 1707 en Gísli drukknaði í Mávahlíðarvatni 24. febrúar 1715. Magnús fór þá að Staðarstað til séra Þórðar Jónssonar föðurbróður síns og nokkru síðar að Skálholti til Jóns Vídalín biskups, sem giftur var Sigríði föðursystur hans. Hann varð stúdent frá Skálholtsskóla og hóf nám við Kaupmannahafnarháskóla haustið 1724.

Sumarið 1728 var honum veitt embætti landskrifara en hann fór þó ekki heim fyrr en árið eftir. Gengdi hann því þar til honum var veitt lögmannsembættið sunnan og austan 1732. Árið eftir var amtmannslaust og Benedikt Þorsteinsson lögmaður norðan og vestan treysti sér ekki að ríða til þings og gegndi Magnús því öllum embættunum þremur á þingi 1733. Vorið 1736 sagði Alexander Christian Smith af sér lögmannsembætti norðan og vestan og gegndi Magnús báðum lögmannsembættunum á þingi það ár.

Pingel amtmanni var vikið úr embætti 8. maí 1752 vegna skulda og Magnús settur í hans stað. 16. maí 1757 var hann svo skipaður amtmaður yfir Íslandi, fyrstur Íslendinga, og sleppti þá lögmannsembættinu. Vorið 1764 fékk hann Ólaf Stefánsson tengdason sinn, sem þá var varalögmaður norðan og vestan, settan sér til aðstoðar. Hann dó tveimur árum síðar og tók Ólafur þá við amtmannsembættinu.

Kona Magnúsar, gift 2. júlí 1732, var Þórunn Guðmundsdóttir (8. júlí 1693 – ágúst 1766) frá Álftanesi á Mýrum, Sigurðssonar lögmanns Jónssonar. Móðir hennar var Guðrún, dóttir Eggerts Björnssonar sýslumanns á Skarði á Skarðsströnd. Einkadóttir þeirra var Sigríður, kona Ólafs Stefánssonar amtmanns.

Heimildir 
 Safn til sögu Íslands. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

Amtmenn á Íslandi
Lögmenn á Íslandi
Blisskerfið

Blisstáknkerfið er tjáskiptakerfi sem upprunalega var þróað af Charles K. Bliss (1897-1985) sem alþjóðlegt tjáskiptakerfi. Það var fyrst notað til að hjálpa líkamlega fötluðum börnum til að tjá sig af þverfaglegum rannsóknarhópi í stjórn Shirly McNaughton við Ontario Crippled Children's Centre árið 1971.

Í dag samanstendur Blisstáknkerfið af tæplega 4.500 táknum. Hvert tákn eða Blissorð samanstendur af einu eða fleiri Blisstáknum sem hægt er að sameina og tengja á óteljandi vegu til að skapa ný tákn. Blissorðum má raða til að mynda allskonar setningar.

Einföld form eru notuð svo að táknin séu auðskilin og fljótleg að teikna auk þess sem táknin geta staðið fyrir óhlutstæð jafnt sem hlutstæð hugtök. Börn og fullorðnir geta notað Blisskerfið og hæfir það einstaklingum með mismikla skilningshæfni.

Blisskerfið er auðlært og er hægt að byrja að nota áður en fólk lærir að lesa. Engu að síður er það nógu margbrotið til þess að hægt sé að tjá hugsanir, hugmyndir og tilfinningar. Orðaforðinn eykst eftir því sem hæfni eykst.

Sum táknin eru myndræn og líta út eins og hluturinn sem þau tákna en önnur standa fyrir hugmyndir (t.d. að gefa, viska, hugur). Þar að auki má sameina tákn til að skapa ný.

Dæmi 

Ég vil fara í bíó.

Tilvísanir 

Tákn
Skrælingjaey

Skrælingjaey (eða Skrælingjaeyja) er lítil eyja við austurströnd Ellesmere-eyju í Kanada. Þar hafa fundist gripir sem sumir telja að sanni að norrænir menn hafi komið þar fyrstir hvítra manna.  

Fornleifafræðingar frá Calgary-háskóla í Kanada voru að störfum á Skrælingjaey á áttunda áratug 20. aldar. Þá fundust þar nokkrir járnnaglar og skipsfjöl úr eik. Tegund eikarinnar sýndi að hér var um tré frá Skandinavíu að ræða. Á Skrælingjaey fundust einnig tunnustafir og ýmsir smáhlutir úr járni,og kopar. Merkasti fundurinn var klæðisbútur sem ofinn var að hætti norrænna manna, en Inúítar klæddust einungis skinnum í þá daga. Auk þessa fannst á eynni útskorin mannsmynd, sem þykir svipa meira til norrænna manna en Inúíta. Norrænir menn bjuggu á Suðvestur-Grænlandi í fimm aldir og fram að þessum fundi hefur nyrsti vitnisburður um ferðir norrænna manna verið svonefndur  Kingittorsuaq rúnasteinn sem fannst á 73. breiddargráðu, norðaustur af Upernavik.

Þótt þessir hlutir hafi fundist á Skrælingjaeyju verður ekki fullsannað hvort þeir hafi komist þangað með norrænum mönnum, eða hvort Inúítar hafi flutt þá með sér að sunnan. Fornleifafræðingarnir telja að hvort tveggja hafi getað átt sér stað. Fyrir utan árlegar veiðiferðir norður þangað sem norrænu Grænlendingarnir nefndu Norðursetu er vitað um tvo leiðangra, sem farnir voru norður með austurströnd Grænlands á miðöldum. Í Grænlandsannál er sagt frá því er nokkrir prestar lögðu af stað í kristniboðsferð með ströndinni en ekki er vitað hvað langt þeir komust.

I bókinni Inventio Fortunatae, sem nú er glötuð, er vitnað í leiðangur, sem enskur munkur, Nikulás frá Lynne, fór árið 1360. Takmark hans var að komast til nyrsta hluta Grænlands. Fornleifafræðingar spyrja sjálfa sig hvort honum hafi tekist það og þá velta menn því fyrir sér hvort menn hans hafi verið klæddir járnbrynjum.

Heimildir 

 Grønlands forhistorie, red. Hans Christian Gulløv, Gyldendal 2005, ISBN 87-02-01724-5

Tengt efni
Skrælingjar

Norðurseta

Tenglar
 Víkingar í vesturvegi frá Smithsonian Institution
 Skraeling Island  á Atlas of Canada

Kanada
Saga Grænlands
Helsingforssamningurinn

Helsingforssamningurinn er sáttmáli sem Danmörk, Finnland, Ísland, Noregur og Svíþjóð undirrituðu 1962 og kveður á um norrænt samstarf á fjölmörgum sviðum. Samningurinn ákvarðar meðal annars um hlutverk og starf Norðurlandaráðs og Norrænu ráðherranefndarinnar. Samningurinn hefur verið uppfærður nokkrum sinnum frá því að hann var fyrst staðfestur. Síðustu breytingar gengu í gildi 1996.

Í samningnum er kveðið á um réttarsamstarf, samstarf í menningarmálum, félagsmálum, efnahagsmálum, samgöngumálum, á sviði umhverfisverndar auk annars samstarfs. Þá er í honum ákvæði um sérstaka samninga og tilhögun norræns samstarfs

Tengill
Helsingforssamningurinn á Norden.org (á íslensku)

Alþjóðasamningar
 
Norræna ráðherranefndin