alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Løgtingsvalið 2019

Løgtingsvalið 2019 til Føroya Løgting varð leygardagin hin 31. august 2019. Løgmaður, Aksel V. Johannesen, 
útskrivaði valið ólavsøkudag 29. juli 2019. Valið varð seinasta dagin í valskeiðnum, sum møguligt var at halda løgtingsval, tí at seinasta løgtingsval var tann 1.september 2015. Á valinum í 2019 vóru okkurt um 1000 fleiri veljarar enn á valinum 2015.

Flokkar og valevni 
Sjey tingfólk høvdu boðað frá, at tey stilla ikki uppaftur. Tey vóru Kári P. Højgaard, Bjørn Kalsø, Sonja Jógvansdóttir, Magni Laksáfoss, Helena Dam á Neystabø, Edmund Joensen og Joen Magnus Rasmussen. 

Kristin Michelsen, sum varð valdur á listanum hjá Javnaðarflokkinum á seinasta løgtingsvali, var hesa ferð á listanum hjá Sjálvstýrinum. 

Níggju flokkar vóru at velja millum á løgtingsvalinum 2019. Tað vóru teir sjey flokkarnir, sum tá vóru í løgtinginum, og tveir nýggir. Teir nýggju vóru Framtakið fyri rættinum at velja kannabis og Føroyaflokkurin. 
Tilsamans 179 valevni bjóðaðu seg fram til løgtingsvalið, 121 menn og 58 kvinnur. Tann 17. august kl. 18 var seinasta freist at lata valevnislistar inn til formannin í løgtingsvalnevndini. 

Atkvøðugreiðslan byrjaði 31. august 2019, kl. 10.00 fyrrapart og helt fram til kl. 20.00.

Úrslit

Flokkar  
Fólkaflokkurin gekk 5,6 prosentstig fram og gjørdist stóri vinnarin á løgtingsvalinum. Javnaðarflokkurin hevði størstu afturgongdina við 2,9 prosentstig, men hinir flokkarnir í samgonguni, Tjóðveldi og Framsókn, mistu eisini meira enn 2 prosentstig hvør.

 Atkvøðurætt: 37.821
 Atkvøður: 33.819
 Blankar/Ógildugar: 82/47
 Valluttøka: 89,8%

Tølini eru frá heimasíðuni hjá Løgtinginum (atkvøður) og frá heimasíðuni hjá KvF (tinglimir).

Persónligar atkvøður  
Aksel V. Johannesen gjørdist toppskorari á valinum við 2323 atkvøðum. 
Bárður á Steig Nielsen fekk næstflestar við 1218.  
Av teimum valevnunum, ið vórðu vald inn á ting fyri fyrstu ferð, fekk Beinir Johannesen flestar atkvøður við 998.

Persónligar atkvøður av teimum 33 fólkunum, ið manna nýggja løgtingið.
(25 menn og 8 kvinnur. Fínteljingin er liðug.)

Hygg eisini at 
 Løgtingslimir í Føroyum 2019-2022
 Løgtingsvalið 2015
 Løgtingslimir í Føroyum 2015–2019

Ávísingar úteftir 
Valúrslit - Løgtingsval 31. august 2019, kvf.fo
Val 2019, kvf.fo
Løgtingsval 2019, kvf.fo
Allar persónligar atkvøður, kvf.fo
Løgtingsval verður 31. august, lms.fo
Vegleiðing um tíðarfreistir í sambandi við løgtingsvalið 2019, himr.fo
Valevnalistar til løgtingsvalið 31. august 2019, himr.fo
Hesi stilla upp til løgtingsvalið 2019 / valevnini, kvf.fo
Valevni, portal.fo, 17. august 2019
Framtakið fær K - Føroyaflokkurin fær L, dagur.fo
Løgtingsvalið 2019, snar.fo

Keldur 

Løgtingsval
2019 í politikki
Vierwaldstättersee

Vierwaldstättersee (enskt: Lake Lucerne) er fjórðstørsta vatn í Sveis. Vatnið liggur í 434 metra hædd mitt í landinum. Tað er 114 km² til víddar og djúpasta staðið er 214  metrar djúpt. Størsti býur við vatnstrondina er Luzern, sum liggur vestanfyri. Áin Reuss rennur gjøgnum vatnið.

Í miðøldini bar vatnið tað gamla heitið "Luzerner See", men núverandi navnið hevur verið nýtt síðan 16. øld.

Ávísingar úteftir 
Vierwaldstättersee, hls-dhs-dss.ch (týskt)
Vierwaldstättersee - Luzern 2207, hydrodaten.admin.ch (týskt)
Vierwaldstättersee, wikivoyage.org  (týskt)

Keldur 

Vøtn
Sveis
Potsdam

Potsdam er høvuðsstaður og størsti býur í týska stakríkinum Brandenburg. Býurin liggur við ánna Havel, í ein útsynning uttanfyri týska høvuðsstaðin Berlin. Í 2018 búðu uml. 178.000 fólk í Potsdam.

Ávísingar úteftir  
Almenn heimasíða, potsdam.de

Keldur 

Býir í Týsklandi
Brandenburg
Brandenburg

Brandenburg (týskt: Land Brandenburg, stytt: BB) er eitt stakríki í Samveldislýðveldinum Týsklandi.

Stakríkið er meiri enn 29.600 km² til støddar og hevði meiri enn 2,5 mió íbúgvar við árslok 2018. Lutstaturin er tann 10. størsti í Týsklandi eftir fólkatali og tann fimtstørsti eftir vídd. Høvuðsstaðurin og størsti býur er Potsdam. Aðrir stórir býir eru Cottbus, Brandenburg an der Havel og Frankfurt (Oder).

Sí eisini 
 Listi yvir stakríki í Týsklandi

Ávísingar úteftir 
Almenn heimasíða, brandenburg.de

Keldur 

Brandenburg
Týskland
Niagara Falls (fleiri týdningar)

Heitið Niagara Falls hevur fleiri týdningar:

 Niagara Falls, ein býur í landslutinum Ontario í Kanada. 
 Niagara Falls, ein býur í stakríkinum New York  í USA.

Hygg eisini at 
Niagarafossur
Niagaraá
Niagara Falls (New York)

Niagara Falls er ein býur í amerikanska stakríkinum New York. 
Býurin liggur í ein útnyrðing í stakríkinum, beint við markið til Kanada og beint við Niagarafossar. Niagaraá er markið millum kanadiska landslutin Ontario og amerikanska stakríkið New York. Hinumegin ánna liggur kanadiskur býur við sama heiti, Niagara Falls.

Niagara Falls er 12. størsti býur í stakríkinum. Í 2018 búðu har uml. 48.144 fólk.

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða , niagarafallsusa.org

Keldur 

Býir í New York
Baden-Württemberg

Baden-Württemberg (týskt: Land Baden-Württemberg, stytt: BW) 
er eitt stakríki í Samveldislýðveldinum Týsklandi.

Stakríkið, ið liggur í útsynningshorninum av Týsklandi, er meiri enn 35.700 km² til víddar og hevði meiri enn 11 mió íbúgvar við árslok 2017. 
Lutstaturin er tann triðstørsti í Týsklandi eftir vídd og eftir fólkatali. 

Høvuðsstaður og størsti býur í Baden-Württemberg er Stuttgart. Aðrir stórir býir eru Karlsruhe, Mannheim, Freiburg, Heidelberg, Ulm, Heilbronn, Pforzheim og Reutlingen.

Sí eisini 
 Listi yvir stakríki í Týsklandi

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, baden-wuerttemberg.de

Keldur 

Baden-Württemberg
Týskland
Mannheim

Mannheim er ein býur í stakríkinum Baden-Württemberg í útsynningshorninum av Týsklandi. Ríná rennur tætt fram við býnum. Hinumegin ánna liggur býurin Ludwigshafen í Rheinland-Pfalz. Við árslok 2018 búðu í Mannheim uml. 309.370 fólk. Harvið er Mannheim triðstørsti býur í Baden-Württemberg, beint aftanfyri Stuttgart og Karlsruhe.

Sí eisini 
 Listi yvir størstu býir í Týsklandi
 Vesturtýskland

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, mannheim.de
Mannheim, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Baden-Württemberg
Býir í Týsklandi
Pforzheim

Pforzheim er ein býur í stakríkinum Baden-Württemberg í útsynningshorninum av Týsklandi. 
Býurin liggur næstan miðskeiðis millum býirnar Karlsruhe og Stuttgart. Áirnar Enz og Nagold renna gjøgnum Pforzheim. Sunnanfyri býin byrjar vakra fjallalendið Schwarzwald. Við árslok 2018 búðu í Pforzheim 125.542 fólk. Harvið er hann 8. størsti býur í Baden-Württemberg. 

Pforzheim er gamal gull- og ursmiðídnaðarbýur, og her er einasti týski skúlin fyri gull- og ursmiðútbúgvingina.
Um tríggir fjórðingar av øllum smúkkum í Týsklandi verða framleiddir á verksmiðjum í Pforzheim.

Sí eisini 
 Listi yvir størstu býir í Týsklandi
 Vesturtýskland

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, pforzheim.de
Pforzheim, wikivoyage.org (á týskum)
Pforzheim, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Baden-Württemberg
Býir í Týsklandi
Karlsruhe

Karlsruhe er ein býur í stakríkinum Baden-Württemberg í útsynningshorninum av Týsklandi. 
Býurin liggur í ein útnyrðing úr Stuttgart og sunnanfyri býirnar Mannheim og Heidelberg.

Ríná rennur fram við býnum. Hinumegin ánna liggur vakra fjallalendið Pfälzerwald og landnyrðingshornið av Fraklandi.

Við árslok 2018 búðu í Karlsruhe 313.092 fólk. Harvið er hann næststørsti býur í Baden-Württemberg, beint eftir Stuttgart. 

Týski hægstirætturin er í Karlsruhe.

Sí eisini 
 Listi yvir størstu býir í Týsklandi
 Vesturtýskland

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, karlsruhe.de
Karlsruhe, wikivoyage.org (á týskum)
Karlsruhe, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Baden-Württemberg
Býir í Týsklandi
Løgtingsvalið 1940

Løgtingsval varð hildið í Føroyum týsdagin hin 30. januar 1940, meira enn 4 ár eftir seinasta valið til Løgting, ið varð hildið hin 28. januar 1936.

Úrslit 
Sambandsflokkurin gjørdist størsti flokkur á Løgtingi. Fólkaflokkurin, sum stillaði upp til Løgtingsval fyri fyrstu ferð, bleiv næststørsti flokkur, 
meðan Sjálvstýrisflokkurin minkaði við einari helvt.

Talið av løgtingslimum var 24 (óbroytt síðan 1936).

 a Talið roknað í mun til talið av atkvøðum ella tinglimum, ið Vinnuflokkurin fekk á løgtingsvali 1936.

Ávísingar úteftir 
Løgtingsval skift á valdømi og flokkar (1906-2004), hagstova.fo

Kelda 
Løgtingsval skift á valdømi og flokkar (1908-1940), hagstova.fo

Løgtingsval
Listar
Marcus Antonius

Marcus Antonius (føddur 14. januar 83 f.Kr., deyður 1. august 30 f.Kr.) var ein rómverskur politikari og generalur. 

Marcus Antonius var viðhaldsmaður hjá Julius Cæsar. Eftir at Cæsar varð blivin myrdur í 44 f.Kr., skipaðu Marcus Antonius, Octavianus (seinni Augustus) og Lepidus í 43 f.Kr. eina politiska samgongu, kend undir heitinum Annað rómverska trímannaveldið. 

Marcus Antonius fekk valdið í eystara parti av rómverska ríkinum og
egyptalandsdrotningin Kleopatra gjørdist elskarinna hjá honum. Tey fingu trý børn. 

Samgongan slitnaði tó í 33 f.Kr.. Ósemjan millum Antonius og Oktavian var so stór, at borgarakríggj brast á í 31 f.Kr..

Tann 2. september 31 f.Kr. tapti Antonius ein týdningarmiklan sjóbardaga móti Oktaviani. 
Slagið fór fram á griksku vesturstrondini, nærindis hálvoynni Actium (ella Aktion á forngrikskum).
 

Aftaná sigldi Antonius til Kyrenaika í Norðurafrika fyri at fáa nýggj herlið, men tað miseydnaðist.
Hann fór nú víðari til Egyptalands, men meira og meira misti hann sín stuðul frá baklandinum og viðhaldsfólkinum. Kleopatra, elskarinna hansara, royndi at rýma til India, men tað miseydnaðist eisini. Støðan gjørdist alt meira vónleys.

Á sumri 30 f.Kr. kom Octavianus umsíðir til Egyptalands og nærkaðist so høvuðsstaðin Alexandria, har Kleopatra og Antonius hildu til.
Tá framdu tey bæði sjálvmorð, Antonius tann 1. august og Kleopatra nakrar dagar seinni.

Octavianus var nú heimsins máttmiklasti maður. Nøkur ár seinni gjørdist hann fyrsti rómverski keisarin og fekk heitið Augustus í 27 f.Kr..

Keldur 

Rómverjaríkið
Hermenn
Köniz

Köniz er ein býur í Sveis. 

Býurin liggur nakrar kilometrar í ein útsynning úr høvuðsstaðinum Bern. 
Í 2017 búðu í Köniz 41.507 fólk. Harvið er hann 12. størsti býur í landinum.

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, koeniz.ch

Keldur 

Býir í Sveis
Løgtingsvalið 1970

Løgtingsvalið 1970 til Føroya Løgting varð hildið leygardagin 7. november 1970, næstan 4 ár eftir seinasta valið, ið varð hildið hin 8. november 1966.

Úrslit 
Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin gingu aftur og Fólkaflokkurin misti ein tingsess. Javnaðarflokkurin var framhaldandi størsti flokkur, meðan Tjóðveldisflokkurin gjørdist næststørsti flokkur. Og harumframt fekk flokkurin ein tingsess afturat. 

Talið av løgtingslimum var framhaldandi 26 (óbroytt síðan 1966).

Ávísingar úteftir 
 Løgtingsval skift á valdømi og flokkar (1906-2004), hagstova.fo

Keldur 
 Atkvøður: Løgtingsval 1966-1974, hagstova.fo
 Tinglimir: 

Løgtingsval
Listar
Løgtingsvalið 1966

Løgtingsvalið 1966 til Føroya Løgting varð hildið týsdagin hin 8. november 1966, 
fýra ár eftir seinasta valið, ið varð hildið hin 8. november 1962.

Úrslit 
Sambandsflokkurin gjørdist stóri vinnari, fekk tó ikki ein tingsess afturat, tí talið av løgtingslimum varð lækkað frá 29 til 26. 
Av teimum fýra flokkunum, sum høvdu afturgongd, mistu tríggir flokkar, Javnaðarflokkurin, Tjóðveldisflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin, hvør sær ein tingsess, men Javnaðarflokkurin var framhaldandi størsti flokkur.

Ávísingar úteftir 
 Løgtingsval skift á valdømi og flokkar (1906-2004), hagstova.fo

Keldur 
 Atkvøður: Løgtingsval 1962-1974, hagstova.fo
 Tinglimir: 

Løgtingsval
Listar
Edvard VII av Stórabretlandi

Edvard VII (enskt: Edward VII; føddur sum Albert Edward tann 9. november 1841 í Buckingham Palace í London, deyður 6. mai 1910 sama stað) 
var kongur av tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland og keisari av India frá 22. januar 1901 til deyða sín í 1910.
Heima hjá familjuni varð hann vanliga róptur Albert ella Bertie.

Edvard VII var elsti sonurin hjá enska kongshjúnunum Viktoriu drotning og Albert prinsi av Sachsen-Coburg-Gotha. Sum trónarvingin gjørdist hann prinsur av Wales hin 8. desember 1841. Edvard giftist við dansku Alexandru prinsessu tann 10. mars 1862 og saman fingu tey seks børn. Hann var prinsur av Wales í 59 ár og gjørdist kongur tann 22. januar 1901, dagin mamma sín andaðist. Hin 9. august 1902 varð hann krýndur til kong í Stórabretlandi og Írlandi.

Edvard VII kongur hevur sitið á trónu einans í níggju ár, tí hann doyði longu í maimánaði í 1910.
Eftirmaður Edvard VII bleiv næstelsti sonur og trónarvingin, Georg V.

Ávísingar úteftir 
Edward VII , britannica.com

Keldur 

20. øld
19. øld
Bretland
Regentar
Kongalig úr Onglandi
Statsleiðarar
Føðingar í 1841
Andlát í 1910
Løgtingsvalið 1958

Løgtingsvalið 1958 til Føroya Løgting varð hildið leygardagin hin 8. november 1958, fýra ár eftir seinasta valið, ið varð hildið hin 8. november 1954.

Úrslit 
Javnaðarflokkurin gjørdist stóri vinnarin og samstundis størsti flokkur. Hann fekk tríggjar tingsessir afturat. Tjóðveldisflokkurin var framhaldandi næststørsti flokkur. Av teimum trimum flokkunum, sum høvdu afturgongd, misti Fólkaflokkurin ein tingsess. Framburðsflokkurin hjá Kjartani Mohr, ið luttók fyri fyrstu ferð, fekk ein tingsess.

Talið av løgtingslimum varð hækkað frá 27 til 30. 

a Framburðsflokkurin: Tølini í klombrum vísa munin á tali av atkvøðum hjá Framburðsflokkinum   samanborið við tal av atkvøðum hjá Kjartani Mohr á seinasta løgtingsvali, sum var uttanflokka tá.

Ávísingar úteftir 
 Løgtingsval skift á valdømi og flokkar (1906-2004), hagstova.fo

Keldur 
 Atkvøður: Løgtingsval 1954-1962, hagstova.fo
 Tinglimir: 

Løgtingsval
Listar
Sólarmyrking

Sólarmyrking er eitt fyribrigdi, sum er, tá ið mánin kemur ímillum jørðina og sólina soleiðis, at mánin forðar sólarljósinum at raka beinleiðis jørðina í ávísum økjum. 

Fullskuggin av mánaum (skuggaálin) er bara fáar hundrað km breiður.  Uttan fyri skuggaálina sæst ein lutvís myrking um stóra vídd í einum fleiri túsund kilometra breiðum øki. 

Av tí at mánin stendur ímillum jørðina og sólina, kann sólarmyrking bara vera í tendring.

Myndir

Sólarmyrkingar í Føroyum 
 25. mai 849
 7. juni 894
 26. juni 1424
 3. februar 1440
 30. mai 1612
 30. juni 1954
 20. mars 2015
 26. mai 2245
 7. september 2974

Sí eisini 
 Sólarmyrkingin 20. mars 2015
 Mánamyrking

Ávisingar úteftir 
P. Jespersen: Myrkingar, snar.fo
Full sólarmyrking 20. mars 2015, stamps.fo

Keldur 

Stjørnufrøði
Toni Morrison

Toni Morrison (fødd sum Chloe Ardelia Wofford 18. februar 1931 í Lorain, Ohio, deyð 5. august 2019 í Bronx, New York) var ein amerikanskur kvinnuligur rithøvundur. Skaldsøga hennara Beloved vann Pulitzer-virðislønina í 1988. Sum fyrsta amerikanska kvinna fekk hon Nobelvirðislønina í bókmentum Í 1993.

Ávísingar úteftir 
 Toni Morrison, Towering Novelist of the Black Experience, Dies at 88, nytimes.com (á enskum)

Keldur 

Amerikanskir rithøvundar
Kvinnuligir rithøvundar
Føðingar í 1931
Andlát í 2019
Penobscotá

Penobscotá (enskt: Penobscot River) er ein á í amerikanska stakríkinum Maine.

Áin er 175 km long. Tá ið greinirnar (West Branch og East Branch) verða uppíroknað, er samlaða kervið hjá Penobscotánni 425 km langt og er hon harvið tann longsta á í Maine, ið landafrøðiliga liggur innan øki hjá stakríkinum.

Ávisingar úteftir 
Feature Detail Report for: Penobscot River, usgs.gov

Keldur 

Áir í USA
Innsbruck

Innsbruck er høvuðsstaðurin og størsti býur í lutstatinum Tirol í Eysturríki. 
Við ársbyrjan í 2019 vóru tað 132.110 fólk, sum búðu í Innsbruck.
Áin Inn rennur ígjøgnum býin.

Innsbruck er universitetsbýur. Lærdi háskúlin varð settur á stovn í 1669. 

Býurin var vertur fyri Vetrar OL í 1964 og 1976.

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða, innsbruck.at
 Innsbruck, wikivoyage (á týskum)
 Innsbruck, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Býir í Eysturríki
Per Mertesacker

Per Mertesacker (føddur 29. september 1984 í Hannover) er fyrrverandi týskur fótbóltsleikari og núverandi leiðari á menningarstovninum hjá enska felagnum Arsenal.

Per Mertesacker spældi frá 2003 til 2006 fyri týska felagið Hannover 96, frá 2006 til 2011 við Werder Bremen og frá 2011 til 2018 fyri enska felagið Arsenal. Síðan 2018 er hann leiðari á menningarstovninum til U23-leikarar, "Arsenal Academy".

Harafturat spældi hann frá 2004 til 2014 fyri týska fótbóltslandsliðið.

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, permertesacker.de

Keldur 

Føðingar í 1984
Týskir fótbóltsleikarar
Hannover 96

Hannover 96 er eitt fótbóltsfelag úr týska býinum Hannover. Hannover er høvuðsstaður í stakríkinum Niedersachsen. 
Felagið varð stovnað í 1896 og er vaksið til næstan 23.000 limir. Tað er í dag størsta felagið í Niedersachsen.

Í 2018/19 sesongini spældi besta liðið hjá Hannover 96 í týsku meistaradeildini, Bundesliga. Liðið flutti tó niður í næstbestu deildini og spælir nú í 2. Fußball-Bundesliga. Liðið spælir heimadystirnir á HDI-Arena, fyrrverandi Niedersachsenstadion.

Heiður  
Felagið hevur vunnið týska meistaraheitið tvær ferðir, í 1936 og 1954.
Vinnarin í týsku steypakappingini gjørdist felagið Í 1992.

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, hannover96.de

Keldur 

Týsk fótbóltsfeløg
Hannover

Hannover (enskt: Hanover) er ein býur í norðara parti í Týsklandi. 
Býurin er høvuðsstaður í stakríkinum Niedersachsen og liggur uml. 150 km sunnan fyri Hamburg.

Við ársbyrjan 2018 búðu um 535.061 fólk í býnum. Harvið er Hannover størsti býur í stakríkinum og 13. størsti í Týsklandi. 

Hannover er universitetsbýur. Lærdi háskúlin varð settur á stovn í 1831. 
Síðan 2006 er Universität Hannover uppkallað eftir heimsgitna vísindamanninum og fjølfrøðinginum Gottfried Wilhelm Leibniz, sum livdi frá 1676 til 1716 í býnum. 

Áin Leine rennur ígjøgnum býin.

Søga 
Fyrstu ferð Hannover verður nevndur í skrivligum keldum, er í miðøld. 
Býurin verður nevndur sum Vicus Hanovere í einum skjali frá árinum 1150. 
Búsetingin fekk býarrættindi í 1241.
Í 1692 gjørdist Hannover 9. kurfúrstadømið í Heilaga rómverska ríkinum.
Frá 1814 til 1866 var Hannover høvuðsstaður í kongsríkinum Hannover. Í 1866, undir krignum millum Eysturríki og Proysen, hevði kongsríkið Hannover verið í parti við eysturríkarunum. Teir taptu móti Proyseni, og tí varð kongadømið Hannover tikið av eftir krígslok. Tað gjørdist ein landslutur í Proyseni, men býurin Hannover var framhaldandi høvuðsstaður í tí nýggja landslutinum. Undir Seinna heimsbardaga vórðu stórir partar av býnum oyðilagdir.

Myndir

Hygg eisini at 
 Listi yvir størstu býir í Týsklandi
 Hannover 96

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, hannover.de
Hannover, de.wikivoyage.org (á týskum)
Hannover, en.wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Niedersachsen
Býir í Týsklandi
Wiesbaden

Wiesbaden er høvuðsstaður í týska stakríkinum Hessen.

Við árslok 2018 búðu í Wiesbaden 278.342 fólk. Harvið er hann næststørsti býur í Hessen, beint aftanfyri Frankfurt am Main. 

Ríná rennur tætt fram við býnum. 
Sunnanfyri og hinumegin Rínánna liggur grannabýurin Mainz og í ein útnyrðing úr býnum er vakra fjallalendið Taunus. Storbýurin Frankfurt liggur eystanfyri.

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, wiesbaden.de
Wiesbaden, wikivoyage.org (á týskum)
Wiesbaden, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Hessen
Býir í Týsklandi
Hans Andrias Kelduberg

Hans Andrias Kelduberg (føddur 30. august 1968, úr Hósvík) er føroyskur vinnulívsmaður. Hann er giftur Súsonnu Kelduberg, úr Nólsoy, og tey eiga 5 børn. Hann er útbúgvin skipari av Føroya Sjómanskúla. Hann keypti sítt fyrsta skip, Túgvustein, bert 23 ára gamal. Hetta var í 1991 og gjørdist hetta hansara lívsleið.

Ávísingar úteftir 
Reiðari stillar upp, dagur.fo
Hans Andrias Kelduberg stillar upp til komandi Løgtingsval fyri Fólkaflokkin, news.fo

Keldur 

Politikarar úr Fólkaflokkinum
Føroyskir skiparar
Føðingar í 1968
Hessen

Hessen (týskt: Land Hessen, stytt: HE) 
er eitt stakríki í Samveldislýðveldinum Týsklandi.

Stakríkið, ið liggur í mitt í Týsklandi, er meiri enn 21.000 km² til víddar og hevði við árslok 2018 fleiri enn 6,2 mió íbúgvar. 
Lutstaturin er tann sjeyndstørsti í Týsklandi eftir vídd og eftir fólkatali. 

Høvuðsstaður í Hessen er Wiesbaden. Størsti býur er tó Frankfurt am Main. Aðrir stórir býir eru Kassel, Darmstadt, Offenbach, Hanau, Gießen, 
Marburg og Fulda.

Sí eisini 
 Listi yvir stakríki í Týsklandi

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, hessen.de

Keldur 

Hessen
Týskland
Plymouth

Plymouth er ein býur í útsynningspartinum av Onglandi. 
 
Býurin liggur á suðurstrondini í greivadøminum (county) Devon, uml. 60 km í ein útsynning av Exeter.
Áirnar Tamar og Plym renna fram við býnum.

Í 2016 búðu á leið 267 túsund fólk í býnum.

Søga 
Elsta skrivaða heimild har navnið Plym Mouth verður umrødd, er frá 1211.

Francis Drake, sum sigldi kring jørðina árini 1577 til 1580, gjørdist borgarstjóri í Plymouth í 1581.

Í september í 1620 fóru um 100 pílagrímar úr Plymouth við enska skipinum Mayflower. 
Teir ætlaðu at sigla til Virginia, men eftir harðbalna ferð komu teir til Massachusetts.
Áðrenn teir stigu fótin á land, gjørdu teir Mayflowersáttmálan, 
sum segði, hvussu teir skuldu stýra niðursetubygd síni, ið teir nevndu Plimouth (nú Plymouth í Massachusetts). 
Helvtin av niðursetufólkunum livdu ikki fyrsta veturin av í Massachusetts, 
og niðursetubygdin hevði helst doyð út, høvdu upprunafólk frá Wampanoag-sameiningini, sum búðu tætt við, ikki hjálpt teimum.

Myndir

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, plymouth.gov.uk

Plymouth (England), en.wikivoyage.org

Keldur 

Býir í Onglandi
Niagara-on-the-Lake

Niagara-on-the-Lake er ein kanadiskur býur, ið liggur við Ontariovatn í landslutinum Ontario.

Býurin liggur á hálvoynni Niagara, beint við markið til USA, 
á staðnum, har Niagaraá rennur út í Ontariovatn.
Í 2016 hevði Niagara-on-the-Lake umleið 17.500 íbúgvar.

Søga
Býurin varð grundlagdur í 1781 undir navninum Butlersburg.
Í 1792 fekk búsetingin nýggja navnið Newark, 
sum longu í 1798 varð broytt til Niagara.
Hetta navnið varð víðkað til Niagara-on-the-Lake í 1880 
fyri betur at kunna skilja frá býnum Niagara Falls, sum liggur sunnanfyri.

Myndir

Ávísingar úteftir  
Almenna heimasíða, Niagara-on-the-Lake.ca
Niagara-on-the-Lake, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Býir í Kanada
Roman Weidenfeller

Roman Weidenfeller (føddur 6. august 1980 í Diez, Rheinland-Pfalz) er ein týskur fyrrverandi fótbóltsleikari, ið spældi sum málmaður. Hann spældi fyri týska felagið Borussia Dortmund frá 2002 til 2018. 
Hann hevur verið á týska landsliðinum frá 2013 til 2015 og hann luttók á HM í fótbólti 2014 í Brasil.

Ávísingar úteftir 
Heimasíða, roman-weidenfeller.de
Roman Weidenfeller, worldfootball.net (á enskum) 
Roman Weidenfeller, fifa.com (á enskum)

Keldur 

Føðingar í 1980
Týskir fótbóltsleikarar
Roberto Baggio

Roberto Baggio (føddur 18. februar 1967 í Caldogno nærindis Vicenza) er ein fyrrverandi italskur fótbóltsleikari, sum eisini hevði verið í hópinum hjá italska fótbóltslandsliðnum. 

Hann spældi millum 1982 og 2004 sum álopsleikari og áloypandi miðvallaleikari í fleiri ymiskum feløgum. Seinastu fýra ár spældi hann fyri italska felagið Brescia. 

Í 1993 varð hann kosin til FIFA World Player of the Year og hann vann Golden Foot heiðurslønina í 2003.

Ávísingar úteftir 
Roberto Baggio, footballdatabase.eu (á enskum)
Roberto Baggio, fifa.com
Roberto Baggio, britannica.com (ævisøga, á enskum)
Roberto Baggio, munzinger.de (ævisøga, á týskum)

Keldur 

Føðingar í 1967
Fótbóltsleikarar úr Italia
Rheinland-Pfalz

Rheinland-Pfalz (týskt: Land Rheinland-Pfalz, stytt: RP ella RLP; enskt: Rhineland-Palatinate) er eitt stakríki í Samveldislýðveldinum Týsklandi.

Stakríkið, ið liggur langt vesturi í Týsklandi, hevur mark við Belgia og Luksemborg í vestri og við Frakland sunnanfyri.
Lutstaturin er meiri enn 19.800 km² til víddar og hevði við árslok 2018 fleiri enn 4 mió íbúgvar.
Harvið er hann tann 9. størsti í Týsklandi eftir vídd og eftir fólkatali. 

Høvuðsstaður og størsti býur í Rheinland-Pfalz er Mainz. Aðrir stórir býir eru Ludwigshafen, Koblenz, Trier, Kaiserslautern, Worms, Neuwied, Neustadt an der Weinstraße og Speyer.

Myndir

Sí eisini 
 Listi yvir stakríki í Týsklandi

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, rlp.de
Rheinland-Pfalz, wikivoyage.org (á týskum)
Rhineland-Palatinate, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Rheinland-Pfalz
Týskland