alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Johan Henrik Schrøter

Johan Hendrik Schrøter (25. februar 1771 í Tórshavn - 14. november 1851) var sóknarprestur í Suðuroyar prestagjaldi (2. november 1804 - 19. apríl 1826). Jørgen Frantz Hammershaimb var abbi J.H.S. Schrøter fekst við at savna kvæðauppskriftir; hann skrivaði eisini upp sagnir. Hann varð borin í heim í Havn í 1771, har faðirin, sum var av týskari ætt, var lækni. Schrøter gekk í Havnar latínskúla árini frá 1784 til 1790 og leitaði sær síðan til Danmarkar at fáa víðari útbúgving; hann varð studentur í 1791 og tók gudfrøðisprógv við Lærda háskúlan í 1796.

Frá 1797 verður hann settur sum hjálparprestur í Suðuroy, og frá 1804 situr hann sum sóknarprestur fyri oynna við sæti í Leirum í Hvalba. Aftan á at hann hevði lagt starvið frá sær, búði hann í fýra ár suðuri í Vági, flutti so í 1828 til Havnar at búgva, og her búði hann til deyðadags í 1851.

Stavseting

Føroyingasøga

Faðir vár 
Faðir vár í týðing Schrøters av Matteus Evangeliinum frá 1823:

Feâjir vaar, tû sum ér ui Himlunun! 
Haillit væri Navn tuit!
Kómi Ruigji tuit! Skjé tuin Villie,
sum ui Haimmalinun, so ogsó aa Jørini!
Gjév okkun ui Deâ okkara daglia Brei! 
O forlaad okkun okkara Skjild,
sum víd forlaada Skjildarun okkara!
O lai okkun ikkje inn ui Fruistilse! 
Men fruja okkun fraa tui Onda! 
Thui tuit ér Ruigje o Méje o Harlihaid ui Evihaid! Amen!

Útgivið 

 1823 - Mathæi Evangelium (týðing)
 1832 - Færeyinga Saga (týðing)

Keldur 

 Dansk biografisk Lexikon
 Janus Øssursson: Føroya biskupa, prósta og prestatal. Mentunargrunnur Føroya Løgtings, 1963
 Johan Hendrik Schrøter (1771-1851), snar.fo

Føroyskir týðarar
Schrøter, Johan Henrik
Havnafólk
Schrøter, Johan Henrik
Andlát í 1851
Johan Hendrik Schrøter

Johan Hendrik Schrøter (13. februar 1842 í Trongisvági - 16. apríl 1911 í Tórshavn) var keypmaður, bóndi og sýslumaður. Hann varð borin í heim í Havn í 1771, har faðirin, sum var av týskari ætt, var lækni. Schrøter gekk í Havnar latínskúla árini frá 1784 til 1790 og leitaði sær síðan til Danmarkar at fáa víðari útbúgving; hann varð studentur í 1791 og tók gudfrøðisprógv við Lærda háskúlan í 1796.

Frá 1797 verður hann settur sum hjálparprestur í Suðuroy, og frá 1804 situr hann sum sóknarprestur fyri oynna við sæti í Leirum í Hvalba.

Aftan á at hann hevði lagt starvið frá sær, búði hann í fýra ár suðuri í Vági, flutti so í 1828 til Havnar at búgva, og her búði hann til deyðadags í 1851.

Schrøter fekst við at savna og skriva upp kvæði sagnir. Hann var fyrsti føroyingur, sum setti sær fyri at týða Bíbliuna til føroyskt.

 1873 - 1905 Løgtingslimur.
 1884 - 1887 Fólkatingsmaður.

Føroyskir politikarar
Føðingar í 1840-árunum
Andlát í 1911
Føroyskir keypmenn
Sýslumenn í Føroyum
Føroyskir fólkatingslimir
Føroyskir bóndir
Løgtingslimir
Christian Valdemar Henri John

Prins Christian av Danmark (Christian Valdemar Henri John) varð føddur 15. oktober 2005. Hann er sonur Krúnprinsessu Mary og Fríðrik krúnprins.

Prinsurin varð doyptur 21. januar 2006 í Christiansborg Slotskirke, Keypmannahavn.

Slóðir úteftir 
D.K.H. Kronprinsparret - H.K.H. Prins Christian (danskt)

Christian
Danskir prinsar
Føðingar í 2005
Dalarnas län

Dalarnas län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Dalarnas län mark við Noreg, í norðri við Jämtlands län, í ein landnyrðing og móti eystri við Gävleborgs län, í suðri víð Värmlands län, Örebro län og Västmanlands län. Dalarnas län varð stovnað í 1647. Høvuðsstaðurin í Dalarnas län er Falun.

Dalarnas län hevði 278.465 íbúgvar í 2014 og er 30.222,6 km² til víddar.

Kommunur
 Avesta kommuna
 Borlänge kommuna
 Falu kommuna
 Gagnefs kommuna
 Hedemora kommuna
 Leksands kommuna
 Ludvika kommuna
 Malung-Sälens kommuna
 Mora kommuna
 Orsa kommuna
 Rättviks kommuna
 Smedjebackens kommuna
 Säters kommuna
 Vansbro kommuna
 Älvdalens kommuna

Sýslur í Svøríki
Gotlands län

Gotlands län er ein sýsla í Svøríki. Gotland er ein oyggj í eystarta parti av Svøríki og hevur bert eina kommunu. Gotlands län varð stovnað í 1678. Høvuðsstaðurin í Gotlands län er Visby.

Gotlands län hevur umleið 57.661 íbúgvar og eina vídd á 3.140 km².

Kommuna
Gotlands kommuna
Gävleborgs län

Gävleborgs län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Gävleborgs län mark við Dalarnas län og Jämtlands län, í norðri við Västernorrlands län og í suðri víð Uppsala län og Västmanlands län. Gävleborgs län varð stovnað í 1762. Høvuðsstaðurin í Gävleborgs län er Gävle.

Gävleborgs län hevði 277 970 íbúgvar (2013) og eina vídd á 19 629,3 km².

Kommunur
 Bollnäs kommuna
 Gävle kommuna
 Hofors kommuna
 Hudiksvalls kommuna
 Ljusdals kommuna
 Nordanstigs kommuna
 Ockelbo kommuna
 Ovanåkers kommuna
 Sandvikens kommuna
 Söderhamns kommuna

Keldur 

Sýslur í Svøríki
Hallands län

Hallands län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Hallands län mark við Kronobergs län og Jönköpings län, í norðri við Västra Götalands län og í suðri víð Skåne län. Hallands län varð stovnaður á 1719. Høvuðsstaðurin í Hallands län er Halmstad.

Hallands län hevur 306 840 íbúgvar (2013) og eina vídd við 5 687,11 km².

Kommunur 
 Kungsbacka kommuna
 Varbergs kommuna
 Falkenbergs kommuna
 Hylte kommuna
 Halmstads kommuna
 Laholms kommuna

Keldur 

Sýslur í Svøríki
Jämtlands län

Jämtlands län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jämtlands län mark við Västernorrlands län og Gävleborgs län, í norðri við Västerbottens län og í suðri víð Dalarnas län. Jämtlands län varð stovnaður á 1810. Høvuðsstaðurin í Jämtlands län er Östersund.

Jämtlands län hevur umleið 126 461 íbúgvar (2013) og en vídd við 53 752,8 km².

Kommunur 
 Bergs kommuna
 Bräcke kommuna
 Härjedalens kommuna
 Krokoms kommuna
 Ragunda kommuna
 Strömsunds kommuna
 Åre kommuna
 Östersunds kommuna

Keldur 

Sýslur í Svøríki
Jönköpings län

Jönköpings län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jönköpings län mark við Kalmar län, í norðeystri við Östergötlands län og í norðvestri víð Västra Götalands län. Í suðri víð Kronobergs län. Jönköpings län varð stovnað í 1687. Høvuðsstaðurin í Jönköpings län er Jönköping.

Jönköpings län hevur umleið 341 235 íbúgvar (2013) og eina vídd á 11 194,3 km².

Kommunur 
 Aneby kommuna
 Eksjö kommuna
 Gislaveds kommuna
 Gnosjö kommuna
 Habo kommuna
 Jönköpings kommuna
 Mullsjö kommuna
 Nässjö kommuna
 Sävsjö kommuna
 Tranås kommuna
 Vaggeryds kommuna
 Vetlanda kommuna
 Värnamo kommuna

Keldur 

Sýslur í Svøríki
Kalmar län

Kalmar län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Kalmar län mark við Kronobergs län, Jönköpings län, í útnyrðingi víð Östergötlands län og í suðri við Blekinge län. Kalmar län varð stovnað í 1634. Høvuðsstaðurin í Kalmar län er Kalmar.

Kalmar län hevur 233 874 íbúgvar (31. desember 2013) og eina vídd við 11.171 km².

Kommunur 

 Borgholms kommuna
 Emmaboda kommuna
 Hultsfreds kommuna
 Högsby kommuna
 Kalmar kommuna
 Mönsterås kommuna
 Mörbylånga kommuna
 Nybro kommuna
 Oskarshamns kommuna
 Torsås kommuna
 Vimmerby kommuna
 Västerviks kommuna

Keldur 

Sýslur í Svøríki
Listi í stavrað

Yvirlitið, ið er skipað í bókstavarað, loyvir tær at sláa grein upp eftir byrjanarstavi.

Wikipedia
Lívrunnin evnafrøði

Lívrunnin evnafrøði er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um tær sambindingarnar sum innihalda karbon (kolevni) og hydrogen (vatnevni). Hetta økið verður kalla lívrunnið av tí, at man fyrr helt at tær lívrunnu sambindingarnar bert kundu fáast úr livandi organismum, og ikki skapast kunstiga á eini starvsstovu.

Lívrunnar sambindingar eru sostatt mýl, ið innihalda karbon og hydrogen, men kunnu eisini innihalda onnur frumevni. Nógvar lívrunnar sambindingar innihalda nitrogen, oxygen, halogenir og, meir sjáldsamt, fosfor og svávul.

Dømi um nøkur einfald lívrunnin mýl:

Bólkar av lívrunnum sambindingum 
Tað finnast sera nógv sløg av lívrunnum sambindingum og tí er neyðugt at greina tær í ymiskar bólkar. Bólkað verður eftir hvussu mýlið er samansett og hvørji frumevni finnast í mýlinum. Frumevni festa seg ofta á ávísan hátt og hetta ger at vit fáa sokallaðir funktionellir bólkar. Tey mýlini, ið bert innihalda karbon- og hydrogenatomir, verða nevnd antin alkan, alken ella alkyn. Ein alkan hevur bert einkultbindingar, ein alken hevur eina ella fleiri dupultbindingar og ein alkyn hevur eina ella fleiri trýdupultbindingar.

Dømi um funktionellar bólkar:
 Alkan
 Alken
 Alkyn
 Alkohol
 Phenol
 Ether
 Carboxylsýra
 Aldehyd
 Keton
 Ester
 Amin
 Amid
 Halid

Navngeving 
Fyri at halda skil á øllum hesum ymisku sambindingum verður IUPAC-skipanin nýtt. Hetta er ein skipan sum ásetir júst hvussu lívrunnin mýl skulu nevnast. Sambindingar sum hava verið kendar leingi og nógv nýttar hava ofta fingið eitt sokallað trivialnavn. T.d. er edikssýra eitt trivialnavn fyri ethansýru og formaldehyd er eitt trivialnavn fyri methanal.

Sí eisini 
 Lívevnafrøði

Evnafrøði
Ólívrunnin evnafrøði

Ólívrunnin evnafrøði er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um allar sambindingar undantikið tær lívrunnu. T.v.s. allar tær sambindingar, ið ikki innihalda karbon (kolevni).

Høvuðsøkið innan ólívrunna evnafrøði:
 Miniralir, t.d. saltir, asbest, silikatir...
 Metal og metalblandingar, t.d. jarn, kopar, bronza, messing, aluminium...
 Sambindingar, sum innihalda frumevni, ið ikki eru metalir, t.d. silikon, fosfor, klor, ilt...
 Metalkompleksir

Evnafrøði
Analytisk evnafrøði

Analytisk evnafrøði snýr seg um at kannað ein prøva, við tí endamáli at staðfesta, hvussu prøvin er samansettur evnafrøðisliga.

Tvey høvuðsøki eru innan analytiska evnafrøði:
 Kvalitativ analysa: Staðfesta um eitt ávíst frumevni ella mýl finst í prøvanum.
 Kvantitativ analysa: Staðfesta nøgdina av einum ávísum frumevnið ella mýlið í prøvanum.

Evnafrøði
Frumevni

Eitt frumevni er eitt evni sum ikki kann verða býtt sundur ella broytt til onnur evni á nakran vanligan evnafrøðisligan hátt. Eitt frumevni hevur eins nógvar protonir í øllum atomunum. Talið av neutronum kann vera ymiskt, tá er talan um isotopar. Frumevnini eru bólkað í skeiðbundnu skipanini.

Sí eisini 
 Atom
 Skeiðbundna skipanin

Alisfrøði
Evnafrøði
Fríðrikur (krúnprinsur)

Fríðrikur Krúnprinsur (Frederik André Henrik Christian, føddur 26. mai 1968 í Keypmannahavn) er krúnprinsur av Danmark, sonur Margrethu II Drotning og Heindrik prins (Prins Henrik). Fríðrikur krúnprinsur er giftur við Krúnprinsessu Mary og saman eiga tey fýra børn, tann elsti er Prins Christian av Danmark.

Lívssøga

Sum eldri sonur Margretu drotningar og Heindriks prins er Fríðrikur danskur ríkisarvingi. Krúnprinsurin, føddur 1968, er í móðurætt fimti maður frá Kristjani kongi 9., fyrstikongurin av Glücksborg-ættini. Hann verður tí sætta úr hesi ætt á Danmarkar trónu. Hann er somuleiðis fimmti maður frá Viktoriu drotning. Hann hevur lisið á Harvard og er cand. scient. polit. frá Århus. Harafturat hevur hann holla hernaðarliga útbúgving innan allar tríggjar greinirnar í donsku verjuni, seinast serútbúgving í froskmannaliðinum í sjóverjuni.

Afturat bókliga lesnaðinum, umfatandi hernaðarligu yrkisbreytini og teim mongu almennu skyldunum hevur Fríðrikur krúnprinsur eisini givið sær stundir til at gera vart við seg sum  fjølbroyttur ítóttar- og náttúrumaður. Hann er góður á skíðum og í tennis, hann hevur runnið maraton, siglt í HM fyri seglbátar, og so hevur hann ferðast fleiri túsund kilometrar á hundasleðu á tí stóru Sirius-rannsóknarferðini í ár 2000.

Krúnprinsurin tók saman við 6 vinmonnum lut í 4 mánaðar longu Sirius-sleðurannsóknarferðini norður um Grønland, úr Thule i í útnyrðingshorninum til Daneborg í ein landnyrðing. Túrurin var 2.795 km langur við 45 hundum, sleðum, tjøldum, matarskamti og 40 kuldastigum.

Týðandi partur av arbeiðnum hjá krúnprinsinum er at umboða Danmark og at virka til frama fyri donsk áhugamál í útlondum. Tað ger hann á almennum vitjanum hjá útlendskum statsleiðarum og tá hann tekur lut í donskum vinnuátøkum í útlondum og í tiltøkum innan ítrótt og mentan.

Børnini hjá Fríðrikki Krúnprinsi og Mary Krúnprinsessu 
 Christian Valdemar Henri John, føddur hin 15. oktober 2005. 
 Isabella Henrietta Ingrid Margrethe, fødd hin 21. apríl 2007.
 Vincent Frederik Minik Alexander, føddur hin 8. januar 2011, kl. 10.30 (tvíburður).
 Josephine Sophia Ivalo Mathilde, fødd hin 8. januar 2011, kl. 10.56 (tvíburður).

Útbúgvingar 
Hann varð útbúgvin Cand.scient.pol. í 1995 eftir at hava lisið á Århus Univeristet og á Harvard í USA. Krúnprinsurin hevur tænt í danska herinum, flogvápninum og í sjóverjuni. Hann er offiserur í øllum trimum vernum. Í 2010 varð hann útnevndur kommandørur í Sjóverjuni og oberstur í Herinum og Flogvápninum.

Ítróttamaður 
Krúnprins Fríðrikur er eisini ítóttamaður. Hann íðkar kappsigling í bátasløgunum Dreki og Farr 40. Hann hevur luttikið við DM, EM og HM. Til EM í 2003 gjørdist hann nummar fýra, á DM 2011 lá hann á einum øðrum plássi nærum alla kappingina, men endaði tó á einum fjórðaplássi.

Ávísingar úteftir 

D.K.H. Kronprinsparret - Frederik André Henrik Christian, Prins til Danmark, Kronprins (danskt)

Kongalig úr Danmark
Ítróttafólk úr Danmark
Danskir prinsar
Føðingar í 1968
Atom

Eitt atom er tann minsti parturin av einum frumevni. Orðið atom stavar frá grikskum άτομος, átomos og merkir "óbýtandi". Teir gomlu grikkarnir hugsaðu sær atomið sum tann minsta eindin, nakað kundi býtast í. Í dag vita vit, at atomini eru sett saman av smáum elementarpartikklum: protonum, neutronum og elektronum. Eisini hesir elementarpartiklar eru samansettir av aftur minni partum.
Ein samanseting av atomum verður kallað ein evnasambinding. Dømi um evnasambindingar eru mýl og sølt.

Sí eisini 
 Evnasambinding
 Frumevni
 Mýl
 Skeiðbundna skipanin

Evnafrøði
Alisfrøði
Mýl

Eitt mýl (molekyli) er ein samanseting av tveimum ella fleiri atomum. T.d. er eitt vatnmýl sett saman av einum oxygenatomi og tveimum hydrogenatomum. Eitt mýl er sermerkt við, at atomini hanga saman ígjøgnum kovalentar bindingar, t.v.s. at atomini hava eitt ella fleiri elektrónpør saman.

Sí eisini 
 Atom
 Evnasambinding

Evnafrøði
Carboxylsýra

Ein carboxylsýra er eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri carboxylsýrubólkum (-COOH). Ein carboxylsýrubólkur er eitt karbonatom við einum dupultbundnum oxygenatomið (=O) og einum einkultbundnum oxygenatomið við einum hydrogen sitandi á (-OH).

Tríggjar tær einfaldastu carboxylsýrurnar:
   OH           H OH         H H OH         
   |            | |          | | |      
 H-C=0        H-C-C=O      H-C-C-C=O  
                |            | |
                H            H H

 Methansýra   Ethansýra    Propansýra
  HCOOH        CH3COOH      CH3CH2COOH

Sí eisini 
 Lívrunnin evnafrøði

Lívrunnin evnafrøði
Sýrur
Keton

Ein keton er eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri ketonbólkum. Ein ketonbólkur er eitt karbonatom við einum dupultbundnum oxygenatomið (=O) og karbonatomir sitandi á hinum bádum síðunum. Ketonir verða nevnd við endingini -on.

Dømi:

    CH3               CH3
    |                 |
    C=O               C=O
    |                 |
    CH3               CH2
                      |
                      CH3
       
   Propanon           Butanon
   (acetone)

Sí eisini
 Lívrunnin evnafrøði

Lívrunnin evnafrøði
Aldehyd

Eitt aldehyd er eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri aldehydbólkum. Ein aldehydbólkur er eitt karbonatom við einum dupultbundnum oxygenatomið (=O) og einum hydrogenatomið. Aldehydir verða nevnd við endingini -al.

Dømi um nøkur nógv nýtt aldehyd:

Framleiðsla 

Aldehydir verða framleidd við at oxidera primær alkoholir. Man kann tó ikki nýta sterk oxidatiónsevnir til hetta, tí aldehyd oxiderast lætt víðari til carboxylsýrur. Mest nýtta oxidatiónsevni til framleiðslu av aldehydum er PCC (Pyridinium chlorchromat).

Reaktiónir 

Aldehyd útinna tvey sløg av reaktiónum: Oxidatión og nukleofil additión. Oxidatión gevur eina carboxylsýru og nukleofil additión gevur ymisk evni, alt eftir hvat man adderar til aldehydið. Niðanfyri er ein listi yvir aldehyd reaktiónir og hvat produkt tær geva.

 Oxidatión gevur eina carboxylsýru
 Nukleofil additión av:
 Hydrogen (Reduktión) gevur eitt alkohol
 Vatn gevur eitt diol (dupult alkohol)
 Alkohol gevur eitt acetal
 Amin gevur eina imin
 Grignard reagensum gevur eitt alkohol

Sí eisini 
 Lívrunnin evnafrøði

Lívrunnin evnafrøði
Halogen

Halogenini eru frumevnini í bólki 17 (VII) í skeiðbundnu skipanini. Tey eru: fluor (F), klor (Cl), brom (Br), jod (I), astat (At) og ununseptium (Uus). Astat er óstabilt og tí radioaktivt, og ununseptium er ikki uppdagað enn. Halogenini mangla øll eina elektron í uttasta skali og finnast tí sum einkultløddar negativar ionir (F-, Cl-, o.s.v.).

Sí eisini 
 Tey óvirknu gassini
 Skeiðbundna skipanin

Evnafrøði
Evnasambinding

Ein evnasambinding er eitt evni, ið er samansett av fleiri ymiskum atomum við eini evnafrøðisligari binding. Tað er evnafrøðisliga bindingin sum ger av, hvat fyri slag av sambinding vit hava við at gera. Um atomini hanga saman við eini kovalentari binding so hava vit eitt mýl. Um atomini hanga saman við eini ionbinding, so hava vit antin eitt salt, eina sýru ella ein basa.

Sí eisini 
 Atom
 Ionbinding
 Kovalent binding
 Mýl

Evnafrøði
Lívevnafrøði

Lívevnafrøði ella biokemi er læran um lívrunnin evnafrøði í livandi verum, ein brúgv millum evnafrøðina og lívfrøðina, sum granskar hvussu torgreiddar evnafrøðiligar reaktiónir liggja sum grundarlag fyri lívinum. Lívevnafrøði granskar bygnaðin og funktiónirnar hjá teimum ymisku lutunum í kyknuni, so sum proteinir, karbohydratir, fitievni og onnur lívfrøðilig mýl.

Sí eisini 
 Protein
 Kveiki

Evnafrøði
Jón (evnafrøði)

Ein jón (ion) er eitt atom ella eitt mýl við eini ravmagnsløðing. Tað finnast bæði negativt og positivt løddar jónir. Ein positiv jón verður nevnd ein kation og ein negativ verður nevnd ein anion. Løðingin kemst av, at atomið ella mýlið missir ella tekur elektronir. Kationir og anionir kunnu bindast saman við ionbindingum, og samansettu evnini verða nevnd sølt. T.d. er minsta eindin í vanligum køkssalti (natriumklorid, NaCl) ein positiv natriumjón (Na+) og ein negativ kloridjón (Cl-), og minsta eindin í kalsiumkloridi   er ein kalsiumjon  og tvær kloridjonir. Jónir, sum hava fleiri atom í sær, verða nevndar samansettar jónir.

 Nakrar vanligar kationir:
Natriumjón: Na+
Blýggj(II)jón: Pb2+
 Jarn(III)jón: Fe3+

 Nakrar vanligar anionir:
 Bromidjón: Br-
Sulfidjón: S2-
Oxidjón: O2-

Nakrar vanligar samansettar anionir:
 Ammoniumjón: NH4+
 Hydroxidjón: OH-
 Sulfatjón: SO42-
Nitratjón: NO3-

Sí eisini 
 Atom
 Evnasambinding
 Frumevni
 Mýl

Evnafrøði
Alisevnafrøði

Alisevnafrøði ella fysisk kemi er ein vísindagrein sum liggur millum alis- og evnafrøði. Týdningarmikil granskingarøkið eru evnafrøðilig termodynamik, evnafrøðilig kinetik, kvantevnafrøði, hagfrøðilig mekanik, spektroskopi og yvirflatuevnafrøði.

Evnafrøði
Adelborg Linklett

Adelborg Linklett (29. januar 1935 við Norðskála) er ein føroyskur sjónleikari.

Filmar
 1999 - Bye Bye Bluebird
 1997 - Barbara
 1995 - Maðurin ið slapp at fara

Linklett, Adelborg
Føðingar í 1935
John Johannessen

John Johannesen (f. 7. oktober 1977) í Tórshavn. John er tíðindafólk hjá Kringvarpi Føroya, og tá KVF broytti innanhýsis uppsetanina av starvsfólki í 2019 gjørdist John ein av føstu vertunum í Degi & Viku. John Johannesen er fyrrverandi Løgtingsmaður fyri Javnaðarflokkin í Suðurstreymoyar valdømi, hann varð valdur inn á ting í 2004. John búði í Havn fyrstu árini, men flutti síðan til Lopra í Suðuroynni at búgva við familjuni, har búði hann til hann varð liðugur við studentaskúlan. Seinastu árini hevur John Johannessen búð í Tórshavn.

Í 2020 kom John sum 42 ára gamal út sum samkyndur, og fór frá konu síni. Áður hevur John m.a. á Facebook víst stóran stuðul fyri LGBT og verið kritiskur yvir fyri røddum, ið hava talað í móti felagsskapum sum LGBT.

Familja og yrki 

Foreldur: Hans Oluf Johannessen, sáli, Conny Thomsen, Jóna Olsen (fosturmamma).

Hjúnafelagi: Ongin. - Ragnhild Olsen (fyrrv.)

Børn: Hans Oluf Ragnhildarsonur Johannessen (f. 2004) og Eva Ró Ragnhildardóttir Johannessen (f. 2006) og Rani Ragnhildarsonur Johannessen (f. 2007).

Yrki: John Johannessen er málsligur studentur og hevur arbeitt sum tíðindafólk í Sjónvarpi Føroya 2001-2004 og aftur í 2017-í dag og á Sosialinum 1998-2001.

Valdur á Føroya Løgting 2004 

John Johannessen varð valdur á ting við valið 20. januar 2004, tá varð hann bert 26 ára gamal.

Formanssessir, nevndarsessir vm. 

 2008-11 Formaður í tingbólki Javnaðarfloksins.
 2008-11 Formaður í Uttanlandsnevnd Løgtingsins. 
 2008-11 Limur í formansskapi Løgtingsins, 3. næstformaður. 
 Varalimur í Útnorðurráðnum og Rættarnevndini. 
 2008-11 Framsøgufólk í: Uttanríkis-, trygdarpolitisku-, verjupolitisku-, útflutningsf.-, NR-, neyðhjálp-, menningarsamstarv- og ferðavinnumálum.
2004-2008 Limur í Uttanríkisnevndini. 

Harumframt var John Johannessen valdur limur í Stórnarskipanarnevndini, ið arbeiðir við at smíða Føroyum nýggja stórnarskipan, og so varð hann eitt skifti valdur limur í Nevndina fyri øktum leikluti hjá kvinnum í politikki, sum seinni fekk navnið Demokratia.

Keldur og útvortis ávísing: 

 j.fo, tingmanning
 j.fo um John Johannessen
 John.fo - um John
 Logting.fo
 Logting.fo - Faldari um Løgtingið
 ssn.fo Stjørnarskipanarnevndin
 Norska Wikipedia um John Johannessen

Føðingar í 1977
Føroyskir politikarar
Løgtingslimir
Heilsumálaráðharrar í Føroyum
Tíðindafólk
Politikarar úr Javnaðarflokkinum
Laksastyrja

Laksastyrja (frøðiheiti - Lampris guttatus) er ein stórur uppsjóvarfiskur, sum kann gerast 180 cm langur. Hon er víða um í Útnyrðingsatlantshavi og í Miðjarðarhavinum. Hon er at finna á dýpum niður á uml. 400 m og er tí ikki ein djúphavsfiskur. Føðin er fiskur, ið livir á miðjum dýpi, og ryggleys dýr, í høvuðsheitum høgguslokkur. Laksastyrja verður veidd vinnuliga.

Kelda 
 stamps.fo

Fiskar undir Føroyum
Fiskar
Trantkongafiskur

Trantkongafiskur (frøðiheiti - Sebastes mentella) kann gerast 55 cm langur, men er vanliga styttri enn 45 cm. Hann livir í rættiliga stórari nøgd í Norðuratlantshavi, t.d. í Irmingarhavi, har ið nógv verður veitt av honum. Hann heldur til á 300-1000 metra dýpi og er ofta uppi í sjónum. Trantkongafiskur livir av rættiliga ymsari føði, t.d. smáum fiski. Nógvur fiskur gýtir ótroðin egg, men hjá trantkongafiski verða eggini gitin inni í fiskinum, og tískil leggur hann livandi larvur.

Kelda 
 stamps.fo

Fiskar undir Føroyum
Fiskar
Havtaska

Havtaska (frøðiheiti - Lophius piscatorius) er ein fiskur, ið livir á grunnum. Havtaska kann gerast 200 cm long, men er vanliga styttri enn 100 cm. Hon er funnin á 20-1800 metra dýpi í øllum Atlantshavi. Havtaska hevur teinar á høvdinum, sum líkjast agni, sum hon lokkar annan fisk til sín við. Tá ið ein fiskur er nóg nær, letur havtaskan kjaftin upp og gloypir honum. Havtaska verður veidd vinnuliga. Havtaska hevur stórt, breitt og flatt høvd, við stórum og breiðum kjafti. Sporlið er nakað flatt fremst og meira rundligt aftari. Tveir stórir beinnaddar eru aftanvert eyguni. Tríggjar høgar stengur eru á bakinum, tann fremsta er heilt fram móti gronini. Henda stongin hevur ein skræðulepa við ljósgagni á toppinum, og hann verður brúktur at lokka fong til sín. Onnur stongin er beint aftan fyri hesa stongina. Triðja stongin er á nakkanum. Mitt á bakinum millum uggafjaðrarnar er ein lítil fjøður við 3-4 teinum, og hetta alt er fremsta ryggfjøðurin. Aftara ryggfjøðurin er oman á sporlinum, og ein gotfjøður undir. Tær eru umleið eins til støddar. Sterturin er lítil, tykist samanfallin og trevsutur. Hon hevur stórar uggafjaðrar, ið sita frammanvert miðjuna. Búkfjaðrarnar eru smáar og eru tætt saman. Tær sita mitt undir øsinum og venda nakað ímóti síðunum og minna um føtur.

Tenninar eru nógvar, óregluligar, væl atskildar, langar og klænar, spískar og hvassar, afturábendar. Tær eru ójavnar í stødd, og í undirkjaftinum í mest sum tveimum røðum. Hon hevur smá eygu, sum sita nakað tætt saman. Roðsla er eingin. Táknaopini eru smá, eitt hvørjumegin aftan fyri og mest sum undir uggafjaðrunum. Fram við síðunum allan vegin runt kroppin eru smáir, trevsukendir skræðulepar. Hon er nakað broytilig eftir umstøðunum, men vanliga er hon einlitt brún og sprøklut, dimmari ella ljósari, viðhvørt við reydligum farra. Gráhvít er hon undir búkinum. Royggið er gráhvítt.

Kelda 

 stamps.fo

Fiskar undir Føroyum
Fiskar