alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Pálmi Haraldsson (athafnamaður)

Pálmi Haraldsson (22. janúar 1960), oft kallaður Pálmi í Fons, er íslenskur athafnamaður, sem komst til efna á veltiárum Íslands eftir aldamótin 2000 - 2001, en hefur verið mjög umdeildur eftir bankahrunið þegar viðskiptafléttur hans komust í fréttirnar. Hann er helst þekktur fyrir að vera eigandi lágflugfargjaldafélagsins Iceland Express og hafa átt í viðskiptum með Sterling-flugfélagið. Pálmi hefur verið náinn viðskiptasamherji Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og hafa fjárfestingar þeirra skarast víða.

Ævi 
Pálmi er sonur Haraldar Guðmundssonar rafvirkja og Auðar Stefánsdóttur starfsmanns á gæsluvöllum Reykjavíkur. Pálmi nam rekstrarhagfræði við Háskólann í Gautaborg og lauk meistaranámi við Verslunarháskólann í Gautaborg 1991. Hann hvarf frá fyrirætlunum um doktorsnám til þess að geta tekið við starfi framkvæmdastjóra Sölufélags garðyrkjumanna. Pálmi á barn úr fyrri sambúð og tvo syni og stjúpson með fyrrverandi eiginkonu, auk einnar dóttur með núverandi konu sinni.

Viðskipti 
Pálmi starfaði upphaflega hjá Sölufélagi garðyrkjumanna þar sem hann gætti hagsmuna þeirra bænda og framleiðenda sem lögðu inn í Sölufélagið. Árið 2001 komst Samkeppniseftirlitið (þá Samkeppnisstofnun) að þeirri niðurstöðu að „á árinu 1995 hafi Sölufélag garðyrkjumanna (og tengd fyrirtæki), ásamt Ágæti og Mata tekið upp víðtækt ólögmætt verðsamráð og markaðsskiptingu varðandi viðskipti með grænmeti.” Hann rak seinna einkahlutafélagið Fons sem á m.a. fjórðungshlut í 365 miðlum, stærsta fjölmiðlafyrirtækinu á Íslandi en Pálmi á sjálfur rúmlega 40% hlut. Pálmi hefur einnig komið að rekstri lágflugfargjaldafélaginu Sterling. Pálmi á einnig eignarhaldsfélögin Feng og Nupur Holding S.A.

Málsókn Glitnis banka 
Þann 11. maí 2010 var málsókn Glitnis banka á hendur Jóni Ásgeiri Jóhannessyni, Þorsteini Jónssyni, Jóni Sigurðssyni, Lárusi Welding, Pálma Haraldssyni, Hannesi Smárasyni og Ingibjörgu Stefaníu Pálmadóttur þingfest fyrir rétti í New York-fylki, þar sem þau eru ákærð fyrir það að „...hafa með sviksamlegum og ólöglegum hætti haft fé af bankanum sem nemur meira en tveimur milljörðum dala...“. Endurskoðendafyrirtækið PricewaterhouseCoopers er einnig ákært fyrir að „...greiða fyrir og taka þátt í að dylja þau sviksamlegu viðskipti sem Jón Ásgeir og félagar komu í kring og sem að endingu leiddu til falls bankans í október 2008.“

Neðanmálsgreinar

Tenglar 
 Vefsíða Fons ehf. 
 Rannsaka hvað varð um 3 milljarða, RÚV 24. maí 2010
 Fjárfestirinn með járnkarlinn, viðtal í Fréttablaðinu 26. október 2005
 Ólögmætt samráð og samkeppnishömlur Sölufélags garðyrkjumanna, Ágætis og Mata á grænmetis–, kartöflu– og ávaxtamarkaði.
 „Óttast einokunarstimpilinn”, viðtal við Pálma í Alþýðublaðinu 22. maí 1992
 Pálmi Haralds: Markmið Svavars virðist að sverta æru mína, 26. október 2010

Íslenskir auðmenn
Íslenskir viðskiptamenn
Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009
Formleg veldaröð

Formleg veldaröð er algebrísk lýsing eða almenn útfærsla á margliðum, þar sem litið er á þær sem formlegt stærðtákn, það er breytistærðir hennar eru almenn tákn en ekki takmarkaðar við ákveðið svið og liðir hennar geta verið óendanlega margir.  Formleg veldaröð er þannig ólík hefðbundnum veldaröðum sem geta skilgreint ákveðið fall eða tölu ef veldaröðin er samleitin.  Formlegar veldaraðir hafa mikið notagildi í algebrískri fléttufræði, þær eru notaðar til þess að finna lokaða yrðingu útfrá gefnum rakningarvenslum eða runum (svo sem fyrir Fibonacci tölurnar) eða sambönd milli rakningarvensla eða runa, þetta kallast að finna framleiðandi fall útfrá runu eða rakningarvenslum.

Formleg lýsing
Formleg veldaröð S af almennri breytistærð X er formlega stærðtáknið:

Mengi allra formlegra veldraraða af breytistærð X með stuðlum úr víxlbaugnum R er táknað R[[X]].  Við getum litið á formlegu veldaröðina sem runu af stuðlum í R og getum þannig skilgreint summu sem: , margfeldi með staki c úr R með:  og margfeldi sem:

Stig formlegrar veldaraðar er skilgreint líkt og stig margliðu:  og stærðin  nefnist raðstig S.
Algebra
Stærðfræðigreining
Fléttufræði
Radíanar

Radíanar eru hornmælieining skilgreint sem það hlutfall sem geisli hrings þekur af ummáli hans. Þ.e. einn hringur er 2π sem svarar til 360° í hefðbundnum gráðum. Í stærðfræði eru radíanar meira notaðir en gráður. Notkun radíana hefur ýmsa kosti í för með sér í stærðfræði sökum tengsla hrings við töluna π.

Umreikningur 
2π = 360°
π = 180° 
π/2 = 90°
π/4 = 45°
π/256 = .703°

Dæmi:  í gráðum: 65 + n * 360°

í radíönum: 65 + n * 2π

Rúmfræði
Vikan mín með Marilyn

Vikan mín með Marilyn (enska: My Week with Marilyn) er bresk kvikmynd sem leikstýrð er af Simon Curtis og skrifuð af Adrian Hodges. Michelle Williams, Kenneth Branagh, Eddie Redmayne, Dougray Scott, Emma Watson og Judi Dench fara með aðalhlutverkin í myndinni sem er byggð á tveimur bókum eftir Colin Clark. Myndin fjallar um gerð kvikmyndarinnar The Prince and the Showgirl þar sem Marilyn Monroe og Laurence Olivier fóru með aðalhlutverkin og vikuna sem hún eyddi með Colin Clark í Bretlandi eftir að eiginmaður hennar Arthur Miller fór úr landi. Forsýning myndarinnar átti sér stað á kvikmyndahátíðinni í New York þann 9. október 2011 og var frumsýnd í Bandaríkjunum þann 4. nóvember 2011 og 30. desember á Íslandi.

Söguþráður 
Sumarið 1953 fylgist hinn 23. ára gamli Colin Clark með og skrásetur spennuna sem ríkir á milli Laurence Olivier og Marilyn Monroe á meðan að framleiðslu myndarinnar The Prince and the Showgirl stendur á. Sagan er byggð á tveimur dagbókum Colin Clarks sem þá var nýskriðinn úr Oxfordháskólanum og hafði tekist að fá vinnu sem aðstoðarmaður við gerð myndarinnar eftir mikla þrautsegju. Það upphófst mikið fjölmiðlafár í Bretlandi þegar Marilyn kom til London til að leika í myndinni í leikstjórn sjálfs Sir Laurence Olivier, konungs enskra leikara á þeim tíma. Með í för var eiginmaður Marilyn, rithöfundurinn frægi Arthur Miller, en þau voru þá nýgift og í raun var ferðin til Englands hluti af brúðkaupsferð þeirra.

Þegar Arthur ákveður að fara heim til Bandaríkjanna til að hitta börnin sín á undan Marilyn varð hún bæði óörugg og einmana og leitaði til Colins sem var að sjálfsögðu meira en fús til að gera hvað sem er fyrir þessa fegurstu og frægustu kvikmyndastjörnu heims. Á meðan varð Sir Laurence Olivier sífellt stirðari í skapi yfir óstundvísi og sérlundi Marilyn sem tafði tökur og ljóst að eitthvað varð að láta undan.

Leikendur 
 Michelle Williams sem Marilyn Monroe
 Kenneth Branagh sem Sir Laurence Olivier
 Eddie Redmayne sem Colin Clark
 Judi Dench sem Dame Sybil Thorndike
 Emma Watson sem Lucy
 Dougray Scott sem Arthur Miller
 Dominic Cooper sem Milton H. Greene
 Julia Ormond sem Vivien Leigh
 Derek Jacobi sem Sir Owen Morshead
 Zoë Wanamaker sem Paula Strasberg
 Richard Clifford sem Richard Wattis

Breskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2011
Borgakeppni Evrópu (handknattleikur)

Borgakeppni Evrópu (EHF City Cup) var Evrópukeppni fyrir félagslið karla og kvenna sem haldin var um nokkurra ára skeið á tíunda áratug tuttugustu aldar. áskorendakeppni Evrópu var stofnuð á grunni hennar árið 2000.

Borgakeppnin var fjórða Evrópukeppnin fyrir félagslið ásamt Evrópukeppni meistaraliða, Evrópukeppni bikarhafa og Evrópukeppni félagsliða og jafnframt sú sem lægst var skrifuð. Mótið var fyrst haldið veturinn 1993-94 og síðast veturinn 1999-2000. Eftir að öflugri handknattleiksþjóðir álfunnar fengu að senda fleiri en eitt lið í Evrópukeppni meistaraliða (Meistaradeildina) var Borgakeppnin lögð niður. Áskorendakeppni Evrópu tók við hlutverki hennar, en stekari lönd á borð við Þýskaland og Spán taka ekki þátt í henni.

Þjóðverjar áttu lið í úrslitum Borgakeppninnar í karlaflokki öll sjö skiptin sem hún var haldin og sigurðu sex sinnum. Norska liðið Drammen sigraði veturinn 1995-96.Í kvennaflokki var dreifingin jafnari, þar sem lið frá fimm þjóðum skiptu með sér titlunum sjö.

Íslensk lið í borgakeppni Evrópu

Karlar 
 1993-94, FH, 16-liða úrslit
 1994-95, Haukar, 8-liða úrslit
 1995-96, Afturelding, 8-liða úrslit
 1996-97, Haukar, 16-liða úrslit
 1997-98, Afturelding, 8-liða úrslit
 1998-99, ekkert þátttökulið
 1999-00, ekkert þátttökulið

Konur 
 1993-94, Stjarnan, 1. umferð
 1994-95, Stjarnan, 1. umferð
 1995-96, ekkert þátttökulið
 1996-97, ekkert þátttökulið
 1997-98, ekkert þátttökulið
 1998-99, ekkert þátttökulið
 1999-00, ekkert þátttökulið

Handknattleiksmót og -keppnir
Erlendur Sveinsson

Erlendur Sveinsson er aðalpersónan í flestum (14 af 21) bóka Arnaldar Indriðasonar. Í sumum bóka Arnaldar, þá einkum þeim nýrri er aðalsögupersónan Konráð og í bókunum sem gerast lengra til baka um stríðsárin er aðalsögupersónan Flóvent.

Erlendur er fæddur 1948 og er að austan, nánar tiltekið Eskifirði en flutti tíl Reykjavíkur um 10 ára aldurinn.

Arnaldur Indriðason
Hafstraumurinn við norðurhluta Íslands

Hafstraumurinn við norðurhluta Íslands er djúpur hafstraumur sem flæðir um Grænlandssund, milli Íslands og Grænlands. Straumurinn er á um 600 metra dýpi og er kaldur. 

Hafstraumurinn fannst árið 2004.
Drenthe

Drenthe er fylki í Hollandi. Þar er mikill landbúnaður stundaður og er fylkið mjög fámennt.

Lega og lýsing 
Drenthe er nær austast í Hollandi og liggur að þýsku landamærunum. Fyrir norðan er Groningen, fyrir vestan er Frísland og fyrir sunnan er Overijssel. Í Drenthe búa aðeins 491 þús manns og er fylkið því það þriðja fámennasta í Hollandi á eftir Sjálandi og Flevoland. Það er hins vegar strjálbýlast allra fylkja. Höfuðborgin er Assen en stærsta borgin er Emmen.

Fáni og skjaldarmerki 
Skjaldarmerki Drenthe sýnir Maríu mey með Jesúbarnið sitjandi vinstra megin á kjöltunni. Bakgrunnurinn er gullin. Merkið er upprunnið úr klaustrinu í Assen, en var fyrst notað 1830, áður en Drenthe var formlega gert að fylki. Þó var merkið ekki formlega tekið upp fyrr en 19. ágúst 1972.
Fáninn er með fimm láréttar rendur, hvítar og rauðar. Litirnir eru teknir úr merkjum biskupsins í Utrecht. Í miðröndinni eru sex rauðar stjörnur en þær merkja hreppana sex sem fylkið er samsett úr. Svarta virkið fyrir miðju er Coevorden-virkið, en þar bjó fulltrúi biskupanna í Utrecht. Fáninn var opinberlega tekinn í notkun 19. febrúar 1947 og er þar með elsti fylkisfáni Hollands.

Orðsifjar 
Á 9. öld hét fylkið Pago Treanth, sem merkir land hinna þriggja svæða. Hér er átt við landsvæðin Noordenveld, Westenveld og Zuidenveld (Norður-, Vestur- og Suðurmörk). Treanth umbreyttist með tímanum í Drenthe.

Söguágrip 
820 kemur nafnið Drenthe fyrst við skjöl og kallast þá Pago Treanth. Fylkið var greifadæmi í þýska ríkinu, en 1046 gaf Hinrik III keisari biskupunum í Utrecht yfirráð yfir svæðinu. Þegar Hollendingar hófu uppreisn og sjálfstæðisstríð gegn Spáni var Drenthe og Overijssel eitt svæði. Það var ekki fyrr en 1839 sem fylkin voru splittuð og Drenthe myndaðist sem eigið fylki.

Borgir 

Í Drenthe eru aðeins tvær teljandi borgir.

Heimildir 
 

Fylki í Hollandi
Illumina-raðgreining

Illumina-raðgreining var upphaflega nefnt Solexa-raðgreining eftir fyrirtækinu Solexa sem fann aðferðina upp. Um er að ræða DNA-raðgreiningaraðferð sem tilheyrir þriðju kynslóð (next generation) raðgreiningaraðferða. Fyrst eru stuttar raðir, viðhengi, (adaptors) festar við DNA-bútanna sem skal raðgreina. Þeim er síðan komið fyrir á flögu sem hefur raðir sem geta basaparast við viðhengin, bútarnir festast því á báðum endum og mynda einskonar brú. PCR-hvarf er sett af stað og þar sem DNA-bútarnir komast ekki langt án þess að festast aftur við flöguna myndar hver bútur einskonar kóloníu af samsvarandi bútum (polonies). Raðgreiningin sjálf hefst með því að dNTP með flúrmerki og verndarhóp skellt á flöguna. Siðan er flúrmerkið mælt áður en verndarhópurinn er tekinn af og næsta basi getur bundist. Fyrir hverja poloníu er raðgreint frá báðum endum þar sem búturinn er til staðar í báðum stefnum eftir PCR-hvarfið. Samkvæmt heimasíðu Illumina er þannig hægt að raðgreina allt að 150 bp frá hvorum enda á hverjum DNA bút og fá allt að 640 milljón raðir í einni keyrslu. Hámarkslengd raða og fjöldi í hverri keyrslu er eykst samt stöðugt með framförum í tækni.

DNA-raðgreining
454 raðgreining

454 raðgreining er aðferð sem tilheyrir háafkasta DNA-raðgreiningar aðferðum. Með þessari aðferð eru límdar stuttar raðir, viðhengi, (e. adaptors) á DNA-búta svo þeir bindist með basapörun við örsmáar kúlur. Styrkur kúlanna og DNAsins er hafður þannig að sirka ein DNA-sameind bindist á hverja kúlu. Kúlurnar eru síðan settar í olíudropa og PCR-hvarf sett af stað til að auka magn einstakra DNA-búta.

Kúlunum er síðan komið fyrir á plötu með örsmáum holum sem taka einungis eina kúlu stærðar sinnar vegna. Síðan er notast við pyroraðgreiningu (pyro sequencing) til að raðgreina samtímist allar DNA-sameindirnar á plötunni, sem eru fjöldamargar. Pyro-raðgreining byggir á því að við DNA-fjölliðun losnar pyrofosfat (PPi), sulfurylasi umbreytir því svo í ATP sem lúsíferasi notar svo til að framleiða ljós. Aðeins einni gerð af dNTP er hleypt á plötuna í einu og því berst einungis ljós frá þeim holum þar sem tilsvarandi dNTP er bætt við röðina. Styrkur ljósins ræðst svo af fjölda eins núkleotíða í röð. Meðallengd reada er um 400 bp með þessari aðferð en hægt er að raðgreina tæpa milljón reada samtímis samkvæmt heimasíðu framleiðands.

DNA-raðgreining
Þeyr (hljómsveit)

Þeyr (oft nefndir Þeysarar) var íslensk hljómsveit sem kom fyrst saman árið 1980. Sveitin spilaði framsækið rokk og pönk og er talin hafa sett strik í íslenska tónlistarsögu. Þeyr gaf út fjórar breiðskífur og fjórar smáskífur en mestann ferilinn samanstóð hún af Magnúsi Guðmundssyni (söngur), Guðlaugi Kristni Óttarssyni (gítar), Þorsteini Magnússyni, Hilmari Erni Agnarssyni (bassi) og Sigtryggi Baldurssyni (trommur), þó fleiri hafi komið fram með sveitinni. Eftir að platan The Fourth Reich kom út dvínuðu vinsældir sveitarinnar sem lagði í kjölfarið upp laupanna vorið 1983.

Sveitin virtist hafða mikinn áhuga á fornspeki, norrænni goðafræði, dulspeki og öðru því tengdu. Vakti hún oft á tíðum mikið umtal og jafnvel deilur fyrir verk sín og framsetningu, þá sérstaklega fyrir notkun þeirra á hakakrossum, tengsl við nasisma og fasisma. Sjálf hélt sveitin því fram að notkun þeirra á hinum ýmsu merkjum og táknum væri túlkun þeirra á and-fasisma.

Tenglar 

 Glatkistan

Íslenskar hljómsveitir
Lagt niður 1983
Tölvuskrá

Tölvuskrá eða einfaldlega skrá (sjaldnar tökuorðið fæll frá enska orðinu file) er gagnaeining í tölvu sem ber ákveðið heiti (skráarheiti) sem tölvuforrit geta notað til að nálgast og vinna með skránna. Skrár geta verið staðsettar í möppum sem geta innihaldið margar skrár eða skráartengi sem vísa á skrár.

 
Skrá
Skrá

Skrá getur átt við:

 Tölvuskrá, gagnaeining í tölvu
 Upptalning eða listi, formlegt samansafn upplýsinga
 Lás, læsing á hurð
 Skinnbók, bókfell sem ritað hefur verið á
 Skorpið skinn, gömul merking

Tengt efni 
 Nafnaskrá
 Kjörskrá
 Símaskrá, skrá yfir símanúmer
 Skráargat, gat á skrá
 Skráarfjöður
Assen

Assen er höfuðborgin í hollenska héraðinu Drenthe. Þar búa 67 þúsund manns og er hún þó ekki nema næststærsta borgin í héraðinu (á eftir Emmen).

Lega og lýsing 
Assen liggur norðaustarlega í Hollandi. Næstu borgir eru Groningen til norðurs (25 km), Emmen til suðausturs (35 km), Leeuwarden til norðvesturs (65 km) og Zwolle til suðvesturs (75 km). Assen liggur á sandhrygg og því er lítið um vatn þar. Aðeins nokkur síki eru í borginni. Skipaskurður tengir Assen við aðalskipaleiðir í Hollandi.

Fáni og skjaldarmerki 
Skjaldarmerki borgarinnar sýnir mynd af Maríu mey með Jesúbarnið á bláum grunni. Það er fengið að láni úr merki klaustursins Maria de Campe, nema hvað Jesús situr á hægra hné Maríu (öfugt í klaustrinu). Merkið var formlega tekið upp 19. september 1821. Fáninn var tekinn upp 1959 og myndar bláa og hvíta láréttar rendur. Litirnir voru teknir úr skjaldarmerkinu.

Söguágrip 

1285 var klaustrið Sancta Maria de Campe reist á staðnum þar sem í dag er Assen. Klaustrið var varið með síkjum og múrum, en umhverfis það myndaðist byggð. 1602 hurfu Spánverjar úr héraðinu og var klaustrinu þá lokað og breytt í skóla. Bærinn Assen myndaðist þó ekki fyrr en seinna á 17. öld. Bærinn var lítill í fyrstu og náði ekki að vaxa utan klausturmúrana fyrr en á 18. öld. Árið 1807 ákvað konungurinn Loðvík Bonaparte að sameina Assen og nokkra bæi í nærsveitum. Sameiningin tókst svo vel og varð svæðinu svo mikil lyftistöng, að hann veitti Assen borgarréttindi tveimur árum síðar. 1814 hurfu Frakkar úr héraðinu og varð Assen þá að höfuðstað svæðisins Drenthe. Assen varð síðan að höfuðborg héraðsins þegar það var splittað frá Overjissel 1839. Þann 13. mars 1978 ruddist flokkur manna frá Molúkkaeyjum (Indónesíu) inn í stjórnarbyggingu í Assen og tóku 70 manns í gíslingu. Sérsveit lögreglunnar ruddist inn í bygginguna daginn eftir og náði að frelsa gíslana. Aðeins einn þeirra lét lífið.

Íþróttir 
Við Assen er hin kunna mótórhjólabraut TT Circuit Assen, en þar er keppt í Grand Prix Nederlande. 2009 var stærsta hjólreiðakeppni Spánar með rásmark í Assen. Hjólaður var einn hringur á kappakstursbrautinni áður en öll hersingin hjólaði í suðurátt.

Frægustu börn borgarinnar 
 (1904) Anne de Vries rithöfundur (hann er karlmaður þrátt fyrir nafnið)  
 (1973) Peter Hoekstra knattspyrnumaður

Gallerí

Heimildir 

Borgir í Hollandi
Groningen (fylki)

Groningen er nyrsta fylki Hollands.

Lega og lýsing 
Groningen nær yfir norðvestasta svæði meginlands Hollands. Nokkrar af austustu eyjum Vesturfrísnesku eyjanna tilheyra fylkinu. Ein þeirra, Rottumerplaat, er nyrsti oddi Hollands. Önnur fylki sem að Groningen liggja eru Drenthe fyrir sunnan og Frísland fyrir vestan. Auk þess liggur Groningen að Þýskalandi fyrir austan. Fyrir norðan er Vaðhafið, sem er hluti Norðursjávar. Fylkið er mjög láglent og eru sum svæðin fyrir neðan sjávarmál. Hæsta hæðin nær aðeins 30 metra hæð. Íbúarnir eru 583 þúsund talsins. Höfuðborgin heitir sömuleiðis Groningen.

Fáni og skjaldarmerki 
Skjaldarmerki Groningen er fjórskipt. Uppi til vinstri og niðri til hægri er svartur tvíhöfða örn. Örninn er bæði tákn þýska ríkisins, sem og borgarinnar Groningen. Innan í örnunum er hvít/grænt merki en það er borgarmerki Groningen. Uppi til hægri og niðri til vinstri er gamalt merki Ommelanden en þannig hét áður fyrr meginsvæði þess sem Groningen er í dag. Þetta er enn í dag fáni Fríslands. Ljónin sem skjaldberar og kórónan efst eru síðari tíma viðbætur. Skjaldarmerkið í núverandi mynd var tekið upp 1947.

Fáninn er líkur að formi og íslenski fáninn. Grænn kross innan um hvítan kross. Hornin eru ýmist blá eða rauð. Litirnir voru teknir úr fána borgarinnar Groningen og Ommelanden. Fáni þessi var opinberlega tekinn upp 1913.

Orðsifjar 
Fylkið heitir eftir borginni Groningen. Gamli rithátturinn er Groeningen. Merkingin er óljós, en talið er að liturinn grænn sé stofn heitisins (groen eða gruen = grænn). Á mállýsku innfæddra er heitið Grunn, sem einnig merkir grænn. Nokkrar þjóðsögur eru til um heitið borgarinnar og eru þær allar í þá áttina að persóna að nafni Gruno hafi stofnað hana.

Söguágrip 
Groningen var í margar aldir hluti af þýska ríkinu. Þegar Niðurlönd hófu uppreisn gegn Spáni, stóð Groningen í fyrstu utan við. Árið 1594 gengu íbúar þó til liðs við Vilhjálm af Óraníu og börðust með honum gegn Spánverjum. Þegar Frakkar yfirgáfu Niðurlönd 1814 kom til tals að sameina Groningen Þýskalandi á ný. En íbúar vildu halda tengsl við Holland. Vínarfundurinn úrskurðaði því 1815 að Groningen skyldi tilheyra sameinuðum Niðurlöndum og varð það því að fullgildu fylki.

Borgir 
Groningen er eina teljandi borgin í fylkinu.

Heimildir 
 

Fylki í Hollandi
Eric Christian Olsen

Eric Christian Olsen (fæddur 31. maí 1977) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í NCIS: Los Angeles, Not Another Teen Movie og Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd .

Einkalíf 
Olsen fæddist í Eugene í Oregon en ólst upp í Bettendorf í Iowa. Olsen fékk áhuga á leiklist í grunnskóla og kom fram í leikritum og söngleikjum í menntaskóla. Olsen lærði hjá ComedySportz Quad Cities og varð síðan meir einn af meðlimum hópsins.

Ferill

Sjónvarp 
Fyrsta hlutverk Olsen var í sjónvarpsauglýsingu fyrir Whitey ísfyrirtækið. Árið 1997 þá kom Olsen fram í sjónvarpsþættinum Beyond Belief: Fact or Fiction sem var fyrsta hlutverk hans í sjónvarpi. Síðan þá hefur hann komið fram í þáttum á borð við: ER, Smallville, 24, Tru Calling og Brothers & Sisters. Árið 1999 þá var honum boðið hlutverk í Get Real sem Cameron Green sem hann lék til ársins 2002. Lék hann síðan gestahlutverk í Community og Hero Factory. Hefur hann síðan 2010 leikið eitt af aðalhlutverkunum í NCIS: Los Angels sem LAPD lögreglumaðurinn Marty Deeks.

Kvikmyndir 
Fyrsta kvikmyndahlutverk Olsen var árið 2001 í Mean People Suck. Kom hann síðan fram í kvikmyndum á borð við Pearl Harbor, Not Another Teen Movie og Local Boys. Árið 2003 þá var honum boðið eitt af aðalhlutverkunum í Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd sem Lloyd Christmas. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við: Beerfest, License to Wed, Eagle Eye, The Back-up Plan og The Thing.

Kvikmyndir og sjónvarp

Verðlaun og tilnefningar 
Razzie-verðlaunin
 2004: Tilnefndur sem versta parið fyrir Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd með Derek Richardson.

Teen Choice-verðlaunin
 2003: Tilnefndur fyrir kvikmyndaneista fyrir Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd með Derek Richardson.

Young Artist-verðlaunin
 2000: Tilnefndur fyrir besta unga leikaraliðið fyrir Get Real.

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 http://ericchristianolsen.net/eric.php  Eric Christian Olsen aðdáendasíða

Tenglar 
 
 http://www.cbs.com/shows/ncis_los_angeles/cast/48794/?pg=1 Eric Christan Olsen á NCIS: Los Angeles heimasíðunni á CBS sjónvarpsstöðinni
 http://ericchristianolsen.net/eric.php  Eric Christian Olsen aðdáendasíða

Olsen, Eric Christian
DNA samfella

DNA samfella (eða samfella) er basaröð litingabúts og röðin fæst þegar stökum DNAröðum, til dæmis úr bútaraðgreiningu á erfðamengi er raðað saman í lengri raðir. Þessar raðir brúa til dæmis heilt gen eða genasvæði. Í sýninu er fjöldi eintaka er af hverjum litning eða litningahluta þannig að einstakir bútar eru raðgreindir oftar en einu sinni. DNA-ið er einnig brotið niður handahófskennt. Þetta tvennt veldur því að einstakar DNA raðir hafa samsvörun sín á milli, og saman þekja þær erfðamengið (eða svæðið sem verið er að raðgreina).

DNA grind (scaffold) 
Þegar samfellum úr bútaraðgreiningu er raðað saman út frá öðrum upplýsingum en basaröð myndast grind (e. scaffold eða supercontig). Notast er við genakort, raðgreind mRNA og aðrar tiltækar upplýsingar til að raða samfellum í rétta röð og í réttri stefnu í stærri grind sem samsvarar oft heilum litningum eða litningsörmum. Í grindinni eru göt milli samfella sem hægt er að reyna að fylla upp í ef vilji og fjármagn er fyrir hendi. Hægt að staðsetja grindur á litninga til dæmis með litningalitun. Þegar erfðamengi telst raðgreint að fullu á ein genagrind að mynda einn litning eða litningsarm. Slíkt er sjaldgæft.

Erfðafræði

DNA-raðgreining
Inngangur að skammtafræði

Þessi grein er aðgengilegur inngangur að skammtafræði, greinin Skammtafræði býður upp á fræðilegri umfjöllun.

Skammtafræði er lýsing á hegðun smæstu hluta sem þekkjast: frum- og öreinda. Fyrir aldamótin 1900 var ljóst að hin sígilda eðlisfræði var ófær um að útskýra ákveðna hluti sem varð til þróunar skammtafræði.

Tilvísanir

Tenglar 
 
 
 
 Inngangur að skammtafræði

 
Inngangur að eðlisfræði
Ljósbrot

Ljósbrot er hugtak í eðlisfræði sem er haft um það þegar hvítt ljós fer í gegnum vatn eða gler og brotnar.

Hvítt sólarljós sem fer í gegnum glæran þrístrending eða prisma brotnar niður í litróf ljóssins sem er rauður, gulur og blár, eftir réttri röð. Aðrir litir eru bara samsetning eða blanda af grunnlitunum, svo sem grænn, fjólublár, appelsínugulur og fleiri sérstæðari litir.

Regnbogi sem dæmi myndast við ljósbrot. Regnbogi myndast þegar staðbundið skúraveður og sólskin fara saman. Ljósgeislarnir frá sólinni fara í regndropana sem endurkastar eða speglar þeim síðan aftur úr dropunum. Rautt og blátt ljós endurkastast, rautt 42° en blátt 40°, og mynda boga. Regnbogi sést ekki nema sólin sé í bakinu á okkur og stendur bara á meðan regnið er eða fossúðinn.

Ljósfræði