alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Magni Laksáfoss

Magni Laksáfoss (føddur 3. desember 1969) er búskaparfrøðingur, fólkatalsfrøðingur og politikari fyri Sambandsflokkin.

Hann var landsstýrismaður í fíggjarmálum frá 15. mai 2007 til 4. februar 2008. Hann var valdur á løgtingsvalinum 2008, og sat løgtingsvalskeiðið 2008-2011 umboðandi Sambandsflokkin.

Magni Laksáfoss er útbúgvin cand.polit. fra universitetinum í Keypmannahavn, Laksáfoss arbeiddi frá 2005 til 2007 við at gera Ph.D-ritgerð um langtíðarsambandið millum demografi og búskaparvøkstur, men varð ikki liðugur við ritgerðina tá.

Í 2012 fór hann saman við øðrum undir VITOrka, ið er ein verkætlan um at hita sethús upp við nýtslu av vindorku.

Á løgtingsvalinum 2015 stillaði hann upp aftur og varð valdur.

Magni Laksáfoss er búsitandi í Streymnesi í Sunda kommunu.

Keldur 

NORA.FO: "Biographies"

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1969
Løgtingslimir
Fíggjarmálaráðharrar í Føroyum
Føroyskir búskaparfrøðingar
Fróði Benjaminsen

Fróði Benjaminsen (føddur 14. desember 1977) er ein føroyskur fótbóltsleikari, miðvallaleikari, sum í 2017 spælir við Víkingi og føroyska A-landsliðnum. Hann eigur metið, sum tann leikarin, ið hevur spælt flestar landsdystir fyri Føroyar, 93 dystir (dagført 7. oktober 2017). Hann hevur skorað seks mál á føroyska landsliðnum, tað er fimt flest. Hann var liðskipari á føroyska landsliðnum frá 2008-2015. Fróði spældi við B68 frá 1994 til 2003, síðan spældi hann við Fram Reykjavík í 2004 og við B36 frá 2005 til 2007. Frá 2008 til 2016 spældi hann við HB. Hann hevur vunnið tvey FM heitið við HB, eitt FM við B36. Í 2013 var Fróði Benjaminsen leikandi hjálparvenjari hjá HB.

Altjóða mál
Skoring og úrslit vísa málini hjá Føroyum fyrst.

Keldur

Slóðir úteftir 

Føroyskir fótbóltsspælarar
Føðingar í 1977
Føroyskir landsliðsleikarar
Føroyskir fótbóltsvenjarar
HB leikarar
B36 leikarar
B68 leikarar
Jóannes Jakobsen

Jóannes Jakobsen (føddur 25. august 1961) er ein føroyskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari og landsliðsleikari, hann er eisini tónleikari, sangari og sangskrivari. Hann hevur spælt fótbólt við HB frá barndómsárum til 1990 og síðan við ymiskum føroyskum liðum. Jóannes er hjálparvenjari á føroyska a-landsliðnum hjá monnum. Jóannes er ættaður av Kamarinum í Havn og er ikki bara evnaríkur innan ítrótt, hann er eisini sangari, sangskrivari og tónasmiður og hevur útgivið trýggjar tónleikaútgávur umframt at hann er við á fleiri øðrum útgávum.

Lívsleið innan fótbólt 
1977-1990 HB
1991-92 VB
1993-95 HB
1995-98 KÍ
1999 HB
2000-01 B68
2002 HB (venjari, spældi nakrar dystir við næstbesta liðnum)

Landsliðsleikari 
Jóannes Jakobsen var ein av landsliðsleikarum Føroya, tá Føroyar av fyrstan tíð sluppu at luttaka í altjóða kappingum. Hann var liðskipari á tí fyrsta Føroyska landsliðnum, sum vann søguliga sigurin 1-0 móti Eysturríki. Hann var liðskipari á landsliðnum tey fyrstu árini. Jóannes spældi 25 landsystir fyri Føroyar frá apríl 1989 til 1993.

Tónleikaútgávur 
 Hvat bagir, 1990
 Royn tínar veingir, 1995
 Myrkursins gongumenn, 1998

Er við á hesum útgávum 
Vit herja á, 1990
Reytt og svart, 1993
Sangur til frælsi, 2000
Hetta er eisini mítt land, M'as Blues Band, 2001
Hetta er eisini mítt land II, M'as Blues Band, 2003
Kyndil 50 ár, 2006

Uppsamlings fløgur 
Tólvti maður, 1998
Alt, Kim Hansen, 2005

Keldur

Slóðir 
Jóannes Jakobsen sum venjari á FaroeSoccer.com
Jóannes Jakobsen sum leikari á FaroeSoccer.com

Føroyskir fótbóltsspælarar
Føðingar í 1961
Føroyskir landsliðsleikarar
HB leikarar
B68 leikarar
KÍ leikarar
Føroyskir tónleikarar
Føroyskir mannligir sangarar
Havnafólk
George McGovern

George Stanley McGovern (f. 19. juli 1922 í Suðurdakota, d. 21. oktober 2012 í Suðurdakota), sum gjørdist 90 ára gamal, var limur í Umboðsmannatinginum í USA frá 1957 til 1961 og var senatorur fyri Suðurdakota árini 1963–1981. Tað verður sagt at hann tapti forsetavalið móti Richard Nixon (R) í 1972 tí hann hugsaði meira um at enda kríggið í Vjetnam enn at hugsa um liberala reformprogrammið, sum skuldi vera høvuðsmálið hjá demokratunum. Undir valstríðnum í 1972 var McGovern ímóti krígnum í Vjetnam, men úrtøkan var lítil. Tá valið kom, fekk McGovern bara 37,5 prosent av atkvøðunum, og hetta er tann størsti ósigurin, sum nakað valevni hevur fingið á einum amerikonskum forsetavali nakrantíð. McGovern vann bara í Massachusetts og District of Columbia. Hann doyði á einum røktarheimi í Sioux Falls í Suðurdakota 21. oktober 2012. Tað seinasta árið hevði hann trupulleikar við heilsuni og var fleiri ferðir á sjúkrahúsi. Hann var 90 ára gamal.

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1922
Andlát í 2012
Michael Laudrup

Michael Laudrup  (føddur 15. juni 1964 á Frederiksberg) er ein fyrrverandi danskur fótbóltsleikari og verandi venjari fyri Qatar Stars League felagið Lekhwiya, áðrenn tað var hann venjari fyri enska Premier League liðið Swansea City. Hann er bróðir Brian Laudrup. Teir báðir spældu á danska landsliðnum í 1980-árunum og í 1990-árunum.

Lívsleið

Lívsleið innan fótbólt 
Hann byrjaði sína fótbólts lívsleið í Kjøbenhavns Boldklub og Brøndby IF, áðrenn hann varð seldur til  Juventus FC Í Italia. Frá 1983 til 1985 spældi hann í italska felagnum SS Lazio frá Róm, men hann er tó betri kendur fyri sína tíð í teimum sponsku feløgunum FC Barcelona og Real Madrid, har hann vann fimm meistaraheitið. Eftir Real Madrid spældi hann fyri Vissel Kobe í Japan, áðrenn hann endaði sína karrieru sum fótbóltsleikari við at vinna tað hollendska meistaraheitið við Ajax Amsterdam.
Michael Laudrup spældi sín fyrsta landsdyst fyri Danmark á 18-ára føðingardegi sínum 15. juni 1992. Dysturin var móti Noregi, har Laudrup skoraði eitt mál. Dysturin endaði tó við at Noreg vann 2-1. Hann spældi sín seinasta landsdyst móti Brasil til HM 1998.

Hagtøl fyri dystir og mál á danska landsliðnum 
Michael Laudrup spældi í alt 104 landsdystir og skoraði 37 mál fyri Danmark.

Keldur 

Fótbóltsleikarar úr Danmark
Fótbóltsvenjarar
FIFA 100
Føðingar í 1964
Universal Music Group

Universal Music Group er ein amerikonsk fyritøka, sum hevur virksemið um allan heimin, fyritøkan er tann størsta av sínum slag í USA. Fyritøkan fæst við tónleikaframleiðslu.

Søgan 
Fyritøkan var upprunaliga eitt dótturfelag hjá filmstudionum Universal Pictures, søgan gongur heilt aftur til Decca Records í 1934. Decca Corporation of England slapp sær av við American Decca í 1939. MCA Inc. keypti síðan American Decca í 1962. 

Núverandi fyritøkan varð sett á stovn, tá foreldrafyritøkan Seagram keypti PolyGram og legði hesa saman við Universal Music Group í 1998. Navnið varð tó brúkt í 1996, tá MCA Music Entertainment Group tók navnabroyting til Universal Music Group. Uppkeypanin hjá The PolyGram innkluderaði m.a. Deutsche Grammophon sum kann føra sínar røtur aftur til Berliner Gramophone, sum gjørdi tað til elstu eindina hjá Deutsche Grammophon UMG. Kanadiska eindin hjá UMG kann føra sínar røtur aftur til Compo Company, sum kom frá Berliner Gramophone.

Í dag er eigarin tann franska miðlafyritøkan Vivendi Universal.

Høvuðsskrivstovur 
Høvuðsskrivstovan hjá Universal Music Group er á 2220 Colorado Avenue í Santa Monica. The Capitol Music Group hevur sína høvuðsskrivstovu í Capitol Records Bygninginum í Hollywood. Høvuðsskrivstovan hjá Universal Music Group Distribution er í Universal City, Kalifornia. UMG hevur eisini eina stóra skrivstovueind í New York City, sum í høvuðsheitum tekur sær av marknaðarføring.

Universal Music Group International (UMGI) hevur sína høvuðsskrivstovu á High Street Kensington, London. UMGI tekur sær í høvuðsheitum av skrivstovum hjá UMG í flestu londum, sum eru uttanfyri Norðuramerika.

Universal Music Latin Entertainment hevur sína høvuðsskrivstovu í Woodland Hills, Kalifornia, meðan Universal Music Group Nashville hevur sína høvuðsskrivstovu í Nashville, Tennessee. Foreldrafyritøkan hjá Universal Music Group, Vivendi, hevur sína høvuðsskrivstovu í París, Frakland.

Fyritøkur
Tónleikur
Plátufeløg
JPN

JPN  er heitið á fjórðu plátuútgávuni hjá teknopop bólkinum Perfume. Tað var tann seinasta fløgan, sum bólkurin gav út í samstarv við Tokuma Japan Communications, áðrenn Perfume fekk nýtt samstarv í lag við Universal fyrst í 2012.

Spælilisti

CD fløga 

 "The Opening" 
 "レーザービーム"　album mix (úttalað Reesaabiimu, føroyskt: Lasarastrála)
 "Glitter" album mix
 "ナチュラルに恋して" (úttalað Nachuraru Ni Koishite, føroyskt: At Elska Natúrliga)
 "My Color"
 "時の針" (úttalað Toki No Hari, føroyskt: Tíðarinnar Nál)
 "ねえ" (úttalað Nee, føroyskt: Hey)
 "微かなカオリ" (úttalað Kasuka Na Kaori, føroyskt: Veikur Luktur)
 "575"
 "Voice"
 "心のスポーツ" (úttalað Kokoro No Sports, føroyskt: Hjartans Ítróttur) 
 "Have A Stroll"
 "不自然なガール" (úttalað Fushizenna Gaaru, føroyskt: Kunstig Genta)
 "スパイス" (úttalað Supaisu, føroyskt: Krydd)

Fløgur
Samos

Samos er ein oyggj í Grikkalandi, sum liggur í eystur Egearahavinum, sunnanfyri Khios, norðanfyri Patmos og Dodekanes oyggjarnar og 1,6 km vestanfyri turkisku vesturstrondina, sum fyrr var nevnd Lítla Asia. Í fornøldini var Samos ein maktfullur býarstatur. Á Samos er Pythagoreion og Hereion, sum í 1992 vóru útnevnd til UNESCO World Heritage Sites (mentanar heimsarv). Tann kendi filosoffurin og matematikarin, Pythagoras, varð føddur á Samos. Vín av oynni Samos var væl kent í fornøldini, tað verður enn framleitt har.

Landafrøði 
Oyggin er 478 km2 til støddar, 43 km long og 13 km breið. Oyggin er atskild frá Anatolia við tí 1,6 km breiða Mykale sundinum. Samos hevur fjallalendi, men eisini fruktagóðar víddir. Ein stórur partur av oynni er yvirvaksin við vínberjarunnum, sum verður gjørt til muskat vín. Tær týdningarmestu markirnar á Samos eru við høvuðsstaðin Vathy, í Karlovasi í útnyrðingspartinum av oynni, í Pythagoreio í landssynningspartinum og í Marathokampos í útsynningspartinum av oynni. Fólkatalið á oynni er 33.814, sum er tað 9. størsta fólkatalið á griksku oyggjunum.

Keldur

Slóðir 

Prefecture of Samos
Karlovasi kommuna
Marathokampos kommuna
Pythagorio kommuna
Vathy kommuna
Samos Travel Guide
World Statesmen - Greece
Samos Island Guide

Oyggjar í Grikkalandi
Heimsarvar
Marshallhjálpin

Marshallhjálpin (alment heiti: European Recovery Program, stytt ERP) var ein amerikansk hjálparætlan fyri Evropa, ið varð sett í verk aftaná Seinna heimsbardaga. Ætlanin var uppkallað eftir amerikanska uttanríkisráðharranum George Marshall, og var í stóran mun gjørt av embætismonnum í amerikanska uttanríkismálaráðnum, serliga William L. Clayton og George F. Kennan.

Marshallhjálpin
Marshallhjálpin var uppfylging til sonevndu Truman-doktrinina við hjálp av búskaparligum amboðum. Politikararnir í USA høvdu eftir seinna heimsbardaga ta fatan, at búskaparligar kreppur fóru at leiða til kommunismu. Eitt sterkt, savnað og enduruppbygt Vesturevropa hevði afturímóti verðið ein hernaðarlig mótvekt móti Sovjetsamveldinum, og vildi vikna ávirkanina hjá kommunistaflokkunum í einstøku londunum. Harafturat var tankin, at USA við at veita Marshallhjálpina sjálvt kundi sleppa undan búskaparkreppu, av tí at USA var so heft at samhandli við teirra evropeisku samhandilslondum.

Evropa hevði stórar búskaparligar trupulleikar eftir kríggið, tí bæði framleiðsla og handil lógu í oyði. Og á vári 1947 var greitt, at vesturevropeisku londini skjótt fóru at mangla dollarar í sínum gjaldoyragoymslum.

Tessvegna bjóðaði amerikanski uttanríkisráðharrin George Marshall í 1947 teimum evropeisku londunum búskaparliga hjálp til enduruppbygging eftir kríggið. Afturfyri Marshallhjálpina skuldu móttakaralondini av Marshallhjálp savna seg í búskaparligum samstarvi nevnt OEEC, Organisation for European Economic Co-operation, í 1948. Sum liður í trupulleikunum við býtinum av Týsklandi fingu Sovjetsamveldið og eysturevropeisku londini eisini boðið Marshallhjálp, men takkaðu nei av ótta fyri at ávirkanin hjá USA fór at verða ov stór í einstøku londunum. OEEC- samstarvið var í 1961 víðkað til eisini at fevna um ikki-evropeisk lond, og fekk tá navnið  OECD, Organisation for Economic Co-operation and Development.

I talvuni niðanfyri sæst, hvussu nógv einstøku londini fingu í Marshallhjálp:

Sí eisini 
 Føroya Realkreditstovnur (Realurin) var stovnaður við fígging frá Marshallhjálpini

Keldur 
Danmarks Nationalbank: Marshall-hjælpen og Den Europæiske Betalingsunion (PDF), Keypmannahavn 1999. ISBN 87-87251-18-3.

Søga
USA
Seinni heimsbardagi
Løgtingsvalið 2008

Løgtingsval varð hildið í Føroyum hin 19. januar 2008, sum var ein fríggjadag.

Á vali vóru 31.112 út av 34.835 møguligum veljarum, og svarar hetta til eina valluttøku á 89,3 %. Hetta var ein greið lækking í mun til valið í 2004, tá valluttøkan var 92,3 %.

Samlað tal av atkvøðum til flokkarnar 
Sjey flokkar stillaðu upp til løgtingsvalið, av hesum var ein nýggjur flokkur, sum stillaði upp fyri fyrstu ferð, tað var Miðnámsflokkurin. Flokkarnir vóru hesir (Bókstavarnir standa fyri lista):
A  Fólkaflokkurin 6.240
B Sambandsflokkurin 6.529
C Javnaðarflokkurin 6.018
D Sjálvstýrisflokkurin 2.244
E Tjóðveldi 7.250
H Miðflokkurin 2.610
L Miðnámsflokkurin 221

Floksbýtið á løgtingsvalinum 2008 í mun til í 2004 
Niðanfyri sæst yvirlit yvir tingmannabýti, talið í klombrum sipar til munin millum løgtingsvalið 2008 og løgtingsvalið 2004. Av teimum fýra stóru flokkunum varðveittu allir sítt tingmannatal uttan Javnaðarflokkurin, ið misti ein tingmann. Sjálvstýrisflokkurin og Miðflokkurin vunnu hvør sín tinglim, meðan Miðnámsflokkurin sum stillaði upp fyri fyrstu ferð, ongan tinglim fekk.
 Fólkaflokkurin 7 (0)
 Sambandsflokkurin 7 (0)
 Javnaðarflokkurin 6 (-1)
 Sjálvstýrisflokkurin 2 (+1)
 Tjóðveldi 8 (0)
 Miðflokkurin 3 (+1)
 Miðnámsflokkurin 0 (-)

Tingmannabýti bólkað eftir flokki og persónligum atkvøðum

Fólkaflokkurin 7 
 Jacob Vestergaard 870
 Jørgen Niclasen 617
Anfinn Kallsberg 550
Annika Olsen 520
Jákup Mikkelsen 437
Jógvan á Lakjuni 417
Poul Michelsen 341
Bjarni Djurholm 317
Fremstu varatingmenn fyri Fólkalokkin:
Heðin Zachariasen 317
Óli Breckmann 312
Rodmundur Nielsen 216

Sambandsflokkurin 7 
Magni Laksáfoss 979
Kaj Leo Johannesen 642
Bjørn Kalsø 557
Edmund Joensen 469
Alfred Olsen 417
Johan Dahl 377
Rósa Samuelsen 314
Fremstu varatingmenn fyri Sambandsflokkin:
Marjus Dam 289
Helgi Abrahamsen 280
Jaspur Vang 254

Javnaðarflokkurin 6 
Jóannes Eidesgaard 1.094
Gerhard Lognberg 595
Helena Dam á Neystabø 577
Hans Pauli Strøm 383
John Johannessen 287
Katrin Dahl Jacobsen 283
Fremstu varatingmenn fyri Javnaðarflokkin:
Andreas Petersen 270
Eyðgunn Samuelsen 256
Mikkjal Sørensen 247

Sjálvstýrisflokkurin 2 
Kári á Rógvi 572
 Kári P. Højgaard 292
Fremstu varatingmenn fyri Sjálvsstýrisflokkin:
 Kári Petersen 198
 Sámal Petur í Grund 194

Tjóðveldi 8 
 Høgni Hoydal 1.262
 Annita á Fríðriksmørk 616
 Bjørt Samuelsen 547
Bergtóra Høgnadóttir Joensen 481
 Sjúrður Skaale 416
 Heini O. Heinesen 415
 Tórbjørn Jacobsen 356
Hergeir Nielsen 352
Fremstu varatingmenn fyri Tjóðveldi:
 Páll á Reynatúgvu 332
 Heidi Petersen 305
 Olga Biskupsstøð 255

Miðflokkurin 3 
 Karsten Hansen 808
 Bill Justinussen 573
 Jenis av Rana 504
Fremstu varatingmenn fyri Miðflokkin:
 Tordur Niclasen 123

Miðnámsflokkurin 0 
Miðnámsflokkurin fekk ongan tinglim. Fremsta og einasta valevni hjá Miðnámsflokkinum var Bergur Johannesen, ið fekk 203 atkvøður.

Sí eisini
Løgtingsval - øll løgtingsval síðani 1906.
Løgtingslimir í Føroyum 2008–2011 - løgtingslimir í valskeiðnum.

Keldur 

 logting.fo: "Løgtingsvalúrslit 2008"

Løgtingsval
Listar
2008
Joseph Schumpeter

Joseph Schumpeter (8. februar 1883 – 8. januar 1950) var ein eysturrískur búskapar- og stjórnmálafrøðingur. Eitt, sum hann er kendur fyri, er, hvussu hann lýsir fólkaræðið. Fólkaræðið er tað, at mann fer a val og ikki meir enn tað. Sambært Schumpeter fer veljarin ikki á val og velur út frá tí, sum mett verður at føra við sær tað felags besta. Harafturímóti velur veljarin út frá tí, sum er best, men einans fyri hann sjálvan. Tann sum verður mest hoyrdur og sæddur verður valdur, og tað er sjálv maktin, sum fólkaræðið snýr seg um.

Fólkaræðið

Scumpeter setti spurnartekin við ta klassisku doktrinuna, sum hann málbar seg. Har fólkaræðið er ein mannagongd, sum fær veljaraskaran at fata, hvat tað felags besta er, og politikararnar at útinna tað. Schumpeter metti hetta vera veruleikafjart. Lítla vitanin hjá fólkinum um evnini ger tað lætt hjá politikarum, sum seta dagsskránna, at manipulerað við fólk. Hinvegin ynskti Schumpeter eitt model, har fólkaræðið er ein mekanisma fyri kapping, júst sum bygnaðurin á einum marknaði er tað. Sjálvt um fólkið fer á reglulig val og gevur stjórnini eksistensgrundarlag, so er tann skipaði politikkurin mettur sum politikkur hjá stjórnini og ikki viljin hjá fólkinum. Leikluturin hjá tí einstaka er serstakliga avmarkaður.

Keldur 

Stjórnmálafrøðingar
Eysturríkarar
Føðingar í 1883
Andlát í 1950
Robert A. Dahl

Robert Alan Dahl (føddur 17. desemeber 1915) er ein amerikanskur granskari av norskum uppruna. Hann er professori í stjórnmálarfrøði á fróðskaparsetrinum Yale. Hann er kendur fyri sítt sjónarhorn á, hvussu fólkaræðið skal skipast.

Fólkaræðið

Dahl meinar at øll fólkaræðislig umboð skulu hava somu møguleikar fyri verða hoyrd og sædd. Tí skulu fjølmiðlar vísa allar politikarar fyri almenningin á ein neutralan hátt. Veljarin kann hugsa kritiskt. Samstundis verða avmarkingar lagdar á fjølmiðlar, tá talan er um, hvussu nógv tann einstaki politikarin kann eksponerast, meðan valstríð er.

Tað eru 5 høvuðspunkt, sum liggja til grund fyri tað fullkomna fólkaræðið:
 Allar atkvøður telja líka nógv
 Somu møguleikar fyri øll at vísa sítt sjónarhorn
 Vitan gjøgnum upplýsing
 Borgararnir seta ta politisku dagsskránna
 Allir vaksnir borgarar skulu hava somu rættindir

Polyarki
Sambært Robert Alan Dahl er tað hugsjónaliga fólkaræðið ein hugsjón, ein utopi. Tað fullkomna fólkaræðið finst ikki. Men mann kann royna røkka tí. Hendan royndin at røkka tað fullkomna fólkaræðinum, kallar Dahl "Polyarki". Sum mótsetning nevnir mann "monarki". Har "monarki" er einaræði, er "polyarki" ein stýriformur, har fleiri ráða. Treytirnar, fyri at eitt samfelag kann vera polyarki, eru 7 í tali:

 Tey valdu umboðini taka tær bindandi avgerðirnar
 Fræls og rættvís val. Valini av umboðunum eru reglulig, og tvang kemur ikki fyri
 Vanligur valrættur. Í heila tikið skulu øll vaksin fólk kunna velja umboð
 Vanligt valbæri. Øll vaksin skulu hava rætt til at stilla upp til val. Tó kann aldursmarkið fyri valbæri vera hægri enn tað til valrætt
 Talu- og skrivifrælsið. Borgararnir hava rætt at gera vart við seg politiskt, uttan at vera í vanda fyri revsing. Á henda hátt hava borgarar rætt til at kritisera tey fólkuvaldu, stjórnuna, stýriformin, sosial og búskparlig viðurskifti og ta dominerandi hugsjónina
 Informatiónsfrælsið. Borgararnir hava rætt til at leita eftir alternativum informatiónskeldum. Slík alternativ finnas og vera vard av lógini
 Frælsið at stovna felagsskapir. Fyri at náa og varðveita tey nevndu rættindi, hava borgararnir eisini rætt til at stovna sjálvstøðugar felagsskapir. Sum fakfeløg, politiskir flokkar og áhugabólkar.

Stjórnmálafrøðingar
John Stuart Mill

John Stuart Mill (20. mai 1818 - 8. mai 1873) var ein enskur filosofur. Millum annað kendur fyri sítt sjónarhorn á fólkaræðið.

Fólkaræðið

Stuart Mill tosaði um menningarliberalismu. Hann sá fólkaræðið, sum ein týdningarmikil háttur at menna tann einstaka borgaran í samfelagnum. Ikki bert tá atkvøðast skuldi, men eisini í tí lokala samfelagnum og rættarskipanini. Hendan áskoðanin hevur eginleikan av "positivt frælsi".

Bretar
Stig Hjarvard

Stig Hjarvard (føddur 16. januar 1960) er professari á fróðskaparsetrinum í Keypmannahavn. Hann er kendur fyri sína rapport "Nyhedsmediernes rolle i det politiske demokrati", sum hann gjørdi fyri ta danska statministerium 1995. Hansara sjónarhorn er, at tann seinasta gongdin vísir, at borgarin er meiri sæddur sum ein brúkari. Politikararnir veita eina tænastu til brúkaran.

Fólkaræðið

Hjarvard førir fram, at tað er eitt mistak, at gera skilna millum fjølmiðlar og politiskar stovnar, sum at vera atskilt í fólkaræðinum. Fjølmiðlar eru samansjóðaðir við tann politiska pallin. Fjølmiðlar ávirkast bygnaðarliga og innihaldsliga av teimum politisku stovnunum, og bygnaðurin á fjølmiðlunum og hættir at gera vart við seg, ávirkar ta politisku gongdina.

Sambært Stig Hjarvard er fólkaræðið:
 Samspælið millum avgerðir og kjakið. Hvussu almenningurin verður tikin við uppá ráð.
 Fjølmiðlabygnaðurin.
 Luttakarir. Bæðið sum borgarar og brúkarar.
 Tað sum politikkurin kann veita. Sum tænasta, leiðsla og at umboða.

Ein gott fólkaræðisligt kjak er treytað av:
 Ein almenningur, sum kann sigast at vera góður.
 Møguleikin til at gera vart við seg. Tvs. talu- og skrivifrælsið.
 Atgongd til so nógva informatión, sum yvirhøvur møguligt. Tvs. informatiónsfrælsið.
 Kritisk gransking og greining, sum ikki er bundin av statsligum ella privatum áhugamálum.
 Fjølbroyttir fjølmiðlar. Tann politiska kommunikatiónin í samfelagnum skal vísa teir ymsu støðurnar og áhugamálini, sum eru í samfelagnum.
 Kjakið skal vera í samsvar við avgerðir.
 Fyrivarni skal takast til minnilutar og vitanarveik fólk.

Keldur 

Danir
Føðingar í 1960
Jørn Loftager

Jørn Loftager er ein danskur stjórnmálarfrøðingur. Kendur fyri sítt sjónarhorn í sínari ritgerð "Demokratisk journalistik mellem politisk magt og afmagt", har hann førir fram, hvussu tíðindajournalistikkur kann hava eina keðiliga avleiðing á fólkaræðið.

Tað, sum er keðiligt, er, at tíðindajournalistikkur hevur lyndið til at fokusera uppá mannagongdir ístaðinfyri avleiðingar. Hetta hevur við sær, at politikarar gera meiri burturúr, hvussu teir verða viðgjørdir sjálvir, heldur enn at gera meiri burtur úr politikkinum. Tað er populistiskt. Harvið viknar grundarlagið hjá almenninginum fyri støðutakan. Tað skal vera ein fjølmentur tíðindadekningur, sum lýsir eitt evni frá øllum síðum, og tað skal vera eitt alment kjak. Tess fleri fjølmiðlar eru, tess meiri av veruleikanum fáa fólk kunning um. Ein møgulig hóttan er tær stóru konsernurnar, sum uppkeypa fjølmiðlar, harvið veksur vandin fyri einsíðis tíðindaflutningi.

Keldur 

Danir
Stjórnmálafrøðingar
Jon Elster

Jon Elster (føddur 22. februar, 1940, Oslo) er norskur politiskur teoretikari. Hann er kendur fyri at lýsa "Social Choice" teoriina.

Social Choice teoriin

Politiskar mannagongdir eru tól til at røkka ávísum tingum. Tann avgerandi politiska handlingin er privat, sum ein atkvøðugreiðsla. Endamálið við politikkinum er at fáa eitt kompromis millum mótstríðandi áhugamál. Tað, sum fólk og politikarar vilja, og hvat veljast kann ímillum, er vælkent. Fjølmiðlar í hesum samanhangið vera nýttir sum manipulativ tól, har í tí deliberativa fólkaræðinum vera fjølmiðlar nýttir til at upplýsa. Sum mótsetning til "Social Choice" teoriina nevnir mann Jurgen Habermas, sum sigur at endmálið við politikki, er at fáa ein konsensus.

Keldur 

Norðmenn
Jürgen Habermas

Jürgen Habermas (føddur 18. juni 1929) er ein týskur sosiologur og filosofur. Hann er kendur fyri sítt sjónarhorn á fólkaræðið.

Fólkaræðið

Avgerðir skulu takast í einum konsensus. Semjan verður rokkin gjøgnum argumentatión, og við at finna ta bestu loysnina. Sambært Habermas er Social Choice teoriin skeiv, tí gjøgnum konsensus sær mann burtur frá síni egnu áhugamál. Mann hyggur bert uppá tað, sum tænir tí felags besta. Broytingar í áhugmálunum hjá fólki, kann síggjast gjøgnum eitt longri tíðarskeið. Javnstøðumál, rasisma, homoseksualitetur og hvussu mann sær uppá umhvørvið. Sambært Habermas, so eru hesar broytingar ein avleiðing av tí almenna kjakinum, sum hevur gingið fyri seg, og sum er byrjað av fjølmiðlunum. Hetta sjónarhornið verður mett sum deliberativt fólkaræðið.

Keldur 

Týskarar