alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Forseti Frakklands

Forseti lýðveldisins Frakklands (franska: Président de la République française), í daglegu máli forseti Frakklands, er þjóðhöfðingi Frakklands. Það er elsta forsetaembætti Evrópu sem er til í dag, þ.e.a.s. hafa haft fimm af fjórum lýðveldum Frakklands forseta. Aðsetur forseta Frakklands er í Élysée-höll í París.

Forsetinn hefur verið Emmanuel Macron síðan 14. maí 2017.

Saga
Fyrsta skiptið sem stungið var upp á því að Frakkland fengi forseta var árið 1830 í júlíbyltingunni. Þá buðu byltingarmennirnir Lafayette markgreifa að gerast forseti, en hann afþakkaði boðið og studdi þess í stað að Loðvík Filippus hertogi af Orléans fengi að ríkja sem konungur. Átján árum síðar, þegar annað franska lýðveldið var stofnað, var ákveðið að kjósa forseta sem yrði nýr þjóðhöfðingi ríkisins. Fyrsti forseti Frakklands var Louis-Napoléon Bonaparte, sem var kjörinn í beinum kosningum með 74.3% atkvæða þann 10. desember árið 1848. Bonaparte var forseti til ársins 1951, en þá framdi hann valdarán og lýsti sjálfan sig keisara undir nafninu Napóleon 3.. 

Frakkland varð aftur að lýðveldi árið 1870 og fékk forseta á ný. Með stofnun þriðja lýðveldisins var þingræði komið á í Frakklandi og því voru völd forsetans hins vegar verulega skert. Forseti Frakklands á tíma þriðju og fjórðu lýðvelda Frakklands var í reynd valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi sem var ekki kjörinn í beinum kosningum af þjóðinni, heldur valinn af franska þinginu.

Þegar fimmta franska lýðveldið var stofnað árið 1958 jukust völd forsetaembættisins verulega. Forsetinn varð aftur æðsti valdsmaður Frakklands og fékk m. a. beint vald til að skipa forsætisráðherrann. Með stjórnarskrárbreytingum sem gerðar voru árið 1962 var aftur farið að kjósa forsetann í beinum kosningum, en þetta hafði þá ekki verið gert síðan árið 1848.

Árið 2000 var kjörtímabil forseta Frakklands stytt úr sjö árum í fimm. Árið 2008 voru sett lög sem banna forsetanum að sitja fleiri en tvö kjörtímabil í röð.

Tengt efni 
Listi yfir forseta Frakklands

 
Ríkisstjórn Frakklands
BBC BASIC

BBC BASIC var hannað árið 1981 sem forritunarmál fyrir MOS Technology 6502-byggðu Acorn BBC Micro-einkatöluna, aðallega af Roger Wilson. Það var útgáfa af BASIC forritunarmálinu notuð í bresku tölvukunnáttuverkefni hjá BBC.

Forritunarmál
Tvíhljóð

Tvíhljóð eru tegund sérhljóða sem gerð eru úr tveimur einhljóðum, sem borin eru fram hvort í sínu lagi í röð sem gerir það að verkum að hljóðið breytist frá upphafi til enda. Tvíhljóð hefst á sérhljóða en lýkur ei fyrr en talfærin hafa hreyfst og myndað nýtt sérhljóð, fyrra sérhljóðið er ávallt fjarlægara en það seinna.

Tvíhljóðar í íslensku 

Tvíhljóð í íslensku eru fimm talsins: æ, ei/ey, au, á og ó.

Samsetningar tvíhljóða 

 a + í → æ   Hljóðritað: [ai]
 e + í → ei Hljóðritað [ɛi]
 ö + í → au Hljóðritað: [øy]/[øi]
 a + ú → á Hljóðritað: [au]
 o + ú → ó Hljóðritað: [ɔu]

Óhefðbundin tvíhljóð 

Kom hér fram áður að tvíhljóðin væru aðeins 5, en þá er aðeins átt við hin hefðbundnu tvíhljóð, þ.e.a.s. þau tvíhljóð sem hafa ákveðið rittákn.

Dæmi um óhefðbundin tvíhljóð 

Ö-ið í lögin. Þar er Ö borið fram sem au [øy]/[øi].

A-ið í lagið. Þar er A borið fram sem æ [ai].

Tengt efni 

 Einhljóð
 Sérhljóð - Ritandi með hljóðletri

Tilvísanir 

Íslenska
Guðbrandsdalur

Guðbrandsdalur (norska: Gudbrandsdalen) er 200 km langur dalur í austur Noregi, nánar tiltekið í Upplöndum. Í gegnum Guðbrandsdal rennur Lögurinn (Gudbrandsdalslågen). 

Dalir í  Noregi
Spákvistur

Spákvistur er klofin trjágrein, eða hlutur sem myndar tvö horn (Y-laga), sem samkvæmt þjóðtrú getur vísað á vatn, eðalsteina eða málm í jörðu.

Tenglar 

 Hvað er spákvistur?; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959

Þjóðtrú
Jónmundur Halldórsson

Séra Jónmundur Halldórsson (4. júlí 1874 – 9. júlí 1954) var þekktur prestur á Stað í Grunnavík, tröllvaxinn og allsérstakur persónuleiki. Af honum segir t.d. í ritum Vilmundar Jónssonar, landlæknis og í bók hins sænska myndlistamanns og rithöfundar Alberts Engström: Til Heklu.  Jónmundur fæddist að Götuhúsum á Akranesi. Foreldrar hans voru Halldór Jónsson og Sesselja Gísladóttir. 

Jónmundur Halldórsson útskrifaðist úr Latínuskólanum árið vorið 1896. Um haustið settist hann í Prestaskólann, þaðan sem hann útskrifaðist, kandídat í guðfræði, aldamótaárið 1900. Þann 25. september sama ár gekk hann að eiga Guðrúnu Jónsdóttur frá Eyrarkoti í Kjós. Í október sama ár vígðist hann aðstoðaprestur til sr. Helga Árnasonar í Ólafsvík og voru vígslubræður hans sr. Ólafur Briem, síðar prestur að Stóra-Núpi og æskulýðsleiðtoginn sr. Friðrik Friðriksson, stofnandi K.F.U.M og K. 

Tveimur árum síðar fékk sr. Jónmundur veitingu fyrir Barði í Fljótum þar sem hann gerðist umsvifamikill bóndi og félagsmálamaður. Stofnaði m.a. pöntunarfélag, er hann stjórnaði um skeið. Árið 1915 var honum veitt Mjóafjarðarprestakall eystra, þar sem hann sat til ársins 1918. Í Mjóafirði stundaði hann sjóróðra, ásamt búskapnum. sr. Jónmundur undi sér ekki lengi eystra og sótti því um Staðarprestakall í Grunnavík, sem hann fékk veitingu fyrir vorið 1918. Þar var hann einnig um langt skeið í hreppsnefnd og oddviti, skólanefndarmaður og sat í sýslunefnd í áratugi og var einnig kennari um skeið. 

Séra Jónmundur lést 5 dögum eftir áttræðisafmæli sitt.

Tenglar 
 Séra Jónmundur á Stað; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1974
 Séra Jónmundur Halldórsson fyrrum sóknarprestur á Stað í Grunnavík - áttræður; grein í Morgunblaðinu 1954
 Veröldin vill vera á ferð og flugi; viðtal við Jónmund í Morgunblaðinu 1951

Íslenskir prestar
Loftbelgur

Loftbelgur er tvískipt loftfar: belgur sem er fylltur gasi (eðlisléttara en loft) til að hann takist á loft og undir honum er karfa, oft úr basti eða léttu efni, sem er fest við belginn með stögum. Áður var um tíma notað gas í loftbelgjum og loftskipum, eins og vetni, sem er eldfimt eða helín, sem er dýrt, en nú er oftast notað heitt loft, eins og í fyrsta loftbelgnum. Menn flugu í loftbelgjum og loftskipum löngu áður en flugvélar voru fundnar upp en eftir 1930 urðu miklar framfarir í flugvélum og smám saman gleymdust loftbelgirnir. En nú eru loftbelgir aftur orðnir vinsælir í flugi til dægrastyttingar.

Montgolfierbræðurnir 
Frönsku bræðurnir Josep og Jaques Montgolfier bjuggu til fyrsta loftbelginn sem fólk gat ferðast með. Fyrsta flug hans var í París 21. nóvember 1783, 120 árum áður en Wrightbræðurnir flugu fyrstir manna flugvél, sem þeir smíðuðu.

Belgir með heitu lofti 
Belgir með heitu lofti eru gerðir úr næloni og í þeim hangir tágakarfa. Belgirnir geta verið alla vega í laginu. Mikið af heitu lofti þarf til að fylla belginn. Það fæst með því að brenna gasi sem heitir própan og er það geymt í formi vökva í málmhylkjum sem flutt eru í körfunni.

Tenglar 
 Í efra gufuhvolfinu; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1931

Loftför

cy:Balŵn
ml:ബലൂണ്‍ (ആകാശനൗക)
Hitamælir

Hitamælir er tæki notað til að mæla hita. Algengustu hitamælar áður fyrr notuðu hitaþenslu kvikasilfurssúlu, en nú er algengast að nota hitanema úr hálfleiðurum.

Algengir hitakvarðar 
 Fahrenheit
 Kelvin
 Selsíus

Tenglar 
 Þrenns konar hitamælar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960

Hitamælar
Handayfirlagning

Handayfirlagning eða handaálagning er sú athöfn að blessa eða lækna með því að leggja hönd yfir höfuð þess sem óskar blessunar eða er veikur. Þeir menn sem hlutu handayfirlagningu til blessunar fengu hana oft jafnframt með ósk um lækningu á einhverjum tilteknum sjúkdómi.

Játvarður góði 
Í næstum sjö aldir læknuðu Englandskonungar með handayfirlagningu. Það var Játvarður góði er fyrstur hóf þessar lækningar, en hann sat að völdum 1042-1066. Svo virðist sem hann hafi læknað alls konar sjúkdóma. Sagt er að hann hafi einu sinni borið lamaðan sjúkling á bakinu til kirkjunnar í Westminster, og þegar þangað kom hafi sjúklingurinn verið albata. Margar sögur ganga af lækningum hans, og sagt er að hann hafi arfleitt afkomendur sína að lækningamætti sínum. Það var þó aðallega kirtlaveiki (eitlakröm), sem þeir læknuðu og þess vegna var hún um langt skeið nefnd konungsveiki (enska: King's Evil) í Englandi.

Tenglar 
 Englandskonungar læknuðu menn með handaálagningu um 700 ár; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960

Andlegar lækningar
Kristni
Brenda Song

Brenda Song (f. 27. mars 1988 í Kaliforníu) er bandarísk leik- og söngkona. 

Brenda ákvað að fara í leiklist eftir að móðir hennar og og hvöttu hana til þess, en systir hennar er einnig leikkona. Brenda varð fyrst fræg þegar hún lék í þáttunum um The Suite Life sem skart Sprouse tvíburunum, en þeir voru óhemju vinsælir á meðal yngri áhorfenda. Alla tíð hefur systir hennar Mia Song verið fyrirmynd hennar. Árið 2003 lék hún eitt af 12 börnum í myndinni College Road Trip, en í henni fór Martin Lawerance með aðalhlutverkið. Hún hefur einnig leikið í myndunum Ultimate Christmas Present, Stuck In The Suburbs, Get A Clue, Like Mike og Wendy Wu: Homecoming Warrior. Fyrsta kvikmynd sem Brenda lék í var True Woman, en í henni fór Angelina Jolie með stórt hlutverk. Brenda var aðeins tíu ára gömul þá. Brenda hefur leikið mjög mikið af aukahlutverkum í sjónvarpsþáttum m.a. George Lopez og Fraiser. Þegar hún kom fyrst fram í sjónvarpi var hún sjö ára en þremur árum seinna byrjaði hún að leika í kvikmyndum. Hún hefur skapað sína eigin fatalínu sem fékk nafnið og er til sölu í Target verslunum.

Tenglar 

 Opinber vefsíða

Bandarískir leikarar
Bandarískir söngvarar
Baglar

Baglar voru flokkur stuðningsmanna kirkjunnar í Norska innanlandsófriðnum 1130 til 1240. 

Flokkurinn var stofnaður af Nikulási Árnasyni biskupi, hálfbróður Inga krypplings, árið 1196. Markmiðið var að styðja Inga baglakonung, sem sagður var sonur Magnúsar Erlingssonar, sem konungsefni gegn Sverri Sigurðssyni sem hafði verið krýndur tveimur árum fyrr með fulltingi birkibeina. Flestir baglar komu úr Víkinni og voru kirkjunnar menn, landeigendur og kaupmenn. Árið 1194 bannfærði kirkjan Sverri konung og biskupar landsins yfirgáfu það. 

Við lát Sverris 1202 sneru biskuparnir aftur heim og stuðningur við bagla þvarr, en eftir lát síðasta beina afkomanda Sverris sem vitað var um, Guttorms, fylktu baglar sér á ný um meintan son Magnúsar Erlingssonar, Erling steinvegg, en birkibeinar tóku Inga Bárðarson til konungs. 1204 gerðu baglar innrás í Noreg og lögðu Víkina undir sig með aðstoð Valdimars sigursæla Danakonungs. 

Átök milli bagla og birkibeina stóðu til ársins 1208 þegar biskupunum tókst að semja um frið í Hvítingsey. Þá var Erlingur látinn og baglar höfðu tekið Filippus, systurson Inga krypplings og Nikulásar Árnasonar, til konungs. Þegar Ingi Bárðarson og Filippus baglakonungur dóu báðir 1217 tókst Skúla jarli að fá bagla til að samþykkja konungsefni birkibeina, Hákon, og leysa flokkinn upp. 

Andstaða við Hákon konung kom upp síðar í kringum Sigurð ribbung, son Erlings steinveggs, og var sá flokkur kallaður ribbungar.

Konungsefni bagla 
 Ingi baglakonungur (1196-1202)
 Erlingur steinveggur (1204-1207)
 Filippus Símonarson (1207-1217)

Norski innanlandsófriðurinn
Gulaþingslög

Gulaþingslög getur merkt tvennt:
 Svæðið eða umdæmið, þar sem Gulaþingslögin giltu, þ.e. vestur- og suðurhluta Noregs, ásamt Hjaltlandi og e.t.v. Færeyjum.
 Lögin sjálf.

Gulaþing 
Lengst af var Gulaþingið haldið í Eivindvík við Gulafjörðinn, sunnan við mynni Sognsfjarðar.

Síðar var þingið flutt til Björgvinjar.

Gulaþingslögin fornu 
Gulaþingslög eru nefnd í Íslendingabók Ara fróða. Þar segir að þegar Íslendingar settu þing sitt á Þingvelli, hafi þeir sniðið lög sín eftir því sem þá voru Golaþingslög. Íslenska löggjöfin þróaðist síðan á eigin forsendum, og varð að lagabálki þeim sem kallast Grágás.

Gulaþingslögin fornu eru til í einu heillegu skinnhandriti, í Háskólabókasafninu í Kaupmannahöfn (frá því um 1250), og auk þess eru til brot úr nokkrum skinnhandritum, þau elstu frá síðari hluta 12. aldar. 

Gulaþingslögin fornu hefjast á þessum orðum:

Heimildir 
 Norges gamle love inntil 1387, I.
 Steinar Imsen og Harald Winge: Norsk historisk leksikon, 2. útg., Oslo 2004, bls. 236-239.

Saga Noregs
Lögfræði
Brekkugoði

Brekkugoði (fræðiheiti: Adonis pyrenaica) er skrautjurt af sóleyjaætt sem upprunnin er í Evrópu. 

sóleyjaætt
Pandabjörn

Pandabjörn, Bambusbjörn eða risapanda (fræðiheiti: Ailuropoda melanoleuca), til aðgreiningar frá rauðu pöndunni, er spendýr sem tilheyrir ætt bjarndýra (Ursidae) og á heimkynni sín í Miðvestur- og Suðvestur-Kína. Tegundin er auðþekkt á stórum svörtum skellum í kringum augun, yfir eyrum og um miðjan líkamann.

Þótt pandabjörninn tilheyri hópi rándýra nærist hann nær eingöngu á bambus. Pandabjörninn étur líka hunang, egg, fisk, appelsínur og banana ef slíkt er innan seilingar.

Pandabjörninn lifir í fjalllendi um miðbik Kína, það er í Sichuan, Shaanxi, og Gansu. Hann lifði eitt sinn á láglendinu en maðurinn hefur, með landbúnaði, eyðileggingu skóglendis og stækkandi byggð, þvingað hann upp í fjöllin. Pandabjörninn er í útrýmingarhættu af mannavöldum. Samkvæmt skýrslu sem kom út árið 2007 var 239 risapöndum haldið föngnum í Kína auk 27 utan Kína. Talið er að á bilinu 1.500-3.000 risapöndur lifi í náttúrunni.

Feldur pandabjarnarins er gljáandi svart-hvítur. Fullorðnir birnir mælast um 1,2 til 1,9 m á lengd, þar af er skottið gjarnan um 10-15 cm, og 60 til 90 cm háir á herðakambinn. Karldýr geta vegið allt að 160 kg en kvendýrin (birnurnar) eru almennt 10-20 % minni en karldýrin og geta vegið allt niður í 70 kg, þótt þær geti einnig vegið allt að 125 kg. Meðalþyngd fullorðinna dýra er 100 til 115 kg.

Tilvísanir 

Bjarndýr
Amúrhlébarði

Amúrhlébarði (fræðiheiti: Panthera pardus orientalis eða Panthera pardus amurensis) er sjaldgæfasta undirtegund hlébarða í heiminum. Talið er að 25 til 34 einstaklingar finnist í náttúrunni. Hlébarðinn lifir í Síberíu og með veiðum og eyðileggingu skóglendis hafa menn nánast útrýmt honum.

Hlébarðar
Hjartartré

Hjartartré (fræðiheiti Cercidiphyllum japonicum) er tré af ættinni Cercidiphyllaceae  sem upprunalega kemur frá Japan, Kóreu og Kína. 

Hjartartré getur orðið 45 metrar að hæð og er ein af stærstu harðviðartegundum í Asíu. Það er ræktað sem skrauttré í görðum vegna útlits og fallegra rauðra haustlita. Reynsla á Íslandi er takmörkuð en tréð getur kalið.

Tengill
Lystigarður Akureyrar - Hjartartré

Lauftré
Maígull

Maígull (fræðiheiti: Chrysosplenium alternifolium) er lítill fjölær jurt af steinbrjótsætt. 

Steinbrjótsætt
Hófsóley

Hófsóley eða lækjasóley (fræðiheiti: Caltha palustris eða Trollius paluster) er fjölær jurt með hóflaga blöðkum og gulum blómum. Engin bikarblöð eru á blómum. Nokkrar frævur verða að belghýðum sem hver hefur nokkur fræ. Hún vex í rökum jarðvegi og myndar þéttar þúfur. Hófsóley inniheldur eiturefni svo dýr forðast að éta hana. Hún vex víða í görðum og er þá jafnan álitin illgresi. Önnur nöfn hennar eru hófgresi, hófblaðka, dýjasóley, lækjasóley og kúablóm.

Útbreiðsla á Íslandi 

Hófsóley er algeng á láglendi á Íslandi og vex í mýrum, vatnsfarvegum, keldum og meðfram lygnum lækjum. Hófsóley finnst stundum í 300 til 400 metra hæð inni á heiðum og vex jafnvel enn hærra þar sem jarðhiti er eins til dæmis í 600 metra hæð á Hveravöllum og í Landmannalaugum.

Notagildi
Blóm hófsóleyjar eru æt og þau er einnig hægt að nota til að lita klæði. Hún er notuð í grasalækningum, m.a. til að losa slím, lina verki og lina krampa.

Til forna töldu sumir að rétti tíminn til að hefja heyskap væri þegar hófsóley felldi blöðin.

Ítarefni
 Hófsóley á veg Náttúrufræðistofnunar Íslands

Sóleyjaætt
Landmannalaugar

Landmannalaugar er íslensk laug og vinsæll ferðamannastaður á Fjallabaksleið nyrðri austur af  Heklu; í Friðlandi að fjallabaki. Vegur þangað er aðeins fær að sumarlagi. Mikill jarðhiti er í Landmannalaugum og vinsæl náttúruböð. Jarðhitinn tengist einu mesta háhitasvæði landsins, Torfajökulssvæðinu. Landmannalaugar eru rómaðar fyrir náttúrufegurð og litríkt berg, þar er mikið um líparít og líparíthraun, hrafntinnu o. fl. Vinsæl gönguleið Laugavegurinn liggur milli Landmannalauga og Þórsmerkur. Vanalegt er að ganga þá leið á fjórum dögum en stundum er bætt við ferð allt til Skóga yfir Fimmvörðuháls milli Eyjafjallajökuls og Mýrdalsjökuls.

Ferðafélag Íslands rekur skála í Landmannalaugum og þar er skálavörður að sumri.
Ferðafélagið  reisti fyrst sæluhús í Landmannalaugum árið 1951 en núverandi hús er að stofni til frá 1969. Það stendur í um 600 metra hæð við jaðar Laugahrauns og þar nálægt eru heitar uppsprettur  sem vinsælar eru til baða. 

Skálar eru á þessum stöðum leiðinni milli Landmannalauga og Skóga:

 Álftavatn
 Botnar í Emstrum
 Fimmvörðuháls
 Hrafntinnusker 
 Hvanngil 
 Þórsmörk 

Suðurland
Ferðamennska á Íslandi
Hálendi Íslands
Hverasvæði á Íslandi
Hraun (matur)

Hraun er gamall íslenskur matréttur sem gerður var úr beinum af stórgripum, einkum úr ganglimum og höfuðbeinum. Kjötið var grófskorið af beinunum og þau síðan léttsöltuð, reykt eða jafnvel kæst. Eftir það voru hraunin soðin og kjötið etið af þeim. Afrennsli af kæstum hraunum, hraunaflot, þótti ágætt viðbit. Kæst hraun voru algengust á Suður- og Suðausturlandi, einkum í Skaftafellssýslum.

Heimildir 
Hallgerður Gísladóttir. Íslensk matarhefð. Mál og menning, Reykjavík, 1999.

matur
Blóðrifs

Blóðrifs (fræðiheiti: Ribes sanguineum) er rifsrunni með rauðum hangandi blómklösum. 

Garðaberjaætt
Heiðagullhnappur

Heiðagullhnappur (fræðiheiti: Trollius ranunculinus) er blóm af sóleyjaætt.

Sóleyjaætt
Engjagullhnappur

Engjagullhnappur (fræðiheiti: Trollius laxus) er blóm af sóleyjaætt.

Sóleyjaætt
Asíugullhnappur

Asíugullhnappur (fræðiheiti: Trollius asiaticus) er blóm af sóleyjaætt. Hann verður um 50 - 70 sm hár. Blómgast í maí - júní. Upprunninn frá Síberíu og Kína.

Myndir 

sóleyjaætt
Brekkugullhnappur

Brekkugullhnappur (fræðiheiti: Trollius altaicus) er blóm af sóleyjaætt.

sóleyjaætt
Skógarlyngrós

{{Taxobox
| name = Skógarlyngrós
| image = Rhododendrom oreodoxa var. fargesii Skógalyngrós blóm.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Blóm á skógarlyngrós í Grasagarði Reykjavíkur
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Lyngbálkur (Ericales)
| familia = Lyngætt (Ericaceae)
| genus = Lyngrósir )(Rhododendron)
}}
Skógarlyngrós (fræðiheiti: Rhododendron oreodoxa var. fargesii'') er sígrænn runni. Tegundin er upprunnin í Vestur-Kína. Latneska heitið oreodoxa er samsett ur oreos sem þýðir fjall og doxa sem þýðir prýði eða sómi. Skógarlyngrós getur orðið allt að 3 - 4 metra hár runni. Blómin eru rauðbleik en lýsast svo upp. Skógarlyngrós þroskar fræ á Íslandi.

Heimildir 
 Skógarlyngrós-- Rhododendron oreodoxa var fargesii
 Skógarlyngrós Rhododendron oreodoxa var fargesii. Garðyrkjuritið 2006: 101-104 (Samson B. Harðarson)

Lyngætt
Rósakirsiber

Rósakirsiber (fræðiheiti: Prunus nipponica v. kurilensis) eða Kúrileyjakirsi eða Rósakirsi er lítill runni eða tré ættað frá Japan. Það verður hæst um 5 metrar.

Laufblöð eru öfugegglaga, langydd, dökkgræn. Blómin eru ljósbleik í 1-3 blóma sveiplaga blómskipun og eru blómstilkar allt að 3 sm.  Kúrileyjakirsi (var. kurilensis) hefur reynst harðgert í Reykjavík.

Heimild 
 Lystigarður Akureyrar - Prunus nipponica v. kurilensis

Tengill 
 Rósakirsi valin einkennisplanta Hveragerðis

Rósaætt
Súrsmæra

Súrsmæra (fræðiheiti: Oxalis acetosella) er jurt af  sem er algeng í Evrópu og hluta af Asíu. Hún er afar sjaldgæf á Íslandi og er friðuð samkvæmt náttúruverndarlögum. Súrsmæra blómstrar á vorin. Blónin eru lítil og hvít á lit með bleikum taumum. Jurtin er súr á bragðið. Blöðin minna á blöð hvítsmára. Súrsmæra vex ætíð í skugga.

Súrsmæruætt
Rósulykill

Rósulykill (fræðiheiti Primula rosea) er blóm af ættkvísl lykla.

Lýsing

Útbreiðsla og búsvæði

Ræktun

Tilvísanir

Ytri tenglar 

 Armeniapedia: Medicinal Uses of Primula
 American Primrose Society
 http://www.primulaworld.blogspot.is/

lyklar
Júlíulykill

Júlíulykill (fræðiheiti Primula juliae) er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Kusnez.

Lýsing
Júlíulykill verður um 10 sm há, breiðumyndandi og skriðul með bogadregin lauf, 2-10sm löng og 0,5-3 sm breið. Blómin 2-3 sm í þvermál bleik til bláleit.

Útbreiðsla og búsvæði
Raklend engi og klettasyllur í Kákasusfjöllum.

Ræktun 
Hefur verið lengi í ræktun á Íslandi. Dugleg og blómsæl.

Tilvísanir

Ytri tenglar 

 Armeniapedia: Medicinal Uses of Primula
 American Primrose Society
 http://www.primulaworld.blogspot.is/

lyklar
Roðalykill

Roðalykill (fræðiheiti Primula hirsuta) er blóm af ættkvísl lykla.

Lýsing

Útbreiðsla og búsvæði

Ræktun

Tilvísanir

Ytri tenglar 

lyklar
Mararlykill

Mararlykill (fræðiheiti Primula glaucescens) er blóm af ættkvísl lykla.

lyklar
Donghoiflugvöllur

Dong Hoi-flugvöllur (Sân bay Đồng Hới) er flugvöllurinn í Dong Hoi-borg í Víetnam.

Flugfélög og áfangastaðir 
 Vietnam Airlines (Hanoi, Ho Chi Minh-borg)

Quang Binh
Flugvellir í Víetnam
Ameríkubikarinn

Ameríkubikarinn er þekktasta siglingakeppni heims og elstu verðlaun sem enn eru veitt fyrir sigur í alþjóðlegri íþróttakeppni. Bikarinn var upphaflega veittur sigurvegara í siglingakeppni konunglega breska siglingaklúbbsins Royal Yacht Squadron umhverfis Isle of Wight árið 1851 en dregur nafn sitt af skútunni America sem vann bikarinn fyrir siglingaklúbbinn New York Yacht Club sama ár. 1857 gaf eigendafélag America klúbbnum bikarinn sem verðlaun í áskorendakeppnum. Engum tókst að vinna bikarinn af klúbbnum til ársins 1983 þegar Australia II frá Royal Perth Yacht Club sigraði og flutti bikarinn til Ástralíu. Þetta telst vera lengsta samfellda vinningslota í sögu alþjóðlegra íþróttakeppna. Núverandi handhafar bikarsins eru siglingaklúbbur skútunnar Te Rehutai, Royal New Zealand Yacht Squadron á Nýja-Sjálandi. 

Keppnin um Ameríkubikarinn er áskorendakeppni, einvígi milli tveggja skúta, þar sem sá sem vinnur flestar af níu kappsiglingum ber sigur úr býtum. Frá 1992 til 2007 var keppt á slúppum í Alþjóðlega Ameríkubikarsflokknum, sem er einbola flokkur. Dæmigerð lengd slíkra skúta var 75 fet (23 m). Árið 2010 var keppt á þríbolungum og 2013 á 72 feta tvíbolungum með spaðakili. Árið 2021 var aftur skipt yfir í einbolunga, en í þetta sinn með spaðakili sem lyftir bolnum upp úr vatninu. 

Hver sá sem uppfyllir skilyrðin sem sett eru fram í gjafarbréfinu sem fylgdi með bikarnum 1852 (endurskrifað nokkrum sinnum síðan) hefur rétt til að skora á þann klúbb sem geymir bikarinn. Ef áskorandinn sigrar flyst eign bikarsins frá siglingaklúbbi fyrri vinningshafa til siglingaklúbbs áskorandans. Frá 1970 hefur verið haldin undankeppni til að skera úr um hver fær réttinn til áskorunar þegar um fleiri en einn áskoranda er að ræða. Þessi keppni heitir nú Prada-bikarinn (áður Louis Vutton-bikarinn frá 1983 til 2017).

Áskorendur og verjendur í Ameríkubikarnum 

Verjandinn hefur aðeins tapað titlinum sex sinnum (1851, 1983, 1987, 1995, 2003 og 2010).

Siglingakeppnir
Kristjanía (Ósló)

Kristjanía var nafn, sem á árabilinu 1624–1925 var notað um Osló.

Gamla Osló brann til grunna um miðjan ágúst 1624. Kristján 4. Danakonungur tók þá ákvörðun að borgin skyldi ekki endurreist á sama stað, heldur skyldi hún flutt um set, til norðvesturs, yfir á svæðið norðan við Akershúsvirkið. Þar var byggð ný borg, með breiðum götum, til þess að auðvelda brunavarnir. Til heiðurs konungi, var borgin kölluð Kristjanía. 
Nafnið var lengst af skrifað Christiania, nema á árabilinu 1877–1925 þegar oft var ritað Kristiania, fyrst í opinberum gögnum, síðan almennt.

Árið 1859 voru mörk Kristjaníu færð út, og varð gamla Osló þá aftur innan borgarmarkanna. Hún er nú sérstakt hverfi, Gamlibærinn (norska: Gamlebyen).

Í ársbyrjun 1925 ákváðu borgaryfirvöld í Kristjaníu að taka aftur upp gamla nafnið á borginni, Osló (Oslo).

Heimildir 
 Nýnorska og norska Wikipedian, 20. maí 2008.

Ósló
Saga Noregs
Karl 2. Englandskonungur

Karl 2. Englandskonungur, (f. Karl Stúart 29. maí 1630 – 6. febrúar 1685) var konungur Englands, Írlands og Skotlands.

17. öldin í sögu Bretlands var sérlega róstusöm. Biskupastríðin á árunum 1638 og 1640 og margskonar önnur átök tengd trúarbrögðum leiddu til Ensku borgarstyrjaldarinnar. Krúnan féll Karli í skaut þegar Karl 1. Englandskonungur, faðir hans, var tekinn af lífi 30. janúar 1649 í lokauppgjöri Ensku borgarastyrjaldarinnar.

Konungar Englands
Konungar Skotlands
Konungar Írlands
Stuart-ætt