alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Connecticut

Connecticut (enskt: State of Connecticut) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingspartinum av Sambandsríkinum Amerika. 
Her búgva umleið 3,5 mió. fólk. Connecticut er eitt av minstu stakríkunum í USA og tað næstminsta í Nýonglandi. Einans Rhode Island er minni.
Høvuðsstaðurin í Connecticut kallast Hartford og størsti býurin er Bridgeport. Eyknevni er Stjórnarskipansstaturin (enskt: Constitution State).

Søga 
Umleið 1640 komu fyrstu niðursetufólkini til landslutin Connecticut. Hetta vóru fólk, sum vóru flutt úr Bretlandi til USA fyri at finna eitt stað, har tey kundu stovnseta og byggja upp eitt reint kristið samfelag. Í 1788 bleiv Connecticut lutstatur í USA. Í dag búgva 3,4 mió. fólk í Connecticut og átrúnaðarliga myndin er sera sprøklut. Connecticut er eisini eitt av ríkastu stakríkum í USA.

Landafrøði
Connecticut er eitt lítið stakríki á eysturstrondini í Ný Onglandi við Atlantshav. Tað hevur mark við Massachusetts í norðri, við Rhode Island í eystri, og við New York í vestri. Í suðri liggur Atlantshavið. Connecticut er eitt av minstu londunum í USA, men har búgva umleið 3,5 mió. fólk. Montana er til dømis meiri enn 10 ferðir so stór sum Connecticut, men har búgva færri fólk (uml. 1 mió.). Fólkatættleikin á 285/km2 er hægri enn í flestu amerikonsku statunum. Tann stóra áin Connecticutá sker stakríkið í tvíningar. Størsta vatnið í Connecticut er í Litchfield- og Fairfield County. Tað verður nevnt Candlewood Lake. Størsti havnabýur er Bridgeport á eysturstrondini við Atlantshav. Hartford er høvuðsstaður og aðrir stórir býir eru New Haven, Stamford, Waterbury, Norwalk, Danbury, New Britain, Greenwich og Bristol. Samlaða støddin er 14,357 km2. Víddin er næstan tann sama sum hjá Montenegro (13,812 km2). Mount Frissell er hægsta fjall í statinum - 725 m.

Størstu býir
Teir 10 størstu býirnir í Connecticut eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:
 Bridgeport - 144 900 
 New Haven - 130 418
 Stamford - 129 775
 Hartford - 122 587
 Waterbury - 108 093
 Norwalk - 89 047
 Danbury - 84 730
 New Britain - 72 453
 Bristol - 60 032
 Meriden - 59 540

Myndir

Sí eisini 
Sambandsríki Amerika

Slóðir úteftir 
 Heimasíða, ct.gov
 Connecticut á kortinum
 Connecticut, wikivoyage.org (enskt)

Keldur
Makó

Makó er ein lítil býur í Csongrád landslutinum í Ungarn, nærindis Szeged. Grannabýir eru Hódmezővásárhely og Tótkomlós.

Býir í Ungarn
South Carolina

South Carolina, á føroyskum ofta nevndur Suðurcarolina, (enskt: State of South Carolina) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 4,3 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Columbia. Í 1788 bleiv Suðurcarolina lutstatur í USA. Í norðri hevur Suðurcarolina mark við North Carolina og í suðri við Georgia. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknevni er The Palmetto State (Palmetto er eitt slag av pálmi). 

Nikki Haley (fødd 20. januar 1972 í Bamberg, Suðurcarolina) var guvernørur frá 2011 til 2017. Hon umboðaði republikanararnar. Haley er amerikanari, ættað úr India.

Søga 

Eftir ferðir Kolumbusar til Karibia gjørdu nógvir evropeiskir sjófarar rannsóknarferðir til USA. Teir fóru at leita eftir gulli og øðrum ráevnum og at hyggja eftir londum, har evropearar kundu búseta seg. Í Carolina funnu evropeiskir rannsóknarfarar átuligar fruktir, sum teir ongantíð høvdu sæð fyrr. Tað vóru til dømis chili, mais og kakao. Teir tóku fruktirnar heim aftur við sær til Evropa. Nógvir ævintýrarar fóru eisini til Carolina at leita eftir gulli. 

Yamaseefólkið loypur á niðursetubygd í Eystur-Suðurcarolina í apríl 1715, og mangir hundrað enskir niðursetumenn verða dripnir. Trælauppreistur skakar Suðurcarolina í 1739.

Búskapur

Ídnaður 

Ídnaðurin í statinum er fjølbroyttur, og landbúnaðurin er ógvuliga framkomin. Har verður gjørt millum annað flogfør, jarnbreytarvognar, bilar, traktorar og aðrar landbúnaðarmaskinur, alt verður tilvirkað við bestu amboðum og í best hóskandi sniði. Carolinskur varur eru tí nógv eftirspurdar, helst bilarnir og landbúnaðarmaskinurnar eru væl umtókt. 

Tað eru ofta stór samtøk, sum eiga ídnaðarvirkini, og tey leggja stóran dent á at leggja fremleiðsluna soleiðis til rættis, at tað mest møguliga arbeiðið verður gjørt við maskinum, og tí er talið á arbeiðsfólki ofta lítið. Hesi feløg hava eisini kønar teknikarar og verkfrøðingar at gera royndir til at fáa gjørt fremleiðsluna betri og betri ella at finna tól, sum kunnu spara fólk, og soleiðis gera tað, ið tey fremleiða, bíligari.

Politikkur

Við stórum meiriluta hevur amerikanski staturin Suðurcarolina samtykt at strika suðurstatsflaggið av stjórnarbygninginum í juli 2015. Avgerðin varð tikin eftir ein 13 tíma langan fund. Politikararnir hava samtykt eina lóg, sum merkir, at suðurstatsflaggið ikki longur skal veittra yvir stjórnarbygningin í Columbia. Lógin varð samtykt við 94 atkvøðum fyri og 20 ímóti í umboðsmannatinginum. Suðurstatsflaggið, ið stavar frá Amerikanska Borgarakrígnum frá 1861 til 1865, er fyri mong ein ímynd av trælahaldi og rasismu.

Størstu býir 

Teir 10 størstu býirnir í Suðurcarolina eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
 Charleston - 137 566
 Columbia - 131 674
 North Charleston - 115 382
 Mount Pleasant - 91 684
 Rock Hill - 75 048
 Greenville - 70 635
 Summerville - 52 549
 Goose Creek - 43 665
 Hilton Head Island - 39 861
 Sumter - 39 642

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: sc.gov
 South Carolina, wikivoyage (á enskum)

Keldur
Mississippi

Staturin Mississippi (enskt: State of Mississippi) er stakríki í Sameindu Statunum við umleið 3 mió. íbúgvum. Jackson er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur Mississippi mark við Tennessee, í eystri við Alabama, í suðri og vestri við Louisiana, og í vestri við Arkansas. Í suðri liggur Meksikoflógva. Í 1790 bleiv Mississippi stakríki í USA. Eyknevni er Magnoliastaturin (enskt: The Magnolia State). Magnolia er eitt slag av kjarri.

Framvegis er Mississippi strálbygt í stórum økjum. Íbúgvatættleikin er 24,5 persónar fyri ferkilometurin (fólkatættleikin í Føroyum er í miðal um leið 35,5 fólk fyri hvønn km2). Jackson er størsti býur í Mississippi, og fyrisitingarligur høvuðsstaður fyri lutstatin. Har búgva fleiri enn 172,000 túsund fólk. Johnny Cash-sangurin “Jackson” snýr seg um henda býin. Gulfport er næststørsti býur. Hann er týdningarmikil havnabýur við uml. 70,000 fólkum.

Navnauppruni
Orðið "Mississippi" er antin úr einum ojibwe-indianskum navni Messipi, ið merkir “stór á”, algonkin-indianskt, Missi Sepe, ið merkir “Vatnanna faðir” ella chippewa-indianskt, Mici Zipi, ið merkir “Tann Stóra Áin.”

Landafrøði 

 Tað mesta av Mississippi - uml. 65 % - er skógarlendi. Í Mississippi eru nógvar áir. Á vestursíðuni er fyri tað mesta slættlendi, og har eru fleiri góðar havnir. Nógvastaðni eru stór slættlendi við sera fruktagóðari jørð. Sandur, móra og leirur, sum áirnar bera við sær, gera, at áarlendið er avbera fruktagott og hóskar væl til m.a. grønmetisdyrkan. Har jørðin er kargari, verður velt nøkur ár, og so liggur hon sum opinekra, til hon er vorðin fruktagóð aftur natúrliga. Nakrar av longstu áum í Mississippi eru Mississippi River, Pearl River, Pascagoula River og Tombigbee River. Áin Mississippi River, sum er mark millum Mississippi og Louisiana og Arkansas, er ein tann størsta og longsta áin í Amerika. Stóru áirnar og mýrarnar eru tilhaldsstaður hjá nógvum djóra- og plantumeingi. Meginparturin av Suðurmississippi eru Mississippi River-oyrarnar. Suður móti Meksikoflógvin er ógvuliga heitt. Biloxi er ein av stóru havnabýunum í Suðurmississippi.

Søga 
Fyrstu evropeisku niðursetumenninir í Mississippi gróvu í analoysi út mest sum allar gravheyggjar í Mississippi og beindu fyri týdningarmiklum prógvum, sum søgdu frá hvat var í teimum, og hvussu teir vórðu gjørdir.

Størstu býir 

Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali vóru í Mississippi í 2019 hesir:
 Jackson – 160 628  
 Gulfport – 71 705
 Southaven – 55 780
 Biloxi – 46 212
 Hattiesburg – 45 863
 Tupelo – 38 312
 Olive Branch – 38 924
 Meridian – 36 347
 Greenville – 29 085
 Horn Lake –  27 272

Sí eisini 
Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða hjá stjórnini: mississippi.gov
 Mississippi, wikivoyage (á enskum)

Keldur
World of Warcraft

World of Warcraft er eitt telduspæl, sum fyrigongur online á ambætarum. Har hittast fleiri milliónir fólk. Fleiri kennast heilt væl og fylgjast í ættum (klanum).

World of Warcraft hevur verið ein sonn peningamaskina hjá felagnum Blizzard. Yvir 10 milliónir brúkarar gjalda fyri at vera við í hesum spæli, sum verður spælt umvegis alnetið.

Tað skuldi upprunaliga vera ókeypis, men so varð ikki. T.e., at tey einans skuldu keypa fløguna, og so var frítt at spæla á alnetinum. Eftir kanningum á marknaðinum kom Blizzard fram til, at tað ikki loysti seg fíggjarliga at lata brúkarar spæla ókeypis.

Telduspøl
Telduspøl

Telduspøl ella Telduspæl er spæl spælt í teldu. Til dømis ævintýrspæl, talv o.a. Tá ið tú spælir við teldu, nýtir tú knappaborð ella hald, tey nevna stýripinn. Tú spælir annaðhvørt við telduna ella saman við onkrum øðrum.

Ein svensk kanning vísti at ungir telduspælarar drukku minni enn onnur ung. Hartil vóru tey minni stressaði, og gjørdu faktiskt líka nógvan ítrótt sum restin.

Dýrastu spølini 

Digital Battle hevur gjørt ein lista yvir tíggju tey dýrastu spølini vit vita um.

 Grand Theft Auto V – $ 100 milliónir
 Call of duty Ghost – $ 8000 milliónir
 Shenmue – $ 70 milliónir
 Too Human – $ 60+ milliónir
 Call of Duty Black ops – $ 60 milliónir
 Halo 3 – $ 55 milliónir
 APB: All Points Bulletin – $ 50+ milliónir
 L.A. Noire – $ 50 milliónir
 Final Fantasy XII – $ 48 milliónir
 Killzone 2 – $ 45 milliónir
 Call of Duty Black ops 3 - $ 9000+ milliónir

Keldur 

Telduspøl
Tryggingarfelagið Føroyar

Tryggingarfelagið Føroyar ella TF er felag, ið rekur tryggingarvirksemi í Føroyum. Ofta millum manna kallað "Tryggingin". Forstjóri í felagnum er Regin Hammer. Í dag starvast umleið 110 fólk á TF. Høvðusskrivstovan hjá felagnum er á Kongabrúnni í Havn. Umframt høvuðsskrivstovuna hevur TF deildir í Sandavági, Saltangará, Klaksvík og á Tvøroyri.

Søga 

Tryggingarfelagið Føroyar (TF) varð stovnað í 1940 og kallaðist tá Tryggingarsambandið Føroyar. Áðrenn 1940 vóru tað serliga donsk tryggingarfeløg og onnur tryggingarumboð uttanlands, ið høvdu tryggingar í Føroyum. Sambandið við hesa partar varð kvett við byrjan av seinna heimsbardaga og førdi tað til, at Tryggingarsambandið Føroyar varð sett á stovn. Hetta hendi við eini bráðfeingis kunngerð frá 17. juni 1940 og fór at virka 1. juli 1940. Tryggingarsambandið varð skipað sum eitt sínámillum tryggingarsamtak, ið fekk einkarrætt til trygging av føroyskum ognum ella øðrum virðum, tó lívstrygging undantikin. Feløgini Føroya Vanlukkutrygging, Føroya Brunatrygging og Krígstryggingin fyri føroysk fiskifør vóru tikin við í "nýggja" samtakið. Tó vóru onnur feløg, ið fingust við tryggingarvirksemi (t.d. Føroya Samvirkandi Sjótryggingarfelag, Suderø gensidige Forsikringsforening for Motor både til Fiskeribrug og P/f Trygd), ið ikki fingu loyvi at tekna nýggjar tryggingar aftan á 1. januar 1943.

Í 1997 varð einkarrætturin hjá Tryggingarsambandinum at tekna tryggingar avtikin. Hetta hevði við sær, at Tryggingarsambandið skuldi kappast við onnur tryggingarfeløg. Framvegis var ikki loyvi hjá útlendskum tryggingarfeløgum at tekna tryggingar í Føroyum.

Í 1998 valdu deildirnar í Tryggingarsambandinum at leggja saman í eitt sínámillum felag. Felagið skifti tí navn til Tryggingarfelagið Føroyar S/F. 

1. juli 2003 varð bygnaðurin aftur broyttur, soleiðis at sínámillumfelagið Tryggingarfelagið Føroyar varð broytt til eitt samtak. Tryggingarvirksemið varð skilt út í partafelagið Tryggingarfelagið Føroyar P/F, ið er eitt dótturfelag hjá TF Holding P/F.

Í 2007 stovnaði TF eitt pensjóns- og lívstryggingarfelag, ið verður nevnt Betri pensjón.

Í apríl 2011 keypti TF Holding 70% av føroyska partinum av Eik Banka frá Finansiel Stabilitet. Eik Banki var komin í fíggjarligar trupulleikar av fíggjarkreppuni, sum herjaði frá heystinum 2008. Tað var serliga tann danski parturin av Eik Banka, sum var skyldin í fallinum av Eik Banka. Hini 30% av Eik Banka eigur Finansiel Stabilitet enn.

Slóðir úteftir 

 Heimasíðan hjá Tryggingarfelagnum Føroyar

Keldur 

 Bókin: "Trygging í Føroyum - Tryggingarsambandið Føroyar í fimti ár" útgivin av Tryggingarsambandi Føroya í 1991
 Heimasíðan hjá Tryggingarfelagnum Føroyar
 Ársroknskapurin hjá TF fyri 2007

Føroyskar fyritøkur
Trygging

Trygging er ein skipan, sum skal skapa eina fíggjarliga trygd móti vandum og óvissum, sum kunnu henda øllum. Eingin kann kenna allar teir vandar, ið raka kunnu hin einstaka. Til ber at tryggja seg móti einum ella øllum.

Trygging er tí í sínum uppruna ein skipan, har fleiri einstaklingar, sum eru útsettir fyri sama vanda, taka seg saman í bólk til tess at tryggja missin, ið ein ella fleiri av hesum einstaklingunum kann vera út fyri.

Trygging er ein elligomul skipan. Handilsmenn í Babylon høvdu tryggingar longu millum ár 4000 og 3000 f. Kr.

Heimsins elsta varðveitta lógsavn "Hammurapis Lóg" frá umleið ár 2000 f. Kr. hevur reglur um trygging av kamelfylgjum um oyðimerkurnar.

Í dag eru tað serliga privat feløg, ið taka sær av at bjóða sínum kundum tryggingar. Í Føroyum er best kendu tryggingarfeløgini Tryggingarfelagið Føroyar, Trygd og Føroya Lívstrygging.

Kelda 

 Bókin: "Trygging í Føroyum - Tryggingarsambandið Føroyar í fimti ár" útgivin av Tryggingarsambandi Føroya í 1991

Búskaparfrøði
Phoenix

Phoenix er fimtstørsti býur í USA við umleið 1,66 mió. íbúgvum (2018). Phoenix er eisini høvuðsstaður og størsti býurin í Arizona. Eyknevni er Sòlinsdalur (ella á enskum: Valley of the Sun). Umleið 65 % av fólkinum í Arizona búgva í Phoenix ella tætt við býin. Í Phoenix og økinum rundanum búgva 4,17 millionar fólk (2007). Borgmeistari er Phil Gordon (D). Phoenix er ímillum teir býir í USA, sum vaksa skjótast, hóast hann er mítt í oyðimørkini. Fólkavøksturin frá 1960 til 1990 var heili 300 prosent. Ein av atvoldunum til, at Coloradoá er byrgd og ikki longur rennur í havið, er nógva vatnnýtslan í Phoenix.

Vinabýir 
  – Calgary (Alberta, Kanada)
  – Catania (Sikiloy, Italia)
  – Chengdu (Kina)
  – Ennis (Írland)
  – Grenoble (Rhone-Alpes, Frakland)
  – Hermosillo (Sonora, Meksiko)
  – Himeji (Hyōgo, Japan)
  – Prag (Kekkia)
  – Ramat-Gan (Ísrael)
  – Taipei (Lýðveldið Kina)

Sí eisini 
 Arizona

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: phoenix.gov
 Phoenix, Arizona, wikivoyage (á enskum)

Keldutilfar 
 

Arizona
Býir í Arizona
Saltonvatn

Saltonvatn (enskt: Salton Sea) er eitt vatn har suðuri í Kalifornia í USA, ikki so langt frá Palm Springs. Økið var kent sum Rivieran í Kalifornia, men verður í dag mett sum ein av ringastu umhvørvisvanlukkunum í USA. Ein stinkandi, saltur støðuhylur, sum hvørt ár er fullur av deyðum fiski og fugli. Vatnið kom í av óvart í 1905 í sambandi við at vatnveiting varð gjørd til landbúnaðin, og í 1950-árunum sveimaðu tey ungu og vøkru um vatnið Salton Sea. Men so komu melduródnir og vatnflóðir, sum gjørdu av við lívið í vatninum, og nú heldur ongin nógv um tað. Onkur roynir tó enn at fáa lív í aftur.

Vøtn í USA
Kalifornia
South Park

South Park (SP) er ein amerikonsk kult sjónvarpsteknirøð. South Park, sum snýr seg um fýra smádreingir í býnum av sama navni í Colorado, hevur skapt stóra øsing líka síðani røðin byrjaði í 1997. Men, sum so ofta er støðan við øsandi tilfari, hevur hetta skapt ein stóran skara av kult fjepparum. Teir báðir menninir handan South Park, Matt Stone og Trey Parker eru kendir fyri at arbeiða við ymisku pørtunum heilt til freistina soleiðis, at teir fáa tikið nýggjastu samfelagsmenningina við. 

Tey fyrstu fimm árini, varð Kenny, ein av høvuðspersónunum, dripin á mangar ymsar groteskar hættir – og altíð við útsøgnini "Oh my God, they killed Kenny!" í kjalarvørrinum. Men so aftan á fimm ár, máttu Trey Parker og Matt Stone gera ein nýggjan persón, tí teir høvdu ikki fleiri hugskot til, hvussu Kenny skuldi doyggja. Teir manglaðu kreativa inspiratión. 

Hóast hyggjararnir verða noyddir at síggja tríggjar lýsingar í hvørjum parti, so man tað óivað koma væl við, at søgan um lívið hjá teimum fýra dreingjunum nú verður tøk á netinum – fullkomiliga ókeypis og lógligt. Tað er almenna heimasíðan hjá South Park røðini, ið hevur gjørt partarnar tøkar fyri øll at heinta. Heimasíðan er www.southparkstudios.com. 

South Park hevur gjørt gjøldur úr jødum, katolikkum, mormonum, gudloysingum og nógvum, nógvum øðrum.

Aldursmark 

Kanada - 18 ár
Nýsæland - 16 ár
Pólland - 18 ár
Skandinavia - 15 ár
Stóra Bretland - 15 ár
Týskland - 16 ár
Ungarn - 18 ár
USA - 18 ár

Slóðir úteftir 

 South Park Studios
 South Park á Comedy Central
 South Park á Internet Movie Database

Sjónvarpsrøðir úr USA
Philadelphia

Philadelphia er stórbýur í amerikanska stakríkinum Pennsylvania. Býurin liggur tætt við amerikonsku eysturstrondina.
Við umleið 1,4 mió. íbúgvum er Philadelphia størsti býurin í stakríkinum og sættstørsti býur í USA. 
Áin Delaware rennur tætt framvið býnum.

Søga 
Enski kvekarin William Penn setti býin á stovn í 1682. Philadelphia var fyrsti høvuðsstaðurin í USA: 5. september 1774 til 24. oktober 1774). Amerikanska Frælsisyvirlýsingin varð samtykt 4. juli 1776 í Philadelphia.

Myndir

Sí eisini 
 Pennsylvania

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: phila.gov

Keldur 

Pennsylvania
Býir í Pennsylvania
E Elski Førjar

E ELSKI FØRJAR er ein skemtisending, ið varð send í 6 pørtum í Kringvarpi Føroya. Í røðini verður hugt at Føroyum og føroyingum úr einum nakað øðrvísi, og kanska eitt sindur meira skemtiligum sjónarhorni enn vanligt. Her møta vit tjóðskaparmanninum Haraldi, konuni Pernille og dóttrini Søs, sum øll búgva í Keypmannahavn. Her er tann illi Sofus, tann einsami Niels, tann samkyndi Kjartan, tey lekru Remi og Rosely, teir smørtu reportararnir Olgar og Randi – og mong, mong onnur. 

Tað er Sjúrður Skaale, sum hevur lagt sendirøðina til rættis.

Undirhald
Sjónvarpsrøðir
Fartelefon

Ein fartelefon er ein tráðleys telefon at hava hjá sær, bæði heima og tá ein fer út ella at ferðast. Umframt tær vanligu funktiónirnar, ið ein vanlig telefon hevur, kann ein fartelefon eisini senda eini sms-boð til eina aðra fartelefon. Summar fartelefonir kunnu taka myndir og video, spæla tónleik við mp3-fílu, spæla útvarp og mangt annað. Menningin av fartelefonum hendir sera skjótt, og nú er eitt nýtt slag av fartelefonum, sum á enskum verða nevndar smartphones. Hesar eru sum ein lítil útgáva av einari teldu, tær kunnu senda teldupost, hava ofta okkurt slag av brovsara, kunnu taka myndir og video. 

Tær fyrstu fartelefonirnar vóru sera stórar í mun til tær nýggjaru útgávurnar. Nú fær man tær í nógv minni støddum enn í fyrstani. Fartelefonir hava eitt battarí, sum av og á skal løðast. Til hvørja fartelefon hoyrir ein løðara, sum skal setast til vanligan streym, og so verður battaríið løtt av nýggjum. Tá fartelefonin er nøkur ára gomul heldur battaríið ofta uppat at virka og má skiftast út. Tað er ymiskt hvussu leingi eitt battarí varðir. Allar fartelefonir hava eitt simkort, sum inniheldur upplýsingar sum fartelefonin hevur brúk fyri, m.a. fartelefonnummarið. Ein fartelefon kann hava fast hald ella leyst hald. Tá ein hevur fast hald, so verður goldin ein ávís upphædd um mánaðin til ein ávísan veitara, í Føroyum kann veitarin t.d. vera Føroya Tele ella Vodafone. Um ein hevur leyst hald, so kunnu pengar fyllast á fartelefonina antin við at keypa umvegis internetið ella við at keypa eitt kort frá einum handli, har eitt ávíst loynital stendur, sum so skal tastast inn á telefonina.

Tað finnast fleiri ymiskar fyritøkur, sum framleiða og menna fartelefonir. Nakrar av teimum mest kendur fyritøkunum eru: Nokia, iPhone (Apple), Samsung, LG, Apple, Sony Ericsson, Motorola, RIM, HTC og Huawei. Nokia er ein finsk fyritøka, og hon hevur havt størsta partin av marknaðinum seinastu árini. Størsti kappingarneytin hjá Nokia er Samsung, sum er ein fyritøka úr Suðurkorea.

 1989: NMT fartelefoni kemur til Føroya. 
 1998: GSM.

Søga 

Fyrsta fartelefonin úr 1973 var 23 cm høg og vigaði meira enn eitt kg. Um tú løddi hana í 10 tímar, bar til at tosa í 20 minuttir. Henda fyrsta fartelefonin var ein Motorola DynaTAC. Martin Cooper tók eina tílíka telefon við sær út á Manhattan 3. apríl í 1973 og ringdi til Joel Engels, sum var høvuðsverkfrøðingur í felagnum Bell Labs, sum tá var argasti kappingarneyti hjá Motorola. Soleiðis kundi hann staðfesta sum stjóri í fyritøkuni, at Motorola hevði vunnið kappingina um at verða fyrst við fartelefonini .

Keldur 

Tøknifrøði
Telesamskifti
Fartelefonir
Frískúlin í Tórshavn

Frískúlin í Havn læt dyrnar upp í august 2007. Skúlin liggur á Velbastað og er grundaður á námsfrøðiligar áskoðanir.

Slóðir 
 Heimasíðan hjá Fríðskúlanum í Havn

Skúlar í Føroyum
San Diego

San Diego er áttandi størsti býur í USA. Býurin liggur í statinum Kalifornia, har hann er triðstørsti býur.

Myndir

Sí eisini 
 Kalifornia

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.sandiego.gov
 San Diego á kortinum: osm

Keldur 

Býir í Kalifornia
Sálmabók Føroya Kirkju

Sálmabók Føroya Kirkju er sálmabókin, ið nýtt verður í føroysku fólkakirkjuni.

Slóðir úteftir 

HTML-útgáva

Føroyska Fólkakirkjan
Bókmentir
Kirkjutónleikur
Sangir
Venesia

Venesia (italskt: Venezia; venesianskt: Venes(s)ia; enskt: Venice; danskt, svenskt og týskt: Venedig) er ein býur í Italia. Venesia er sunnanfyri Alpurnar á einum stórum graslendi í Norðuritalia, og hevur umleið 259 263 íbúgvar (2012). Gamli havnarbýurin er ein av heimsins vakrastu býum. Í honum eru, sum í øðrum italskum býum, nógvir gamlir og vakrir bygningar. Venesia er bygdur á 118 smáar oyggjar í einum vatni, sum var skylt frá Adriahavinum við Lido. Í býnum eru 150 veitir, og einar 400 brýr eru um tær. 

Gamli, venesiski róðrarbáturin, gondolin, verður enn nýttur.

Býir og bygdir í Italia
Windsurfing

Windsurfing er ítrótt, sum verður íðkað við einum surfbretti og eini mastur við segli.

Í 1978 plagdi Andrias Samuelsen úr Søldarfirði at windsurfa á Skálafjørðinum.

Keldur 

 Vindsurfing. Í: Magn, nr. 5/1978, s. 15

Ítróttur
Surfing

Surfing er ítróttur, har staðið verður á eini brimfjøl í sjónum, meðan ein brúkar orkuna í aldunum til at flyta seg við, ofta við rúkandi ferð. 

Ítróttur
Minneapolis

Minneapolis er størsti býur í Minnesota, USA og er tvíburi staður við Saint Paul. Orðið Minneapolis kemur úr Dakota mni (vatn) og grikskt polis (staður). Minneapolis er ein nýmótans amerikanskur býur. Sum miðdepil í einum stórum landbúnaðarøki er Minneapolis týðandi handilsbýur. Upprunaliga var Minneapolis tveir býir － Minneapolis og Saint Paul, － sum eru samanvaksnir.

Eitt fleirtal av teim fyrstu niðursetufólkunum her komu úr Skandinavia. 
Minneapolis er tað økið í USA, har muslimar eru flestir í tali.

Systurstaðir 
  Santiago de Chile (Kili)
  Kuopio (Finnland) 
  Ibaraki (Japan)
  Novosibirsk (Russland) 
  Tours (Frakland)
  Harbin (Kina)
  Eldoret (Kenja)
  Uppsala (Svøríki)

Myndir

Sí eisini 
 Minnesota

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: www.minneapolismn.gov

Keldur 

Minnesota
Býir í Minnesota
Saint Paul

Saint Paul (ella St. Paul) er høvuðsstaður Minnesotas og er næststørsti býurin. Hann er eisini tvíburi staður við Minneapolis. Hann hevur umleið 287 túsund íbugvar.

Myndir

Systurstaðir 

  Quito, Ekvador
  Nagasaki, Japan, síðan 1955
  Hadera, Ísrael, síðan 1981
  Culiacán, Meksiko, síðan 1983
  Changsha, Kina, síðan 1987
  Lawaaikamp, Suðurafrika, síðan 1988
  Modena, Italia, síðan 1989
  Nowosibirsk, Russland, síðan 1989
  Ciudad Romero, El Salvador, síðan 1991
  Tiberias, Ísrael, síðan 1996
  Neuss, Týskland, síðan 1999
  Manzanillo, Meksiko, síðan 2002

Sí eisini 
 Minnesota

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: www.stpaul.gov
 Býurin á kortinum: osm

Keldur 

Minnesota
Býir í Minnesota