alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Hagstova Føroya

Hagstova Føroya er almenni hagtalsmyndugleikin í Føroyum. Tað er sostatt Hagstovan, sum kunnger almenn hagtøl í tann mun, sum tey eru tøk. Aðrir almennir myndugleikar, sum fremja hagtalsuppgerðir eiga at samskipa hetta virksemi við Hagstovuna.

Hagstovan er sjálvstøðugur stovnur undir Fíggjarmálaráðnum, sum innan játtanarkarmarnar sjálvur leggur virksemið til rættis. Í lógini um Hagstovu er tryggjað almenninginum, at hagtølini frá stovninum eru framd uttan politiska ávirkan. Somuleiðis tryggjar lógin, at tær upplýsingar, Hagstovan hevur um hendi, einans verða brúktar til hagtalsuppgerðir og ikki latnar øðrum - hvørki myndugleikum ella einstaklingum.

Hagstova Føroya virkar sambært løgtingslóg nr. 33 frá 7. mai 1991. Frammanundan var Hagdeild undir Landsstýrinum, sum røkti hagtalsuppgávur.

Ein avgerandi uppgáva hjá Hagstovuni er útgáva.

Føroyskur politikkur
Wisconsin

Wisconsin er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 5,6 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Madison og Milwaukee er størsti býurin. Í norðri hevur Wisconsin mark við Michigan, í vestri við Minnesota og Iowa, og í suðri við Illinois. Í norðri liggur Superiorvatn og í eystri liggur Michiganvatn. Frá 2011 til 2019 var Scott Walker (ein republikanari) guvernørur í statinum Wisconsin, og hann kom til valdið uppá at skapa fleiri arbeiðspláss. 250 000 arbeiðspláss eftir fýra ára valskeiðnum hjá guvernørinum, lovaði hann . Eitt sum Walker hevur gjørt er at fara í hernað ímóti fakfeløgum hjá alment løntum. 

Síðan 2019 hevur Tony Evers verið guvernørur. Hann er limur í Demokratiska flokkinum.

Eyknevni er Grevlingurstaturin (enskt: The Badger State).

Søga
Peshtigo-eldurin, sum hildið verður byrjaði í Peshtigo í Wisconsin 8. oktober 1871, er tann skógareldurin í USA, sum hevur kravt flest mannalív. Eldurin kravdi nærum 2.500 mannalív, tá eitt øki á nærum 5,000 ferkilometrar stóð í ljósum loga. Tað bleiv ongantíð staðfest við vissu, hví eldurin byrjaði, men skerpingur og nógvur hiti í langa tíð hevði við sær, at vandin fyri eldi var stórur. Ein stórur partur av bæði Wisconsin og Michigan høvdu eldstormar - eitt fyribrigdi, sum hendir, tá ein eldur er so sterkur, at hann ger sína egnu vindskipan og verður sum ein tornado.

Búskapur 
Dugnaligir jarðarmenn, sum hava tikið eftir teimum royndum, amerikanska búnaðarráðið hevur latið gera, hava gjørt Wisconsin til eitt av høvuðsbúnaðarlondunum í USA. Tað vaksa ymisk sløg av grøði á teimum ymisku teigunum, so sum moldin hóvar seg best til. Jørðin er pløgd, so at vatnið skal ikki taka moldina við sær, tá ið grovt regn er, men heldur ikki seta ov skjótt frá. Í strævnastu innheystingartíðini, seinnapartin í juli og fyrrapartin í august, er ikki sjáldan, at manningin á skurðtreskjarunum arbeiðir alt samdøgrið, helst tá ið illveður hóttir við at oyðileggja hveitina. Hvør treskjarin arbeiðir móti 40 monnum. 

Mjólkarvørur eru eisini ein stórur partur av Wisconsins búskapur.

Størstu býir 

Teir 10 størstu býirnir í Wisconsin eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:
 Milwaukee – 595 351
 Madison – 255 214
 Green Bay – 105 116
 Kenosha – 99 877
 Racine – 77 542
 Appleton – 74 653
 Waukesha – 72 489
 Eau Claire – 68 587
 Oshkosh – 66 665
 Janesville – 64 359

Sí eisini 
Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir 
 Almenna heimasíðan: Wisconsin.gov
 Wisconsin, wikivoyage (á enskum)

Keldur
Rotterdam

Rotterdam  er ein kommuna, ein havnabýur og næststørsti býur í Niðurlondum. 

Rotterdam er landsins størsti havnabýur. Ein djúp á rennir á sjógv 28 km haðani. Saman við Europoort er Rotterdam eisini heimsins størsta havn. Nútíðarhavnin Europoort í Rotterdam kann avgreiða 300 farmaskip í senn. Nógv vara, sum flutt verður inn á meginlandið, verður fyrst uppskipað í Rotterdam og síðan flutt eftir áunum í prámum ella lektarum eystur í Týskland. Á heimvegnum taka teir so aftur týskar varur við sær, sum skulu útskipast í Rotterdam.

Ítróttur 

Stórir fótbóltfelag í Rotterdam eru Feyenoord, Sparta Rotterdam og SBV Excelsior.

Ávísingar úteftir 
 Almenna heimasíðan hjá býnum: rotterdam.nl (á niðurlendskum)

Keldur 

 Upplýsingarnar um Rotterdam eru fingnar til vega frá niðurlendsku og ensku útgávuni av Wikipediu. 

Býir í Niðurlondum
Iowa

Iowa (enskt: State of Iowa) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 3,0 mió. íbúgvum. Í norðri hevur Iowa mark við Minnesota, í eystri við Wisconsin og Illinois, í suðri við Missouri, og í vestri við South Dakota og Nebraska. 

Eyknevni er Heykurseygastaturin (enskt: The Hawkeye State).

Politikkur 

Iowa er ein týdningarmikil statur hjá teimum, sum vilja gerast forsetavalevni hjá einum flokki í USA, tí har byrja undanvalini í februar. Tað er á undanvalunum, at stóru flokkarnir, demokratarnir og republikanararnir, finna fram til hvør gerst forsetavalevni. Stendur eitt valevni seg væl í Iowa, kann tað styrkja hann ella hana í hinum statunum. Hetta hendi hjá Barack Obama, tá demokratiski flokkurin hevði undanval í 2008.

Staturin hevur vanliga verið ein tryggur republikanskur statur, men Barack Obama vann statin í bæði 2008 og í 2012.

Búskapur

Landbúnaður 

Alt stakríkið, sum tað er, er ein akur. Nú er at kalla øll tann ovurstóra fløtan uppdyrkað, og hon er av bestu jørð, fáa ella ongastaðni í heiminum heysta teir so nógv korn sum í Iowa. Summir garðarnir eru ovurhonds stórir, og teir hava eingi neyt ella onnur kríatúr. Alt arbeiði verður gjørt við maskinamboðum, teir pløga og saksa við harvum og traktorum, sum taka fleiri metrar fyri ísenn, sáa við stórum sáðmaskinum og heysta við stórum skurðtreskjarum, sum skera kornið, treskja tað og fylla tað í bilar, sum koyra aftaná, síðan verður tað koyrt heim og blást upp í tey stóru goymslubingini. 

Norðuri í statinum verður hveitin sáað um várið, men sunnari, har kuldin er minni, verður hon sáað um heystið. Tað ræður um, at veðurlagið verður ikki ov turt, frá tí hveitin fer at næla, og til hon er rættiliga samanskotin. Men sjálvt um hetta lukkast, og kornárið sýnist at fara at verða av tí besta, so kann bóndin ikki vera vísur í, at árið kemur at vignast, stórir flokkar av ongsprettum kunnu setast í akrarnar, og so gera tær alt svart eftir einari løtu. Tað kann eisini henda, at tað verður stormur og frekur heglingsælingur, tá ið kornið er um at verða búgvið, og so legsast alt niður, so tað ikki kann skerast. Í august og juli fara teir at heysta inn, og tá ræður um at fáa turt veður.

Størstu býir 

Teir 10 størstu býirnir í Iowa eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:

 Des Moines – 214 237
 Cedar Rapids – 133 562
 Davenport – 101 590
 Sioux City – 82 651 
 Iowa City – 75 130
 West Des Moines – 67 899
 Ankeny – 67 355
 Waterloo – 67 328
 Ames – 66 258
 Council Bluffs – 62 166

Sí eisini 
Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða hjá stjórnini: iowa.gov
 Iowa, wikivoyage (á enskum)

Keldur
Missouri

Missouri (Enskt: State of Missouri) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 5,9 mió. íbúgvum. Jefferson City er høvuðsstaðurin og størsti býurin er Kansas City. Í norðri hevur Missouri mark við Iowa, í eystri við Illinois og Kentucky, í suðri við Tennessee, Arkansas, og Oklahoma, og í vestri við Nebraska og Kansas. 

Eyknevni er Vísa-Meg-Staturin (enskt: The Show-Me-State).

Búskapur

Landbúnaður 

Alt stakríkið, sum tað er, er ein akur. Teir pløga heilt djúpt, síðani verður tung trumla drigin eftir veltuni, og til seinast verður saksað við einari heilt lættari harvu. Regnið setir nú beinanvegin niður í ta føstu moldina, og hon heldur vætuni í sær, til kornið fer at næla. Summastaðni, har avfallið er lítið, nýta teir ein veltingarmáta, sum teir nevna turrvelting (á enskum dry farming). 

Men ein vandi er við hesum máti, um veturin, tá ið akrarnir liggja svartir, kann tað henda, at jørðin verður so uppturkað av frostinum, at moldin fer at fúka. So herviligt kann moldrokið vera í teimum turrastu plássunum, at menn, sum við stórum stríði hava velt jørð sína upp frá heilum, noyðast helt at geva uppat at velta korn, tí eingin mold er eftir. Eisini kann tað henda, tá ið regnið er av tí grova, at stríðar áir gerast í lægdunum, og tær taka so moldina við sær.

Størstu býir 

Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali vóru í 2019 í Missouri hesir: 
 Kansas City – 495 327 
 Saint Louis – 300 576 
 Springfield – 167 882 
 Columbia – 123 195 
 Independence – 116 672 
 Lee's Summit – 99 357 
 O'Fallon – 88 673 
 St. Joseph – 74 875 
 St. Charles – 71 028 
 St. Peters – 58 212 

Í høvuðsstaðnum Jefferson City búðu í 2019 bara 42 708 fólk.

Kend fólk úr Missouri 
 Mark Twain (1835-1910), rithøvundur
 Calamity Jane (1852-1903), hernaðarligur skóti
 Jesse James (1847-1882), brotsmaður
 John Pershing (1860-1948), hermaður
 Harry S. Truman (1884-1972), forseti í USA
 T.S. Eliot (1888-1965), rithøvundur
 Langston Hughes (1902-1967), yrkjari 
 Josephine Baker (1906-1975), dansarinnna
 Jean Harlow (1911-1937), sjónleikarinna
 Ginger Rogers (1911-1995), sjónleikarinna
 William S. Burroughs (1914-1997), rithøvundur
 Walter Cronkite (1916-2009), sjónvarpsmaður
 Porter Wagoner (1927-2007), countrysangari
 Eminem (*1972), rappari

Sí eisini 
Sambandsríkið Amerika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða hjá stjórnini: mo.gov
 Missouri, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Missouri
Kentucky

Samveldið Kentucky (enskt: Commonwealth of Kentucky) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 4,3 mió. íbúgvum. 
Høvuðsstaðurin er Frankfort, størsti býurin er Louisville og næststørsti býur er Lexington.

Landafrøði 
Í norðri hevur Kentucky mark við Indiana og Ohio, í eystri við West Virginia og Virginia, í suðri við Tennessee, og í vestri við Illinois og Missouri. Har eru langar skógir, fjallarøðir og stórar áir, lág fjøll við dølum, trøum og fløtur við tubbaks-, mais- og bluegrassmarkum, sum Kentucky er kent fyri. Hesar stóru fløturnar við bláligum grasi, har teir hava stórt rossahald, og hiðani koma skjótastu rossini í USA til tær ymsu kappingarnar. Í Appalachiafjøllunum er væl av bæði koli og ymsum málmi.

Eyknevni er Blágrasstaturin (enskt: Blue Grass State).

Søga 

Kentucky liggur á markinum millum Suður- og Norðurstatirnar. Ikki fyrr enn 1966 kom lóg um, at svørt og hvít skuldu ganga í sama skúla.

Indiánarnir 

Í Kentucky fóru fólk at velta jørðina og dyrka ymiskar plantur, sum vuksu har. Hesin nýggi vinnuvegurin, at fólk dyrkaðu matin og ikki bara veiddu og savnaðu hann, hevði stóra framgongd við sær fyri adenafólkið í Norðurkentucky. Adenafólkið búði fram við Ohioá, tey veiddu savnaðu plantur og dyrkaðu til dømis mais, bønir, sólblómur og grasker , og tey búðu saman í smáum bygdum. 

Adenafólkið var fyrsta fólk í USA, sum reisti stórar gravheyggjar, har teir persónar, ið høvdu havt at siga í samfelagum, vóru gravsettir . Inni í gravheyggjunum vóru smá vanlig kømur við leirklíndum veggjum og stór kømur, bróstað, har líkini lógu. Við sær í grøvina fingu tey deyðu m.a. kopararmbond, úthøgdar steintalvur og útskornar tubbakspípur, sum høvdu verið nýttar um roykihøgtíðir. Adenahúsini vóru úr 4 m upp í 10 m í tvørmáti. Veggirnir vóru av stólpum, sum vórðu bundnir saman við greinum. Reisingin var strýtuskapað og takt við børki. Eldstaðurin var á miðjum gólvi.

Størstu býir 
Teir 10 størstu býirnir í Kentucky eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
 Louisville – 617 638
 Lexington – 323 152
 Bowling Green – 70 543
 Owensboro – 60 131
 Covington – 40 341
 Richmond – 36 157
 Georgetown – 34 992
 Florence – 33 004
 Nicholasville – 30 865
 Hopkinsville – 30 680

Í høvuðsstaðnum Frankfort búgva bara 27 680 fólk.

Sí eisini 
Sambandsríki Amerika

Keldur
Manuel Uribe

Manuel Uribe (11. juni 1965 í Monterrey, Meksiko - 26. mai 2014) hevði metið sum heimsins tyngsti persónur. Í Metbók Guinnessar var hann skrásettur at viga 560 kg, men í apríl 2008 hevði hann megnað at koma niður á 317 kg.

Hann át fimm máltíðir um dagin, og á matarskránni vóru høsnarungi, omelett, skinka, frukt og grønmeti.

Ávísing úteftir 
 Nekrologur í The Washington Post

Meksikanar
Læknafrøði
Føroya Pro Vita

Føroya Pro Vita er ein felagsskapur, stovnaður 12. juni 1992, ið arbeiðir fyri at verja rættindini hjá barninum í móðurlívi - ella við øðrum orðum: ímóti fosturtøku. Pro vita er latín og merkir fyri lív, og hetta sipar til endamál felagsins.  Felagsskapurin byggir á kristiligt grundstøði og menniskjasýni, men er ikki knýttur at nakrari ávísari samkomu. 

Grundarlagið undir Pro Vita rørsluni er Lejeune yvirlýsingin, ið er orðað av franska ættarbregðisgranskaranum Jerome Lejeune frá París.

Føroyskir felagsskapir
Pro Vita

Pro Vita er rørsla í ymsum londum, ið arbeiðir fyri at verja børn í móðurlívi - ella við øðrum orðum: ímóti fosturtøku. Í Føroyum er felag, ið kallast Føroya Pro Vita. Slík feløg um allan heim eru leysliga knýtt saman í samstarvinum Right to Life Federation. 

Felagsskapir
Politikkur
Grevlingur

Grevlingur (frøðiheiti - Meles meles) er rándýr av máraætt við hvítt høvd við svartari rípu hvørjumegin. Grevlingur grevur sær gongskipan, grevlingagrøv. Hann grevur ofta inn í brekku ella millum trærøtur. Hvørt ár veksur hann sær holurnar. Stór grøv kann vera reiðiliga 100 ár og hava einar 20 dyr. Einir 15 grevlingar kunnu vera í somu grøv. Bólið gera teir úr grasi, mosa og bløðum, og javnan leggja teir nýtt í bólið. Grevlingur leggur í feb.-mars uppí 5 ungar. Um summarið spæla ungarnir við holumunnan.

Súgdjór
Tennessee

Tennessee (enskt; State of Tennessee) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 6,5 mió. íbúgvum. Nashville er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Næststørsti býurin er Memphis. 

Eyknevni er Sjálvboðinsstaturin (enskt: The Volunteer State).

Landslagið og søga 
Í norðri hevur Tennessee mark við Kentucky og Virginia, í eystri við North Carolina, í suðri við Georgia, Alabama og Mississippi, og í vestri við Missouri og Arkansas. 

Har er landslagið eyðkent av stórum gørðum, sum hava stórar víddir til beitilendi. Summir av hesum gørðum, ið eisini verða nevndir ranches, hava tíggjutúsundtals neyt gangandi á beiti. Kjøtið verður flutt út til allan heim.  Um leið 48 prosent av landjørðini í Tennessee eru velt.

Tennessee bleiv lutstatur í USA í juni 1796. 
Countrytónleikur tók seg upp sum fólkatónleikur ímillum hvíta, fátæka fólkið í Tennessee.

Búskapur 

Í Tennessee eru bæði nógv og góð landbúnaðarjørð. Týdningarmesti útflutningurin er búnaðarvørur: bummull, tubbak, hveiti, mais, korn og kjøt. Onnur týðandi grøði er soyabønir og jarðnøtir. Bøndurnir dyrka eisini frukt og hava eisini skógarvinnu. Í øllum statinum eru ovurstórir garðar. Summar fyritøkur í landbúnaðinum í Tennessee eru sera stórar. Nógvastaðni eru stórar gróðrarlundir. Gróðrarlundirnar hava framvegis stóran týdning fyri búskapin. Nógv jarðarbrúk eru ómetaliga stór. Ein garður kann vera tríggjar ferðir so stórur sum allar Føroyar. Har hava tey ógvuliga nógvan fenað, serliga neyt til at fáa kjøt. Úr hesum stóru landbúnaðarøkjunum verða landbúnaðarvørur flutt­ar út til nógv lond kring allan heim. Hesi støðini hava so statt ógvu­liga stóran týdning fyri at útvega heiminum mat. Landbúnaðarjørð og skógir eru næstan 90 % av økinum í Tennessee.  Í Tennessee eru fleiri enn 91.000 garðar.    Landbúnaðarframleiðslan í 2014 liggur um góðar $2,2 mrd. um árið.

Næstan allastaðni í Tennessee gerast garðarnir størri og størri. Tað ber illa til hjá bóndagørðum, sum ein familja rekur, at klára seg fíggjarliga, og tí verða fleiri garðar lagdir saman í størri jarðarbrúk. Alsamt færri bøndur framleiða alsamt meira mat. Tað ber til, millum annað tí at betri tøkni til landbúnað verður ment, og tí at nógv verður gjørt við at kynbøta plantur og húsdýr. Nógv jarðarbrúk hava eisini lagt seg eftir einari ávísari grøði ella kanska tveimum. Harumframt nýta tey flestu nógv handilstøð og eitur móti loki og skaðadýrum. Alt hetta ger, at meira fæst burturúr.  

Eitt annað týdningarmikið náttúrutilfeingi í Tennessee er teir stóru skógirnir.   Skógarlendi fevna um umleið 52 % av landaøki í 2014.

Størstu býir 
Teir 10 størstu býirnir í Tennessee eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir: 
 Nashville - 670 820 
 Memphis - 651 073 
 Knoxville - 187 603 
 Chattanooga - 182 799 
 Clarksville - 158 146 
 Murfreesboro - 146 900 
 Franklin - 83 097 
 Jackson - 67 191 
 Johnson City - 66 906 
 Bartlett - 59 440

Sí eisini 
 Sambandsríki Amerika
 Tennesseeá

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: Tennessee.gov
 Tennessee, wikivoyage (á enskum)

Keldur
Selfoss

Selfoss er ein býur á Suðurlandinum í Íslandi við 6512 íbúgvum. Selfoss er ein partur av Árborg kommunu, sum er størsta kommuna á Suðurlandinum við 7827 íbúgvum (januar 2011). Selfoss liggur 50 km frá høvuðsstaðnum, Reykjavík.

Myndir

Ávísingar úteftir
Heimasíða hjá Árborgar kommunu (Sveitarfélagið Árborg), arborg.is

Býir og bygdir í Íslandi
Andesfjøll

Andesfjøll eru heimsins longsta fjallarøð. Summi fjøll eru 3000 metrar og hægri. Andesfjallarøðin er 7250 km long, og er fram við allari vesturstrondini í Suðuramerika. Í dølunum og á Altiplano-háslættanum ímillum Bolivia og Perú er fruktagóð landbúnaðarjørð. Í Andesfjøllum eru nógv ráevni í jørðini og mong virkin eldgos.

Myndasavn 

Fjøll
Suðuramerika
Akraneskaupstaður

Akranes er ein býur við 6 609  íbúgvum (januar, 2009) á Vesturlandinum í Íslandi.

Kommunur í Íslandi
Jónaoyggjar

Jónaoyggjar ella Jonisku Oyggjarnar (grikskt; Επτάνησα ella Ιόνια νησιά) eru ein oyggjabólkur í Grikkalandi. Landsluturin nevnist á grikskum Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, á enskum eitur landsparturin Ionian Islands Periphery. Grikska navnið Eptanisa merkir Sjeyoyggjarnar. Hitt grikska navnið og tað sum útlendingar oftast nýta til henda oyggjabólk kemur av navninum á havinum, har oyggjarnir eru, Jóniska havið ella Jónahavið. Størsta oyggin kallast Kefalonia. Jónaoyggjar hava umleið 220 097 íbúgvar (2005). Høvuðsstaðurin eitur Korfu og er á oynni við sama navni. Grundarlagið undir búskapinum er ferðavinna. Málið er griskskt. 
Álvarsamir jarðskjálvtar raktu oyggjarnar í 1953, serliga Kefalonia var hart rakt, størsti parturin av oynni varð lagdur í oyði. 
Lítla oyggin Ithaka er m.a. kend tí hon er týdningarmikil partur av søguni í Odyseini hjá Homer, Itaka var heimstaðurin hjá Odysseus.

Oyggjarnar 

 Korfu (Κέρκυρα)
 Paxos (Παξοί)
 Lefkada (Λευκάδα)
 Ithaka (Ιθάκη)
 Kefalonia (Κεφαλονιά)
 Zakynthos (Ζάκυνθος)
 Kythira (Κύθηρα)

Hygg eisini at 

 Grikkaland

Keldur 

Oyggjar
Grikkaland
Oyggjar í Grikkalandi
Landslutir í Grikkalandi
Miðlingurin Malcolm

Miðlingurin Malcolm (upprunaheiti: Malcolm in the Middle) er ein amerikonsk ungdómssjónvarpsrøð.

Søgugongd 

12 ára gamli Malcolm er ein púra vanligur drongur – tað er bara tað, at hann hevur IQ sum flogvit. Eins og hinir tríggir brøðurnir hevur hann lyndi til at vera rokaligur, so ofta og títt er húsatekjan um at fara uppfrá. Mamma Malcolm strevast og stríðist fyri at halda skil á dreingjunum og ikki minst pápa teirra. Malcolm má ofta sanna, at tað er ikki altíð lætt at vera klókur í einum vitleysum heimi, men hann verður skjótt kringur í at handfara tilveruna sum undurbarn.

Leikarar 

 Malcolm Wilkerson: Frankie Muniz
 Lois Wilkerson: Jane Kaczmarek
 Hal Wilkerson: Bryan Cranston
 Francis Wilkerson: Christopher Masterson
 Reese Wilkerson: Justin Berfield
 Dewey Wilkerson: Erik Per Sullivan
 Caroline Miller: Catherine Lloyd Burns

Sí eisini 

 Official website

Sjónvarpsrøðir úr USA
Paul McCartney

Paul McCartney (føddur 18. juni 1942 í Liverpool) er ein av heimsins kendastu sangskrivarum. Hann byrjaði yrkisleið sína í The Beatles saman við John Lennon, George Harrison og Ringo Starr. Saman skrivaðu Lennon og McCartney teir flestu sangirnar hjá The Beatles. 

The Beatles vóru virknir millum 1962 og 1970. Í 1970'unum fekk Paul McCartney sær ein nýggjan bólk, so hann aftur fekk spælt konsertir. Bólkurin nevndist Wings. Einastu tónleikararnir, sum eru við á øllum plátunum hjá Wings, eru, umframt Paul McCartney, kona hansara Linda McCartney og gittarleikarin Denny Lane, sum eitt skifti hevði spælt í enska tónleikabólkinum The Moody Blues. Bólkurin Wings varð upploystur um ársskiftið 1980-1981, og síðani tá hevur Paul McCartney virkað sum solistur. 

Sambært metbókini hjá Guinness er Paul McCartney ríkasti tónleikari í heiminum.

Paul McCartney pláturnar 

 The Family Way - 1967
 McCartney - 1970
 Ram - 1971
 Wild Life - 1971
 Red Rose Speedway - 1973
 Band On The Run - 1973
 Venus And Mars - 1975
 Wings At The Speed Of Sound - 1976
 Wings Over America - 1977
 London Town - 1978
 Wings' Greatest - 1978
 Back To The Egg - 1979
 McCartney II - 1980
 Tug Of War - 1982
 Pipes Of Peace - 1983
 Give My Regards To Broad Street - 1984
 Press To Play - 1985
 Flowers In The Dirt - 1987
 All The Best - 1987
 Choba V CCCP - 1987

Sí eisini 

 The Beatles
 John Lennon
 George Harrison
 Ringo Starr
 Wings

Bretskir tónleikarar
Enskir sangarar
The Beatles
Føðingar í 1942
Harriet Beecher Stowe

Harriet Beecher Stowe (14. juni 1811 – 1. juli 1896) var amerikanskur rithøvundur og abolitionistur, sum gjørdist kend um allan heim av bókini Tummasarsmáttu (enskt; Uncle Tom´s Cabin).

Harriet vaks upp í einum kristnum heimi, pápin var prestur. Hon fór at arbeiða saman við systur sínari Cathrine sum lærari og giftist í 1836 við Calvin Stowe sum eisini var prestur. Tey fingu sjey børn, men fleiri doyði meðan tey vóru smá. Harriet hjálpti til við at uppihalda familjuni við at skriva.

Skaldsøgan um Tummas byrjaði sum framhaldssøga í anti-træla tíðarritinum National Era. Stowe kendi væl til trælahald, anti-trælahaldsrørsluna og við undargrundarjarnbreytina. Kentucky, sum lá beint yvirav Cincinnati, har Harriet og familjan búði, var ein trælastatur.

Lógin um viðferð av trælum, ið flýddu, sum kom í gildi í 1850, fekk Harriet Beecher Stowe at taka aktivian lut ímóti trælahaldi. Tá ið bróðurkona hennara einaferð skrivaði til hennara: "Harriet, um eg hevði duga at brúkt ein penn so væl sum tú, hevði eg skrivað okkurt, sum fekk alt landið at kenna á sær, hvussu forbannaður trældómur er," gjørdist hon fullviss í at hon skuldi skriva okkurt um trælahald.

Hon fór í holt við at tosa við flýddar trælir og trælaeigarar og las ein hóp av bókum um evnið. Hon læt fyrst søgurnar prenta sum framhaldssøgur, og hildið verður, at høvuðspersónurin í mangar mátar er grundaður á Josiah Henson, sum sjálvur hevði verið trælur og hevði skrivað um upplivingar sínar.

Tá ið bókin kom út í 1852, varð hon seld í 10 000 eintøkum eftir einari viku. Longu í 1854 var hon týdd til 60 ymisk mál.

Harriet Beecher Stowe andaðist tann 1. juli 1896 í Hartford, ið er høvuðsstaður í Connecticut.

Slóðir úteftir 
Heimasíðan hjá Harriet Beecher Stowe Center

Amerikanskir rithøvundar
Kvinnuligir rithøvundar
Føðingar í 1811
Andlát í 1896
J.K. Rowling

Joanne Rowling, betur kend sum J.K. Rowling (fødd 31. juli 1965 í Yate, Gloucestershire) er enskur rithøvundur. 

Rowling vaks upp í Gloucestershire, fyrst i Winterbourne í nøkur ár og seinni í Tutshill, nærindis Chepstow í Monmouthshire. Hon las franskt og bókmentir á lærda háskúlanum í Exeter. Seinni flutti hon til London og arbeiddi hjá Amnesty International og fór síðan til Portugáls at undirvísa í enskum. Eftir hetta búsetti hon seg í Edinburgh.

Hon fekk hugskotið til Harry Potter í einum toki millum Manchester og Kings Cross í London. Hon skundaði sær til hús og skrivaði hugskotini niður, og næstu fimm árini arbeiddi hon við at finna uppá søgur um Harry Potter.

Handritið til fyrstu bókina Harry Potter og Vitramannasteinurin varð liðugt í 1995 og varð sent til 12 forløg, sum øll takkaðu nei. Eitt ár seinni játtaði forlagið Bloomsbury at geva handritið út og tað var serliga tí, at átta ára gamla Alice Newton, ið var dóttir formannin á forlagnum, fekk fyrsta part av handritinum at lesa og beinanvegin bað um at sleppa at lesa meira. Tað, ið síðan hendi, er ein viðgangssøga. J. K. Rowling gjørdist kend um allan heim, bøkurnar um Harry Potter selja sum heitt breyð, filmar eru gjørdir, spøl og onnur vøra við Harry Potter vørumerki á verður selt um allan heim. Sjálv er hon ein av ríkastu kvinnum í heiminum, allar bøkurnar hava sligið met á sølulistum. Tann sætta bókin, Harry Potter og Hálvblóðsprinsurin seldi fleiri entøk í eitt døgn enn Da Vinci Code í eitt ár.

Sjeynda bókin um Harry Potter kom út á enskum 21. juli í 2007, tað er eisini seinasta bókin um Harry.

Viðmerkingar

Føðingar í 1965
Enskir hugflogs rithøvundar
Enskir rithøvundar
Kvinnuligir rithøvundar
Harry Potter