alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Dýr

Dýr ella djór (frøðiheiti - Animalia ella Metazoa) er ein bólkur av fleirkyknu lívverum, sum kunna røra seg runt. Dýr er eitt av teimun lívfrøðiligu ríkinum. Flestu livandi verur eru dýr. Vísindafólk halda, at til eru umleið 10 mió sløg. Dýrini eru ymisk, frá teimum smæstu, einføldu verunum, ið líkjast ørsmáum slímklattum, til tær størstu ránsdýr. Øll dýr eru skipað í fleiri bólkar. Tindasvín eru t.d. í tí bólkinum, ið livir av skordýrum. Men tað er eisini í einum undirbólki av súgdýrum innan súgdýraflokkin. Øll sugdýr eru síðan í ryggdýrabólkinum. 

Dýr er livandi skapningur, sum etur, flytur seg og nørist. Tað sansar alt uttan um seg við tevi, kenslu, sjón, hoyrn og smakki. Livumfarið hjá einum dýri er, at tað verður borið í heim, veksur, verður kynsbúgvið, nørist og doyr. Tað etur, so kroppurin mennist og búnast. Føðin gevur dýrunum orku at flyta seg úr stað. Bara fáir dýrabólkar flyta seg ongantíð, til dømis standa soppar festir á steinum alt lívið. Bara ein lítil partur av øllum dýrasløgum, ið hava livað á jørðini, er til nú á døgum. Óteljandi sløg, líka frá stóru eðlunum til drontarnar, eru útdeyð. Nógv dýr, sum t.d. fílar og tikarar, eru í stórum vanda at doyggja út.

Djór
Hoyvíkar kirkja

Hoyvíkar kirkja varð vígd 4. november 2007 á 25 ára degnum fyri fyrsta prát um kirkjubygging í Hoyvík. Tað var Hans Jacob Joensen, bispur, ið vígdi kirkjuna.

Margretha drotning legði grundarsteinin hin 20. juni í 2005. Innskriftin er úr 5. Mós: Bústaður er hin ævigi Guð, og her niðri eru hinir ævigu armar.

Kirkjurúmið at innan er klætt við spónløgdum Oregon Pine viði. Gólvið sjálvt er úr askaviði.

Kirkjuklokkan 
Kirkjuklokkan er gjørd í Tønsberg, Vestfold í Noregi, og hon er gjørd úr málmi. Á kirkjuklokkuni stendur eitt ørindi, sum Gunnar Hoydal hevur yrkt:

UM BYGDAN
HAGA, VÍK OG DAL
Í LJÓSINS VERKI EG
LJÓÐA SKAL

Urgan

Altartalvan 
Altartalvuna málaði Sven Havsteen-Mikkelsen, listmálari, sum vaks upp í hvalastøðini í Lopra. Eivind Vilhelm, varabiskupur, og onnur tóku stig til at fáa altartalvuna til Føroya. Ætlanin var at nýta altartalvuna í einari nýbygdari kirkju, og tí hevur altartalvan hingið til láns í Meinigheitshúsinum í Havn.

Altarvindeygu 
Listamálarin Hansina Iversen gjørdi umgerðina um altarið úr málaðum og brendum glasi.

Doypifunturin 
Doypifunturin er gjørdur úr føroyskum gróti, og gjørdur av Grótvirkinum í Skopun.

Kirkjur í Føroyum
Muhammed

Muhammad ibn ‘Abdullāh (eisini stavað Muhammed ella Mohammed) (uml. 570/571 Mekka – 8. juni 632) er tann mest týðandi profeturin í Islam.

Bakgrund 
Í umleið ár 500 e.Kr. ár var tað øgiligur ófriður í Evropa, fólk gjørdu innrás í Rómverjaríkið, og tað fór so spakuliga í sundur. Meðan alt hetta hendi runt í Evropa, var alt sera friðaligt í Arabianesi, sum er nesið, har Saudiarabia, Katar, Sameindu Emirríkini, Oman og Jemen liggja. Handilsbýurin Mekka í Saudiarabia hevði stóran týdning fyri fólkið á Arabianesinum. Býurin var tó ikki so nógv at reypa av. Tey ríku útnyttaðu tey fátøku, kvinnur og børn vóru sera illa viðfarin, átrúnaðurin í býnum hevði eiheldur so stóra ávirkan á fólkið, og tey bóðu bara til nógvar ymiskar gudar. 

Í ár 570 e. Kr. varð Muhammed føddur í Mekka. Longu sum 6 ára gamal misti hann bæði foreldrini og mátti tí liva ógvuliga fátæksliga í býnum. Muhammed var altíð eitt sindur ørkymlaður um korini í býnum og helt eisini, at tað var skeivt, at fólk bóðu til allar hesar smágudarnar. Ein dagin kom eingilin Gabriel fram fyri Muhammed. Muhammed segði fólkinum í Mekka frá hesum, og at tann einasti eini gudurin var Allah, og at tað var hann, tey øll skuldu biðja til. Muhammed kom við átrúnaðinum islam.

Tekningar 
Islamska trúgvin forbjóðar myndum av Muhammed, og tað vóru 12 keiputekningar av profetinum, sum hin 30. september 2005 vóru prentaðar í Jyllands Postinum sum í 2006 høvdu við sær ógvislig mótmæli móti Danmark, og eitt nú vóru ambassadurnar í Damaskus og Beirut brendar. Í februar 2006 vóru í minsta lagi 139 fólk deyð í mótmælisgongum í muslimskum londum. Kurt Westergaard var ein av teimum 12 teknarunum, hann teknaði eina mynd av Muhammed sum ein terroristur við eini bumbu í turbanini á høvdinum, eins og Aladdin hevði eina appelsin í turbanini, og tað fekk muslimska heimin upp at koyra. Morðroynd varð eisini framd ímóti teknaranum, sum varð noyddur at liva á ókendum bústaði í fleiri ár. 

Fólk vóru eisini í øðini um, at ein bólkur á Facebook mælti fólki til at tekna profetin Muhammed. Amerikanska flaggið bleiv m.a. brent í Pakistan, eins og donsk og norsk fløgg eisini vóru brend.

Islam
Stella Argus

Stella Argus var føroyskt fiskiskip, kolfýrdur trolari, sum fórst við mann og mús 27. oktober ella 28. oktober 1957. 

Henda túrin, skipið fórst, høvdu teir verið á garnaveiðu eftir sild norðanfyri Føroyar. Sunnudag 27. oktober fekk reiðaríið fjarrit frá skiparanum um, at teir vóru farnir at sigla inn við 828 tunnum av sild og væntaðu at vera inni mánakvøld, 28. oktober. Tá skipið ikki var komið sum væntað, var farið at leita, og hóast nógv skip fóru at leita, og flúgvari kom úr Danmark 2. november at leita, sást ongantíð nakað aftur til skipið. 3. november var givist við at leita.  Við Stella Argus fórust 22 menn í aldrinum 15 til 53 ár; av teimum vóru 8 úr Kvívík og 5 úr Vestmanna og av Válinum! Eingin veit við vissu hvat hendi, men mett verður, at skipið helst er koppað brádliga og sokkið.

Minnisvarði í Kvívík  
Minnisvarði er reistur í Kvívík til minnis um teir, ið fórust í hesi vanlukku.

Teir, ið fórust við Stella Argus, vóru:

 Sjúrður Magnussen, Leynar, 30 ár.
 Emil Poulsen, Vestmanna, 34 ár
 Herávlur Nielsen, Vestmanna, 17 ár
 Hilbert Johannesen, Vestmanna, 30 ár
 Dánjal Haraldsen, Vestmanna, 26 ár
 Oskar Jacobsen, á Válinum, 47 ár
 Páll Olsen, Hósvík, 15 ár
 Joakim Hansen, Hósvík, 36 ár
 Jóannnes Rasmussen, Miðvágur, 22 á
 Óli Jóhannes Johannesen, Dalur, 20 ár
 Kitti Regin Davidsen, Sandur, 19 ár
 Sæmund Frits Jensen, Skálavík, 18 ár
 Símun M. Zachariasen, Tórshavn
 Torleif Jacobsen, Nólsoy, 20 ár
 Tórur Andreasen, Kvívík, 15 ár
 Niels Andreasen, Kvívík, 29  ár
 Andreas Dam Andreasen, Kvívík, 32 ár
 Ólavur Andreasen, Kvívík, 21 ár (Hesir 4, við efturnavninum Andreasen, Tórur, Niels, Andreas og Ólavur, vóru brøður)
 Jákup Pauli Jóannesarson Olsen, Kvívík, 20 ár
 Egil Jacobsen, Kvívík, 18 ár
 Jógvan Sofus Vang, Kvívík, 37 ár
 Emil Forná, Kvívík, 53 ár.

Keldur  
 Óli Jacobsen: "Tá Stella Argus fór - eitt 50 ára minni" í Miðvikuni í Sosialinum nr. 206, 24. oktober 2007

Slóðir 
Joanisnielsen.fo

Skip
Føroya søga
Føroysk fiskiskip
Burturgingin skip og bátar
Jónas Hallgrímsson

Jónas Hallgrímsson (16. november 1807 á Reyni í Öxnadal – 26. mai 1845 í Keypmannahavn) var íslendskt skald og náttúrufrøðingur. Hann var ein av stovnarum av tíðarritinum Fjölnir, og har vóru nógvar av søgum og yrkingum hansara prentaðar. Hann doyði í Keypmannahavn í 1845 av blóðeitran, sum stavaði frá fótbroti, sum hann fekk av at detta niður úr stiga. Í 1946 vóru leivdirnar av likami hansara fluttar av Assistenskirkjugarðinum í Keypmannahavn, og jarðaðar aftur á tjóðarkirkjugarðinum á Tingvøllum í Íslandi.

Íslendskir yrkjarar
Íslendskir rithøvundar
Føðingar í 1807
Andlát í 1845
Frøðingar
Back to the Heavyweight Jam

Back to the Heavyweight Jam er sætta fløga hjá týska techno bólkinum Scooter og varð givin út í 1999. Hon hevur tvær stakfløgur: "Faster Harder Scooter" og eitt remix av "Fuck the Millennium".

Spælilisti 
 Keyser Soze - 1:12
 Watch Out - 4:15
 Faster Harder Scooter - 3:46
 Well Done, Peter - 3:53
 Fuck the Millennium - 4:14
 The Revolution - 4:05
 Psycho - 5:05
 The Learning Process - 4:55
 I'll Put You On The Guest List - 5:11
 Main Floor - 5:35
 Kashmir - 4:44
 No Release - 6:16

Notes 
 "Keyser Soze" samplar ljóðið, ið verður nýtt til at samskifta við rúmdarverurnar úr filminum Close Encounters of the Third Kind frá 1977 , og hetta ljóðið er eisini kent sum ljóðið, ið letur eina hurð upp í James Bond-filminum Moonraker frá 1979 . Verður lagið spælt aftureftir, hoyrast orðini "Use your dildo" (Nýt dildoin hjá tær)
 Heitið "Fuck the Millennium" kemur frá einum sangi við sama navni hjá The KLF, givin út í 1997 við dulnevninum 2K. "Back to the Heavyweight JAMs" kemur eisini frá verkum hjá The KLF.
 "The Revolution" samplar "Who Do I Care" hjá Hermen.

Fløgur
Eschweiler

Eschweiler er býur í Týsklandi.

Útvortis ávísing 

 Eschweiler.de - Heimasíða

Býir í Týsklandi
Siumut

Siumut er grønlenski javnaðarflokkur, stovnaður 29. juli 1977.
Stovnarar og oddamenn í flokkinum vóru Jonathan Motzfeldt, (valdur í Qaqortoq), Lars Emil Johansen (valdur í Nuuk), og Moses Olsen. Hin 2. juni 2009 gjørdist Aleqa Hammond leiðari fyri flokkin og gjørdist í apríl 2013 Grønlands fyrsti kvinnuligi stjórnarleiðari.

Politiskir flokkar í Grønlandi
Qaqortoq

Qaqortoq er ein býur í suður Grønlandi, ið á donskum varð kallaður Julianehåb.

Býir og bygdir í Grønlandi
Heimshav

Eitt heimshav er eitt størri saltvatnsøki. Meira enn 70 % (umleið 360 mill. km²) av arealinum á jørðini er dekkað av samanhangandi mongdum av saltum vatni, sum verður nevnt heimshavið. Miðaldýpdin á heimshavinum er 3.800 metrar. Heimshavið kann býtast sundur í 1 til 5 heimshøv. Atlantshavið, Kyrrahavið og Indiska Havið verða nevnd heimshøv. Harumframt verður Íshavið onkuntíð roknað sum eitt heimshav, og onkuntíð verða bæði høvini, sum eru við teir báðir pólarnar roknaði sum heimshøv. Havið við Arktis verður nevnt Norður Íshavið, meðan havið við Antarktis verður nevnt Suður Íshavið.

Høv
Dálking

Dálking; Tilfar og loftsløg, sum eiga ikki at vera har, spilla umhvørvið hjá plantum og dýrum, sum liva har. Jørðin er serlig, men viðkvom. Tá ið vit dálka við evnavørum, oyða vit lívsneyðug virði.

Dálkan stendst fyrst og fremst av ídnaðinum og ávirkar allan heimin. Evni til landbúnaðin hava eitrað moldina og verða ikki úrskild í føðsluliðunum; ídnaðarburturkast og evnafrøðiligt avlop verða tveitt í havið ella í áirnar; eitrandi loftevni úr verksmiðjum og orkuverkum og bilroykur dálka loftlagið og eru atvold til súrt regn, sum týnir skógir og vøtn og tærir bygningar. Loftdálkanin hevur eisini sett hol á ozonlagið, sum verjir jørðina fyri fagurbláu sólargeislunum. Hesir geislar kunnu elva til krabbamein hjá fólki og dýrum. Vaksandi orkunýtslan og skógartýningin økja um vakstrarhúsárinið, sum ger, at tað verður heitari á jørðini. Tað kann elva til stórar og álvarsamar veðurlagsbroytingar.

Dálkað luft 
Verksmiðjur, serliga tær, sum nýta steinrunnin brennievni, goysa vandamiklan royk upp í luftina, sum ringur fyri lunguni. Hann ger eisini regnið súrt.

Brennandi skógir 
Síðani 1945 eru fleiri enn 40 % av tropiska regnskóginum feld til timbur og dyrkilendi. Tá ið skógur hvørvur, hvørvur heimið hjá nógvum dýrum og plantum.

Vistfrøði
Oyðimørk

Oyðimørk: Ógvuliga turt stað, har tað regnar minni enn 25 cm árliga. Oyðimerkur eru turrastu støð í heminum. Ofta eru tað støð sum t.d. í Afrika. Oyðimerkurnar vaksa alla tíðina. Eini 20 % av jørðini eru oyðimørk. 

Fólk, sum búgva nærindis oyðimørk, nýta gróðurin til føði ella brenni, so við og við verður oyðið, og torført er at fáa nakað at vaksa har aftur. Menniskju klára seg bara í tveir mánaðar við ongum mati, men bara nakrar fáar dagar við ongum vatni. Kortini búgva trýhundrað milliónir fólk í oyðimørkum . Sum til dømis dogonfólkið í Sahara. 

Tær størstu oyðimerkurnar eru:

 Gobioyðimørki 
 Kalaharioyðimørkin
 Libyaoyðimørkin
 Oyðimerkurnar í Avstralia
 Saharaoyðimørkin

Keldur 

Landafrøði
Oyðimerkur
Vestursahara

Vestursahara er oyðimarkarland sunnan fyri Marokko í Útnyrðingsafrika. Har búgva uml. 540 000 fólk. Størsi býurin og høvuðsstaður er El Aaiún. Vestursahara er hersett av Marokko; Vestursahara bleiv í 1975 hersett av Marokko, eftir at Spania tók seg úr landinum. Vestursahara er landið har flytifólkið saharawiar hava búð síðani langt áðrenn nakar fór at gera landamørk í Afrika. Í dag býr ein stórur partur av saharawiunum í flóttafólkalegum eystanfyri Vestursahara, í Algeria. Eitt harðrent marrokanskt stýrið hevur fingið fólk at flýggja inn í oyðimørkinina í Algeria. Altjóða samfelagið góðtekur ikki at Marokko hevur lagt landið undir seg, og ST-samtyktir vísa á at tað eru saharawiar sum eru røttu eigarar av landinum.

Søga 

Áður var tað undir sponskum yvirræði. Síðan 1976 hevur Marokko kríggjast her fyri at fáa yvirvaldsrætt yvir økinum og dýru steinsløgunum í landinum. Marokko hertók Vestursahara í 1979. Ímóti marokkanum er Polisario, geriljaeild av oyðimarkarfólkum, ið vilja vinna Vestursahara fult frælsi.

Landalæra 

Av kendum býum kunnu nevnast

 El Aaiún / Laâyoune (størsti býur og høvuðsstaður)

 Semara

 Bu Craa

 Cabo Bojador

 Guelta Zemmur

 Ad Dakhla

 Bir Gandús

Sí eisini 

 Afrika
 Marokko

Afrika
Korallrivið Mikla

Korallrivið Mikla (enskt: Great Barrier Reef) fram við landnyrðingsstrondini í Avstralia er 2000 km langt og størsta livandi fyribrigdi í heiminum. Rivið er vorðið til av elasmáum koralldýrum. Fleiri enn 2000 fiskasløg halda til her. Ógvuliga mong ferðafólk koma til Korallrivið Mikla, men nógv frítíðarvirksemið kann skjótt dálka og oyðileggja rivið. Til tess at verja tað, er tað komið undir tey øki, ið verða roknað sum felagsogn hjá mannaættini.

Sí eisini 

 Avstralia
 Korallriv

Avstralia
Heimsarvar
Høv
Oyggjar
Queensland
Nilá

Nilá er longsta á í heiminum og rennur úr Viktoriuvatni í Kenja og norður ígjøgnum Sahara og út í Miðjarðarhav. Hon rennur ígjøgnum Etiopia, Sudan og Egyptaland. Úr ánni fæst drekkivatn, vatn á akurlendið og fiskur. Nilá hevur verið og er ein ógvuliga týdningarmikil flutningsleið í Egyptalandi og Sudan. Harumframt ger vatnið í Nilá, at tað ber til at velta jørðina í tí turra oyðimarkarveðurlagnum. Áin er eisini væl umtókt ímillum ferðafólk. Tey sigla niðan eftir ánni í ferðamannaskipum ella seglbátum, nevndir felucca, at síggja mongu fornminnini í Egyptaland. Ein tann longsta og størsta áin í verðini er Niláin. Norðasti (niðasti) partur av Nilánni rennur gjøgnum oyðimarkarøki, sum er millum tey fjølbygdastu í heiminum. Har reka tey ógvuliga nærtøknan landbúnað. Tað ber til, tí at Niláin hevur við sær føðsluríka móru úr fjøllunum í Uganda og Etiopia, og hendan móran hevur sum frá er liðið gjørt lendið í Egyptalandi væl egnað til akrar og veltur. Men síðan Assuanbyrgingin varð bygd, førir Niláin ikki longur líka nógva móru við sær. Nú taða tey í staðin akrar og veltur við handilstøðum. Um 99 % av fólkinum í Egyptalandi býr í Nildali og á Niloyrunum. Áin er lívæðrin í landinum og veitir landbúnaðinum, ídnaðinum og bústøðunum vatn. Tá ið Aswanbyrgingin varð bygd um Nilá, varð ovurstórt lendi sett undir vatn. Enn er tað størsta byrgda vatn í heiminum og verður kallað Nassarvatn eftir forsetanum tá, Gamal Abdel Nasser.

Kelda 

Áir
Afrika
Egyptaland
Sudan
Keiro

Keiro er høvuðsstaður Egyptalands. Í Keiro og økinum rundanum búgva 17,8 mió. fólk. Býurin er størstur í Afrika og ein av teimum býum sum veksur skjótast. Íbúðarneyðin er ovurstór, og mong av teimum, sum flyta til býin, mega búgva í skitnum, ovbygdum fátækrabýlingnum. Mong búgva ímillum leiðini í Býi Teirra Deyðu, sum er ovurstórur leiðisgarður í útryðjuni í býnum. Fólk hava eisini búsett seg á tekjunum á mongu háhúsunum í Keiro.

Sí eisini 

 Afrika
 Egyptaland

Høvuðsstaðir í Afrika
Miðeystur
Egyptaland
Apartheid

Apartheid; Rasuskilnaðarpolitikkur. Politisk skipan, sum áður var í Suðurafrika. Býtti fólk sundur eftir húðarliti.

Sí eisini 

 Suðurafrika

Afrika
Søga
Borgarakríggj

Borgarakríggj (eisini nevnt: innanlandsstríð); vápnaður bardagi ímillum bólkar, sum stríðast um vald í sama landi.

Sí eisini
 Amerikanska Borgarakríggið

Bardagar
Borgarakríggj
Rasuskilnaður

Rasuskilnaður eisini nevnt Rasisma er tann áskoðan, at eins egna fólkaslag er nógv betri og mætari enn onnur fólkasløg, og at tað rættvísgerð, at onnur fólkasløg ikki verða viðfarin eins. Nútíðar nýtsla av orðinum rasisma ella rasuskilnaður verður ofta brúkt í týdninginum "rasudiskriminatión", tvs. tá fólk verða viðfarin annarleiðis orsakað av tjóðskapi, húðarliti, trúgv ella øðrum líknandi viðurskiftum. Orðini rasisma og rasuskilnaður verða ofta knýtt at ólógligum gerningum, sum kunnu skaða onnur, tað kann t.d. vera ekstremisma, hatur, xenofobi, separatisma, hópdráp (orsakað av etniskum uppruna), terrorisma osfr. Í 19. øld var vanliga fatanin millum vísindafólk, at mannaættin var býtt sundur í ymiskar rasur (fólkasløg), og at summar rasur vóru hægri mentar enn aðrar, og at tað rættvísgjørdi, at munur var gjørdur millum hesi ymisku fólkasløgini. Nøkur dømi um rasismu og rasuskilnað er apartheit í Suðurafrika, trælahandil, tá fólk úr Afrika vóru tikin og førd til Amerika har tey vóru seld sum trælir til hvít fólk, serliga til plantasjueigarar. Eitt annað dømi er nazisman og antisemitisman í Týsklandi, sum bleiv brúkt til at rættvísgera, at jødar, samkynd, fólk við breki og onnur fólk sum onkursvegna vóru øðrvísi, vóru tikin og send í týningarlegur at arbeiða hart ella fyri at verða dripin. 
Fleiri lond hava nú lógir sum skulu forða fyri, at fólk kunnu blíva viðfarin øðrvísi ella verri enn onnur orsakað av trúgv, húðarliti, etniskum viðurskiftum, seksuellari orientering osfr. Tað mótsatta av rasismu er antirasisma. ST hevur síðan 1948 arbeitt við at minka um rasismu og at gera tað ólógligt at viðfara fólk øðrvísi orsakað av tjóðskapi, húðarliti, trúgv, seksuellari orientering ella øðrum líknandi viðurskiftum.

Keldur

Slóðir úteftir 

Rasuskilnaður
Latínamerika

Tey lond í Amerika, har almenna málið er spanskt ella portugisiskt. Portugal fekk Brasil, og tí er málið har portugisiskt. Spania fekk hini, og har er høvuðsmálið spanskt. Bæði málini eru ættað frá latíni, haðan navnið Latínamerika. 

Vanliga nýtt sum felagsnevni á Meksiko, Miðamerika og Suðuramerika.

Amerika
Heimspartar
Jødadómur

Jødadómurin varð til um 2000 f.Kr., tá ið hebrear settu seg niður í tí, sum nú mest er Ísrael. Jødadómurin er upprunin at hinum báðum átrúnaðunum, ið bara hava ein gud, kristindóminum og islam. Eingin ávísur maður verður sagdur at hava stovnað jødadómin, men Ábraham var fyrsti oddamaðurin. 

Jødar vænta, at sendiboð Guds, Messias, skal koma og bøta um lívkorini í heiminum. Messias skal endurstovna gamla kongsríki jøda. Ríkið fór til grundar í 6. øld f.Kr. Halga bók teirra er jødiska Bíblian - Gamla Testamentið, og týdningarmest er Toran - tær fyrstu fimm Mósebøkurnar. Eftir jødajagstranirnar í Evropa, stovnaðu jødarnir sítt egna ríki Ísrael í 1948, men enn búgva nógv flestu jødar víða um í heiminum. 

Átrúnaðarligur leiðari eitur rabbinari. Hann lærir jødar lógirnar og leggur tær út. Rabbinarar granska og lesa tvær halgibøkur, Talmud og Tora, sum eru skrivaður á bókarullur. Í Talmud stendur, hvussu jødar eiga at liva, og hvussu lógirnar eru at skilja. Retttrúgvandi jødar (ortodoksir) liva eftir skriftunum og halda tey mongu boðini til lítar. Boðini eru m.a. um mat og klædnabúna, til dømis er ikki loyvt at eta skeljadýr ella svínakjøt. Jødar, ið ikki eru "rætttrúgvandi", halda ikki boðini so strangliga. 

Jødar halda gudstænastu í sýnagoguni.

Jødatekn 

Teknið hjá jødum er sekshyrnta dávidsstjørnan. 

Í øldir, í ringum og góðum tíðum, hevur frásøgnin um makkabearar víst jødum, at einki yvirvald megnar at týna tey, sum stríðast fyri síni trúgv og at liva, sum tey sjálv vilja. Menorain er til minnis um hetta stríð og sigurin.

Halgidagar 

 Hanukka: Ljósanna høgtíð, átta dagar á vetri. Tá ið makkabearaherurin tók Jerúsalem, sóu teir, at templið var illa farið og vanært. Á altarinum stóð standmynd av grikskum gudi. Judas Makkabeus vígdi hátíðarliga templið av nýggjum til Gud jødanna, meðan hann tendraði ljós á einum menora, sum er sjeygreindur ljósastaki. Hann gav boð um, at jødar sama dag á hvønn ári skuldu hátíðarhalda vígsluna, halda høgtíð, nevnd "hanukka". Í átta dagar, skuldu teir brenna ljós, eitt ljós fyri hvønn dag, og syngja Harranum tøkk og lov. 
 Sabbat: Hvílidagur hjá jødum frá fríggjakvøldi til leygarkvøld. 
 Purim: Høgtíð, tíðliga um várið. 
 Pezach: Páskir, átta dagar á vári. 
 Sukkoth: Leyvskálahøgtíð, níggju dagar á heysti til minnis um ferðina í oyðimørkini úr Egyptalandi.
 Rosh Hashanah: Nýggjárshøgtíð, tíðliga um heystið. 
 Shavour: Búnaðarhøgtíð um várið. 
 Jom Kippur: Iðranardagur, tíggjundi dagur í nýggja árinum. Mesta høgtíð, fastað verður í 24 tímar.

Jødadómur
Átrúnaður
Reyði Krossur

Reyði Krossur er altjóða felagsskapur, ið rekur hjálpararbeiði í friðartíð og krígstíð. Reyði Krossur er heimsins størsti hjálparfelagsskapur, ið var settur á stovn, at verja mannalív og heilsu, at tryggja virðing fyri øllum menniskjum og at fyribyrgja og linna um menniskja líðing. Í islamskum londum eitur felagsskapurin Reyði Hálvmáni. Henri Dunant stovnaði henda felagsskap at hjálpa løstaðum hermonnum í kríggi. Í seinnu helvt í 19. øld komu nógvir Reyðakrossfelagsskapir í ymsu londunum. 16. apríl í 1926 var Reyðikrossur í Føroyum settur á stovn sum amtsdeild undir Dansk Røde Kors (1876), og 31. oktober í 1992 varð navnið broytt til Føroya Reyðikrossur. Felagsins standur er nú sjálvstøðugt felag undir Dansk Røde Kors. Reyðikrossur rekur menningarhjálp og vanlukkuhjálp og arbeiðir fyri mannarættindum.

Reyði Krossur Føroya 

Reyði Krossur hevur virka í Føroyum í 83 ár, og er mangt manngott arbeiði gjørt øll hesi árini. Bjargingarringar hava verið settir upp kring landið, brúkt klæðir vera savnaði inn og latin teimum, ið hava tørv á tí, endurnýtslu handlar eru, nógv skeið í fyrstuhjálp vera hildin, samarittarnir hjálpa til á tiltøkum, vitjunartænastan tryggjar góða samveru til tey, ið eru einsamøll og mangt annað verður gjørt hvønn dag her á landið. Eisini hevur Reyði Krossur Føroya lati stuðul til útheimin, bæði til menningarhjálp, eitt nú tá jarðskjálvtin rakti Haiti í 2010 og tá hungursneyðin rakti Eysturafrika í 2011. Og til menningarstuðul, sum til dømis heilsuprosjektið í Kambodja, har fleiri bygdir í norður eystur Kambodja fingu stuðul, at byggja vatnbrunnar og at fáa frálæru í reinføri.

Slóðir 
Reyði Krossur Føroya á Facebook
 Almenna danska heimasíðan
 International Red Cross og Red Crescent Movement
 Altjóða Reyða Kross-nevndin

Felagsskapir
Taoisma

Taoisman, ið tók seg upp í Kina um 300 f.Kr., er vegurin (tao) til einfalt lív og levnað leys av øllum jarðligum strevi. Endamálið hjá teoistum er at liva í samljóði við náttúruna, so at javnvág verður ímillum tann óvirkna kvinnupartin av likaminum (yin) og tann virkna mannpartin (yang). Taoistar trúgva á mangar gudar, og lívsendamál teirra er at liva í samljóði við náttúruna. Kinverjin Lao-Tze stovnaði henda átrúnað um ár 300 f.Kr. Taoisman er mest í Kina og aðrastaðni í Eysturásia. 

Heimspeki
Átrúnaður
Kina
Jens Stoltenberg

Jens Stoltenberg (føddur 16. mars 1959 í Oslo) var forsætisráðharri í Noregi frá 2005 til 2013. Eisini forsætisráðharri 2000–2001. Formaður Arbeiðarafloksins síðan 2002, og stórtingsmaður fyri Oslo síðan 1993. Vinnu- og orkuráðharri 1993–1996 og fíggjarráðharri 1996–1997. Stoltenberg hevur mangan nevnt móður sína sum størstu fyrimynd sína; Karin Stoltenberg hevur sagt frá, at hon ætlaði sær at vera granskari og var í holtur við at útbúgva seg innan ílegugransking, tá hon síðst í fimmtiárunum hitti Thorvald Stoltenberg og giftist honum. Tey fingu trý børn, Jens, Ninni og Camilla. 

Jens Stoltenberg verður aðalskrivari í NATO; hann byrjar í starvinum tann 1. oktober 2014 og tekur við eftir danan Anders Fogh Rasmussen. Sambært vælvitandi keldum var tað týski kanslarin, Angela Merkel, sum mælti til at velja Jens Stoltenberg til aðalskrivara í NATO. Keldurnar vita eisini at siga, at Barack Obama tók beinan vegin undir við týska kanslaranum.

Sí eisini 
 Jens Stoltenbergs 1. stjórn
 Jens Stoltenbergs 2. stjórn

Ávísingar úteftir 
 Regjeringen - Statsministerens kontor
 Arbeiderpartiet

Norskir politikarar
Forsætisráðharrar Noregs
Stórtingslimir
Føðingar í 1959