alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ungarskt mál

Ungarskt mál (ung.: magyar) er eitt uralskt mál, ið verður tosað av umleið 14,5 milliónum fólkum, harav 10 milliónir búgva í Ungarn, har ið tað er almenna málið. Ungarskt verður eisini talað í økjum ið hava mark við Ungarn og í ávísum øðrum økjum ikki so langt burturi frá Ungarn. Økini ið liggja við markið hjá Ungarn eru í hesum londum: Rumenia, Slovakia, Serbia, Kroatia og Slovenia (øll hesi eru øki, ið vóru mist eftir fyrra heimsbardaga; harumframt verður ungarskt eisini tosað í Eysturríki. Í Eysturríki-Ungarn var ungarskt saman við týskum eitt av teimum almennu høvuðsmálunum. 

Finno-ugrisk mál
Mál í Evropa
Mal
Norskt mál

Norskt mál er norðurlendskt mál og er talað í Noregi. Tað finnast tvey almenn norsk skriftmál: Bókmál (bokmål), sum stavar frá donskum, og nýnorskt (nynorsk), sum Ivar Aasen endurskapaði grundað á norskum málførum.

Bókmál og nýnorskt eru kravdar lærugreinar í øllum fólkaskúlum og framhaldsskúlum í Noregi.

Hví bókmál og nýnorskt? 

Orsøkin til, at tað í Noregi eru tvey málsnið, meðan tað er nóg mikið við bara einum málsniði í donskum og svenskum, er søgulig og politisk. Bókmál er søguliga sæð ein norskað útgáva av tí danska skriftmáli, sum varð brúkt í Noregi í tí tíðini, tá ið landið var í politiskum samveldi við Danmark (frá 1537 til 1814). Nýnorskt er harafturímóti eitt nýtt skriftmál, sum varð grundað uml. 1850 við støði í norskum bygdarmálum sum ein innlendskur valgmøguleiki til danskt. Bókmál er tí ógvuliga líkt donskum - í skrift, ikki í framburði! - meðan nýnorskt hevur ávís drøg í felag við føroyskt og íslendskt.

Samanburður 

1 Kallkyn
2 Kvennkyn
3 Formligur
4 Óformligur

Keldur

Sí eisini 
 Brúkarakassin
 Norske Folkeviser

Slóðir úteftir 

Norskt mál
Málfrøði

Málfrøðin fevnir um vísindaligar kanningar av mannamáli.
Bertákna

Bertákna (frøðiheiti - Polycera faeroensis) er nakin bertákna í bólkinum Nudibranchia. 

Í hesum bólki eru djór, sum eru millum tey litríkastu, ið finnast í havinum. Í Dýpinum (sum útróðrarmenn siga – millum Stong og Eystnes) sóu teir í juni 1899 fyri fyrstu ferð hetta djórið (latín; Polycera faeroensis). Danin Henning Lemche, serkønur í bertáknum, hevði í 1929 grein um slagið í "The Zoology of the Faroes". Hóast eintakið var í heldur vánaligum standi, sýndu stødd og snið á rivtunguni, at hetta var áður ókent slag. Nú er greitt, at slagið er størri enn tey, ið næst eru skyld. Tey eru um 20-25 mm til longdar. Hetta slagið er upp í 45 mm. Annar munur er, at hetta slagið hevur vanliga átta kampar á høvdinum móti fýra til seks hjá Polycera quadrilineata, ið stendur næst í skyldskapi.

Kelda 

 Postverk Føroya

Lindýr
Eli Smith

Eli Smith, føddur 1955 í Havn, er ein føroyskur myndlistamaður, sum málar og setir saman burtur úr tilfari, sum hann savnar í náttúruni. Hann hevur síðani aldarskifti ment tveir ymiskar hættir at gera myndir burtur úr náttúrutilfari, í høvuðsheitum steini. Tann fyrri hátturin er ein máliháttur, har ið Eli knúsar steinar, skeljar, kol og sand, og nýtir hesi sum litpigmentir í málningum; hetta nevnist grótmálningur. Tann seinni hátturin er brotamyndin, har ið listamaðurin skerir steinar sundur til at seta saman eitt myndevni.

Eli er fjølbroyttur, og dugir eisini at tekna og arbeiða við øðrum meira siðbundnum tøknum, og hevur hann eitt nú myndprýtt bøkur og fleiri føroysk frímerki. Hann varð útbúgvin sum radiomekanikari í 1976, hevur verið sjómaður, men er í dag ein sjálvlærdur fulltíðar listamaður.

Útgávur 
 1998 - Sov blítt og søtt: kvøldsangir við nótum og besiffringum. Tórshavn: Forlagið undir Brúnni

Ávísingar úteftir 
 Eli.fo - Heimasíða 
 Art.fo - Eli Smith

Føroyingar
Føroysk listafólk
Føðingar í 1955
Rúni Brattaberg

Rúni Brattaberg, føddur 1966 í Vági, er ein føroyskur operasangari, ið starvast og framførir í operahúsum kring heimin. Hann hevur seinastu árini bygt sína leikskrá við Wagner (Gurnemanz, Hagen, Hunding, Fafner, Pogner, Heinrich) og aðrar leiðan bassleiklutir sum til dømis Osmin/The Abduction from the Seraglio, Timur/Turandot, Sparafucile/Rigoletto, Sarastro/Gandafloytan, Kaspar/Der Freischütz, læknin/Wozzeck, Rocco/Fidelio, og Basilio/Barberurin í Sevilla í operaljómliðunum í Mainz, Ulm, Detmold, Bern og Mannheim. Í januar 2017 fekk hann Mentanarvirðisløn Landsins.

Bakgrund 
Rúni Brattaberg varð føddur og uppvaksin í Vági. Foreldur hansara eru Árni and Karin Brattaberg, ið stovnaðu ullavirkið og klædnafyritøkuna Sirri í 2000 suðuri í Vági.

Rúni tók fyrst útbúgving sum dokumentarmyndamaður í Keypmannahavn, og arbeiddi innan fakið í átta ár, áðrenn hann fór í læru sum operasangari. Hann las á Sibelius-Akatemia í Helsinki frá 1997 til 1999 og á Internationales Opernstudio IOS í Zurich frá 1999 til 2000.

Hann er giftur við týsku operasongkvinnuni Susanne Brattaberg-Jacoby.

Tónleikaútgávur 
2000 - Mikko Heiniö: The Knight and the Dragon, Helena Juntunen, Charlotte Hellekant, Aki Alamikkotervo, Curt Appelgren, Rúni Brattaberg, Åbo Operakör, Åbo Symfoniorkester, Ulf Söderblom.
2001 - Brotið sungið av Rúna Brattaberg, komponerað hava Regin Dahl, Modest Mussorgskij, Franz Schubert, Jean Sibelius og Sunleif Rasmussen.

Heiður 
 2016 - Mentanarvirðisløn Landsins

Keldur

Slóðir úteftir 

Brattaberg, Rúni
Føðingar í 1966
Føroyskir mannligir sangarar
Vágbingar
Helluristir

Helluristir eru tekn, myndir og stavir, sum eru høgt í klettin í forsøguligari tíð.

Bronsuøldin
Fornfrøði
Rúnir

Rúnir byggja lutvíst á gamla germanska tradisjón við at høgga tekin, myndir og stavir í klettin, men eisini á bókstavarøð tey gomlu hava møtt í sambandinum við fólkasløg í Suðurevropa.

Orðið rúnir merkir loynidómur. Rúnirnar eru bókstavir, sum vórðu høgdir oftast í stein. Seinni uppi í miðøldini verða rúnirnar eisini høgdar í træ. Vit hoyra í Føroyingasøgu um Trónd í Gøtu, at hann var ein sera vitugur maður, sum eisini varð lagdur undir at duga gand. Tey, sum dugdu at lesa tá í tíðini, vórðu ofta roknaði sum køn í gandi. Í kvæðinum um Leiv Øssurson, tá Tróndur fer til Suðuroyar at finna Torgrím, verður sagt, at hann hevði rúnarkelvi við sær. Eitt kelvi er eitt runt træpetti.

Stavrað
Skandinavia
Víkingatíðin
Skriftskipan
Rúnasteinar
Sirri

Sirri er eitt føroyskt klædnamerki úr Vági.

Útvortis ávísing 

 Sirri.fo

Føroyskar fyritøkur
Suðuroy
IP-adressa

Ein IP-adressa er ein talvirðisadressa (øvugt einari adressu, ið hevur snið sum eitt navn, sí økisnavn) á eini teldu, ið er íbundin eitt net, vanliga internetið. Eitt dømi um eina IP-adressu, skrivað við prikkuppskriving, er 130.255.40.253.

Slóðir úteftir 
 IP-adressa
 IP Address Locator

Teldufrøði
Økisnavn

Eitt økisnavn (enskt: domain name) er eitt navn á einum øki á internetinum. Eitt tað mest nýtta økisnavnið er .com. Hvørt land hevur sítt egna økisnavn, til dømis hevur Føroyar .fo, Danmark hevur .dk, Noreg hevur .no osfr. Dømi um síður, sum enda við .fo: portal.fo, vagaportal.fo, sandportal.fo, kringvarp.fo, setur.fo. Dømi um danskar síður við .dk: eb.dk, politiken.dk, sis.ku.dk; Økisnøvnini eru ofta í einum sniði, ið sampakka fyriskipanini í RFC 1035. Økisnøvn í Føroyum verða fyrisitin av Trygdartøkni Sp/f. Men tað er FO-ráðið, ið er myndugleiki og sambært teimum av landsstýrismanninum í vinnumálum góðkendu viðtøkum, hevur fingið ábyrgdina av umsitingini og nýtsluni av landsøkinum .fo á internetinum.

Ávísingar úteftir 
 FO-umsitingin

Teldufrøði
Kurt Gödel

Kurt Gödel (28. apríl 1906 - 14. januar 1978), var støddfrøðingur føddur í Eysturríki-Ungarn.

Keldur

Slóðir úteftir 

Gödel, Kurt
Gödel, Kurt
David Hilbert

David Hilbert (23. januar 1862 - 14. februar 1943), var støddfrøðingur føddur í Týsklandi.

Keldur

Slóðir úteftir 

Hilbert, David
Hilbert, David
Føðingar í 1862
Andlát í 1943
Íslendskt mál

Íslendskt er eitt indo-evropeiskt mál. Tað hoyrir til ta vesturnorrønu málættina saman við føroyskum, norskum og hinum nú útdeyða norn, sum norrøna málið í Hetlandi nevndist.

Sviar, norðmenn og danir skilja heilt væl hvønnannan. Teir hava størri trupulleikar við íslendskum, hóast íslendskt líkist tí skandinaviska málinum, ið varð tosað fyri túsund árum síðan. Næstringur hjá íslendskum er føroyskt, men málini eru ikki so lík, at ein íslendingur skilir ein føroying uttan trupulleikar.

Málskyldskapur 

Føroyskt og íslendskt eru grannamál. Hugsa vit um uppruna, stavseting ella orðatilfar, eru tey nær í ætt. Men munurin er á reglunum viðvíkjandi framburði. Tá ið landnámsmenn í 9. øld hildu vestur í hav úr Vesturnoregi, settu summir búgv í Íslandi, summir í Føroyum, og uppaftur summir funnu sær bústað í oyggjalondum sunnan fyri Føroyar. Hesir niðursetumenn vóru ættaðir av vesturstrond Noregs og bóru sjálvsagt við sær tey bygdamál, ið talað vórðu har um leiðir. Mál teirra kalla vit norrønt. 

Fyrstu øldirnar hendir valla tað nógva málinum viðvíkjandi í hesum nýbygdu londunum. Føroyingurin, íslendingurin og hetlendingurin, sum hittust um ár 1000, mundu uttan størri tvørleika skilja hvør annan. Men sum øldir liðu fleiri, tók málið at broytast í ljóði, soleiðis at smátt um smátt sprettur íslendskt úr norrønum og føroyskt úr somu rót. Stóra broytingarskeiðið verður ofta sett til hvarvið 1300 til 1500. Kemur tú í einum teksti fram á orð sum til dømis "blað", "bátur" ella "vík", so heldur tú ivaleyst tekstin at vera føroyskan. Men tað er ikki vist, at hann er føroyskur. Hann kann eins væl vera íslendskur. Men biður tú eitt íslandskt og eitt føroyskt fólk lesa hesi 3 orðini upp, so hoyrir tú mun alt fyri eitt.

Málføri 

Skulu vit tosa um bygdarmál (fø. málføri, ísl. mállýskur) í Íslandi, er fyrst at siga, at munurin á málinum í teimum ymsu pørtunum av landinum er lítil. Tann munur ið er, er fyrst og fremst í framburðinum. Skilt verður t.d. ímillum harðmæli á Norðurlandinum (frá Héraðsvötnum og eystur í Vopnafjörð) og linmæli aðrastaðni í landinum. Í harðmæli eru k, p og t fráblást í innstøðu aftan á langt sjálvljóð, meðan tey eru ófráblást í linmæli, ljóðskrivað ávíkavist [kʰ, pʰ, tʰ] og [b, d, g]. Ein partur av harðmælisøkinum, serliga Eyjafjarðarsýsla, hevur raddað ljóð undan p, k og t; dømi vanta [vantʰa], lampi [lampʰi], hjálpa [jaulpʰa], meginparturin av landinum hevur óruddaðan framburð, t.d. [vandta], [lambpi] og [jaulbpa].

Sí eisini 

 Brúkarakassin

Ávísing úteftir 

 Íslensk málstöð.

Íslendskt mál
Filmur

Filmur er livandi myndir. Tøknin var uppfunnin í endanum av 19. øld. Teir fyrstu filmarnir høvdu ikki talu og ikki ljóð, tekstir, sum kundu greiða frá søguni, stóðu á løriftinum. Ein pianoleikari hevði undirspælið við hóskandi tónleiki, til dømis kvikum og harðligum tónleiki, tá ið onkur varð jagstraður. Áskoðarafjøldin fór skjótt at velja sær sínar yndisleikarar, og tær fyrstu filmsstjørnurnar vórðu til dømis Rudolph Valentino. Í 1927 kom tann fyrsti talufilmurin, og síðan vildi áskoðarafjøldin ikki vita av øðrum. Tøknifrøðiliga gjørdust filmarnir støðugt betri. Í Amerika gjørdu Metro-Goldwyn-Mayer Studios (MGM) og nøkur fá onnur stór filmsfeløg 95 % av øllum filmum. Í 1950-árunum fingu fólk áhuga fyri sjónvarpinum, og tað gjekk aftur á hond við filmsídnaðinum. Tey seinastu árini hevur filmurin tó ment seg aftur. 

Í Hollywood vórðu flestu filmarnir gjørdir. Í syðra parti í Kalifornia var rætta veðurlagið og landslagið til filmsupptøkur. Millum 1907 og 1913 varð ein partur í Los Angeles, Hollywood, miðdepil í amerikanskum filmsídnaði. Eisini Russland, Týskland, Frakland og Japan hava gjørt filmar, sum hava havt stóra ávirkan á filmsídnaðin um allan heim, og filmsídnaðurin er alstórur.

Filmsløg 

Filmur kann býtast sundur í fleiri bólkar. T.d.:

 Heimildarfilmur (dokumentarfilmur)
 Stuttfilmur
 Lýsingarfilmur
 Leikfilmur
 Animatiónfilmur
 Teknifilmur

Sí eisini 

 Føroyskir filmar
 Útlendskir filmar
 Filmleikstjórar
Tal

Eitt tal er eitt abstrakt hugtak sum til dømis verður nýtt til at áseta mongd.

Her er eitt lítið yvirlit yvir tøl:
0,000 000 000 000 000 000 000 001 = 10−24 = Kvadrillióntapartur
0,000 000 000 000 000 000 001 = 10−21 = Trilliardtapartur
0,000 000 000 000 000 001 = 10−18 = Trillióntapartur
0,000 000 000 000 001 = 10−15 = Billiardpartur
0,000 000 000 001 = 10−12 = Billióntapartur
0,000 000 001 = 10−9 = Millardtapartur
0,000 001 = 10−6 = Millióntapartur
0,001 = 10−3 = Túsundapartur
0,01 = 10−2 = Hundrindapartur
0,1 = 10−1 = Tíggjundapartur
1 = 100 = Eitt
1 0 = 101 = Tíggju
1 00 = 10² = Hundrað
1 000 = 103 = Túsund
1 000 000 = 106 = Millión
1 000 000 000 = 109 = Milliard
1 000 000 000 000 = 1012 = Billión
1 000 000 000 000 000 = 1015 = Billiard
1 000 000 000 000 000 000 = 1018 = Trillión
1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021 = Trilliard
1 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1024 = Kvadrillión
1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1027 = Kvadrilliard
1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1030 = Kvintillión 
1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1033 = Kvintilliard
eitt eitt-tal við 100 nullum eftir sær = 10100 = Googol
eitt eitt-tal við einum googol nulli eftir sær =10Googol =  = Googolplex

Sí eisini 
 Rómartal

Tøl
Teljital

Eitt teljital ella eitt natúrligt tal er eitt av tølunum 1, 2, 3, ... Mongdin av teljitølum hevur í støddfrøði symbolið  .

Tað skal viðmerkjast, at nakrir støddfrøðingar (serstakliga talástøðingar) dáma betur ikki at skoða talið 0 sum eitt teljital - meðan aðrir (serstakliga mongdarástøðingar, logikkarar, teldufrøðingar) uppíroknað 0 sum eitt teljital, her hevur mongdin symbolið .
Reelt tal

Eitt reelt tal, eisini nevnt ítøkiligt tal ella, eitt sindur misvísandi, eitt altal, er eitt tal, sum kann skrivast sum eitt endaleyst desimalbrot, t.e.

.

Mongdin av reellum tølum hevur í støddfrøði symbolið .
Lofsöngur

Lofsöngur, kennist eisini undir heitinum Ó Guð vors lands er tjóðarsangur Íslands. Orðasmiður er Matthías Jochumsson og tónlistarsmiður Sveinbjörn Sveinbjörnsson.

Á Íslenskum 

 Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!
 Vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn!
 Úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans
 þínir herskarar, tímanna safn.
 Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár
 og þúsund ár dagur, ei meir:
 eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,
 sem tilbiður guð sinn og deyr.
 Íslands þúsund ár, 
 Íslands þúsund ár,
 eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,
 sem tilbiður guð sinn og deyr.

 Ó, guð, ó, guð! Vér föllum fram
 og fórnum þér brennandi, brennandi sál,
 guð faðir, vor drottinn frá kyni til kyns,
 og vér kvökum vort helgasta mál.
 Vér kvökum og þökkum í þúsund ár,
 því þú ert vort einasta skjól.
 Vér kvökum og þökkum með titrandi tár,
 því þú tilbjóst vort forlagahjól.
 Íslands þúsund ár 
 Íslands þúsund ár 
 voru morgunsins húmköldu, hrynjandi tár,
 sem hitna við skínandi sól.

 Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!
 Vér lifum sem blaktandi, blaktandi strá.
 Vér deyjum, ef þú ert ei ljós það og líf,
 sem að lyftir oss duftinu frá.
 Ó, vert þú hvern morgun vort ljúfasta líf,
 vor leiðtogi í daganna þraut
 og á kvöldin vor himneska hvíld og vor hlíf
 og vor hertogi á þjóðlífsins braut.
 Íslands þúsund ár 
 Íslands þúsund ár
 verði gróandi þjóðlíf með þverrandi tár,
 sem þroskast á guðsríkis braut.

Útvortis ávísingar 

 Íslenski tjóðsangur

Ísland
Tjóðarsangur
Petur Pólson

Petur Pólson ella Petur Pólson Jensen (18. januar 1973). Føroyskur tónleikari og yrkjari. Hann er lærari í Sandavági, har hann eisini býr.

Útgivið 

 1994 - Afturvendandi endurspeglingar av komandi dreymum (yrkingarsavn) 
 1997 - Ongin sól er til (yrkingarsavn)
 1998 - Doing Lounge Jesus (fløga, saman við Visible Fish)
 1999 - Guru (yrkingarsavn)
 2001 - Persona Non Grata (yrkingarsavn)
 2002 - Clickhaze - EP (cd) (fløga, saman við Clickhaze)
 2005 - Koma (fløga)
 2008 - Hamskifti (yrkingarsavn)
 2009 - Tokyó (fløga)
 2011 - Transit (fløga)
 2014 - Ave (fløga, saman við Ave)

Heiðurslønir 

 1997 - M.A. Jacobsens Heiðursløn fyri "Ongin sól er til"
 2001 - Prix Føroyar (við Clickhaze)

Ávisingar úteftir 

 PeturPolson.com 
 Rit.fo - Petur Jensen
 MySpace.com - Petur Pólson 
 Tutl.com - Koma 

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir tónleikarar
Føðingar í 1973
Jehova Vitni

Jehova Vitni er ein altjóða kristin trúarrætningur. Jehova Vitni royna at venda aftur til sið og trúgv í kristnu fornkirkjuni, trúgva at afturkoma Jesu Krists verður í næstum og trúgva ikki uppá vanligu kristnu tríeindina. Charles Taze Russell stovnaði í 1870-unum bólkin sum í dag kallar seg Jehova Vitni. Í fyrstuni vórðu tey nevnd Bíbliunæmingarnir. Men í 1931 tóku tey við bíbilska navninum Jehova Vitni. Samskipanin, sum byrjaði í smáum, er nú vaksin so mikið, at 8.683.117 vitni íðin boða í flestum londum kring heimin. Jehova Vitni eru serliga kend fyri at boða boðskap sín dyr-til-dura, har tey eisini útvega fólki, ið bjóða teimum inn, bøkur og annað tilfar. Eisini taka Jehova Vitni ikki ímóti blóði, og gera heldur ikki hernaðartænastu, sum hevur skapað stríð í ymiskum londum. Tey hátíðarhalda ikki jól, páskir ella føðingardagar, tí teir verða mettir at vera heidnir heilidagar og ikki í sambæri við kristindóm. Jehova Vitni halda, at Sátan eigur verðsliga heimin og síggja hann sum spiltan, tí avmarka tey samband við verðsliga heimin og fólkið. Fyri at fáa limir at akta, verða summir onkuntíð skildir frá øðrum fólki, um teir hava gjørt okkurt skeivt sambært Jehova Vitnum.

Flestu samkomur Jehova Vitna hava møti tríggjar ferðir um vikuna. Frálæra Jehova Vitna er grundað á Bíbliuna. Møtini byrja og enda við bøn, og á flestu møtunum er eisini "andaligur lovsongur". Atgongdin er ókeypis, og eingin innsavning fer fram. Flestu samkomur halda møti í einum ríkissali. Talan er vanliga um einfaldar bygningar, sum sjálvboðin vitni hava reist. Hvørki halgimyndir, krossar ella annað slíkt er at finna í ríkissalinum. Útreiðslur bólksins verða goldnar við sjálvbodnum gávum.

Í øllum samkomum eru elstar ella umsjónarmenn, sum stíla fyri undirvísingini í samkomuni. Teir hava samkomutænarar at hjálpa sær. Hesir menninir eru ikki hevjaðir yvir hini í samkomuni. Teir verða ikki nevndir við serligum heitum. Teir eru ikki øðrvísi ílatnir enn onnur. Og teir fáa ikki løn fyri sítt arbeiði. Hinir elstu taka sær viliga og við gleði av andaliga tørvinum í samkomuni. Teir kunnu ugga og hjálpa í truplum tíðum. Jehova Vitni halda eisini á hvørjum ári størri og minni stevnur. Tá savnast fleiri samkomur um eina serliga skrá við undirvísing úr Bíbliuni. Á øllum stevnunum er dópur av nýggjum lærisveinum fastur táttur á skránni.

Alheims høvuðsskrivstovan Jehova Vitna er í Warwick í USA. Har situr Stýrandi Ráðið, ein bólkur av royndum elstum, sum leiðir ta heimsumfatandi samkomuna. Annars eru eisini meira enn 100 deildarskrivstovur kring heimin. Á teimum arbeiða sjálvboðin við at framleiða og senda bíbilskan lesnað. Boðanararbeiðið á staðnum verður eisini skipað haðani.

Keldur

Ávísingar úteftir 

 Jehova Vitni: Almenna heimasíðan

Jehova Vitni
Føroyskir filmar

Hetta er ein listi yvir føroyskar filmar ella filmar, sum hava tilknýti til Føroyar, t.d. filmar, sum føroyingar hava skrivað ella leikstjórnað ella útlendskar filmar, sum eru upptiknir í Føroyum.

Føroyskir filmar í bókstavarøð  

 1988 - 1700 meter fra fremtiden, føroyskur/danskur dokumentarfilmur, longd: 1 tími, 25 minuttir, leikstjóri: Ulla Boje Rasmussen, snýr seg um fólk í Gásadali og um Gásadalstunnilin sum ikki var liðugur tá.

A 

 1989 - Atlantic Rhapsody - 52 scener fra Tórshavn

B 

 2003 - Brudepigen - Færgeturen - Jagten på kæledyret
 1997 - Barbara (Danmark)
 2002 - Burturhugur
 1999 - Bye Bye Bluebird

D 

 1998 - Dansinn (Ísland)
 2017 - Dreymar við havið

E 
 2008 - En dårlig dag - leikstjóri, handrit, framleitt vm.: Bjarki Thomsen
 2013 - Eina, Stuttfilmur við Beintu Clothier í høvuðsleiklutinum. Skrivaður og leikstjórnaður av Andrias Høgenni

F 

 2003 - færøerne.dk, leikrithøvundur og leikstjóri: Ulla Boje Rasmussen, longd: 1 tími og 18 minuttir. Dokumentarfilmur um sjálvstýrissamráðingarnar í Keypmannahavn millum føroyska landsstýrið og donsku stjórnina.

H 

 1976 - Heystblómur

L 
 2014 - Ludo spælifilmur, leikstjórnað hevur Katrin Ottarsdóttir, 71 min.
Tey leikandi: Lea Blaaberg, Hildigunn Eyðfinsdóttir, Hjálmar Dam, Bárður Persson, Gunnvá Zachariasen.

M 

 1995 - Maðurin ið slapp at fara, handrit og leikstjórn: Katrin Ottarsdóttir, longd: 57 minuttir. Spælifilmur.
 2009 - Memotekið

N 

 2018 - NINA er ein spælifilmur á 80 minuttir.

P 

 1975 - Páll Fangi

R 

 1974 - Rannvá, leikstjóri: Miguel Marin Hidalgo

S 

 1990 - Smuglarin, 30 minuttir, leikstjóri: Bjarki Thomsen
 2012 - Summarnátt, skrivað leikrit og leikstjórnað: Sakaris Stórá Soundtrack: Mikael Blak.

T 
 2013 - Timerne med Christine, leikstjóri: Andrias Høgenni
 1960 - Tro, håb og trolddom (Danmark), upptøkur gjørdar í Føroyum, leikrit skrivað av Erik Balling og William Heinesen, longd: 115 min., Nordisk Film
 1992 - Tre blink mod vest

Keldur 

Føroyskir filmar
Filmur
Listar
Undirhald

Undirhald er kynstri at halda fólk upptikin á ein hátt soleiðis at tey stuttleiki sær.

Dømir um undirhald eru:

 Sirkus
 Filmur
 Dansur
 Spøl
 Skemt
 Gandur
 Tónleikur
 Ítróttur
 Sjónleikur
Teldufrøði

Teldufrøði er ein vísindagrein, ið fevnur um øll øki innan teldur og dátuviðgerð.

Nakrar av greinunum innan teldufrøði eru:
 Algoritmir
 Týðaratøkni
Norðlýsið (tíðindablað)

Norðlýsið er eitt føroyskt tíðindablað ið byrjaði virksemi sítt 16. apríl 1915. Norðlýsið hevur heimstað í Klaksvík og er serliga eitt lokalblað fyri Norðuroyggjar.

Blaðstjórar 
 1915–1936 Símun P. Zachariassen
 1936–1946 Hákun Djurhuus
 1962–1974 Óli Dahl
 1976–2010 Oliver Joensen
 2010–? Jastrid Gullaksen
 ?- John William Joensen

Ávisingar úteftir 

 Norðlýsið

Norðlýsið
Norðlýsið
Rás 2

Rás 2 er ein útvarpsrás í Føroyum. Høvuðssæti er í Vágsbotni. Rás 2 er nú partur av Miðlahúsinum í Vágsbotni. Rás 2 sendi fyrstu ferð 14. desember 1999. Í 2002 arbeiddi eitt fólk í føstum starvi umframt ein, sum var í starvsvenjing. Í september 2007 keypti P/F Miðlavarpið Rás 2. Tað var Sosialurin sum átti Miðlavarpið. Rás 2 flutti tá inn í Miðlahúsið í Vágsbotni, har sum Sosialurin eisini heldur til. Jonhard Hammer var fyrsti stjórin á Rás 2, eftir at Miðlavarpið hevði keypt útvarpsstøðina..

Sendingar 

 Morgunsendingin. Senditíð: Gerandisdagar kl. 9.00-12.00.
 Ynskiløtan. Senditíð: Gerandisdagar.
 Vinnu- og bilradio. Frætt tað seinasta um nýggjar bilar, um viðgerð og umvæling av bilum, um handlar, fyritøkur og annað. Senditíð: Hósdag kl. 17.20 og Leygardag kl. 17.00.
 Hvonn Live: Stóra live-sendingin hjá Rás 2 verður send av Hvonn í Havn 10 ferðir um árið. Hvonn Live bjóðar kendar gestir, livandi tónleik, undirhald, kjak og annað. Senditíð: Leygarkvøld. 
 3. hálvleikur: Fótbóltsradio fyri fótbóltsfjepparar. Tosað verður við spælarar, venjarar og dómarar um dystirnar, fjepparar senda stuttlig og speisk sms-boð til sendingina, og av og á verða fótbóltsdystir útvarpaðir. Senditíð: Sunnudagar.
 Brot úr vikuni: Leygardagar ber til at hoyra ymiskt, sum Rás 2 hevur havt á skránni gjøgnum vikuna. Senditíð: Leygardagar.

Keldur

Ávísingar úteftir 

 Rás 2. 

Føroyskir tíðindamiðlar
Fjølmiðlar
Lindin

Lindin er ein kristilig útvarpsrás í Føroyum.

Ávisingar úteftir 
 Lindin, Kristiligt Kringvarp

Føroyskir tíðindamiðlar
Atlantic Radio

Atlantic Radio var ein útvarpsrás í Føroyum frá 6. mai 1999 og sendi 24 tímar um døgni fram til oktober sama ár. Frekvensurin var 101,5 MHz. Atlantic Radio var fyrsta privata útvarpstøð í Føroyum. Rás 2 keypti restirnar frá Atlantic Radio og byrjaði at senda í desember 1999. 

Atlantic Radio breyt við allar tradisjónir innan føroyskt útvarp, og støðan fekk beinavegin risastóra undirtøku frá lurtarunum. Ungu og entusiastisku starvsfólkini vóru altíð á staðnum har nakað hendi, og sent var frá ymiskum støðum kring Havnina, og kring landið. 

Atlantic radio borðreiddi eisini við einari nýggjari kjakmentan, og hugflogið og spontaniteturin høvdu frítt spæl. Men fólkini dugdu ikki at føra ein lýsingar og sponsorpolitikk, og bleiv lykilin snaraður um, aftaná eitt hálvt ár.

Sí eisini 

 Lárus Robert Árason (stjóri)
 Johan í Kollafirði (vertur)
 Reidar Jacobsen (vertur)
 Høgni í Borg (vertur)
 Elin Hentze í Stórustovu (vertur)
 Ronni Poulsen (lýsingar og teknikk)
 Bárður Háberg (lýsingar, teknikk og vertur)
 Regin W. Dalsgaard (KT leiðari)

Útvortis ávísing 

 atlradio.fo (síðan er nú niðurløgd)

Kelda 

 Grein á Portalinum

Føroyskir tíðindamiðlar