alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Føroya Arbeiðarafelag

Føroya Arbeiðarafelag er felag fyri arbeiðsmannafeløg og arbeiðskvinnufeløg í Føroyum. Føroya Arbeiðarafelag umboðar limafeløgini, tá tey skulu samráðast um lønarviðurskifti við Føroya Arbeiðsgevarafelag og onnur vinnufeløg. Føroya Arbeiðarafelag er limur í Samtak. Hini arbeiðarafeløgini sum eru limir í Samtak eru: Havnar Arbeiðsmannafelag, Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag og Føroya Fiskimannafelag. Samtak umboðar knappar 8000 lønmóttakarar í Føroyum.

Formenn

Limafeløg 
Arbeiðsmannafelagið Beinisvørð, Sumba
Arbeiðsmannafelagið Framtíðin, Vágur
Fámjins Arbeiðarafelag, Fámjin
Haldórsvíkar Sóknar Arbeiðarafelag, Haldórsvík
Hvannasunds Sóknar Arbeiðarafelag, Norðdepil
Skopunar Arbeiðsmannafelag, Skopun
Sandavágs Arbeiðarafelag, Sandavágur
Arbeiðarafelagið Hæddin, Saltangará
Vestmanna Arbeiðarafelag, Vestmanna
Tofta Arbeiðarafelag, Toftir
Sunda Sóknar Arbeiðarafelag, Oyrarbakki 
Sørvágs Arbeiðarafelag, Sørvágur
Sjóar Sóknar Arbeiðarafelag
Sands Arbeiðarafelag, Sandur 
Arbeiðarafelagið Rubbishella, Porkeri
Oyndafjarðar Arbeiðarafelag, Oyndarfjørður
Miðvágs Arbeiðarafelag, Miðvágur
Leirvíkar Arbeiðarafelag, Leirvík
Kollafjarðar Arbeiðarafelag, Kollafjørður
Kalsoyar Arbeiðarafelag, Húsar
Hósvíkar Arbeiðarafelag, Hósvík 
Gøtu Arbeiðarafelag, Gøta 
Fuglafjarðar Arbeiðsmannafelag, Fuglafjørður
Fuglafjarðar Arbeiðskvinnufelag, Fuglafjørður 
Fiskepigernes Fagforening, Tvøroyri
Eiðis Arbeiðsmannafelag, Eiði
Arbeiðsmannafelagið Roynd, Hvalba
Arbeiðsmannafelagið Klettur, Søldarfjørður
Arbeiðsmannafelagið Hov, Hov
Arbeiðskvinnufelagið Vónin, Skopun
Arbeiðskvinnufelagið Roynd, Hvalba
Arbeiðskvinnufelagið Fjallbrúður, Vágur
Arbeiðskvinnufelagið Drósan, Øravík 
Arbeiðarafelagið Lýsing, Skála

Keldur 

 Halga stund, ber signing og frið. Í: Jólaboð 2005

Útvortis ávísingar 
Heimasíðan hjá Føroya Arbeiðarafelag
Samtak.fo

Yrkisfelag
Føroysk fakfeløg
Arbeiðsmarknaður
Jóhannes Olsen

Jóhannes Olsen (15. desember 1914 - 2002) búði í Sandavági. Hann var pápi tónaskaldið Knút Olsen.
Hann var limur í nógvum feløgum, m.a. Sandavágs Arbeiðsmannafelagi (seinni Sandavágs Arbeiðafelag), Sandavágs Sjúkrakassa (seinni Vága Sjúkrakassi), barnaverndarnevnd og skúlanevnd, Blákrossi, kirkjuráði og Føroya Arbeiðarafelagi. Eisini stjórnaði hann eina tíð Sandavágs sangkóri.

Keldur 

 Halga stund, ber signing og frið. Í: Jólaboð 2005

Føroyskir politikarar
Føroyskur kórsangur
Føðingar í 1914
Andlát í 2002
Mount Everest

Mount Everest (tibetanskt: ཇོ་མོ་གླང་མ Qomolangma, nepalskt: सगरमाथा Sagarmatha) er hægsta fjall á jørðini. Fjallið er 8.848 m høgt og er mark millum Nepal og Tibet (Kina). Edmund Hillary úr Nýsælandi og Tenzing Norgay úr Nepal vóru fyrstir upp á toppin á Mt. Everest, tað hendi hin 29. mai í 1953.

Leirvíkingurin Arne Vatnhamar klintraði upp á Mount Everest í 2014 og náddi toppin hin 25. mai 2014 sum tann fyrsti føroyingurin nakrantíð.

Keldur 

Fjøll
Regnskógur

Regnskógirnir reinsa luftina og vatnið, og dyggur heilivágur at grøða sjúkur verður gjørdur úr regnskógarplantum. Regnskógirnir eru ógvuliga týdningarmiklir í náttúruni, men teir minka hvønn dag - av skógarvinnu og landbúnaði. Vit mega virða og verja hesar skógir og fjølbroytta dýrameingið í teimum. Størstu regnskógarnir ur heimin eru kring Mið- og Suðuramerika (Amasonas).

Dýrameingi 
Meiri enn helvtin av øllum dýrum í heminum er í Amasonlendinum í Suðuramerika. Alskyns dýr liva í tropuskógunum. Flestu teirra eru bæði stygg og støkkin og duga duga avbera væl at króga seg í skóginum. Reyðtenningurin hevur met fyri at vera ræðuligasti fiskur í heminum. Í 1981 varð sagt frá, at ein torva legðist á og át eini 300 fólk, tá ið ein ovfyltur bátur sakk á Obidosá í Brasil. Allir tenningar eru ikki vandamiklir - bara 4 av 18 sløgum leggjast á fólk.

Veðurlag 
Tropisku regnskógirnir eru báðumegin miðkring - kringin, ið er um miðjuna á jørðini, sum eitt belti. Ongastaðni eru so góð gróðrarlíkindi til skógarvøkstur sum her, tí veðurlagið er so heitt og vátligt. Lett er hvønn dag at siga, hvussu veðrið verður - heitt, slavið og oysregn. Summastaðni í regnskógunum regnar 4 m um árið, og hitin er altíð úr 24C* upp í 27C*.

Dýravernd 
Summi dýr í regnskóginum eru hótt, og bara heilt fá av teimum eru eftir í heiminum. Hesi dýr mega verða vard, skulu tey ikki doyggja út.

Vert at vita 
 Um bara 7% av allari jørðini veksur regnskógur.
 Størsta tropiska regnskógarøki í heminum er í Amasonlendinum í Suðuramerika.
 Jørðildið í regnskógunum er grunt, vanliga bara einar 10 cm, men har vaksa nøkur av hægstu trøum í heiminum.
 Meiri enn helvtin av øllum dýrum í heiminum liva í regnskógunum.
 Hvønn dag verður komið fram á ókend skordýr í regnskóginum.
 Dýralívið í tropuregnskógunum er fjølbroyttari enn nakra aðrastaðni á jørðini.

Sí eisini 

 Brasil
 Gorillur
 Orangutangur
 Suðuramerika

Regnskógur
Henrik Ibsen

Henrik Johan Ibsen (20. mars 1828 í Skien, Telemark - 23. mai 1906 í Kristiania) var ein norskur rithøvundur.

Útgivið: 
 1864: Kongs-Emnerne
 1866: Brand
 1867: Peer Gynt
 1869: De Unges Forbund
 1873: Kejser Og Galilæer
 1877: Samfundets Støtter
 1879: Et Dukkehjem (á føroyskum: Eitt Dukkuheim)
 1881: Gengangere
 1882: En Folkefiende
 1884: Vildanden
 1886: Rosmersholm
 1888: Fruen Fra Havet
 1890: Hedda Gabler
 1892: Byggmester Solness

Norskir rithøvundar
Norðmenn
Føðingar í 1828
Andlát í 1906
Malta

Malta er eitt land í Suðurevropa. Malta er tríggjar oyggjar: Malta, Gozo og Comino; Malta er á stødd við Streymoynna, men tað búgva 400.000 fólk á Malta, so har er ógvuliga tættbygt. Høvuðsstaðurin, sum eisini er mentanarligi og umsitingarligi miðdepilin, eitur Valetta. Aðrir stórir býir er Birkirkara, Qormi og Sliema. Almennu málini eru tvey í tali, maltiskt og enskt. 

Uml. 1 mió. ferðafólk vitja árliga. Millum tey kendu, ið hava verið á Malta, er Paulus ápostul.

Søga 

Av tí at Malta liggur soleiðis fyri, at nógv skipaferðsla á miðjarðarhavi er har í nánd, hava ymisk fremmand ríki rátt har í øldir. Men 21. september 1964 fær Malta sjálvstýri frá Stóra Bretland. Tað, at tir hava staðið so leingi undir øðrum, er kanska atvøld til, at maltesar eru so tjóðskaparsinnað fólk. Flestu fólk eru katolikkar og tala sítt egna mál. Malta er tvær meginoyggjar, Malta og Gozo, og lítla oyggin Comino.

Landafrøði 

Í Miðjarðarhavi, 90 km sunnan fyri Sisiliu og 290 km eystan fyri Tunesia, liggur lítla oyggjalandið Malta. Oyggjarnar eru 320 ferkilometrar stórar til samans, og sjálv Malta er 246 ferkilometrar - t.e. eitt sindur minni enn Eysturoyggin. Góð 419.000 fólk búðu í 2007 í oyggjunum, av teimum búðu um 360.000 á sjálvari Malta.

Búskapur 

Ferðavinna hevur stóran týdning í Malta. Mest er tað heita veðrið, strendurnar og víkurnar, sum draga fólk higar. Eitt annað, ferðafólk koma at síggja, eru vøkru bygningarnir, sum vórðu reistir, meðan rómverjar og seinni býsantinar ráddu í Malta. Seinni er byggilistin eisini ávirkað av italskari og bretskari byggilist. Jørðin er kørg, og landbúnaðurin gevur lítið av sær. Malta hevur at kalla einki náttúruríkidømi at byggja búskap sín á. Hóast hetta er Malta sjálvforsýnandi við fleiri landbúnaðarvørum. Seinastu árini hevur ymiskur smáídnaður, t.d klædnaídnaður, vundið nógv upp á seg.

Politikkur

Kynsleyst hjúnalag 

Mánadagin 14. apríl 2014 samtykti maltesiska parlamentið eina nýggja lóg sum javnstillar samkynd parlag við hjúnabandið . Samkynd pør fáa eisini rættin at ættleiða. Lógin var móttikin við miklum fagnaði frá fleiri túsund fólkum á einum torgi uttanfyri høvuðsstaðin Valletta. Sambært Reuters var forsætisráðharrin Joseph Muscat serdeilis vælnøgdur við nýggju lógina: Malta er nú meira liberalt og meira europeiskt, og vit hava javnsett allar íbúgvarnar, segði hann .

Keldur

Sí eisini 

 Valletta
 Evropa

 
Evropa
Oyggjar
Gambia

Tjóðveldið Gambia (enskt Republic of the Gambia) er eitt lítið land í Vesturafrika. Eitt av teimum minstu. Banjul er høvuðsstaðurin, og størsti býurin er Serrekunda. Gambia hevur mark við bara Senegal. Málið er enskt, mandinka, wolof og fula. Landið liggur á vesturstrondini í Afrika og er (við sínum uml. 1,7 mió. íbúgvum) millum heimsins fátækastu lond. BTÚ pr. innbúgva er 290 USD, og landið hoyrir harvið til tey menningarlond, ið hava minstu menning, minstu inntøku og støðugt mattrot. Meginparturin av fólkinum er muslimar.

Búskapur

Landbúnaður 

Flestu fólk liva av landbúnaði; týdningarmesta grøðin eru jarðnøtir. Konufólk hava týðandi leiklut í landbúnaðinum, tí teirra arbeiði er at dyrka rís. Men nú er nógv ríslendi tætt við strondina vorðið oyðilagt, tí at ov nógv salt er í jørðini. Nógv konufólk eru tí nú farin at dyrka grønmeti, sum tey selja á torginum í bygdini.

Ferðavinna 

Ferðavinna er tann vinna í Gambia, sum veksur skjótast. Hóast landið er lítið dregur tað nógv ferðandi á hvørjum ári. Hetta kemst helst av, at veðurlagið í Gambia er serstakliga lokkandi, har eru strendur so langt eygað røkkur. Alt fleiri norðurevropearar fara køldu vetrarmánaðirnar suður á vøkru, lýggju strendurnar at ferðast, men mong fara eisini inn í landið at síggja t.d. krokodillur, apur og fuglameingið í Gambiaá. Flestu ferðafólkini eru úr Bretlandi, tí at Gambia er gamalt bretskt hjáland, og mangir gambiar duga enskt. Men summi kvíða fyri, at tekur ferðavinnan yvirhond, fer hon at beina fyri eyðkenda, sorgleysa lívshugburðinum hjá fólkinum í Gambia.

Landafrøði 

Lítla strandalandið Gambia er smalur geiri ella smalur kíli langt inn í Senegal. Har landið er breiðast, er tað ikki meiri enn 80 km. norður og suður.

Mentan

Átrúnaður 

Sum í Senegal búgva mong fólkasløg her, og islam er størsti átrúnaður. Tað eru umleið 9 prosent kristin í Gambia.

Sí eisini 

 Afrika

Gambia
Afrika
Letidýr

Eitt letidýr (frøðiheiti - Folivora) er eitt súgdjór av Bradypodidae-ættini sum livur í Suðuramerika og hongur í trøum. Tey hava sterkan, bugað an nagl á tónum og fingrunum; tí kunnu tey hvørki standa ella ganga. Tey flyta seg ógvuliga seint í trøunum; eina ferð um vikuna fara tey niður úr trøunum at hjálpa sær sjálvum: umleið ein tíma hava tey um ferðina. Haraftrat vaksa algur á feldinum, so hann tykist grønur. Leitidýrini eru tey súgdýrini, sum sova mest. Tey durva einar 15-18 tímar hvønn dag.

Sí eisini 

 Regnskógur
 Íkornaapur
 Gorillur
 Orangutangur

Jagldýr
Sámisk mál

Sámiskt (sámiskt: Sámegielat) er ein málætt, ið tosaði í Sámalandi. Sámisku málini verður vanliga býtt í tey máløki: eystursámiskt og vestursámiskt. Sámisku málini er í ætt við ungarskt, finskt og estiskt. 

Norðursámiskt er tað vanligasta av teimum níggju staðbundnu málunum. Eini 85–90 % av øllum, ið tala sámiskt, tala norðursámiskt. Norðursámiskt er ein partur av miðsámiskum. Staðbundnu málini og onnur mentanareyðkenni eru íkomin eftir ferðingarleiðunum hjá reindjórunum heldur enn av landamørkum.

Av heimsins 60.000 sámar duga umleið 20-30.000 sámar eitt av sámisku málunum.

Flokking

Vestursámiskt
 Útsynningssámiskt
 Suðursámiskt (600)
 åselemálføri
 jamtlandmálføri
Umesámiskt (20)
 Útnyrðingssámiskt
 Veruligt útnyrðingssámiskt
Pitesámiskt (20)
Lulesámiskt (2000)
Norðursámiskt (20,700)
tornesámiskt
finnmørksámiskt
sjósámiskt

Eystursámiskt
Meginlandsámiskt
Inarisámiskt (300)
Kemisámiskt (útdeytt)
Skoltsámiskt (420)
Akkalasámiskt (útdeytt)
Nessámiskt
Kildinsámiskt (500)
Tersámiskt (2) -10)

GG: Omanfyrinevdnu tøl eru metingar.

Sí eisini 

 Sámar
 Sápmi
 Suðursámiskt
 Umesámiskt

Tilsipingar

Mál í Evropa
George W. Bush

George Walker Bush (føddur í New Haven, Connecticut í USA 6. juli 1946) var 43. forseti í Sambandríki Amerika. Hann umboðar republikanararnar. Bush bleiv forseti í 2001, eftir at hava vunnið á Al Gore, forsetavalevninum hjá demokratunum, í tí sonevnda javnasta valinum í amerikanskari søgu. Bush bleiv afturvaldur í 2004, eftir at hava vunnið á John Kerry hjá demokratunum, hesa ferð so dyggiliga. Bush var forseti í USA til 2009, tá Barack Obama kom til valdið. 

Áðrenn Bush gjørdist forseti var hann guvernørur í Texas. Hann er sonur ein annan fyrrverandi forseta, George H. W. Bush, sum sat í Hvítu Húsunum frá 1989 til 1993. George W. Bush er annar amerikanski forseti, sum er sonur ein annan forseta.

Lívssøga 

Bush bleiv føddur í Connecticut, men vaks upp í Texas. Sum ungur gekk hann á privata kostskúlanum Phillips Academy í Andover í Massachusetts, sama skúla, sum pápin í sínari tíð las við. Í 1968 tók Bush bachelorútbúgving í søgu á Yale University. Aftaná leitaði hann sær til Texas Air National Guard. Har bleiv hann militeroffiserur, og í 1970 varð hann góðkendur jekaraflogfarspilotur. Hann fleyg tá Convair F-102 Delta Daggaran. Í 1972 bleiv hann koyrdur, av tí at hann ikki møtti upp til heilsukanning, og árið eftir fór hann úr flogverjuni. Militera karrieran hjá Bush varð havd á lofti í valdystunum í 2000 og 2004. Aftaná militerið tók Bush MBA á Harvard University. Hann bleiv liðugur í 1975 og flutti aftur til Texas, har hann fekk starv innan olju. Í 1977 giftist hann við Lauru Bush, sum var bókavørður og lærari.

Sí eisini 

 Listi yvir forsetarnar í USA

Keldur 

Amerikanskir politikarar
Forsetar í USA
Føðingar í 1946
Tsjudar

Ein tsjudi er ein russi ella annað fremmandafólk, sum er eftir sámum og vil teimum ilt.

Fólk
Eiturkoppur

Eiturkoppur (frøðiheiti: Araneae) er lítið áttaføtt kykt. Nógvir gera sær nót at veiða flugur. Eiturkoppur eru liðadýr; men ikki skordýr - teir hava átta bein og eru spunarar. Leivdir av dýrum, sum líkjast eiturkoppum, eru funnar úr devontíðini, tá ið fyrstu skordýrini krupu upp á land. Fyrstu veruligu eiturkopparnir eru úr koltíðini (300-290 m.á.s.), til dømis Grephorus. Eiturkopparnir eru lítið broyttir, síðan teir vórðu til. Sum eiturkoppasløgini nú á døgum hevði Grephorus spunavørtir, og úr teimum kemur silkievni, ið storknar til tráð. Av hesum tráði verður spunnið lokkanetið, sum flugur og onnur skordýr renna seg í. Næstan allir eiturkoppar eru etrandi. Kanska er tað tí, at so nógv ræðast teir. Av teimum 35 000 sløgunum, sum eru til, eru bert umleið 30 vandamikil fyri okkum – og tey sløgini eru ikki í Føroyum. Teir vandamiklastu eru brasiliansku fuglaeiturkopparnir. Teir sníkja seg ofta inn í hús og krógva seg í myrkum krókum. Kanska í einum skógvi ella í einum skápi. Teir eru skild í nógvum ólukkum á hvørjum ári. 

Purluthærda tarantellan er stór sum manshond.

Liðadýr
Gorillur

Gorillur (frøðiheiti - Gorilla gorilla) verður um 2 m høgar og eru tær størstu mannapurnar. Tær eru seinførar og - fáa tær frið - vinaligir skapningar, og tær gera lítið annað enn hvíla seg og eta bløð, leggir og sprotar. Gorillur liva í smáum flokkum, ið fara spakuliga gjøgnum skógin, meðan tær eta ein part, men ikki alla føðina, ið er har um leiðir, og so leita tær eftir nýggjum matkova. Gorillur liva í ættbólkum og eru saman um at verja lendi sítt og ungar sínar. Apur og gorillur eru tey djór, ið líkjast okkum mest. 

Láglendis gorillan er eitt friðarligt súgdjór, og tað, sum ljóðar sum eitt ræðandi ýl, er í veruleikanum bara eitt fjáltrandi geisp. Verður ein gorilluflokkur hóttur, royna gorillurnar at sleppa undan vandanum, tær flýggja inn í tjúkka skógin. Hetta verður nevnt "tigandi afturtøka". Kalldýrið verjir bólkin. Verjutekini eru til dømis ýl og at sláa seg fyri bringuna. 

Gorillur eru plantuátarar og blíva normalt uml. 30 ára gamla. Gorillur liva í skógunum í Afrika: Londinum Gabon, Kongo, Ekvatorguinea, Kamerun, Nigeria, Miðafrikalýðveldið, Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo, Ruanda og Uganda.

Vert at vita 

 Gorillur fara spakuliga um. Tær sova 13 tímar hvørja nátt, og tær sita og hvíla seg stóran part av degnum.
 Gorillur eru intelligentar dýr. Men ikki nakað nar so intelligentar sum menniskja. Sjalvt eitt 3 ára gamalt barn er meira intelligent.
 Gorillur eta frukt, plantuspírar og bløð og viðhvørt termittar og meyrur.
 Gorillur halda til í frumskóginum í Afrika.
 Gorillur eru súgdýr og hoyra til mannapurnar.
 Kalldjórið kann verða 1,6 metrar til hæddar og viga upp í 180 kilo.
 Gorillur liva í flokki. Hvør flokkur verður stýrdur av einum stórum kalldjóri, sum nevnist silvurbak vegna silvurlitta hárið, sum veksur á bakinum, frá tí at hann er 12 ára gamal.
 Flokkurin brúkar dagin til at hvíla, eta og flyta til nýggj øki, har matur er.

Sí eisini 

 Regnskógur
 Orangutang

Súgdjór
Sandefjord kommuna

Sandefjord kommuna er ein býur og kommuna í Vestfold og Telemark fylke í Noregi. Sandefjord sentrum liggur við endan á Sandefjordsfjorden. Við hálvoynnum Østerøya og Vesterøya er strondin hjá kommununi so nógvar sum 146 km, og tekur ein allar strendurnar og allar smáttu- og útferðsturistrarnar við, er Sandefjord ein summarbýur. Sandefjord kommuna er størsta kommunan í Vestfold. 

Norðanfyri kommununa liggur Stokke, vestanfyri liggur Andebu, í ein útsynning liggur Larvik og eystan liggur Tønsbergsfjorden og Tjøme. Í Sandefjord er ein lítil "eksklave" Himberg, sum liggur í larvíkarøkinum beint har sum kommunan endar.

Kirkjur í Sandefjord 

 Sandefjord kirke.
 Sandar kirke.
 Vesterøy kirke.
 Bugården kirke,

Søga 

Sandefjord er kend fyri sigling og kemiskan ídnað. Býurin er eisini kendur fyri skipabygging og hvalaveiðu. Hvalídnaður verið ein týðandi partur av søguni, eitt nú verksmiðurnar hjá Anders Jahre. Jotun er í dag størsta virki í Sandefjord. Bæði eftirgjørda Gokkstaðarsskipið «Gaia» og hvalabáturin «Southern Actor» eru úr Sandefjord. Fullriggarin «Christian Radich» varð bygdur á mekaniska verkstaðnum í Framnes. Rannsóknarskipið hjá Ernest Shackleton, sum æt Endurance, byrjaði sína allarfyrstu ferð úr Sandefjord, tað var í 1912. Sandefjords- og Sandarkommuna vórðu samanlagdar í 1968.

Kendir persónar frá Sandefjord 

 Søren Anton Sørensen (1849-1910)
 Anton Fredrik Klaveness (1874-1958)
 Anders Jahre (1891-1982)
 Eline Nygaard (1913-)
 Astri Rynning (1915-2006)
 Jossie Pollard (1921-2000)
 Fredrik Friis (1923-)
 Thorbjørn Svenssen (1924-)
 Sidsel Mørck (1937-)
 Karenanne Gussgard (1940-)
 Dag Solstad (1941-)
 Einar Hanseid (1943-)
 Roar Løken (1945-)
 Per Erik Monsen (1946-)
 Tore Holden (1946-)
 Liv Jessen (1947-)
 Benny Virik (1953-)
 Karin Fossum (1954-)
 Terje Liverød (1955-)
 Gunnar Pettersen (1955-)
 Turi Tarjem (1956-)
 Jone Salomonsen (1956-)
 Bent Hamer (1956-)
 Alf Rolin (1957-)
 Ole Christian Bach (1957-2005)
 Anita Hegerland (1961-)
 Øystein Stray Spetalen (1962-)
 Ole Mathisen (1965-)
 Rune Brynhildsen (1965-)
 Frederic Hauge (1965-)
 Roger Strøm (1966-)
 Tine Kjær (1967-)
 Hans Mathisen (1967-)
 Petter Wettre (1967-)
 Per Mathisen (1969-)
 Thomas Numme (1970-)
 Espen Sandberg (1971-)
 Joachim Rønning (1972-)
 Fredrik Thorsen (1975-)
 Jan Fredrik Bjørntvedt (1977-)
 Jørund Henning Rytman (1977-)
 Jon Midttun Lie (1980-)
 Geir Ludvig Fevang (1980-)
 Hedda Haakestad (1983-)

Myndir

Hygg eisini at 

 Noreg
 Yvirlit yvir kommunur í Noregi

Kommunur í Vestfold og Telemark
Orangutang

Orangutang (frøðiheiti - Pongo pygmaeus) er størsta dýr í heiminum, sum heldur til uppi í trøum. Orangutang - navnið stavar frá maleisiska orðinum fyri "Maðurin í skóginum". Orangutangungarnir eru ikki gamlir, tá ið teir læra at gera sær ból uppi í trøunum. Teir læra av foreldrunum, royna aftur og aftur, til tær duga at gera sær ból eftir lítlari løtu. Teir benda leyvklæddar greinar uppeftir, flætta tær og leggja seg væl til rættis fyri náttina. Orangutangir liva í Landsynningsásia. Indonesia og Maleisia. Orangutangin er hótt dýr, tí eru friðingarøki gjørd í regnskóginum, har tær kunnu liva í friði og náðum. Orangutangir eru plantuátarar og eta mest frukt. Orangutang etur mest frukt, men henni dámar eisini annan gróður, so sum børk. Hon etur eisini hunang, flogkykt og egg undan fugli.

Eins og gorillur og sjimpansur hoyra orangutangir til stóru apurnar. Um dagin eru tær uppi í trøunum og eta frukt. Smáu orangutang-apurnar eru saman við mammuni í tvey ár, áðrenn tær fara nakrastaðni einsamallar, og í byrjanini leiða tær ofta eina eldri orangutang. Vaksna kalldjórið kann gerast 1,85 metrar til hæddar og viga meiri enn 118 kilo. Navnið orangutang kemur av malaisiska og indonesiska orðinum "orang", sum merkir "persónur", og "hutan", sum merkir "skógur". Orangutang merkir sostatt "skógarpersónur".

Sí eisini 

 Regnskógur

Súgdjór
Rafflesiablómur

Rafflesiablóman (frøðiheiti: Rafflesia arnoldii) - ein metur í tvørmál og størsta blóma í heminum - letur seg upp mitt um náttina og livir bara átta dagar. Hon rýkur ræðuliga illa, sum rotið rað, og verður tí eyknevnd raðblóma. Rafflesiablóman er ein kjøtátari og etur skordýr. Rafflesiablóman hevur hvørki greinar ella leyv. Hon er sníkur og tekur alt føðsluevni, henni tørvar, úr vertsplantuni. Rafflesiablóman veksur djúpt inni í regnskógunum í Suðuramerika. Tann ovurstóra rafflesiablóman er skíkjaraplanta. Hon sýgur eisini føðslu úr ávísum trøum. Blóman er 1 m. í tvørmál. Ringur roykur gongur at henni, hon verður tí eisini nevnd "stinkandi kempan". 

Rafflesiablóman er kallað upp eftir Stamford Raffles, ið var bretskur landshøvdingur í økinum í 19. øld.

Sí eisini 

 Kjøtetandi plantur

Plantur
Firvaldur

Firvaldur er eitt skordýr, ið livir í øllum heimspørtunum (uttan um Antarktis). Tað eru yvir 170 000 sløg av firvaldum í heiminum. Firvaldarnir eru skjótir og kvikir á flog - Lættir at síggja, men ringir at fanga. Firvaldar hava fýra stórar veingir, antennur og ein langan sevil, sum oftast er samanrullaður undir høvdið. Veingirnir eru lagdir við flusi - ikki hári sum hjá fleiri øðrum skordýrum. Tað er í hesum lagið at mynstrini í veingjunum vera teknaði. 

Flogið á firvaldinum, Alexandru Drotning (Ornithoptera alexandrae), er 25 cm; hann er størsti firvaldur í heiminum.

ĺ Føroyum 

Yvir 100 sløg av firvaldum eru skrásett í Føroyum. Hvørt ár verða fleiri nýggj sløg funnin. Nýggju sløgini, sum verða funnin, eru tílík sum koma til landið í hesum døgum umframt tey sum hoyra heima her. Si eisini "Nøvn til firvaldar (Lepidoptera) í Føroyum".

Lívsstig 

Firvaldur hava fýra lívsstig:

 Egg
 Ormvera
 Reivvera
 Firvaldur

Føði 

Firvaldur eru plantuátari og etur hunang.

Vert at vita 

 Postmannafirvaldur (Heliconius erato) er eitt av teimum 2000 firvaldasløgunum, sum sædd eru í regnskógurin Amasonas í Brasil.

Skordýr
Kjøtátar

Kjøtátarar eru dýr, ið eta onnur dýr, ella plantur, ið eta dýr.

Sí eisini 
 Plantuátar

Djórafrøði
Plantuátar

Plantuátarar eru dýr, ið bara eta plantur.

Sí eisini 
 Kjøtátar

Lívfrøði
Íkornaapur

Íkornaapur (frøðiheiti - Saimiri sciureus) er kát og spølin av lyndi og trívst best í flokki - einar 30 ella fleiri - saman við ætt síni og vinum. Íkornaapur er altátin. Tær eta frukt, fuglar, egg og fíra ikki fyri at gresja ein fittan, leskiligan eiturkopp. Íkornaapur líva í tropisku regnskógur í Mið- og Suðuramerika. Sum navnar sínir eru íkornaapur ógvuliga kvikar og fara sum fok ígjøgnum skógin. Íkornaapur blíva normalt uml. 20 ára gamla.

Súgdjór
Eitt dukkuheim

Eitt dukkuheim (norskt: Et Dukkehjem) - sjónleikur frá 1879 í trimum pørtum eftir rithøvundin Henrik Ibsen.

Hesin kendi sjónleikurin finst í tveimum týðingum á føroyskum 

 1978 Zakarias Wang
 1984 Jens Pauli Heinesen

Norskar bókmentir
Sjónleikir
Vatnsvín

Vatnsvínið (frøðiheiti - Hydrochoerus hydrochaeris) er størsta gnagdýr í heiminum - Tað er líka stórt sum svín. Vatnsvínið, ið er nær skylt við marsvínið, er óførur svimjari, tí at føturnir eru skapaðir sum fitjur; men tey eru ógvuliga seinfør uppi á landi. Tey liva í flokki eini 10-100 dýr saman. Vatnsvínið er plantuátari og etur plantuvøkstur á árbakkunum. Tey blíva vanliga uml. 4-8 ára gomul.
Vatnsvínið livir í Suðuramerika (Panama, Kolumbia, Venesuela, Brasil, Argentina, Franska Gujana, Uruguei, Peru og Paraguei).

Gnagdýr