alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Telma Hopkins

Telma Louise Hopkins (fødd 28. oktober 1948) er amerikanskur sjónleikari og sangari. Hon gjørdist kend, tá ið hon í 1970-árunum var limur í popp-tónleikabólkinum Tony Orlando and Dawn, ið hevði fleiri sangir ið lógu sum nummar eitt á hittlistum.

Filmsleiklutir
Bosom Buddies, sum Isabelle Hammond (1980–1982)
Gimme a Break!, sum Adelaide "Addy" Wilson (1984–1987)
Trancers, sum Engineer Ruth Raines (1985)
Family Matters, sum Rachel Crawford (1989–1993, recurring later)
Trancers II, sum Engineer Ruth Raines (1991)
Trancers III, sum Councilor Ruth Raines (1992)
Getting By, sum Dolores Dixon (1993–1994)
The Wood (1999) sum Slim's Mother
The Nanny sum Lila Baker (Episode: "Fran's Roots") (1997)
Any Day Now sum Judge Wilma Evers (2001)
Half & Half, sum Phyllis Thorne (2002–2006)
A New Kind of Family sum Jess Ashton (1979-1980)
The Hughleys sum Paulette Williams (Recurring Role)
Psych, sum Phyllis Gaffney (2008)
The Love Guru (2008) sum Lillian Roanoke
ER sum Carlene (Episode:  "Think Warm Thoughts")
Are We There Yet? sum Marilyn Pearsons (2010–2011)
Lab Rats sum Grandma Dooley (2012)

Keldur 

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskar songkvinnur
Føðingar í 1948
Essence Atkins

Essence Uhura Atkins (fødd 1972) er amerikanskur sjónleikari og modell. 

Hon er mest kend fyri at spæla leiklutin sum Dee Dee Thorne í UPN sitcom Half & Half og sum Yvette Henderson on the The WB sitcom Smart Guy. Hon hevur eisini spælt í sjónvarpsrøðini Are We There Yet? sum Suzanne Kingston-Persons. Í 2013 og 2014, spældi Atkins leiklutin sum "Kisha Davis" í filmunum í A Haunted House og A Haunted House 2.

Leiklutir í spælifilmum

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1972
Ice Cube

O'Shea Jackson (føddur 15. juni 1969) betri kendur við sínum kunstnaranavni  Ice Cube er ein amerikanskur rappari, sjónleikari, tónleikaframleiðari, filmframleiðari, leikrithøvundur og leikstjóri. Hann byrjaði lívleiðina sum ein limur í hip-hop bólkinum C.I.A. og seinni gjørdist hann partur av N.W.A (Niggaz Wit Attitudes). Eftir at hann var givin í N.W.A í desember 1989 bygdi hann við hepni upp eina solokarrieru innan tónleik og eisini sum rithøvundur, leikstjóri, sjónleikari og framleiðari í biografum. Harafturat hevur hann verið ein av framleiðarunum av Showtime sjónvarpsrøðunum Barbershop og TBS røðunum Are We There Yet?, ið báðar eru grundaðar á filmarnar, har ið hann spældi høvuðsleiklutin. Í juli 2014 hevur Ice Cube selt yvir 38 milliónir plátur í USA.

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir leikstjórar
Amerikanskir tónleikarar
Afroamerikanarar
Rapparar
Føðingar í 1969
Nia Long

Nia Talita Long (fødd 30. oktober 1970) er amerikanskur sjónleikari.

Hon er mest kend fyri at spæla við í sjónvarpsrøðunum The Fresh Prince of Bel-Air og Third Watch og í filmunum In Too Deep, Boyz n the Hood, Friday, Boiler Room, Soul Food, Love Jones, The Best Man, Big Momma's House og teimum eftirfylgjandi filmunum til teir báðir síðstnevndu. Foreldur hennara eru ættaði úr Trinidad og Grenada. Nia var bert tvey ára gomul tá ið foreldur hennara vóru skild. Fornavn hennara, Nia, er ein av teimum sjey døgunum í Kwanzaa (høgtíð, ið heiðrar afrikansku ættarbondini hjá afrikanskum-amerikanarum), og merkir endamál á Swahili.

Keldur

Slóðir úteftir

 Nia Long á Internet Movie Database

Føðingar í 1970
Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar
Charlie Murphy

Charles Quinton "Charlie" Murphy (føddur 1959) er amerikanskur sjónleikari.

Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar
Gabriel Braga Nunes

Gabriel Braga Nunes (føddur 7. februar 1972 í São Paulo) er ein sjónleikari úr Brasil, ið er best kendur fyri at spæla í telenovela-filmum, serliga í Essas Mulheres, Cidadão Brasileiro, Caminhos do Coração og Poder Paralelo. Hann spælir eisini við í Insensato Coração fyri TV Globo.

Lívsleið sum sjónleikari

Keldur 

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1972
Keesha Sharp

Keesha Ulricka Sharp (fødd 1973) er amerikanskur sjónleikari, ið er best kend fyri at spæla leiklutin sum Monica í sjónvarpsrøðini Girlfriends, ið var víst á UPN/The CW show, hon spældi leiklutin sum daman hjá William Dent (Reggie Hayes spældi sum William Dent). Hon fekk ein tilnevning fyri henda leiklutin: NAACP Image Award tilnevning fyri "Outstanding Supporting Actress in a Comedy Series".

Slóðir úteftir
 Keesha Sharp á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Afroamerikanarar
Føðingar í 1973
Sveinur Gaard Olsen

Sveinur Gaard Olsen (føddur 21. mai 1980 í Havn) er føroyskur sangari og tónleikari, trummusláari. Í 2012 luttók hann í vælumtóktu donsku sang talentkappingini hjá DR, sum nevnist X Factor. Sveinur gjørdist ein av teimum nýggju, sum slapp við í live sendingarnar, og hann var eisini ein av teimum trimum sum kom í finaluna. Sveinur hevði Cutfather sum mentor. Hini bæði sum komu í finaluna vóru tvær ungar gentur Ida og Line, sum høvdu Pernille Rosendahl til mentor. Triðið dómarin, Thomas Blackman, fekk ongan av sínum luttakarum í finaluna. Sveinur gjørdist nummar trý. Sveinur flutti niður til Danmarkar at búgva í 2010. Sveinur hevur áður spælt sum trummusláari og sungið kór og spælt onnur ljóðføri í føroyskum orkestrum, eitt nú í tónleikabólkinum Marius, sum vann innleiðandi kappingina í Føroyum Global Battle of the Bands, sum gav teimum møguleika at vera við í kappingini við sama navni í London. Marius gjørdist nummar 6 í altjóða kappingini í London í desember 2005.

Móttøka í Havn 
Vikuskiftið áðrenn [X Factor (Danmark)|X-Factor]] finaluna, varð skipað fyri móttøku fyri Sveini í Tórshavn, har hann kom við flogari til Føroya, síðan bleiv flogin við tyrluni til Havnar, har borgarstjórin Heðin Mortensen og onnur tóku ímóti. Síðan bleiv hann koyrdur runt í Havnini, m.a. heim til foreldur og familjuna. Síðan høvdu ymiskir fyrireikarar skipað fyri einari konsert í Norðurlandahúsinum, har eitt orkestur sum beiggi Sveinur stóð fyri, stóð klárt. Sveinur slapp so at syngja fyri teimum sum møtt vóru. DR fylgdi við á túrinum og sendi eitt brot, tá finalan so bleiv. Sveinur segði aftaná, at hann veruliga onki visti um hesar fyrireikingar. Hann slapp ikki at nýta fartelefon, meðan hann varð umborð á flogfarinum og í tyrluni, so alt var eitt væleydnað "surprice party" fyri Sveini. Tað var lýst á Portal.fo og á Facebook, meðan Sveinur var í luftini. Tað vóru Tórshavnar kommuna saman við Norðurlandahúsinum, Atlantic Airways og familjuni hjá Sveini, sum skipaðu fyri tiltakinum.

Keldur

Slóðir úteftir 

Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir tónleikarar
X Factor luttakarar
Julius Vest Joensen

Julius Vest Joensen (føddur 1958) er formaður í FC Suðuroy. Julius er vágbingur, hann starvast sum kokkur umborð á Smyrli og hevur áður starvast í peningastovni. Hann hevur fyrr verið formaður í VB og gjørdist formaður í FC Suðuroy eftir aðalfundin í desember 2011. Julius spældi fótbólt við VB, tá hann var yngri.

Keldur

Slóðir úteftir 
Heimasíðan hjá FC Suðuroy

Vágbingar
Føðingar í 1958
Saša Kolman

Saša Kolman (føddur 1. mai 1984) er ein slovenskur fótbóltsleikari, verjuleikari, sum í løtuni spælir við FC Suðuroy. Hann spældi sín fysta dyst í Føroyum fyri FC Suðuroy hin 24. mars 2012, tað var móti B36.

Lívsleiðin innan fótbólt 
 2012 - FC Suðuroy
 2011 - NK Tolmin
 2011 - NK Primorje Ajdovscina
 2009/2010 - NK Nafta Lendava
 NK Tolmin

Keldur

Slóðir úteftir 
Sasa Kolman á FaroeSoccer.com
Heimasíðan hjá FC Suðuroy
Transfermakt.co.uk

FC Suðuroy leikarar
Føðingar í 1984
Fótbóltsleikarar úr Slovenia
Pól F. Joensen, fótbóltsvenjari

Pól Fríðrikur Joensen (føddur 1967) er føroyskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari, miðvallaleikari. Hann spældi við TB øll árini, tá hann var aktivur í føroyskum fótbólti. Hann hevur spælt ein dyst fyri føroyska A-landsliðið, tað var í 1990.

Fótbóltsvenjari 
Pól F. hevur tikið UEFA-A venjaraprógv og er venjari hjá U17 dreingjunum hjá Føroyum saman við Áka Johansen. Pól F. var eisini venjari hjá FC Suðuroy í 2011, tá besta mansliðið spældi í 1. deild og í 2012, tá teir spældi í Effodeildini. Tað gekk sera gott í 2011, liðið fekk 70 stig og gjørdist vinnari av 1. deild. Árið eftir í 2012 gekk heldur striltið at fáa stig, og eftir 9. umfar, tá FC Suðuroy bert hevði fingið tvey stig fyri tveir javnleikir og ongan dyst hevði vunnið, so valdi venjarin í samráð við nevndina at gevast sum venjari.

2012 - FC Suðuroy (til 22. mai 2012)
2011 - FC Suðuroy
2009 - TB

Keldur

Slóðir úteftir 

Heimasíðan hjá TB
Heimasíðan hjá FC Suðuroy
Football.fo, Landsliðsleikarar

Føðingar í 1967
TB leikarar
Føroyskir fótbóltsvenjarar
Føroyskir landsliðsleikarar
Eliane Giardini

Eliane Teresinha Giardini (fødd 20. oktober 1952 í Sorocaba) er sjónleikari úr Brasil. Hon hevur fyrr verið gift við sjónleikaranum Paulo Betti, hon hevur tvær døtrar, Juliana og Mariana Betti, ið eisini eru sjónleikarinnur.

Leiklutir

Sjónvarp
 Ninho da Serpente (sum Lídia)
 Campeão (sum Cristina)
 Vida Roubada (sum Hilda)
 Meus Filhos, Minha Vida
 Uma Esperança no Ar (sum Débora)
 Helena (sum Joana)
 Caso Verdade
 Desejo (sum Lucinda)
 Felicidade (sum Isaura)
 Renascer (sum Dona Patroa/Yolanda)
 Incidente em Antares (sum Eleutéria)
 A Comédia da Vida Privada (sum Helena)
 Irmãos Coragem (sum Estela)
 Engraçadinha (sum Maria Aparecida)
 Você Decide
 Explode Coração (sum Lola)
 A Indomada (sum Santa Maria)
 Você Decide (sum Sílvia)
 Mulher (sum Anita)
 Hilda Furacão (sum Berta)
 Torre de Babel (sum Wandona)
 Andando nas Nuvens (sum Janete)
 Você Decide (sum Ana)
 O Belo e As Feras (sum Ludmila)
 Zorra Total (sum Maria Rosa)
 Zorra Total (sum Roxana)
 Os Maias (sum The Countess of Gouvarinho)
 Os Normais (sum Marta)
 O Clone (sum Nazira Rachid)
 A Casa das Sete Mulheres (sum Caetana)
 Um Só Coração (sum Tarsila do Amaral)
 América (sum Viúva Neuta)
 JK (sum Tarsila do Amaral)
 Cobras & Lagartos (sum Eva/Esmeralda)
 Eterna Magia (sum Pérola)
 Capitu (sum Dona Glória Santiago)
 India – A Love Story (sum Indira Ananda)
 Tempos Modernos (sum Hélia Pimenta)
 Afinal, o Que Querem as Mulheres? (sum Profª Noemi)
 Lara com Z (sum Sandra Heibert)
 Avenida Brasil (sum Muricy Araújo)
 Amor à Vida (sum Ordália Vianna)
 O Outro Lado do Paraíso (sum Nádia)

Filmar
 O Salário da Morte
 O Amor Está no Ar
 Chatô
 Uma Vida Em Segredo
 Histórias do olhar
 Olga

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1952
Andréia Horta

Andréia Assis Horta (fødd 27. juli 1983 í Juiz de Fora) er sjónleikari úr Brasil.

Filmsleiklutir

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1983
Mads Mikkelsen

Mads Dittmann Mikkelsen (føddur 22. november 1965) er ein danskur films og teatur sjónleikari. Í mai 2012 vann hann gylta pálman í Cannes fyri besta mannliga leiklutin, hann vann heiðurlønina fyri sín leiklut í filminum Jagten. Mads er bróðir Lars Mikkelsen, sum eisini er sjónleikari.

Filmar og leiklutir, úrval 
 Pusher (1996) - Tonny
 Vildspor (1998) - Jimmy
 Nattens engel (1998) - Ronnie
 Bleeder (1999) - Lenny
 Blinkende Lygter (2000) - Arne
 Monas verden (2001) - Casper
 En kort en lang (2001) - Jacob
 Jeg er Dina (2002) - Niels
 Elsker dig for evigt (2002) - Niels
 Wilbur begår selvmord (2002) - Horst
 Nu (2002) - Unge Jakob
 De grønne slagtere (2003) - Svend
 Torremolinos 73 (2003) - Magnus
 King Arthur (2004) - Tristan
 Pusher 2 (2004) - Tonny
 Adams Æbler (2005) - Ivan
 Efter brylluppet (2006) - Jacob Pederson
 Prag (2006) - Christoffer
 Exit (2006) - Thomas Skepphult
 Casino Royale (2006) - Le Chiffre 
 Flammen og Citronen (2008) - Citronen
 Coco Chanel & Igor Stravinsky (2009) - Igor Stravinsky
 Die Tür (2009) - David
 Valhalla Rising (2009) - One-Eye
 Clash of the Titans (2010) - Draco
 De tre musketerer (2011) 
 En kongelig affære (2012) - Johann Friedrich Struensee
 Jagten (2012) - Lucas

Sjónvarpsrøðir 
 Rejseholdet (2000-2004) - Allan Fischer, kriminalassistent
 Klovn (2005) - Mads, fótbóltsleikari
 Julie (2005) - Harald, pápi Juliu
 Hannibal (2013) - dr. Hannibal Lecter

Teknifilmar og animatiónsfilmar (rødd) 
 Monsters Inc. (2001) - Randalf
 Cars (2006) - Ronny Ræs (danska versjónin)

Keldur 

Danskir sjónleikarar
Føðingar í 1965
Apatosaurus

Brontosaurus, ella apatpsaurusen, sum hann ordiligt eitur, er tað størsta djórið, ið nakrantíð hevur verið til. Tað var nevnliga ein plantuetandi dinosaurur, ið livdi fyri umleið 150 milliónum árum síðan. Hann livdi á tí staðnum, sum vit í dag rópa fyri Wyoming, Colorado, Oklahoma og Utah. Granskarir eru komnir fram til, at tann langi hálsurin var ringur at flyta upp og niður. Í staðin flutti brontosaururin hálsin aftur og fram. Tá ið hann át, stóð hann stillur og flutti bara hálsin líka aftur og fram, meðan hann át. Brontosaururin át altso nógvan mat uttan at flyta seg serliga nógv. Mann heldur, at tað er ein av grundunum til, at hann var so stórur. 

Útdeyð djór
Strutsur

Strutsurin er heimsins størsti livandi fuglur og livir bara í tí villa í Afrika. Sjálvt um fuglurin er ómetaliga stórur, so rennur hann mega skjótt. Hann renna heili 70 kilometrar um tíman. Strutsur kann ikki flúgva, so hann má leggja merkis til vandar í góðari tíð. Við tí langa hálsinum sær strutsurin sínar fíggindar. Strutsurin hevur eisini sera góð eygu og klárar at síggja okkurt, ið er á umleið 2,5 cm til støddar, 1,6 kilometrar burturi frá. Kroppurin er tungur — tyngri enn ein miðalmaður — hann orkar als ikki at flúgva. Men so mikið raskari er hann at renna. Beinini eru long og sterk; ilskógvurin er trútnaður upp til ein harðan vøl. Einar tveir favnar fetar hann í hvørt lopið, so ikki skjótasti hestur er mentur at elta hann, tá ið rásin ikki er heilt long. 

Hann livir á sandi og grasfløtum í Afrika og haðani nakað inn í Asia. Eggið vegur ½2nað kg, so nógv sum 24 høsnaregg. Steggin er kolsvartur við blóðreyðum hálsi, og hevur stórar hvítar dúnfjaðrar í veingjum og veli. Hesar glitrandi hvítu fjaðrarnar eru avbara vakrar og dýrar, og tí hevur strutsur frá gomlum døgum av verið nógv veiddur. Seinni fóru menn at hava nakrar tamar; tá ið tað ráddi um at koma ein veg í bræði, spentu teir ein fyri vogn ella settu seg upp á bakið á honum. So lærdu teir, at tað loysti seg væl at halda struts eftir fjøðrunum, og nú er strutsahald ein vinnuvegur í mongum londum. 

Fuglar
Ígulfiskur

Ígulfiskur (frøðiheiti Tetraodontidae) blæsur seg sjálvan upp eins og ein ballón fyri at verja seg móti ránsdjórum. Ígulfiksur, sum er ein klombrutur svimjari, fyllur elastiska magan sín við sjógvi (og onkuntíð luft) og kann blása seg sjálvan so stóran, at hann verður fleri ferðirnar sína vanligu stødd. Summi sløg hava eisini píkar til ávaringar. Sjálvt um ein ránfiskur skuldi slúkt einum ígulfiski, so fer honum neyvan at dáma smakkin. Flestu ígulfiskar hava eitur, sum ger at teir smakka illa og sum kann drepa aðrar fiskar. Eitri kann eisini gera av við fólk. Tað er nokk av eitri í einum ígulfiski at drepa 30 vaksin fólk – og tað finst onki móteitur. Í Japan eita teir fugu og eru sera dýrt og leskiligt krás. Av tí at fiskurin er so eitrandi, verður hann tilgjørdur av serliga útbúðnum fugukokkum. Ger kokkurin eitt skeivt kut, kann tað føra til deyðan hjá einum sera óhepnum gesti. 
 
Flestu ígulfiskar liva í tropiskum og subtropiskum sjógvi. Teir hava langan, spískaðan kropp og kúlulíkt høvd. Summi sløg hava sterkar litir og blettir at vísa, at teir eru eitrandi, meðan onnur sløg hava veikari litir, sum gera, at teir fara í eitt við umhvørvið. Teir hava onga roðslu og hava vanliga grovt ella píkut skin. Øll ígulfiskasløgini hava fýra tenn, sum eru vaksnar saman til eitt nev. Ígulfiskur etur mest ryggleys djór og tara. Stórir ígulfiskar klára enntá at bróta skeljar og gággur við sínum harða nevi. Summi sløg av ígulfiskum eru hótt av dálking og ovfisking, men flestu stovnarnir hava tað gott. Ígulfiskur kann gerast ein metur langur. 

Fiskar
Maurice Tillet

Maurice Tillet (23. oktober 1903 – 4. september 1954) var ein sera klókur maður, hann var yrkjari og rithøvundur, og dugdi at tosa 14 ymisk mál. Hann gjørdist eisini glímari. Í 1944 fekk Maurice tignarheitið sum heimsmeistari frá Amerikanska Glímara Felagsskapinum (AWA). Hann nevndi seg "Serskøltatrøllið í ringinum", men í veruleikanum var hann betri kendur sum Franski Eingilin. Hetta eyknevnið fekk hann, tí hann sum barn, altíð bleiv kallaður eingil, tí hann hevði eitt so einglaligt andlit. Hann varð føddur í 1903 og tá ið hann var tannáringur, fekk hann staðfest, at hann hevði eina sjáldsama sjúku, sum verður nevnd akromegali. Henda sjúkan ger, at kropspartir so sum til dømis nøs og panna vaksa meira enn tær eiga. Tí bleiv allur kroppur hansara misskaptur.

Franskir rithøvundar
Ítróttafólk úr Fraklandi
Føðingar í 1903
Andlát í 1954
Fobi

Fobi er ein irritasjón, at hava eina stóra ræðslu fyri onkrum. Fobi er upprunaliga eitt grikskt orð og merkir ótti ella ræðsla. Flest fólk hava okkurt serstakt ting ella fleiri, tey bara ikki klára at síggja, hoyra ella føla. Tað verður rópt at hava fobi fyri onkrum. Tað eru yvir 1.000 ting, fólk hava fobi fyri. Tað kann vera næstan vera alt; tey kunnu vera bangin fyri at vaska sær, fyri trappum, eiturkoppum, bangin fyri klóvnum og mangt, mangt annað. 

Sjúkur
Heilsa
Sport Club Corinthians Paulista

Corinthians er eitt Brasilsk fótbóltsfelag úr São Paulo. Felagið varð stovnað tann 1. september 1910. Í 2000 var Corinthians heimsins fyrsta fótbóltsfelag, sum vann FIFA heimsmeistaraheitið fyri fótbóltsfeløg. Kappingin varð hildin í Brasil tað árið. Tað besta felagið frá hvørjum kontinenti luttekur og kappast hvør móti øðrum.

Fyrrverandi leikarar 
 Sócrates
 Dida
 Javier Mascherano
 Deco
 Rivaldo
 Carlos Tévez
 Roberto Carlos 
 Ronaldo
 Marcos Senna

Útvortis ávísingar 
 Heimasíðan hjá Corinthians 

C
C
Menniskja

Menniskjað (frøðiheiti: homo sapiens sapiens) hoyrir upp í súgdýrabólkin, vit nevna primatar. Aðrir primatar eru mannapur og apur, og teimum líkjast vit mest. Menniskjað er bara eitt av teimum uml. 4000 hugtakandi súgdýrasløgunum á jørðini. Upphavið at apum og menniskjuni var proconsul, ein lítil primatur, sum livdi uppi í trøunum fyri 25 m.á.s. Eftirkomarar hansara lagaðu seg eftir umstøðunum. Nakrir hildu til í tropiskum regnskógum og vórðu til apur. Aðrir lagaðu seg til lívið á víðu grasfløtunum og gingu, sum australopithecus upprættir á tveimum beinum, og fingu tí nýtt framlimirnar til annað enn bara at ganga og styðja seg við. Sum tíðin leið, vórðu teir til menniskju.

Súgdjór
Barosaurus

Barosaurus var ógvuliga stórur dinosaurur, sum minti um giraff. Hann hevði langan háls og át av hægstu trækrúnunum, har hinir dinosaurarnir ikki rukku. Barosaurus livdi í flokki, helst tí at so fekk hann betur vart seg fyri sterkari og skjótari ránsdjórum. 

Útdeyð djór
Westlothiana

Westlothiana, fyrsta skriðdýr, vit vita um, varð til miðskeiðis í koltíðini. Sum frá leið, vurpu skriðdýrini og klaktu eggini uppi í turrum, og vóru tey tískil fyrstu dýr, sum kundu liva uppi á landi ella ævi sína. Helst ótu tey skordýr, ið vóru lætt at taka. Skriðdýrini nørdust skjótt og trivust væl í turra veðurlagnum í permtíðini.

Skriðdjór
Útdeyð djór
Smilodon

Smilodon doyði út í pleistocenetíðini. Hesin svørðtenti køtturin var av glúpskastu ránsdýrum og livdi samstundis sum homidarnir. Tøkutenninar á honum vóru 15 cm. langar. Mangir vísindamenn halda, at homonidarnir hildu til í flokki at verja seg fyri ránsdýrum. Australopithecus, sum var lítil á vøksti, hevur helst verið lættur at søkja at og hevur kanska klivið upp í trøini at bjarga sær undan smilodon.

Útdeyð djór
Hyracotherium

Hyracotherium var fyrsta rossið og varð til seinast í paleocentíðini í Evropa og USA. Tað var sjáldsama lítið dýr, bara 25 cm. til hæddar, og gekk á fýra fótum, fýra tær vóru á hvørjum fóti. Tað helt til í tørrum kjarri og skógi og át bleytt leyv og urtir. Hyracotherium mentist til nútíðarrossið og tey sløg, sum eru skyld við tað, til dømis sebra.

Útdeyð djór
Súgdjór
Lesley Gore

Lesley Gore (fødd Lesley Sue Goldstein, 2. mai 1946 - 16. februar 2015) var ein amerikonsk songkvinna. Gore bleiv fødd í Brooklyn í New York, men vaks upp í Tenafly í New Jersey. Kendasti sangur hennara má allarhelst vera "It's My Party", "You Don't Own Me" og "Sunshine, Lollipops, and Rainbows". Hon var samkynd  og búði í New York City.

Kelda

Amerikanskar songkvinnur
Føðingar í 1946
Andlát í 2015
LGBT
José de Abreu

José Pereira de Abreu Júnior (føddur 24. mai 1944 í Santa Rita do Passa Quatro) er sjónleikari úr Brasil. Hann flutti til høvuðsstaðin sum 14-ára gamal. Seinni fór hann at lesa løgfrøði. Í 1967 spældi hann við í 3 sjónleikum, og árið eftir spældi hann í einum filmi, men síðan náddi hann ikki meira júst tá, tí hann varð noyddur til at rýma úr landinum og búði í útlegd í Evropa frá1968 til 1974. Orsøkin til at hann noyddist at fara í útlegd var, at hann hevði verið virkin politiskt á vinstravonginum.

Abreu varð handtikin undir einum fundi hjá União Nacional dos Estudantes, ið hoyrdi til Ação Popular og stuðlaði Vanguarda Armada Revolucionária Palmares, ið var ein vinstrasinnaður bólkur, ið stríddist móti hernaðarstýrinum í landinum. Hann gjørdist eisini partur av hippie rørsluni hetta tíðarskeiði.

Í 2011 spældi hann Milton í skemtirøðini Insensato Coração og í 2012, spældi hann Nilo í Avenida Brasil.

Keldur 

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1944
Navaho

Navajoiskt (á enskum "Navajo", á navajoiskum "Diné bizaad") er eitt av atabaskisku indiánaramálunum í USA.  Tað hoyrir til nadene-málættina. Navaho  er móðurmál hjá um 150.000 fólkum.

Keldur 

Mál í USA
Surinam

Tjóðveldið Surinam (niðurlendskt Republiek Suriname) er eitt land í Suðuramerika. Landið æt fyrr Niðurlendska Gujana. Bretar løgdu landið undir seg í 1650-árunum, men í 1667 lótu teir niðurlendingum tað í býti fyri oynna Nýamsterdam, nú Manhattan í New York. Surinam loysti frá Niðurlondum í 1975 og gjørdist frælst ríki. Einir 200 000 surinamar búgva og arbeiða í Niðurlondum, haðan senda teir ættfólkum sínum í heimlandinum pening at liva av. Høvuðsstaðurin í Surinam er tætt við strondina. Húsini og byggilistin og gøtunøvn sum til dømis "Konigstraat" bera boð um, at býurin hevur verið niðurlendskur. Flestu húsini eru av viði, eisini St. Pæturs- og St. Paulus-kirkja við sínum høgu spírum. Kirkjan varð bygd í 19. øld. Annaðhvørt fólk í Surinam býr í Parimaribo. 

Suðuramerika
Móritania

Tað Islamska Lýðveldið Móritania (arábiskt لجمهورية الإسلامية الموريتانية) er eitt stórt land í Vesturafrika. Móritania er meiri enn tvær ferðir so stór sum Spania, men har búgva færri fólk enn í Madrid. Tað er tí eitt av strálbygdastu londunum í heiminum. Seinastu árini er nógv fólk flutt av bygd at arbeiða í býunum, og fólkatalið í høvuðsstaðnum Nouakchott er vaksið úr 20 000 upp í 900 000 síðan 1960. 

Turkur er stórt vandamál í hesum parti í Vesturafrika.

Søga

Landafrøði 

Tveir triðingar av Móritania eru í Sahara, og bara lendið fram við Senegal er nýtiligt sum landbúnaðarjørð. Lendið har ímillum er oyðimarkarkent, nevnt Sahel, tað er beiti hjá flakkfólki. Her er javnan turkur, og jarðartýningin er stór og versnar alsamt, tí at fólkið høggur tey fáu trøini, ið eru, til brenni, og neytafylgini rótbíta, so at svørðurin losnar. Tí breiðir oyðimørkin seg skjótt suðureftir.

Búskapur 

Námsvinna er týdningarmikil vinna, tí at nógv gull, fosfat, kopar og onnur steinsløg eru í Móritania. Fiskiskip úr øllum londum í heiminum fiska við strendurnar í Móritania, har nakrir av bestu fiskigrunnum í Vesturafrika eru. Ásett er við lóg, at allur fiskur, ið verður veiddur í móritanskum sjógvi, skal verða avreiddur og virkaður í Móritania, áðrenn hann verður fluttur út. Men framtíðarútlitini fyri fiskivinnuni eru óviss, tí at stór nóta- og trolskip trároyna fiskastovnarnar.

Fólkið 

Máttmesta fólkið í landinum og tey, ið hava politiska valdið, eru arábisku mórarnir fyri norðan, men svarta fólkið fyri sunnan er hart ímóti at standa undir teimum. 

Afrika