alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Norska Løva

Norska Løva (føroyskt navn; annars Nordische Löwe, Nordishe Löwe ella Norske Løve) var ein danskur yystindiafarari. Skipið sakk í Lambavík nýggjársaftan 1707. Umleið 100 menn komu livandi frá vanlukkuni. Á hesum túri fór Norska Løva úr Keypmannahavn hin 4. desember 1707. Ódnarveður brast á, og 18. desember slóð toran niður í skipið. Dagin eftir avgjørdi Roluf Meincke, at teir noyddust at kappa høvuðsmastrina niður.

Skipið er nevnt bæði í sangi, kvæði og søgn. Jógvan Isaksen brúkti navnið Norska Løva sum heitið í eini krimiskaldsøgu, sum kom út í 2010.

Norska Løva førdi trælir í 1682.
Eitt model av Norsku Løvu hongur í Dómkirkjuni í Havn, tað er eitt av trimum skipsmodellum, sum hanga har. Eitt annað modell hongur í Eiðis kirkju.

Klokka av Norsku Løvu í Dómkirkjuni í Havn 
Klokkan í Dómkirkjuni í Havn sigst vera komin í kirkjuna í 1708 og er komin av skipinum Norsku Løvu. Klokkan er prýdd við palmettum, og á einum stað er henda innskriftin: 'Danscke Ostindische Compagnies Scheb Nordische Lowe 1704'. Hæddin er 30 cm, tvørmát á slagringi uttan er 41,5 cm.

Keldur 

Skip
Søga
Burturgingin skip og bátar
Vanlukkur á sjónum
Bók (træ)

Bók (frøðiheiti - Fagus) veksur víða í Europa, Asia og Norðuramerika. Bókin er eitt leyvfellandi træ við trýkantaðum nøtum í einum píkaklæddum hylki.

Lýst sløg:

 Vanlig Bók (Fagus sylvatica)
 Orientalsk Bók (Fagus sylvatica subsp. orientalis)
 Amerikonsk Bók (Fagus grandifolia)
 Japonsk Bók (Fagus crenata)

Sí eisini 

Suðurbók

Træplantur
Suðurbók

Suðurbók, eisini eldlandsbók (frøðiheiti - Nothofagus) er ein plantuætt við 12 sløgum, sum leingi varð roknað fyri at hoyra til bóka-familjuna, men genetisk gransking hevur víst, at skyldskapurin ikki er so tættur, sum fyrst hildið.

Lýst sløg:

 Nire-suðurbók (Nothofagus antarctica)
 Coigue-Suðurbók (Nothofagus dombeyi) 
 Coihue-suðurbók (Nothofagus betuloides) 
 Lenga-Suðurbók (Nothofagus pumilio)

Sí eisini: Bók (træ)

Træplantur
Nire-suðurbók

Nire-suðurbók (frøðiheiti - Nothofagus antarctica) (spanskt Ñire ella Ñirre), er eitt leyvfellandi træ ella runnur, ið er upprunavøkstur í Suður Kili (Chile) og Argentina frá uml. 36°S og heilt suður á Eldlandið (Tierra del Fuego) (56° S). Tann syðsti gróðrarstaðurin er á oynni Hoste Island, sostatt er Nire-suðurbók tað træið ið veksur syðst á jarðarklótini. Tað trívist best í tí, nú minkandi, tempereraða regnskóginum.

Nire-suðurbók er gróðursett á vesturstrondini av Norðuramerika, í Stóra Bretlandi og í Føroyum her hon trívist sera væl.

Keldur 

Træplantur
Coihue-suðurbók

Coihue-suðurbók (frøðiheiti - Nothofagus betuloides) (spanskt Guindo ella Coihue de Magallanes), er eitt veturgrønt træ, ið er upprunavøkstur í Suður Patagonia.

Í 1769 tók Sir Joseph Banks eitt træ av Eldlandinum (Tierra del Fuego) á fyrstu ferðini hjá James Cook, og hevði tað við sær heimaftur.

Útbreiðsla
Coihue-suðurbók veksur frá Suður Kili (Chile) og Argentina 40°S og suður á Eldlandið (56° S), træið tolir frost niður í 20°C, og veksur frá sjóvarstrond upp í 500 metra hædd. Træið er veturgrønt og kann gerast upp í 25 metur til hæddar, steyrrætt, og tolir bæði vetrarkulda og væntandi summarhita.

Gróðurseting
Coihue-suðurbók er gróðursett í serliga Skotlandi og Føroyum her hon vísir seg at vera fullkomiliga harðfør.

Viðurin hevur vøkur eyðkenni, er reydligur á liti, harður, hálvtungur og verður brúktur í møbla-ídnaðinum.

Keldur 

Træplantur
Aputræ

Aputræ (frøðiheiti - Araucaria araucana) (á donskum/norskum stundum Abernes skræk, enskum stundum The Monkey-puzzle Tree) er eitt veturgrønt nálatræ ið kann gerast 40 metur høgt og 2 metur í diametur. Træið er upprunavøkstur í Suður-Mið Kili (Chile) og Vestur-Mið Argentina. 

Aputræ Araucaria araucana er tað harðførasta slagið í nálatrø ættini Araucaria. Av tí at slagið hoyrir til frumtrøini (eitt av heimsins elstu núlivandi), verður tað stundum lýst sum ein "livandi steinrenning" (fossil). 

Aputræið er tjóðartræ í Kili (Chile).

Aputrø eru gróðursett i Føroyum í urtagørðum og viðarlundum, og eru harðfør her.

Træplantur
Nálatrø
Dún-Eik

Dún-Eik (frøðiheiti - Quercus pubescens) er eitt miðalstórt, leyvtræ ella stórur runnur, kúput á vøkstri.
Trø ið vaksa í skógarumhvørvi fáa nógvar upprættar greinar, meðan trø ið standa einsamøll fáa fleiri bular við útrættum, óregluligum greinum. Rótskipanin er sterk við eini djúptgangandi høvuðsrót og nógvum, víttgangandi síðurótum.

Støddin á fullvaksnum trøum er uml. 20 x 15 m (25 x 20 cm/ár). Trøini kunnu gerast eini 500 ára gomul, og kann bulurin gerast uml. 1,5 m. í diametur.

Upprunaøki: Høvuðsøkið røkkur frá Mið- og Suðureystur Evropa til Lítlaásia, Kaukasus og Krim.

Nýtsla: Viðurin er harður og haldbarur; hann verður brúktur sum timbur í byggi- og møblaídnaðinum. Umframt tað verður hann nýttur sum brenni og til framleiðslu av trækoli. Nøturnar verða brúktar til svínafóður.

Træplantur
Bóka-familjan
Loðpílur

Loðpílur (Salix lanata) er ein lágvaksin, leyvfellandi runnur av pílafamiljuni. Hann er eyðkendur við sínum hvílodnu bløðum á báðum síðum. Loðpílur blómar tíðliga, fyri leyvskot á vári. Hann er einkyndur, hann- og honplantur hvør sær. Blómurnar eru langir, ljósagulir reklar. Loðpílur er stundum krúpandi, stundum upprættur har hann fær frið, upp til 1,5 - 2 m hædd.

Upprunaøki: Loðpílur finst í Norðureuropa og Norðurasia, frá Íslandi heilt eystur til Siberia, men vegna seyðabit er hann nú sjáldsamur í Føroyum og Skotlandi. Eitt undirslag, Salix lanata richardsonii finst í Norðuramerika, men hvørki hesin ella Salix lanata finst í Grønlandi. 

Loðpílur í Føroyum: Nú er loðpílur bert funnin í fáum støðum i Føroyum, í t.d. Streymoy Kalsoy og Borðoy, men talið av plantum í hesum støðum, óatkomuligt fyri seyði, ber boð um, at hann hevur verið vanligur vøkstur, áðrenn seyður kom til landið. Føroyski loðpílurin er ein krúpandi runnur, hvørs greinar liggja 1 til 2 m fram eftir jørð, fyri síðani at benda teir síðstu 20-30 cm upp í loft; og bløðini her gerast ikki so loðin sum aðrastaðni, t.d. í Noregi.

Sí eisini

 Pílur
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Træplantur
Píla-familjan
Urtapílur

Urtapílur (Salix herbacea) er ein lágvaksin runnur av pílafamiljuni, sum sjáldan gerst hægri enn 5 cm. Greinarnar eru langar, krúpandi og veksa fyri tað mesta undir jørð. Einans greinarendarnir eru yvir jørð. Hann blómar í juni-juli og blómurnar hava gulgrøn lívdarbløð. Blómurnar eru evarska lítlar og eru á blómuskipan, sum kallast rekil, kallreklarnir eru gullittir, meðan kvennreklarnir eru reyðir. 

Útbreiðsla: Urtapílur er ein fjallaplanta, lagað til harðført veðurlag og veksur víða um í fjøllum og subarktiskum økjum báðumegin Atlantshavið, í Útnyrðingsasia, Norðurevropa, Grønlandi og Eysturkanada, og longur suðuri á háfjøllum, suður til Pyreneurnar, Alpurnar og Rila í Europa og norðaru Appalachiafjøll í USA. Hann veksur á tundra og mýrulendi, vanliga omanfyri 1.500 m hædd sunnafyri, men niður til sjóvarmálan í arktiskum øki.

Urtapílur í Føroyum: Urtapílur er sera vanligur í Føroyum og veksur víða í haga og á fjallalendi, oftast í mosa.

Sí eisini

 Pílur
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Træplantur
Píla-familjan
Appalachiafjøll

Appalachiafjøll (enskt Appalachian Mountains) eru ein fjallarøð í eystara parti av Norðuramerika.

Landalæra 
Appalakkufjøll røkka frá Alabama í USA til Nýfundland og Labrador í Kanada. Fjallarøðin fer ígjøgnum North Carolina, Virginia, West Virginia, Pennsylvania, New York og Nýongland. Hægsta fjallið er Mt. Mitchell í Norðurcarolina, 2.040 metrar høgt. 

Hesi fjøllini eru fyri tað mesta skógvaksin, og har vaksa mong ymisk træsløg, harímillum ahorn og eik. Um heystarnar, áðrenn leyvtrøini, sum vaksa í sunnari parti av fjøllunum, missa bløðini, er frálíka vakurt har, tá skyggir leyvið í brúnum og reyðum litum, tá er eisini eitt skifti við heilt góðum veðri, og hesa tíðina á árinum nevna teir "Indian summer". 

Hesi fjøllini eru eldri, og tindarnir eru ikki líka høgir sum teir í Klettafjøllunum (Rocky mountains). Tann syðri parturin varð til fyri 250 milliónum árum síðan, tá Afrika rendi saman við Norðuramerika, so øll meginlond vóru í einum, kallað Pangaea.

Búskapur  
í statunum North Carolina, Virginia og West Virginia, har Appalakkufjøll fara ígjøgnum, var í mong ár nógv kol høgt og nýtt til brenni í stálvirkjunum. Nú eru mong nám og stálvirki latin aftur, og mong arbeiðspláss farin fyri skeytið. Hóast nógv hevur verið gjørt til tess at menna ferðamannavinnuna har, er økið við Appalakkufjøll eitt hitt fátækasta í USA.

Myndir

Sí eisini 
 Gatlinburg

Ávísingar úteftir 
Appalachian Mountains, wikivoyage.org

Keldur 

Landafrøði hjá USA
Fjøll
Pyreneurnar

Pyreneurnar eru ein fjallarøð í Suðurvestur-Evropa sum skilur Iberisku hálvoynna frá meginlandinum og myndar náttúrligt landamark millum Spania og Frakland. Lítla landið Andorra liggur eisini innibyrgt ímillum hesi bæði lond í fjallarøðini, sum er 430 km long og røkkur frá Biscayaflógvanum til Miðjarðarhavið. 

Fjøll
Biscayaflógvin

Biscayaflógvin (spanskt: Golfo de Vizcaya ella Mar Cantábrico; franskt: Golfe de Gascogne; baskiskt: Bizkaiako Golkoa) er ein stórur flógvi ímillum vesturstrond Fraklands og norðurstrond Spania. Miðal dýpi er 1,744 metrar og mesta dýpið er 2,789 metrar. 

Spania
Frakland
Pálmapílur

Pálmapílur (Salix phylicifolia) er ein runnur av pílafamiljuni, ið kann blíva uml. 4-5 metrar høgur. Greinarnar eru reydligar og uppbendar. Bløðini eru blonk og myrkagrøn á ovara borði, loðin og grágrøn í niðara borði. Pálmapílur er einkyndur, kall- og kvennplantur hvør sær, og eru bæði kall- og kvennreklar gráligir á liti. Pálmapílur blómar í mai ella juni, treytað av vakstrarstaði. 

Útbreiðsla: Pálmapílur veksur í vátlendi í Norðurevropa til Vestursibiria og í Norðuramerika. Í Føroyum, Skotlandi og Írlandi er hann sjáldsamur nú, orsakað av seyðabiti.

Pálmapílur í Føroyum: Pálmapílur er størsti pílur, ið veksur í Føroyum, og kann hann gerast okkurt um 2 metrar høgur her. Á mongum upprunaligum vakstrarplássum er hann horvin, bara í Hvalvík veksur hann í stórum tali. Í katólskari tíð brúktu føroyingar greinar av hesum píli til páskagudstænastur, til minnis um pálmagreinarnar, ið lagdar vóru á vegin, tá ið Jesus reið inn í Jerúsalem; harav navnið 'Pálmapílur'.

Sí eisini

 Pílur
 Plantulívið í Føroyum

Ávísingar úteftir 
 R. Rasmussen: Er pílaslagið pálmi innflutt til Føroya í søguligari tíð?, jenskjeld.info

Plantur í Føroyum
Træplantur
Píla-familjan
Łukasz Cieślewicz

Łukasz Cieślewicz (føddur 15. november 1987 í Gniezno í Póllandi) er ein fótbóltsleikari, áleypsleikari, sum síðan 2011 hevur spælt við B36 í Effodeildini. Hann hevur áður spælt við donsku fótbóltsfeløgunum Hvidovre (1. deild) og Brøndby, hann fekk tó ikki møguleikan at spæla við bestu donsku deildini, Superligaini. Sum barn búði Łukasz í Føroyum, í Vági, tí pápi hansara Robert Cieślewicz spældi við VB, pápin spældi eisini við VB, tá felagið vann sítt fyrsta og einasta føroyameistaraheiti í 2000. Łukasz spældi tey árini fótbólt við VB, og í 2002 vann hann meistaraheitið við dreingjaliðnum hjá VB.

Fótbóltslívsleiðin 
2011- B36 (føroyameistari 2011, 2014 og 2015 við B36)
2008-2011 Hvidovre
2006-2008 Brøndby

Ársins leikari í Føroyum 2011 og 2015 
Łukasz varð valdur til ársins fótbóltspælara í bestu føroysku fótbóltsdeildini í Føroyum í 2011 (Vodafonedeildini) og 2015 (Effodeildini). Í 2011 var fyrsta árið, at hann spældi vaksnamannafótbólt í Føroyum. Hann spældi við B36, og teir vunnu føroyameistaraheitið (FM). Łukasz skoraði 17 mál fyri B36 í FM kappingini og gjørdist nummar trý á toppskoraralistanum. Finnur Justinussen úr Víkingi vann gylta skógvin við 21 málum og Klæmint Olsen var nummar tvey við 18 málum.

Heiður
 Effodeildin: 3
 2011, 2014, 2015,
 Løgmanssteypið: 1
 2018.

Keldur

Slóðir úteftir 
 Heimasíðan hjá 90minut.pl
 Heimasíðan hjá transfermarkt.pl

Cieślewicz, Łukasz
Cieślewicz, Łukasz
Pólskir fótbóltsleikarar
B36 leikarar
Póllendingar
Arktiskur pílur

Arktiskur pílur eisini nevndur Grápílur (Salix arctica) er ein jarðlagdur runnur av pílafamiljuni, 1 til 2 metur langur og heldur knortlutur. Bløðini eru grágrøn og klædd við longum hárum. Niðara borðið er nakað ljósari litt enn ovara. Blómingin er í juni-juli og kvennreklarnir eru hvítlodnir. 

Útbreiðsla: Arktiskur pílur er lagaður til harðført arktiskt og subarktiskt veðurlag og veksur norðast í londunum kring arktiska havið. 

Arktiskur pílur í Føroyum: Í Føroyum er arktiskur pílur sjáldsamur nú, og veksur bara í homrum har seyður ikki sleppur til, norðatil í landinum.

Sí eisini

 Pílur
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Træplantur
Píla-familjan
Mammutur

Ein Mammutur er eitthvørt slag av útdeyðu filafamiljuni Mammuthus ið livdu frá uml. 4,8 mió. árum síðani til fyri um 4.500 árum síðani; best kendur er ullamammutur ella loðfílur.

Fílar
Útdeyð djór
Loðin mammutur

Ein loðin mammutur ella loðfílur (frøðiheiti:Mammuthus primigenius) er eitt útdeytt, loðið fílaslag ið livdi í Norðurevropa, Asia og Norðuramerika fram til seinastu ístíð. Nógv fílabein og beinagrindir eru funnin í jørðini og eisini á havbotninum í Norðsjónum, og enntá eru einstakir heilir mammutar funnir í permafrystu jørðini í Siberia. Eitt lágvaksið undirslag livdi á sibirisku Wrangelloynni fram til uml. ár 1.700 f.kr.

Útdeyð djór
Fílar
Meksikoflógvin

Meksikoflógvin (enskt "Gulf of Mexico", spanskt "Golfo de México") er ein stórur flógvi ímillum eysturstrond Meksikos og suðurstrond USA. 

Landafrøði hjá USA
USA
Meksiko
Loðin nashyrningur

Loðin nashyrningur (loðnashyrningur?) (Coelodonta antiquitatis) er eitt útdett slag av nashyrningum sum helt til á norðaru grasslætunum og tundraøkjunum í Eurasia i pleistocænska tíðarskeiðinum. Loðin nashyrningur livdi seinastu ístíðina av, kanska fram til ár 8.000 f.Kr. í Siberia - hendan dagfesting er tó ivasom.

Útsjóndin á djórinum var upprunaliga bert kend frá holutekningum, men í 1929 var eitt heilt ræ við skinni funnið í eini asfaltsgoymslu í Starunia í táverandi (millumkrígstíðar) Póllandi, núverandi Ukraina; hetta ræ verður nú sýnt fram á náttúrusøguliga savninum í Kraków í Póllandi.

Útdeyð djór
Súgdjór
Demokratiski Flokkurin

Demokratiski Flokkurin (enskt: the Democratic Party) er ein liberalur flokkur, annar av báðum størstu flokkunum í USA (hin eitur Republikanski Flokkurin). Limirnir verða nevndir "demokratar". Demokratiski flokkurin er ein vinstrahallur, progressivur og liberalur flokkur. Demokratarnir arbeiða fyri tíðina fyri fríari heilsuskipan til øll, fyri størri eftirliti við skotvápnum, fyri at enda Stríðið móti yvirgangi, javnstøðu fyri samkynd, at lata Guantanamo aftur, teir arbeiða fyri at stuðla rættinum til fría fosturtøku og at so arbeiða tey við at seta meira inn fyri at forða fyri globalari upphiting. Demokratarnir eru fyri at hækka skattin, men teir vilja ikki skerja tær almennu útreiðslurnar líka nógv sum republikanararnir. 

Kend nøvn hava verið forsetarnir Franklin D. Roosevelt, Harry Truman, John F. Kennedy, Jimmy Carter, Bill Clinton og Barack Obama.

Demokratiskir forsetar

Keldur 

Politiskir flokkar í USA
Vágsfjørður

Vágsfjørður er næstlongsti fjørður í Suðuroynni. Fleiri bygdir eru kring fjørðin. Vágur liggur innast á vágni og báðumegin fjørðin, tó mest á norðursíðuni. Porkeri liggur uttalaga á norðara armi á Vágsfirði, og millum Porkeri og Vág liggur lítla bygdin Nes, sum hoyrir til Vágs kommunu. Núpurin skilur Vágsfjørð í tveir minni firðir, sunnari partur er Lopransfjørður. Innast í Lopransfirði liggur bygdin Lopra. Eystanfyri Lopra og beint yvirav Nesi liggur bygdin Akrar.

Vágs Havn og Oyrarnar 
Vágs Havn er á norðaru síðu á Vágsfirði, mitt í Vágsbygd. Vágs Havn er 10-15 metrar djúp. Har er havnarlag har flakavirki, alivirki og aðrar fiskivinnufyritøkur eru. Hinumegin land, á syðra armi, eru Oyrarnar, har er eitt elverk, eitt lemmavirki, ruskpláss umframt annað virksemi. Ætlanin er at gera eina svimjihøll við langhyli og vælverudepli á Oyrunum í Vági (2011). Ætlanin er at nýta avlopshitan frá elverkinum á Oyrunum, sum annars bert rennur á sjógv.

Keldur

Útvortis ávísingar 
Vágs kommuna
Suðuroyar Kunningarstova

Vágur
Suðuroy
Firðir í Føroyum
Vatnið (Vágur)

Vatnið er eitt vatn í Suðuroynni, vestanfyri bygdina Vág og eystanfyri Vágseiði. Vatnið hevur fleiri nøvn, men fólk flest rópa tað bara Vatnið. Onnur nøvn eru Vágsvatn og Eiðisvatn. Gongugøta er allan vegin kring Vatnið, har ganga fólk ofta túr. Fjølbroytt fuglalív er kring Vatnið og á Vatninum. Ein á rennur úr Vatninum oman í Ósan og síðan á sjógv. Henda áin eitur Laksá. Vágs kommuna hevur gjørt gongugøtu øðrumegin við Laksá (á syðru síðu) frá Vatninum til Líðarveg. Beint vestanfyri Vatnið er ítróttarøkið hjá vágbingum. Har er Vágshøll og fótbóltsvøllur við graslíki. Millum vøllin og ítróttarhøllina er VB-húsið.

Flóðalda fyri 7000 árum síðan 
Serfrøðingar meina, at ein flóðalda (tsunami) hevur rakt Føroyar fyri umleið 7000 árum síðan. Hetta var í samband við eitt stórt skriðulop, sum nevnist Storegga. Flóðaldan rakti alt tað norður atlantiska økið. Tekin um hesa flóðaldu eru funnin tvey støð í Føroyum: á Vatninum við Vágseiði og á Eiði í Eysturoynni.

Sí eisini
 Vøtn í Føroyum

Keldur

Útvortis ávísingar 
 Vágs kommuna
 Suðuroyar Kunningarstova

Vágur
Vøtn í Føroyum
Suðuroy
Ronnie Drew

Ronnie Drew (*16. september 1934 í Dun Laoghaire, Co. Dublin - † 16. august 2008) var ein írskur fólkatónleikari og sangari, ið stovnaði bólkin The Dubliners, upprunaliga kallaðu teir seg The Ronnie Drew Group, hann hevði eisini eina solokarrieru aftaná hann fór úr The Dubliners. Ronnie Drew royndi seg eisini sum filmsjónleikari og sonurin Phelim Drew er eisini sjónleikari. Ronnie Drew er eitt heimskent andlit tá um fólkatónleik umræður.

Ronnie búði við familju sínari í Greystones sunnanfyri Dublin.

Leinki úteftir 

 Ronnie Drew IMDb, The Internet Movie Database. 

Írskir sangarar
Írskir tónleikarar
Írskir sjónleikarar
Luke Kelly

Luke Kelly ( *17. november 1940, † 30. januar 1984) var ein sangari og fólkatónleikari frá Dublin, Írlandi sum er best kendur sum ein av stovnarunum av kenda bólkinum The Dubliners saman við Ronnie Drew. Á ungum árum flutti hann til Onglands saman við bróður sínum Paddy. Hann arbeiddi í stálídnaðinum og annars ymiks fyrifallandi arbeiði. Hann lærdi seg at spæla banjo og byrjaði at framføra á ymsastaðni í Onglandi saman við øðrum írum sum búðu í eksil í Onglandi. Í 1962 flutti hann heimaftur til Dublin og stutta tíð seinni gjørdist hann partur at einum tónleikabólki, sum fyrst varð nevndur the Ronnie Drew Ballad Group og síðan, eftir uppskoti frá Luke Kelly, fekk navnið The Dubliners. Hann fann uppá navnið, tí hann júst tá las eina skaldsøgu eftir James Joyce við heitinum The Dubliners. Luke helt eina pausu uppá tvey ár frá The Dubliners frá 1964-66, men seinni var hann aftur virkin har í nógv ár. 

Luke datt um á pallinum, meðan hann framførdi við The Dubliners hin 30. juni 1980 í Cork Opera House. Stutta tíð seinni varð staðfest, at hann hevði ein svull í heilanum. Hóast tað, so fór hann á evropaturne eftir at hann varð skurðviðgjørdur fyri svullin í heilanum. Hann hevði tó trupulleikar við at minnast tekstir og føldi seg til tíðir veikan. Á heysti 1983 noyddist hann tvær ferðir at fara av pallinum meðan teir framførdu, fyrru ferð var í Traun í Eysturríki og seinnu ferð var í Mannheim í Týsklandi. Hann noyddist  at gevast við konsertferðini og fekk tí ikki tann partin við sum var í Suðurtýsklandi. Hann varð fyrst innlagdur á sjúkrahúsi í Heidelberg, men stutta tíð seinni fór hann við flogfari heim aftur til Dublin, har hann varð innlagdur. Hann varð skurðviðgjørdur enn einaferð, og eftir at hava hildið jól saman við familjuni varð hann aftur innlagdur. Hann andaðist hin 30. januar 1984.

Leinki úteftir 

 Biografi á enskum. 

Írskir sangarar
Írskir tónleikarar
Føðingar í 1940
Andlát í 1984
Bókagarður

Bókagarður er eitt bókaforlag við heimstaði í Tórshavn. Forlagið Bókagarður hevur serliga givið út endurprent av upprunaføroyskum útgávum. Høvuðsmaðurin handan forlagið er Emil Juul Thomsen úr Nólsoy.

Føroysk forløg
Streymoy
Silvio Berlusconi

Silvio Berlusconi (føddur 29. september 1936 í Milano) er fyrrverandi forsætisráðharri í Italia. Berlusconi varð fyrstu ferð valdur til forsætisráðharra í 1994, men sat tá bert í eitt ár. Síðani gjørdist hann aftur forsætisráðharri frá 2001 til 2006. Í 2008 gjørdist hann aftur stjørnarleiðari í Italia. Hann er mest múgvandi persónur í Italia og nummar 74 av mest múgvandi persónum í heiminum (2010). Hann eigur fótbóltsfelagið AC Milan og eigur eisini sjónvarpsrásir og tíðindabløð.
Hann stovnaði sín egna politiska flokk Forza Italia. 

Hann fer ikki at stilla uppaftur, tá val verður í 2013. Hann hevur gjørt av at gevast í politikki, tá valskeiðið er av, segði hann á eini samkomu fyri útlendskum tíðindafólkum í apríl 2011. Hann vísti samstundis aftur, at hann ætlar at gerast forseti í Italia.

Keldur 

Italskir politikarar
Stjórnarleiðarar
Føðingar í 1936
Wales

Wales ella Lítla Bretland (Bretland hitt minna) (walisiskt: Cymru) er ein hálvoyggj í suðurvestur Stóra Bretlandi. Wales er partur av Sameinda Kongsríkinum Stóra Bretland og Norðurírland. Wales er uml. 20.761 km² til støddar og fólkatalið er uml. 3.063.000 (2011). Høvuðsstaður eitur Cardiff.

Navn og uppruni 

Navnið Wales stavar frá germanska orðinum fyri 'ørðvísi', eins og t.d. Vallonia og Valakia. 

Í bygdunum uppi millum fjalla í Wales búgva fólk av keltiskum uppruna. Tey tala sítt forna walisiska mál, sum als ikki líkist enskum.

Søga  
Í 1282 tóku onglendingar Wales. Men Wales hevur varðveitt mong eyðkenni, og nógv fólk har norðuri í landinum tosar enn walisiskt. Mesta fólkið býr í dølunum har suðuri, har nógvur ídnaður er. Sunnasti parturin var einaferð týdningarmikið kolaøki, men flestu námini eru afturlatin. Í staðin arbeiða fólk í bilídnaðinum, í teldu- og tøknifyritøkum ella øðrum hátøkniligum fyritøkum. Norðantil og vestantil er vinnan landbúnaður og ferðavinna.

Purran er tjóðareyðkenni hjá Wales.

Walisar hava alla tíð noyðst at stríðast ímóti álopshugaðum grannum fyri at verja sítt sjálvræði og mentan, Wales hevur ikki havt sjálvstýri síðan 1282, tá landið varð hertikið av enska konginum og lagt undir Ongland.

Siður er, at elsti sonur kong ella drotning Bretlands verður prinsur av Wales. Bretski trónarvingurin ber heitið 'Prince of Wales', men hann hevur ongan politiska leiklut í Wales.

Landafrøði  

Meginparturin av hálvoynni Wales er fjallalendi. Fyri norðan eru fjøllini brøtt og illgongd, vaksin við grasi og lyngi. Uppi í fjøllunum eru høgir hamrar og skúmandi fossar, niðri í dølunum eru stór vøtn. Hægsti tindurin eitur Snowdon, sum merkir "Snjótindurin". Undan fjøllunum eystureftir og út ímóti havinum vestureftir ganga lýggir, breiðir og fruktagóðir dalar, har hópur av fólki býr. Fyri sunnan er landið lægri og slættari. Jørðin har er fruktagóð og væl velt.

Íbúgvafrøði 
Fólkatalið í Wales er vaksið frá 2.903.085 í 2001 til 3.064.000 í 2011.

Mál 
Walisiskt er eitt keltiskt mál, ið er nær skylt við corniskt og bretonskt.

Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er kendasta staðarnavnið í Wales.

Ávisingar úteftir 
 Wales, wikivoyage.org

Keldur 

Evropa
Bretland
Wales
Cornwall

Cornwall (fornnorrønt Kornbretland) (corniskt: Kernow) er eitt greivadømi (county) ytst á suðurvestur horninum av Onglandi. Longst í útsynning liggja Scillyoyggjarnar har ið føroyingar stundum hava luttikið í kappróðri.

Siðsøguliga var Cornwall eitt keltiskt (bretskt) øki, skilt frá Onglandi, men síðan 10'du øld, hevur landið verið ein partur av Onglandi. Cornisk serkenni, sum t.d. talumálið, byrjaðu at vikna í 13'du øld og í 18'du øld doyði málið út. Í 20'du øld fóru áhugafólk undir at endurreisa talumálið og eisini er eitt vaksandi ynski um at fáa størri lokalpolitiskt sjálvræði, innanfyri bretska kongsveldið, í Cornwall.

Evropa
Bretland
Ongland