alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Machu Picchu

Machu Picchu (quechua: Machu Pikchu, eisini kent sum Horvni inkabýurin) høgt uppi í Andesfjøllum í Perú var týdningarmikil inkabýur í 15.- og 16. øld; hann lá væl fyri hermálsliga og var ringur at søkja at. Skansabýurin Machu Picchu var 12 km2 til støddar. Hann var bygdur á nógvar bríkar, ið vóru høgdar inn í fjallalíðina, fleiri enn 600 m. uppi. Machu Picchu liggur 2430 metrar yvir havinum. Tað var so mikið torført at sleppa til býin, at spaniólar ongantíð funnu hann. Tað er ikki lætt at koma til inkabýin Machu Picchu, sum doyði út og varð fjaldur av trøum og øðrum plantuvøkstri. Nú á døgum er hann kent ferðamál. 

Í 1530-árunum gjørdu spaniólar innrás í Inkaríkið og hertóku landið Perú. Tað var viknað av innanhýsis ósemjum, og hertøkan elvdi til, at inkamentanin syndraðist. Nógv fólk doyðu, býir vórðu lagdir í oyði, og bríkar og vatningarskipanir fóru fyri skeyti. Sponsku hertakararnir varnaðust ikki býin, tá ið teir tóku landið í 1532, og ikki fyrr enn í 1911 kom amerikanski fornfrøðingurin Hiram Bingham fram á “horvna býin”, ið hann leingi hevði verið nevndur. Har eru toftir av til dømis templum og 143 sethúsum. Næstan 400 ár seinni varð ein gloymdur býur funnin aftur uppi á einum fjalli. Nú varð býurin nevndur Machu Picchu. Áðrenn býurin varð avtoftaður, var hann bústaður hjá teimum seinastu inkakongunum. Machu Picchu varð sett á heimsmentanararvslistan hjá UNESCO í 1983.

Referansar 

Peru
Fornaldarbýir
Heimsarvar
Oh, Jeff...I Love You, Too...But...

Oh, Jeff...I Love You, Too...But... er ein kendur pop-art málningur frá 1964 av Roy Lichtenstein.

Slóðir úteftir 
Lichtenstein Foundation

Málningar
Roy Lichtenstein
I Know...Brad

I Know...Brad er ein kendur pop-art málningur frá 1964 av Roy Lichtenstein. Málningurin hongur í Wallraf-Richartz Museum í Köln.

Slóðir úteftir 
Lichtenstein Foundation

Málningar
Roy Lichtenstein
Hopeless (Roy Lichtenstein)

Hopeless er ein kendur pop-art málningur frá 1963 av Roy Lichtenstein. Málningurin hongur í Kunstmuseum Basel.

Slóðir úteftir 
Lichtenstein Foundation

Málningar
Roy Lichtenstein
Fólkatalsfrøði

Fólkatalsfrøði ella íbúgvafrøði eru vísindini um gongdina í fólkatalinum, um fólkasamanseting við 
atliti at kyni, aldri og borgarastøðu, um landafrøðiliga býtið í íbúgvatali og samanseting, og um tær broytingar í íbúgvatali og samanseting, sum koma av gongdini í føðitíttleika, deyðstíttleika, tilflyting og fráflyting. Hugtakið demografi (δημογραφία) er grikskt og merkir lýsing av viðurskiftum viðvíkjandi fólkatalinum. Íbúgvaviðurskiftini verða lýst fyri eitt land og landspartar á ein hátt, so beinleiðis samanberingar kunnu gerast við onnur lond. 

Fólkatalsfrøði verður brúkt til at lýsa fólkatalsgrundarlagið í einum samfelag, í einum øki – og verður eisini brúkt, tá ein lýsing verður gjørd av, hvørjir menningarmøguleikar eru í økinum, hvat fólkatali viðvíkur. Orsøkin til at fólkatalsfrøði hevur týdning fyri menningarmøguleikarnar í einum øki er, at bæði tørvur og arbeiðsorka hjá fólki broytist við aldrinum. Greitt er harumframt, at tørvurin á barnaansing, skúlum, frítíðartilboðum, arbeiðsplássum, bústøðum, heilsu- og eldrarøkt er neyvt tengdur at, hvussu aldurbýtið er í økinum. 

Hagstova Føroya savnar, víðger og kunnger íbúgvafrøðiligar upplýsingar um Føroyar.

Keldulisti 

Fólk
Frøði
Richterstigin

Richterstigin er ein háttur at siga frá styrkini á jarðskjálvta. Stigin er logaritmiskur og gongur úr 0 upp í 10. Jarðskjálvtar verða ofta máldir við seismografi. Richterstigin vísir ikki til, hvussu stóran skaða ein jarðskjálvti ger, men harafturímóti til megina í risting­unum í skjálvtamiðdeplinum. Skjálvtamiðdepilin í jarðarskorpuni verður nevnt episentrum. Jarðskjálvtar langt undir jarðarskorpuni kunnu verða máldir ovarlaga á Richterstiganum, men tó bara elva til smávegis skaða. Hinvegin kann ein jarðskjálvti nær jarðarýtuni elva til stórar oyðileggingar, hóast talið á Richterstiganum er lítið. Jarðskjálvtarnir, sum hava rakt fólk harðast, hava vanliga havt eitt virði um 7 ella hægri. Harðasti jarðskjálvtin, sum nakrantíð er máldur, var í Kili í 1960. Hann var 9,5 á Richterstiganum.

Keldulisti 

Jarðfrøði
Bob Marley

Jamaikanski sangarin Bob Marley (f. 6. februar 1945 í Jamaika – d. 11. mai 1981 í Florida) gjørdi reggaetónleikin heimsgitnan. 

Robert Nesta Marley varð føddur 6. februar í 1945 í Nine Mile, Saint Ann á Jamaika. Hann gav sum 17 ára gamal út sítt fyrsta lag, "One Cup Of Coffee", men tað var ikki fyrr enn 10 ár seinni, at hann fekk sítt altjóða gjøgnumbrot. Bob Marley eigur ikki minni enn 13 børn. Og út av hesum 13 hava millum annað synirnir Ziggy Marley, Stephen Marley og Damian Marley fingið eina tónleikayrkisleið eins og pápin. Ziggy Marley er forsangari í bólkinum “Ziggy Marley and the Melody Makers”, har Stephen Marley eisini er við. Damian Marley er eisini reggaetónleikari. Seinasta ynski hjá Bob Marley var at doyggja á Jamaika millum vinir og familju, men hetta fekk hann tíverri ikki uppfylt. Bob Marley doyði av krabbameini á einum sjúkrahúsi í Miami, Florida. Hetta var 11. mai 1981.

Bob Marley tók undir við útsøgn og læruni hjá Haile Selassie viðvíkjandi rastafarilæruni.

Hygg eisini at 
 Johnny Nash

Keldulisti 

Tónleikarar
Rastafari
Tónleikarar úr Jamaika
Føðingar í 1945
Andlát í 1981
The Pirate Bay

The Pirate Bay er ein heimasíða, sum er mest kend fyri at geva brúkarum møguleikan at taka niður filmar, sjónvarpsrøður, telduspøl, forrit, tónleik og annað, uttan at brúkarin rindar fyri tað. Tí royna myndugleikar eisini regluliga at stongja síðuna, tí tey, ið brúka hana, ikki virða upphavsrættin hjá teimum, ið hava framleitt ymiskt tilfar. The Pirate Bay varð stovnað av fýra svium í 2003, men teir hava stríðst við lógina og løgregluna líka síðani stovnanina. Í 2009 dømdi Svenski Hægstirættur teir fyri brot á upphavsrættin. Fleiri lond hava eisini roynt at forða teirra íbúgvum at brúka síðuna, men tað hevur vanliga verið til fánýtis.

Svenskar fyritøkur
Internetið
Jeb Bush

John Ellis "Jeb" Bush  (føddur 11. februar 1953) hevur verið guvernørur í Florida 1999-2007, er bróður George W. Bush og sonur George H. W. Bush. Hann var m.a. guvernørur, tá atkvøðurnar til forsetavalið í 2000 máttu teljast av nýggjum, og beiggin varð valdur til forseta heldur enn Al Gore. Konan, Columba Garnica Bush, er fødd í Meksiko, hann tosar flótandi spanskt og hevur tikið við katólskari trúgv. Tað ger Jeb Bush væl dámdan millum amerikanarar við latínamerikanskari bakgrund. Republikanararnir hava fyri neyðini at fáa stuðul frá hesum týðandi fólkabólki fyri at klára seg í 2016. Forsetaval verður í november 2016. Sterkar kreftir í Republikanska Flokkinum hava leingi arbeitt fyri at fáa Jeb Bush at gerast maðurin, sum skal bjóða møguliga Demokratiska valevninum Hillary Clinton av í 2016. Tey halda, at tað nú er gingin nóg long tíð til, at beiggi hansara, George W. Bush, sum als ikki er væl dámdur í fólkinum, kann oyðileggja umdømið.

Keldur 

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1953
Nimrud

Nimrud ella Nimrod er eitt øki við fornum leivdum umleið 40 km sunnanfyri Mosul við Tigris í norðara Mesopotamia, har ið fornaldar Kalhu ella Kalah lá, og sum var ein týdningarmikil býur í Assýria. Býurin var høvuðsstaður í ríkinum leingi. Fornfrøðingar meta, at navnið er frá nýggjari tíð og kemur av Nimrod kongi, ið er ein kongur úr Bíbliuni.

Nimrud varð stovnaður í 13. øld f. Kr. og gjørdist høvuðsstaður Assýrialands í 9. øld f.Kr. undir Assurnasirpal 2. kong, og varð lagdur í oyði 612 f.Kr..

Oyðileggingar í 2015 
Tann islamiska rørslan, IS, oyðilegði í 2015 stórar partar av fornaldarøkinum, tí sambært teimum vóru fornaldarmentanin, fólkið og tess trúgv heiðin og samtykti ikki við islamskari siðvenju. Oyðileggingarnar síggjast á video, ið Islamiski Staturin hevur útgivið í mars 2015. Á videofilminum sæst, hvussu bulldosarar koyra yvir og oyðileggja útgravaða økið við fornaldargripunum.

Keldur 

Irak
Bíbilsk støð
Nils Dardel

Nils Elias Christoffer von Dardel, kendur sum Nils Dardel (føddur 25. oktober 1888 í Bettna, deyður 25. mai 1943 í New York) var ein svenskur listamálari.

Svenskir listamálarar
Føðingar í 1888
Andlát í 1943
The Interview

The Interview er ein amerikanskur filmur frá 2014. Filmurin er ein politiskur skemtifilmur og handlar um ein sjónvarpsvert, ið skal drepa norðurkoreanska politiska leiðaran Kim Jong Un. Norðurkoreanskir myndugleikar hava fleiri ferðir mótmælt filminum, ið tey meta seta Norðurkorea í eitt ringt ljós. Tað eru eisini norðurkoreanskir teldusníkar, ið sigast hava gjørt seg inn á Sony. FBI hevur lagt Norðurkorea undir, at standa aftanfyri álopið á fyritøkuna Sony. Nógvir loyniligir upplýsingar og samrøður vóru latnar almenninginum og ikki gekk long tíð, áðrenn Sony gav eftir og valdi at avlýsa sýningina av filminum. Tá tað gjørdist greitt, at Sony hevði avlýst sýningina, tóku nógv til orðanna og fordømdi avgerðina. Millum teirra var amerikanski forsetin, Barack Obama, ið fanst at Sony fyri at boyggja seg fyri fremmandum maktum. Formaðurin í Sony, Michael Lynton segði 23. des. 2014, tá tað gjørdist greitt, at filmurin verður sýndur: "Vit eru errin yvir at filmurin verður tøkur fyri fjøldini, og fyri at hava staði móti teimum, ið royna at kúga talufrælsinum".

Søga 

Verturin í kjaksendingini Skylark Tonight, Dave Skylark (James Franco) og produsari/vinmaður hansara, Aaron Rapaport (Seth Rogen), senda tey nýggjastu tíðindini innan celebrity-slatur. Tað býður Aaron ímóti, tá hann heldur vil útvarpa tíðindi av størri týdningi. Teir báðir fáa blóð uppá tonnina, tá teir lesa, at leiðarin í Norðurkorea, Kim Jong-Un, elskar kjaksending teirra. Tá tað eydnast teimum at bóka eina samrøðu við Kim Jong-Un, mugu teir fyrireika seg at ferðast til Pyongyang, Norðurkorea. Àðrenn teir fara avstað, verða teir tiknir inn av CIA, ið vil hava Dave at myrða Kim Jong-Un.

Keldur 

Amerikanskir filmar
Die Wacht am Rhein

Die Wacht am Rhein er ein týsk, tjóðskaparlig yrking. Hon var yrkt í 1840 av Max Schneckenburger, og í 1854 gjørdi Karl Wilhelm lag til yrkingina. Hóast tann veruligi tjóðsangurin hjá tí táverandi týska ríkinum var Heil dir im Siegerkranz, var Die Wacht am Rhein oftari sungin í tjóðskaparligum samanhangi.

Týskland
Tjóðarsangur
Arearea

Arearea er ein kendur málningur frá 1892 av Paul Gauguin. Málningurin hongur í Musée d'Orsay í Paris.

Slóðir úteftir 
culture.gouv.fr

Málningar úr Fraklandi
Paul Gauguin
Paul Gauguin

Eugène Henri Paul Gauguin  (føddur 7. juni 1848 í Paris, deyður 8. mai 1903 í Atuona) var ein franskur listamálari.

Verk

Slóðir úteftir 
Museum of Modern Art

Franskir listamálarar
Føðingar í 1848
Andlát í 1903
Paul Gauguin
Kríggið ímóti IS

{{Infobox military conflict
|partof    = Borgarakríggið í Sýria
|image     = 
|caption   = Ovast: Tvey U.S. Air Force F-15E Strike Eagle flogfør flúgva yvir Norðurirak. Vinstra: F-22 Raptor fær brennievni, áðrenn eitt álop í Sýria. Høgra: Peshmerga special forces savnaðar nærindis Sýria. Miðjan: Ein amerikanskur F/A-18C Hornet umborð á  áðrenn atgerðir móti Irak byrjaðu. Niðast: Kort ið vísir støðuna í Irak, Sýria og Libanon sum hon var hin .
Kort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í Irak, Sýria og LibanonKort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í LibyaKort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í Jemen
|Contingents
|date      = 13. juni 2014nú ()
|place     = Irak, Sýria, Libya og Nigeria
|result    = Gongur fyri seg nú
 Luftálop móti IS og al-Qaeda støðum í Irak, Sýria, Libya og Nigeria
 Multinational humanitarian efforts
 Arming and support for local ground forces
 Sivilfólk í hundraðtúsundatali í Irak og Sýria flýggja úr heimum teirra fyri at sleppa undan IS herdeildum ið loypa á
 Sivilfólk í túsundatali eru avrættaði av IS herliðum
 IS missir upp til 30% av sínum øki í Irak
 Meira enn 350 kristin ið búgva í landnyrðings-Sýria eru tikin til fanga av IS herliðum
IS upprættar eina hernaðarliga støð í anti-Libanon-fjøllunum fyri at fremja álop á libanesiskari jørð<ref>

Kríggið móti IS byrjaði hin 14. juni 2014 og gongur fyri seg enn. Tað byrjaði í Sýria og Irak, har borgarakríggj hevði herjað eina tíð. Seinni breiddi tað seg til Libya og Nigeria. IS er stytting fyri Islamski Staturin. Mótparturin, ið stríðist móti IS, eru USA, Avstralia, og fleiri lond úr Evropa, teirra millum er Danmark. IS framdi hernaðarligar atsóknir og vunnu landøki í Irak og Sýria í fyrru helvt av 2014, men tað at tað frættist, at mannarættindi ikki vórðu vird førdi til at umheimurin fordømdi gerðirnar hjá IS og tað førdi eisini til, at fleiri lond fóru at umhugsa at leggja uppí stríðið við hernaðarligari makt. 

USA gongur á odda í stríðnum móti IS. Iran og tess sameindu, Hezbollah, vóru tey fyrstu ið bardust móti IS á landi. USA sendi herdeildir til Irak í juni 2014, og í august 2014 byrjaði USA at bumba regiónina loftvegis í stórum stíli. Síðan hava fleiri ymisk lond á ymiskan hátt lagt seg útí borgaraskríggini í Sýria og Irak.

Hin 1. februar 2015 kunngjørdi forsætisráðharri Iraks, at kríggið móti IS í veruleikanum var Triðja heimskríggj, orsakað av at IS hevði kunngjørt eitt Alheims Kalifat, hvørs endamál er at vinna á øllum heiminum, og tess hepni til at spjaða konfliktina til fleiri lond uttanfyri Miðeystur.

Keldur 

Sýria
Irak
Bardagar
2014
2015
Mona Lisa

Mona Lisa ella La Gioconda er ein kendur málningur av Leonardo da Vinci. Málningurin hongur í Louvre í Paris. Leonardo málaði málningin tíðarskeiíð 1503–06. Tað var hin múgvandi Francesco del Giocondo, ið bílegði málningin, hann ynskti at fáa ein málning av ungu konu síni, tann tá 24 ára-gamla Lisa del Giocondo. Eftir at málningurin var liðugur, valdi Leonardo tó at hava málningin sjálvur, og tók hann við sær á sínum ferðum. Í Louvre savninum í Paris, hevur málningurin sín heilt egna vegg og er eftiransað av tveimum vaktarmonnum í upplatingartíðini. Frans 1. av Fraklandi stovnaði listasamlingina hjá Louvre eitt nú við verkum eftir Titian og Raphael, sum hann tók við sær heim úr Italia sum herfong. Hann tók eisini bæði Mona Lisa (La Gioconda) og listamannin, ið málaði tað, Leonardo Da Vinci, við sær til Fraklands.

Slóðir úteftir 
Why is the Mona Lisa Famous? 

Málningar úr Italia
Leonardo da Vinci
16. øld
Monika Kuszyńska

Monika Kuszyńska (fødd 14. januar 1980 í Łódź) er ein pólsk songkvinna. Hon er kend frá bólkinum Varius Manx. Hon umboðaði Pólland á Eurovision Song Contest 2015.

Pólskar songkvinnur
Føðingar í 1980
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Trijntje Oosterhuis

Judith Katrijntje "Trijntje" Oosterhuis (fødd 5. februar 1973 í Amsterdam) er ein niðurlendsk songkvinna. Hon fer at umboða Niðurlond á Eurovision Song Contest 2015.

Niðurlendskar songkvinnur
Føðingar í 1973
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Twitter

Twitter er ein samfelagsmiðil á internetinum, ið gevur brúkarum møguleika at senda (og lesa) eini boð ella sokallaði "tweet" uppá 140 tekn. Brúkarir kunna sleppa á Twitter ígjøgnum almennu heimasíðuna, SMS, ella eitt fartelefon app.

Twitter varð stovnað í 2006 av Jack Dorsey, Evan Williams, Biz Stone og Noah Glass. Tænastan varð skjótt væl umtókt, og hevði í 2012 meir enn 100 millión brúkarir, ið sendu 340 milliónir tweets um dagin. Twitter hevur verið lýst sum "SMS Alnótarinnar".

Twitter hevur høvuðsæti í San Francisco, USA og hevur meir enn 25 skrivstovur kring heimin.

Ávisingar úteftir 
Heimasíða, twitter.com

Keldur 

Internetið
Aramæiskt mál

Aramæiskt  (fornsýriskt  ܐܪܡܝܐ Aramaya) er eitt nú svinnandi semitiskt mál, sum hevur eina minst 3000 ára gamla søgu. Aramæiskt er nær skilt við fønikiskt og hebraiskt, og fjarari (longri úti), við arabiskt. Gamla aramæiska skriftmálið legði lunnar undir øðrum nýggjari skriftmálum, t.d. hebraiskum og arabiskum. Aramæiskt var gerandismál í Juda í seinna tempultíðarskeiðnum (539 f.Kr.-70 e.Kr.), og fleiri jødiskir tekstir, m.a. partar av bíbliuni (gamla testamenti), vórðu skrivaðir á aramæiskum. Málið verður hildið at vera móðurmálið hjá Jesusi og teimum hann prædikaði fyri í síni samtíð.  Aramæiskt var gerandismálið í meginpartinum av Miðeystri fram til 7. øld, tá islam og harvið arabiska málið tók yvir. Nútíðar aramæisk málføri (dialektir) nevnd "nýaramæiskt" (Neo-Aramaic) verða enn tosað av uml. 4-500.000 kristnum upprunafólkum í Miðeystri, har meginparturin av teimum kristnu nú annars tosa arabiskt, og av assýriskum útlegdarfólki, serliga í vesturheiminum.

Í núlivandi málførunum (dialektiunum) eru tveir høvðusbólkar, assýriskt nýaramæsikt (Assyrian Neo-Aramaic) og kaldæiskt nýaramaiskt (Chaldean Neo-Aramaic) ið umfata uml. 90% av øllum teim aramæisktmæltu. Hesi búgva í útnyrðingsIran, landsynningsTurkalandi og Norður Irak. Nýaramæiskt varð tosað av kristnu maronittunum í Libanon fram til 17 øld tá tað var endaliga avloyst av arabiskum. Síðan hevur tað bara verið brúkt sum gudstænastumál av maronittunum.

Endurkveikjan 
Seinastu árini eru maronittar í ísraelsku bygdini Jish, har málið annars er arabiskt, við stuðli frá ísraelska undirvísingarmálaráðnum, farnir undir at endurkveikja nýaramæiskt sum gerandismál í bygdini, har málið hevur fingið almennan status og er vorðið lærugrein í barnaskúlanum. Í 2014 avgjørdi Ísrael at viðurkenna aramæiska samfelagið sum ein serstakan (kristnan) minniluta í landinum, so kristin nú kunnu skráseta seg sum verandi "aramæar" heldur enn "arabar". Flestu ið velja hendan møguleikan eru maronittar, hvørs forfedrar vóru aramæiskt mæltir kristnir libanesar.

Mállæra 
Aramæiskt hevur tvey kyn, kvennkyn og kallkyn, eins og latínsku málini. Lýsingarorð bendast eftir kyni, tali og falli, og navnorð hava trý føll. Aramæiskt verður skrivað við aramæiskum bókstavum.

Aramæiska stavraðið 

Mál í Asia
Kristindómur
Jødadómur
Ecce Homo (Elías García Martínez)

Ecce Homo er ein kendur freskomálningur av Elías García Martínez. Hann málaði freskomálningin umleið 1930 á veggin í Sanctuary of Mercy kirkjuni í Borja, Spania. Málningurin avmyndar Jesus krýndan við tornum. Bæði myndaevnið og stílurin eru typisk fyri katólska list. Listaummælarar eru samdir um, at upprunamálningurin ikki hevði so stóran listaligan týdning, málningurin gjørdist kendur í 2012, eftir at ein amatørur, tann tá 80-ára gamla Cecilia Giménez, royndi at umvæla og endurnýggja málningin. Miseydnaða royndin gjørdist kend, tá ið myndir av upprunamálningum og umvælingini ferðaðust víða um á internetinum. Fólk streymaðu til kirkjuna at síggja málningin. Fleir mettu, at málningurin nú líktist meira einari apu. Áðrenn Gimenez fór í holt við at umvæla málningin, hevði abbadóttir listamannin givið pening til tess at endurskapanararbeiði skuldi gerast, men hon gjørdist ov sein.

Keldur

Slóðir úteftir 
A Town, if Not a Painting, Is Restored - nytimes.com

Málningar
Spania
Stig Rästa

Stig Rästa (føddur 24. februar 1980) er ein estiskur sangari og sangskrivari. Hann  fer at umboða Estland í Eurovision Song Contest 2015 saman við Elina Born. 

Millum 2002 og 2006 var hann limur í orkestrinum Slobodan River saman við Ithaka Maria og Tomi Rahula. Síðan 2006 hevur hann spælt við Traffic og síðan 2010 hevur hann harumframt spælt við Outloudz.

Estiskir sangarar
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Føðingar í 1980
Elina Born

Elina Born (fødd 29. juni 1994 í Lehtse) er ein estisk songkvinna. Hon umboðaði Estland í Eurovision Song Contest 2015 saman við Stig Rästa. Teu endaðu á 7. plássi við 106 stigum. Í 2012-13 luttók hon í sangkappingini Eesti otsib superstaari (Estland sóknast eftir einari superstjørnu). Hon gjørdist nummar tvey.

Tónleikaútgávur

Album

Stakløg

Keldur 

Estiskar songkvinnur
Føðingar í 1994
Luttakarar í Eurovision Song Contest 2015
Juan Carlos

Juan Carlos I (ella Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias) (føddur 5. januar 1938 í Rom í Italia) var kongur í Spania 1975-2014. Juan Carlos gjørdist sera væl umtóktur í Spania, tá hann gekk undan at geva landinum eina fólkaræðiliga stýrisskipan, eftir at einaræðisharrin Francisco Franco var deyður í 1975. Juan Carlos var so ovasti fyri spanska kongshúsinum í 39 ár. Spania hevur havt eina ógvusliga framgongd, síðani demokratiðið við Juan Carlos á odda, aftur varð sett á stovn eftir eina lemjandi tíð undir einaveldinum hjá Francisco Franco. Teir 17 landspartarnir, sum eisini í forðum hava verið sjálvstøðug kongaríki, fingu eitt slags sjálvstýri aftur. Carlos giftist í 1962 Sofia drotning, og saman eiga tey tvær døtur og núverandi kongin, Felipe.

Juan Carlos hevði stóra undirtøku í fólkinum, tá hann tók við valdinum eftir Francisco Franco, generali, sum var einaræðisharri. Men seinastu árini hava fleiri gølur rakt kongshúsið, og tí er undirtøkan minkað. Í 2012 fóru kongurin til Afrika at ferðast, samstundis sum Spania var í djúpari búskaparligari kreppu. Dóttir hansara, Cristina prinsessa, er eisini vavd upp í eina gølu um svik og mutur, og tað hevur gjørt umdømi hjá kongshúsinum uppaftur verri. Ein kanning í februar 2015 vísti, at 62 prosent av teimum spurdu søgdu, at 76 ára gamli Juan Carlos eigur at leggja frá sær og lata soninum trónuna.

Kelda 

Kongar
Statsleiðarar
Spaniólar
Føðingar í 1938
Sólarmyrkingin 20. mars 2015

Sólarmyrkingin 20. mars 2015 er ein fullkomin sólarmyrking, ið kemur at síggjast frá í Føroyum og á Svalbard um morgunin hin 20. mars 2015. Lutvís sólarmyrking verður at síggja í eystara parti av Grønlandi, í øllum Evropa, í Norðurafrika og í vestara parti av asiatika partinum av Russlandi. Tann longsta totala sólarmyrkingin kemur at síggjast í føroyskum sjógvi og varir í 2 minuttir og 47 sekund. Í Føroyum varir sólarmyrkingin longst í Mykinesi, 2 minuttir 24 sekund og stytst í Akrabergi, 1 minuttur 4 sekund. Í Havn er full sólarmyrking frá klokkan 9:40:54 til 9:42:54, tá er náttarmyrkt. Í Havn byrjar sólarmyrkingin 8:38:51 og endar 10:47:40.

Keldur 

Sólarmyrking
2015 í Føroyum
Føroyar
Svalbarð
Norwegian

Norwegian Air Shuttle ASA, kent sum Norwegian, er eitt norskt flogfelag. Norwegian hevur høvuðssæti í Bærum.

Slóðir
Heimasíðan hjá Norwegian

Norskar fyritøkur
Samferðsla og flutningur
Beatrix av Niðurlondum

Beatrix (Beatrix Wilhelmina Armgard, fødd 31. januar 1938) var drotning í Niðurlendska kongsríkinum frá 30. apríl 1980 til 30. apríl 2013, tá ið hon læt trónuna til elsta son sín Willem-Alexander av Niðurlondum. Hon giftist Claus van Amsberg í 1966, hann var týskur diplomatur. Saman fingu tey trý børn: Willem-Alexander av Niðurlondum (f. 1967), Prince Friso (1968-2013) og Prins Constantijn (f. 1969). Prins Claus andaðist í 2002. Tá ið drotning Beatrix fór frá sum drotning, var hon tann elsti regenturin í Niðurlondum nakrantíð.

Keldur 

Kongalig úr Niðurlondum
Kvinnuligir statsleiðarar
Føðingar í 1938
Lady and the Tramp

Lady and the Tramp ("Frúan og flakkarin"; danskt heiti: Lady og Vagabonden) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1955. Walt Disney framleiddi filmin, og hann varð frumsýndur í biografunum hin 22. juni 1955 eftir Buena Vista Distribution. Hann er hin 15. filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney. Ein beinleiðis-til-video framhaldsfilmur, Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure (danskt heiti: Lady og Vagabonden 2: Vaks på eventyr), kom út í 2001.

Søgugongd

Keldur

Slóðir úteftir 
 
 
 
 

Amerikanskir animatiónsfilmar
Disney teknifilmar
Alice in Wonderland (1951 filmur)

Alice in Wonderland ("Alis í Ævitýralandi", danskt heiti: Alice i Eventyrland) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1951. Walt Disney framleiddi filmin, og hann varð frumsýndur í biografunum hin 26. juli 1951 eftir Buena Vista Distribution. Hann er hin 13. filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney.

Keldur

Slóðir úteftir 

 
 
 
 
 
 

Amerikanskir animatiónsfilmar
Disney teknifilmar
Internet Explorer

Internet Explorer hevur verið standardbrowsari hjá Microsoft í 20 ár (1995-2015), og einaferð stóð Internet Explorer fyri 95 % av brúkinum á internetinum. Men í 2015 eru mest nýttu browsarinir Google Chrome, Opera, Safari og Mozilla Firefox. Á ráðstevnuni hjá Microsoft í amerikanska býnum Atlanta 17. mars 2015, kunngjørdi sølustjórin Chris Capossela, at nýggja Windows 10 skipanin fer at hava ein nýggjan browsara, og altso ikki Internet Explorer. Internet Explorer verður altso avtikið í 2015.

Keldur 

Internetkagar
Teldufrøði
Teldutøkni