alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
1245

Árið 1245 (MCCXLV í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Katla gaus og hlaup kom úr Sólheimajökli.
 Þórður kakali tók við hluta af ríki Kolbeins unga eftir lát hans.
 Hrafn Oddsson kvæntist Þuríði, dóttur Sturlu Sighvatssonar.

Fædd

Dáin
 20. febrúar - Styrmir Kárason fróði, lögsögumaður (f. um 1170).
 24. júní - Órækja Snorrason, lést í útlegð (f. 1205).
 22. júlí - Kolbeinn ungi Arnórsson, höfðingi af ætt Ásbirninga, lést um 37 ára að aldri (f. 1208).

Erlendis 
 24. júlí - Uppreisn gerð gegn Sancho 2. konungi í Portúgal, sem flúði land. Hann var þó ekki settur formlega af fyrr en í desember 1247.
 Endurbygging Westminster Abbey hófst.
 Innósentíus IV páfi sendi Giovanni da Pian del Carpine til mongólsku hirðarinnar, meðal annars með þau skilaboð að Mongólar skyldu snúast til kristinnar trúar.
 Fyrra kirkjuþingið í Lyon haldið. Þar var Friðrik 2. keisari bannfærður og settur af og Sjöundu krossferðinni hleypt af stokkunum.

Fædd
 16. janúar - Játmundur krossbakur, jarl af Lancaster, sonur Hinriks 3. Englandskonungs (d. 1296).
 3. apríl - Filippus 3., konungur Frakklands (d. 1285).

Dáin

1245
1241-1250
1247

Árið 1247 (MCCXLVII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Þórður kakali kemur heim frá Noregi og leggur undir sig veldi það sem Snorri Sturluson hafði átt.
 Arnór Össurarson ábóti í Þykkvabæjarklaustri sagði af sér.
 Brandur Jónsson varð ábóti í Þykkvabæjarklaustri.
 Arnór Digur-Helgason var vígður fyrsti ábóti í Viðeyjarklaustri.
 Heinrekur Kársson varð biskup á Hólum.

Fædd

Dáin
 Halldóra Tumadóttir (f. um 1180), ekkja Sighvatar Sturlusonar.
 Bótólfur Hólabiskup, dó í Noregi.
 (líklega) Arnór Össurarson, ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

Erlendis 
 29. júlí - Hákon gamli var hylltur sem konungur Noregs bæði af böglum og birkibeinum. 
 Vilhjálmur kardináli kom til Noregs til að vígja Hákon gamla konung.
 Loðvík 9. lét drepa síðustu katarana í Montségur.
 Alfons 3. velti Sancho 2. bróður sínum úr sessi og varð konungur Portúgals.

Fædd
 Ísabella af Aragóníu, Frakklandsdrottning, kona Filippusar 3. (d. 1271). 

Dáin

1247
1241-1250
1248

Árið 1248 (MCCXLVIII í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Þórður kakali réði öllu á Alþingi.
 Ólafur hvítaskáld Þórðarson varð lögsögumaður.
 Sæmundur Ormsson giftist Ingunni Sturludóttur Þórðarsonar.
 Heinrekur Kársson Hólabiskup kom til Íslands.

Fædd

Dáin

Erlendis 
 Loðvík 9. setti sjöundu krossferðina af stað og leiddi stóran her áleiðis til Egyptalands.
 Ferdinand 3. Kastilíukonungur náði Sevilla frá Márum.
 Roger Bacon lýsti gerð byssupúðurs í fyrsta sinn í Evrópu.
 Bygging Alhambra-hallarinnar í Granada hófst.
 Dómkirkjan í Köln brann og hafist var handa við að byggja nýja kirkju.
 Margrét Sambiria giftist Kristófer Danaprinsi, síðar Kristófer 1.

Fædd
 Róbert 2., hertogi af Búrgund (d. 1306).
 (líklega) Blanka af Artois, drottning Navarra, kona Hinriks 1. (d. 1300).

Dáin
 Haraldur Ólafsson, konungur Manar og Suðureyja og kona hans, Sesselja, dóttir Hákonar gamla Noregskonung. Þau drukknuðu við Skotland á leið heim úr brúðkaupi sínu í Noregi.

1248
1241-1250
Listi yfir heimsminjar á Norðurlöndum

Þetta er listi yfir heimsminjar á Norðurlöndum. UNESCO heldur utan um listann og skulu staðirnir njóta verndar vegna menningar- og sögulegs mikilvægis fyrir mannkynið. Heimsminjaskráin er jafnframt útbreiddasti alþjóðasamningurinn í umhverfismálum.

Danmörk 
1994 - Dysjar, rúnasteinar og kirkjan í Jelling
1995 - Krúnuborgarhöll
2000 - Dómkirkjan í Hróarskeldu
Til að sjá heimsminjar á Grænlandi; sjá Listi yfir heimsminjar í Ameríku

Finnland 

1991 - Gamle Raumo
1991 - Sveaborg
1994 - Gamla kirkjan í Petäjävesi
1996 - Verla heflun og pappírsverksmiðja
1999 - Sammallahdenmäki, dysjar frá bronsöld
2005 - Meridianbogi Struve
2006 - Háa ströndin

Ísland 
2004 - Þjóðgarðurinn á Þingvöllum
2008 - Surtsey

Noregur 

1979 - Bryggjan í Björgvin (Tyskebryggen)
1979 - Stafkirkjan í Urnes
1980 - Røros
1985 - Hellaristur í Alta
2004 - Vegaeyjarnar í Nordland
2005 - Meridianbogi Struve
2005 - Geirangursfjörður
2005 - Nærøyfjörður

Svíþjóð 

1991 - Drottningarhólmahöll
1993 - Birka og Hovgården
1993 - Engelsbergsverksmiðjan
1994 - Hellaristur í Tanum
1994 - Skógarkirkjugarðurinn (Skogskirkegården)
1995 - Hansakaupstaðurinn í Visby
1996 - Gammelstads kirkeby
1996 - Laponia
1998 - Karlskrona og Karlskronugóssið
2000 - Háa ströndin
2000 - Menningarlandslagið í Södra Öland
2001 - Falun og Kopparbergslagen
2004 - Langbyljumöstrin í Grimeton
2005 - Meridianbogi Struve

Tengt efni
 Listi yfir heimsminjar í Afríku
 Listi yfir heimsminjar í Ameríku
 Listi yfir heimsminjar í Asíu og Eyjaálfu
 Listi yfir heimsminjar í Evrópu (fyrir utan Norðurlönd)
 Listi yfir heimsminjar sem eru í hættu

Tengill 
Heimsminjaskrá UNESCO
Simpson-fjölskyldan, þáttaröð 7

Sjöunda þáttaröð Simpsons markar upphaf tveggja ára stjórnartíð Simpson-rithöfundanna Bills Oakley og Josh Weinstein. Fyrsti þáttur þáttaraðarinar er seinni hluti Hver Skaut Hr. Burns? sem David Mirkin framleiddi (og báðir þættirnir voru samdir af Oakley og Weinstein), ásamt þremur öðrum sem hann framleiddi fyrir þáttaröð 6.

Listi yfir þætti
Who Shot Mr. Burns? (Part Two)
Radioactive Man
Home Sweet Homediddily-Dum-Doodily
Bart Sells His Soul
Lisa The Vegetarian
Treehouse of Horror VI
King-Size Homer
Mother Simpson
Sideshow Bob's Last Gleaming
The Simpsons 138th Episode Spectacular
Marge Be Not Proud
Team Homer
Two Bad Neighbors
Scenes from the Class Struggle in Springfield
Bart the Fink
Lisa the Iconoclast
Homer the Smithers
The Day Violence Died
A Fish Called Selma
Bart on the Road
22 Shortfilms About Springfield
Raging Abe Simpson and His Grumbling Grandson in the Curse of the Flying Hellfish
Much Apu About Nothing
Homerpalooza
Summer of 4 ft. 2

Simpsonfjölskyldan
Friðrik 2. Danakonungur

Friðrik 2. (1. júlí 1534 - 4. apríl 1588) var konungur Danmerkur frá 1559 til dauðadags. 

Friðrik var sonur Kristjáns 3. og Dórótheu af Saxlandi-Láinborg. Hann var útnefndur ríkisarfi árið 1536, eftir að faðir hans vann sigur í Greifastríðinu og var tekinn til konungs í allri Danmörku. Hann tók við ríkjum eftir að faðir hans lést á nýársdag 1559. Sama ár náði hann undir sig Þéttmerski (Dithmarschen) í Norður-Þýskalandi með stuðningi föðurbróður síns, Adólfs hertoga af Gottorp. Áhugi hans á að ná Svíþjóð aftur undir danskt vald leiddi hann út í Sjö ára stríðið við Svía 1563 - 1570. Hann sýndi í fyrstu myndugleik en ærinn stríðskostnaður leiddi til þess að hann varð að fá fornan óvin föður sín, Peder Oxe (1520 - 1575), til að rétta af fjárhag ríkisins. Oxe þrefaldaði meðal annars Eyrarsundstollinn, en fyrir tekjurnar af honum lét konungur reisa Krónborgarhöll og Friðriksborgarhöll. 

Friðrik 2. veitti töluverðu fé til stjörnufræðingsins Tycho Brahe til að hann gæti unnið að fræðum sínum á eyjunni Hveðn, en þar lét Brahe reisa höllina og stjörnuskoðunarstöðina Úraníuborg og síðar stjörnuskoðunarstöðina Stjörnuborg þar sem hann og lærisveinar hans stunduðu ýmsar athuganir á gangi himintunglanna. Eftir lát Friðriks konungs dró mjög úr stuðningi krúnunnar og Brahe lenti upp á kant við Kristján 4. og flutti á endanum til Prag og dó þar.

Friðrik 2. þjáðist lengi vel af malaríu og á síðustu æviárum sínum jukust þjáningar hans mjög. Í líkræðu sinni yfir Friðriki dró presturinn og sagnfræðingurinn Anders Sørensen Vedel ekki dul á að Friðrik hefði flýtt dauða sínum með drykkjuskap. 

Ungur varð Friðrik ástfanginn af hefðarmeyjunni Önnu Hardenberg, en hún var lofuð öðrum og þótti heldur ekki konunginum samboðin, svo að ekkert varð af giftingu þeirra. Hann giftist ekki fyrr hann var orðinn 38 ára, 20. júlí 1572, og var brúðurin 15 ára gömul frænka hans, Soffía af Mecklenburg (1557 - 1631). Þau eignuðust saman sjö börn, þar á meðal Kristján 4. Danakonung og Önnu, sem giftist Jakob 6. Skotakonungi, sem síðar varð Jakob 1. konungur Bretlands.

Friðrik veitti Guðbrandi Þorlákssyni biskupi leyfi til þess að prenta Guðbrandsbiblíuna árið 1579.

Danakonungar
Walter Burkert

Walter Burkert (2. febrúar 1931 í Neuendettelsau í Bæheimi í Þýskalandi; d. 11. mars 2015) var þýskur fornfræðingur og prófessor emeritus í fornfræði við háskólann í Zürich í Sviss. Burkert hefur einnig kennt í Bretlandi og Bandaríkjunum. Hann er sérfræðingur um forngrísk trúarbrögð og hefur haft mikil áhrif á aðra fræðimenn á því sviði og trúarbragðafræðinga almennt síðan á 7. áratug 20. aldar. Burkert á nútímalegan hátt niðurstöður fornleifafræði og bókmenntarýni á verkum skálda, sagnaritara og heimspekinga. Hann hefur gefið út bækur um jafnvægið milli dulhyggju og vísinda hjá pýþagóringum og um trúarlegar hefðir í fornum trúarbrögðum, um trúarlegar fórnfæringar og um áhrif persneskrar menningar og menningar miðauðsturlanda á forngríska menningu.

Burkert kvæntist Mariu Bosch árið 1957 og á með henni þrjú börn: Reinhard, Andreu og Cornelius.

Starfsferill 
Burkert nam klassíska textafræði, sögu og heimspeki við háskólana í Erlangen og Ludwig Maximilians háskólann í München (1950–1954). Hann hlaut doktorsgráðu árið 1955. Hann kenndi í Erlangen í fimm ár (1957–1961) varð lektor árið 1961. Þeirri stöðu gegndi hann í fimm ár. Hann var félagi á Center for Hellenic Studies í Washington, D.C. árið 1965. árið 1966 varð hann prófessor í klassískri textafræði við tækniháskólann í Berlín. Hann gegndi þeirri stöðu til ársins 1969 en var gistiprófessor á Harvard árið 1968.

Árið 1981 birtist rit Burkerts um mannfræði forngrískra trúarbragða, Homo Necans, í ítalskri þýðingu. Rúmu ári síðar birtist einnig ensk þýðing. Í dag er bókin talin sígilt undirstöðurit um ýmis hugtök í grískum trúarbrögðum.

Burkert varð prófessor í klassískri textafræði við háskólann í Zürich (1969–1996). Hann var gistiprófessor í klassískum bókmenntum við Kaliforníuháskóla árin 1977 og 1988 og lektor á Harvard árið 1982. Hann settist í helgan stein árið 1996.

Helstu ritverk Burkerts

Bækur
Homo necans: Interpretationen Altgriechischer Opferriten und Mythen (1972)
Homo necans: Antropologia del Sacrificio Cruento nella Grecia Antica (1981)
Homo necans: The Anthropology of Ancient Greek Sacrificial Ritual and Myth (1983)
Structure and History in Greek Mythology and Ritual (1979)
Greek Religion (1985)
Ancient Mystery Cults (1987)
The Orientalizing Revolution: Near Eastern Influence on Greek Culture in the Early Archaic Age (1992)
Savage Energies: Lessons of Myth and Ritual in Ancient Greece (2001)
Babylon, Memphis, Persepolis: Eastern Contexts of Greek Culture (2004)

Greinar
„Das hunderttorige Theben und die Datierung des Ilias“ í Wiener Studien 89 (1976): 5-21.
„Kynaithos, Polycrates and the Homeric Hymn to Apollo“ í G.W. Bowersock, W. Burkert og M.C.J. Putnam (ritstj.), Arktouros: Hellenic studies presented to B. M. W. Knox (Berlin: De Gruyter, 1979): 53-62.
„Lydia between East and West or how to date the Trojan War: a study in Herodotus“ í Jane B. Carter og Sarah P. Morris (ritstj.), The ages of Homer: a tribute to Emily Townsend Vermeule (Austin: University of Texas Press, 1995): 139-148.

Burkert, Walter
Friedrich Blass

Friedrich Blass (22. janúar 1843 – 5. mars 1907) var þýskur fornfræðingur.

Hann nam fornfræði við háskólana í Göttingen og Bonn árin 1860 til 1863. Hann kenndi við ýmsa menntaskóla og síðar við háskólann í Königsberg. Árið 1876 hlaut hann prófessorsstöðu í klassískri textafræði við háskólann í Kiel. Árið 1892 flutti hann til Halle og tók við prófessorsstöðu þar. Hann lést 5. mars árið 1907.

Blass heimsótti England oft og þekkti náið til ýmissa enskra fræðimanna. Háskólinn í Dublin veitti honum heiðursdoktorsgráðu árið 1892.

Blass er einkum minnst fyrir rannsóknir sínar á textum grískra ræðumanna.

Helstu ritverk

Bækur 
 Die griechische Beredsamkeit von Alexander bis auf Augustus (1865)
 Die attische Beredsamkeit (1868-1880)
 Die Rhythmen der attischen Kunstprosa (1901)
 Die Rhythmen der asianischen und römischen Kunstprosa (1905).

Ritstýrðar útgáfur 

Auk fræðirita gaf Blass út fræðilegar ritstýrðar útgáfur á textum ýmissa höfunda, m.a.: Andókídesar (1880), Antífóns (1881), Hýpereidesar (1881, 1894), Demosþenesar (1885), Ísókratesar (1886), Deinarkosar (1888), Demosþenesar (1893), Æskínesar (1896), Lýkúrgosar, Leókratesar (1902), Evdoxosar (1887), Bakkylídesar (3. útg., 1904) og Æskýlosar (1906)

Blass, Friedrich
Blass, Friedrich
Ludwig Friedländer

Ludwig Friedländer (16. júlí 1824 – 16. desember 1909) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur.

Hann nam fornfræði í háskóla í heimabæ sínum Königsberg og í Leipzig árin 1841 til 1845. Árið 1847 hlaut hann kennslustöðu í klassískri textafræði í Königsberg. Hann varð lektor árið 1856 og prófessor árið 1858.

Friedländer settist í helgan stein árið 1892. Þá flutti hann til Strassbourg þar sem hann hlaut heiðursprófessorsstöðu við háskólann í Starrbourg.

Helstu rit

Bækur 
 Nicanoris περὶ Ιλιακῆς Στιγμῆς Reliquiæ Emendatiores (1850)
 Über den Kunstsinn der Römer in der Kaiserzeit (1852)
 Aristonici Alexandrini περὶ Σημείων Ιλιάδος Reliquiæ Emendatiores (1853)
 Die Homerische Kritik von Wolf bis Grote (1853)
 Darstellungen aus der Sittengesch. Rom's in der Zeit von August bis zum Ausgang der Antonine (1862-71).

Ritstýrðar útgáfur 
 Martialis (1886).
 Petronius, Cena Trimalchionis (1891).
 Juvenalis (1895)

Friedländer, Ludwig
Friedländer, Ludwig
Karl Lehrs

Karl Lehrs (14. janúar 1802 – 9. júní 1878) var þýskur fornfræðingur.

Lehr fæddist í Königsberg. Hann var af gyðingaættum en varð kristinnar trúar árið 1822. Árið 1845 varð hann prófessor í grískri textafræði við háskólann í Königsberg og gegndi hann þeirri stöðu til æviloka.

Lehrs Hélt eindregið fram að Ilíonskviða væri verk eins höfundar.

Helstu ritverk 
 De Aristarchi Studiis Homericis (1833)
 Quaestiones Epicae (1837)
 De Asclepiade Myrleano (1845)
 Herodiani Scripta Tria emendatiora (1848)
 Populare Aufsatze aus dem Altertum (1856)
 Horatius Flaccus (1869)
 Die Pindarscholien (1873)

Lehrs, Karl
Lehrs, Karl
Guðmundur Ólafsson (fornritafræðingur)

Guðmundur Ólafsson (fæddur 1652, dáinn 1695) var fornritafræðingur sem fæddist að Undirfelli í Austur-Húnavatnssýslu á Íslandi. Hann fluttist ungur til Svíþjóðar þar sem hann vann að þýðingum íslenskra fornrita á sænsku og latínu sem og umsjón útgáfna nokkurra fornrita. Hann tók saman íslenskt málsháttasafn, sem prentað var í  Uppsölum árið 1930 og nefndist Thēsaurus Adagiōrum („Málsháttaorðabókin“ á latínu). Í handritasöfnum í Svíþjóð eru varðveittar miklar uppskriftir með hendi Guðmundar. Bróðir hans, Helgi, fékkst við söfnun íslenskra handrita handa fornritadeild Svíakonungs, og varð vel ágengt, að talið er.

Íslendingar
Eggert Hannesson

Eggert Hannesson (1515? – 1583) var hirðstjóri og lögmaður og bjó í Saurbæ, sem oftast er kallaður Bær á Rauðasandi.

Eggert var sonur Hannesar Eggertssonar hirðstjóra á Núpi í Dýrafirði, sem mun hafa verið norskur að ætt, og konu hans Guðrúnar eldri, dóttur Björns Guðnasonar sýslumanns í Ögri. Systir hans var Katrín, kona Gissurar Einarssonar biskups. 

Eggert var sveinn Ögmundar Pálssonar biskups þegar hann var ungur og mun hafa verið í Þýskalandi og Noregi í erindum hans á árunum 1538-1539 og ef til vil lengur. Síðar var hann í þjónustu Gissurar Einarssonar og fór með honum utan í vígsluferðina. Hann varð sýslumaður á Vestfjörðum um 1544 og bjó fyrst á Núpi. Hann var hirðstjóri 1551-1553 og síðan lögmaður sunnan og austan til 1556, norðan og vestan 1556-1568 og eftir það sýslumaður og umboðsmaður Helgafellsklaustursjarða.

Eggert var auðugasti maður á Íslandi um sína daga og jafnframt sá voldugasti. Hann var talinn harðsnúinn og fylginn sér, enda stóð hann oft í miklu málavafstri, lögvitur og héraðsríkur. Eitt sinn meðan Eggert bjó í Saurbæ var honum rænt af enskum sævíkingum og  fálkaföngurum og héldu þeir honum heilan mánuð úti á skipi, en slepptu síðan gegn háu lausnargjaldi. Eggert fluttist síðan alfarinn til Hamborgar 1580 og dó þar, að sagt var af völdum drykkjuskapar. 

Fyrri kona Eggerts var Sesselja Jónsdóttir en síðar kvæntist hann Steinunni Jónsdóttur, sem verið hafði fylgikona séra Björns Jónssonar á Melstað, sem höggvinn var með föður sínum og bróður í Skálholti 1550. Eggert átti að ýmsu við barnaólán að stríða. Launsonur hans, Björn, fórst af voðaskoti, sonur þeirra Sesselju, Þorleifur, týndist í hafi og sá þriðji, Jón murti, drap mann í Síðumúla og varð að flýja land. Sagt er að frá Jóni séu ættir komnar í Hamborg.  Dóttir Eggerts og Sesselju, Ragnheiður, komst aftur á móti á tíræðisaldur (f. 1550, d. 1542). Hún giftist Magnúsi prúða Jónssyni, sýslumanni í Ögri og síðar í Saurbæ, og áttu þau fjölda barna.

Tilvísanir

Tenglar 
 Ríkasti maður Íslands; grein í Lögbergi 1941

Hirðstjórar á Íslandi
Lögmenn á Íslandi

Íslendingar á 16. öld
Hirðmaður

Hirðmaður var á  miðöldum maður sem sór  konungi eða  fursta trúnaðareið og dvaldist við hirð hans. 

Hirðmaður hafði sérstaka stöðu við hirðina og tiltekin réttindi. Þeir störfuðu jafnan fyrir herra sinn á eigin heimaslóðum. Nokkrir Íslendingar voru hirðmenn á þjóðveldisöld og báru ýmsa hirðtitla s.s. merkismaður, lendur maður og skutulsveinn og handgenginn maður.
1249

Árið 1249 (MCCXLIX í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Gissur Þorvaldsson fór í suðurgöngu til Rómar.

Fædd

Dáin
 Arnór Digur-Helgason, fyrsti ábóti í Viðeyjarklaustri.

Erlendis 
 Birgir jarl fór í krossferð til Finnlands og lagði Tavastland undir sig. 
 Loðvík 9. Frakkakonungur lagði Damietta í Egyptalandi undir sig í Sjöundu krossferðinni.
 Eiríkur plógpeningur Danakonungur lagði plógskatt á alla þegna sína og hlaut af því viðurnefni sitt.
 Friður var saminn í stríði milli Norðmanna og Svía.
 Alexander 3. varð konungur Skota.
 Márar glötuðu yfirráðum yfir Alicante á Spáni og Faro í Portúgal.

Fædd
 Eiríkur klipping Danakonungur (d. 1286).
 Jóhannes XXII páfi (d. 1334).

Dáin
 6. júlí - Alexander 2. Skotakonungur.

1249
1241-1250
Össur slagakollur

Össur slagakollur var landnámsmaður á Íslandi. 

Um hann segir í Landnámabók: 

Landnám Íslands
Jonathan Dancy

Jonathan Peter Dancy (fæddur 8. maí 1946) er breskur heimspekingur sem fæst einkum við þekkingarfræði og siðfræði. Hann er prófessor í heimspeki við University of Reading og University of Texas í Austin. 

Dancy hefur mikið fengist við þekkingarfræði skynjunar en hefur á síðari árum einnig fengist við siðfræði og athafnafræði. Hann heldur því fram að ástæður til athafna séu háðar samhengi.

Helstu ritverk

Bækur 
 An Introduction to Contemporary Epistemology (Oxford: Blackwell, 1985). 
 Moral Reasons (Blackwell: Oxford, 1993). 
 Practical Reality (Oxford: Oxford University Press, 2000). 
 Ethics Without Principles (Oxford: Clarendon Press, 2004).

Greinar 
 „On Moral Properties“, Mind XC (1981): 367-385. 
 „Ethical Particularism and Morally Relevant Properties“, Mind XCII (1983): 530-547. 

Dancy, Jonathan
Dancy, Jonathan
Dancy, Jonathan
Dancy, Jonathan
Dancy, Jonathan
Dancy, Jonathan
Dancy, Jonathan
1250

Árið 1250 (MCCL í rómverskum tölum)

Á Íslandi 

 Þórður kakali Sighvatsson kallaður á fund Hákonar Noregskonungs. Hann kom ekki aftur til Íslands.
 Sigvarður Þéttmarsson Skálholtsbiskup fór til Noregs og var þar í fjögur ár. Brandur Jónsson gegndi biskupsembættinu á meðan.
 Runólfur tók við forráðum í Viðey. Hann var svo vígður ábóti 1256 og stýrði klaustrinu í um fimmtíu ár.

Fædd

Dáin
 28. apríl - Ormur Björnsson, goðorðsmaður á Breiðabólstað, sonur Hallveigar Ormsdóttur (f. um 1219).
 23. nóvember - Árni óreiða Magnússon.

Erlendis 
 30. apríl - Loðvík 9. Frakkakonungur var leystur úr haldi Egypta gegn því að greiða lausnargjald, milljón dínara og borgina Damietta sem hann hafði áður hertekið.
 1. nóvember - Abel Valdimarsson krýndur konungur Danmerkur.
 Valdimar Birgisson varð konungur Svíþjóðar. Hann var fyrsti konungurinn af ætt Fólkunga.
 Márar voru endanlega hraktir frá Portúgal.
 Albertus Magnus einangraði arsenik.
 Rialtobrúnni í Feneyjum var breytt úr flotbrú í varanlega trébrú.

Fædd

Dáin 
 10. ágúst - Eiríkur plógpeningur, konungur Danmerkur (f. 1216).
 13. desember - Friðrik 2. keisari (f. 1194).
 Eiríkur hinn smámælti og halti, Svíakonungur (f. 1216).
 Leonardo Pisano (Fibonacci), ítalskur stærðfræðingur (f. 1170).

1250
1241-1250
Mary Warnock

Helen Mary Warnock, barónessa (f. 14. apríl 1924; l. 20. mars 2019) var breskur heimspekingur, siðfræðingur og hugspekingur.

Mary Warnock kenndi heimspeki við St Hugh's College í Oxford-háskóla frá 1949 til 1966. Frá 1966 til 1972 var hún skólastjóri stúlknaskólans Oxford High School. Hún var Talbot rannssóknarfélagi við Lady Margaret Hall (1972-1976). Frá 1976-84 var hún rannsóknarfélagi á St Hugh's College og varð heiðursfélagi árið 1985. Árið síðar varð hún skólastjóri í Girton College í Cambridge og gegndi þeirri stöðu í þrjú ár.

Mary Warnock giftist heimspekingnum Geoffrey Warnock árið 1949. Þau eignuðust tvo syni og þrjár dætur.

Helstu rit 
 Existentialism , (1970)
 Imagination, (1976)
 Schools of Thought, (1977)
 Memory, (1987)
 Imagination & Time, (1994)
 Mary Warnock: A Memoir – People and Places, (2001)
 Making Babies: Is There a Right To Have Children?, (2001)
 The Intelligent Person's Guide to Ethics, (1998)
 Nature and Mortality: Recollections of a Philosopher in Public Life, (2004)
 An Intelligent Person's Guide to Ethics, (2004)

Warnock, Mary
Warnock, Mary
Warnock, Mary
Warnock, Mary
Warnock, Mary
Breskir barónar
Paul Horwich

Paul Horwich (f. 1947) er breskur heimspekingur og prófessor við New York University. Horwich hefur einkum fengist við málspeki og frumspeki, sannleika og merkingu. Horwich lauk doktorsprófi frá Cornell-háskóla þar sem hann naut leiðsagnar Arthurs Fine. Hann kenndi áður við MIT, University College London og CUNY Graduate Center.

Horwich er málsvari naumhyggju um sannleikann og notkunarhyggju um merkingu.

Helstu rit 
 Asymmetries in Time: Problems in the Philosophy of Science (1987)
 Truth (1990)
 Meaning (1998)
 From a Deflationary Point of View (2005)
 Reflections on Meaning (2005)

Horwich, Paul
Horwich, Paul
Horwich, Paul
Horwich, Paul
Á (bókstafur)

Sjá aðgreiningarsíðuna fyrir fleiri merkingar orðsins „á“.

Á eða á (borið fram á) er 2. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.

Færeyska
B

B eða b (borið fram bé) er 3. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 2. í því latneska.

Latneskt stafróf
D

D eða d (borið fram dé) er 4. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 4. í því latneska. Dr. Björn Guðfinnsson kenndi að á íslensku er d ekki haft á milli tveggja sérhljóða. Undantekningarnar eru orðið sódi og kvenmannsnafnið Ída.

Tilvísanir 

Latneskt stafróf
Ð

Ð eða ð (borið fram eð) er 5. bókstafurinn í íslenska stafrófinu. Ekkert orð í íslensku byrjar á bókstafnum ð.

Bókstafurinn Ð er einnig notaður í fornensku, færeysku og elfdælsku. Hann var einnig notaður í Skandinavíu á miðöldum en var skipt út fyrir „dh“ sem seinna var breytt í „d“. Í hástaf þekkist stafurinn á því að vera eins og D með láréttu striki í gegnum miðja línuna vinstra megin. Lástafurinn þekkist á því að vera eins og lítið bogið d með strik á toppnum. 

Aðeins ein íslensk hljómsveit hefur notað bókstafinn ð sem fyrsta stafinn í nafninu sínu, það var hljómsveitin Ðe lónlí blú bojs. Í íslensku getur orð aldrei byrjað á ð. Það er vegna þess að bókstafurinn er raddað tannmælt önghljóð sem stendur aldrei fremst í íslensku hljóðkerfi.

Í færeysku tilheyrir hann ekki neinu sérstöku hljóðkerfi, til dæmis þegar ð er fyrir framan stafinn r er það stundum borið fram [ɡ]. Eins og í íslensku er ð á eftir d í færeyska stafróinu.

Tölvukóðun 
Í Unicode-staðlinum er stórt ð kallað fram með kóðanum U+00D0 og lítið ð með kóðanum U+00F0. En þessir kóðar eru úr gömlum staðli, sem kallast ISO 8859-1 eða „Latin-1“. 

Í Linux er hægt að kalla fram ð með því að ýta á „Compose key“ og síðan á d eða h fyrir lítið ð en fyrir stórt ýtirðu á  Compose key og D eða H. 

Ef stillt er á U.S. lyklaborðið í Mac OS X er hægt að kalla fram ð með því að halda inni Alt og ýta á d til að fá lítið ð en fyrir stórt ð heldur maður inni shift takkanum og alt og ýtir síðan á d. 

Í Microsoft Windows er ð kallað fram með því að halda Alt inni og slá inn 0208 á talnalyklaborðinu en fyrir lítið ð helduru inni Alt og slærð inn 0240. Á US-alþjóðlegum lyklaborðum er hægt að halda inni AltGr og ýta á d til að kalla fram ð.

Málfræðingurinn Rasmus Christian Rask kom ð aftur inn í íslenskt mál.

Tenglar

Heimild 
 Stefán Pálsson,Anton Kaldal Ágústsson ,Gunnar Vilhjálmsson Steinar Ingi Farestveit;Ð ævisaga;Crymogea, Reykjavík, 2012

Íslenska
Færeyska
Fornenska