alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jákup Joensen

Jákup Joensen (føddur 21. september 1929 í Sumba, deyður 8. januar 2016 í Vági), vanliga nevndur Jákup í Lopra, var ein føroyskur vinnulívsmaður og politikari (Sambandsflokkurin).

Hann vaks upp í Sumba, foreldur hansara vóru Poul Sofus Joensen og Paula Sofie Joensen. Hann tók studentsprógv í 1950, próvtøku sum heimaskipari í 1953 og stýrimans- og skipsførarapróvtøku í 1956.

Í nógv ár virkaði Jákup sum skipsførari og sum reiðari og búði í Lopra ein stóran part av lívinum og varð tí av mongum nevndur Jákup í Lopra, eftirsum hann ikki var einnevndur í Suðuroynni. Reiðaríið hjá Jákupi og øðrum átti fleiri trolarar í 1970-árunum og 1980-árunum. Skipini høvdu tað til felags, at nøvnini endaðu við "borg", t.d. Polarborg, Nýborg, Akraborg, Brimborg. Skipini vóru bygd á Sunnmøre í Noregi og í Føroyum. Fyrsti trolarin var "Akraborg", ið varð bygdur í Brattvåg í Noregi 1961. Í 1977 fóru Jákup Joensen og fleiri aðrir reiðarar í holt við at byggja eitt nýtíðar flakavirki, ið fekk navnið Polarfrost. Tað varð bygt niðri á havnalagnum í Vági, og nýggjur kajkantur varð gjørdur. Jákup Joensen gjørdist stóri á Polarfrost. Navnið Polarfrost varð áður nýtt til gamla Suðurfisk í Vági. 

Í 1985 keypti hann Hotel Føroyar í Tórshavn. Í kreppuárunum fyrst í 1990-árunum fóru trolararnir og flakavirkið á heysin og hotellið varð selt og Jákup misti nógvan pening. 

Tá ið Jákup var 75 ára gamal, setti hann á stovn eitt fiskavirki í Lopra. Nøkur ár seinni setti hann á stovn annað virksemi í sama bygningi, tað var fyritøkan Kirvi, ið framleiðir og selur kelduvatn úr Suðuroynni í stórum plasíløtum. Virkið er uppkallað eftir einum fjalli í Lopra. Í 2012 seldi Jákup virkið til nýggir eigarar, hesir hava síðan víðka um vørurnar og framleiða eisini kelduvatn í hálvlitursfløskum.

Jákup Joensen varð valdur inn í Sumbiar bygdarráð, har hann sat í nøkur ár. Seinni varð hann valdur inn á Føroya Løgting fyri Suðuroynna 1994–1998. Hann var formaður í Løgtingsins samferðslunevnd og næstformaður í Løgtingsins fiskivinnunevnd og Løgtingsins vinnunevnd.

Tey seinastu árini av lívi sínum búði hann á ellisheiminum Hamragarður í Vági.

Keldur 

Føroyskir politikarar
Politikarar úr Sambandsflokkinum
Løgtingslimir
Føðingar í 1929
Andlát í 2016
Sumbingar
Listi yvir størstu býir í Týsklandi

Stórbýir eru eftir altjóða ásetingum frá 1887 allir býir ið hava í minsta lagi 100.000 íbúgvar.

Stórbýir í Týsklandi 
Listin er fyri stórbýir í Týsklandi árið 2006.

Fyrrverandi stórbýir í Týsklandi 
Hesin listin fevnir um býir, ið fyrr hava havt yvir 100 000 íbúgvar, men sum nú hava eitt fólkatal ið er minni enn hetta marki. invånare

Slóðir úteftir 
 City Population; The federal states of Germany and all cities of more than 50,000 inhabitants.
 Statistisches Bundesamt í Týsklandi

Býir í Týsklandi
Listar
David Bowie

David Bowie (; føddur David Robert Jones; 8. januar 1947 – 10. januar 2016) var ein enskur sangari, sangkrivari, tónleikari, plátuframleiðari, listamálari og sjónleikari. Hann var eitt kent navn innan popptónleik í meira enn fýra áratíggju og var kendur sum ein nýskapari, serliga í 1970-árunum og 1980-árunum.

Tónleikaútgávur

David Bowie (1967)
Space Oddity (1969)
The Man Who Sold the World (1970)
Hunky Dory (1971)
The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1972)
Aladdin Sane (1973)
Pin Ups (1973)
Diamond Dogs (1974)
Young Americans (1975)
Station to Station (1976)
Low (1977)
"Heroes" (1977)

Lodger (1979)
Scary Monsters (and Super Creeps) (1980)
Let's Dance (1983)
Tonight (1984)
Never Let Me Down (1987)
Black Tie White Noise (1993)
1.Outside (1995)
Earthling (1997)
'hours...' (1999)
Heathen (2002)
Reality (2003)
The Next Day (2013)
Blackstar (2016)

Keldur 

Bretskir tónleikarar
Enskir sangarar
Føðingar í 1947
Andlát í 2016
Hamburg

Hamburg (Freie und Hansestadt Hamburg, lágtýskt Hamborg [ˈhambɔːx]) er bæði eitt týskt stakríki og næststørsti býur í  Týsklandi. Fólkatalið er 1,76 milliónir, við forstøðum er tað 3 milliónir. Hamburg er ein av týdningarmiklastu býum í Týsklandi, ikki minst orsakað av havnini, ið er ein av størstu bingjuhavnum í Evropa. Búskaparliga og mentunarliga er býurin ein miðdepil fyri alt Norðurtýskland, og býurin hevur eitt av teimum hægstu BTÚ per íbúgva í ES.

Sí eisini 
 Listi yvir stakríki í Týsklandi

Keldur 

Týskland
Hamburg
Býir í Týsklandi
München

München (bayerskt: Minga, enskt: Munich) er høvuðsstaður og størsti býur í týska stakríkinum Bayern og liggur við ánna Isar norðan fyri tær bayersku alpurnar. München er triðstørsti býur í Týsklandi næst eftir Berlin og Hamborg. Fólkatalið í München er 1.407.836 (2013).

Keldur 

Býir í Týsklandi
Turið Elinborgardóttir

Turið Elinborgardottir er ein føroysk modell, ið vann vakurleikakappingina Miss Earth Denmark 2015. Hon er fyrsti føroyingur, ið hevur luttikið í eini altjóða vakurleikakapping.

Miss Earth Denmark 2015
Turið varð krýnd Miss Earth Denmark 2015 á AC Bella Sky Hotel, Keypmannahavn, Danmark hin 16. august 2015.

References

Føroyskar modellir‎
Føðingar í 1995
Havnafólk
Friedrich Schiller

Johann Christoph Friedrich von Schiller (føddur 10. november 1759 í Marbach, deyður 9. mai 1805 i Weimar) er mest kendur sum Friedrich Schiller var ein týskur rithøvundur, skald, søgufrøðingur og sjónleikaskald.

Hann varð føddur í Marbach am Neckar í Württemberg sum sonur hernaðarlæknan J. C. Schiller. Foreldur hansara vóru ikki serliga rík, men tey sendu hann í latínskúla og seinni á Karlsschule (universitetið), har hann læs jura og seinni læknavísund.

Í 1780 gjørdist hann hernaðarlækni í Stuttgart. Í sambandi við framførsluna av Die Räuber í Mannheim 1781 varð hann handtikin og fekk forboð fyri at skriva. Hann flýddi via Leipzig og Dresden til Weimar í 1787. Í 1789 gjørdist hann professari í søgu og heimspeki í Jena, har hann útgav søgulig verk. Í 1790 giftist hann Charlotte von Lengenfeld, og í 1799 flutti hann aftur til Weimar, har Goethe yvirtalaði hann til at halda fram við at skriva sjónleikir. Hann og Goethe stovnaðu Weimar Theater, ið gjørdst eitt leiðandi sjónleikarhús í Týsklandi. Hann fekk aðalsheiti í 1802. Í 1805 doyði hann í Weimar orsakað av tuberklum.

Universitetið í Jena hevur síðan 1934 verið uppkallað eftir Schiller.

Verk 

 Die Räuber (1781)
 Kabale und Liebe – Ein bürgerliches Trauerspiel (1783)
 Don Carlos (1787)
 Geschichte des Abfalls der vereinigten Niederlande...(1788)
 Geschichte des dreißigjährigen Krieges (1790)
 Xenien (sammen med Goethe) (1797)
 Musenalmanach (1797)
 Wallenstein-trilolgi (1799)
 Macbeth – oversættelse og bearbejdning af Shakespeares skuespil (1800)
 Maria Stuart (1800)
 Wilhelm Tell (1804)

Keldur 

Týskir rithøvundar
Týskir yrkjarar
Føðingar í 1759
Andlát í 1805
Kristel Lisberg

Kristel Lisberg (fødd í 1989 í Tórshavn, vaks upp á Tvøroyri) er ein føroysk songkvinna og optometrist/optikari. Seinastu árini hevur hon búð í Danmark, har hon gjørdist eitt kent navn, tá ið hon luttók í donsku X Factor-sangtalentkappingini í 2012. Í 2014 útgav hon staklagið "Without You", og í 2015 útgav hon staklagið "September". Hon fer at luttaka í Dansk Melodi Grand Prix 2016, ið er danska kappingin, har ið umboð Danmarkar skal finnast til Eurovision Song Contest. Kristel luttekur við sanginum "Who Needs a Heart?". Í januar 2016, tá ið tað gjørdist alment, at Kristel skuldi syngja við í Dansk Melodi Grand Prix, tosaði Kringvarp Føroya við hana, og tá segði hon, at hon læs til optikara og at hon skuldi lata inn BA-verkætlanina tvær vikur seinni. 27. januar 2016 varð hon liðug við útbúgvingina.

Kristel er dóttir sangaran og tónleikaran av Tvøroyri, Jens Lisberg, og hevur sungið og framført saman við honum í fleiri ár frá hon var 12-ára gomul. Sum vaksin syngur Kristel tó meir popptónleik, meðan pápin syngur country-tónleik.

Tónleikaútgávur

Stakløg 
2015 - September
2014 - Without You
2011 - In The Lights
2003 - Aint No Love

Virðislønir og tilnevningar 
2015 - Tilnevnd Faroese Music Awards í bólkinum Ársins songkvinna
2012 - Tilnevnd Planet Awards í bólkinum Ársins nýggja tónleikanavn

Keldur

Føðingar í 1989
Føroyskar songkvinnur
Luttakarar í Dansk Melodi Grand Prix
Loysingarflokkurin

Loysingarflokkurin var ein politiskur flokkur, ið stillaði upp til løgtingsval í 1932 og 1940, og fekk ávikavist 0,2 og 1,6 prosent av atkvøðunum. Flokkurin vann onki umboð á tingi. Millum valevnini var fakfelagsleiðarin Andrea Árting, som var valevni fyri flokkin í Suðurstreymoy í 1940. Fremste mál floksins var loysing frá Danmark.

Føroyskir flokkar
Framsóknarflokkurin

Framsóknarflokkurin var ein politiskur flokkur í Føroyum.

Flokkurin varð stovnaður tá persónar við Adolf Hansen á odda - í høvuðsheitum frá hansara fyrrverandi flokki Fiskivinnuflokkinum - fóru úr Kristiliga Fólkaflokkinum í 1986. Framsóknarflokkurin stillaði fyri fyrstu og síðstu ferð upp til løgtingsval á løgtingsvalinum 1988, og fekk flokkurin ongi løgtingsumboð. Kortini varð Karolina Petersen frá Framsóknarflokkinum landsstýriskvinna í almanna- og kommunumálum í landsstýrinum hjá Atla Dam frá 1988 til 1989.

Føroyskir flokkar
Stjørnubreyt

Ein stjørnubreyt ella galaksa (úr grikskum γαλαξίας κύκλος, galaxías kýklos – ”mjólkaringur”, mjólkarvegurin), er ein stór samanseting av tilfari í alheiminum, sum stjørnur, gass, alheimsstøv og myrkt tilfar samanbundið gjøgnum atdráttarmegi. Tær størru stjørnubreytirnar hava umleið 1011 sólarmassar stjørnur, millum eina og tíggju milliardir sólmassir solmassor stjärnor, mellan en och tio miljarder solmassor millumstjørnu gass og 1012 sólmassar myrkt evni. Nógvar stjørnubreytir, kanska tær flestu, hava enntá supermassivar samanriknir lutir, sannlíkt við svørtum holum í kjarnuni. Några av dessa kompakta objekt uppträder som aktiva galaxkärnor.

Tann stjørnubreytin, ið sólin er í er Mjólkarvegurin.

Stjørnubreytir
Alan Rickman

Alan Sidney Patrick Rickman (21. februar 1946 – 14. januar 2016) var ein enskur sjónleikari og leikstjóri. Hann er kendur fyri at hava leikt ymsar leiklutir á palli og filmi, tá mest sum andstøðumaður ella "fíggindi". Alan las í The Royal Academy of Dramatic Art í London, og var limur í Royal Shakespeare Company, har hann framførdi í modernaðum og klassiskum leikum á palli. Fyrsti sjónvarpsleikluturin kom í 1982, men gjøgnumbrot hansara var leikluturin sum Vicomte de Valmont í pallleikinum Les Liasons Dangereuses 1985, har hann bleiv tilnevndur til eina Tony-virðisløn. Alan gjørdist síðani heimskendur fyri leiklutir sínar, sum alíkavist Hans Gruber í Die Hard og Severus Snape í Harry Potter filmsrøðini.

Aðrir kendir leiklutir eru: Sheriffurin av Nottingham í Robin Hood: Prince of Theives, har hann varð tilnevndur til eina BAFTA-virðisløn sum besti sjónleikari í eykaleikluti, Jamie í Truly, Madly, Deeply, Colonel Brandon í Sense and Sensebility, høvuðsleikluturin í Rasputin: Dark Servant of Destiny, har hann vann eina Golden Globe-virðisløn, Emmy-virðisløn og eina Screen Actors Guild-virðisløn, Harry í Love Actually, Alexander Dane í Galaxy Quest og Jugde Turpin í sangleikinum Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street.

Alan Rickman doyði av krabba í brisi tann 14. januar 2016. Hann gjørdist 69 ára gamal. Síðsti filmsleiklutur hansara gjørdist Absolem í Alice Through the Looking Glass í kemur út í mai 2016.

Filmografi

Keldur 

Føðingar í 1946
Andlát í 2016
Enskir sjónleikarar
Enskir leikstjórar
Enskir raddaleikarar
Framsøkin Ung

Framsøkin Ung (fyrr Framsøkin Ungdómur, stytt FU) er eitt politiskt ungmannafelag í Føroyum. Framsøkin Ung varð stovnað tann 12. August 2011, og er ungmannafelagið hjá politiska flokkinum Framsókn, ið eisini varð stovnaður í 2011. Virðini hjá ungmannafelagnum eru tey vinnuligu, persónligu og tjóðskaparligu frælsini, eins og hjá móðurflokkinum. Ungmannafelagið ynskir sostatt eisini føroyskt fullveldi. Tó er Framsøkin Ung óheft av móðurflokkinum, politiskt og fíggjarliga. Framsøkin Ung er eitt liberalt og progressivt ungmannafelag, og hava eisini luttikið í almenna rúminum, tá ið kjakast hevur m.a. um Ríkisfelagsskapin, borgarliga víglsu av samkyndum, einskiljing av Rúsdrekkasølu Landsins, viðurskiftir hjá lesandi og ungum, kynskvotur, o.ø.

Val og valevnir

Kommunuval 2012 
Á kommunuvalinum 2012, stillaði ungmannafelagið Ólavur í Búrstovu, Harriet Olafsdóttir Av Gørðum og Ríkin Napoleon Djurhuus upp til valevni, á lista floksins. Ongin teirra var tó valdur inn.

Løgtingsval 2015 
Á løgtingsvalinum 1. septembur 2015 stillaði Framsókn formannin, Bjarna Kárason Petersen upp á lista floksins, vegna ungmannafelagnum. Bjarni Kárason Petersen fekk 135 persónligar atkvøður, og bleiv eftir samgongusamráðingunum varamaður fyri Framsókn í valskeiðinum 2015-2019 . Framsøkin Ung hevur sostatt umboðan á løgtinginum regluliga, og er einasta ungmannafelag at hava tað, fyri uttan Kristinu Clementsen í Unga Tjóðveldið.

Kommunuval 2016 
Framsøkin Ung hevur eitt valevni til kommunuvalið 2016. Aleksandur Leitistein Olsen tillar upp til Tórshavnar býráð, og verður valið hildið 8. Novembur 2016

Norðurlendskt samstarv 
Framsøkin Ung luttekur á hvørjum ári til tingsetuna hjá UNR (Ungdomens Nordiska Råd), har tey eru ein partur av tingbólkinum NLU (Nordens Liberale Ungdom). Ungmannafelagið hevur í hesum samstarvinum verið við til at gjørt og lagt fram hesi uppskot til samtyktar til tingsetuna:
 Uppskot til samtyktar um at viðurkenna rættin hjá føroyingum at drepa hval
 Uppskot til samtyktar um at Føroyar fær sjálvstøðugan limaskap í norðurlendska samstarvinum (innliman í Helsingforssáttmálanum)
 Uppskot til samtyktar um at Norðurlond viðurkenna rættin hjá Føroyingum at hava egna stjórnarskipan

Formenn síðani 2011

Nevnd

Slóðir 
 Facebooksíða hjá Framsøkin ung
 Framsókn

Føroysk politisk ungmannafeløg
Marna Egholm

Marna Laila Vandsdal Egholm, vanliga nevnd Marna Egholm (fødd 15. apríl 1981) er ein føroysk ítróttakvinna innan frælsan ítrótt, ið rennur fyri danska felagið Sparta og fyri Bragdið og Føroyar. Hon er ein av bestu føroysku rennarunum og hevur sett føroysk met og hevur gjørt seg galdandi bæði í Føroyum og uttanlands. Á Oyggjaleikum 2015 vann hon eitt silvur og tvey bronsuheiðursmerki fyri Føroyar. Marna byrjaði at renna til kappingar í 2014. Hon býr í løtuni (2016) í Keypmannahavn. Marna hevur eisini róð kapp í Føroyum, hon róði við bátunum Hvessingur og Jarnbardur. Føroyski rennarin, Hallur Holm, ið eisini skrivar á heimasíðuni Frælsur Ítróttur Føroyar, metti í oktober 2015, at Marna tá var Føroya næstbesta ítróttafólk, næst eftir Pál Joensen. Hann metti, at hon hevði góðan møguleika at klára kravtíðirnar til OL 2020, um góða menningin helt áfram.

Lívsleið innan frælsan ítrótt

Oyggjaleikir 2017 á Gotlandi 
Silvur í 10.000 metrar, við tíðini 36:30,99.

Danmarkarmeistari í maraton i 2016 
Marna Egholm gjørdist nummar fimm av øllum kvinnunum á HCA Marathon 2016 í Odense tann 1. oktober 2016. Tær fyrstu fýra kvinnurnar komu úr Etiopia og Kenya. Marna Egholm var tann fremsta av luttakarunum frá donskum feløgum. Hon kom á mál í tíðini 2:46.36, ið var nýtt føroyskt met.

Copenhagen Half Marathon 2016 
 Silvur í hálvum maraton, næstbestu tíð av kvinnununum við tíðini 1:17,38

Berlin Maraton 2015 
Nr. 36 av 10.000 kvinnum við tíðini 2 tímar, 43 minuttir og 15 sekund, ið var nýtt føroyskt met. Hon fekk 1000 IAAF-stig, ið var nógv tað hægsta nakar føroyingur nakrantíð hevði fingið í nakrari kappingargrein í frælsum ítrótti yvirhøvur.

DM 2015 í Århus 
Nr. 7 í 5.000 metrum renning við tíðini 17.26,13, ið var nýtt føroyskt met. Gamla metið átti Valborg Heinesen.

Oyggjaleikir 2015 á Jersey 
Silvur í 10.000 metrar, kvinnur við tíðini 36.48,25, ið var nýtt føroyskt met
Bronsu í 5.000 metrar, kvinnur
Bronsu í hálvum maraton, lið kvinnur

FM í hálvum maraton 2015 í Klaksvík 
Gull í hálvum maraton kvinnur við tíðini 1.19.53
Nr. 2 av øllum

Hálvt maraton í Berlin 2015 
Nr. 15 av øllum, nr. 2 í hennara aldursbólki 30-34 ár, hon setti nýtt føroyskt met við tíðini 1.19.14 tímar

Berlin Maraton 2014 
Nr. 20 av kvinnunum við tíðini	02:52:00, tann skjótasta ið rann fyri danskt felag

Keldur 

Føroyskir rennarar
Føðingar í 1981
Antonio Vivaldi

Antonio Lucio Vivaldi (føddur 4. mars 1678, deyður 28. juli 1741) var ein venetianskur Barok tónasmiður, virtuoso violinleikari, lærari og prestur. Hann var føddur í Venesia, hann er viðurkendur sum ein av teimum størstu barok tónaskøldunum, og hansara ávirkan í livitíð hansara fevndi um alt Evropa. Hann er fyrst og fremst kendur fyri at hava smíðja intrumentalar konsertir fyri violin og fleiri onnur ljóðføri, eins væl og heilag kórverk og yvir fjøruti operair. Best kenda verk hansara er ein røð av violinkonsertum ið eru kendar sum Tær fýra árstíðirnar.

Operair 
 Ottone in villa (1713)
 Orlando finto pazzo (1714)
 L'incoronazione di Dario (1716)
 Il Teuzzone (1719)
 Tito Manlio (1719)
 La verità in cimento (1720)
 Ercole sul Termodonte (1723)
 Il Giustino (1724)
 Dorilla in Tempe (1726)
 Farnace (1727)
 Orlando furioso (1727)
 Rosilena ed Oronta (1728)
 La fida ninfa (1732)
 L'Olimpiade (1734)
 Bajazet (Tamerlano) (1735)
 Griselda (1735)
 Catone in Utica (1737)
 Rosmira (1738)

Tær fýra árstíðirnar 
 Várið:  –  – 
 Summarið:  –  – 
 Heystið:  –  – 
 Veturin:  –  –

Keldur 

Føðingar í 17. øld
Andlát í 18. øld
Italsk tónaskøld
Tehran Museum of Contemporary Art

Tehran Museum of Contemporary Art, (Persiskt: موزه هنرهای معاصر تهران), eisini kent sum TMoCA, er eitt av størstu listasøvnunum í Iran. Savnið hevur meira enn 3000 lutir av evropeiskari og amerikanskari listamálningum, prent, tekningar og steinmyndir. TMoCA hevur eisini eitt av heimsins bestu søvnum av inanskari samtíðarlist.

Keldur

Iran
Søvn
Bjarni Kárason Petersen

Bjarni Kárason Petersen (føddur 14. august 1994) er ein føroyskur politikari, búsitandi í Havn. 

Hann hevur verið formaður í politiska ungmannafelagnum Framsøkin Ung síðani august 2014, men hevur verið virkin í ungmannafelagnum síðani byrjanina av 2013. Bjarni Kárason Petersen stillaði upp til løgtingsvalið 2015 fyri Framsókn, og var við 135 atkvøðum nummar 4 á listanum. Poul Michelsen, floksformaður í Framsókn, gjørdist eftir samgongusamráðingunum landsstýrismaður í Uttanríkis- og vinnumálum, og tók Ruth Vang sostatt sæti fyri hann. Bjarni Kárason Petersen var tískil varðamaður fyri flokkin, sum nummar 4 á listanum. Tann 25. novembur 2015 tók hann sum 21-ára gamal fyri fyrstu ferð sæti á tingi sum avloysari fyri Honnu Jensen, løgtingskvinnu, og gjørdist sostatt ein av teimum yngstu í Føroya søgu at taka sæti á tingi. Á løgtingsvalinum 2022 varð hann valdur í løgtingið á fyrsta sinni. Hann gjørdist nummar tvey á listanum hjá Framsókn við 355 atkvøðum.

Keldur 
 Valevni - Bjarni Kárason Petersen
 21 ára gamli Bjarni Kárason Petersen tekur sæti á tingi

Politikarar úr Framsókn
Løgtingslimir
Føðingar í 1994
Skillinge

Skillinge er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 859 í 2010.

Simrishamns kommuna
Simris

Simris er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 211 í 2010.

Simrishamns kommuna
Baskemölla

Baskemölla er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 230 í 2010.

Simrishamns kommuna
Järrestad

Järrestad er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 161 í 2010.

Simrishamns kommuna
Skårby

Skårby er ein bygd í Ystads kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 62 í 2010.

Ystads kommuna
Gregorius I pávi

Gregorius I pávi († uml. 540 - * 12. mars 604), vanliga kendur sum Gregorius hin Mikli ella Grækaris Mikli á føroyskum, var pávi í Rom frá 3. september 590 til deyða sín í 604.

Frá katólskari tíð hava vit mintst Grækaris páva á Grækarismessu

Halgimenni
Charlotte Rampling

Tessa Charlotte Rampling, OBE (fødd 5. februar 1946 í Sturmer, Essex) er en bretsk sjónlekarinna.

Slóðir úteftir 
 Charlotte Rampling á IMDB, The Internet Movie Database

Bretar
Enskir sjónleikarar
Føðingar í 1946
Urtagarðssnigil

Urtagarðssnigil (danskt: havesnegl - frøðiheiti: Cepaea hortensis) er skrásettur nakrar ferðir í Føroyum, men tað er ikki staðfest um hann verpur her..

Urtagarðssnigilin er minni enn tann nærskyldi lundarsnigilin, skelin er 18-21 mm breið og 12-15 mm til hæddar, og hevur upp til 5 snúningar. Skeljarondin er hvít og liturin á skelini er sum oftast gulur, við ella uttan tvørstrípum, men kann eisini vera reydlig og stundum eru brúnu tvørstrípurnar voksnar saman so øll skelin er einlitt brún.

Myndir

Keldur

Ávísingar úteftir 
  Fróðskaparrit 61. bók 2014. 

Sniglar
Lundarsnigil

Lundarsnigil (danskt: lundsnegl - frøðiheiti: Cepaea nemoralis) er skrásettur nakrar ferðir í Føroyum, men tað er ikki staðfest um hann verpur her.. 

Lundarsnigilin er nakað størri enn nærskyldi urtagarðssnigilin, skelin er 18-25 mm breið og 12-15 mm til hæddar, og hevur 4½ til 5½ snúningar. Ein annar munur er at skeljarondin hjá lundarsnigli er brún. Liturin á skelini varierar frá reydligum, brúnum, gulum ella hvítum, við ella uttan myrkabrúnum tvørstrípum.

Myndir

Keldur

Ávísingar úteftir 
  Fróðskaparrit 61. bók 2014. 

Sniglar
Burgundarsnigil

Burgundarsnigil (danskt: vinbjergsnegl - frøðiheiti: Helix pomatia) er størsti landsnigil við skel í Evropa. Burgundarsnigil  hevur verið aldur til matna síðan rómverjatíðina, serliga í Fraklandi, harav navnið "Burgundy snail" (Escargot de bourgogne). Til Norðurlond bleiv hann helst innfluttur í miðøldini av katólskum munkum sum ótu hann í føstuni, tá ikki var loyvt at eta kjøt. Í Føroyum varð hann aldur í nøkur ár, men hann megnar ikki at nørast uttandura her, tí føroyska summarið er ov kalt. Hann er eisini innfluttur til einstakar privatar urtagarðar í Føroyum, og er funnin nakrar ferðir sum sløðingur, kanska frá hesum urtagørðum, ella innsløddur við matvørum. 

Skelin er 30–50 mm breið og 30–45 mm til hæddar, og hevur 5 til 6 snúningar. Liturin á skelini varierar frá rómalittum til ljósabrúnt.

Myndir

Ávísingar úteftir 
  Fróðskaparrit 61. bók 2014.

Keldur 

Sniglar
Asiatiska felagið

Det Kongelige Octroyerede Danske Asiatiske Kompagni, ella Asiatisk Kompagni (føroyskt: Asiatiska felagið), var eitt danskt handilsfelag frá 1730-árunum til 1840-árini. Danska Eysturindiafelagið (alment Dansk Ostindia) gavst við virksemi sínum í 1729 og varð í 1732 avloyst av Asiatiska felagnum, ið gjørdist størsta danska handilsfelag undir donsku merkantisismuni. Felagið hevði einarætt í 40 ár til danskan handil eystan fyri Góðvónarhøvda við Cape Town, Suðurafrika. Felagið fekk ábyrgdina fyri handil við og at stýra Trankebar.

Ein til tvær handilsferðir vóru gjørdar um ári; flestu teirra gingu til Kina. Týdningarmestu handilsvørurnar vóru te og postalín. Í hesum handli ráddi merkantilistiska hugsanin – flyt inn vørurnar so bíliga sum til ber, og flyt út vørurnar so dýrt sum til ber. Ein stórur partur av vørunum hjá Asiatiska felagnum vórðu seldar víðari: 90 % av innflutta tenum varð flutt út til onnur evropeisk lond. Asiatiska felagið hevði høvuðssæti í Christianshavn. Eins og við Eysturindiafeløgnum, so var Asiatiska felagið eitt lutafelag, sum keypmenn settu pening í. Men av tí at nógvur kapitalur skuldi til mátti kongur eisini seta pening í, og kom hann at vera høvuðseigari við meirilutanum í felagnum. Vørurnar, sum eysturindiafararnir førdu til lands vóru als ikki ætlaðar stóra meirilutanum, men kongshirðini, aðalinum og ríkum keypmansfamiljum.

Í 1777 yvirtók dansk-norska ríki økini og annað virksemi hjá Asiatiska felagnum í India. Einahandilin varð tá avtikin.
Asiatisk Kompagni helt fram við handli í Kina og hevði efitr 1772 einkarætt á handil við Kina til Danmark-Noreg. Virksemi hjá felagnum varð skatt undir kríggjunum við Ongland 1801-1814, og eftir tað minkaði virksemi í felagnum til tað at enda varð avtikið í 1844.

Keldur 

Danmark
Søga
Ace Wilder

Alice Kristina Ingrid Gernandt, betri kend sum Ace Wilder, (fødd 23. juli 1982 í Stokkhólmi) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.

Útgávur

Album 
 2013 - A Wilder
 2014 - Busy Doin' Nothin'''
 2015 - The Wild Card''

Útvortis ávísing 
Facebook

Svenskar songkvinnur
Føðingar í 1982
Melodifestivalen luttakarar