alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Rafmótstaða

Rafmótstaða (enska: electrical resistance), oftast kölluð (raf)viðnám, er tregða rafleiðara við að flytja rafstraum, mæld í SI grunneiningunni ohm, og veldur spennufalli í rafrás. Er yfirleitt fasti í rafrásum, en er þó háð hita leiðarans. Orðið viðnám (enska resistor) er líka notað um íhluti, sem valda rafmótstöðu í rafrás. Rafleiðni er umhverfa viðnáms og lýsir eiginleika hlutar við að flytja rafstraum.

Skilgreining 
Ef rafleiðari ber einsleitan jafnstraum má reikna rafmótstöðu með eftirfarandi jöfnu:

þar sem 
l er lengd leiðara,
A er þverskurðarflatarmál hans og
ρ eðlisviðnám. 

Rafmótstaða í riðstraumsrás kallast samviðnám og er summa raun- og launviðnáms rásarinnar. Í jafnstraumsrás er launviðnám núll, þ.a. rafviðnám er eingöngu raunviðnám.

Ohmslögmál gefur samband rafspennu, V, rafstraums I og rafmótstöðu R í rafrás með jöfnunni V = IR. Ofurleiðari hefur enga rafmótstöðu.

Rafmagnsfræði
Mismunur

Mismunur er í algebru niðurstaða frádráttar tveggja talna, a og b, þ.a. mismunurinn er talan |a - b|. Ekki skiptir því máli hvor talan er nefnd á undan, t.d. er mismunur talnanna 1 og 2 talan 1.

Sjá einnig
 Margfeldi
 Summa

Stærðfræði
Algebra
Raflausn

Raflausn er lausn sem inniheldur frjálsar jónir og leiða því rafstraum. Algengar raflausnir eru vatnslausnir með söltum.

Efnafræði
.ch

.ch er þjóðarlén Sviss.

ch

sv:Toppdomän#C
Samsvörunarkenning um sannleikann

Samsvörunarkenning um sannleikann er hver sú kenning sem segir að sannleikur sé fólginn í samsvörun sannbera og sanngjöra; það er að segja að sannberinn komi heim og saman við eða endurspegli hvernig málum er háttað.

Til eru ýmis afbrigði samsvörunarkenninga um sannleikann sem halda fram ólíkum sannberum, ólíkum sanngjörum eða ólíkri greiningu á því í hverju samsvörunin er fólgin. Sannberar eru gjarnan taldir vera setningar, fullyrðingar, staðhæfingar eða hugsanir. Sanngjörar eru gjarnan taldir vera staðreyndir, eða „staða mála“.

Tenglar 
 
 
 
 

Heimspekileg hugtök
Málspeki
Merkingarfræði
Þekkingarfræði
Rökfræði
Ninjaskjaldbökurnar

Ninjaskjaldbökurnar eða Teenage Mutant Ninja Turtles, TMNT, („stökkbreyttu táninganinjaskjaldbökurnar“) eru fjórar stökkbreyttar skjaldbökur sem lærðu bardagalistina ninjutsu til sjálfsvarnar og berjast gegn glæpamönnum New York-borgar ásamt meistara sínum Splinter, sem er stökkbreytt rotta. Þær birtust fyrst í myndasögublöðum árið 1984 sem voru samin af Kevin Eastman og Peter Laird. Skjaldbökurnar voru skírðar í höfuðið á endurreisnarlistamönnunum Leonardo da Vinci, Raffaello Sanzio (Rafael), Michelangelo Buonarroti og Donato di Niccolò (Donatello).

Tenglar

Teenage Mutant Ninja Turtles

Bandarískar myndasögur
William Turner

Joseph Mallord William Turner (23. apríl 1775 – 19. desember 1851) var enskur listmálari. Turner fylgdi rómantísku stefnunni og málaði aðallega landslagsmyndir. Stíll hans var nokkuð frábrugðinn flestra annarra málara rómantísku stefnunnar og litið er á hann sem eins konar forsmekk að impressionismanum, og hafði hann áhrif á impressionista á borð við Claude Monet.

Turner er frægur fyrir að mála ljós, t.d. sólsetur. Eitt þekktasta dæmið um þetta er málverkið The Fighting Temeraire tugged to her last Berth to be broken up, 1838, þar sem hæfni Turners til að mála áhrif ljóssins sjást vel. Einnig málaði hann önnur náttúrufyrirbrigði (t.d. storm og þoku), hamfarir og slys (t.d. skipsskaða). Þekkt dæmi um málverk hans af skipbrotum er The shipwreck of the Minotaur sem byggt var á raunverulegum atburði. Turner var reyndar byrjaður á verkinu löngu áður en atburðurinn átti sér stað en nefndi málverkið eftir slysinu vegna þess hve umtalað það varð á Englandi.

Turner ferðaðist víða um Evrópu til þess að læra og þróa list sína. Meðal annars ferðaðist hann til Frakklands og Ítalíu. Í Frakklandi lærði hann í Louvre safninu í París og á Ítalíu ferðaðist hann nokkrum sinnum til Feneyja, þar sem hann málaði mörg verk. Einnig ferðaðist hann til Rómar og málaði myndir af borginni, meðal annars verkið Modern Rome – Campo Vaccino sem árið 2010 varð dýrasta verk Turners er það seldist á uppboði á 29,7 milljón pund.

Turner var umdeildur málari í sinni samtíð en vegur hans hefur farið vaxandi enda er hann nú á dögum einn virtasti málari Englands. Málverkið The Fighting Temeraire var árið 2005 valið besta málverk Bretlands í skoðanakönnun BBC.

Myndasafn 

Enskir málarar
Moodswinger

Moodswinger er strengjahljóðfæri. Hann hefur oftast 12 strengi sem gerðir er úr stáli eða nikkel og stáli á þjóðlagagítörum og rafmagnsgítörum. Strengirnir eru venjulega stilltir í E-A-D-G-C-F-A#-D#-G#-C#-F#-B.

Tónlist 
Moodswinger var meðal annars notað í þessum hljómverkum:
Liars - Leather Prowler, 2007
Avec-A - Akkemay, 2008

Heimildir 

 Pitchfork Media, 28-09-07 
www. modernguitars.com 
Video Yuri Landman Moodswinger & Moonlander (revu.nl), 19-10-2007

Tenglar 
www.hypercustom.com
Oddmusic - Moodswinger 

Strengjahljóðfæri
Íslensk erfðagreining

Íslensk erfðagreining  (skammstafað ÍE, heiti á ensku: DeCode genetics, stílfært deCODE) er íslenskt líftæknifyrirtæki sem var stofnað árið 1996. Forstjóri þess frá upphafi hefur verið Kári Stefánsson. Fyrirtækið stundar rannsóknir í mannerfðafræði í því markmiði að finna lausnir til forvarna gegn og til meðferðar og lækninga á sjúkdómum.

Í ársbyrjun 2017 höfðu yfir 175.000 Íslendingar tekið þátt í rannsóknum ÍE með því að gefa lífsýni og samþykki til að upplýsingar um arfgerðir þeirra og heilsufar séu notaðar til rannsókna. Vísindamenn ÍE hafa birt yfir 400 vísindagreinar í alþjóðlegum tímaritum og hafa fundið erfðabreytileika sem tengjast tugum sjúkdóma; krabbameinum, tauga- og geðsjúkdómum, hjarta- og æðasjúkdómum o.fl.  Niðurstöður ÍE nýtast þegar til þróunar nýrra lyfja, t.d gegn hjarta- og æðasjúkdómum og Alzheimer. 

Íslensk erfðagreining á samstarf við fjölmargar heilbrigðis- og rannsóknastofnanir á Íslandi og erlendis.

Árið 2003 opnaði fyrirtækið, í samvinnu við Friðrik Skúlason, endurgjaldslausan aðgang að Íslendingabók, gagnagrunni með ættfræðilegar upplýsingar um alla þá Íslendinga sem heimildir eru um. Í febrúar 2017 voru notendur rúmlega 221.000.

Frá 2012 hefur Íslensk erfðagreinig verið í eigu lyfjafyrirtækisins Amgen, en lýtur alfarið íslenskri stjórn og starfar samkvæmt íslenskum lögum og reglugerðum.

Í árslok 2016 störfuðu um 200 manns hjá ÍE.

Neðanmálsgreinar

Tenglar 
 Heimasíða Íslenskrar erfðagreiningar

Líftækni
Íslensk fyrirtæki
Pétur Nikulásson

Pétur Nikulásson var biskup á Hólum 1391 – 1411, eða í 20 ár.  

Pétur Nikulásson var danskur munkur af prédikarareglu og hafði starfað í páfagarði í Rómaborg. Ekki er vitað um ætt hans eða uppruna. Hann fékk páfaveitingu fyrir Hólabiskupsdæmi og tók biskupsvígslu í Róm. Sjá páfabiskupar. 

Pétur biskup kom til Íslands 1392, og virðist hafa verið einn af hinum betri útlendu biskupum hér. Árið 1391 gaf hann út skipan um kristnihald í Hólabiskupsdæmi, þar sem lagt var fyrir presta að kenna fólki kristileg fræði, m.a. boðorðin tíu. Hann hélt skóla á biskupssetrinu og vandaði val á kennurum. Um og upp úr 1394 vísiteraði hann allar kirkjur í biskupsdæminu og lét rita skrá yfir eignir þeirra. Þegar Vilchin Hinriksson tók við sem biskup í Skálholti, 1394, efndi hann til veislu sem var í minnum höfð, og var Pétur Hólabiskup meðal boðsgesta. Pétur er talinn hafa stýrt Hólabiskupsdæmi höfðinglega, líkt og Jón skalli forveri hans. 

Skömmu fyrir svartadauða, 1402, fór Pétur biskup utan og dvaldist erlendis það sem eftir var ævinnar. Fól hann þá umboðsmönnum sínum að vinna biskupsverk á Hólum. Hann dó 1410 eða 1411.

Hinn 27. desember 1394 fauk Hóladómkirkja í stormviðri, "með svo undarlegum atburð að hvert tré brotnaði. Varð þar engu undan bjargað nema líkneskjum og helgum dómum". Lét Pétur þegar gera nýja kirkju, sem talið er að hafi að hluta staðið fram á daga Guðbrands biskups. Er þessi kirkja stundum kölluð  Péturskirkja. 

Máldagabók Péturs Nikulássonar yfir kirkjur í Hólabiskupsdæmi er til í uppskrift frá 17. öld (Pétursmáldagar).

Heimildir
Jón Helgason biskup: Kristnisaga Íslands I, 216-217.
Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands V.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Réttarheimild

Réttarheimildir eru þau viðmið sem viðurkennt er að nota eigi eða megi nota sem grundvöll undir réttarreglu. Vafi getur leikið á því hvað viðurkennt er sem réttarheimild og hefur það valdið ágreiningi meðal fræðimanna hvað rétt er sé  viðurkenna. 

Réttarheimildir geta verið breytilegar eftir tíð og tímabilum. Er þannig gert ráð fyrir því að með breyttum tímum öðlist nýjar réttarheimildir viðurkenningu, en aðrar glati henni.

Íslenskir fræðimenn hafa löngum leitast við að afmarka réttarheimildarhugtakið.

Skilgreining Sigurðar Líndals 
Sigurður Líndal, lagaprófessor, skilgreinir hugtakið í riti sínu Um lög og lögfræði með eftirfarandi hætti:

 Réttarheimildir eru þau viðmið - gögn, sú háttsemi, þær hugmyndir og hvaðeina annað - sem almennt er viðurkennt að nota skuli eða nota megi til rökstuðnings þegar réttarreglu er slegið fastri eða hún mótuð almennt eða í ákveðnu tilviki.  

Með tilvísun í gögn er átt við hlutræn atriði, s.s. lög og dóma, sem vísa má til til stuðnings réttarreglu. Með tilvísun til háttsemi er átt við venju sem hefur skapast hefur á ákveðnu sviði og telst næginlega fastmótuð og viðurkennd til að unnt sé að leggja hana til grundvallar réttarreglu. Með tilvísun til hugmynda er svo vísað til viðmiða sem hafa ekki mótast til hlítar eins og meginreglna laga, eðlis máls og almennrar réttarvitundar. Orðasambandið og hvaðeina annað vísar til þess að í tímanna rás geti nýjar réttarheimildir komið til sögunnar. 

Skilgreiningin segir að réttarheimildir séu viðmið sem nota skuli eða nota megi sem stoð undir réttarreglu. Með þessu er vísað til hugmynda Sigurðar um það hvenær réttarheimildir eru bindandi og hvenær er heimilt (ekki bindandi) að nota þær. Um þetta atriði eru uppi nokkuð misjafnar skoðanir og raunar umdeilanlegt hvort að hægt sé að tala um eitthvað "val" í þessum efni.

Helstu réttarheimildir 
Meðal helstu réttarheimilda sem beitt hefur verið í íslenskum rétti eru:
 Settur réttur
 Venja
 Lögjöfnun
 Meginreglur laga
 Eðli máls
 Fordæmi

Tilvísanir 
 

Lögfræði
Lagahugtök
Máldagi

Máldagi er skjal, þar sem skráðar eru eignir kirkju og ýmis réttindi og tekjustofnar sem hún á að njóta. „Máldagi“ hefur einnig merkinguna „samningur“, og e.t.v. var máldagi kirkju upphaflega samningur um eignaskipti milli kirkjubóndans og kirkjunnar. Orðið máldagi var einkum notað í kaþólskri tíð. 

Umsjónarmönnum kirkna var skylt að láta skrá máldaga viðkomandi kirkju og halda honum við. Biskupar höfðu eftirlit með því að það væri gert. Einnig átti að lesa máldagann upp einu sinni á ári við fjölmenna messu. 
Elsti máldagi sem varðveittur er í frumriti er Reykjaholtsmáldagi, um eignir Reykholtskirkju í Borgarfirði. Elsti hluti hans er frá því um 1180. Hugsanlegt er að rithönd Snorra Sturlusonar sé á hluta máldagans.

Sumir biskupar létu skrifa upp máldagasöfn allra kirkna í sínu biskupsdæmi. Meðal elstu máldagasafna eru Auðunarmáldagar, frá 1318, yfir Hólabiskupsdæmi, og Vilchinsmáldagar, frá því um 1397, yfir Skálholtsbiskupsdæmi. Þeir Auðunn rauði Hólabiskup og Vilchin Hinriksson Skálholtsbiskup létu taka saman þessi máldagasöfn. 

Íslensku kirkjumáldagarnir eiga sér enga hliðstæðu í Norður-Evrópu, og veita mjög mikilvæga yfirsýn um eignir og búnað íslenskra kirkna frá því á 12. öld og fram yfir siðaskipti.

 
Saga Íslands
Robert Wodborn

Robert Wodborn var biskup á Hólum 1441, eða í nokkra mánuði. 

Robert Wodborn var enskur einsetumunkur af Ágústínusarreglu, sem fékk árið 1441 páfaveitingu fyrir biskupsembætti á Hólum. Sjá páfabiskupar. Talið er víst að Robert hafi aldrei til Íslands komið, og er því á mörkunum að hægt sé að telja hann meðal Hólabiskupa.

Áslákur Bolt erkibiskup í Niðarósi nýtti sér ákvæði sem kirkjuþingið í Basel hafði veitt skömmu áður, greip fram fyrir hendur páfa og skipaði um 1442 Gottskálk Keniksson í embætti Hólabiskups, áður en Robert Wodborn náði að taka við embættinu. Var þá lokið afskiptum páfa af skipun biskupa á Hólum.

Ekkert annað er vitað um uppruna Roberts Wodborn, né hvenær hann dó.

Heimildir
Jón Helgason biskup: Kristnisaga Íslands I, 226.
Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands V.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Jón Bloxwich

Jón Bloxwich var biskup á Hólum 1435 – 1440, eða í 5 ár. 

Jón Bloxwich var enskur munkur af reglu Karmelíta og baccalaureus í guðfræði. Hann fékk árið 1435 páfaveitingu fyrir biskupsembætti á Hólum. Sjá páfabiskupar. Hann kom til Englands vorið 1436 og fór á fund konungsins, Hinriks VI. Hann fékk leyfi til að senda ensku Íslandskaupmennina til þess að rannsaka biskupsdæmið og gefa skýrslu um ástand þess árin 1436–1439. Jón Bloxwich kom aldrei hingað til lands og mun hafa misst biskupsdæmið af því að hann gat ekki greitt embættisgjöld sín í féhirslu páfa. Hann lét af embætti 1440 eða 1441.

Lítið annað er vitað um uppruna Jóns Bloxwich, ekki heldur hvað um hann varð, eða hvenær hann dó.

Heimildir
Björn Þorsteinsson: Enska öldin í sögu Íslendinga, 144–147.
Jón Helgason biskup: Kristnisaga Íslands I, 226.
Sigurður Líndal (ritstj.): Saga Íslands V, 61.

Hólabiskupar í kaþólskum sið
Liður

Liður getur átt við eftirfarandi:
 Liðamót
 Lið í stærðfræði
 Setningarlið, stofnhluta í málfræði

Sjá einnig 
 Málfar
 Liðgerð
 Liðgerðarmálfræði
Liðamót

Liðamót kallast hreyfanlegar samtengingar beina. Utan um liðamót er bandvefshimna sem kallast liðpoki og í honum er liðvökvi sem smyr liðholið að innan. Vökvinn sér einnig um að flytja næringu til brjósksins á liðflötunum. Liðbönd tengjast svo beinhimnu aðliggjandi beina og takmarka hreyfingu, styðja og auðvelda hreyfinga liðanna.

Gerðir 
Liðamót eru flokkuð eftir hreyfanleika. Þetta eru:
 Renniliðir sem lítið eru hreyfanlegir. Liðfletirnir eru beinir og liðhylkið er þröngt. Dæmi um slíkan lið eru fótrótarliðir
 Hjaraliðir sem sjá um að beygja og rétta. Þeir samanstanda af liðkefli og liðskál. Þeim til styrktar eru að minnsta kosti tvö liðbönd. Olnboga- og hækilliðir eru dæmi um hjaraliði.
 Snúningsliðir kallast þeir liðir sem geta snúist um lengdarás aðliggjandi beina Lögun þeirra eru lík lögun hjarliða. Hálsliður er dæmi um snúningslið.
 Kúluliðir eru þeir liðir sem hafa liðkúlu og liðskál sem geta hreyfst til allra átta. Þessir liðir hafa vítt liðhylki og sjaldan liðbönd. Dæmi um slíka liði eru mjaðmaliður og bógliður.

Stoðvefir
Líffærafræði
Prinsessan á bauninni

Prinsessan á bauninni (danska: Prindsessen paa Ærten; Prinsessen på ærten skv. nútíma réttritun) er stutt ævintýri eftir H.C. Andersen. Í sögunni segir frá prinsi sem vildi giftast prinsessu en þótt enginn skortur væri á þeim fann hann eitthvað að þeim öllum, þær voru ekki alvöruprinsessur.

Óveðurskvöld eitt kom svo ung stúlka sem sagðist vera prinsessa holdvot til hallarinnar og bað um næturgistingu. Drottningin ákvað að prófa hana með því að setja baun á botn rúmsins sem henni var ætlað að sofa í, ofan á hana tuttugu dýnur og þar ofan á tuttugu æðardúnsængur. Morguninn eftir var prinsessan spurð hvernig hún hefði sofið en hún sagði að sér hefði ekki komið blundur á brá þar sem hún hefði legið á einhverju hörðu og væri öll blá og marinn. Þá kættist prinsinn mjög, sagði að hún hlyti að vera alvöruprinsessa og giftist henni, en baunin var sett á safn.

H.C. Andersen sagði sjálfur seinna að hann hefði heyrt þessa sögu þegar hann var barn. Gömul dönsk útgáfa er ekki þekkt en hins vegar er til sænsk saga um prinsessu sem lá á baunum og gæti hann hafa heyrt hana.

Prinsessan á bauninni var eitt af fyrstu ævintýrunum sem Andersen skrifaði, snemma árs 1835, og hún kom út í bæklingi með þremur öðrum ævintýrum 8. maí það ár.

Heimild 
 

Ævintýri H.C. Andersen
Eldfærin

Eldfærin er ævintýri eftir H.C. Andersen. Þar segir frá dáta nokkrum sem gömul kerling sendi inn í holt tré að sækja fyrir sig eldfæri.

Inni í trénu hitti hann fyrir þrjá hunda, hvern af öðrum, og hafði sá minnsti augu á við undirskálar, sá næsti augu á stærð við mylluhjól og sá þriðji augu á stærð við Sívalaturn. Þeir sátu á kistum fullum af peningum og fyllti dátinn alla vasa af gullpeningum úr kistu stærsta hundsins. Hann fann svo eldfærin og færði kerlingunni en þegar hún vildi ekki segja honum af hverju hún vildi fá þau afhöfðaði hann hana.

Síðan fór hann til höfuðborgarinnar og lifði í vellystingum en þegar peningarnir voru búnir datt honum í hug að nota eldfærin og þá komu hundarnir og sóttu fyrir hann hvað sem hann vildi. Dátinn lét þá fyrst sækja meiri peninga en síðan langaði hann að sjá prinsessuna, sem var lokuð inni í turni sínum til að reyna að koma í veg fyrir að sá spádómur rættist að hún giftist ótignum manni. Hann lét hundana sækja sofandi prinsessuna nótt eftir nótt en þegar komst upp um hann var honum varpað í dýflissu og átti að taka hann af lífi.

Á aftökupallinum fékk hann að kveikja sér í síðustu pípunni og þegar hann notaði eldfærin komu allir hundarnir, vörpuðu kóngi og drottningu og ráðgjöfum þeirra upp í loftið svo þau brotnuðu í mola þegar þau lentu en dátinn og prinsessan giftust og hundarnir sátu veisluna.

H.C. Andersen byggði ævintýri sitt á gömlu skandinavísku ævintýri, þar sem hermaður notar töfrakerti til að kalla til sín járnmann sem uppfyllir óskir hans, en einnig eru augljós tengsl við söguna af Aladdín úr 1001 nótt. Einnig má finna tengsl við ævintýrin um Hans og Grétu, Rapunzel og Ali Baba.

Eldfærin er eitt af elstu ævintýrum Andersens og komu fyrst út 8. maí 1835 í bæklingi með nokkrum öðrum ævintýrum, meðal annars Prinsessunni á bauninni.

Heimild 
 

Ævintýri H.C. Andersen
Litla hafmeyjan

Litla hafmeyjan er ævintýri eftir danska rithöfundinn H.C. Andersen.

Ævintýri H.C. Andersen
Nýju fötin keisarans

Nýju fötin keisarans (danska: Kejserens nye Klæder) er ævintýri eftir danska skáldið og rithöfundinn H.C. Andersen sem fjallar um hégómlegan keisara sem lætur blekkjast af tveimur klæðskerum. Ævintýrið kom fyrst út í bókinni Eventyr, fortalte for Børn 1837.

Ævintýri H.C. Andersen
Litli ljóti andarunginn

Litli ljóti andarunginn (danska: Den grimme Ælling) er ævintýri eftir danska skáldið og rithöfundinn H.C. Andersen um álftarunga sem klekst út í stokkandarhreiðri. Sagan kom fyrst út árið 1843 í bókinni Nye Eventyr.

Ævintýri H.C. Andersen
Snædrottningin

Snædrottningin (danska: Snedronningen) er ævintýri eftir danska skáldið og rithöfundinn H.C. Andersen. Sagan er ein af lengstu sögum H.C. Andersens. Hún er í sjö köflum og kom fyrst út árið 1845.

Ævintýri H.C. Andersen
Litla stúlkan með eldspýturnar

Litla stúlkan með eldspýturnar (danska: Den Lille Pige med Svovlstikkerne) er ævintýri eftir danska skáldið og rithöfundinn H.C. Andersen um fátæka stúlku sem deyr úr kulda þar sem hún selur eldspýtur á götum borgarinnar á gamlárskvöld. Sagan kom fyrst út árið 1845 í Dansk Folkekalender. 

Ævintýri H.C. Andersen
Hans klaufi

Hans klaufi er ævintýri eftir H.C. Andersen.

Ævintýri H.C. Andersen
Likoma

Likoma er eyja í Malaví-vatni sem tilheyrir Malaví. Hún er önnur tveggja eyja á vatninu, sem tilheyra Malaví, sem eru í byggð. Íbúafjöldi eyjunnar er um 9.000 en flatarmál hennar er alls 19 km².

Á Likoma er flugbraut svo hægt er að komast þangað loftleiðina frá Lílongve en einnig gengur þangað gufuskip frá Nkhata-flóa. Aðalatvinnuvegir íbúanna eru fiskveiðar en einnig er þar stundaður landbúnaður í einhverju mæli. Þó eru mestöll matvæli flutt frá meginlandinu.

Stærsta byggingin á Likoma er St. Péturskirkjan sem er steinhlaðin. Bygging hennar hófst árið 1903 og stóð fram til 1971.

Graslendi einkennir náttúrufar eyjunnar og er kassava-gras stór hluti flórunnar. Þó vaxa þar einnig apabrauðstré og einstaka mangótré á strjáli.

Heimild 
 

sv:Likoma

Landafræði Malaví
Garði

Garði er jata í fjárhúsi. Görðum er gjarnan komið fyrir á milli króa þannig að kindur geti komist að þeim hvoru megin sem er til að éta úr þeim hey.

Þegar rætt er um að eitthvað fari fyrir ofan garð og neðan er vísað til slíkrar jötu, - ekki garðs. Sama gildir um orðatiltækið að ráðast á garðann þar sem hann er lægstur en þar ruglast fólk yfirleitt og hefur upprunalega orðatiltækið breyst vegna rangrar orðanotkunar og finnst nú víðast sem að ráðast á garðinn þar sem hann er lægstur, sem er auðvitað vitleysa, enda eru garðar yfirleitt ekki misháir á jöðrunum. Að ráðast á garðann þar sem hann er lægstur vísar einfaldlega í kind sem fær sér hey úr jötunni þar sem hún er lægst = þar sem auðveldast er að ná til þess. 

Landbúnaður
Kró

Kró er stía, yfirleitt ætluð sauðfé og inni í fjárhúsi. Bilið milli veggjar eða skilrúms og garðans sem fénu er gefið á kallast kró. Byrgi og kofar í verbúðum voru einnig oft kölluð krær (krór), svo og grjótgirðingar sem hlaðnar voru í ám og notaðar til að veiða lax.

Landbúnaður
Bukoba

Bukoba er bær í norðvestur Tansaníu við vesturströnd Viktoríuvatns. Bærinn er höfuðstaður Kagera héraðs. Fólksfjöldinn er áætlaður 100.000 manns. Bukoba hefur lítinn flugvöll sem og ferju sem fer reglulega til Mwanza.

Bæir í Tansaníu
Útstakkur

Útstakkur (Out Stack eða Oosta á ensku) er óbyggt sker sem er nyrsta fasta land Bretlandseyja og heyrir undir Skotland, nánar tiltekið undir Hjaltlandseyjar. Skerið er beint fyrir norðan Miklu-Flugey, um 3 km fyrir norðan Únst, og er hluti af Hermaness-friðlandinu.

Hjaltlandseyjar
Bretlandseyjar
Eyjar
Útsker

Útsker eru eyjaklasi á Hjaltlandseyjum og heyra undir Skotland, um 6 km norð-austur af Hvalsey og eru austasta fasta land Skotlands, 320 km frá Noregi.

Aðaleyjarnar eru Húsey og Brúarey (tengdar með brú síðan 1957), og Græney, allar smáar, og íbúarnir eru 76 talsins. Á eyjunum eru grunnskóli, minnsti gagnfræðaskóli Bretlands, tvær verslanir, fiskvinnsla, flugbraut og kirkja. Aðalatvinnuvegur er útgerð.

Hjaltlandseyjar
Hvalsey (Hjaltlandseyjum)

Hvalsey (Whalsay) er sjötta stærsta eyja Hjaltlandseyja og heyrir undir Skotland. Hún er frjósöm, frekar þéttbyggð og eru aðalatvinnuvegirnir útgerð og smábúskapur. Árið 1991 voru íbúarnir 797 talsins.

Stærsta þorpið á Hvalsey heitir Symbister. Þar er höfn fyrir trillur og togara, og safn um sögu skreiðar- og saltfiskútflutnings frá dögum Hansasambandsins. Frá Symbister sigla tvær áætlunarferjur til Mainland, stærstu eyjar Hjaltlandseyja. Meðal annarra þorpa eru Clate, Isbister, Sandwick, Saltness, Challister, Marrister, North Park og Skaw, þar sem eru flugbraut og nyrsti 18 holu golfvöllur Bretlands.

Skotland
Hjaltlandseyjar
Bretlandseyjar
Eyjar
Gjall (Hjaltlandseyjum)

Yell eða Jell er ein Norðureyja, og er næststærst Hjaltlandseyja, 212 ferkílómetrar, og þar búa 957 manns.

Ekki er vitað hvað nafn eyjarinnar þýðir, en talið er að það gæti verið komið úr tungumáli Pikta. Til forna kölluðu norrænir menn hana Gjall, þar sem hún þykir berangursleg, en þar áður Jala eða Jela sem gæti hafa þýtt „hvíta eyja“, en strendur hennar eru áberandi hvítar af skeljasandi. Á eyjunni lifa sæotrar og fjöldi sjófugla.

Ferjusamgöngur eru frá þorpinu Ulsta til Tófta á Mainland, og frá þorpinu Gutcher til Belmont á Únst og Oddsstaðar á Fetlar. Fleiri þorp eru á Yell: Búravogur, Mið-Yell, Cullivogur og Glúp.

Hjaltlandseyjar
Húðfletting

Húðfletting er oftast haft um þann verknað að fletta húð af manni til pyntingar eða refsingar. Þegar átt er við „húðflettingu“ dýra er talað um að flá eða hamfletta dýrið. 

Sögnin að húðfletta er ekki mikið notuð í eiginlegri merkingu, enda sjaldgæft að fólk sé húðflett, nema hér áður fyrr til refsingar, eins og t.d. segir í Nýja testamentinu: Þeir munu hann húðfletta og lífláta. Og svo þetta dæmi úr sagnfræðiriti: Landnemarnir pynduðu fanga sína og húðflettu þá.  Aðallega er hún þó notuð í óeiginlegri merkingu. Hann húðfletti borgarastéttina fyrir spillingu, valdagræðgi og nautnasýki.

Aðrar pyntingaraðfarir og refsingar 
 bakstroka
 brennimerking
 fótstokkun
 handhögg
 handstrýking
 hjólbrot
 hjóldráttur
 húðlát
 Húðstrýking 
 iljastroka
 járnburður
 kjöldráttur
 limalát
 líflátsrefsing
 pálmastikun
 reyrprikshýðing
 stegla
 stjaksetning
 svarðfletting
	

Refsingar