alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hafnarfjarðarganga

Hafnarfjarðarganga eða Herstöðvagangan frá Hafnarfirði var mótmælaganga gegn veru hersins á Keflavíkurflugvelli sem haldin var 11. júní árið 1972. Þetta var fyrsta skipulagða fjöldasamkoma Samtaka herstöðvaandstæðinga. Henni má ekki rugla við samnefnda aðgerð árið 1985.

Gangan
Samtök herstöðvaandstæðinga voru stofnuð í maí 1972, en eldri baráttusamtök gegn hersetunni Samtök hernámsandstæðinga höfðu hætt störfum nokkrum misserum fyrr. Nýkjörin miðnefnd hinna nýju samtaka taldi brýnt að sýna styrk þeirra sem allra fyrst. Ekki var talinn nægur tími til að skipuleggja Keflavíkurgöngu með svo skömmum fyrirvara en þess í stað látið nægja að safnast saman í miðbæ Hafnarfjarðar og ganga til Reykjavíkur.

Safnast var saman við Bæjarbíó í Hafnarfirði kl. 19 þar sem haldinn var stuttur fundur. Annar fundur var haldinn við félagsheimili Kópavogs kl. 21 og sá þriðji í göngulok við Miðbæjarskólann kl. 22:45. Að sögn blaðanna Þjóðviljans, Alþýðublaðsins og Tímans voru á milli fimm og sex þúsund manns við lok göngunnar, en Morgunblaðið lét þess getið að þrjú til fjögur hundruð hefðu hafið göngu og unglingar áreitt göngufólk á nokkrum stöðum.

Ræðumenn
Ýmsar ræður voru fluttar fyrir göngufólk. Í Hafnarfirði flutti Gunnlaugur Ástgeirsson formaður Stúdentaráðs HÍ ávarp. Í Kópavogi hélt Guðmundur Sæmundsson starfsmaður Orðabókar Háskólans ræðu og Böðvar Guðmundsson flutti lög sín. Í Reykjavík var Njörður P. Njarðvík fundarstjóri, en ræðumenn voru Cecil Haraldsson varaformaður Sambands ungra jafnaðarmanna, Elías Snæland Jónsson blaðamaður, Kjartan Ólafsson ritstjóri og Tryggvi Aðalsteinsson formaður Iðnnemasambandsins.

Íslensk grasrótarstjórnmál
Aðgerðastefna
Mótmæli á Íslandi
Hafnarfjörður
1972
Crocus cartwrightianus

Crocus cartwrightianus er tegund blómplantna af sverðliljuætt, sem finnst í Grikklandi og Krít. Hann verður um 5 sm hár. Blómin eru fjólulit til hvít með purpuralitum æðum og áberandi rauðu fræni, og koma með blöðunum að hausti og vetri.

Fræðiheitið cartwrightianus vísar til 19du aldar breska konsúlsins í Konstatínópel, John Cartwright.

C. cartwrightianus er talin vera villt upprunategund Saffrankrókus (Crocus sativus). Saffran kom líklega fyrst fram á Krít. Uppruni í vestur eða mið Asíu, þó að hann sé oft grunaður, er talinn ólíklegur af grasafræðingum.

Þessi tegund finnst gjarnan á kalksteinssvæðum á Attica skaga í Grikklandi. Það hafa fundist merki um ræktun þessarar tegundar í Forngrikklandi svo seint sem snemma á Mið-Mínóska tímabilinu, eins og sést á veggmyndinni; "Saffron Gatherer", sem sýnir söfnun á krókus.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Geislakrókus

Geislakrókus (fræðiheiti: Crocus angustifolius) er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, upprunninn frá suður Úkraínu og Armeníu. Mjó graslík blöðin með silfraðri miðrönd koma síðla vetrar eða snemma vor. Fljótlega á eftir þeim koma limandi gul blóm með dökk-rauðbrúnum blettum utan á krónublöðunum.

C. angustifolius er víða ræktaður og hefur fengið „Award of Garden Merit“ frá Royal Horticultural Society.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Vlamertinge

Vlamertinge er þorp í Belgíu héraði Vestur-Flæmingjanna og borg í borginni Ypres. Þorpið miðju Vlamertinge liggur rétt fyrir utan miðbæ Ypres, meðfram þjóðveginum N38 að nálægum bænum Poperinge.

Í viðbót við miðbæ Ypres sjálft er Vlamertinge stærsta borgin í Írlandi. Vestur við Vlamertinge, meðfram veginum til Poperinge, er þorpið Brandhoek.

Saga 
Fyrstu gögnin um Vlamertinge eru frá miðöldum. Árið 857 var kapella byggð í Vlamertinge. Árið 970 var Jörð eyðilagt og kapellan af Vlamertinge brennt niður. Elstu skjalið, sem hingað til er þekkt, sem inniheldur nafnið Flambertenges, er gjörningur ársins 1066. Baudouin van Lille, talsmaður Flanders, eiginkonu hans Adela og sonur þeirra Baudouin, í þessu verki gaf vörur til kirkjunnar og kaflann frá Sint-Pieters í Lille. Þessar vörur voru meðal annars tíundi staðsett í Elverdinge og einnig tíundi í Vlamertinge - "In territorio Furnensi, in villa Elverzenges, decinam unam ; Flambertenges decinam similiter unam ".

Undir Ancien var Régime Vlamertinge dýrð Veurne-Ambacht með 22 á bak og orðið mikið af sieges í nágrenninu Ypres.

Landafræði 
Vlamertinge er 17 metra yfir sjávarmáli. Sveitarfélagið liggur einnig Ypres í austri, Voormezele í Suðaustur, Kemmel og Dikkebus í suðri, Reningelst í suðvestur, Poperinge í vestri, Elverdinge í norðri og Brielen í norðausturhluta.

Lýðfræðileg þróun 
Frá 1487 til 1697 sjáum við mikla lækkun íbúa Vlamertinge. Líklegasta skýringin á þessu hefði verið stríðið í áttatíu ár í Hollandi. Á fyrri heimsstyrjöldinni sjáumst við að íbúar séu aftur á móti. Þetta er vegna þess að nálægt Ypres, sem þá var framan bæinn, var mikið sprengjuð og Vlamertinge þjáðist mikið af þessum sprengjuárásum.

Áhugaverðir staðir 
 Saint Vedastus kirkjan
 Fyrrum ráðhúsið í Vlamertinge frá 1922, í nýflæmsku Renaissance stíl
 Kastalinn í Vlamertinge eða Castle du Parc var byggð 1857-1858 með röð af Viscount Pierre-Gustave du Parc, eftir hönnun Joseph Schadde.
 Í Vlamertinge er fjöldi breskra hernaðar kirkjugarða frá fyrri heimsstyrjöldinni:
 Brandhoek Military Cemetery
 Red Farm Military Cemetery
 Vlamertinghe Military Cemetery
 Vlamertinghe New Military Cemetery
 Railway Chateau Cemetery
 Divisional Cemetery
 Brandhoek New Military Cemetery
 Brandhoek New Military Cemetery No.3
 Hop Store Cemetery
Grikkjakrókus

Grikkjakrókus (fræðiheiti: Crocus sieberi) er blómplanta af ættkvís krókusa.

Grikkjakrókus vex frá Balkanskaga til Krítar. Finnst einnig á stöðum eins og Svíþjóð en getur ekki fjölgar sér þar án aðstoðar.

Undirtegundir 
Grikkjakrókus skiptist í eftirfarandi undirtegundir:
 C. s. sieberi
 C. s. atticus
 C. s. nivalis
 C. s. sublimis

Myndir

Tilvísanir

Krókus
Fjallakrókus

Fjallakrókus (fræðiheiti: Crocus korolkowii) er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem var lýst af George Maw og Eduard August von Regel.  Hann er ættaður frá Mið-Asíu og norður Pakistan.

Tilvísanir

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus baytopiorum

{{Taxobox
| status             = 
| image              = Crocus baytopiorum GotBot 2015 001.JPG
| image_caption      = Crocus baytopiorum í grasagarði Gautaborgar.
| regnum             = Jurtaríki (Plantae)
| divisio            = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis            = Einkímblöðungar (Liliopsida)
| ordo               = Laukabálkur (Asparagales)
| familia            = Sverðliljuætt (Iridaceae)
| genus              = Krókus (Crocus)
| species            = C. baytopiorum
| binomial           = Crocus baytopiorum
| binomial_authority = B.Mathew
| range_map          = 
| range_map_caption  = Útbreiðslusvæði
| image2             = 
| image2_caption     = 
| synonyms           = 
}}Crocus baytopiorum er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem var lýst af Brian Frederick Mathew.WCSP: World Checklist of Selected Plant Families Engar undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life.Crocus baytopiorum'' er ættaður úr suðvestur Tyrklandi.

Myndir

Tilvísanir 

Laukar
Sverðliljuætt
Crocus scardicus

{{Taxobox
| status             = 
| image              = Titov Vrv 2014 (37).jpg
| image_caption      = Við veg hjá Titov Vrv í Makedóníu
| regnum             = Jurtaríki (Plantae)
| divisio            = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis            = Einkímblöðungar (Liliopsida)
| ordo               = Laukabálkur (Asparagales)
| familia            = Sverðliljuætt (Iridaceae)
| genus              = Krókus (Crocus)
| species            = C. scardicus
| binomial           = Crocus scardicus
| binomial_authority = Kosanin
| range_map          = 
| range_map_caption  = Útbreiðslusvæði
| image2             = 
| image2_caption     = 
| synonyms           = 
}}Crocus scardicus'' er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem var lýst af Kosanin. Engar undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life.

Tilvísanir 

Laukar
Sverðliljuætt
Alexandre Millerand

Alexandre Millerand (10. febrúar 1859 – 7. apríl 1943) var franskur stjórnmálamaður sem var forseti Frakklands frá 1920 til 1924 og þar áður forsætisráðherra árið 1920. Hann er þekktur fyrir að vera fyrsti sósíalistinn sem tók þátt í ríkisstjórn Frakklands en Millerand færði sig talsvert til hægri á ráðherraferli sínum.

Þegar Paul Deschanel forseti sagði af sér af heilsufarsástæðum tók Millerand, sem var þá forsætisráðherra, við af honum og náði 695 atkvæðum af 892 í forsetakjöri á franska þinginu. Sem forseti átti Millerand í stormasömu sambandi við forsætisráðherra sína þar sem hann vildi túlka frönsku stjórnarskrána bókstaflega og fara með veruleg völd sem þjóðhöfðingi Frakklands. Millerand átti sér í lagi í deilum við Aristide Briand forsætisráðherra þar sem Briand vildi bæta samskipti Frakka við Þjóðverja í kjölfar fyrri heimsstyrjaldarinnar en Millerand vildi taka hart á þeim, sérstaklega þegar kom að greiðslu stríðsskaðabóta.

Millerand blandaði sér í innanríkisstjórnmál Frakklands og braut í bága við hefðbundið stjórnmálahlutleysi forsetans, sérstaklega með ræðu sem hann flutti í Évreux árið 1923 þar sem hann lýsti yfir stuðningi við fráfarandi þingmeirihluta. Vinstribandalagið sem vann þingkosningarnar árið 1924 heimtaði í kjölfarið afsögn hans en Millerand neitaði og storkaði þinginu með því að fela fjármálaráðherra fráfarandi hægristjórnar, Frédéric François-Marsal, að mynda ríkisstjórn. Þingið lýsti umsvifalaust yfir vantrausti á fyrirhugaða ríkisstjórn François-Marsal.

Þjóðernissinnaðir hægrimenn hvöttu Millerand til að fremja „valdarán“ en hann neitaði og sendi þinginu loks uppsagnarbréf sitt þann 11. júní 1924.

Tíu mánuðum síðar, í apríl 1925, var Millerand kjörinn á efri deild franska þingsins fyrir Signukjördæmi. Hann sat á þinginu til ársins 1927 en þá tapaði hann endurkjöri á þing fyrir Pierre Laval. Hann settist aftur á þing sem fulltrúi Orne-kjördæmis eftir andlát fyrri fulltrúans og sat þar til dauðadags. Sökum aldurs og veikinda tók Millerand ekki þátt í atkvæðagreiðslunni þann 10. júlí 1940 þar sem ákveðið var að veita Philippe Pétain neyðarvöld.

Heimild

Tilvísanir

Forsetar Frakklands
Forsætisráðherrar Frakklands
Krít (efni)

Krít er steinefni (kalksteinn, CaCO3, kalsíumkarbónat), sem er aðallega myndað við pressun á sjávarleðju af skeljum kalkþörunga og annars smásvifs. Krít er einkennandi fyrir setlög frá miðju krítartímabilsins fram í Paleósentímabilið.

Sjá einnig 
Súrnun sjávar
Kalk
Krítarlitur

Viðbótarlesning 

Undergrund af Thomas Boll

Steinefni
Elias Lönnrot

Elias Lönnrot (9. apríl 1802 – 19. mars 1884) var finnskur læknir, textafræðingur og safnari gamalla finnskra sögukvæða. Hann er þekktastur fyrir að hafa safnað saman og skapað goðsagnakvæðið, Kalevala, (1835, aukið 1849), úr styttri kvæðum og danslögum sem hann safnaði úr finnskri sagnahefð í nokkrum ferðum sínum um Finnland, Lappland, Rússnesku Karelíu, Kólaskaga og Eystrasaltslöndin.
Hann setti einnig saman fyrstu finnsk-sænsku orðabókina og setti hana upp í stafrófsröð en ekki eftir orðsifjum eins og hafði verið venjan áður.  
Að auki samdi hann fyrstu flóruna á finnsku máli: Flora Fennica – Suomen Kasvisto 1860 í stað latínu. Hún var svo endurútgefin og aukin með aðstoð Th. Saelan 1866

Tilvísanir

Finnskir rithöfundar
Tapír

Tapír (fræðiheiti: Tapirus) er ættkvísl fjögurra tegunda grasbíta sem líkjast svínum og lifa í Mið-Ameríku, Suður-Ameríku og Suðaustur-Asíu.

Hófdýr
Gaston Doumergue

Gaston Doumergue (1. ágúst 1863 – 18. júní 1937) var franskur stjórnmálamaður og forseti Frakklands frá 1924 til 1931. Hann var einnig forsætisráðherra Frakklands bæði fyrir og eftir forsetatíð sína. Doumergue er bæði eini mótmælandinn sem hefur gegnt forsetaembætti Frakklands og eini forsetinn sem kvæntist á meðan hann var í embætti. Doumergue er almennt talinn með vinsælli forsetum Frakklands, sérstaklega miðað við hinn umdeilda forvera sinn, Alexandre Millerand.

Þegar Alexandre Millerand neyddist til að segja af sér sem forseti árið 1924 var Doumergue, sem var þá forseti franska þingsins, kjörinn til að taka við embættinu. Sem forseti Frakklands opnaði Doumergue sumarólympíuleikana árið 1924 í París. Doumergue tók þá ákvörðun að senda Philippe Pétain til Rif í Marokkó til að hjálpa Spánverjum að kveða niður uppreisn gegn nýlendustjórn þeirra. Um svipað leyti tók Doumergue einnig á móti marokkóska soldáninum Moulay Youssef og opnaði með honum Parísarmoskuna. Árið 1930 heimsótti Doumergue Alsír til að fagna hundrað ára afmæli franskra yfirráða í landinu.

Tilvísanir

Forsetar Frakklands
Forsætisráðherrar Frakklands
Stokksnesganga

Stokksnesganga eða Friðargangan Stokksnes-Höfn var fundur og mótmælaganga gegn kjarnorkuvopnum sem haldin var dagana áttunda og níunda ágúst árið 1981 í og við Höfn í Hornafirði. Aðgerðirnar voru á vegum Austurlandsdeildar Samtaka herstöðvaandstæðinga.

Aðdragandi
Frá árinu 1955 rak Bandaríkjaher ratsjárstöð á Stokksnesi við Hornafjörð. Þar sem stöðin var hluti af vígbúnaðarkerfi Bandaríkjanna á Íslandi var hún þyrnir í augum íslenskra friðarsinna.

Sumarið 1981 voru fjölmennar mótmælagöngur haldnar víða um Evrópu til að mótmæla áformum um uppsetningu skamm- og meðaldrægra kjarnaflauga. Voru aðgerðir þessar kallaðar friðargöngur og bar áttunda Keflavíkurgangan fyrr um sumarið sama heiti. Innblásin af þessari bylgju efndu herstöðvaandstæðingar á Austurlandi til fundar og mótmælagöngu í samvinnu við móðursamtökin í Reykjavík. Allnokkur hópur friðarsinna af höfuðborgarsvæðinu lagði leið sína austur til að taka þátt í aðgerðunum.

Dagskrá og ræðumenn
Laugardagskvöldið 8. ágúst var kvöldvaka í Mánagarði í Nesjum. Þar var m.a. haldinn fundur um hlutverk og eðli ratstjárstöðvarinnar á Stokksnesi. Frummælendur voru: Guðmundur Georgsson læknir, Jón Ásgeir Sigurðsson blaðamaður og Ólafur Ragnar Grímsson alþingsmaður.

Sunnudaginn 9. ágúst var safnast saman að morgni í Stokksnesi þar sem Sævar Kristinn Jónsson frá Rauðabergi flutti ávarp. Því næst var gengin um 20 kílómetra leið til Hafnar. Á leiðinni var stoppað við Hellnanes, þar sem Sigurður Ó. Pálsson á Eiðum flutti ræðu. Í göngulok var útifundur með ræðum frá Torfa Steinþórssyni frá Hala í Suðursveit og rithöfundinum Pétri Gunnarssyni. Að sögn dagblaða tóku um 250 manns þátt í göngunni.

Íslensk grasrótarstjórnmál
Aðgerðastefna
Mótmæli á Íslandi
1981
Paul Doumer

Paul Doumer (22. mars 1857 – 7. maí 1932) var franskur stjórnmálamaður og forseti Frakklands frá árinu 1931 þar til hann var myrtur næsta ár. Doumer var meðlimur í Róttæka flokknum (Parti radical) og hafði verið fjármálaráðherra Frakklands í þrígang, forseti franska þingsins og landstjóri franska Indókína.

Æviágrip
Sem landstjóri franska Indókína frá 1897 til 1902 hafði Doumer þótt sýna mikla harðýðgi. Þegar Doumer tók við landstjóraembættinu var franska nýlendan rekin með miklum fjárhagshalla. Til þess að rétta úr kútnum setti hann skatta á ópíum, vín og salt. Innfæddir sem höfðu ekki efni á að borga þessa skatta misstu oft hús sín og urðu dagverkamenn. Doumer gerði franska Indókína að markaði fyrir franskar vörur og arðbærar fjárfestingar fyrir franska athafnamenn. Alræðislegt stjórnarfar Doumers og stirt samband Frakka við Kína í kjölfar boxarauppreisnarinnar leiddi til þess að hann var kallaður heim til Frakklands árið 1902.

Doumer, sem þá var forseti franska þingsins, var kjörinn forseti Frakklands árið 1931. Hann hafði áður boðið sig fram til forseta árið 1906 en beðið ósigur fyrir Armand Fallières. Doumer leitaðist við því að vera ópólitískur forseti sem gæti verið siðferðisleg fyrirmynd alþýðunnar.

Þegar Doumer opnaði flugvélasýningu í Seine-et-Oise þann 2. apríl 1932 þótti honum mikið koma til þess hve mikið var lagt í öryggisgæsluna og sagði við einn ráðherra sinna: „Á mínum aldri væru það nú líka meiri endalokin að vera myrtur.“

Morðið á Paul Doumer
Þann 6. maí 1932 fór Doumer forseti á Salomon de Rothschild-hótelið til að opna sýningu tileinkaða rithöfundum fyrri heimsstyrjaldarinnar. Forsetinn heilsaði þar nokkrum rithöfundunum og keypti nokkrar bækur til að gefa konu sinni. Á meðan Doumer spjallaði við rithöfundinn Claude Farrère hæfðu hann skyldilega tvær byssukúlur. Sá sem skaut á hann var rússneskur fasisti að nafni Paul Gorgulov sem vildi hefna sín á frönsku ríkisstjórninni fyrir að gera ekki nóg til að koma frá stjórn bolsévika í Rússlandi. Eftir að hafa slegist við Farrère og skotið tveimur kúlum í viðbót var Gorgulov handsamaður af öryggisvörðum og svo handtekinn. Doumer var fluttur á sjúkrahús en ekki tókst að bjarga honum og hann lést úr sárum sínum daginn eftir.

Tilvísanir

Fjármálaráðherrar Frakklands
Forsetar Frakklands
Myrtir þjóðhöfðingjar
Humalættkvísl

Humalættkvíslin (fræðiheiti: Humulus) er lítil ættkvísl blómstrandi plantna í humlaætt (Cannabaceae). Tegundirnar eru ættaðar frá tempruðum svæðum norðurhvels. Humlar eru kvenblóm (könglar) tegundarinnar H. lupulus; og sem aðalbragðefni í bjór, er H. lupulus ræktaður víða um heim.

Tegundir 

Það eru þrjár tegundir, og ein er með fimm afbrigði:
Humulus japonicus (syn. H. scandens). Austur Asíu.
Humulus yunnanensis Frá Yunnan í Kína.
Humulus lupulus. Humall. Evrópa, vestur Asía, Norður-Ameríka. Sú eina sem er notuð í bjór.
Humulus lupulus var. lupulus. Evrópa. Vestur Asía.
Humulus lupulus var. cordifolius. Austur Asía.
Humulus lupulus var. lupuloides (syn. H. americanus). Austurhluti Norður-Ameríku.
Humulus lupulus var. neomexicanus. Vesturhluti Norður-Ameríku.
Humulus lupulus var. pubescens. Miðvestur til austurhluti Norður Ameríku.

Tilvísanir

Tenglar 
 Jeanine S. DeNoma: Humulus Genetic Resources (USDA ARS National Clonal Germplasm Repository)
 Hops varieties research
 Plants for a Future: Humulus lupulus

Humlaætt
Byggðasafn Reykjanesbæjar

Byggðasafn Reykjanesbæjar hlaut viðurkenningu Safnaráðs árið 2014 en þá voru liðin 70 ár frá því að Ungmennafélag Keflavíkur stofnaði Byggðasafn Keflavíkur þann 17. júní 1944. Í nóvember 1978 var Byggðasafn Suðurnesja stofnað í samstarfi tveggja sveitarfélaga, Keflavíkur og Njarðvíkur. Nafni safnsins var síðan breytt í Byggðasafn Reykjanesbæjar eftir að sveitarfélögin sameinuðust. 
Safnkosturinn endurspeglar sögu og menningu svæðisins. 
Aðalsýningar safnsins eru í Duus Safnahúsunum þar sem sýnd eru brot úr sögu svæðisins frá landnámi fram á miðja síðustu öld. Þar er bæði grunnsýning og sérsýningar um afmarkaða þætti úr sögu bæjarins. Safnið rekur Stekkjarkot sem er endurgert torfhús á Njarðvíkurfitjum, kotið er opið eftir samkomulagi. Í Víkingaheimum er safnið með sýningu um elstu sögu svæðisins frá landnámstíð. Með áherslu á fornleifarannsóknir í Höfnum sem safnið stóð fyrir. Í gamla hluta Innri-Njarðvíkur hefur samnefnt hús verið gert að safni um heimili síðustu ábúendanna Jórunnar Jónsdóttur og Helga Ásbjörnssonar. Húsið er opið eftir samkomulagi. Tekið er á móti skólahópum í öll hús safnsins.

Tenglar 
 Vefsíða Byggðasafns Reykjanesbæjar
 Vefsíða Duus Safnahúsa

Söfn á Íslandi
Holyrood

Holyrood (skoska: Halyruid, skosk gelíska: Taigh an Ròid) er hverfi í Edinborg, höfuðborg Skotlands. Hverfið liggur austan við miðborgina við endann á götunni Royal Mile. Holyrood gerðist hluti af Edinborg árið 1856 þegar borgarmörkin voru stækkuð. Á 18. og 19. öld voru nokkur brugghús og glersmiðjur í hverfinu. 

Skoska þingið er með aðsetur í Holyrood. Þar má jafnframt finna Holyroodhöll sem er opinbert heimili þjóðhöfðinga Bretlands í Skotlandi. Holyrood Park er stór konungslegur almenningsgarður í hverfinu. 

Edinborg
Fáni Skotlands

Fáni Skotlands (skosk gelíska: bratach na h-Alba, skoska: Banner o Scotland), einnig kallaður Andrésarkrossinn eða Saltire, er blár með hvítum skákrossi. Fáninn er dreginn að húni við öll hús skosku ríkisstjórnarinnar á hverjum degi, frá kl. 8.00 að morgni til sólseturs, en á þeirri reglu eru þó nokkrar undantekningar. 

Samkvæmt þjóðsögu var heilagur Andrés, kristinn postuli, píslarvottur og verndardýrlingur Skotlands, festur á X-laga kross. Elstu merki um að krossinn hafi verið notaður í konungsríkinu Skotlandi sem tákn fyrir dauða hans eru frá árinu 1180. Fram á 14. öld var einfaldur kross notaður, en í júní 1385 lýsti skoska þingið yfir því að skoskir hermenn í Frakklandi skyldu hafa hvítan kross bæði framan og aftan á búningi sínum til auðkenningar. 

Skotland
Skotland
Advanced Mobile Location

Advanced Mobile Location (AML) er tækni sem nota má til að finna einstakling í neyð. 

Tæknin var þróuð í Bretlandi af British Telecom, EE Limited og HTC. Þegar einstaklingur í neyð hringir í neyðarlínuna úr snjallsíma með AML kveikir síminn sjálfvirkt á staðsetningarbúnaði sínum, finnur staðsetningu notandans og sendir hana til neyðarlínunnar í SMS.

Í júlí 2016 tilkynnti Google að allir Android-símar myndu styðja við AML. iOS-tæki mun styðja við AML þegar nýjasta útgáfa stýrikerfisins kemur út. AML-kerfið hefur verið tekið notkun í Austurríki, Belgíu, Bretlandi, Eistlandi, Finnlandi, á Írlandi, Íslandi, Nýja-Sjálandi og í Litháen. Auk þess eru 10 önnur evrópsk lönd að prófa AML með það í huga að taka kerfið í notkun.

AML kveikir sjálfvirkt á nettengingu tækisins, stillir klukkuna með Network Time Protocol og sendir IMSI/IMEI-númer tækisins í SMS sem birtist ekki notandanum.

Heimildir 

Þráðlaus samskipti
Blágúmmítré

Blágúmmítré (fræðiheiti: Eucalyptus globulus), einnig kallað fenjagleypir og sóttvarnartré, er hraðvaxta tré af brúðarlaufætt (Myrtacee). Það er upprunnið í Ástralíu og Tasmaníu en ræktað víða meðal annars í Portúgal, Brasilíu og Kaliforníu. Tréð er nytjaviður og er viðurinn gulleitur og þéttur og hentar til pappírsgerðar og úr honum er eimuð olía. Tréð þarf mikið vatn til vaxtar og hefur verið notað á heittempruðum svæðum til að þurrka upp mýrar en við það hverfa að miklu leyti moskítóflugur og aðrar flugur sem valda sjúkdómum.

Brúðarlaufætt
Hesputré

Hesputré er áhald úr tré til að vinda garn. Hesputré er handsnúið áhald þar sem ullarþráðurinn er undinn upp í hespur.

Heimild 
 Hesputré (sarpur)

Ullarvinnsla
Röggvarfeldur

Röggvarfeldur er flík og ábreiða gerð úr  ull með flosvefnaði með fremur gisnum endum (röggvum). Flíkin líkist þannig skinnfeldi. Röggvafeldir voru mikilvæg útflutningsvara frá Íslandi fyrr á tímum.

Heimild 
 Elsa Guðjónsen, Forn röggvarvefnaður. – Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, (01.01.1962), p. 12-71

Tenglar  
 Röggvarfeldur í fortíð og nútíð
 Röggvarfeldur (Harpa Hreinsdóttir)
Ull
Fatnaður
Hugrænt misræmi

Hugrænt misræmi (eða hugarmisræmi)  (ens. cognitive dissonance) er sálfræðilegt hugtak er lýsir andlegum óþægindum sökum misræmis sem hlýst af því þegar tvær andstæðar skoðanir, hugmyndir eða gildi stangast á eða þegar vitneskja og skoðanir rekast á eða ganga í berhögg við lífspeki viðkomandi, svo að brýnt getur orðið að breyta um hátterni eða skipta um skoðun til að eyða ósamræminu. Hugarmisræmi myndast oft þegar nýjar upplýsingar stangast á við skoðanir, hugmyndir eða gildi. 

Sálfræði
Múhameð Mossadek

Múhameð Mossadek (محمد مصدق á persnesku) (16. júní 1882 – 5. mars 1967) var íranskur stjórnmálamaður. Hann var leiðtogi lýðræðislega kjörinnar ríkisstjórnar og sat sem forsætisráðherra Írans frá 1951 til 1953 en þá var stjórn hans steypt af stóli í valdaráni sem bandarísku og bresku leyniþjónusturnar studdu.

Mossadek var rithöfundur, lögfræðingur og áhrifamikill þingmaður. Stjórn hans stóð fyrir ýmsum samfélags- og stjórnarumbótum eins og velferðarráðstöfunum og jarðeignarumbótum, þ. á m. skattlagningu á jarðleigu. Mikilvægasta stefna ríkisstjórnar hans var þjóðnýting íranska olíuiðnaðarins, sem hafði verið undir stjórn Breta frá árinu 1913 í gegnum ensk-persneska olíufélagið (Anglo-Persian Oil Company; APOC).

Margir Íranar telja Mossadek helsta talsmann veraldlegs lýðræðis og andstöðu við erlendum yfirráðum í nútímasögu Írans. Mossadek var steypt frá völdum árið 1953 í valdaráni sem bandaríska leyniþjónustan skipulagði og framkvæmdi að áeggjan MI6, sem völdu síðan íranska hershöfðingjann Fazlollah Zahedi til að taka við völdum.

Á vesturlöndum er valdaránið yfirleitt kallað „Ajax-aðgerðin“, sem var heiti aðgerðarinnar innan bandarísku leyniþjónustunnar. Í Íran er valdaránið kallað „valdaránið 28. Mordad 1332“ í höfuðið á dagsetningu þess á íranska dagatalinu. Mossadek var fangelsaður í þrjú ár og síðan settur í stofufangelsi þar til hann lést og var þá grafinn á heimili sínu til að koma í veg fyrir pólitískan usla.

Tilvísun

Forsætisráðherrar Írans
Leiðtogar Kalda stríðsins