alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Gene Roddenberry

Eugene Wesley Roddenberry (19. ágúst 1921 - 24. október 1991) er best þekktur fyrir að hafa skapað Star Trek. Hann fæddist í borginni El Paso í Texas-fylki, Bandaríkjunum. Hann fór í flugherinn árið 1941 og varð flugmaður. Eftir að hann hætti herþjónustu vann hann áfram sem flugmaður hjá Pan Am flugfyrirtækinu en síðan vann hann hjá lögreglunni í Los Angeles frá 1949 til 1956. Ákvað hann síðan að gerast handritshöfundur og samdi handrit fyrir marga vinsæla þætti á 6. áratugnum og reyndi m.a. að koma af stað vísindaskáldsöguþáttum en flestir þeirra komust ekki langt. Hann gifti sig tvisvar yfir ævina og átti tvö börn með fyrri eiginkonu sinni, Eileen Rexroat, og eitt barn með þeirri seinni, Majel Barret, sem hefur mikið komið við sögu í Star Trek heiminum. Eftir lát hans, var hluti af brenndum líkamsleyfum hans sendur út í geiminn og var þar í 6 ár. Mörg fyrirbæri eru skýrð í höfuðið á honum og má m.a. nefna smástirnið 4659 Roddenberry, gígur á Mars, og hraðbraut í El Paso.

Star Trek
Ebichu

Oruchuban Ebichu (おるちゅばんエビちゅ) er anime sem er byggt á manga eftir Risa Ito(伊藤理佐) og fjallar um gæluhamsturinn Ebichu sem einbeitir sér að því í lífinu að hjálpa 25 ára kvenkyns eiganda sínum að giftast, þar sem hann heldur því fram að eftir 25 ára aldurinn sé fólk ekki lengur ungt.

Líkt og South Park í Bandaríkjunum, hefur þessi þáttaröð vakið athygli fyrir að sprengja ýmis siðferðisleg mörk en í þáttunum er mikið um ofbeldi, slæmt orðbragð og kynlíf, en þrátt fyrir það flokkast þeir ekki sem s.k. hentai, vegna þess að aðalundiröldur þáttanna eru kímni og kaldhæðni.

Persónur
 Ebichu — Aðalpersóna þáttanna. Ebichu er hamstur og hefur dálæti a camembertosti. Rödd: Kotono Mitsuishi.
 Eigandi — Eigandi Ebichu. Rödd: Michie Tomizawa.
 Kaishonachi — Kærasti eigandans. Nafn hans þýðir einfandlega ónytjungur og honum er lýst sem ómerkilegum framhjáhaldara með of þrönga forhúð. Rödd: Tomokazu Seki.
 Maa-kun
 Frú Watanabe

Ytri tengill
 Opinber heimasíða á ensku 

anime
Manga
Snorra-Edda

Snorra-Edda er bók í fjórum hlutum, sem eru Prologus, Gylfaginning, Skáldskaparmál og Háttatal. Edda var rituð af Snorra Sturlusyni á 13. öld. Prologus  fjallar um upphaf norrænnar trúar og er hann einungis stuttur formáli að bókinni. Á eftir honum kemur Gylfaginning en þar ræðir hinn fáfróði Gylfi konungur við Óðin um norræna trúarsiði og heimssýn fornnorrænna manna. Þessi kafli er á samtalsformi eins og oft tíðkaðist um kennslubækur að fornu. Því næst er komið að Skáldskaparmálum en þar spjallar Snorri um heiti í skáldskap. Síðasti kaflinn er Háttatal en það er 102 erinda kvæði til Skúla jarls og Hákonar konungs. Hver vísa er undir sínum hætti. 

Snorra-Edda er mikilvægasta heimild sem við höfum í dag um norræna goðafræði og fornan átrúnað. Hún var hins vegar upprunalega skrifuð sem kennslubók í skáldskap og þjónaði næstu aldirnar mikilvægu hlutverki á því sviði. 

Norræn goðafræði
Goðsögur
Nýja-Gínea

Nýja-Gínea eða Papúa er eyja fyrir norðan Ástralíu sem varð viðskila við meginland Ástralíu þegar sjávarstaða breyttist þannig að flæddi yfir svæðið sem nú heitir Torressund um 5000 f.Kr. Papúa er önnur stærsta eyja jarðar, aðeins Grænland er stærra. Eyjan er 786.000 km2
að flatarmáli. Nýja-Gínea er skipt eyja og deila má um hvort hún tilheyri Eyjaálfu eða Asíu. Hið sjálfstæða ríki Papúa-Nýja-Gínea er á austurhlutanum en á vesturhlutanum eru héruðin Papúa og Vestur-Irian Jaya sem tilheyra Indónesíu. Á Nýju-Gíneu er hæsta fjall Eyjaálfu (telji maður eyjuna til hennar), Carstenz-pýramídinn (eða Puncak Jaya). Nafngiftin er eignuð spænsk-baskneska landkönnuðinum Yñigo Ortiz de Retez. Orðið 'Gínea' er upprunið í portúgölsku þar sem það var haft yfir svæðin suður af berbalöndunum þar sem svertingjar sem ekki yrkjuðu landið eða stunduðu hirðingsskap bjuggu. Þegar þeir síðan hövðu siglt austur og fundu álíka fólk í álíka loftslagi nefndu þeir þetta svo.

Nýja-Gínea
Eyjar Indónesíu
Kristín Svíadrottning

Kristín Svíadrottning (8. desember 1626 – 19. apríl 1689) var drottning Svíþjóðar frá láti föður síns Gústafs 2. Adolfs sem féll í orrustu við Lützen, 16. nóvember 1632 þar til hún afsalaði sér embættinu til Karls 10., frænda síns, árið 1654. Hún giftist aldrei, aðhylltist í laumi kaþólska trú og fékk því framgengt að Karl, frændi hennar, var kjörinn eftirmaður hennar af sænska þinginu. Hún flutti til Rómar eftir afsögn sína og lést þar.

Æviágrip 
Eftir lát föður síns varð Kristín, þá ekki sex ára gömul, drottning undir forsjá móður sinnar Maríu Eleónóru af Brandenburg. Árið 1636 var hún þó tekin af móður sinni, meðal annars vegna deilna milli Maríu og ríkiskanslarans, Axels Oxenstierna sem þá sneri heim frá orrustuvöllunum í Þýskalandi. Oxenstierna tók þá að sér forsjá drottningar þar til hún tók sjálf við stjórnartaumunum við átján ára aldur 1644 og hann var áfram áberandi við völd þar til henni tókst að ýta honum til hliðar og skipa Johan Adler Salvius að ríkisráði árið 1648.

Hún stóð fast gegn tilraunum þingsins til að fá hana til að velja sér mannsefni og fékk því framgengt 1650 að þess í stað var frændi hennar, Karl Gústaf, systursonur Gústafs 2., kjörinn eftirmaður hennar á stéttaþinginu.

Árið 1654 tilkynnti hún þinginu fyrirætlan sína að afsala sér embætti til eftirmanns síns. Strax eftir konungsskiptin, 6. júní sama ár, hélt hún af stað til Þýskalands. Undir árslok 1655 var hún komin til Rómar, þar sem Alexander 7. var nýorðinn páfi. Henni var tekið með kostum og kynjum, og settist að í Villa Farnese, en hún var févana og þegar það varð opinbert, kólnuðu viðtökurnar. Næstu ár ferðaðist hún meðal annars til Frakklands og Þýskalands og einnig til Svíþjóðar, þar sem henni var markvisst gert erfitt fyrir. Árið 1668 flutti hún endanlega til Rómar og lést þar févana og áhrifalaus, en vinsæl meðal menntamanna og ferðamanna í borginni.

Svíakonungar
Vasaætt
Johan Tzerclaes Tilly

Johan Tzerclaes Tilly (febrúar, 1559 – 30. apríl 1632) var hershöfðingi í her furstans af Bæjaralandi og síðar yfir keisaraher hins Heilaga rómverska ríkis í Þrjátíu ára stríðinu. Hann þótti gætinn hershöfðingi, sérstaklega miðað við hinn unga undirmann sinn, Pappenheim, og hann náði ekki sama árgangri í herförum sínum og helsti keppinautur hans, Albrecht von Wallenstein, yfirhershöfðingi keisarahersins til 1634. Tilly féll í orrustu gegn Gustavi Adolf II þegar sá síðarnefndi fór með her sinn yfir ána Lech.

Herforingjar í þrjátíu ára stríðinu
Afleiðingarlögmálið

Afleiðingarlögmálið er lögmál um hvernig lífverur læra af afleiðingum hegðunar sinnar. Það var fyrst sett fram af dýrasálfræðingnum Edward Lee Thorndike árið 1911 í bókinni Animal Intelligence. Nokkuð einfaldað má setja afleiðingarlögmálið fram á þann hátt að líkur á hegðun sem veiti dýri ánægju aukist en að líkur á hegðun sem valdi dýri óþægindum minnki. Með ánægjulegum fyrirbærum á Thorndike við það sem dýr gerir ekkert til þess að forðast og reynir jafnvel að öðlast, en óþægileg fyrirbæri vísa til þess sem dýr reynir yfirleitt að forðast (Thorndike, 1911).

Heimildir
Thorndike, E. L. (1911). Animal Intelligence. Rafræn útgáfa.

Atferli
Sjálfvirka taugakerfið

Sjálfvirka taugakerfið er annar hluti úttaugakerfisins en hinn er viljastýrða kerfið. Í andstæðu við viljastýrða kerfið sem dýrið hefur meðvitaða stjórn yfir virkar sjálfvirka kerfið  sjálfkrafa. Það stýrir meltingu, líkamshita og svitamyndun, hjartsláttartíðni, blóðþrýstingi og öndun. Sjálfvirka kerfinu er síðan aftur skipt í driftaugakerfið (sympatíska taugakerfið) og seftaugakerfið (parasympatíska taugakerfið).

Taugungar sjálfvirka kerfisins 
Bæði sympatíska og parasympatíska taugakerfið hafa frálæga (e. efferent) taugunga sem ganga frá mænu að líffæri sem skal ítauga - marklíffæri. Í báðum kerfum koma tveir frálægir taugungar við sögu, fyrirtaugaþráður og eftirtaugaþráður. Þar á milli er frumuhnoð.

Driftaugakerfið (sympatíska taugakerfið)  
Fyrirtaugaþráðurinn finnst aðeins í brjóstholshlutum og efstu tveimur eða þremur lenda-hlutum mænu. Þá er að finna í hliðlæga horni mænugrána. Þeir ganga út úr mænu að framan og sameinast mænutaug. Fyrirtaugaþráðurinn losar acetýlkólín á eftirtaugaþráðinn sem hefur frumubol sinn annaðhvort í hnoðu sympatísku keðjunnar (e. sympathetic chain) sem liggur meðfram hryggsúlu eða í fléttum (e.(sing.) plexus) í kringum ósæðina. Eftirtaugaþráðurinn gengur að marklíffærinu sem skal ítauga og losar noradrenalín á það.

Seftaugakerfið (parasympatíska taugakerfið) 
Fyrirtaugaþræðir frá parasympatíska kerfinu liggja í heilastofni og neðsta hluta mænu og koma að ítaugun í smáþörmum og ristli. Þá liggur fyrirtaugaþráðurinn úr mænu í hæð við hryggjarliði S2, S3 og S4 að frumuhnoði sem er staðsett við líffærið. Þar á eftirtaugaþráðurinn upptök sín og liggur frá hnoðinu að líffærinu. Báðir taugungarnir losa acetýlkólín öfugt við sympatíska kerfið.

Tilvísanir 

Úttaugakerfið
Taugakerfið
Breiddargráða

Breiddargráða, sem gjarnan er táknuð með gríska stafnum φ (fí), gefur upp staðsetningu á jörðinni eða öðrum hnetti norðan eða sunnan miðbaugs.

Breiddargráða er hornrétt mæling á staðsetningu þannig að hornið er 0° við miðbaug, en 90° við heimskautin. Aðrar breiddargráður sem eru mikilvægar eru krabbabaugur (einnig kallaður hvarfbaugur nyrðri; breiddargráða 23°27′ norður) og steingeitarbaugur (einnig kallaður hvarfbaugur syðri; breiddargráða 23°27′ suður); norðurheimskautsbaugur (66°33′ norður), og suðurheimskautsbaugur (66°33′ suður). Eingöngu á breiddargráðum á milli hvarfbauganna getur sólin náð hæsta punkti á himni. Eingöngu innan heimskautsbauganna (breiddargráður stærri en 66°33′ til norðurs eða suðurs) er miðnætursól sjáanleg.

Allar staðsetningar á gefinni breiddargráðu eru sagðar samsíða, þar sem þær eru á samsíða fleti, og allir slíkir fletir eru samsíða miðbaug. Breiddargráðulínur aðrar en miðbaugur eru smærri hringir á yfirborði jarðar: Þeir eru ekki gagnvegir sökum þess að stysta lína milli tveggja punkta á sömu breiddargráðu krefst þess að fjarlægjast miðbaug.

Breiddargráða skilgreinir lauslega hita- og veðurfarstilhneigingar, heimskautaljós, ríkjandi vindátt og önnur eðlislegum einkenni landfræðilegra staðsetninga.

Hverri breiddargráðu er skipt upp í 60 mínútur, sem hverri um sig er skipt í 60 sekúndur. Breiddargráða er því rituð á forminu 64° 05′ 20" N (breiddargráða ráðhúsklukkuturnsins í Garðabæ). Annar ritháttur er að nota gráður, mínútur og brot úr mínútu, t.d. 64° 05,297′ N (sami punktur). Stundum er norður-/suður-viðskeytinu skipt út þannig að mínusmerki tákni suður.

Breiddarbaugar 
Hægt er að draga óteljandi marga hringi umhverfis jörðina með þeim hætti sem lýst er að ofan, á bilinu [-90°, 90°]. Þessir hringir eru kallaðir breiddarbaugar, og eru þeir misstórir - ummál þeirra er næstum núll við pólanna, en jöfn ummáli jarðar við miðbaug.

Tengt efni 

 Lengdargráða
 Miðbaugur
 Rakleiðakerfið
 Rötun

Landafræðihugtök
Lengdargráða

Lengdargráða (oft táknað með λ), lýsir staðsetningu á jörðinni austan eða vestan við núllbaug sem gengur í gegnum Royal Greenwich Observatory í Greenwich á Englandi. Daglínan liggur að hluta til eftir þeim lengdarbaug sem er gagnstæður núllbaugnum við 180°. Hún er þó ekki lengdarbaugur heldur pólitískt ákvörðuð lína milli tveggja tímabelta. Hádegisbaugur er stórbaugur sem tengir saman punkta með sömu lengdargráðu.

Lýsing
Hverri lengdargráðu er skipt upp í 60 mínútur sem hver um sig skiptist í 60 sekúndur. Lengdargráða er því rituð á forminu 18° 55′ 04" V (lengdargráða vegamóta Hafnargötu og Suðurgötu á Siglufirði). Annar ritháttur er að nota gráður og mínútur og brot úr mínútu, t.d. 18° 55,145′ V (sami lengdarbaugur). Stundum er austur-/vestur-viðskeytinu skipt út þannig að mínusmerki tákni vestur, en þó er ekki óþekkt að einhverjir noti mínus fyrir austur. Ástæðan fyrir því að nota frekar vestur fyrir mínus er að láta núllbaug tákna y-ás á kartísku hnitakerfi, þ.e. að allt austan við núllbaug sé í plús á x-ásnum.

Tiltekna lengdargráðu má sameina við tiltekna breiddargráðu til þess að gefa nákvæma staðsetningu á yfirborði jarðar.

Ólíkt breiddargráðu, sem er alltaf um það bil 111 km löng á yfirborði jarðar, þá er lengd lengdargráðunnar breytileg, allt frá 0 til 111 km, þ.e. km (111 km margfaldað með kósínus breiddargráðunnar). Á pólunum hefur lengdargráða enga lengd, en á miðbaug er hún jafnlöng breiddargráðunum.

Lengdargráðu í tilteknum punkti má finna með því að reikna tímamismuninn milli þess punkts og alheimstímans (UTC) í Greenwich. Þar sem 24 klukkustundir eru í einum degi, og 360 gráður í hring, þá er tilfærsla sólar á himni 15 gráður á klukkustund (360°/24 klst = 15°/klst). Þannig er ljóst að ef tímabelti þar sem einhver er staddur er þremur tímum á undan UTC, þá er viðkomandi nálægt 45° lengdargráðu (3 klst × 15°/klst = 45°). Það er „nálægt“ en ekki „á“ vegna þess að punkturinn getur verið hvar sem er í tímabeltinu, og þar að auki eru tímabelti ákveðin pólitískt, þannig að miðjur þeirra og jaðrar liggja oft ekki á lengdarbaugum með 15° mismun. Til þess að reikna þetta nákvæmlega á þennan hátt þarf því tímamælitæki (t.d. klukku) sem er stillt á UTC, og svo þarf að finna réttan staðartíma með því að athuga gang sólar eða með stjörnufræðilegri athugun.

Lengdarbaugar 
Lína allra punkta á sömu lengdargráðu er kölluð lengdarbaugur, og er hálfur hringur frá norðurpól til suðurpóls (180° af hring).

Hægt er að draga óteljandi marga hringi umhverfis jörðina með þeim hætti sem lýst er að ofan, á milli pólanna. Þessir hringir eru kallaðir lengdarbaugar, og eru þeir allir jafnir að stærð. Þeir koma allir saman á tveimur punktum, á norðurpólnum og suðurpólnum.

Tengt efni 

 Breiddargráða
 Miðbaugur
 Rakleiðakerfið
 Rötun

Landafræðihugtök
Yttrín

Yttrín (eftir sænska bænum Ytterby) er frumefni með efnatáknið Y og er númer 39 í lotukerfinu. Yttrín er silfraður, málmkenndur hliðarmálmur. Það er algengt í lantaníðagrýti en finnst aldrei í hreinu formi. Eina stöðuga samsæta yttríns, 89Y, er líka sú eina sem finnst í náttúrunni.

Tvö efnasambönd þess eru notuð í ljómefni til að gera rauða litinn í litasjónvörpum og ljóstvistum. Yttrín er líka notað í rafskaut, raflausnir, rafsíur, leysigeislatæki og ofurleiðara.

Einkenni 
Yttrín er gljáandi, silfurlitur, kristallskenndur málmur. Það er fyrsti málmurinnn í fjórðu lotu d-blokk lotukerfisins.

Hreinn yttrínmassi er tiltölulega stöðugur vegna oxíðfilmu (Y2O3) sem myndast utaná honum. Fínrifið yttrín er hins vegar mjög óstöðugt og hvarfast auðveldlega við loft. Yttrínsvarf getur brunnið fyrirvaralaust með snertingu við loft í yfir 400 °C hita.

Notkun 

Frumefni
Hliðarmálmar
Sirkon

Sirkon er frumefni með efnatáknið Zr og sætistöluna 40 í lotukerfinu. Það er gljáandi, hvítgrár, sterkur hliðarmálmur sem líkist títan. Sirkon er aðallega unnið úr steintegundinni zirkoni og hefur mikið tæringarþol. Sirkon er aðallega notað í kjarnorkuofna sem nifteindagleypir og í tæringarþolnar málmblöndur.

Frumefni
Hliðarmálmar
Mekka

Mekka er borg í Sádí-Arabíu. Múslimar telja hana heilaga og ætlast er til af þeim að þeir fari í pílagrímsför (hadsjí) í það minnsta einu sinni um ævina, hafi þeir möguleika á því. Á hverju ári koma rúmlega 3 miljónir pílagríma til Mekka og biðja í Masjid al-Haram eða stóru moskunni.

Landafræði
Mekka er í 277 metra hæð yfir sjó og  inn til lands. Er  norðuraf miðbaug og  frá norður pólnum.

Íslam
Borgir í Sádi-Arabíu
Týr

Týr getur einnig átt við karlmannsnafnið Tý

Týr er einhentur guð hernaðar í norrænni goðafræði, en einnig goð himins og þings. Hann missti höndina þegar æsir plötuðu Fenrisúlfinn til að láta binda sig með galdrakeðjunni Gleipni og gera þannig Miðgarð að öruggari stað fyrir mannkynið.
Týr er talinn vera sonur Óðins, en hann hefur einnig verið talinn sonur Hymis útfrá því sem sagt er í Hymiskviðu. Hann var hugprúðastur og djarfastur allra ása og eru af honum margar sagnir. Stríðsmenn ristu galdrastaf hans á skefti sverða sinna og ákölluðu hann áður en þeir lögðu til atlögu í bardaga.
Týsdagur var nefndur eftir ásnum.

Hvernig Týr missti höndina 
Fenrisúlfur var eitt af ógurlegum afkvæmum Loka. Meðan hann var lítill hvolpur höfðu Æsir bara gaman af honum, en hann stækkaði hratt og varð að risavöxnum úlfi sem ógnaði öllum sem komu nálægt honum og Týr, djarfastur Ása, var sá eini sem þorði að fóðra hann. Því hafði einnig verið spáð að Fenrir myndi vinna Ásum óbætanlegt tjón svo þeir urðu að finna leið til að halda honum í skefjum. Eftir tvo misheppnaða fjötra fengu þeir dverga úr Svartálfaheim til að smíða fjötur sem nefndist Gleipnir er gæti fjötrað úlfinn endanlega. Fjöturinn leit sakleysislega út, hann líktist þunnum spotta en var í raun búinn göldrum. En Úlfinn grunaði að þetta væri enginn venjulegur spotti og neitaði að láta binda sig nema einhver Ásanna myndi leggja hönd sína í kjaft hans. Týr var sá eini sem þorði að leggja hönd sína að veði og galt fyrir hugrekki sitt með henni, Fenrisúlfurinn beit af honum höndina og heitir þar úlfliður hvar höndin hrökk af. Fenrisúlfur stendur síðan bundinn í Jötunheimum til Ragnaraka staðráðinn að ná hefndum á Ásunum sem sviku hann.

Ragnarök 
Í Ragnarökum berst Týr við hundinn Garm sem var bundinn fyrir Gnipahelli í Hel. Týr er vanur að berjast við úlfkynjaða óvætti og berst hraustlega en Garmur er sterkari og gleypir Tý. Áður en Týr gefur upp öndina í kviði Garms stingur hann sverði sínu í hjarta hundsins innanfrá og verður þeim báðum að bana.

Æsir
Gleipnir

Gleipnir var galdrafjötur sem æsir notuðu til að binda Fenrisúlf.

Sagan af tilkomu Gleipnis 
Eftir að Fenrir hafði slitið tvo hlekki sem æsir komu á hann, ákváðu þeir að leita hjálpar hjá dvergi nokkrum sem var víðkunnur galdrameistari. Skírnir boðberi Freys var sendur til neðanjarðarsmiðju dvergsins til að fá hann til að smíða galdra fjötur fyrir æsi.

Dvergurinn féllst á að taka verkið að sér en bað Skírni um að koma aftur eftir mánuð, því að það tæki nokkuð langan tíma að afla efnispartanna sem þyrfti í fjötrana.

Skírnir kom aftur að mánuði liðnum og spurði dverginn um fjötrana. Dvergurinn sagði: „Fjöturinn er fullbúinn og ég skal segja þér úr hverju hann er gerður. Ég hef sett hann saman úr sex efnispörtum svo haglega tengdum, að hvergi hattar fyrir.“  

„Hverjir eru þessir frábæru efnispartar?“ spurði Skírnir.

Hann er gerður úr dyn kattarins, skeggi konunnar, rótum bjargsins, sinum bjarnarins, anda fisksins og af fugls hráka.
„Ekki fæ ég trúað þessu,“ mælti Skírnir. „Enginn hefur nokkurn tíma heyrt getið um dyn af hlaupi kattarins og ekki hafa konur skegg né fiskar andardrátt né björg rætur. Þessir hlutir eru einfaldlega ekki til.“  „Þess vegna tók mig mánuð að finna þá“ mælti dvergurinn.

Skírnir sneri aftur til Valhöll með örþunnann þráðinn fullur efasemda.

Æsir voru ekki síður vantrúaðir þegar Skírnir sneri aftur með fjöturinn, en Óðinn ákvað að reyna hann samt sem áður vegna orðspors dvergsinns.

Æsirnir plötuðu Fenri til að koma með sér til fjarlægs staðar sem kallaður var Lyngvi.
Þegar þeir komu til Lyngva, spurðu þeir Fenri hvort hann væri ekki til í að reyna að slíta smá band sem þeir hefðu haft með sér, til að prófa styrk sinn.

Úlfurinn sagði: „Mér líst þannig á þennan dregil að enga frægð muni ég hljóta af að slíta svo mjótt band.“  En úlfinn grunaði að bandið væri gert með einhverjum töfrum, svo að hann fékkst ekki til að setja það á sig, nema einhver ásanna myndi legga hönd sína í munn hans að veði.

Enginn ásanna nema Týr þorði að leggja hönd sína í munn Fenris. Þegar Fenrir áttaði sig á að Gleipnir var gerður með göldrum, beit hann tönnunum saman og höndina  af Tý.

Þegar ljóst var að máttur Gleipnis var svo mikill að Fenrir gat ekki slitið hann, drógu æsir endann á þræðinum í gegnum hellu eina sem nefnist Gjöll, og festu helluna langt niður í jörð.  Þá tóku þeir stórt bjarg og skutu enn lengra, það hét Þviti, og höfðu það fyrir festarhælinn.  Þar mun Fenrisúlfur liggja til Ragnaraka.

Gripir í norrænni goðafræði
Efnatákn

Efnatákn frumefnanna eru skammstafanir sem notaðar eru til að einfalda framsetningu ritaðra efnaformúla. Þessar skammstafanir eru ákveðnar af Alþjóðasamtökum um fræðilega og hagnýta efnafræði (enska: International Union of Pure and Applied Chemistry, skammstafað IUPAC).

Viðurkennd efnatákn 

Efnafræði
Japönsk teathöfn

Japönsk teathöfn (sadō, 茶道) er helgiathöfn undir áhrifum frá Zen-búddisma þar sem beiskt, grænt te er lagað fyrir lítinn hóp gesta og drukkið.

Að læra að framkvæma teathöfnina er mjög erfitt og það tekur mörg langan tíma, jafnvel heila lífstíð en hún er mjög vinsælt áhugamál í Japan þar sem fólk fer í sérstaka skóla og námskeið til að læra siðina. Í sumum heimahúsum er sérstakt teherbegi til að framkvæma teathöfnina.

Japönsk menning
Tómstundir og dægurmál
Te
Tókýó-turn

Tókýó-turn (japanska: 東京タワー (umritað: Tōkyō tawā)) er járnturn í Minato-hverfinu í Tókýó. Hann er 332.6 metra hár og hönnun hans er byggð á Eiffelturninum í París. Tōkyō tawā er í vídeó leikur Midnight Club 2.

Japanskar byggingar
Tókýó
Björn Malmquist

Björn Malmquist er fréttaritari Ríkisútvarpsins í Bandaríkjunum. Hann er fæddur á Akranesi 1964 og lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautaskólanum á Akranesi árið 1985. Lauk BS-prófi frá Háskóla Íslands 1992 og MA-prófi í fjölmiðlafræði frá Wayne ríkisháskólanum í Detroit, Michigan árið 1997. Hann hefur starfað sem blaðamaður á ýmsum miðlum, meðal annars sem útvarpsmaður á fréttastöð í Bandaríkjunum.Björn tók við stöðu forstöðumanns Ríkisútvarpsins á Austurlandi sumarið 2002 og gengdi því fram til maí 2005 þegar hann flutti til Bandaríkjanna.
Björn Malmquist er kvæntur Kristínu Briem, sjúkraþjálfara og doktorsnema við ríkisháskólann í Delaware. Börn þeirra eru Finnur Helgi Malmquist (f. 1997) og Edda Katrín Malmquist (f. 1999).

Íslenskt fjölmiðlafólk
Nerima

Nerima (練馬区) er eitt af 23 borgarhverfum í Tókýó og var stofnað 1. ágúst 1947.
Hverfið er þekkt fyrir daikon-hreðkur og skrúðgarða.

Tengill 
 Opinber vefur á japönsku

Tókýó
Grafarþögn

Grafarþögn er spennusaga eftir Arnald Indriðason, sem út kom árið 2001. 

Ensk þýðing eftir Bernard Scudder hlaut Gullrýtinginn árið 2005.

Íslenskar skáldsögur
Pétur Guðmundsson

Pétur Karl Guðmundsson, fæddur 30. október 1958 í Reykjavík, var fyrsti íslenski körfuknattleiksmaðurinn til að ganga til liðs við NBA lið. Það var árið 1981 sem hann var valinn í þriðju umferð nýliðavalsins og samdi í kjölfarið við Portland Trail Blazers. Seinna lék hann með Los Angeles Lakers og San Antonio Spurs.

Pétur, sem er 218 cm hár, var einnig atvinnumaður í Argentínu í stuttan tíma og einnig í Englandi.

Á Íslandi lék hann með Val, ÍR, Tindastóli og Breiðabliki, skoraði að meðaltali 21,7 stig í 82 leikjum.  Hann lék 53 A-landsleiki, en megnið af sínum ferli var hann útilokaður frá landsliðinu samkvæmt reglum FIBA, rétt eins og aðrir atvinnumenn í íþróttinni.

Í byrjun árs 2001 var Pétur kjörinn leikmaður 20. aldarinnar í karlaflokki, og um leið leikmaður í liði aldarinnar. Pétur var tekinn inn í heiðurshöll ÍSÍ árið 2015.

Heimildir
Leikni framar líkamsburðum eftir Skapta Hallgrímsson, útg. Körfuknattleikssamband Íslands 2001
KKÍ.is

Tenglar
Ferill Péturs á Íslandi
Ferill Péturs í NBA

Íslenskir körfuknattleiksmenn
Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar
Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik
Títan

Títan er frumefni með efnatáknið Ti og sætistöluna 22 í lotukerfinu. Þetta er léttur, sterkur, gljáandi, tæringaþolinn (þar með talið þol gagnvart sjó og klór) hliðarmálmur með silfurhvítan, málmgljáandi lit. Títan er notað í sterkar og jafnframt léttar málmblöndur (aðallega með járni og áli) og algengasta efnasamband þess, títandíoxíð, er notað í hvít litarefni. 

Títan finnst í margvíslegum steintegundum en aðaluppspretta þess eru rútíl og ilmenít, sem finnast víða á jörðinni. Til eru tvö fjölgervisform þess og fimm náttúrulegar samsætur; Ti-46 til Ti-50, og er Ti-48 algengasta samsætan (73,8%). Einn af þekktustu einkennum títans er það að það er jafn sterkt og stál en helmingi léttara. Eiginleikar títans eru efnafræði- og eðlisfræðilega svipaðir sirkoni.

Frumefni
Hliðarmálmar