alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ferenc Puskás

Ferenc Puskás (1. apríl 1927 í Kispest - 17. november 2006 í Budapest) var ein ungarskur fótbóltsleikari, sum er nummar 16 á topp-20 listanum yvir høvuðsleikarar í sponsku La Liga, er við á FIFA 100 listanum, hevur vunnið OL gull, HM silvur við Ungarn og eina røð av øðrum meistaraheitum og útnevningum. han er tidligere verdens bedste håndbold spiller

Heiður

Feløg
 Budapest Honvéd FC

Ungarska ligan 1949-50, 1950, 1952, 1954, 1955

 Real Madrid
La Liga 1960-61, 1961-62, 1962-63, 1963-64, 1964-65
Copa del Generalísimo (núverande Copa del Rey) 1962

Europacup 1959, 1960, 1966
Interkontinental-cup 1960

Landslið
 Ungarn
OL-gull 1952
HM-silvur 1954
Miðevropiskur meistari 1953
Balkan Cup-meistari 1947

Individuelt
 Central European International Cup: Top Scorer (10 mál): 1954
 Ungarskur toppskjútti: 1947–48, 1949–50, 1950, 1953
 Spanska La Liga toppskjútti (Pichichi steypurin): 1959-60, 1960–61, 1962–63, 1963–64
 Heimsins besti fótbóltsleikari (World Soccer Player of the Year): 1953
 Ársins leikari í Evropa: 1953
 1954 World Cup Golden Ball vinnari
 1954 World Cup Bronze Boot vinnari
 Nevndur í 1954 World Cup All-Star Team
 Evropiski fótbóltsleikari í 20. øld L'Equipe
 Ungarski leikari í 20. øld
 Football's Top Scorer of the 20th century-International Federation of Football History and Statistics
 Silver Ball European Footballer of the Year (Frakland) : 1960
 Limur í Fifa 100
 UEFA Golden Player-Ungarn
 Top 10 Greatest Players of the 20th century (#7) -World Soccer Magazine
 Top 10 World's Best Players of the 20th century (#6) -International Federation of Football History and Statistics
 Top 10 Europe's Best Players of the 20th century (#4) -International Federation of Football History and Statistics
 European Cup Top Scorer (12 goals)(7 mál): 1960, 1964
 Golden Boot of the World in 1948: (50 mál)

Venjari 
  Panathinaikos
 Alpha Ethniki: 1969–70, 1971–72
 European Cup
 Nummar tvey: 1971
 Intercontinental Cup
 Nummar tvey: 1971

  Sol de América
 Primera División (Paraguei): 1986

  South Melbourne Hellas
 National Soccer League: 1990–91
 NSL Cup: 1989–90
 Dockerty Cup: 1989 og 1991

Altjóða mál fyri Ungarn 

Mál og úrslit vísa málini hjá Ungarn fyrst.

Keldur

Útvortis ávísing 
puskas.com - Tribute to Ferenc Puskás (Enskt, Spanskt, Ungarskt)

Ungarskir fótbóltsleikarar
Føðingar í 1927
Andlát í 2006
Øskudagur

Øskudagur er mikudagurin eftir føstuinngang, t.e. 46 dagar undan páskum. Øskudagur eins og aðrir dagar knýttir at páskunum er ikki fastan dag í mánaðinum, men flytir við páskunum. Oftast er øskudagur í seinnu helvt av februar; hann kann vera millum uml. 6. februar og 7. mars. Við øskudegi byrjar álvarsemið í føstuni eftir skemtið í sambandi við føstuinngangin, eisini kallað fastalávint. Eftir gomlum siði verður dansað á fastalavint, føstuinngangi, men frá øskudegi til páska verður ikki dansað.

Merkisdagar
Międzyrzec Podlaski

Międzyrzec Podlaski er ein bygd í Póllandi. Międzyrzec Podlaski hevur 17.300 íbúgvar (2005) og varð stovnað í 1177.

Útvortis ávísing 

 Miedzyrzec.pl

Býir og bygdir í Póllandi
Føstuinngangur

Føstuinngangur er inngangurin til føstuna, sum í kristindóminum verður hildin í 7 vikur undan páskum. Føstuinngangur er tann sunnudagin, sum er tann 7. sunnudagurin frammanundan páskadegi. Mánakvøld og týskvøld í føstuinngangi, sum vit eisini kalla fastalávint, hevur verið vanligt at hava ymiskt til skemtunnar, eitt nú at ganga grýlu (ella ganga langaføstu), og at sláa tunnu. Mánadag í føstuinngangi, á fastalávint, er vanligt at dansa føroyskan dans, og henda dag endar dansiárið. Mikudagur í føstuinngangi nevnist øskudagur, og tá byrjar álvarsamari parturin av føstuni. Gamalt var ikki at eta kjøt í føstu; hetta sæst aftur í summum sagnum, eitt nú um Kálv lítla. Siðurin ikki at eta kjøt í føstu hevur upp til okkara tíð verið hildið í katólskum londum.

Merkisdagar
Torradagar

Torradagar kallast mentanarvika, ið verður hildin í Klaksvík í torra, fyrstu ferð í 2007. Torri - ella í torra - kallast mánamánaðurin, ið byrjar í seinnu helvt av januar ella fyrru helvt af februar og varir í 4 vikur fram, tað er eina mánaringrás.

Í torravikuni verður skipað fyri ymiskum tiltøkum í Klaksvík. Fyrilestrar um torra, torrafisk og torrahald. Um fiskivinnu og siðir á sjónum. Eisini er ætlanin at skipa fyri fyrilestrum um fiskivinnuna í dag og fáa serfrøðingar frá fiskirannsóknarstovuni at greiða frá fiskivinnuni, sæð frá teirra eygum. Heilsukafé, forkunnug fiskamatarskrá og torrasvimjing eru bert nøkur av áhugaverdu tiltøkunum úr Torrarúgvuni.

Keldur

Útvortis ávísingar 

Føroyskar stevnur
Torri

Torri er heitið á ársins øðrum (ella okkurt ár fyrsta) mánamánaði, sum byrjar við nýmána seint í januar ella tíðliga í februar og varir góðar 4 vikur, tað er eina mánaringrás. Í torra er fiskurin serliga góður og feitur.

Sí eisini 
 Torradagar

Merkisdagar
Mánaringrás

Ein mánaringrás er ringrásin hjá mánanum runt jørðina, t.e. ein mánamánaður. Hon varar góðar 4 vikur og er frá tendring (tað er við nýmána) um fyrra kvartal (1. vikan), fullmána (2. vikan)(eisini kallað full sól), seinna kvartal (3. vikan) og aftur til tendring (4. vikan). Hvør mánaringrás hevur navn á føroyskum og verður kallað -sól, td. jólasól, torrasól, gøsól, vársól.

Stjørnufrøði
Mánamánaður

Ein mánamánaður ella astronomiskur mánaður er tíðin, tað tekur mánanum at ferðast eina ringrás um jørðina, ein mánaringrás. Hon er frá tendring (nýmána) til næstu tendring (nýmána). Ein mánamánaður er umleið 29,5 samdøgur (29 samdøgur, 12 tímar, 44 minuttir og 2,8 sekund, fyri at vera heilt neyvur). (Tað eru aðrir hættir at rokna longdina á eini mánaringrás, og teir geva 27 samdøgur og millum 7 og 13 tímar). 

12 "mánamánaðir" eru grundin í tíðareindini einum ári. Hetta árið verður tó ov stutt, og fyri at rætta upp á hetta, verða skotmánaðir ella skotdagar settir inn. Hetta verður fyrstu ferð gjørt miðvíst við julianska kalendaranum frá ár 45 f.Kr og enn neyvari við gregorianska kalendaranum frá 1582.

Mánamánaðirnir hava allir navn á føroyskum; teir eita allir -sól, t.d. jólasól, gøsól, torrasól. Hesi nøvn eru nú mestsum burturdottin.  

 1. mánamánaðurin eftir jól eitur jólasól. Hon kann byrja í desember ella so seint sum 22. januar. Vit kunnu rokna 8. januar sum miðalár, men tað kann vera 14 dagar hvønn vegin (tað er á leið rætt).
 2. mánamánaðurin eitur torrasól og byrjar upp til 14 dagar hvørju megin 6. februar. Hesin mánaður verður eisini kallaður í torra og er serliga góður til fisk. Torrafiskur er serliga góður og feitur fiskur.  
 3. mánamánaðurin eitur gøsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 8. mars. 
 4. mánamánaðurin eitur vársól ella einmánasól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 6. apríl. 
 5. mánamánaðurin eitur gýtusól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 6. mai.
 6. mánamánaðurin eitur summarsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 4. juni.
 7. mánamánaðurin eitur økusól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 5. juli.
 8. mánamánaðurin eitur í hoyna og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 4. august.
 9. mánamánaðurin eitur í akurskurð og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 1. september. 
 10. mánamánaðurin eitur skurðsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 1. oktober.
 11. mánamánaðurin eitur klippingsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 31. oktober
 12. mánamánaðurin eitur vetrarsól og kann byrja upp til 14 dagar hvørju megin 29. november.

Teir tólv mánamánaðirnir eru gott 354 dagar tilsamans, meðan árið er gott 365 dagar. So umleið triðja hvørt ár er ein 13. máni, millumpartasól, sum er ímilum 1. og 2. mánamánaðin.

Stjørnufrøði
Mentanarvika

Ein mentanarvika er ein vika við alskyns mentanarligum tiltøkum, sum ein bygd ella kommuna kann skipa fyri. Í eini mentanarviku eru vanliga fyrilestrar, listaframsýningar, konsertir o.a. á skránni. Dømi um mentanarviku er torradagarnir í Klaksvík ella heystfagnaður á Eiði.

Føroyskir festivalar
Håsteinen

Håsteinen, er eitt fjall í Flora kommunu í Noregi; hægsta fjall í Håsteinshálendinum. Hann røkkur upp á 965 m. 

Norður- og suðursíðan er brattar. Vanliga gøtan niðan á Villebøen er av Grytaskarði niðan undir tindin. So verður gingið suður um tindin millur og norður um. 

Høydalsnipa, 933 m yvir havinum, er næsthægsta fjall í Håsteinshálendinum. 
Vestanfyri liggja bygdirnar Store-Høydal, Likkje-Høydal og Ausevik.
Eystanfyri liggja bygdirnar Steindal og Svardal, 
og sunnanfyri er Øvre Standal og Vevring.

Fjøll í Noregi
Pátriksmessa

Pátriksmessa er 17. mars. Pátriksmessa er til minnis m Sankta Pátrik.

Gallery

Merkisdagar
Bænadiktsmessa

Bænadiktsmessa er 21. mars og verður hildin til minnis um Bænadikt frá Nursia (uml. 480 - 547). Hann stovnaði klostrið á Monte Cassino í Italia í 529 og grundaði harvið benediktsskipanina, ið gjørdist ein av mest týðandi katólsku klosturskipanunum.

Merkisdagar
Bænadikt úr Nursia

Bænadikt (Benedictus) úr Nursia (italskt San Benedetto da Norcia) livdi umleið ár 480 - 547. Minnisdagur hansara er Bænadiktsmessa, 21. mars. Hann stovnaði í 529 benediktsskipanina, sum gjørdist ein tann týdningarmesta katólska klosturskipanin. Móðurklostrið er á heygnum Monte Cassino millum Rom og Napoli í Italia. 

Slagorðið hjá benediktsskipanin er "Ora et labora", tað er latín og merkir: "Bið og arbeið".

Italiarar
Kristindómur
Halgimenni
John Bunyan

John Bunyan (28. november 1628 – 31. august 1688) var kristin enskur høvundur og prædikumaður. Hann var føddur í Harrowden nærhendis Bedford í Onglandi. Hann skrivaði m.a. skaldsøguna The Pilgrim's Progress, sum Victor Danielsen týddi til føroyskt undir heitinum Pílagrímsferðin. Henda bók verður roknað sum kanska fyrsta veruliga skaldsøgan. Eisini ein onnur bók eftir John Bunyan, Hin heilagi bardagin, er á føroyskum í týðing Victor Danielsens.

Enskir rithøvundar
Jarðfrøði

Jarðfrøði ella geologi er læran um bygnaðin á jørðini, t.d. um tey ymisku jarðløgini, virksemi á jørðini, so sum eldgos og jarðskjálvtar, og um jarðarsøguna, so sum ístíðir og hvussu landslagi er broytt gjøgnum tíðina.

Ein sum fæst við jarðfrøði sum yrki, verður nevndur ein jarðfrøðingur.

Føroyar eru úrslit av stórum eldgosvirksemi í økinum fyri 55 milliónum árum síðani. Føroyar eru skaptar í 3. og endaligu spjaðingini av Atlantshavinum, sum enn er virkin. 

Atlantshavið breiðkar so við og við, sum Europa-plátan og Afrika-plátan flytar seg burtur frá Norður- og Suðurameriku-plátunum. Eitt nú breiðkast Ísland í løtuni við 7 cm árliga.

Ekstarnar slóðir 

 Jarðfeingi - jarðfrøðiligur stovnur undir Vinnumálaráðnum
 Jarðfrøðiligi stovnurin á universitetinum í Keypmannahavn
Læknafrøði

Læknafrøði er læran um menniskjakroppin og greining, forðing og leking av sjúkum og eisini ymiskum skaðum, sum menniskjað kann koma út fyri. Granskarar kanna sjúkuárin og royna nýggjar viðgerðarhættir. Sjúka verður viðgjørd við til dømis geisling, uppvenjing, heilivági og skurðviðgerð. Fyribyrgjandi viðgerð, til dømis at koppseta, er týðandi partur í nýmótans læknavísindum.   Fyri tveimum øldum síðan kundu fólk ikki vænta sær at gerast stórt eldri enn 40 ár. Nú verða mong fólk í ídnaðarlondum 80 ára gomul ella eldri. Betri matur og serstakliga betri heilsurøkt gera tað, at fólk liva longri, men menningin í læknavísindum hevur eisini nógv at siga. Stórur læknatørvur er enn í menningarlondum. Heilsufólk verða útbúgvin at hjálpa hesum fólkum. Heilsufólk koppseta og duga at veita lætta sjúkraviðgerð. Tey leiðbeina eisini í reinføri, í mati og í smábarnarøkt. Miðallívsævin kann eisini vera 40 ár styttri í menningarlondum enn í ídnaðarlondum. Miðallívsævin í Angola er t.d. bara 38 ár.

Høvuðsøki innan læknafrøði 

Læknafrøði fatar um so nógv, at læknar mugu eftir próvtøku útbúgva seg meiri og fáa sær serútbúgving.   Greinir í læknavísindum  :

 Kropsbygnaðarfrøði.
 Nervafrøði er um heilasjúkur og nervasjúkur.
 Eygnasjúkrafrøði er um eygu og eygnasjúkur.  
 Ortopedar viðgera sjúkur í beinum, ryggi og vøddum.
  Sinnissjúkrafrøði kannar sinnissjúkur.
 Sálarsjúkufrøði.
 Barnasjúkufrøði er læran um barnasjúkur.    
 Húðarsjúkrafrøði er um húðarsjúkur.  
 Skurðfrøði:  Sjúkraviðgerð við skurðlæknaknívi verður nevnd skurðfrøði. 
 Heiliráðsfrøði.

Keldur

Útvortis ávísingar 

 Læknafrøðiligi stovnurin á universitetinum í Keypmannahavn.
RNA

RNA er stytting fyri ribonukleinsýra (sýra = acid á enskum). RNA er, eins og DNA, samansett av nukleotidum við hvør sínum nukleobasa. Men har DNA hevur nukleobasan thymin (T), hevur RNA nukleobasan uracil (U). Eisini er sukureindin í hvørjum nukleotid ribosa í staðin fyri, sum í DNA, 2'-deoxyribosa.

RNA hevur ymisk størv í kyknuni. tRNA (transfer RNA) flytur aminosýrur til proteinsyntesuna á ribosomunum. mRNA (messenger RNA) verður nýtt til at flyta upplýsingar frá DNA til ribosomini. Eisini hava vit rRNA (ribosom RNA), sum ribosomini eru samansett av.

DNA verður avritað til RNA í eini prosess nevnd transskriptión, og síðani verða proteinir framleidd út frá RNA í eini prosess nevnd translatión.

Vanliga verður DNA nýtt til goymslu av arvfrøðiliga tilfarinum, men nøkur virus nýta í staðin RNA.

Keldur

Sí eisini 
 DNA

Slóðir úteftir 

Lívevnafrøði
Mýlislívfrøði
Hagfrøði

Hagfrøði ella statistikkur er øki innan støddfrøði, ið fevnir um tilrættaløgu, samanumtøku og viðgerð av óvissum eygleiðingum.

Miðkeiðis í hagfrøðini finna vit sannlíkindarokning, sum loyvir forsøgnum og framrokningum.

Sitat 
 "Til eru lygn, forbrend lygn og eisini afturat hesum hagfrøði." Benjamin Disraeli
 "Ert tú í eini grúgvu, og hevur ískubba á høvdinum, hevur tú tað heilt hampuligt í miðal." Steen Hansen

Uttanhýsis slóðir 
 Hagstova Føroya
 Kalaallit Nunaanni Naatsorsueqqissaartarfik
 Danmarks Statistik

Hagfrøði
Virus

Eitt virus er ein undir-mikroskopiskur partikkul (millum 20 og 300 nm) sum kan smitta eina kyknu í einari lívfrøðiligari veru. Eitt virus kan bert nøra seg við at smitta eina vertkyknu, sum kunnu verða bæði prokaryotar (t.d. bakteriukyknur) og eukaryotar (t.d. djórakyknur). Nógv virus elva til sjúkur í menniskjum og djórum. Viðgerð er trupul, tí antibiotika nyttar ikki og fá sløg av heilivági finnast, ið virka ímóti virusum.

Samanseting 
Virus eru, í grundini, samansett av arvatilfari inni í einum proteinhylkið. Proteinhylkið er antin uppbygt sum ein spiralur, so virusið gerst avlangt (helicalt), ella eru proteineindirnar samansettar sum í einum fótbólti, so virusið er runt (icosahedralt). Tað finnast eisini kompleks virus sum hava hvørki av áðurnevndu skapum, men kunnu t.d. hava ein proteinhala ella ein annaleiðis vegg.

Nøkur hava eisini ein lipid dupultlag membran uttanum hylki; tey ið ikki hava verða kallaði nakin virus. Tað eru mest djóravirus, ið hava membran. Flestu virusir hava ikki egin ensymir, men tað eru tó nøkur sum hava. Ensymini hava ymiskar funktiónir, t.d. at framleiða DNA út frá RNA (revers transcriptase), bróta hol á bakteriuveggir (lysosym) og hjálpa virusinum at loysa seg frá kyknuni (neuraminadase).

Deiling 
Tá virus deila seg gongur tað fyri seg í 5 stigum:

 Íbinding: Virusið bindir til eina kyknu.
 Inntreinging: Virusið sendir sítt arvatilfar inn í kyknuna. Nøkur virus senda eisini proteinir sum tey brúka til at framleiða nýtt arvatilfar.
 Framleiðsla: Virusið nýtir ensymini hjá kyknuni til at framleiða sítt egna nýggja arvatilfar og proteinir.
 Samanseting: Arvatilfar og proteinir verða samansett til nýggjar viruspartiklar.
 Leyslating: Viruspartiklarnir verða leyslatnir frá kyknuni. Ofta doyr kyknan av hesum.

Flokking 
Virus verða ofta bólkaði eftir hvat teirra arvatilfar er og hvussu tey framleiða mRNA. (Baltimore flokkingin):

 Bólkur I: DNA-virus við dupultstrongi (dsDNA). Dømi: Herpes simplex virus, Pokur virus.
 Bólkur II: DNA-virus við einkultstrongi (ssDNA). Dømi: Parvovirus.
 Bólkur III: RNA-virus við dupultstrongi (dsRNA). Dømi: Rotavirus.
 Bólkur IV: RNA-virus við pluss einkultstrongi ((+)ssRNA). Dømi: Poliovirus, Hepatitis A virus, SARS virus.
 Bólkur V: RNA-virus við minus einkultstrongi ((-)ssRNA). Dømi: Influenza virus, Rabies virus, Meslingavirus, Ebola virus, Marburg virus.
 Bólkur VI: RNA-virus við pluss einkultstrongi, sum deila seg við DNA-millumliði (ssRNA-RT). Dømi: HIV.
 Bólkur VII: DNA-virus við dupultstrongi, sum deila seg við RNA-millumliði (dsDNA-RT). Dømi: Hepatitis B virus.

Sí eisini 
 DNA, RNA
 Kykna

Keldur 
 Michael T. Madigan, John M. Martinko, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.

Kyknulæra
Mýlislívfrøði
Bakteria

Ein bakteria er ein einkyknað mikroskopisk lívvera. Bakteriur hoyra til prokaryotar verur og hava sostatt ongan kyknukjarna. Menniskjakroppurin hevur umleið tíggju ferðir fleiri bakteriukyknur enn menniskjakyknur í sær, serliga á húðini og í maga-tarm-kanalini. Tað finnast bæði óhættisligar og sjúkuelvandi (patogenar) bakteriur. Menniskju verða javnan smittað við sjúkuelvandi bakterium, men hetta er tíbetur lætt at viðgera, tí bakteriur kunnu vanliga drepast við antibiotika. Tað er tó vorðið alt meira vanligt, at bakteriur gerast antiobiotika-mótstøðuførar. Hetta kemst ivaleyst av, at menniskjan hevur ovurnýtt antiobiotiskan heilivág.

Skap 
Bakteriur eru umleið tíggju ferðir minni enn eukaryotar kyknur og eru vanliga 0,5-5 mikrometrar til støddar. Tær kunnu hava ymisk skøp, t.d. rundar (coccus), avlangar (rod), S-formaðar (spirillum), snúraðar (spirochete) og tráðformaðar (filament).

Flokking 
Bakteriur kunnu bólkast eftir samanseting av kyknuveggi í grampositivar og gramnegativar bakteriur. Tá man viðger bakteriur við Gram-liting gerast grampositivar bakteriur violettar og gramnegativar reyðar.

Nakrar ættir av grampositivum bakterium:

Actinomyces, Bacillus, Clostridium, Corynebacterium, Enterococcus, Lactobacillus, Listeria, Micrococcus, Mycobacterium, Staphylococcus, Streptococcus og Streptomyces.

Nakrar ættir av gramnegativum bakterium:

Enterobacter, Escherichia, Helicobacter, Hemophilus, Klebsiella, Legionella, Neisseria, Proteus, Pseudomonas, Salmonella, Shigella og Vibrio.

Eitur 
Bakteriur kunnu hava trý ymisk sløg av eitur:

 Exoeitur eru eitrandi proteinir, sum bakterian letur úr sær, meðan hon veksur. Eitrið kann ferðast frá infektiónsstaðnum og gera skaða aðrastaðni í kroppinum. Exoeitur eru ofta kraftmikil sum t.d. eitrini hjá Clostridium tetani (bakterian ið elvir til stívkrampa), Clostridium botulinum (bakterian ið elvir til botulismu) og Corynebacterium diphteriae (bakterian ið elvir til difteritis).
Exoeitur kunnu býtast í tríggjar bólkar: Cytolytisk, AB-eitur og superantigenir.

 Enteroeitur eru exoeitur, sum virka í tunntarminum, har tey elva til, at veska verður úrskild, sum elvir til spýggju og diaré. Nøkur dømi um bakteriur við enteroeitrum eru Salmonella enteriditis, Vibrio cholerae og Escherichia coli.

 Endoeitur eru lipopolysaccharidir í uttara vegginum hjá gramnegativum bakterium og verða leyslatin, tá bakterian doyr (lyserar). Endoeitur eru ikki so kraftmikil sum exoeitur, men elva ofta til fepur, spýggju og diaré. Dømi um bakteriuættir við endoeitur eru Salmonella, Escherichia og Shigella.

Keldur 
 Michael T. Madigan, John M. Martinko, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.

Kyknulæra
Smáverulívfrøði
Summarmáli

Summarmáli er 14. apríl. Tá roknast summarhálvarið at byrja. Ymsir siðir eru knýttir at summarmáladegi. Ongin skuldi fara fastandi út summarmálamorgun. Tann sum ikki var tíðliga uppi summarmálamorgun fór at verða drumbur alt summarið, tað er at alt arbeiði fór at ganga illa í hond. Heldur ikki máttu fólk eta egg summarmáladag, tí tað skuldi geva svull.

Merkisdagar
Mariumessa

Mariumessurnar eru fleiri:

Mariumessa um várið er 25. mars. Henda mariumessan er júst 9 mánaðir undan 1. jóladegi og er til minnis um, at Gapriel eingil boðar Mariu frá, at hon skal verða við barn og eiga son, sum hon skal kalla Jesus, sum sagt verður frá í Bíbliuni (Matteusuar evangelium, kap. 1, ør. 26ff). Hon verður tí eisini kallað boðanardagur Mariu
Mariumessa í hoyna ella Mariumessa á sumri er 15. august og er til minnis um  himmalsferð Mariu. 
Líramariumessa er líradagin, 26. august. 
Mariumessa er eisini  8. september til minnis um føðingardag Mariu. 
Mariumessa síðara (seinna) er 15. september. 

Merkisdagar
Boðanardagur Mariu

Boðanardagur Mariu er 25. mars. Dagurin kallast eisini mariumessa um várið. Boðanardagur Mariu er júst 9 mánaðir undan 1. jóladegi, og er tí til minnis um, at Gabriel eingil boðar Mariu frá, at hon skal verða við barn og eiga son, ið hon skal kalla Jesus, sum sagt verður frá í Bíbliuni, (Matteusuar evangelium, kap. 1, ør. 26ff). 

Merkisdagar
Magnusarmessa

Magnusarmessa er 16. apríl. Á magnusarmessu verður sagt, at ljósu næturnar byrja.

Merkisdagar
Johan Petersen

Johan Petersen (1980 úr Fuglafirði) er guitarleikari búsitandi í Odense í Danmark. Hann byrjaði at spæla guitar, tá hann var 13 ára gamal og hevur síðani nomið sær kunnleika innan tónleikin. Seinastu árini hevur hann búleikast í Odense, har hann hevur spælt við fleiri bólkum. Kendastur í Føroyum er bólkurin Fuzzphase ið seinni hevur broytt navn til The Joules, sum hevur havt løg við á 15 teimum bestu og verið á mini-konsertferð í Føroyum á heysti 2006. Í The Joules er Johan tónasmiður, guitaristur og sangari.

Útgávur 
 Reach - Fuzzphase, single.

Keldur

Slóðir úteftir 

 The Joules

Petersen, Johan
Petersen, Johan
Býarbókasavnið í Havn

Býarbókasavnið er fólkabókasavnið í Havn. Í nógv ár var Anna Brimnes býarbókavørður, og síðani eitt skifti Svend Højgaard (1. sept 2011-31. mai 2012). Frá 1. januar 2013 er Arnbjørn Ólavsson Dalsgarð býarbókavørður. Umframt býarbókavørðin eru 14 starvsfólk í føstum starvi, 3 hjálparfólk og 6 bókauppsetarar (frítíðararbeiði hjá skúlanæmingum). Øll kunnu læna á bókasavninum, bæði bøkur, ljóðbøkur, filmar, bløð og talgildar bøkur, ljóðbøkur og filmar.

Stutt um Býarbókasavnið 

 1969 - Tórshavnar kommuna setti Býarbókasavnið á stovn 1. apríl í leigaðum hølum í Niels Finsens gøtu 7. Støddin var 514 fermetrar.
 1990 - Bókasavnið leigaði eina hálva hædd afturat.
 1993 - Hølini, ið fyrr vóru tekniska deild hjá Tórshavnar kommunu, vórðu tikin upp í bókasavnið. 
Bókasavnið er nú  813 fermetrar í 4 hæddum, á 1. hædd er inngongd, á 2. hædd er avgreiðsla, lesistova og  útlán fyri vaksin, á 3. hædd er barnabókasavnið og skrivstovur, og á  4. hædd er goymsla, skrivstova og starvsfólkahøli.
 2006 - Bókasavnið fekk lyftu.
 2011 - Gøtuhæddin varð tikin í nýtslu í apríl sum partur av Býarbókasavninum 
 2011 - Sjálvgreiðslur til útlán og innlating av bókum vórðu tiknar í nýtslu í mai.
 2015 - Bókasavnið víðkaði upplatingartíðirnar, so tað nú er opið 66 tímar um vikuna.

Býarbókasavnið, bøkur, tilfar og virki 

Bókasavnið eigur o.u. 75.000 bøkur og tíðarrit (2015).
138.500 vitjaðu bókasavnið í 2015. Til samanberingar vóru 116.000 vitjanir í 2013.
9 teldur eru fyri brúkarar til internetnýtslu, 4 teldur eru til innanhýsisleiting, 1 Wii og 2 spæliteldur eru á barnabókasavninum (2015).
10 skúlabókasøvn í Tórshavnar kommunu og Kollafjarðar bygdar- og skúlabókasavn samstarva við Býarbókasavnið.
Bókasavnið hevur samstarv við stovnar (ellisheim, Varðhaldið o.t.) í kommununi um útlán.
11½ ársverk eru á bókasavninum, 6 skrivstovufólk, 7 bókavørðir og býarbókavørðurin. Í hesum størvum eru sett 14 fólk.

 1982 fór bókasavnið at læna út ljóðbøkur.
 1998 varð alt tilfarið skrásett á teldu.
 2004 fór bókasavnið at læna út dvd-filmar.
 2005 varð nýggj, nútímans telduskipan keypt og sett í verk.

Slóðir úteftir
Býarbókasavnið

Bókasøvn
Tórshavn
Ljóðbøkur

Ein ljóðbók er ein bók, ið er lisin inn. Bæði fagrar bókmentir (til dømis skaldsøgur og stuttsøgur) og yrkisbókmentir (da: fagbøger) finnast sum ljóðbøkur. Á føroyskum finnast ljóðbøkur á bondum og fløgum. Í øðrum londum er ein vaksandi marknaður fyri  ljóðbókum í Mp3-sniði og í Ipod-sniði, sum kunnu keypast og takast niður beinleiðis yvir internetið. Serliga stórt útboð er av ljóðbókum á enskum máli (td. á audible.com), men eisini rættiliga nógv er at fáa á svenskum máli (td. frá elib.se).

Slóðir úteftir 

 Føroyskar ljóðbøkur - Ljóðbókanevndin
 Føroya landsbókasavn

Bókmentir
Bøkur