alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Houston

Houston er størsti býur í amerikanska statinum Texas og fjórðstørsti býur í USA. Býurin liggur í landsynningspartinum av Texas, tætt við strondina við Meksikoflógva. 

Texas er størri enn Týskland, Ongland, Írland, Holland og Belgia – tilsamans. Sagt verður haryviri, at "Alt er størri í Texas", eisini miðjumátið og tað hevur í fleiri ár givið Houston heitið: Feitasti býur í Amerika. Houston hevur umleið 2,3 mió íbúgvar. 24,7 prosent av fólkinum eru afroamerikanarar. 

Houston, sum gjøgnum fleiri ættarlið hevur verið kent sum fíggjar- og oljuharranna spælipláss, hevur valt sín fyrsta lesbiska borgarstjóra, Annise Parker.

Sí eisini 
 Texas

Slóðir úteftir 
 Heimasíða: www.houstontx.gov
Houston, Texas, wikivoyage.org

Keldur 

Býir í Texas
UTC

UTC er stytting fyri Coordinated Universal Time (í grundini Universal Time, Coordinated). Raðfylgjan á bókstøvunum er býtt um fyri hvørki at fylja raðfylgjuni í ensku (CUT) ella fronsku (TUC)orðingini. Samstundis er heitið eisini farið at líkjast astronomisku tíðareindini UT1. 

UTC er mestsum sama tíðareind sum GMT (Greenwich Mean Time). Tó er UTC nógv neyvari tíðareind, tí UTC er ein samskipan av fleiri ymiskum atomurum. UTC (og GMT) verður eisini kallað Zulutíð eftir bókstavinum Z í morsialfabetinum. UTC er grundeindin í tíðarfesting í heiminum. 

Tíðarfestingin í ymsum londum verður so ásett í tímum, sum antin verða lagdir afturat UTC (eystanfyri 0 stig longdarásin) ella drigin frá UTC (vestanfyri 0 stig longdarásin. Danmark hevur soleiðis UTC +1 um veturin og UTC + 2 um summarið (summartíð). Ísland hevur UTC minus 1. 

Føroysk tíð er UTC (ella GMT) um veturin. Summartíð er UTC pluss 1 tíma.

Mátieindir
Tíð

fi:Aikajärjestelmä#UTC
GMT

GMT er stytting fyri Greenwich Mean Time, sum er grundeindin í tíðarfesting á jørðini. Greenwich er býur í Onglandi, nú partur av London, har 0 stig ásin (Greenwichmeridianin) gongur ígjøgnum. Í dag verður hugtakið UTC vanliga brúkt til tíðarfesting ístaðin.

Mátieindir
Tíð
Greenwichmeridianin

Greenwichmeridianin ella nullmeridianin er tann longdarmeridianin, sum longdarstigini á jørðini verða roknað út frá. Síðani 1884 hevur verið ásett, at 0 (null) stig ganga gjøgnum Greenwich observatoriið í London. Øll kort rokna stig eystureftir og vestureftir út frá Greenwichmeridianini.
Út frá hesum er eisini komin tíðarfestingin GMT (Greenwich Mean Time), sum í dag er avloyst av UTC.

Landafrøði
Stjørnufrøði
Mátieindir
Ongland
Melanie Chisholm

Melanie Jayne Chisholm ella bara Melanie C (fødd Melanie Jayne Chisholm) er ein enskur popsangari og tónleikari. Hon er fødd 12. januar 1974 í Widnes, Cheshire í Stóra Bretland. Melanie C er ein av stóru stjørnunum í gentubólkinum Spice Girls. Melanie C telist millum størstu poppstjørnur í Bretlandi seinastu 10 árini. Gjøgnumbrotið kom í mætasta gentubólkinum nakrantíð, Spice Girls, men eftir at Spice Girls góvust at spæla, hevur Melanie C eisini gjørt um seg sum solistur. Hon hevur selt 3 milliónir fløgur, hevur havt seks sangir á topp-10 í Bretlandi, og samanlagt hevur hon verið á bretska hitlistanum í meira enn 200 vikur.
Millum hennara kendastu sangir sum solistur eru I Turn To You, Northern Star og Never Be The Same Again.
Melanie C hevur verið við til at skriva 11 sangir, sum hava verið nummar 1 í Onglandi, og hon er einasta kvinnan, sum hevur verið ovast á hitlistanum í Bretlandi bæði sum solistur og partur av einum bólki.

Útgávur 

Ár - Fløgu - UK - S - D
 1999 - Northern Star - 4 - 1 - 7
 2003 - Reason - 5 - 38 - 13
 2005 - Beautiful Intentions - 24 - 31 - 15
 2007 - This Time - 57 - 48 - 15

Útvortis ávísing 
 Officielle hjemmeside
 Melanie C fan side
 Officielle side í MySpace

Føðingar í 1974
Enskar songkvinnur
Spice Girls
Todi Jónsson

Todi Adam Jónsson (føddur 2. februar 1972 í Vejle, Danmark) er føroyskur fótbóltspælari, ið hevur leikt fyri fleiri feløg, m.a. fyri barndómsfelagið KÍ har hann byrjaði og endaði sína fótbólts lívsleið. Hann leikti fleiri ár sum professionellur fótbóltsspælari fyri superliga lið í Danmark, m.a. fyri Lyngby FC og fyri FC København. Hin 13. apríl 2014 varð Todi heiðraður við at gerast limur í Legends Club hjá FCK.

Yrkisfótbóltspælari 

 Todi byrjaði hann sína yrkisleið í KÍ. Har var hann eisini við til at vinna FM í 1991. Hann skifti seinni til B36.
 Í 1993 gekk túrurin til Lyngby FC og donsku Superliguna. Har spældi hann 76 dystir og gjørdi 18 mál. 
 Í 1997 var hann ein av fleiri Lyngbyspælarum, sum fylgdu Flemming Østergaard til FC København. Hansara besta tíð var ivaleyst hjá FCK, har hann var væl umtóktur av viðhaldsfólkunum, ikki minst av hansara stíðsvilja. Todi spældi 166 dystir fyri FCK og skoraði 54 mál, í alt 207 dystir og skoraði 68 mál um alt verður tal við. Hann var við til at vinna donsku Superligaina 3 ferðir og donsku steypakappingina 2 ferðir. 
 Í 2005 fór hann til IK Start í Kristiansand í Norra. Har vann hann silvur, tá ið Start bleiv nummar 2 í Tippeligaini kappingarárið 2005/2006.
 Í 2007 skifti hann til Fremad Amager. Samstundis bleiv hann limur í nevndini og ein av høvuðsíleggjarunum í felagnum.
 Í 2009 fór Todi Jónsson aftur at leika við besta liðnum hjá barndómsfelagnum KÍ. Hann spældi 8 dystir við KÍ tað kappingarárið og skoraði eitt mál. Síðan gavst hann at spæla fótbólt á høgum støði.
 Í 2014 gjørdist hann limur í Legends Club hjá FCK.

Landsliðið 

Todi spældi 45 dystir og skoraði 9 mál fyri føroyska A-landsliðið 1991-2005.

Keldur 

 Football.fo
 FSF.fo

Slóðir úteftir 
 FaroeSoccer.com

føroyskir fótbóltsspælarar
Føroyskir landsliðsleikarar
FCK leikarar
Føðingar í 1972
Sorimi

Sorimi er ein stamma inni í jungluni í Papua Ný Guinea, har tað búgva umleið 200 fólk. Hetta eru ikki so nógv fólk, og tað kemst høvudsakliga av, at tey vóru í bardaga við granna stammuna fyri ikki so nógvum árum síðani, og tey taptu bardagan. Hetta førdi við sær, at nógv fólk í stammuni doyði.

Sorimi er ein vanlig junglustamma, ið hevur nógvar av teimum mentanum, ið vit kanska vanliga forbinda við tílíkar simplar stammir. Teir eru veiðumenn, ið ganga úti í jungluni og skaffa sær føði.

Andaliga trúgva teir uppá andar, har øll livandi ting hava hvør sín anda. Tey trúgva eisini, at alt sum hendir hevur ein anda forkláring, so um tú ert farin út at veiða, og einki fart, so er tað tí at onkur hevur ganda teg. Tú mást so finna út av, hvør tað er sum hevur ganda teg. Um onkur verður sjúkur ella doyr, so er tað eisini tí, at onkur annar í stammuni hevur ganda teg. 

Teir hava sítt egna mál.

Kelda 

 joensen.okkara.net

Papua Nýguinea
Belis

Belis (enskt: Belize) er eitt land í Miðamerika við mark ímóti Guatemala og Meksiko. Høvuðsstaðurin í Belis eitur Belmopan. Almenna málið í landinum er enskt, men fólkið í Belis er ættað úr mongum londum - har eru karibar, afrikanar, mayar, ásiatar og evropear - og mong fólk tosa kreólskt ella afrikonsk mál. Karibiskur matur og tónleikur er væl dámdur, og landið er viðgitið fyri sítt fjølbroytta og nógva dýralív.

Søga 

Belis er bæði gamalt og nýtt land. Gamlar torftir eru víða um í landinum og eru dømi um gomlu mayamentanina. Landið fekk frælsi í 1981. Í mong ár var Belis bretskt hjáland ("Bretska Honduras"); tað einasta í Miðamerika. 

Í 1961 var hervilig ódn og øgiligur uppgangur í høvuðsstaðnum, Belisbýi, úti við strondina, og hann fór illa. Í 1970 varð farið at byggja nýggjan høvuðsstað, Belmopan, 80 km inni í landinum, tí at har var tryggari. Belisbýur er enn størsti býur í landinum, men alt fleiri og fleiri fólk flyta til Belmopan, og nógvar vinnufyritøkur verða eisini fluttar hagar.

Búskapur 

Rósuviður, mahogni og annar úrdráttur úr skóginum, m.a. chicle, nýtt sum ráevni til tyggigummi, og kapokk, ið er silkibummull, úr tí ovurstóra Ceiptrænum, hava stóran týdning í búskapi landsins. Sama er við aldinfruktum, sum verða nógv dyrkaðar. Men landbúnaðurin er avmarkaður, tí at stórur partur av regnskóginum er friðaður, av tí at har eru nógv sjáldsom dýr og nógvar sjáldsamar plantur.

Uttanlandshandil 

Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2007, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:

Djóra- og plantulív 

Í skógunum er satt dýrameingi. Og mong dýr, sum eru í vanda fyri at verða týnd, liva eisini í regnskógunum í Belis, til dømis jaguarur, tapirur, brølapa og nasabjørn. Firvaldar og ymsir tropufuglar flúgva træ av træi. Og har eru 250 ymisk børkubóndasløg; ímillum teirra svarti børkubóndi, ið er tjóðarblóma í Belis.

Landalæra 

Helmingurin av Belis er tættur tropuregnskógur. 

Fram við strondini í Belis er eitt 290 km langt korallriv við nógvum sandgrynnum og oyggjum. Tað er næstlongsta korallriv í heiminum - bara Korallrivið Mikla í Avstralia er longri, har eru skjaldbøkur, sjónotur og tindhummari og mong føgur tropufiskasløg. Hagar koma kavarar úr øllum heiminum at kava í klára, flógva sjónum. 

Ódnir og vatnflóð elva mangari til stóran skaða við strondina í Belis. Tí hava teir bygt nýggjan høvuðsstað, Belmopan, longri inni í landinum. Gamli høvuðsstaðurin, Belisbýur, er dygst úti við strondina.

Myndir

Sí eisini 

 Belmopan
 Miðamerika

Miðamerika
Belmopan

Belmopan er høvuðsstaður í Belis. Býurin hevur 16 451 íbúgvar (2010).

 

Høvuðsstaðir í Miðamerika
Fiskiørn

Fiskiørn ella gjóður (frøðiheiti - Pandion haliaetus) hevur ikki vanligt tilhaldsstað í Føroyum, men er stundum sædd her á landi. Millum annað í apríl mánaði 2008 helt ein fiskiørn til á Hálsvøtnum á Sandoynni. Fiskiørnin hoyrir til bólkin av rovfuglum, men livir næstan 100% av fiski. Fiskiørnin er nógv minni enn havørn og landørn. Omaná er hon dimmbrún, í neðra hvít; føturnir eru gráir. Hon sæst um allan heim, heldur seg mest við vøtn og stórar áir, men eisini úti við sjógv. Hon livir av fiski. Seigliga flýgur hon, einar 10 favnar yvir vatninum, steðgar nú og tá at skimast. Fuglum ger hon aldri nakað, og teir liggja líka tryggir, um teir síggja hana uppi yvir sær. So fær hon eyga á ein fisk, og í stundini stoytir hon sær niður, ofta so hart, at hon fer heilt undir kav, men vatn rínur ikki við hana. Skjótt kemur hon upp aftur, aloftast við fiski í klónum. Ofta baksar hon leingi, áðrenn hon sleppur á flog; ja, tað hendir, af fiskurin vinnur og dregur hana undir kav, so hon kódnar — klørnar krøkir hon so fast í, at hon fær tær ikki úr í bræði, og mangar ferðir hava menn veitt fisk við ørnaklóm í rygginum. — Í Føroyum sæst hon sjáldan; minst tvær ferðir er hon tó skotin.

Keldur

Sí eisini 

 Fuglar í Føroyum

Fuglar
Katalanskt mál

Katalanskt er móðurmál hjá sløkum 6 700 000 fólkum, harav um 6 500 000 Spania (Katalónia, Valencia og Balearoyggjar) og um 31 000 í Andorra.

Spania
Mál í Evropa
Elgur

Elgurin (frøðiheiti - Alces alces) er størsti hjørturin, ið til er. Elgtarvurin er ovurstórur. Greindu hornini kunnu gerast einar 2 m long. Í mýrlendum í skógunum finnur elgurin nóg mikið til matna.

Jóturdýr
Kamelur

Kamelar (frøðiheiti - Camelus) eru fyrimyndarlig oyðimarkardýr. Dromedarur hevur eina kúlu á bakinum, og kamelurin hevur tvær. Teir klára seg í fleiri vikur og ganga long strekki og hvørki eta ella drekka. Ein fyrimunur, ið ger teir frálíkar at bera farm. Tí verða teir nevndir oyðimarkarskip.

Vanliga verður hildið, at kúlan á kamelinum er full av vatni, men hetta er ikki so. Í veruleikanum er hon ein feittkúla, sum kamelurin fær føðslu úr, tá ið hvørki matur ella vatn er at fáa. Kamelinum nýtist ikki vatn í 10 mánaðir, men so kann hann eisini drekka ómetaliga nógv í stutta tíð - einar 340 kannur av vatni í 10 minuttir.

Kamelur hevur tvey røð av eygnahárum at verja eyguni fyri sandroki.

Súgdjór
Jaguarur

Jaguarur (frøðiheiti - Panthera onca) er rándýr av kattarslag. Jaguarurin veiðir einsamallur í Amasonas frumskóginum, bæði á jørðini, uppi í trøunum og í vatninum. Hetta merkir, at hann etur bæði hjørtir, apur og skjaldbøkur. Hesin stóri køtturin hevur ongan, ið hóttir hansara veiðiøki. Skinnið á jaguarinum er soleiðis litt, at hann er ringur at síggja í gróðrarmikla frumskóginum.

Jaguarurin sníkir seg tætt at fonginum á sama hátt sum tikarin. Jaguarin bítur so fast, at tá ið hann drepur sín fong, bítur hann dýrið beinleiðis í høvdið heldur enn at bíta tað í hálsin. Jaguarur tekur nógv ymisk dýr, t.d. tapirar, froskar, fisk, leitidýr, gnagdýr og smáar keimanar, suðuramerikansk krokodilla.

Myndir 

Súgdjór
Ránsdjór

Ránsdjór (latín - Carnivora) eru djór, ið veiða onnur djór.

Súgdjór
Hvalur

Hvalur (frøðiheiti - Cetacea) er fiskalíkt súgdjór ið livir í havinum. Hvalur er størsti skapningur í havinum. Hvalir eru einastu súgdjór, sum eru í sjónum burturav. Eins og øll onnur súgdýr andar hann luft niður í seg. Hvalur blæsur gjøgnum blástrið, ið er á kúluni. Vit skifta hval í barduhval og tannhval. Í hvalaættini eru allir hvalir, delfinir og nísur. Allir eru smidligir, kava djúpt og kunnu vera leingi undir. Allir hvalir anda gjøgnum blástrið ovast á kúluni.

Útbreiðsla í Føroyum

Av hvali eru fleiri sløg, sum eru heilt sjáldsom at síggja við Føroyar, tí at tey bert leggja leiðina framvið, á veg suðureftir ella norðureftir, í teirra natúrligu ørindum. Av hesum hava vit sæð sløg sum royð, nebbafisk, sildreka og august, sum sæst her millum oyggjarnar eins og um allan heimin. Teir hvalir, sum eru oftari at síggja um okkara leiðir eru bóghvítuhvalur og grindahvalur.

Súgdjór
Giraffur

Giraffur (frøðiheiti - Giraffa camelopardalis) er hálslangt afrikanskt jóturdýr. Giraffurin er heimsins hægsta dýr; einki súgdjór hevur longri háls enn giraffurin. Girafarnir verða einar 4,5-5,8 m høgir og viga 800 - 1.900 kg. Langi hálsurin ger, at giraffurin røkkur eftir teimum sevjumiklu bløðunum uppi á trøunum. Hann hevur liðiliga tungu, sum hann skræðir bløð og smágreinar av við. Við hjálp frá sínari deiligu hædd kann giraffurin eta bløðini, sum veksa høgt uppi í trøunum, og sum eingin onnur djór røkka upp eftir. Men tó at hálsurin er so langur, so hevur hann bara sjey hálsgeislar, akkurát líka nógvar sum menniskju. Munurin er bara tann, at giraffurin hevur størri hálsgeislar, og teir eru meira langir. Tá ið giraffarnir parast, nýtur hanngiraffurin eisini hálsin at berjast við við hinar hannarnar, tá ið teir kappast um honirnar. 

Hann hevur smá horn, knavar, langan hala og sítt halatagl. Við halanum kveistrar hann flogkyktini burtur. Hvør einstakur giraffur er sermerkt littur. Giraffar kunnu tvíspora upp í 50 km/t. Teir verða kynsbúgvnir tá teir eru 3 ár. Teir eru uppá vegin í 14-15 ½ mánað og fáa ein unga.

Sí eisini 

 Dýr
 Súgdjór

Súgdjór
Pungdýr

Pungdýr ella posadýr (frøðiheiti - Marsupialia) er súgdjór, ið leggja ófullbúnar ungar. Teir búnast meira í posinum. Teir liva í Avstralia (til dømis kengurur) og Amerika.

Posadýr
Eik Banki

Eik Banki ella bara Eik er eitt føroyskt partafelag, sum rekur bankavirksemi í Føroyum. Eik Banki varð stovnaður í 1832 undir navninum Færø Amts Sparekasse. Í 1963 fekk Færø Amts Sparekasse nýtt navn og varð kallaður Føroya Sparikassi. Hetta navnið helt fram til 18. desember 2006, tá ið bankin fekk navnið Eik Banki.

Eik hevði í 2007 354 fulltíðar starvsfólk og 16 deildir kring landið. Í 2012 hevur Eik 210 fulltíðar starvsfólk og 9 privatdeildir kring landið.

Eik Banki, og serliga danski parturin av Eik Banka, varð hart raktur av fíggjarkreppuni, sum rakti í september 2008. Tvey ár seinni mátti bankin ásanna, at ikki bar til at halda fram í verandi líki. Eik Banki læt Eik Bank Danmark fara, og varð yvirtikin av Finansiel Stabilitet A/S.
Finansiel Stabilitet A/S, sum hevði skotið 2 milliardir krónur í Eik Banka í nýggjum partapeningi, seldi 6. apríl 2011 70 prosent av partapeninginum til TF Holding P/F. Tey seinastu 30% eigur Finansiel Stabilitet enn, men TF Holding hevur møguleika fyri at keypa henda partin seinni.

Virksemi 

Eik Banki eigur dóttirfelagið P/f Inni. 

Harumframt hevur Eik fyrr keypt, men hesi feløg eru ikki longur partur av Eik:

 SkandiaBanken, ið var størsti internetbanki í Danmark (í mai 2007)
 Privestor Fondsmæglerselskab (í august 2007)
 FinansNyt (í august 2007)
 Føroysku deildini hjá Kaupthing Bank hf. (í desember 2007)

Harumframt hevur Eik verið stórpartaeigari í Investea A/S og Spron.

Sí eisini
Stjórar og stjórnarlimir í Eik Banka/Føroya Sparikassa/ Færø Amts Sparekasse

Keldur

Útvortis ávisingar 

Heimasíðan hjá Eik Banka

Føroyskar fyritøkur
Føroyskir peningastovnar
Eik

Eik (Frøðiheiti - Quercus) er ein ætt av leyvtrøum og runnum í Bóka-familjuni, ættin telur meir enn 500 sløg, ið vaksa í tempereraðum og subtropiskum pørtum av norðaru hálvkúlu.

Royndir við at gróðurseta eikitrø í Føroyum hava higartil ikki givið góð úrslit.

Lýst sløg:
 Dún-Eik (Quercus pubescens)
 Stein-Eik (Quercus ilex)
 Stilka-Eik (Quercus robur)
 Vetrar-Eik (Quercus petraea)

Træplantur
Bóka-familjan
Atlantic Petroleum

P/F Atlantic Petroleum (føroyskt: Atlantskolvetni) er føroysk olju og kolvetnis fyritøka. Stjóri í felagnum er Ben Arabo. Felagið varð stovnað í februar 1998 av 18 føroyskum íleggjarum:

 P/f Kongshavnar Útgerðarfelag  		
 Hildigunn Johannesen
 P/F Føroya Bjór
 Mortan Johannesen
 P/f J.F.K. Trol
 P/f Smyril Line
 P/f Farodane
 P/f Havnar Timburhandil
 P/f Svend Krosstein
 P/f Vestlax
 P/f Teymavirkið
 P/f Havsbrún
 P/f Súsi
 P/f Tórshavnar Skipasmiðja
 S/f Føroya Sjóvátrygging
 Føroya Sparikassi (nú Eik Banki)
 P/f Poul Hansen
 P/F Hvilvtenni 

Í juni 2005 varð Atlantic Petroleum skrásett á íslendska virðisbrævamarknaðinum (ICEX), ið samarbeiðir við føroyska virðisbrævamarknaðin (VMF). Í oktober 2006 varð Atlantic Petroleum skrásett á danska virðisbrævamarknaðinum (OMX).

Í 2012 vóru 17 fulltíðar starvsfólk í Atlantic Petroleum.

Virksemi 
Atlantic Petroleum er við í trimum leitingarloyvum við Føroyar: Stella Kristina (40%), Marselius(40%) og Brugdan(0,025% (møguleika at fáa 1,2905%)). Harumframt er Atlantic Petroleum í 2008 við í 8 loyvum í bretskum sjógvi og 3 í írskum sjógvi.

Útvortis slóð 

Heimasíðan hjá Atlantic Petroleum

Føroyskar fyritøkur
Oljuvinna
Faroe Petroleum

Faroe Petroleum ella Føroya Kolvetni er føroyskt oljufelag, ið rekur olju og kolvetnisvinnu í Føroyum og uttanlands. Føroya Kolvetni varð stovnað í 1997 og skrásett í Føroyum í januar 1998. Í desember 2002 varð stovnað móðurfelagið (holdingfelagið) Faroe Petroleum í Onglandi. Forstjóri í felagnum er Graham Stewart og stjóri er Nils Sørensen. Faroe Petroleum hevur skrivstovur í Tórshavn, Aberdeen (høvuðssæti) og Stavanger.

Í juni 2003 varð Faroe Petroleum skrásett á AIM (Alternative Investment Market) virðisbrævamarknaðinum í London, ið er ein av teimum lítlu partabrævamarknaðunum í London.

Virksemi 

Faroe Petroleum er við í 5 leitingarloyvum við Føroyar: Orodruin (100%), Anne Marie (12,5%), Brugdan( 4%), Sildrekin (10%) og Rannvá (100%). Talið í klombrum sigur, hvussu stóran part Faroe Petroleum eigur í loyvunum.

Harumframt er Faroe Petroleum við í nógvum loyvum í bretskum sjógvi, í norskum sjógvi og onkrum einstøkum í hollendskum sjógvi.

Slóðir 

 Heimasíðan hjá Faroe Petroleum

Føroyskar fyritøkur
Oljuvinna
Bævrar

Bævur (frøðiheiti Castor) er súgdjór av gnagdýraætt. Bævrar eru náttúrunnar timburmenn. Teir byggja sær vandaligar bústaðir av móru og greinum, og inngongdin er undir vatni. Teir byggja fleiri byrgingar nær tilhaldinum, so at vatnið stendur altíð líka høgt, og er góður svimjihylur. Bævrar verða ofta hildnir at vera skaðadýr, tí teir gera stórar byrgingar í áum og áarstreymum. Bævurin dregur greinar saman við sterka kjaftinum. Tvey sløg eru av bævrum, annað í Evrásia, hitt í Norðuramerika. Amerikanski bævurin (frøðiheiti Castor canadensis) livir í øllum USA (uttan Florida, Nevada og Suðurkalifornia) og í Kanada. Evropeiski bævurin (frøðiheiti Castor fiber) livir í Evrásia í t.d. Skandinavia, Russlandi og Póllandi. Bæði sløgini eru gnagdýr. Gnagdýr eru súgdýr. Bævrar hava hvassar og langar framtenn; tær bíta væl á viðarbulum og greinum. Framtenninar bíta eisini lættliga á børki og viði. Viðurin verður etin ella brúktur til byrgingar. Meginpartin av tíðini eru teir í vatni ella nærindis vatni, men føðina finna teir uppi á turrum. Teir svimja ógvuliga væl, duga at kava og kunnu verða undir kavi í nógvar minuttir. Á afturlabbunum eru fitjur. Halin er flusutur og flatur, bævurin stýrir við honum. Tá ið bævurin letur við halanum upp og niður í vatninum, er hann sum tvíblaðað ár, og bævurin svimur skjótari. Bævrar ávara hvør annan um vanda og sláa tá halan harðliga niður í vatnskorpuna. Ullferðin er trøtt og mjúk, skinnini eru dýr. Í 19. og 20. øld vóru so nógvir bævrar veiddir, at teir mundu verið avoyddir. Men nú verður veitt flestustaðni undir eftirliti, og bævrarnir menna seg aftur. 

Bævrar eru dugnaligir smiðir og gera byrgingar og smáttur í vøtnum ella í áum. Bævrasmáttur kunnu vera hægri enn 3 metrar. Bævrar flyta smáar steinar og greinar við framlabbunum. Áir verða byrgdar av við greinum, gróti og flag. Í vatninum oman fyri byrgingina gera bævrar smáttur. Tá eingi trø eru eftir, har bævrarnir eru, mugu teir longri burtur eftir tilfari. Teir grava veitir, so greinar og bular kunnu floytast heim til byrgingina. Bævurin leggur um várið. Ungarnir eru lodnir og síggja beinanvegin. Fáar dagar gamlir duga teir at svimja. Bævrahúskið býr í holu, nevnd bævrasmátta. Hon er gjørd úr flag og greinum. Inni í smáttuni gera bævrar eitt kamar yvir vatnskorpuni. Tað er lurt, og her sova og hvíla teir. Um heystið klína bævrar móru á smáttuna uttan. Móran frystir um veturin og verjir fyri ránsdýrum. Ikki slepst í bævrasmáttuna uttan undir vatni. Hetta forðar ránsdýrum at koma inn í smáttuna. Úlvar kunnu heldur ikki grava seg gjøgnum tjúkku veggirnar ella svimja inn í smáttuna. 

Bævrar eta plantur. Um heystið og veturin eta teir bleytan við og børk, mest bævraøsp og píl. Føðina goyma teir í goymslu undir kavi. Ísur á vatninum forðar teimum ikki at koma til goymsluna, tí teir hava inngongdir undir kavi. Um várið og summarið eta bævrar gras, bløð og vatnplantur.

Gnagdýr
Gnagdýr

Gnagdýr (frøðiheiti - Rodentia) er súgdjór við tveimum longum hvøssum framtonnum. Otur og bævur hoyra til gnagdýraættina; eisini minkur, hermalínið, skunkur og grevlingur eru í somu ætt. Vatnsvínið er størsta gnagdýr í heiminum.

Gnagdýr
Otur

Otur (frøðiheiti - Lutra lutra) er súgdjór av marðarætt við fitjum. Otrarnir eru væl egnaðir at vera í vatni. Teir hava fitjulabbar, eru smidliga vaksnir og fáa latið oyru og nøs aftur, tá ið teir kava. Hetta eru spølin dýr, og teir kava eftir steinum og skeljadýrum.

Oturin er stórt máraslag, ið mest livir av fiski. Hann grevur sær holur inn í áarbakkar, men opið er um 1 m. undir vatnskorpuini. Nógvastaðni verður bústaður hansara týndur, so hann er nógv minkaður. Oturin varð friðaður í Danmark í 1967, men er á altjóða listanum við dýrum, ið eru í týningarvanda.

Súgdjór
Seyður

Seyður (frøðiheiti - Ovis aries) er slag av ullaðum jóturdýri. Seyður varð tamdur fyri mongum árum síðani, bæði fyri ullina, kjøtið og tá eisini mjólkina. Um summarið verður seyðurin royttur. Ullin verður spunnin til tógv, sum síðan verður bundið til troyggjur, hosur og annað. Um heystið verður nógvur seyður flettir. 

Tað finnast yvir 1,000,000,000 seyðir í heiminum harav meginparturin er tamdur. Seyður kann bólkast í umleið 200 seyðasløg.

Í Føroyum eru umleið 75.000 seyðir av slagnum, sum á enskum verður kallað, Faroese Sheep.

Villur mufflonseyður, sum nú á døgnum einans livir á Miðjarðarhavsoyggjunum Korsika og Sardina, verður hildin at vera næsti ættfaðir at tomum seyðum. Tær elstu leivinar av seyði, ið helst hevur verið tamur, eru 11000 ár.

Seyðurin kom til Skandinavia fyri uml. 12000 árum síðani, tá ið landbúnaðarmentanin kom henda vegin við seyði, svínum, geitum og neytum. Nær seyður er komin til Føroya, er ilt at siga. Frá hjá írska munkinum Dicuil kann metast, at seyður var í Føroyum á 800.

Á Lítla Dímun plagdi at liva eitt slag av seyði frá síðsteinøldini, ið kallast dímunarseyður (á enskum Lítla Dímun sheep). Tríggir sovorðnir seyðir eru varðveittir, og teir verða sýndir á Føroya Forminnissavni. Teir síðstu dímunarseyðirnir vóru skotnir í 1860unum. Dímunarseyðurin líktist Soay seyðinum (á enskum Soay sheep) bæði í útsjónd og uppruna.

 ð á í ó ý  ú
Súgdjór í Føroyum
Súgdjór