alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Þórdís Snorradóttir

Þórdís Snorradóttir var íslensk kona á 13. öld en um fæðingar- og dánarár hennar er ekki vitað. Hún var laundóttir Snorra Sturlusonar en móðir hennar hét Oddný. Árið 1224 gifti Snorri hana Þorvaldi Vatnsfirðingi, sem var orðinn roskinn og mörgum áratugum eldri en Þórdís, og tengdist hjónabandið sættum þeirra Snorra og Þorvaldar, sem höfðu átt í deilum. Þau bjuggu í Vatnsfirði og áttu saman tvö börn, Kolfinnu og Einar. Þórdís var á Gillastöðum í Króksfirði með manni sínum 6. ágúst 1228, er Hrafnssynir brenndu hann þar inni, og var hún dregin út um op á vegg og bjargaðist. Stjúpsynir hennar, Þórður og Snorri, tóku þá við veldi föður síns þótt ungir væru en Þórdís vildi ekki fara í Reykholt til föður síns þótt hann vildi fá hana til sín. Ekki löngu síðar eignaðist hún barn með manni sem kallaðist Ólafur Æðeyingur en var síðan í tygjum við Odd Álason bónda á Söndum, og voru kærleikar miklir með þeim að því er segir í Sturlungu. Eftir að Sturla Sighvatsson drap Þorvaldssyni 1232 tók Þórdís við búi í Vatnsfirði en Snorri setti Órækju son sinn til að hafa mannaforráð þar vestra þar til Einar sonur Þórdísar væri fullvaxinn og hraktist Þórdís frá Vatnsfirði að Mýrum í Dýrafirði og neitaði aftur að fara til föður síns. Órækja taldi systur sína og Odd sitja á svikráðum við sig og fór að Oddi, sem þá bjó á Eyri í Arnarfirði, og drap hann 13. janúar 1234.

Þórdís bjó í Vatnsfirði eftir að Órækja fór þaðan og virðist hafa ráðið mestu við Ísafjarðardjúp um tíma, jafnvel þar til Einar sonur hennar var fullvaxinn.

Sturlungaöld
Oddur Álason

Oddur Álason (Ólason) (d. 13. janúar 1234) var íslenskur höfðingi á Sturlungaöld. Hann bjó á Söndum í Dýrafirði og var sonur Ála hins auðga Oddssonar. Oddur var mikill vinur og bandamaður Sturlu Sighvatssonar. Hann giftist Steinunni dóttur Hrafns Sveinbjarnarsonar en upp úr 1230 var hann í kærleikum við Þórdísi Snorradóttur, ekkju Þorvaldar Vatnsfirðings. Órækja bróðir hennar, sem þá fór með héraðsvöld við Ísafjarðardjúp, taldi þau sitja á svikráðum við sig eftir að honum barst í hendur bréf sem síðar þótti víst að væri falsað og fór að Oddi, sem þá var á Eyri við Arnarfjörð og lét drepa hann.

Oddur átti nokkur börn með konu sinni. Þekktastur er Hrafn Oddsson hirðstjóri og riddari en einnig má nefna Herdísi konu Svarthöfða Dufgussonar.

Sturlungaöld
Sif Atladóttir

Sif Atladóttir (f. 15. júlí 1985) er íslensk knattspyrnukona sem leikur nú með Val. Hún er dóttir fyrrverandi landsliðsmannsins Atla Eðvaldssonar.

Afrek 
 Íslandsmeistari með Val 2007 og 2008.

Viðurkenningar 
 Besti leikmaður Þróttar 2006.
 Efnilegasti leikmaður FH 2003.

Heimildir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Dóra Stefánsdóttir

Dóra Stefánsdóttir (f. 27. apríl 1985) er íslensk knattspyrnukona. Hún hefur verið fyrirliði U-17, U-19 og U-21 landsliðanna. Hún leikur nú með LdB FC Malmö. Þann 15. desember 2010 ákvað hún að hætta í fótbolta.

Afrek 
Íslandsmeistari með Val 2004.
Bikarmeistari með Val 2001 og 2003.

Heimildir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Edda Garðarsdóttir

Edda Garðarsdóttir (f. 15. júlí 1979) er íslensk knattspyrnukona. Hún er nú þjálfari kvennaliðs KR.  Edda er dóttir Garðars Sigurðssonar fyrrum alþingismanns.

Afrek 
Íslandsmeistari 6 sinnum.
Bikarmeistari 5 sinnum.

Viðurkenningar 
Leikmaður ársins hjá KR 2004.
Leikmaður ársins hjá Breiðabliki 2005 og 2006.

Tengill 
Blogg Eddu og Ólínu

Heimildir 

"Edda Gardarsdottir". Svenskfotboll, skoðað þann 23. ágúst 2009.

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Sæmundur Ormsson

Sæmundur Ormsson (um 1227 – 13. apríl 1252) var goðorðsmaður á Sturlungaöld. Hann var af ætt Svínfellinga, sonur Orms Jónssonar Svínfellings (d. 1241) og konu hans Álfheiðar Njálsdóttur. Hann var unglingur er faðir hans lést en tók þó við mannaforráðum og búi á ættarjörð sinni, Svínafelli. Guðmundur bróðir hans (f. um 1235) var í fóstri í Kirkjubæ á Síðu hjá Steinunni föðursystur sinni og manni hennar, Ögmundi Helgasyni staðarhaldara. Ögmundur þótti seilast til valda eftir lát Orms en Sæmundi líkaði það illa og varð af mikill fjandskapur.

Sæmundur gekk að eiga Ingunni laundóttur Sturlu Sighvatssonar árið 1248 og er sagt að Þórður kakali föðurbróðir hennar hafi eggjað hann til að láta ekki hlut sinn fyrir Ögmundi. Sæmundur sótti Guðmund bróður sinn úr fóstrinu hjá Ögmundi og reyndi á næstu árum tvisvar að sækja að honum. Brandi ábóta (síðar biskup), föðurbróður Sæmundar og mági Ögmundar, tókst loks að gera sætt milli þeirra en Ögmundur hélt ekki sættina. Steinunn kona hans, sem hafði hvatt mjög til sátta, lést 31. mars 1252 og  tæpum tveimur vikum síðar, þegar Ögmundur frétti að Sæmundur og Guðmundur væru fámennir á ferð skammt frá Kirkjubæ, tók hann þá höndum og líflét þá, þótt Guðmundur fóstursonur hans bæði um grið.

Sturlungaöld
Svínfellingar
Erla Steina Arnardóttir

Erla Steina Arnardóttir (f. 18. maí 1983) er íslensk knattspyrnukona. Hún lék eitt tímabil í bandarísku deildinni W-League en hefur að mestu leikið í Svíþjóð, hún er nú leikmaður Kristianstads DFF.

Heimildir 

"F17/83-landslaget 2000" . Svenska fotbollförbundet, skoðað þann 23. ágúst 2009.

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Guðmundur gríss Ámundason

Guðmundur gríss Ámundason (d. 22. febrúar 1210) var íslenskur höfðingi á 12. öld. Hann var allsherjargoði og prestur á Þingvöllum og hefur sennilega verið af ætt Ingólfs Arnarsonar þótt ekki sé vitað hvernig sú ættrakning er. Bróðir hans var Magnús, faðir Árna óreiðu Magnússonar, goðorðsmanns í Brautarholti og Saurbæ á Kjalarnesi. Guðmundur var virtur og vinsæll höfðingi og var sagt um hann að hann hefði fleira veitt fyrir guðs sakir en flestir menn aðrir. Hann lét síðar frá sér allar eigur sínar og gerðist munkur.

Kona Guðmundar var Solveig (um 1151 – 1193), dóttir Jóns Loftssonar. Dætur hans hétu báðar Þóra og þóttu bestu kvenkostir á Íslandi. Þóra eldri giftist Jóni Sigmundssyni af ætt Svínfellinga og var sonur þeirra Ormur Svínfellingur. Þóra yngri giftist Þorvaldi Gissurarsyni; þeirra sonur var Gissur Þorvaldsson. Synir Guðmundar voru Magnús góði, sem kjörinn var Skálholtsbiskup 1236 en fékk ekki vígslu, og Þorlákur, faðir Staða-Árna Þorlákssonar biskups.

Íslenskir allsherjargoðar
Katrín Ómarsdóttir

Katrín Ómarsdóttir (f. 27. júní 1987) er íslensk knattspyrnukona. Hún leikur með Liverpool.

Viðurkenningar 
Íþróttamaður Seltjarnarness árið 2007.

Heimildir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Ormur Jónsson Breiðbælingur

Ormur Jónsson Breiðbælingur (d. 6. ágúst 1218) var íslenskur goðorðsmaður á 12. og 13. öld. Hann var af ætt Oddaverja, sonur Jóns Loftssonar og frillu hans, Ragnheiðar systur Þorláks helga. Hann var albróðir Páls Skálholtsbiskups og hálfbróðir Sæmundar Jónssonar í Odda. Hann bjó á Breiðabólstað í Fljótshlíð og var kenndur við bæ sinn. Hann þótti spekingur að viti og hið mesta göfugmenni.

Páll sonur Sæmundar bróður hans drukknaði í Noregi 1216 og kenndi Sæmundur Björgvinjarkaupmönnum um lát hans og heimtaði miklar fébætur af kaupmönnum á Eyrarbakka. Ormur bróðir hans reyndi að koma vitinu fyrir hann en það stoðaði ekki og Sæmundur gerði mikinn varning upptækan, en því reiddust kaupmenn sem von var. Sumarið 1218 fór Ormur út í Vestmannaeyjar til að sækja kirkjuvið sem hann átti og Jón sonur hans með honum. Réðust þá kaupmenn sem þar voru á þá og drápu.

Ormur átti ekki skilgetin börn en Sæmundur bróðir hans lét óskilgetnum börnum hans eftir allan arf eftir hann, sem þau áttu þó ekki rétt til samkvæmt lögum. Ein dóttir hans var Hallveig Ormsdóttir, er fyrst giftist Birni Þorvaldssyni en gerði síðan helmingafélag við Snorra Sturluson. Önnur var Þuríður, sem giftist Tuma yngri Sighvatssyni.

Oddaverjar
Björn Þorvaldsson

Björn Þorvaldsson (um 1190 – 17. júní 1221) var íslenskur goðorðsmaður á Sturlungaöld. Hann var af ætt Haukdæla, sonur Þorvaldar Gissurarsonar og fyrri konu hans, Jóru dóttur Klængs Þorsteinssonar biskups. 

Björn kvæntist Hallveigu Ormsdóttur og bjuggu þau fyrst á Stokkseyri en fluttu á Breiðabólstað í Fljótshlíð vorið 1219, eftir að Ormur Breiðbælingur faðir Hallveigar var drepinn í Vestmannaeyjum. Björn þótti efnilegur höfðingi en var ákafamaður í skapi. Þegar Snorri Sturluson kom heim frá Noregi 1220 kastaðist í kekki með þeim Birni og sakaði Björn Snorra um að standa í vegi fyrir því að Norðmenn bættu fyrir víg Orms tengdaföður hans. Skömmu síðara urðu harðar deilur um eignarhald á skóglendi milli Bjarnar og Lofts biskupssonar og í drykkjuveislu í Odda um veturinn fór allt í háaloft. Lauk deilunum með því að Loftur og Sæmundur Jónsson í Odda fóru að Birni og felldu hann í bardaga á Breiðabólstað 17. júní 1221.

Hallveig kona Björns varð skömmu eftir lát hans ríkasta kona á Íslandi. Hún gerði helmingafélag við Snorra Sturluson og bjó með honum til dauðadags. Synir hennar og Björns voru þeir Klængur (1216 - 26. desember 1241), fóstbróðir Sturlu Sighvatssonar, og Ormur (um 1219 - 28. apríl 1250), goðorðsmaður á Breiðabólstað. Þeir deildu við Snorra stjúpföður sinn um arf eftir móður sína og var Klængur með í aðförinni að Snorra haustið 1241. Órækja Snorrason drap hann í hefndarskyni.

Sturlungaöld
Loftur biskupssonur

Loftur Pálsson biskupssonur (d. 1261) var íslenskur höfðingi á Sturlungaöld. Hann var af ætt Oddaverja, sonur Páls biskups Jónssonar í Skálholti og konu hans Herdísar Ketilsdóttur (drukknaði í Þjórsá 17. maí 1207) og var jafnan nefndur Loftur biskupssonur. Hann bjó fyrst í Skarði á Landi eins og faðir hans áður. Hann var hinn fríðasti maður og þótti vænn til höfðingja, segir í Sturlungu. Þorvaldur Gissurarson sagði um Loft að honum og Katli bróður hans (d. 1215) væri ólíkt farið, því Ketill vildi mönnum hvarvetna gott, en Loftur mælti hvarvetna gott til manna.

Loftur átti í deilum við Björn Þorvaldsson á Breiðabólstað, sem lauk með því að hann og Sæmundur Jónsson föðurbróðir hans fóru að Birni og felldu hann 17. júní 1221. Loftur leitaði liðsinnis hjá Snorra Sturlusyni, sem sjálfur hafði átt í deilum við Björn. Snorri hét honum liði á þingi um sumarið, en þegar til kom mætti Snorri ekki til þings og Sæmundur ekki heldur og lagði Loftur þá ekki í að mæta, heldur fór út í Vestmannaeyjar. Sæmundur hafði horfið að heiman og vissu fáir hvar hann var. Þá var þetta ort þeim til háðungar:

Loftur liggur í Eyjum / bítur lunda bein / Sæmundur er á heiðum / etur berin ein.

Þorvaldur og Loftur sættust þó nokkru síðar og fór Loftur til Noregs um haustið og var útlægur næstu þrjú árin en kom þá heim og settist að í Hítardal. Hann var einn þeirra sem fóru með Gissuri Þorvaldssyni að Snorra í Reykholti 1241. Seinast bjó Loftur á Borg á Mýrum en endaði ævina sem kanúki í klaustri. Kona hans var Þorbjörg Grímsdóttir.

Sturlungaöld
Rakel Logadóttir

Rakel Logadóttir (f. 22. mars 1981) er íslensk knattspyrnukona. Hún leikur með Val.

Afrek 
Fjórfaldur Íslandsmeistari
Tvöfaldur bikarmeistari

Viðurkenningar 
Efnilegasti leikmaður Vals 1998
Besti leikmaður Vals 1999

Heimildir 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Sara Björk Gunnarsdóttir

Sara Björk Gunnarsdóttir (f. 29. september 1990) er íslensk knattspyrnukona. Hún leikur með Juventus á Ítalíu. Á ferli sínum hefur Sara einnig spilað fyrir Hauka, Breiðablik, FC Rosengård, FC Malmö og Lyon. Sara hefur verið í A landsliði kvenna frá 2007 og spilaði með landsliðinu á EM 2007, 2009 og 2013. Sara var valin íþróttamaður ársins árið 2018 og 2020.

Ferill með félagsliðum 
Sara hóf knattspyrnuiðkun árið 1996 með Haukum, eftir tólf ár hjá uppeldisfélaginu gekk hún til liðs við Breiðablik árið 2008. Eftir þrjú mögur ár hjá Breiðabliki gekk hún til liðs við FC Malmö fyrir tímabilið 2011. Á sínu fyrsta tímabili í Svíþjóð kom hún að 12 mörkum og hjálpaði Malmö að vinna Damallsvenskuna. Fimm árum og þremur meistaratitlum síðar, árið 2016, tilkynnti Sara að hún hyggðist ekki framlengja samning sinn við Malmö, fljótlega tilkynnti FC Wolfsburg að hún myndi ganga til liðs við liðið fyrir tímabilið 2016-17. Hjá Wolfsburg hefur Sara sankað að sér verðlaunagripum, m.a. fjórum Þýskalandsmeistaratitlum og þremur bikartitlum. 

Árið 2020 hélt Sara til Olympique Lyonnais í Frakklandi. Hún skoraði gegn sínu fyrrum félagi, Wolfsburg, í úrslitum Meistaradeildarinnar þegar Lyon vann 3-1.

Landsliðsferill 
Í ágúst 2007 valdi Sigurður Ragnar Eyjólfsson, þáverandi landsliðsþjálfari íslenska kvennalandsliðsins, Söru í landsliðshóp fyrir leik gegn Slóveníu í undankeppni Evrópumótsins 2009. Sara hafði þá nýlega jafnað sig á krossbandaslitum, hún kom inn á fyrir Katrínu Ómarsdóttur á 87. mínútu í sínum fyrsta landsleik, þá aðeins 16 ára gömul.

Árið 2019 tjáði Sara Björk sig, í tengslum við útgáfu á bókinni Óstöðvandi, í fyrsta sinn um erfiðleika í byrjun landsliðsferils síns, en hún varð fyrir barðinu á svæsnum sögusögnum liðsfélaga sinna.

Verðlaun 
FC Malmö/Rosengård
 Damallsvenskan: Meistari 2011, 2013, 2014, 2015.
 Sænska bikarkeppnin: Meistari 2016
 Sænski ofurbikarinn: Meistari 2011, 2012, 2015, 2016.  VFL Wolfsburg
 Bundesliga: Meistari 2016-17, 2017-18, 2018-19, 2019-2020.
 Þýska bikarkeppnin: Meistari 2016-17, 2017-18, 2018-19. 
Olympique Lyonnaise
Meistaradeild Evrópu: Meistari 2020
Einstaklingsverðlaun
 Íþróttamaður ársins: 2018, 2020
 Íþróttamaður Hauka: 2008

Heimildir 

Fyrirmynd síðunnar er greinin ,,Sara Björk Gunnarsdóttir" á ensku wikipediu. 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Dóra María Lárusdóttir

Dóra María Lárusdóttir (f. 24. júlí 1985) er íslensk knattspyrnukona. Hún hefur spilað allan sinn feril með Val. Dóra María er samningi hjá íslensku umboðsskrifstofunni Sportic.

Afrek 
 Íslandsmeistari fjórum sinnum
 Bikarmeistari þrisvar sinnum.

Viðurkenningar 
 Besti leikmaður efstu deildar 2008.

Heimildir 
 
Sportic.is 

Íslenskir knattspyrnumenn
Íslenskar konur
Sólarsteinn

Sólarsteinn var steinn (kristall?) sem norrænir menn til forna notuðu til að sjá stefnu til sólar í skýjuðu veðri, sem var gagnlegt við siglingar. Aðferðin byggist á því að slíkir steinar skauta sólarljós. Sólarsteinarnir kunna auk þess að hafa verið notaðir til að kveikja með eld.

Kenningar og tilvitnun 
Óstaðfest tilgáta er um að íslenskt silfurberg (kalkspat) hafi verið notað sem sólarsteinn, en fleiri tegundir kristalla koma einnig til greina, til dæmis kordíerít sem finnst meðal annars í Suður-Noregi. 

Sólarsteinar eru nefndir í fornritum, til dæmis í Rauðúlfs þætti, sem fylgir sumum gerðum Ólafs sögu helga. Þar segir:

Danski fornleifafræðingurinn Thorkild Ramskou skrifaði bók um sólarsteina og rannsakaði notagildi þeirra. Taldi hann að með þeim mætti greina stefnu til sólar með um 5 gráða nákvæmni.

Sólarsteinn fannst í skipinu Alderney, sem sökk árið 1592. Því hafa verið settar fram tilgátur um að slíkir steinar hafi verið notaðir samhliða áttavita.

Tengt efni 
 Leiðarsteinn (járndragi)
 Húsasnotra

Tilvísanir

Heimildir 
 Thorkild Ramskou: Solstenen, Rhodos, København, 1969.

Tenglar 
 „Sólarsteinn, hinn eini sinnar tegundar, fannst á Grænlandi“; grein í Lögbergi 1956
 „Sólarsteinn“; grein í Tímanum 1956
  Shipwreck may contain near-mythical Viking navigation aid; grein af Rawstory.com 2013 

Siglingar 
Víkingaöld

sv:Islandsspat#Solsten
Kæfa

Kæfa eða paté er réttur gerður úr blönduðu farsi af einhverju tagi sem oftast er bakað í formi við hægan hita í ofni eða vatnsbaði þannig að það binst saman og myndar mjúkan massa sem hægt er að bera fram í sneiðum eða smyrja á brauð. Ef farsið er gert úr kjöti eða lifur er spekki oft blandað saman við til að binda það saman, en í fisk- og grænmetiskæfur er gjarnan notað matarlím í sama tilgangi. Stundum er kæfan bökuð í deigi þannig að formið er klætt að innan með þunnu brauðdeigi sem myndar skorpu utan á kæfunni.

Tengt efni
 Búðingur
 Hausasulta
 Hlaup
 Mauk

Álegg
Frönsk matargerð
Vatnsbað

Vatnsbað er í matargerð aðferð til að hita mat hægt og tempra hitastig svo að það fari ekki yfir tiltekinn hámarkshita, ýmist í potti eða ofni. Aðferðin gengur út á að nota tvöfalt ílát eða tvö ílát þar sem hið stærra inniheldur vökva (oftast vatn) og situr á eldavélarhellu eða ofngrind en minna ílátið inniheldur matinn og situr í því stærra. Með þessu móti verður maturinn aldrei heitari en sem nemur suðumarki vökvans í ytra ílátinu. Vökvinn eða gufan frá honum dreifir líka hitanum betur en hellan eða ofninn gerir og tryggir hægari og jafnari upphitun. 

Þegar hitað er í vatnsbaði á eldavélarhellu má nota sérstaka, tvöfalda potta, pott sem hitaþolin skál er sett yfir (og snertir þá oft ekki vökvann svo að það er gufan frá því sem hitar innihald skálarinnar) eða jafnvel lítinn pott sem settur er ofan í annan stærri. Þegar eldað er í vatnsbaði í ofni er sjóðheitt vatn sett í ofnskúffu eða steikarfat og annað minna fat eða form sett þar ofan í.

Vatnsbað á eldavélarhellu er meðal annars notað til að þykkja sósur eins og béarnaise-sósu, þar sem suða myndi kekkja eða skilja sósuna, til að bræða súkkulaði, gera vanillusósu og fleira slíkt, og einnig til að halda ýmsum mat heitum. Vatnsbað í ofni er meðal annars notað til að baka crème brûlée og aðra eggjabúðinga, ýmis paté, ostakökur og fleira.

Heimildir 
  Á www.thekitchn.com, skoðað 3. október 2012.

Matargerð
Frilla

Orðið „friðill“ vísar hingað, sjá einnig F-riðil.
Frilla (byrgiskona eða launkona) er hjákona eða ástkona kvænts manns. Orðið frilla var einnig fyrir siðaskipti haft um sambýliskonu kaþólsks prests. Frillur eru stundum einnig nefndar lagskonur eða tíðleikakonur, þó það séu almennari hugtök. 

Að fornu var talsvert um það að höfðingjasynir tækju sér frillur áður en þeir giftust, og stundum héldu höfðingjar frillur eftir að þeir gengu í hjónaband (sbr: taka e-a frillutaki). Stundum gat frillulífið verið svipað óvígðri sambúð, það er að viðkomandi maður tók stúlkuna til sín af því að honum leist vel á hana, en hún var of ættsmá til að hann gæti kvænst henni. Þegar hann svo gekk í hjónaband með stúlku sem talin var álíka ættstór og hann, var frillunni vísað til foreldrahúsa eða henni fundinn hæfilegur maki. Hreint frillulífi var hins vegar þegar kvæntir menn héldu frillur, annað hvort á eigin heimili eða á nálægum bæjum. Frillubörn voru óskilgetin og höfðu minni rétt en skilgetin börn.

Í kaþólskri tíð máttu prestar ekki kvænast, sem reyndist mörgum erfitt. Þeir fóru því oft í kringum kirkjulögin og tóku sér frillur eða ráðskonur. Við upphaf sambúðar var þá stundum haldin veisla sem var eins og brúðkaupsveisla að öðru leyti en því að ekki var um neina kirkjulega athöfn að ræða. 

Orðið „friðill“ er samsvarandi orð um karlmann, það er ástmaður giftrar konu. Orðin „friðill“ og „frilla“ (frið-la => frilla) fela það í sér að viðkomandi sé til að friða ástríðurnar.

Gamall málsháttur 

Miðaldir
Maðurinn
Mannleg samskipti
Svínfellingar

Svínfellingar voru ein af helstu valdaættum Íslands frá því á 12. öld og fram yfir Sturlungaöld. Ættin er kennd við Svínafell í Öræfum og þar var helsta höfuðból hennar löngum en smám saman færðu Svínfellingar út kvíarnar og í upphafi 13. aldar er talið að þeir hafi ráðið öllum Austfirðingafjórðungi. Þeir koma þó minna við átök Sturlungaaldar en hinar stóru valdaættirnar, ef til vill vegna þess hve langt þeir voru frá aðalátakasvæðunum. Þó drógust þeir stundum inn í deilurnar, enda voru þeir tengdir hinum ættunum með mægðum og skyldleika á ýmsan hátt.

Sigurður Ormsson bjó á Svínafelli á síðari hluta 12. aldar og átti mikið undir sér en árið 1202 tók hann við staðarforráðum á Hólum þegar Guðmundur Arason varð biskup þar. Jón Sigmundarson bróðursonur hans tók þá við goðavaldinu. Synir hans voru þeir Brandur biskup, Ormur Svínfellingur og Þórarinn, faðir Odds og Þorvarðar Þórarinssona, sem voru helstu höfðingjar ættarinnar upp úr miðri 13. öld.

Sturlungaöld
F-16 Fighting Falcon

Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon er bandarísk orrustuþota sem General Dynamics þróaði upphaflega fyrir flugher Bandaríkjanna. F-16 vélin þykir afar fjölhæf og skýrir það vinsældir hennar en hún er notuð af flugherjum að minnsta kosti 25 þjóða víða um heim. Yfir 4400 vélar hafa verið smíðaðar frá því að framleiðsla hófst árið 1976. General Dynamics seldi framleiðslu vélanna til Lockheed-samsteypunnar árið 1993, sem síðar varð Lockheed Martin eftir samruna við Martin Marietta árið 1995.

Áformað er að F-35 Lightning II, sem tekin verður í notkun árið 2011, leysi F-16 vélarnar af hólmi í flugher Bandaríkjanna.

Myndasafn

Ítarefni 
 Darling, Kev. F-16 Fighting Falcon (London: Airlife, 2003).
 Drendel, Lou. F-16 Fighting Falcon - Walk Around No. 1 (Carrollton, TX: Squadron/Signal Books, December 1993).
 Peacock, Lindsay. On Falcon Wings: The F-16 Story (RAF Fairford, United Kingdom: The Royal Air Force Benevolent Fund Enterprises, 1997).
 Richardson, Doug. General Dynamics F-16 Fighting Falcon (London: Salamander Books, 1990).

Tengt efni 
 F-16 Agile Falcon
 F-16 VISTA
 General Dynamics F-16XL
 Chengdu J-10
 Dassault Mirage 2000
 F/A-18 Hornet
 F-20 Tigershark
 JAS 39 Gripen
 JF-17 Thunder
 Mikoyan MiG-29
 Northrop YF-17

Tenglar 

 Upplýsingasíða um F-16 hjá flugher Bandaríkjanna
 Heimasíða F-16 á LockheedMartin.com 

Bandarískar orrustuþotur
Lockheed Martin-flugvélar
F-15E Strike Eagle

F-15E Strike Eagle er bandarísk orrustuþota, þróuð á 9. áratug 20. aldar á grunni F-15 orrustuþotunnar. F-15E var hönnuð til þess að geta gert árásir á skotmörk á landi auk þess að tryggja yfirráð í lofti.

Ítarefni 
 Davies, Steve. Combat Legend, F-15 Eagle and Strike Eagle (London: Airlife Publishing, Ltd., 2002).
 Davies, Steve. Boeing F-15E Strike Eagle, All-Weather Attack Aircraft (Airlife Publishing, Ltd., 2003).
 Davies, Steve. F-15E Strike Eagle Units In Combat 1990-2005 (London: Osprey Publishing Limited, 2005).
 Jenkins, Dennis R. McDonnell Douglas F-15 Eagle, Supreme Heavy-Weight Fighter (Arlington, TX: Aerofax, 1998).

Tengt efni 
 F-15 Eagle
 F-15SE Silent Eagle
 Dassault Rafale
 Eurofighter Typhoon
 Sukhoi Su-30
 Sukhoi Su-34
 Panavia Tornado
 F-35 Lightning II
 F/A-18E/F Super Hornet

Tenglar 

 General Electric Aviation to provide F110 propulsion systems to meet the F-15EX weapons system requirement  by AFLCMC Official Presolicitation on Feb 22, 2020.
 GE’s F110: The Engine of Choice for Today’s Front-Line Missions – by Official video material from GE Aviation
 Air Force announces Guard locations for F-35A, F-15EX by USAF Press Release on August 14, 2020.
 Col. Jeff Edwards, 173rd Fighter Wing Commander Discusses F-15EX mission – by Official video material from USAF
 142nd Wing Commander talks about transition to F-15EX fighters to the Portland platform – by Official video material from USAF
 Upplýsingasíða um F-15E hjá flugher Bandaríkjanna
 Heimasíða F-15E á Boeing.com
 F-15E Strike Eagle.com, vefsíða tileinkuð F-15E
 F-15E.com, vefsíða tileinkuð F-15E

Bandarískar orrustuþotur

de:McDonnell Douglas F-15#F-15E Strike Eagle
F/A-18 Hornet

McDonnell Douglas (nú Boeing) F/A-18 Hornet er bandarísk orrustuþota, sem er hönnuð til þess ráðast á skotmörk bæði á landi og í lofti. F/A-18 var byggð á YF-17 og hönnuð fyrir sjóher og landgöngulið Bandaríkjanna en er einnig notuð af flugherjum ýmissa ríkja.

F/A-18 leysti af hólmi F-14 vélar bandaríska sjóhersins.

Ítarefni 
 Drendel, Lou. F/A-18 Hornet in action (Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1993).
 Gunston, Bill. F/A-18 Hornet (St. Paul, Minnesota: Motorbooks International, 1985).
 Jenkins, Dennis R. F/A-18 Hornet: A Navy Success Story (New York: McGraw-Hill, 2000).
 Miller, Jay. McDonnell Douglas F/A-18 Hornet (Arlington, Texas: Aerofax Inc., 1988).
 Peacock, Lindsay. F/A-18 Hornet (London: Osprey Publishing, 1986).
 Spick, Mike. McDonnell Douglas F/A-18 Hornet (London, Salamander Books, 1991).
 Vann, Frank. McDonnell Douglas F/A-18 Hornet (New York: Exeter Books, 1988).

Tengt efni 
 F/A-18E/F Super Hornet
 CF-18 Hornet
 F-14 Tomcat
 YF-17 Cobra
 EA-18G Growler
 Dassault Mirage 2000
 F-16 Fighting Falcon
 JAS 39 Gripen
 Sukhoi Su-33
 Mikoyan MiG-29

Tenglar 

 Heimasíða F/A-18 á Boeing.com 

McDonnell Douglas-flugvélar
Boeing-flugvélar
Bandarískar orrustuþotur