alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jógvan Martin Olsen

Jógvan Martin Olsen (føddur 3. juli 1961) er ein føroyskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari. Hann var landsliðsvenjari hjá føroyska A-landsliðnum hjá monnum í fótbólti 2006-08 og hjálparvenjari frá 1996 til 2005.

Lívsleið innan fótbólt

Sum venarjari hjá feløgum 
 2009- Víkingur
 2003-04 NSÍ
 1996 B68
 1994-95 LÍF

Sum landsliðsvenjari og hjálparvenjari 
 2006-08 Føroyar, A-landsliðið hjá monnum, venjari
1996-2005 Føroyar, A-landsliðið hjá monnum, hjálparvenjari

Sum leikari 
 1996-97 B68
 1994-95 LÍF
 1978-93 B68

Keldur 

Venjarar hjá føroyska fótbóltslandsliðnum
Føðingar í 1961
B68 leikarar
Jan Dam

Jan Christian Dam (føddur 7. september 1968) er ein føroyskur fótbóltsleikari, sum hevur spælt 39 landsdystir fyri Føroyar frá 1990 til 2000, hetta tíðarskeiðið skoraði hann eitt mál fyri føroyska A-landsliðið, tað var í vinadysti móti Íslandi hin 8. august 1990, úrslitið gjørdist 3-2 til Ísland.

Lívsleið innan fótbólt

Feløg 
2007 FS Vágar
2006 HB
2005 AB
2002-04 HB
2000-01 B68
1997-99 HB
1996 KÍ
1995-96 Ølstykke FC
1995 HB
1995 Skansin
1986-94 HB

Landslið 
 1990-2000 Føroyar, 39 dystir og eitt mál

Keldur 

Føroyskir landsliðsleikarar
HB leikarar
AB leikarar
B68 leikarar
KÍ leikarar
Havnafólk
Føðingar í 1968
Kári Reynheim

Kári Reynheim (føddur 15. februar 1964) er ein føroyskur fótbóltsleikari og fótbóltsvenjari. Hann spældi á føroyska A-landsliðnum hjá monnum frá 1988 til 1995. Hann [Listi yvir úrslit hjá føroyska A-landsliðnum í fótbólti|[skoraði tvey mál fyri Føroyar]], tað fyrra var í 1991 í dysti móti Norðurírlandi, har tað eydnaðist Føroyum at fáa javnleik 1-1. Seinna málið skoraði hann í 1992 í vinadysti móti Ísrael, sum endaði við javnleiki 1-1.

Lívsleið innan fótbólt

Sum leikari

Feløg 
2010-11 AB
2009 MB
2005 Fram
2004 AB
2003 Fram
2002 HB
2001 B71
1997 Eidsvold Turn (Noreg)
1995 HB
1994 SÍ
1993 HB
1988-92 B36
1983-87 HB

Landsliðið 
1988-95 Føroyar, A-landsliðið hjá monnum, tvey mál

Sum venjari 
2012 NSÍ
2009 MB
2005-06 Fram
2004 AB
2003 Fram
2001 B71
1999-2000 Jotun, Noreg
1994 SÍ

Keldur 

Føroyskir landsliðsleikarar
HB leikarar
AB leikarar
B36 leikarar
B71 leikarar
Føðingar í 1964
Jóhanna Guðrún Jónsdóttir

Jóhanna Guðrún Jónsdóttir (fødd 16. oktober 1990 í Danmark) betri kend sum Yohanna er ein íslendsk songkvinna. Hon vann Söngvakeppnin í 2009 og umboðaði Ísland í Eurovision Song Contest 2009 í Moskva, Russland við sanginum "Is It True?", Friðrik Ómar, Erna Hrönn Ólafsdóttir og Hera Björk sungu backing røddir. Sangurin endaði á øðrum plássi. Í 2013 sang hon duet við føroyska Hallur Joensen. Hon vaks upp í Hafnafirði í Íslandi og gav út sína fyrstu fløgu sum 9 ára gomul, tað var ein fløga við útlendskum sangum, sum vóru týddir til íslendskt.

Tónleikaútgávur

Fløgur

Stakløg og stakfløgur

Keldur 

Íslendskar songkvinnur
Føðingar í 1990
Luttakarar í Eurovision Song Contest
Eurovision Song Contest 2009

Eurovision Song Contest 2009 var tann 54. í røðini av Eurovision Song Contest. Sangkappingin varð hildin hin 16. mai 2009 við 2 hálvfinalum 12. mai og 14. mai. Showið var hildið í Olimpijskij í Moskva, Russland. Noreg vann kappingina við sanginum Fairytale, sum Alexander Rybak sang.

Finalan

Keldur 

Eurovision Song Contest
Hallur with Stars and Legends

Hallur with Stars and Legends er ein fløga, sum kom út 13. juni 2013 í Føroyum. Tað er Hallur Joensen sum syngur á øllum sangum, men hann hevur eisini gestasangarar á øllum sangunum. Ein sangur verður sungin av gestasongkvinnuni Tania Hancheroff. Onnur ið syngja saman við Halluri á hesi útgávuni eru: Bellamy Brothers, Dawn Sears, Charley Pride, Vince Gill, Sonya Isaacs, G. Thomas, Kris Kristofferson, Woody Wright, David Peterson, Bobby Bare, Yohanna, James Burton. Jákup Zachariassen eigur sjey av løgunum, harav eitt av teimum, Not Worried, er skrivað saman við Kristoffer Mørkøre.

Sangirnir 
 Send my a Letter Amanda - Hallur og Bellamy Brothers - tekstur: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen
 Tonight I'm Coming Home - Hallur og Dawn Sears - tekstur: Niclas Johannessen og Lena Anderssen, lag: Jákup Zachariassen
 Crystal Chandeliers - Charley Pride  - tekstur og lag: Ted Harris
 My Door Is Still Open - Hallur, Sonya Isaacs og Vince Gill - tekstur: Jákup Zachariassen og Martin Joensen, týtt: Gudmund Johannesen & Óli Poulsen, lag: Jákup Zachariassen
 Not Worried - Hallur og G. Thomas - tekstur: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen & Kristoffer Mørkøre
 Nobody Wins - Hallur og Kris Kristofferson - Orð og lag: Kris Kristofferson
 Smile - Hallur og David Peterson og Woody Wright - Orð: Jákup Zachariassen & Lena Anderssen, lag: Jákup Zachariassen
 Somewhere To Go - Hallur og Bobby Bare - Orð: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen
 Separate Ways - Yohanna - Orð: Woody Wright, lag: Jákup Zachariassen
 Kiss An Angel Good Morning - Hallur og Charley Pride - orð og lag: Ben Peters
 My Sweetest Hello - Dawn Sears - Orð: Lena Anderssen, lag: Jákup Zachariassen
 Til A Tear Becomes A Rose - Tania Hancheroff - Orð: Keith Whitley
 Hello Josephine - Hallur og James Burton - Orð og lag: Antoine Domino & Dave Bartholmew

Keldur 

Hallur Joensen
Føroyskar tónleikaútgávur
Country
2013
Dawn Sears

Dawn Sears (7. desember 1961 – 11. desember 2014) var ein amerikonsk country songkvinna úr Minnesota. Hon gav út 3 studio solofløgur, harav tvær vóru útgivnar av stórum plátufeløgum, harumframt gav hon eisini fleiri stakløg og stakfløgur út. Nøkur av løgunum hava verið á hittlistum í Amerika og Kanada. Hon sang eisini backing røddir í orkestrinum Vince Gill's band og var limur í tónleikabólkinum The Time Jumpers. Í januar/februar 2013 var føroyski Hallur Joensen yviri í Nashville fyri at taka upp fjórðu fløgu sína: Hallur with Stars and Legends. Dawn Sears var gestasangari á tveimum av sangunum: Tonight I'm Coming Home og My Sweetest Hello. Stutta tíð eftir, at Hallur hevði verið í Nashville, fekk Dawn staðfest krabbamein í lungunum. Hon andaðist í Gallatin, Tennessee 11. desember 2014, 53-ára gomul.  Sears var gift við Kenny Sears (tey spældu eisini saman í orkestrinum Time Jumpers), og átti eina dóttir, Tess.

Tónleikaútgávur

Fløgur - album

Stakløg og stakfløgur

Tónleikavideo

Keldur 

Amerikanskar songkvinnur
Country sangarar
Føðingar í 1961
Andlát í 2014
Paramore

Paramore er ein amerikanskur alternativur rokkbólkur, ið er mannaður av Hayley Williams, Jeremy Davis og Taylor York.

Søga 
Í 2004 komu beiggjarnir, Zac Farro og Josh Farro, saman við Hayley Williams og stovnaðu bólkin Paramore. Seinni komu onnur við í bólkin, og í desember 2010 fóru teir báðir brøðurnir úr bólkinum, sum tó helt fram uttan teir.

Limir

Hayley Nichole Williams (fødd 27. desember 1988 í Meridian, Mississippi) er sangari í Paramore.
Jeremy Clayton Davis (føddur 8. februar 1985 í North Little Rock, Arkansas) er bassistur og eldsti limur í bólkinum. 
Taylor Benjamin York (føddur 17. desember 1989 í Nashville, Tennessee) er rytmugittaristur í bólkinum. 15. juni 2009 boðaði Paramore frá, at hann nú alment var limur í bólkinum.

Útgávur

Keldur 

Rokktónleikabólkar
Amerikanskir tónleikabólkar
Georg Stage (skip)

Georg Stage er eitt skúlaskip úr Danmark. Skipið hevur tríggjar mastrar, tað varð bygt í 1934 í Frederikshavn. Tað er 54 metrar langt, um bovsprýtið verður talt við, 34 metrar langt í vatnskorpuni. Skipið er 8 metrar breitt og stingur 4 metrar í dýpdini. Hægsta masturin er 30 metrar høg og har eru 20 segl.

Søga 
Tað vóru hjúnini Frederik og Thea Stage, sum stovnaðu "Georg Stages Minde" í 1882. Stýrið varð uppkallað eftir einkarsoni teirra, Georg Stage, sum doyði av tuberklum knapt 23 ára gamal. Tað fyrsta skúlaskipið sigldi frá 1882 til 1934, tá eitt nýtt skip varð bygt, hetta seinna er enn í nýtslu. Tað fyrsta skúlaskipið varð bygt hjá Burmeister & Wein í Keypmannahavn.

Keldur

Slóðir úteftir 

Almenna heimasíðan hjá Georg Stage

Skip
Danmark
Marlene Dietrich

Marlene Dietrich (27. desember 1901 – 6. mai 1992) var ein týsk-amerikonsk sjónleikarinna og songkvinna. Hon varð tilnevnd eina Oscar-heiðursløn fyri sín leiklut í Marokko.

Hon fekk sítt gjøgnumbrot í Týsklandi áðrenn 2. heimskríggj í filminum Tann blái eingilin av Josef Von Sternberg, har hon spældi eina skøkju, sum nevndist Lola, og har hon sang "Lili Marlene". Skjótt gjørdist hon ein femme fatale og spældi aðrir leiklutir í týstkum filmum, áðrenn hon tók frástøðu frá Hitler og flutti til USA, har hon skjótt gjørdist ein stór Hollywoodsjónleikarinna og songkvinna. Marlene Dietrich spældi í nógvum filmum, tann seinasti var "Schöner Gigolo" í 1978 við David Bowie.

Filmar

Stumfilmar, biograffilmar

</div style="font-size: 95%">

Spælifilmar við ljóði

</div style="font-size: 95%">

Sangir (úrval) 
 "Nimm dich in Acht vor blonden Frau'n"
 "Ich bin von Kopf bis Fuß auf Liebe eingestellt"
 "Wenn die beste Freundin"
 "Wenn ich mir was wünschen dürfte"
 "Die Welt war jung"
 "Ich hab noch einen Koffer in Berlin"
 "Es liegt in der Luft"
 "Ich bin die fesche Lola"
 "Kinder, heut' abend, da such ich mir was aus"
 "Peter"
 "Johnny, wenn du Geburtstag hast"
 "Paff, der Zauberdrachen"
 "Leben ohne Liebe kannst du nicht"
 "Sag mir, wo die Blumen sind" ("Where Have All the Flowers Gone")
 "Die Antwort weiß ganz allein der Wind"
 "Lili Marleen"
 "Awake in a dream"
 "Allein in einer großen Stadt"
 "Bitte geh nicht fort" ("Ne me quitte pas")
 "Mein blondes Baby"
 "Lieber Leierkastenmann"
 "Untern Linden... untern Linden"
 "Das war in Schöneberg"
 "Wo hast du nur die schönen blauen Augen her"
 "Wenn du einmal eine Braut hast"
 "Mein Mann ist verhindert"

Keldur 

Føðingar í 1901
Andlát í 1992
Týskir sjónleikarar
Týskar songkvinnur
Amerikanskar songkvinnur
Amerikanskir sjónleikarar
Josephine Baker

Josephine Baker (fødd 3. juni 1906, doyði 12. apríl 1975) var ein Amerikonsk-fødd fronsk dansarinna, songkvinna og sjónleikarinna. Hennara føðinavn var Freda Josephine McDonald, hon varð fødd í St. Louis, Missouri í 1906, í 1937 gjørdist hon franskur statsborgari. Tað var ein fyrimunur fyri hana, at hon tosaði flótandi enskt og franskt. Hon var tann fyrsta afrikansk-amerikanarin, ið spældi ein høvuðsleiklut í einum spælifilmi, tað gjørdi hon við filminum Zouzou í 1934, og tann fyrsti afrikansk-amerikanarin, ið framførdi á einari amerikanskar konserthøll, og tann fyrsta ið gjørdist heimskend sum undirhaldari. Hon er eisini kend fyri at kempa fyri mannarættindum í USA. Hon varð eisini kend fyri at vera aktiv í fronsku mótstøðurørsluni undir Seinna heimsbardaga.

Filmar
 La Sirène des tropiques (1927)
 Zouzou (1934)
 Princesse Tam Tam (1935)
 Fausse alerte (1940)
 Moulin Rouge (1941)
 An jedem Finger zehn (1954)
 Carosello del varietà (1955)

Keldur 

Føðingar í 1906
Andlát í 1975
Franskir sjónleikarar
Franskar songkvinnur
Amerikanskar songkvinnur
Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar
Salvador Dalí

Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, 1. Marqués de Dalí de Pubol (11. mai 1904 - 23. januar 1989), best kendur sum Salvador Dalí, var ein framstandandi spanskur surrealistiskur málari, føddur í Figueres í Katalonia landslutinum í Spania. Hann var best kendur fyri sínar surrealistisku málningar og standmyndir. Tað eru fleiri søvn um hann, eitt nú í Cleveland, Ohio, St. Pætursborg, Florida og í Figueres í Spania. Seinasta verkið ið hann málaði var Head of Europa, sum hann málaði til Kong Karlos av Spania, sum takk fyri at kongurin gav honum heitið Marqués de Dalí de Púbol í 1982. Kongurin vitjaði Dali tá hann lá fyri deyðanum, tá fekk hann handað listaverkið.

Keldur 

Spanskir listamálarar
Myndahøggarar
Føðingar í 1904
Andlát í 1989
Leonardo da Vinci

Leonardo da Vinci (15. apríl 1452 – 2. mai 1519) var ein listamálari, myndahøggari, arkitektur, verkfrøðingur, uppfinnari, botanikari og anatomur. Hann verður roknaður at vera ein renessansumaður og eitt flogvit. Minni kent er tað, at hann eisini var ein dugnaligur tónleikari, sangari og lýruspælari. Hann svam og kavaði, sum ikki var vanligt tá í tíðini, og skrivaði um tað í sínum notatum. Verk hansara hoyrir til tað italsku hárenessansuna. Leonardo varð føddur uttanfyri hjúnalag í býnum Vinci, tætt við Firenze í Norðuritaliu. Mamman var ein bóndagenta, Katarina, og pápin var Ser Piero da Vinci, ein ríkur jørðeigari og advokatur. Leonardo vaks upp hjá pápanum. Í 1469 fluttu teir til Firenze, har teir leigaðu eitt hús á Piazza San Firenze tætt við Palazzo Vecchio. Alt lívið var Leonardo vegetarur. Frá 1469 var hann í 6 ár lærlingur og seinni hjálparmaður hjá meistaranum Andrea di Cione, betri kendur sum Andrea del Verrocchio, sum var ein av teimum dugnaligastu og mest fjøltáttaðu listamonnunum í Firenze tá. Hann var myndahøggari, málari, arkitektur, uppfinnari, granskari, skrivari, filosofur, bronsustoypari og nógv annað. Uttan iva hevur hann havt stóra ávirkan á menningina hjá Leonardo. Bert Donatello verður sæddur sum ein uppaftur størri listamaður enn Verrocchio. Leonardo arbeiddi í verksmiðjuni hjá Verrocchio saman við øðrum listamonnum, sum eisini vóru kendir tá, eitt nú Botticelli, Perugino og Lorenzo di Credi. 

Í 1472 varð Leonardo upptikin í Sankt Lukas Laug sum málari Lionardo de Ser Piero da Vinci dipintore, men hóast hann nú hevði loyvi til at stovna sítt egna verkstað, so valdi hann at arbeiða á verkstaðnum hjá lærumeistaranum í minst 4 ár afturat.

Stóran part av hansara arbeiðslívi sum listamaður, starvaðist hann fyri Ludovico il Moro í Milano. Seinni arbeiddi hann í Róm, Bologna og Venesia, og tey seinastu árini starvaðist hann í Fraklandi, í heimi sínum, sum var ein gáva frá konginum Frans 1. av Fraklandi.

Leonardo er best kendur sum málari. Ein av kendastu málningum hansara er Mona Lisa. Ein annar kendur málningur hjá honum er Tann seinasta máltíðin (The Last Supper), sum er ein tann mest eftirlíknaði málningurin yvirhøvur við átrúnaðarligum motivi. Bert Skapanin av Adam (The Creation of Adam) hjá Michelangelo kemur í námind av teimum báðum heimskendu verkunum hjá Leonardo.

Keldur 

Føðingar í 15. øld
Andlát í 16. øld
Italiarar
Listafólk
Verkfrøðingar
Uppfinnarar
Myndahøggarar
Arkitektar
Lizzie

Ann Elisabeth Berg (fødd 30. oktober 1982 í Tórshavn), betri kend undir listanavninum Lizzie, er ein føroysk/donsk/íslendsk songkvinna og sangskrivari.

Lizzie arbeiddi saman við tí danska framleiðaratoyminum sammen Madness 4 Real, Pitchshifters og tekstskrivaranum Jonas Kur í hálvtannað ár við hennara fyrstu fløgu, sum kom út í februar 2008. Tað fyrsta staklagið av hesi fløgu, var "Ramt i natten" (2007). Staklagið gjørdist eitt stórt hitt bæði í Danmark og í Føroyum. Í Danmark var sangurin nógv spældur bæði av útvarpsrásum og av DJ'um, og tað lá í ikki færri enn 32 vikur á tí danska Dancechart hittlistanum. Lizzie fekk í august 2008 handað fýra-dupulta platin fyri staklagið tí fleiri enn 60.000 downloads vóru seld á netinum av sanginum, og hetta gjørdi sangin til tann mest downloadaða sangin í Danmark nakrantíð. Fløgan við sama heitið fekk gull í august 2008 fyri 15.000 seld eintøk. Lizzie móttók Danish Music Awards 2009 heiðurslønina fyri Ársins danska hitt.

Tónleikaútgávur

Stakløg/stakfløgur 
 "Ramt i natten" (2007)
 "Dans med mig" (2008)
 "I morgen" (2008)

CD 
 Ramt i natten (2008)

Keldur 

Føroyskar songkvinnur
Føðingar í 1982
Per Zachariassen

Per Zachariassen er ein føroyskur sjónvarpsframleiðari og leikstjóri. Sum ungur arbeiddi hann fyri Sjónvarp Føroya, og síðan næm hann sær útbúgving á filmsskúlanum í Keypmannahavn. Í 2013 hevði hann 20 ára royndir sum framleiðari og mennari av sjónvarpstilfari. Per Zachariassen er kendur fyri eitt nú at framleiða væl umtóktu sjónvarpssendingarnar X Factor og Talent. Í tvey ár starvaðist hann í USA, men flytir aftur til Danmarkar í samband við at Eurovision Song Contest 2014 skal haldast í Danmark. Tey sum standa fyri Eurovision í Danmark, hava biðið hann um standa fyri framleiðsluni av finaluni, sum verður víst í sjónvarpinum. Per hevði tá 20 ára royndir sum framleiðari og mennari av sjónvarpstilfari.

Framleiðari av filmum og sjónvarpssendingum

Live fra Bremen - Sjónvarpsrøð 
Per var framleiðari (producer) av 19 pørtum 2009-10.

Aloha! 
Aloha! var ein sjónvarpsrøð. Per var framleiðari av 17 pørtum 2009-10.

X Factor 
X Factor er ein sangtalentkapping, sum verður víst í fleiri pørtum sum sjónvarpsrøð. Per hevur verið leiðandi framleiðari (executive producer) av 34 pørtum árini 2008-2010, framleiðari (producer) í 15 pørtum í tíðarskeiðnum 2008-2009 og leikstjóri (director) av 47 pørtum frá 2008-11.

Dagens mand  
Dagens mand var ein sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari í 2008.

Talent 2008 
Talent var ein talentkapping, sum var víst sum sjónvarpsrøð í DR. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 12 pørtum í 2008 og framleiðari (producer) av 5 pørtum eisini í 2008.

Gi' mig 5 
Gi' mig 5 var ein donsk sjónvarpsrøð. Per var executive prodjúsari av 13 pørtum í 2008.

Gu'skelov du kom 
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari  (executive producer) av 10 pørtum  í 2008.

Scenen er din 
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 40 pørtum frá 2004-07.

Zulu Awards '07 - Den røde løber 
Serstøk sjónvarpssending í 2007. Per var bæði leiðandi framleiðari (executive producer) og framleiðari (producer).

Zulu Awards '07 
Serstøk sjónvarpssending í 2007. Per var bæði leiðandi framleiðari (executive producer) og framleiðari (producer).

Idols 
Idols var tann danska versjónin av ti altjóða sjónvarpsrøðini Pop Idols, har túsundatal av fólkum royna seg til audition og síðan vóru 12 luttakarar valdir út til at kappast í live shows. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) í 2003.

Boxen 
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 10 pørtum 2002-03.

Stjerne for en aften 
Sjónvarpsrøð, sum var ein sangtalentkapping, sum føroyska Guðrun Sólja Jacobsen vann. Per var felags leiðandi framleiðari (co-executive producer) av 12 pørtum í 2003.

Keldur

Slóðir úteftir 
 Per Zachariassen á imdb.com

Eurovision Song Contest
X Factor
Føroyskir leikstjórar
Suezveitin

Suezveitin er ímillum Reyðahav og Miðjarðarhav. Hon er longsta og týdningarmesta grivna siglingarveit í heiminum  og styttir ógvuliga nógv um siglingarleiðina úr Evropa til bæði India og Eysturásia. Veitin, sum varð grivin við franskari og bretskari hjálp, varð liðug í 1869. Síðan er hon dýpt og breiðkað, so hvørt skipuni eru vorðin størri. Suezveitin kom undir egyptiskt yvirræði í 1956. Nú á døgum er avgjaldið fyri skip, ið sigla ígjøgnum veitina, týdningarmikil inntøka hjá egyptiska ríkiskassanum. Suezveitin gjørdi at teinurin úr Stórabretlandi til India varð helvtina styttri. Suezveitin verður latin upp 17. november 1869. Longu árið eftir sigldu 486 skip ígjøgnum veitina. Tríati ár seinni sigldu 3441. 171 km langa Suezveitin bindir Miðjarðarhav í Reyðahav . Teir gróvu veitina í 10 ár, og tá ið hon var liðug, var farleiðin millum Eysturásia og Evropa 3790 fjórðingar styttri. Nú fara eini 50 skip ígjøgnum veitina um dagin . Fleiri enn 20.000 skip sigla ígjøgnum Suezveitina um árið. 

Frammanundan máttu øll skip sigla suður um Afrika. Í 1856 gav egyptiski valdsharrin Sa'id Pasha franska sendiharranum Ferdnandi de Lesseps loyvi til at grava siglingarveit ímillum Indiahav og Miðjarðarhav. Lesseps stovnaði Suezveitarfelagið í 1856. Siglingarveitin varð latin upp fyri regluligari sigling í 1869 og stytti ógvuliga nógv um siglingarleiðina ímillum Ásia og Evropa. Í 1875 seldi valdsharrin í Egyptalandi, Ismail, bróðursonnur Sa'id, Stórabretlandi partabrøv síni í veitarfelagnum.

Suezveitin er sera týðandi handilsleið, og javnan hevur hon verið miðdepil í orrustum í Miðeystri. Suezveitin hevur t.d. fleiri ferðir verið afturlatin av politiskari ósemju. Seinast var í arábiska-ísraelska krígnum í 1973 .

Sí eisini 
Panamaveitin

Keldur 

Egyptaland
Suluríkið

Suluríkið (eisini nevnt Zululand, Sululand) var eitt kongsríki í Suðurafrika frá 1816 til 1897. Í landnyrðingspartinum í landslutinum Natal er land sulufólksins, tað lá ímillum tvær stórar áir út móti Indiska Havinum, frá Tugela-ánni í suðri til Pongola-ánna í norði. Tey eru ættað av nguni-fólkinum í Landsynningsafrika .

Søga 

Frá 1816 var Shaka kaSenzangakhona (1787–1828) kongur í landinum, hann hevði verið høvdingi í einum lítlum sululandsluti. Shaka var mikil herovasti og hevði skjótt limað meginpartin av nguni-fólkinum inn í eitt nýtt, stórt suluríki . Mæti krígskongurin var gitin fyri fyri evni síni sum herovasti. Hann umskipaði suluherin og útvegaði yrkishermenn, sum altíð vórðu búnir til bardaga, og hann skipaði fyri regluligum hernaðarvenjingum, har ið hermennirnir lærdu vápnaleik, lýdni, áhaldni og at gera slysálop; nýggj spjót "iklwa" vóru tikin í nýtslu, sum góvu slurkandi ljóð frá sær, tá ið tey vóru tikin úr aftur tí stunga. Shaka var harðrendur maður, og hann gjørdist alt harðrendari og eirindaleysari sum árini liðu. Ríkið hansara var enn sterkasta ríki í syðra parti í Afrika hálvthundrað ár eftir deyða hansara. Í 1828 lótu hálvbrøður Shaka hann drepa. Ein teirra, Dingane, tók við kongsstarvinum eftir Shaka og leyp á boarar, tá ið teir rýmdu til Natal undan bretum. Oddamaðurin hjá boarum, Retief, varð dripin. Boarar hevndu seg í 1838 og vunnu á Dingane, sum flýddi norðureftir, har hann sjálvur varð dripin. Í 1879 sigraðu bretar á suluum, og í 1897 varð Sululand limað inn í Natal, sum tá var heimastýrt bretskt hjáland .

Suluskjøldurin 

Suluskjøldurin, sum var lívsneyðug verja í blóðigu bardøgunum, var gjørdur av neytahúð. Fyrst varð húðin tand út og fest í vøllin við hælum, meðan hon tornaði. Síðan varð hon skorin til og fest á eina rammu og flikur vórðu skornar í miðjuna og eitt træ surrað innanfyri til handtak . Dýrahalar vórðu stundum bundnir í ovara enda á trænum til prýðis.

Bygdinar og húsini 
Sulubygdirnar vóru vanliga í líðunum, sum vóru eystureftir, har lætt var at fáa brenni og vatn og góð beitilendi vóru. Smátturnar vóru átøkar býflugubýlum og stóðu í ring uttan um neytatippið. Maturin var goymdur í smáttum, sum stóðu á streyrum, so at dýrini skuldi ikki taka hann. Smátturnar vóru flættaðar av greinum og ungum bulum og strátaktar. Dururin var lágur, so neyðugt  var at gruvla út og inn. Eldstaðurin inni í smáttuni gav bæði ljós og varma, men tjúkt var inni í royki. Sulufólkið gjørdi mat í leiríløtum, kókað og steikt varð uppi yvir eldstaðnum í smáttunum, tey svóvu á strámáttum, sum vórðu rullaðar saman um dagin. Uttan um bygdina var sterk viðargirðing.

Kelduávísingar 

Fyrrverandi ríkir, statir, verndarríkir, hjálond og lond
Suðurafrika
Regin Winther Poulsen

Regin Winther Poulsen (føddur 11. oktober 1994) er føroyskur politikari. Hann gjørdist formaður fyri Unga Tjóðveldið í november 2011 og bleiv endurvaldur í mars 2013. Í apríl 2012 var hann við til at fyriskipa eina mótmælisgongu móti táverandi samgongu. Tað vóru Unga Tjóðveldið og Sosialistisk Ung, ið fyriskipaðu mótmælisgonguna.

Keldur 

Føroyskir politikarar
Tjóðveldi
Føðingar í 1994
Tilnevningar til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins frá Føroyum

Rithøvundafelag Føroya hevur gjørt tilnevningar til Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins frá Føroyum á nærum hvørjum ári síðani 1985. Higartil hava tveir føroyingar fingið Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins, William Heinesen fekk hana í 1965 fyri Det gode håb (tilnevndur frá Danmark) og Rói Patursson fekk hana í 1986 fyri yrkingasavnið Líkasum. Tóroddur Poulsen hevur verið tilnevndur seks ferðir: 1996, 2002, 2005, 2009, 2011 og 2014.  Jóanes Nielsen hevur verið tilnevndur fimm ferðir: 1988, 1994, 1999, 2004 og 2013, Carl Jóhan Jensen hevur verið tilnevndur fimm ferðir: 1991, 1998, 2007, 2008 og 2016, Gunnar Hoydal tríggjar ferðir: 1989, 1993 og 2010, Jens Pauli Heinesen tvær ferðir: 1987 og 1995 og Hanus Kamban tvær ferðir: 2003 og 2012. Tvær føroyskar kvinnur hava verið tilnevndar higartil, tað var í 2001, tá Oddvør Johansen var tilnevnd og í 2015, tá ið Sólrún Michelsen varð tilnevnd.

Tilnevningar
{| class="wikitable" colspan="2"
| style="background:#FFDEAD;" align="center"| *
|Fekk virðislønina
|}

Keldur

 Nominerede 1962-2012 (á donskum). norden.org. Norðurlandaráðið. Heintað 2013-06-19.

Føroyskar bókmentir
Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins