alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fuglafjarðar kirkja

Fuglafjarðar kirkja er fólkakirkjan í Fuglafirði, á eystursíðuni á Eysturoynni. Kirkjan er tekna av danska arkitektinum Holger Jensen, sum hevur staðið fyri og tekna yvir 60 kirkjur. Hon hevur 380 sitipláss, umframt onnur 80 sitipláss á síðuskipi. Orglið er frá Marcussen & Søn frá 1989, og hevur 26 stemmur.

Hon varð vígd tann 10. juni 1984 av Ejvind Vilhelm, varabiskupi, og arbeiðið við at fáa nýggja kirkju varð ført av kirkjuráðnum og sóknarpresti Torkili Beder.

Kirkjan var bygd uppá tímaløn, og tað sigst at hava ligið nógvir arbeiðstímar, sum teir sum bygdu kirkjuna ikki vildu hava løn fyri.

Fuglafjarðar kirkja er partur av Fuglafjarðar Prestagjaldi, sum varð stovnsett í 1928, og fevndi um bygdirnar Fuglafjørð, Leirvík, Gøturnar, Hellurnar, Oyndafjørð, Elduvík, Funningsfjørð, Funning og Gjógv. Áðrenn prestagjaldið varð stovnsett, var Fuglafjørður partur av einum felags prestagjaldi fyri alla Eysturoynna, sum hevði sæti á Nesi. Prestagarðurin í Fuglafirði er bygdur á Mørkini í 1932.

Søgn og søga 
Í Fuglafirði sigst at hava staðið 5 kirkjur. Tann elsta kirkjan hevur staðið á Kirkjuryggi, har húsatoftir, fjalar og beinagrindir eru funnar í samband við vegabygging norður á Ennið. Sambært søgnini skal kirkja hava staðið har, sum staðarnavnið eisini ber brá av. Søgnin sigur, at hendan kirkjan varð tikin út á sjógv av einum skriðulopi. Skrivligt tilfar finst ikki um kirkjuna, men søgnin er borin av mannamunni. Hóast hústoftir, brettir og beinagrindir undirbyggja søgnina, halda summi søgnina verða ósanna.

Seinna kirkjan er frá katólskari tíð, hevur staðið í Toftabønum, og kallaðist Jákups-kirkjan (ca. 1400).

Triðja kirkjan hevur staðið við Garð, har sum tann gamli kirkjugarðurin í dag stendur. Vit vita ikki nær hendan kirkjan er bygd, men hon verður tó umrødd í donskum skriftum frá 1709, har hon er nágreiniliga lýst. Kirkjan varð niðurtikin í 1871, tá ið nýggj kirkja bleiv bygd. Í hesari kirkjuni vóru tveir rúnasteinar, sum skuldu verja fyri skriðulopi. Annar var við altari, og hin í kirkjugarðinum. Rúnasteinarnir eru horvnir við tíðini, og óvist er hvar teir eru endaðir.

Fjórða kirkjan (1871) stóð áleið á sama staði, sum kirkjan í dag stendur. Tá hon varð bygd, blivu fleiri lutir úr tí gomlu kirkjuni tiknir yvir í tí nýggju kirkjuna. Kirkjan bleiv longd í 1945 við nýggjum torni, og longdum kirkjuskipi.

Fimta kirkja er tann kirkjan, sum vit kenna í dag.

Prestar, sum hava verið í Fuglafjarðar prestagjaldi 

 Karl S. Hvas (1929 - 1934)
 Hans Ejgil Sand (1935 - 1947)
 Poul H. Haremst (1947 - 1956)
 Torkil Beder (1956 - 1989)
 Peter O. K. Olofson (1990 - 1999)
 Uni Næs (2000 - 2010)
 Anne Mette Greve Klemensen (2010 - 2020)
 Gerhard Jónsson Mikkelsen (2020 - )

Keldur 

Kirkjur í Føroyum
Føroyska Fólkakirkjan
Fuglafjørður
Uni Næs

Uni Næs, er føddur 13. februar 1957 í Vági. Hann er prestvígdur í Vesturkirkjuni í Tórshavn í 1988, og er í dag Dómpróstur Føroya.

Hann bleiv studentur í Tórshavn í 1977 og Cand. theol á Aarhus Universiteti í 1986.

Uni hevur virka sum sóknarprestur og dómpróstur í fylgjandi prestagjøldum:

 Suðurstreymoyar vestara prestagjald (1988)
 Norðstreymoyar prestagjald við tænastuskyldu í Vága prestagjaldi (1992 - 2000)
 Fuglafjarðar prestagjald (200 - 2010)
 Suðurstreymoyar eystara prestagjald og Dómpróstur Føroya (2010 og fram)

Keldur 

Prestar í Føroyum
Vágbingar
Føðingar í 1957
Alexander De Croo

Alexander De Croo (føddur 3. november 1975 í Vilvoorde, Vlaams-Brabant) er belgiskur politikari og núverandi forsætisráðharri í Belgia.

Hann hevur verið formaður fyri flamska flokkinum Open VLD frá desember 2009 til 2012.
Sama árið, 2012, varð hann útnevndur til varaforsætisráðharra í tí belgisku stjórnini.
Tann 1. oktober 2020 gjørdist hann forsætisráðharri í Belgia.

Ávísingar úteftir 
 Almenna heimasíðan á fleiri málum: premier.be 
 Ævisøga á niðurlendskum: Wie is Alexander?, alexanderdecroo.be
 Á sosialu miðlunum: alexanderdecroo, twitter.com

Keldur 

Belgiskir politikarar
Føðingar í 1975
Betri Deildin 2017

Betri Deildin 2017 var tann 75. sesongin í ovastu fótbóltsdeildini í Føroyum hjá monnum. Deildin er uppkallað eftir Betri samtakinum av sponsorávum. Víkingur var forsvarandi meistari og endurvann meistaraheitið.

Støðan

Máltindurin

Keldur 

Effodeildin
2017 í ítrótti
2017 í Føroyum‎
Maurizio Micheli

Maurizio Micheli (føddur 3. februar 1947 í Livorno) er sjónleikari, skemtari og rithøvundur úr Italia. 

Í 1999 móttók hann heiðurin Officer of the Italian Republic.

Í 2002 útgav hann skaldsøguna Garibaldi amore mio, ið Baldini Castoldi Dalai ritstjórnaði.

Filmar 
 Allegro Non Troppo (1976)
 Café Express (1980)
 Mani di fata (1982)
 Heads I Win, Tails You Lose (1982)
 I Am an ESP (1985) 
 Il commissario Lo Gatto (1987)
 Roba da ricchi (1987)
 Rimini Rimini (1987) 
 Rimini Rimini - Un anno dopo (1988) 
 Cucciolo (1998)
 Commediasexi (2006)
 Valzer (2007)
 The Cézanne Affair (2009) 
 Pinocchio (2012)
 Women Drive Me Crazy (2013)
 Quo vado? (2016)

Keldur

Slóðir 

  Maurizio Micheli Portal

Italskir sjónleikarar
Føðingar í 1947
Ernest Hemingway

Ernest Miller Hemingway (føddur 21. juli 1899 í Oak Park, Illinois, deyður 2. juli 1961 í Ketchum, Idaho) 
var amerikanskur blaðmaður og rithøvundur, sum í 1954 fekk Virðislønin Nobels í bókmentum.

Hann skrivaði skaldsøgur, stuttsøgur, frásagnir og greinir. Nógvar av skaldsøgum og stuttsøgum hansara eru amerikanskir bókmentaligir klassikarar, m.a. The Sun Also Rises frá 1926, A Farewell to Arms frá 1929, For Whom the Bell Tolls frá 1940 og The Old Man and the Sea frá 1952.

Hann tók lívið av sær sjálvum við einari høglbyrsu í 1961.

Ritverk (úrval)

Skaldsøgur 
 The Sun Also Rises (1926)
 A Farewell to Arms (1929)
 To Have and Have Not (1938)
 For Whom the Bell Tolls (1940)
 Across the River and Into the Trees (1950)
 The Old Man and the Sea (1952)
 Islands in the Stream (1970)
 The Nick Adams Stories (1972) 
 The Garden of Eden (1986)

Stuttsøgur 
 Three Stories and Ten Poems (1923)
 In Our Time (1925)
 Men Without Women (1927)
 Winner Take Nothing (1933) 
 The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories (1938) 
 The Nick Adams Stories (1972)

Frásagnir
 Death in the Afternoon (1932)
 Green Hills of Africa (1935)
 The Dangerous Summer (1960)
 A Moveable Feast (1964)
 By-line: Ernest Hemingway (1967)
 Ernest Hemingway Selected Letters 1917-1961 (2003)

Keldur

Ávísingar úteftir 
Ernest Hemingway, snl.no (á norskum)
Where Hemingway's Story Begins, hemingwaybirthplace,com (á enskum)
Virtual Hemingway, hemingwaysociety.org (á enskum)
Ernest Hemingway’s Idaho house listed on national register of historic places, ocregister.com (á enskum)
 Ernest Hemingway  Wikiquote Eitt savn av endurgevingum (á enskum)
 Ernest Hemingway  Wikisource Eitt savn av opnum greinum/skjølum  (á enskum)

Føðingar í 1899
Andlát í 1961
Amerikanskir rithøvundar
Viljormur Davidsen

Viljormur í Heiðunum Davidsen (føddur 19. juli 1991) er ein føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir sum verjuleikari fyri danska felagið Vejle Boldklub í pr. 2020 spælir í Superliguni í Danmark.

Fótbóltsyrkisleið

Yrkisleið í feløgum 
Viljormur byrjaði sína fótbólts yrkisleið í Darmkark í 2010, tá hann spældi við FC Fyn, har spældi hann til 2012 og hjálpti felagnum at flyta upp í 1. deild úr 2. deild. Síðan skifti hann tll NSÍ, har hann var eitt stutt skifti og leikti 3 dystir. Síðan spældi hann restina av 2012 við norska felagnum FK Jerv. Hann flutti so aftur til Danmarkar, har hann leikti við FC Fredericia tað ið eftir var av kappingarárinum 2012-13. Tá ið nýggja kappingarárið byrjaði, spældi hann við Vejle Boldklub, har hann gjørdist ein av stuðulsleikarunum. Felagið flutti upp í Superliguna eftir kappingarárið 2019-20.

Landsliðsmál
Mál og úrslit hjá Føroyum verða víst fyrst.

Heiður
Danska 1. deild: 2019–20 við Vejle.
Danska 1. deild: 2017–18 við Vejle.
Danska 2. deild: 2011–12 við FC Fyn.

Keldur 

Føðingar í 1991
Føroyskir landsliðsleikarar
NSÍ leikarar
Rannvá Holm Mortensen

Rannvá Holm Mortensen (fødd 1950), uppvaksin á Tvøroyri, er føroysk myndlistakvinna og yrkjari. Hon hevur verið virkin innan føroyska málningalist og graﬁkk tey seinastu 20 árini og hevur sýnt fram ymsa staðni í Føroyum, í Danmark, Íslandi, Onglandi, Fraklandi, Spania og Bulgaria.

Í 2018 gav hon yrkingasavnið Sólsmakkur út, sum er hennara fyrsta bókaútgáva.

Heiður 
Í 2018 fekk hon Mentanarvirðislønina M. A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir fyri langyrkingabókina ’Sólsmakkur’, sum er ein long yrking.

Slóðir 
Rannvá Holm Mortensen, mynd.fo
 Rannvá Mortensen í Focus , listinblog
Færøske betragtninger og drømme, kunsten.nu

Keldur 

Føroysk listafólk
Føroyskir yrkjarar
Føðingar í 1950
Lív Maria Róadóttir Jæger

Lív Maria Róadóttir Jæger (fødd 1981) er føroyskur rithøvundur og yrkjari. 
Hon er útbúgvin mag. art. í heimspeki frá universitetinum í Keypmannahavn.

Yrkingar 
Hon gav í 2014 LP-platuna 'Mítt navn við hondskrift' út, ein verkætlan, sum umfataði upplestur, tónleik og myndlist.
Árið eftir kom yrkingasavnið 'Hvít sól' út.

Í august mánaði í 2020 kom annað yrkingasavnið hjá henni út, við heitinum 'Eg skrivi á vátt pappír'. 
Fyri hesa bókina fekk hon í oktober mánaði hetta árið Virðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir.

Útgávur

Tekstir, útgivnir í Vencili 
 Sjey stuttprosatekstir (stuttprosa). Nr. 14/2013, s. 25-31.
 Fimm stuttprosatekstir (stuttprosa). Nr. 15/2015, s. 41-45.

LP-plátuútgáva 
 Mítt navn við hondskrift - 2014  (saman við Lasse Thorning Jæger og Hanni Bjartalíð)

Yrkingasøvn 
 Hvít sól (Prosayrkingar) - Mentunargrunnur Studentafelagsins 2015
 Eg skrivi á vátt pappír (bókaútgáva í átta pørtum) - Forlagið Eksil 2020

Heiðurslønir 
 2020 - Mentanarvirðisløn M.A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir.

Familja 
Lív Maria Róadóttir Jæger er dóttir Sólrun og Róa Patursson.
Eldra systir Lív Mariu, Unn Patursson, hevur fingist við tónleik av ymsum slag í mong ár.
Undanfarnu árini gjørdi hon eisini onkuntíð tónleikin til tekstir hjá yngru systir síni.

Lív Maria er gift við ljóðlistamanninum og tónleikaranum Lasse Thorning Jæger, sum gjørdi tónleikin til LP-plátuna 'Mítt navn við hondskrift' frá 2014.

Keldur

Ávísingar úteftir
 Ummæli: Eg skrivi á vátt pappír, mentanarrit.fo, 26. august 2020 
Omman bindur yrkingarnar hjá Lív saman, kvf.fo, 28. august 2020
Hon skrivar so at tað hoyrist, listaportal.com, 4. september 2020
Ummæli: “Tann skrivandi er ein onnur”, dimma.fo, 4. september 2020
Sum stóð hon mitt á gólvinum her í stovuni, in.fo, 05.09.2020 
Tá ið omman verður poesi, kvf.fo, 09-10-2020

Føroyskir kvinnuligir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar
Føðingar í 1981
Ursula Andress

Ursula Andress (fødd 19. mars 1936 í Ostermundigen, uttan fyri høvuðsstaðin Bern í Sveis) er sveisisk sjónleikarinna. 

Hon er best kend fyri sín leiklut í James Bond filminum Dr. No frá 1962. Hon gjørdist tann fyrsta sokallað bond girl.

Ávísingar úteftir
 Ursula Andress, imdb.com (á enskum)
 Ursula Andress, svenskfilmdatabas.se (á svenskum)

Keldur 

Sveisiskir sjónleikarar
Føðingar í 1936
Greg Abbott

Gregory Wayne "Greg" Abbott (føddur 17. november 1957 í Wichita Falls, Texas) er amerikanskur løgfrøðingur og politikari.
Abbott er sitandi guvernørur í Texas sum tók við embætinum í januar mánaði í 2015. Hann er limur í Republikanska flokkinum.

Útbúgving
ì 1981 tók hann bachelor prógv í virkisbúskapi við University of Texas í Austin og hann gjørdist Doktari í løgfrøði á Vanderbilt University Law School í Nashville, Tennessee í 1984.

Ávísingar úteftir 
 Almenna heimasíðan hjá stjórnini í Texas: Governor Greg Abbott, texas.gov (á enskum)
 Heimasíðan hjá herferðini: Greg Abbott, gregabbott.com (á enskum)
 Ævisøga (á enskum)

Keldur 

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1957
Nóllywood

Nóllywood er ein filmsskúli fyri ung í Føroyum millum 14 og 18 ár, sum Klippfisk skipar fyri hvørt summar. Navnið er ein samanrenning av Nólsoy og Hollywood.

Søgan 
Nóllywood filmsskúlin varð fyrstu ferð hildin í Nólsoy á sumri í 2010. Filmsskúlin verður vanliga hildin um summarið í Nólsoy, tó er tað eisini komið fyri, at hann hevur verið hildin í Tórshavn. Tað er Klippfisk, ið skipar fyri Nóllywood. Tað er sum oftast fyrstu vikuna í juli, at filmsskúlin verður hildin. Í 2020 bleiv summarskúlin Nóllywood avlýstur vegna COVID-19. Men seinni sama árið varð avgjørt at hava filmsskúlan í heystferiuni í staðin. Vanliga verða filmnarnir, ið tey ungu framleiða, frumsýndir í Royndarhúsinum í Nólsoy. Hetta bar ikki til í 2020, fyri at taka atlit til smittuvanda. Í staðin bleiv filmurin frumsýndur á internetinum, á Facebook, og varð lagdur á YouTube og Instagram. Tað árið varð bert ein filmur framleiddur, tað var ein fiktiónsfilmur við heitinum Kall.

Nóllywood filmar 
Tey ungu ið luttaka á Nóllywood filmsskúlanum fáa undirvísing frá føroyskum filmsfólkum, og síðan framleiða tey í felag stuttfilmar. Talan kann vera um ymisk sløg av stuttfilmum, t.d. fiktiónsfilm, heimildarfilm ella teknifilm. Nakrir av teimum framleiddu filmunum liggja á YouTube. Fleiri av filmunum hava verið tilnevndir Geyta-virðislønina. Í 2019, tá ið Nóllywood varð fyriskipað fyri 10. ferð, blivu tríggir filmar framleiddir umframt ein "Behind the Scenes". Filmarnir vóru ein fiktiónsfilmur, "Ósøgd orð", ein heimildarfilmur, "Vit/kenslur" og ein teknifilmur, "Smoothie Baby". Allir tríggir filmar vórðu tilnevndir føroysku filmsvirðislønina Geytan árið eftir.

Nóllywood-skeltið 
Í juli 2018 var eitt stórt Nóllywood skeltið sett upp í Nólsoyarbygd. Hetta skeltið minnir um Hollywood skeltið. Tað vóru Nikolaj Falck og Beinir Poulsen, ið tóku stig til at gera Nóllywood-skeltið. Tað er vanligt, at tey ungu saman við vegleiðarum og nólsoyingum seta upp hesi stóru bókstavaskelti við bókstavunum N Ó L L Y W O O D, tá ið filmsskúlin byrjar, og tað stendur so uppi alt tíðarskeiðið, meðan filmsskúlin er í gongd og møguliga longri. Skeltið er 3 metrar høgt og 26 metrar breitt.

Keldur

Slóðir úteftir 
Klippfisk.fo - Nóllywood

Skúlar í Føroyum
Filmur
Betri Deildin kvinnur 2020

Betri Deildin kvinnur 2020 var tann 36. sesongin av bestu kvinnudeildini í føroyskum fótbólti. KÍ var forsvarandi meistari, tá tær vunnu sín 19. tittul í undanafarna kappingarári. Sesongin byrjaði hin 24. mai, seinkað vegna COVID-19 heimsfarsóttina, og endaði hin 17. oktober. KÍ endurvann føroyameistaraheitið og vann harvið sítt 20. meistaraheiti. NSÍ ið var nýtt felag í deildini, gjørdist nummar tvey.

Lið

Í 2020 vóru tað seks lið, ið kappaðust um føroyameistaraheitið, tað eru líka nógv lið sum í 2018. Í 2019 vóru bert fimm lið. NSÍ hevði aftur nú fingið lið í bestu kvinnudeildina.

Støðan

Venjarar

Máltindurin

Source: fsf.fo - Fótbóltssamband Føroya

Keldur 

Kvinnufótbóltur í Føroyum
2020 í ítrótti
Hans Ejgil Sand

Hans Ejgil Sand var danskur prestur í Fuglafjarðar prestagjaldi í árunum 1935 - 1947.

Hann tók embætisprógv í teologi í 1935, og søkti um og fekk embæti í føroyum longu sama ár. 

Karen Sand, mamma prestin, útgav í 1980 bók, sum er ein frágreiðing um eina ferð til føroya, sum hon og maður hennara vóru á, stutt eftir at prestahjúnini vóru flutt til Fuglafjarðar. Í bókini eru eisini eygleiðingar av gerandisviðurskiftum, so sum lýsingar av grindadrápi, tí føroyska gerandisdegnum, bilviðurskiftum, lýsingar av roykstovum, konfirmatiónum, bindimentanini o.ø. Eisini eru lýsingar av einstøkum bygdum og kirkjum. Umframt hesar frágreiðingarnar, eru eisini brot úr egnum frágreiðingum hjá H. E. Sand, um hvussu tað upplivdist at koma til Føroyar, v.m.

Hans Ejgil Sand var sóknarprestur í Blistrup frá 1947 til 1955.

Keldur 

Sand, Hans Ejgil
Sand, Hans Ejgil
Danskir prestar
Oxford

Oxford er ein býur í Onglandi. Høvuðssætið hjá greivadøminum Oxfordshire er har í býnum. 
Býurin er 90 km í útnyrðing vestan av London, nakað miðskeiðis millum London og Gloucester.

Oxford hevði í 2018 yvir 154 túsund íbúgvar.

Hygg eisini at 
University of Oxford

Ávísingar úteftir 
Heimasíða: oxford.gov.uk

Keldur 

Býir í Onglandi
Leeds United F.C.

Leeds United Football Club er eitt enskt fótbóltsfelag frá býnum Leeds - millum manna verður liðið mangan bert kallað Leeds. 

Liðið leikar í Premier League.

Hópurin

Keldur

Slóðir úteftir 
Heimasíðan hjá Leeds United: leedsunited.com

Ensk fótbóltsfeløg
Premier League
Leeds

Leeds er ein enskur stórbýur, ið liggur í Yorkshire og Humber.

Hygg eisini at 
 Leeds United F.C.

Ávísingar úteftir 
Heimasíða: leeds.gov.uk

Keldur 

Býir í Onglandi
Yorkshire og Humber

Yorkshire og Humber er ein región í Onglandi, har størsti býurin er Leeds.

Ongland
Typhoo

Typhoo (onkuntíð stílað Ty•Phoo) er eitt enskt temerki, sum varð stovnað í Birmingham ár 1903 av William Sumner.
Í 1978 bleiv framleiðslan flutt til Moreton á Wirral hálvoynni. 

Vørumerki
Lipton

Lipton er eitt bretskt temerki, ið varð stovnað av skotanum Thomas Lipton í 1890.

Vørumerki
Fort Worth

Fort Worth er ein stórbýur í amerikanska stakríkinum Texas.

Býurin liggur á leið 30 míl vestan fyri Dallas. Í býnum búgva næstan 910 túsund fólk; hetta fólkatalið ger Fort Worth til tann fimtstørsta býin í Texas. Hann er partur av stórbýarøkinum Dallas-Fort Worth Metroplex; har búgva um leið 6 milliónir fólk.

Áin Trinity River rennur ígjøgnum býin.

Søga 
Fort Worth varð stovnaður sum ein amerikonsk hernaðarlega í 1849.

Kend fólk 
 Patricia Highsmith (1921-1995), rithøvundur 
 Larry Hagman (1931-2012), sjónleikari 
 Townes Van Zandt (1944-1997), sangari og sangskrivari 
 Bill Paxton (1955–2017), sjónleikari og leikstjóri 
 Kelly Clarkson (*1982), sangarinna

Slóðir úteftir 
 Heimasíða: www.fortworthtexas.gov
Fort Worth, Texas, wikivoyage.org

Keldur 

Býir í Texas
Townes Van Zandt

Townes Van Zandt (føddur 7. mars 1944 í Fort Worth, Texas, deyður 1. januar 1997 í Smyrna, Tennessee) var ein amerikanskur tónleikari, sangari og sangskrivari. Tónleikurin hjá honum flytur seg millum ymsar sjangrur, so sum country, folk, og blues.

Slóðir úteftir 
 townesvanzandt.com (á enskum)
 Townes Van Zandt Central (á enskum)
 Townes Van Zandt, allmusic.com (á enskum)

Keldur 

Amerikanskir tónleikarar
Amerikanskir sangarar
Føðingar í 1944
Andlát í 1997
Country sangarar
Country tónleikarar
Fargo

Fargo er størsti býurin í North Dakota í USA. 
Býurin liggur eystarlaga í North Dakota, á markinum til grannastatin Minnesota.

Í sjálvum býnum búgva um leið 124 túsund fólk (2019); tó fleiri enn 246 túsund fólk íroknað forstaðir og útjaðaran av býnum ("metropolitan area").

Søga 
Býurin varð grundlagdur í 1871.

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: ci.fargo.nd.us
 Fargo, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Býir í North Dakota
Sct. Peders Bageri

Sct. Peders Bageri er eitt bakarí í Keypmannahavn. Bakaríið bleiv stovnað í 1652 og er sostatt elsta bakarí í Danmark, sum enn er virkið.

Keypmannahavn
Danmark
Grand Forks

Grand Forks er ein býur eystarlaga í amerikanska stakríkinum North Dakota. 

Hann er triðstørsti býurin í statinum, aftan á høvuðsstaðin Bismarck og størsta býin Fargo, 
sum liggur sunnan fyri Grand Forks. 

Í sjálvum býnum búgva um leið 55 túsund fólk; tó búgva har fleiri enn 100 túsund fólk íroknað forstaðir og útjaðaran av býnum ("metropolitan area"). Áin Red River of the North rennur beint fram við miðbýnum. Hinumegin ánna liggur grannabýurin East Grand Forks, sum er staddur í stakríkinum Minnesota.

Lærdi háskúlin University of North Dakota (stytt UND) er staddur í Grand Forks. Hann er elsta lærdi háskúlin í stakríkinum.

Søga 

Bretski skinn-handilsmaðurin Alexander Henry the younger búsettist har í økinum í 1808. 
Niðursetingin varð grundlagdur Í 1870, tá posthúsið læt upp. Plássið fekk enska heitið Grand Forks. Niðursetingin vaks skjótt og gjørdist býur longu í 1881. Fyrsta jarnbreytarstøðin kom stutt eftir,

Í 1997 hevur verið stór vatnflóð, sum oyðilegði miðbýnum. Minnisvarði til minnis um søguliga hendingin varð reistur á vestara áarbakkanum.

Myndir

Kend fólk 
 Lynn Anderson (1947-2015), country-sangarinna

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíðan: grandforksgov.com (á enskum)
 Grand Forks, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Býir í North Dakota
Cambridge

Cambridge er ein býur í Onglandi. Høvuðssætið hjá greivadøminum Cambridgeshire er har í býnum. 

Cambridge liggur um leið 80 km í ein landnyrðing norðan úr enska høvuðsstaðnum London. Í 2018 búðu næstan 125 túsund fólk í býnum.

Hygg eisini at 
University of Cambridge

Ávísingar úteftir 
Heimasíða: cambridge.gov.uk

Keldur 

Býir í Onglandi
Lincoln (Nebraska)

Lincoln er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Nebraska.

Býurin liggur í eystara parti av stakríkinum, um leið 50 míl í ein útsynning av Omaha, ið er størsti býurin í Nebraska. 
Í 2019 hevði Lincoln 289 102 íbúgvar og harvið er hann næststørsti býur í statinum, aftan fyri Omaha.

Søga
Lincoln varð grundlagdur í 1856 undir heitinum Lancaster.
Býurin gjørdist høvuðsstaðurin í Nebraska í 1869 og fekk hann tá núverandi navnið.

Kend fólk 
Johnny Carson (1925-2005), sjónvarpsmaður  
Dick Cavett (*1936), sjónvarpsmaður  
Dick Cheney (*1941), politikari
Hilary Swank (*1974), sjónleikarinna

Ávísingar úteftir 
Heimasíða: lincoln.ne.gov

Keldur 

Nebraska
Býir í Nebraska
University of Cambridge

University of Cambridge er ein lærdur háskúli í Cambridge, Cambridgeshire, Ongland.

Í 1209 varð háskúlin settur á stovn í enska býnum. 
Harvið er hann næstelsti lærdi háskúlin í enskttalandi heiminum eftir University of Oxford.

Ávísingar úteftir 
Heimasíða: cam.ac.uk

Keldur 

Lærdir háskúlar í Stóra Bretlandi
Fólkatrúgv

Fólkatrúgv (Sí pátrúgv) eru yvirnatúruligar ímyndir og heimsáskoðanir, sum eru varðveittar við manna munni.

Í føroyskari fólkatrúgv, hevur man trúð ymiskum yvirnattúrligum, so sum gandi, evnum at leggja niður sjógv, v.m. Eisini hevur verið trúð uppá yvirnatúrligar skapningar og verur, sum í stóran mun er knýtt at staðarnøvnum og er í søgnum. Pátrúgvin hevur verið tætt knýtt at kristnu trúnni, sum gerst sjónligt í søgnini um Sjódreygilin ella Marmennilin, sum krossur var ristur í, ella blivu signaðir. Eisini er kristnatrúgvin væl kend í frásøgnum um huldufólk, sum m.a. ikki kundu koma inn á kirkjugarðar ella trøll, sum ikki toldu at síggja kirkjuna.

Eisini hava spøkilsissøgur verið sagdar, har fólk hava havt fráboðanir frá fólki í hamferð. Summar familjur søgdust serliga at hava serlig evnir til at síggja og hoyra ymiskt yvirnatúrligt, sum var fjalt fyri øðrum.

Yvirnatúruligar verur 
 Álvar
 Dvørgar
 Fjørðutrøllið
 Havfrúgv
 Huldufólk
 Klappus
 Kópakonan
 Marmennilin
 Nykurin
 Sjódreygilin
 Trøll

Staðarnøvn knýtt at yvirnatúrligum verum og sagnum (úrval) 

 Mikkjalssteinur, eisini kendur sum Huldusteinur og Trøllasteinur (Oyggjarvegurin)
Hulduryggur (Kollafjørður)
 Hulduvíkin (Kollafjørður)
 Huldulágin (Millum Funning og Funningsbotn)
 Huldustøðin (Funningur)
 Huldustøðin (Sandvík)
 Huldugil (Innan glyvur)
 Hulduheyggjar (Millum Fuglafjørð og Hellurnar)
 Huldusteinaklettur (Mikladalur)
 Huldugjógv, heimara (Viðoy)
 Huldugjógv (Viðoy)
 Trøllasteinur (Fuglafjørður)
Trøllasteinur (Trøllanes)
 Trøllasker (Sunnanfyri Kolbeinargjógv)
 Trøllaklettur (Tjørnuvík)
Trøllanes

Keldur
Sjódreygil

Sjódreygil er ein yvirnattúrulig vera í føroyskari fólkatrúgv. 

Sjódreygilin er morðreyður, líkist manni, men hevur bert ein fót ella sporl. Hann er sterkur, og rør fyri tveir menn, men sum dimmi lættir, minkar hann í megi og stødd, og hvørvir í einki, tá ið sólin rísir. Tá ið sjódreygilin er á landi, rýkur eldur úr honum. 

Eftir sólsetur sæst hann á skerum, og biður útróðrarmenn lova sær umborð. Hann hoyrist væl og tútar og ýlir, um at sleppa umborð. Hann roynir stundum at toga menn úr bátinum út á sjógv, og tí hava menn rist kross yvir hann, so hann ikki skal verða vandamikil.

Keldur