alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Átrúnaður

Átrúnaður ella religión snýr seg um, at menniskjað á ein ella annan hátt stendur í samband við maktir uttanfyri menniskjað, sum hava ávirkan á lív og umstøður menniskjans. Menniskju hava til allar tíðir havt sinar átrúnaðir. Fra nátturureligion og persónligum spiritualiteti til trúnna á fleiri gudar til trúnna á ein Guð.

Fyri hvønn átrúnað sær kann ein hyggja at ymsum síðum, t.d. læru, ritualum, menniskjafatan, gudsfatan o.s.fr.

Dømir um átrúnaðir 

 Ayyavali
 Ásatrúgv
  Bahá'í Trúgvin
 ☸ Buddisma
 Zenbuddisma
 ॐ Hinduisma
 ☪ Islam
 Sunni Islam
 Shia Islam
 Sufisma
 ࿗ Jainisma
 ✡ Jødadómur
 Klassiskar gudalærur
 Konfusianisma
 ✝ Kristindómur
 Jehova Vitni
 Mormonska kirkjan
 Ortodoksu kirkjur
 Katólska kirkjan
 Protestantisma
 Lutheranisma
 Metodisma
 Hvítusunnurørslan
 Karismatiska rørslan
 Baptistkirkjan
 Adventisma
 Rastafarilæran
 Shintoisma
 ☬ Sikhisma
 ☯ Taoisma

Átrúnaður í Føroyum 
Høvuðsgrein: Átrúnaður í Føroyum

Flestu føroyingar hoyra til fólkakirkjuna. Av teimum, sum hoyra til fólkakirkjuna, eru kanska umleið 10% knýtt at Heimamissiónini. Hin føroyska heimamissiónin er føroyska greinin av Dansk Indremission. Eini 12 % av føroyingum halda seg til Brøðrasamkomuna. Hesi standa fyri tað mesta uttanfyri fólkakirkjuna. 

Í Føroyum eru fleiri trúarbólkar - nógv teir flestu kristnir.

Aðrir trúarbólkar í Føroyum eru: 

 Adventistarnir
 Bahá'í
 Hvítusunnusamkoman - eisini nevnd "pinsarnir"
 Jehova Vitni
 Katólska kirkjan
Tónleikur í Føroyum



Rokkur/poppur 

Talan er altíð um ein definisjónspurning, tá ið vit seta etikett á populertónleik. Nær er talan um rokk, nær er tað country og so framvegis, tí genrurnar eru mangan blandaðar. Og serliga trupult verður tað, tá ið ein skal útgreina undirbólkar av teimum ymsu genrunum. 

Í Føroyum er tað kanska uppaftur truplari at gera hetta býti, tí mangan ganga somu tónleikarar aftur í ymsum útgávum, sum sínámillum umboða ymisk "sløg" av tónleiki. Hetta er orsøkin til, at yvirlitið niðanfyri ikki er skipað eftir genru, men heldur eftir persónum.

Solistar 

 Anna Faroe (Nygaard)
 Annika Hoydal
 Brandur Enni
 Døgg Nónsgjógv
 Edvard Nyholm Debess
 Eivør Pálsdóttir
 Elin Brimheim Heinesen
 Evi Djurhuus
 Eyðun Nolsøe
 Finnur Koba
 Georg eystan Á
 Greta Svabo Bech
 Guðrið Hansdóttir
 Guðrun Sólja Jacobsen
 Hallur Joensen
 Hans Edward Andreasen
 Hans Jacob W. Hjelm
 Hanus G. Johansen
 Holgar Jacobsen
 Høgni Lisberg
 Høgni Reistrup
 Johan Petersen
 Jens Marni Hansen
 Jóan Jakku Guttesen
 Kári Petersen
 Kári P
 Kári Sverrisson
 Knút Háberg Eysturstein
 Kristian Blak
 Kristina Bærendsen
 Lena Anderssen
 Malan Thomsen
 Malan Eyðunsdóttir
 Maria Guttesen
 Nicolina á Kamarinum
Øssur Johannesen
 Ólavur Jakobsen
 Petur Pólson
 Pætur við Keldu
 Ragnar Finsson
 Robert Mc Birnie
 Steintór Rasmussen
 Teitur Lassen
 Terji Rasmussen
 Uni Reinert Debess

Bólkar 
 Aldubáran
 200
 Chase
 Clickhaze
 Enekk
 Frændur
 Gestir
 Hamferð
 Harkaliðið
 Lama Sea
 Lawetz
 Villmenn
 maður:glotti
 Makrel
 Mark No Limits
 Moirae
 Mold
 MC-Hár
 Páll Finnur Páll
 The Reverends
 Side Effect
 Tangz
 Tinganest
 Týr
 Yggdrasil

Feløg 

 FUT - Føroya UndirhaldsTónleikarafelag
 TUTL

Konsertir o.t.

 Aftur í 60'ini
 Aftur í 80'ini
 G! Festival
 Jóansøkufestivalurin
 Mjús festival
 Ólavsøkukonsertin
 Summarfestivalurin
 Tórshavnar Jazz, Fólka & Bluesfestival

Tilfar um rokk- og popptónleik í Føroyum 

 Bøkur o.a. skrivligt tilfar Føroyska rokksøgan. frá frumrokki til altjóða tónleikapallin 1. útgáva. - [Tórshavn] : Føroya lærarafelag, 2016. 431 síður, myndir
 ÚF sendingar um tónleik
 SvF sendingar um tónleik Minnist tú enn: føroyska tónleikasøgan (Súni Merkistein, 2013)
 Føroysk sjónbandaløg (video) Føroysk videoløg, bólkur á Facebook https://www.facebook.com/groups/200979963364083/about/

Slóðir úteftir 

 music.fo
 Heimasíða við føroyskum tónleiki

 
Listar
Ólavsøka

Ólavsøka verður hátíðarhildin 28. og 29. juli og er tjóðarhátíð føroyinga.

Í túsund ár hava føroyingar hildið hátíð fyri sameiningini av politikki og kristindómi á deyðadegi Ólavs Heilaga. Hesin Noregs kongur fall í bardaga á Stiklastøðum hin 29. juli 1030 og gjørdist halgimenni norðmanna.

Deyðadagur hansara gjørdist tingdagur føroyinga. Føroyingar vóru teir einastu norðurlendingar, sum settu ting á ólavsøku. Eingin veit rættuliga hví. Men hon verður hildin enn í dag í Tórshavn, tá ið tingmenn, kirkjumenn og høgir embætismenn ganga í skrúðgongu úr Løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna til guðstænastu og niðan aftur í Løgtingið, sum verður sett hvørt ár á ólavsøku. At tinghald og ólavsøka hoyra saman er hjá føroyingum ein næstan túsund ára mentanarlig siðvenja.

Hátíðarhald hevur helst altíð verið í sambandi við tinghaldið. Vit vita frá gomlum keldum, at nógv fólk kom til Havnar á ólavsøku. Sambandið millum Løgting og kirkju er eisini gamalt, tó helst ikki eldri enn 1609, tá ið fyrsta kirkja varð bygd í Tórshavn, úti á Reyni. Í 1673 skrivaði prósturin Lucas Debes, at hvør tingdagur byrjaði við guðstænastu í Havnar kirkju. Núverandi Havnar Kirkja, Dómkirkjan, varð bygd í 1788.

Í dag er skrúðgongan ein fastur partur av ólavsøkuni. Tað tykist at hava verið ógvuliga ymist, sum skrúðgongan hevur verið skipað. Í hvussu er var eingin føst skipan, t.d. um raðfylgjuna. Við hvørt hevur eisini politisk ósemja verið um henda spurning. Tað hevur ikki enn eydnast at fáa eina fasta skipan.
Men kortini - so sæst á hvørjari ólavsøku enn í dag hitt gamla sambandið millum ting og kirkju.

Og hin stóra mannfjøld, sum hvørt ár skoðar skrúðgonguna við løgtingsmonnum, prestum og donskum embætismonnum úr løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna og niðanaftur, væntar at síggja hesa sjón ár um ár.

Myndir

Slóð úteftir 

 Postverk Føroya

Keldur 

Føroyar
Føroyskar stevnur
Santiago de Compostela

Santiago de Compostela er høvuðsstaður í tí sjálvstýrandi Galicia, sum liggur í útnyrðingshorninum av Spania, og hevur umleið 94,000 íbúgvar (ár 2008). Býurin er uppkallaður eftir Jakob eldra, ið var ein av teimum 12 apostlunum hjá Jesus. Grøv hansara er í dómkirkjuni (katedralinum) í býnum. Síðan miðøldina hava pílagrímar gingið pílagímsgongu til grøvina. Vanligt er, at fólk ið hava vitja grøvina, seta eina Jákupsskel á klæði síni, sum eitt tekin um at tey hava verið har.

Gamli býarparturin av Santiago de Compostela kom á listan hjá UNESCO yvir heimsarv í 1985. Býurin hevur egið fróðskaparsetur. Í 2000 var býurin Evropiskur mentanarhøvuðsstaður.

Býir í Spania
Heimsarvar
Sørvágsvatn

Sørvágsvatn, verður í Vágum eisini nevnt Vatnið og í nýggjari tíð eisini Leitisvatn, liggur í Vágum og er størsta vatn í Føroyum, 3,4 km2 til víddar. Sørvágsvatn liggur millum bygdirnar Sørvág, Miðvág og Vatnsoyrar. Vatnið liggur í einum av náttúruvakrastu økjum í landinum. Vanligt hevur verið at fiska síl í vatninum. Undir krígnum var vatnið sjóflogbreyt hjá enskum flogførum, og flúgvarabedingin, sum nú er tilhald hjá húsvognum, ber enn boð um hetta.

Tað liggur í Vágum, stutt frá Vága Floghavn, og kallast Leitisvatn í bygdunum eystanfyri vatnið, meðan sørvingar kalla tað Sørvágsvatn. Sørvágsvatn liggur í 32 metra hædd í einum breiðum dali millum fjøllini á sunnara parti av Vágum. Vatnið er 3,56 km2 í vídd, uml. 6 kilometrar langt og uml. 800 metrar har tað er sum breiðast. Miðaldýpið er 27,5 metrar og har tað er djúpast, 59 m. Frárenslið er tann stutta Bøsdalsá, sum rennur út av berginum í Bøsdalafossi, beinleiðis á sjógv. Suðursíðan av Vágum er illa jarðslitin og eyðkend fyri bratta bjargalendið, m.a. forbergið Trælanípan, sunnanfyri Bøsdalafoss.

Strondin er mest hella og leyst smágrót, men norðasti endin av vatninum hevur sandstrond. Við norðurendan liggur annars einasta innlandsbygd í Føroyum, Vatnsoyrar.

Seinni heimsbardagi

Undir Øðrum heimsbardaga, áðrenn floghavnin varð bygd, nýtti bretska hersetingarvaldið vatnið at lenda á við sjóflogførum, ið vardu føroysku havleiðirnar og annars fluttu manning og tilfar til hernaðarstøðina. Tað finnast enn mangar slóðir og toftir eftir virksemið hjá bretska hervaldinum við Sørvágsvatn.

Sí eisini 

 Vøtn í Føroyum

Slóðir 

 Lakeside.fo (Útferð við bátinum á vatni.)

Vøtn í Føroyum
Vágar
Símun av Skarði

Símun av Skarði (3. mai 1872 - 9. oktober 1942) var fólkaháskúlastjóri í Tórshavn. Hann var lærari og stjóri á Føroya Fólkaháskúla. Setti saman við Rasmusi Rasmussen háskúlan á stovn 1899. Var eisini skald, yrkti m.a. tjóðsangin "Tú alfagra land mítt". Saman við Símun Paula úr Konoy gav hann út fyrsta føroyska barnablaðið, Ungu Føroyar (1907-10 og 1914-15). Símun av Skarði var í nøkur ár løgtingsmaður fyri Sjálvstýrisflokkin. 

 Foreldur: Elsa f. Matras av Viðareiði og Johannes Johannesen av Skarði. 
 Hjúnafelagi: Sanna Jacobsen úr Tórshavn 1901. 
 Børn: Jóhannes av Skarði. 
 Valdømi: Norðuroyggjar. 
 1896 Læraraprógv frá Føroya Læraraskúla.
 1899 - 1942 Lærari á Føroya Fólkaháskúla. 
 1902 - 1903 Føroya Lærarafelag. 
 1906 - 1914 Løgtingsmaður (Sjálvstýrisflokkurin).

Útgivið 

 Tú alfagra land mítt (1. februar 1906)
 Jólasálmar og morgun- og kvøldsálmar. Tórshavn: Fram 1913 (30 s., samman við Jákup Dahl)
 Vár: sjónleikur í fimm pørtum. 2. útgava - Tórshavn: Ungu Føroyar, 1960. (67 s.)
 Streingir, ið tóna; ritstjóri: Turið Sigurðardóttir
 Streingir, ið tóna: Yrkingar. Tórshavn: Forlagið Fannir, 1998. ISBN 99918-49-20-3. (176 s.)
 Streingir, ið tóna II: Søguligar greinir, skaldskapur og søga. Tórshavn, Forlagið Fannir, 1999. ISBN 99918-49-25-4 (257 s.)
 Streingir, ið tóna III: Skald og skaldskapur, mál og upplýsing, mentan .... Tórshavn, Forlagið Fannir, 2000. ISBN 99918-49-27-0 (446 s.)
 Streingir, ið tóna IV: Søgur og ævintýr. Tórshavn, Forlagið Fannir, 2001. ISBN 99918-49-31-9 (274 s.)
 Streingir, ið tóna V: Søgur og ævintýr. Tórshavn, Forlagið Fannir, 2002. ISBN 99918-49-31-9 (102 s.)
 Streingir, ið tóna VI: Vár og Víkingarnir á Hálogalandi. Tórshavn, Forlagið Fannir, 2003. ISBN 99918-49-37-8 (161 s.)
 Streingir, ið tóna VII: Skaldsøgan Strondin bláa eftir Kristmann Guðmundsson. Tórshavn, Forlagið Fannir, 2005. ISBN 99918-49-38-6

Føroyskir politikarar
Løgtingslimir
Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1872
Andlát í 1942
Skandinavia

Skandinavia er norðasti partur av Evropa. Men fólk, lond og mál eru ikki heilt samd í, hvat Skandinavia umfatar.

Hjá norðurlendingum umfatar Skandinavia vanliga: Danmark, Noreg og Svøríki.

Skandinavia umfatar skandinavisku hálvoynna og harafturat, tó mest av søguligum orsøkum, Danmark. Onnur uppfata Skandinavia sum tey norðurlendsku londini, men tað gera norðurlendingar tó ikki.

Mál 

Høvuðsgrein: Norðurgermansk mál

Málini í Skandinavia eru trý: norskt, svenskt og danskt.

Politikkur

Politiska samansetingin gjøgnum tíðina 

¹ Fyrstu íslendingar vóru av norrønum uppruna, eina mest úr Noregi, og av keltiskum uppruna.

Sí eisini 

 Norðurlond
 Skandinavia (upprunafrøði)

Evropa
Skandinavia
Føroyska krónan

Føroyska krónan hevur sama virði sum danska krónan (DKK). Serligir føroyskir seðlar verða prentaðir til nýtslu í Føroyum, hóast føroyskir myntir ikki verða slignir. Føroyskir pengaseðlar eru viðurkendir, men tá ið Føroyar ikki hava egið gjaldoyra, er ein føroysk króna tað sama sum ein donsk króna.

 1 króna = 100 oyru
 100 krónur ≈ 13,50 evrur (euro)
 1 evra ≈ 7,50 krónur

Søgan um føroysku krónuna 

Undir seinna heimsbardaga varð sjálvstøðug føroysk króna stovnsett. Føroyska krónan varð við lóg ásett at vera 1/20 av enska pundinum. Hesi bæði gjaldoyruni vóru tá í einari sonevndari Currency board-skipan, sum merkir, at tvey gjaldoyru ella fleiri eru sett beinleiðis í lutfall til hvørt annað. Minkar eitt í virði, so minkar hitt ella hini við. Orsøkin til stovnanina av føroysku krónuni var týska hersetingin av Danmark. Í Føroyum hildu danskir myndugleikar formliga fram at vera til. Sambært føroyskari løgfrøði varð Danmark ongantíð hersett, men flutt í Amtmansborgina í Havn. Amtmaður umsat so at siga alt, sum danskir myndugleikar undan honum høvdu gjørt. Tí varð krónan ikki avtikin, hon helt fram at vera til, óheft av veruligu donsku krónini. 

Í fyrstu atløgu fingu danskir seðlar eitt stempul frá amtmanni, sum segði frá, at seðilin bara var galdandi í Føroyum. Seinni vóru tó serligir seðlar prentaðir og myntir slignir til føroyska nýtslu. Hesir nýggju føroysku pengarnir vórðu framleiddir í Onglandi. Føroyska gjaldoyrað varð verandi soleiðis líka til 1949, hóast seinni heimsbardagi endaði í 1945. Heimastýrisskipanin kom ikki í gildi fyrr enn í 1948, og ikki fyrr enn eftir hetta varð føroyska krónan broytt til tað, hon er í dag. 12. apríl 1949 kom lóg í gildi, sum ásetir, at Føroyar hava egið gjaldoyra, sum eitur ein króna. Og lutfallið millum føroysku og donsku krónuna er 1 króna = 1 krone. Í lógini verður eisini ásett, at serligir føroyskir seðlar verða prentaðir til nýtslu í Føroyum. Men eingir serligir føroyskir myntir verða slignir. Danskir myntir verða brúktir í Føroyum. Lógin hevur gildi enn. Tí er, sambært lóg, einasta lógliga gjaldoyra í Føroyum hin føroyska krónan (og danskir myntir), sum tó hevur sama virði sum hin danska.

Sí eisini 
Danska krónan

Keldur

Slóðir úteftir

 Lov nr. 248 frá 12. april 1949 om pengesedler m.v. på Færøerne.
 Danmarks Nationalbank: Færøernes seddelserie.
 Ron Wise's World Paper Money - Faroe Islands (myndir).

Krónan
Gjaldoyra
Tjóð

Orðið tjóð er gamalt norrønt, þjóð, og kann í høvuðsheitum merkja tvey ting:
Fólk, flokkur av fólki av somu rót og við felags máli, mentan, søgu og tílíkum. Her hongur hugtakið saman við einum felags samleika. Føroyingar, t.e. fólkið, eru ein tjóð eftir hesi merking.
Land, um ein tjóð serliga heldur til í einum ávísum avmarkaðum øki, verður hetta økið ofta nevnt ein tjóð. Føroyar, t.e. landið, er tjóð eftir hesi merking.

Afturat hesum upprunamerkingum hevur orðið tjóð eisini fingið aðra merking:
Fullveldisríki, sjálvstøðugt land, sum er viðurkent av altjóða samfelagnum. Her er bland komið í. Ein tjóð hevur í grundini einki við politiskar eindir at gera. Men av tí at tjóðir hava lyndi til at skipa seg í politiskar eindir eftir egnari siðvenju, og av at nógv av heimsins fullveldisríkjum gjøgnum søguna hava í grundini verið tjóðir, eru orðini vorðin samheiti. Orðini merkja ikki tað sama, men hava av siðvenju fingið nakað sama týdning.

Tjóðskapur
Súsanna Helena Patursson

Súsanna Helena Patursson livdi frá 27. august 1864 til 15. desember 1916. Hon er fødd í Kirkjubø og foreldur hennara vóru kongsbóndi Poul Peder Pedersen (Páll Patursson) (1836-1893) og Ellen Cathrine Djonesen (Elin Dalsgarð) (1840-uml. 1866). Helana var fyrsta føroyska kvinnan, sum er kend fyri at stríðast fyri rættindum hjá kvinnum og at arbeiða fyri javnstøðu millum kynini. Hon skrivaði fyrsta sjónleikin á føroyskum máli og útgav fyrsta føroyska blað fyri kvinnur, skrivað á føroyskum. Blaðið nevndist Oyggjarnar. Meðan hon búði í Keypmannahavn bar hon so í bandi, at føroyskar kvinnur eisini kundu gerast limir í Føroyingafelagnum í Keypmannahavn, hetta hendi í 1896. Hon var systir Jóannes Patursson og Sverra Patursson. Hon var ógift og átti ongi børn.

Helenu Patursson til minnis 

HELENA PATURSSON

Hon ynskti sær sól og summar;
tó aldri ta eydnu fann.
Sóttin hom tærdi livsins rót,
og langliga stundin rann.

Hon vildi fegin hjálpa
og benda á beina leið -
men fólkið svav og tað svevur enn,
og verkið eydnaðist ei.

Nú ynskti hon bert at sova,
brotin á legu hon lá. -
Og deyðin, hann kom á vinarhátt,
streyk henni um eygnabrá. -

Og nú er tað hvíld friður. -
Vár móðir í mold teg fjól.
Gleði teg Harrin á evstu stund,
hann gevi summar og sól

(Hans Andrias Djurhuus, 1917)

Útgivið 

 1889 - Veðurføst (sjónleikur)
 1896 - Far væl (yrking)
 1905-1908 - Oyggjarnar (blað)

Bókmentir 
Malan Simonsen:  Bylgjurnar leika í trá : um skaldskap eftir konufólk 1889-1945. Tórshavn: Føroya skúlabókagrunnur, 1992. - 199 síður
Malan Simonsen: Fyri fyrst : Yrkingar, søgur og leikir eftir konufólk 1896-1945. Tórshavn: Føroya Skúlabókagrunnur, 1992. - 175 síður.

Útvortis ávísing 
Dansk Kvindebiografisk Leksikon

Føroyskar kvinnur í politikki
Føroyskir rithøvundar
Føðingar í 1864
Andlát í 1916
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar
Benadikt XVI

Bænadikt 16. pávi (latín: Benedictus XVI) varð føddur Joseph Alois Ratzinger hin 16. apríl 1927 í býnum Marktl am Inn í Bayern í Týsklandi. Hann doyði hin 31. desember 2022 í Vatikaninum. Joseph Ratzinger, professari í gudfrøði, gjørdist 95 ára gamal.

Hann var konservativur, trúgvur móti lærusetninginum og berjist hart móti liberaliseringum í rómversku-katólsku kirkjuni. Hann var erkibispur í München, áðrenn hann gjørdist leiðari í deildini hjá Vatikaninum fyri spurningar um lærusetningin. Hesa støðuna brúkti hann millum annað til at berja niður suðuramerikonsku frælsisteologina, sum var ávirkað av marxismu. Ratzinger er kendur fyri at hava verið høgra hond hjá Jóhannesi Páll 2. páva. Eftir at Jóhannes Páll 2., pávi andaðist 2. apríl í 2005, varð Joseph Ratzinger valdur pávi við nýggja navninum Bænadikt XVI. Bænadikt pávi tók við embætinum 19. apríl sama ár.

Tann 85 ára gamli pávin Bænadikt 16. almannakunngjørdi 11. februar 2013, at hann fór frá sínum embæti, sum tann fyrsti pávin síðani Grækaris 12. í 1415. Orsøkin er, at pávin ikki longur metur seg hava heilsu til at halda fram. Eftirmaður hjá honum gjørdist Frans pávi.

Síðan 2013 búði fyrrverandi pávin í einum gomlum kleystri í Vatikaninum. Tá hann í 2020 fór til Týsklands at vitja sjúka beiggja sín Georg, gjørdist fyrrverandi pávin sjálvur álvarsliga sjúkur, men hann kom fyri seg aftur.

Seint í 2022 gjørdist hann enn eina ferð álvarsliga sjúkur, men heilsan bara versnaði. Fyrrverandi pávin andaðist, 95 ára gamal, á seinasta degnum í desember mánaði í Mater Ecclesiae kleystrinum í Vatikaninum.

Sí eisini 

 Katólsk kirkja í Føroyum
 Vatikanið

Keldur

Ávísingar úteftir 
 Vatican.va - Heimasíða hjá páva
 Katolsk.dk - Biskopsdømið Keypmannahavn

Pávi
Føðingar í 1927
Andlát í 2022
Týskarar
Katólsk kirkja í Føroyum

Katólska Kirkjan í Føroyum telur umleið 270 fastbúgvandi katolikkar úr umleið 23 ymiskum londum (2017). Miðdepil fyri katólsku kirkjuna í Føroyum er Mariukirkjan í Tórshavn. Føroyingar verða tiknir upp í kirkjuliði við jøvnum millumbili, seinast var í juli 2020. Hin kendasti man einahelst vera William Joensen úr Sumba, bróður Pól F. Hann og Kinn Magnussen umboðaðu Føroyar, tá Jóannes Páll 2. pávi var í Danmark í 1989. Bæði vóru í føroyskum búnum, og bæði upplivdu tey at fáa tað heilagu kommuniónina frá Jóannes Páll páva.

Søga 

Árið 999 sendir Ólavur Tryggvason, kongur í Noregi, Sigmund Brestisson til Føroyar saman við prestum at skíra fólkið og kenna teimum tað fremsta í teirri kristnu trúgv. Innihaldið í kristindóminum, kirkjulæran, var rómversk katólsk.

Í árinum 1100 verða Føroyar skipaðar sum eitt bispadømi, og í 1111 varð fyrsti bispurin settur í Kirkjubø, har bispasetrið var. Har sótu tey næstu 400 árini 34 katólskir bispar.

Tann seinasti av hesum var Ámundur Ólavsson, sum sat í embæti sínum til í 1538. Christian III hevði avtikið norska ríkisráðið í 1535, og gjørt Noreg (og Føroyar) til danskt land. 1537 avgjørdi kongur, at trúbótin skuldi galda fyri Noreg og hervið eisini fyri Føroyar. Við siðaskiftið varð gamla biskupsembætið avtikið, somuleiðis prestaskúlin; og øll tann jørðin, sum katólska kirkjan átti í Føroyum, fór undir kong. Kirkjumálið varð danskt.

Eftir trúarfrælsið í 1849 vórðu royndir gjørdar at stovna katólsku kirkjuna aftur í Føroyum. Georg Bauer prestur, slektaður úr Bayern, kom til Føroyar í 1857. Hann bygdi eina kirkju í Rættará. Tá Bauer prestur umleið 1880 fór úr Føroyum, var eingin at taka við starvi hansara. Í 1900 var bert ein katolikkur í Føroyum. Hetta var ein kona, sum búði á Hvítanesi.

Í 1931 varð katólska kirkjuliðið endurreist. Tveir nýlærdir prestar, E. G. Boekenogen og Thomas King, vildu fegnir átaka sær starv í Føroyum. Í húsi Fransiskanasystranna, ið komu til Føroya sama árið, varð ein lítil kirkja vígd tann 23. mai 1931. Millium tey fyrstu, ið leitaðu til kirkjuna, vóru nøkur gomul, sum í barnaárunum komu í kirkju hjá Bauer presti. 

Skjótt var kirkjan í Bringsnagøtu ov lítil, og saman við tí nýggja skúlanum, Sankta Frants skúla, sum Fransiskanasystrarnar lótu byggja eftir tekning hjá H.C.W. Tórgarð, arkitekti, varð eisini bygd ein vøkur kirkja, ið var vígd 19. desember 1933.

Nýggja sóknarkirkjan, Mariukirkjan, stóð liðug í 1987 og var vígd við eini eukomeniskari gudstænastu í august 1987.

Kelda 

 Postverk Føroya (almenn ogn).

Útvortis ávísing 

 Katolsk.fo - Heimasíðan.

Kristindómur í Føroyum
Rómversk-katólska kirkjan
Hin Stuttligi Flokkurin

Hin Stuttligi Flokkurin varð stovnaður í 2004. Flokkurin fekk 747 atkvøður til løgtingsvalið 2004. Hann hevði ikki nógvar limir umframt formannin Johan Dalsgaard (eisini kendur við navninum Johan í Kollafirði). Men í summum valsendingum var Rubek S. Lilaa við í kjakinum fyri flokkin.

Formenn 

 Johan Dalsgaard

Slóðir 

Stuttligi Flokkurin, Hin
Johan Dalsgaard

Johan Dalsgaard (ella Johan í Kollafirði) (30. apríl 1966 í Keypmannahavn) er sjónleikari, tónleikari og skemtari og eitt stutt skifti eisini politikari. Í 2004 stovnaði hann Hin Stuttliga Flokkin og stillaði upp til løgtingsvalið. Hann varð tó ikki valdur.

Virksemi

Tónleikur 
 1988 - Fløga við bólkinum Springs
 1995 - Band við rokktónleiki við hittinum Kollafjørð

Filmur 
 1999 - Bye Bye Bluebird

Útvarp 
 Atlantic Radio
 Rás 2
 Radio Fámará, sending í Útvarpinum hjá Kringvarpi Føroya (2012)

Ávísngar úteftir 
 Niðurløgd heimasíða

Dalsgaard, Johan
Dalsgaard, Johan
Dalsgaard, Johan
Føroyskir politikarar
Mariukirkjan

Mariukirkjan er ein katólsk kirkja í Havn. Kirkjan er eitt listarverk í sær sjálvum innan sum uttan. Árne Winther hevur teknað hana. Mariukirkjan, sum nú er, varð vígd tann 30. august í 1987. Fyrra Mariukirkjan var bygd upp í Sankta Frants skúlan við Varðagøtu. Í hesi kirkjuni kemur kirkjuliðið saman at halda messu, og her birtir alt upp undir bøn og kvirru. Urtagarður er um kirkjuna, og her vaksa alskyns urtir; summar stava frá londum á sunnaru hálvu, ið hava somu gróðrarlíkindi sum her á landi. Ein mynd um, at Mariukirkjan hoyrir upp í alheims katólska felagsskapin. 

Heimasíða: www.katolsk.fo  

Rómversk-katólska kirkjan
Kristindómur í Føroyum
Kirkjur í Føroyum
Monako

Fúrstadømi Monako (franskt: Principauté de Monaco) ella bara Monako, er næstminsta landið í heiminum. Eisini er tað næsttættast bygda landið í heiminum; næst-fjølbygdasta landið í verðini er tað lítla fúrstadømið Monako. Tað er alt ein býur, sum síðan 1297 hevur verið eitt sjálvstøðugt ríki. Landið er einans 1,95 km2 til støddar, og har búgva uml. 35 000 fólk. Um fólkið í Føroyum skuldi búð líka tætt, so hevði tað svarað til, at øll 49 000 kundu búð í Stóru Dímun. Lítla ríkið Monako er á Miðjarðarhavsstrondini, tætt við italska vesturmarkið. Mitt inni í landinum er býurin Monte Carlo, kendur fyri sítt spælikasino og Grand Prix-kappkoyringina. Monako er frælst fúrstadømi, og síðan 1297 hevur Grimaldi-ættin stýrt landinum.

Frá 1641-1817 var Monako saman við Fraklandi. Bara lítil partur av fólkinum er úr Monako; meiri enn helmingurin eru franskir borgarar. Lýggja veðurlagið í Monako og glæsiliga umdømi landsins draga túsundtals ferðafólk. Nógv ríkfólk flyta hagar at búgva, tí skatturin er lágur. Mong teirra hava stórar stuttleikabátar liggjandi fyri teymi í gomlu havnini. Monako er eisini altjóða handilsmiðdepil.

Myndasavn

Viðmerkingar

Keldur

Ávisingar úteftir 
 www.gouv.mc- Monakiska stjórnin. 
 Monaco Net - Monakiskur portalur.