Anton Tjekhov

Anton Pavlovitsj Tjekhov (russ. Антон Павлович Чехов) (føddur 17. januar 1860 í Taganrog, deyður 2. juli 1904 í Badenweiler í Týsklandi) var ein russiskur rithøvundur, dramatikari og lækni. Hann verður mettur at vera ein av heimsins bestu stuttsøguhøvundum. Hansara lívsleið sum dramatikari førdi til fýra klassikarar og hansara best umtóktu stuttsøgur eru høgt í metum av rithøvundum og ummælarum. Hann starvaðist  sum lækni størstapartin av yrkisleið síni. Hann tók soleiðis til í einum brævi til Aleksej Suvorin í 1888: heilivágurin er kona mín, meðan bókmentirnar eru mín hjákona.

Lívsleið 

Anton Tjekhov varð føddur í havnabýnum Taganrog í Suðurrusslandi. Familja hansara hevði peningaligar trupulleikar og flutti til Moskva, og har megnaði Anton at sleppa at lesa til lækna á medisinska fakultetinum. Í 1884 varð hann útbúgvin lækni, men øll lestrarárini skrivaði hann ymiskt fyri at vinnan pening til familjuna. Hann byrjaði at starvast fyri tíðarritið Strekoza í 1879 og árið eftir skrivaði hann fyri fleiri tíðindabløð, eitt nú Sankta Pætursborg-dagblaðið Novosti dnja (Dagsins tíðindi), har hann skrivaði fleiri hundrað skemtiligar søgur. Hann hevði at byrja við ikki nakrar høgar ambisjónir við skrivingini, tað var ikki fyrr enn nøkur ár seinni, at ambisjónirnar mentist, og hann fór í holt við at skriva meira endurnýggjandi søgur. Fleiri síggja hann sum faðirin at nútíðar stuttsøguni. Hann brúkti teir innaru monologarnir, sum aðrir modernistiskir rithøvundar hava brúkt seinni, t.d. James Joyce. Í 1888 útgav hann sína fyrstu stuttu skaldsøgu, ”Steppen”, í einum bókmenta tíðarriti og seinni sama ár móttók hann Pusjkin-heiðurslønina.

Í 1901 giftist hann Olgu Knipper, sum var sjónleikarinna og var við til at framføra fleiri av sjónleikunum hjá Tjekhov. Í mai 1904 var Tjekhov deyðasjúkur av tuberlum. Hann og Olga fóru til eitt kurstað í Badenweiler í Suðurtýsklandi. Hann andaðist har 2. juli 1904.

Verk

Søgur (úrval)

Sjónleikir 

 1878 (?): Den verdiløse fyren Platonov (enakter, eisini Faderløs; russ. Безотцовщина)
 1886: Om Tobakkens skadelige virkninger (enakters monologur; russ. вреде табака)
 1886: Svanesang (dramatiskt studie í einari akt; russ. Лебединая песня)
 1887: Ivanov (drama, upprunaliga «skemtileikur», í fýra aktum; russ. Иванов)
 1888: Bjørnen (farsa, enakter; russ. Медведь)
 1888: Frieriet (farsa, enakter; russ. Предложение)
 1889: Tatjana Repina (drama, enakter; russ. Татьяна Репина)
 1889: Tragiker mot sin vilje  (farsa, enakter; russ. Трагик поневоле)
 1889: Bryllupet (scene í einari akt; russ. Свадьба)
 1889: Skogtrollet (skemtileikur í fýra aktum; russ. Леший)
 1891: Jubileet  (farsa, enakter; russ. Юбилей)
 1895: Måken (skemtileikur í fýra aktum; russ. Чайка)
 1896: Onkel Vanja (senur úr bygdalívinum í fýra aktum; nógv umarbeitt versjón av Skogtrollet; russ. Дядя Ваня)
 1901: Tre søstre (drama í fýra aktum; russ. Три сестры)
 1903: Kirsebærhagen (skemtileikur í fýra aktum; russ. Вишнёвый сад)

Yrkisbókmentir 
En reise til Sakhalin (1895):
 1890: Aus Sibirien (Aufzeichnungen; russ. )
 1893: Sakhalin-øya (ferðafrágreiðing; russ. Остров Сахалин)
Brøv

Sí eisini 
 Mikhail Tjekhov

Ávísingar úteftir 
Hugleiðingar um Kirsuberjagarðin á Tjóðpallinum, listinblog.blogspot.com

Keldur 

Russiskir rithøvundar
Føðingar í 1860
Andlát í 1904