alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Atli Pætursson Dam

Atli Pætursson Dam (12. september 1932 - 7. februar 2005) føddur og uppvaksin á Tvøroyri, búsitandi í Tórshavn seinastu árini av lívinum, var Føroya løgmaður árini 1970-1981, 1985-1989 og 1991-1993. Foreldur hansara vóru Sigrid Ragnhild f. Strøm, úr Trongisvági og Peter Mohr Dam av Tvøroyri. Hann var giftur við Oddvør Sólvá f. Hovgaard av Tvøroyri. Hann var útbúgvin Maskinverkfrøðingur í 1964. Hann varð valdur á Føroya Løgting í 1970 fyri Javnaðarflokkin í Suðuroyar valdømi. Hann varð valdur inn fyri Suðuroyar valdømi øll árini frá 1970 til 1990, tá hann stillaði upp fyri Suðurstreymoyar valdømi og varð valdur inn har og umboðaði Suðurstreymoy á Føroya Løgtingi árini 1990 - 1994. Hann var Føroya løgmaður fimm ferðir og fólkatingslimur frá 1987-88 og 1990-94. Hann tók seg aftur sum løgmaður 18. februar 1993 orsakað av fíggjarkreppuni og av heilsuávum. Marita Petersen tók við sum løgmaður eftir hann.

Hann var undirstjóri fyri Føroya Realkreditt frá 1981–1985 og aftur frá 1989 til hann doyði í 2005.

Eitt ið verður mett at vera tað størsta ið hann uppnáddi sum politikari, var tá ið hann megnaði at gera eina avtalu við táverandi danska forsætisráðharran Poul Schlutter, at Føroyar kundu yvirtaka undirgrundina og fingu øll rættindini til undirgrundina ið hoyrir til Føroyar. Yvirtøkan av undirgrundini fór fram í 1992.

Tíðarlinja  
 1970 - 1994 Løgtingslimur.
 1970 Landsstýrismaður
 1970 - 1981 Løgmaður.
 1981 - 1985 og frá januar 1989 til 2005 undirstjóri í Føroya Realkreditstovni (Færøernes Realkreditinstitut).
 1985 - 1989 Løgmaður.
 1987 - 1988 fólkatingslimur.
 1989 - 1991 Nevndarsess í Norðurlandaráðnum.
 1990 - 1994 Fólkatingslimur.
 1991 - 1993 Løgmaður.

Keldur 

 Løgtingið 150 - Hátíðarrit. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 265 (PDF-Download)

Dam, Atli Pætursson
Dam, Atli Pæturssonur
Føðingar í 1932
Løgtingslimir
Føroyskir fólkatingslimir
Politikarar úr Javnaðarflokkinum
Tvørafólk
Andlát í 2005
M/S Jökulfell

M/S Jökulfell er eitt farmaskip, sum sakk 60 fjórðingar í ein landnyrðing úr Føroyum 8. februar 2005.

Jökulfell liggur á 2000 metra (1060 favna) dýpi.

Jökulfell, M/S
Vanlukkur á sjónum
Tróndur í Gøtu

Tróndur í Gøtu (føddur 945, deyður 1035 í Gøtu)  eisini nevndur Tróndur Gøtuskegg ella Gøtutróndur var ein víkingahøvdingi í Føroyum. Hann er ein av teimum týdningarmiklastu persónunum í Føroyingasaga saman við Sigmundi Brestissyni og øðrum. Hann var ein av máttmiklastu monnum í Føroyum um tað mundi. Hann búði í Gøtu og var sonur Tórbjørn Gøtuskegg og Guðrun, sum var systir Svínoyar Bjarna.

Tróndar kredda:

Sum hon stendur í Færeyinga saga:

Gangat ek einn út,

fjórir mér fylgja

fimm Guðs englar;

ber ek bæn fyrir mér,

bæn fyrir Kristi;

syng ek sálma sjau,

sjái Guð hluta minn.

Sum hon stendur í Føroyinga søgu:

Gangi eg ei eina út,

fýra mær fylgja,

fimm Guðs einglar;

beri eg bøn fyri mær,

bøn fyri Kristi;

syngi eg sálmar sjey,

síggi Guð yvir luta mín.

Sum hon stendur í Sálmabókini:

Givnir eru einglar góðir,

ganga ei eg eina má,

ferðum mínum fylgja fróir

fagrir einglar Guði frá;

biði bøn eg, fyri Krist

bera mína bøn teir vist;

syngi sálm eg Guð at æra,

sær hann til mín lut at varða.

Gøtu, Tróndur í
Gøtu, Tróndur í
Gøtufólk
Gøtu, Tróndur í
Andlát í 11. øld
Sjónvarp Føroya

Sjónvarp Føroya (SvF) er almenna sjónvarpið í Føroyum. Í mars 1983 varð Jógvan Asbjørn Skaale settur sum fyristøðumaður fyri eitt 5 ára skeið. Í juli 1983 varð Ragnar C. Joensen settur sum tekniskur leiðari, og í mai 1984 varð Finnur Lómstein settur sum umsitingarleiðari. Tann 1. apríl 1984 byrjaðu royndarsendingarnar, og 1. september 1984 varð SvF alment tikið í brúk.

1. januar 2005 vórðu Útvarp Føroya og Sjónvarp Føroya løgd saman í ein stovn, Kringvarp Føroya.

Ávisingar úteftir 

 Sjónvarp Føroya

Sjónvarp
Føroyskir tíðindamiðlar
Föroya Bjór

Föroya Bjór er føroyskt bryggjarí. 

Við meiri enn hundrað árum á baki er Föroya Bjór ein av teimum elstu fyritøkunum í Føroyum. Tá Símun í Vági fór til Danmarkar í 1883 at læra til bakara, lærdi hann samstundis at bryggja øl. Fimm ár seinni byrjaði hann sína egnu fyritøku. Eftir at hava arbeitt sum bakari, bryggjari, bóndi og reiðari í næstan 50 ár doyði hann 72 ára gamal í 1935. Sonurin, Einar Waag eldri, sum eitt skifti var løgtingsmaður, tók yvir og bygdi bryggjaríið út fleiri ferðir, áðrenn hann fyri gott 30 árum síðani læt triðja ættarlið koma til.

Föroya Bjór røkir umleið 70 prosent av føroyska marknaðinum fyri pilsnarøl og 60 prosent av gulløli.  Meiri enn onnur hvör sodavatn, ið verður drukkin í Føroyum, kemur frá Föroya Bjór.

Umleið 40 fólk arbeiða á Föroya Bjór, harav 16 á skrivstovuni og bryggjarínum í Klaksvík.

Beiggarnir Einar og Heini Waag hava átt hvør sína helvt av felagnum fram til desember 2008, tá ið Heini valdi at selja sín part til Einar. Einar Waag er tískil einsamallur eigari av Föroya Bjór.

Umframt at framleiða vanligt øl, við upp til Gull styrki, framleiðir Föroya Bjór eisini sterkari øl og brennivín. Hetta er undir heitinum Einar's Distillery.

Tann 18. juni 2020 keypti Föroya Bjór bryggjaríð á Velbastað, Okkara, sum enn framleiðir sínar øl sum áðrenn yvirtøkuna.

Øl 
 Veðrur - kl. 1 - pilsnar - 4,6%. Pilsnar við hóvligum humlu smakki.
 Classic - kl. 1 - pilsnar - 4,6%. Classic kom á marknaðin í 2002. Liturin á ølinum er myrkur við malt og humlu smakki.
 Gull (Export) - kl. 2 - 5,8%. Sterk øl við sterkum smakki av malt og humlu.
 Slupp öl - kl.2 - 5,8%. Myrk øl við sterkum humlu smakki.
 Black Sheep  - kl. 2 - 5,8%. Myrk sterk øl, bryggja av malt og humlu.
 Green Islands Stout - kl. 2 - 5,8%. Myrk øl við smakki av brendum malti og eitt sindur av humlu.
 Jólabryggj - kl. 2 - 5,8%. Myrkari enn gull øl, við meira malt smakki.
 Páskabryggj - kl. 2 - 5,8%. Myrkari enn gull øl.
 Rockall Brown Ale - 5,8%. Myrk rav litt øl, blanda við rávørunum ljóst malt, caramel malt og sjokuláta malt. Harumframt er ein enskt humla brúkt við navninum East Kent Golding. Rockall er navni á eini lítlari oyggj sum liggur á føroyska meginlandsstøðinum.
 Sct. Brigid Ale - kl. 1 - 4,6%. Ale við íblástri úr Írlandi, bryggja av úrvaldum rávørum, við trimun malt sløgum og trimun humlu sløgum.
 Sct. Brigid Boheme - kl. 1 - Ein pilsnar við íblástri úr Kekkia. 
 Sct. Brigid Blond - kl. 2 - Ein ale við íblástri úr Belgia.
 Sct. Brigid IPA - Ein mild India Pale Ale.
 Ljóst Pilsnar - 2,7.% - Lætt pilsnar øl.
 Golden Ram - 10,0% - Sterkur Veðrur
 Maltöl - Søt rista malta øl við lítlum alkoholi. 
 Jólaöl - 1/2 liturs fløska. Søtur leski drykkur.

Sodavatn 
 Jolly Cola
Jolly Light
Vatn
Apollinaris
Apollinaris Citrus & Lime
Appelsin (ikki longur framleidd)
Citrón
Citrus LIGHT
Ginger Ale
Hawaii Dream
Hindber
Jolly Time
Sportvatn
Sqviiz
Tonic Water. 
Yvirtikið frá Restorffs Bryggjarí: Peru Drykkur - Sisu.

Keldur 
 Föroya Bjór 
 Grein á Portal.fo
Business Line

Føroyskar fyritøkur
Klaksvík
Matur og drekka
Talumál

Talumálið er tað talaða málið, har ljóðini umboða orð ella meiningar.

Les eisini 
 Forritanarmál
 Kropsmál
 Myndatala
 Skriftmál
 Teknmál

Málfrøði
Orð

Orð eru sett saman av einum ella fleiri bókstavum. Tey virka á ymsan hátt og eru býtt upp í orðaflokkar. Orðini hava eisini ymsa merking (merkingarfrøði).

Les eisini 

 Mál
 Málgranskan
 Staving

Málfrøði
Skriftmál

Skriftmálið er mál, ið verður borið fram ella umboðað við teknum, ið verða skrivað niður á fast tilfar ella við skrivimaskinu, teldu o.tíl. Tá ið vit skriva nýta vit umleið 6000 ymisk orð. 
Tey føroysku og íslendsku skriftmálini verda søgd at vera tey nútímans málini, ið líkjast mest tí gamla norrøna málinum.

Málfrøði
Merkingarfrøði

Merkingarfrøði er ein grein í málvísindunum. Merkingarfrøði er frøðigrein um merkingina av orðum, máliskum, setningum og teksti (á latíni semantica).

Málfrøði
Ljóðfrøði

Ljóðfrøði er ein málfrøðigrein um ljóðini í einum máli (phonetica).

Málfrøði
Bókstavur

Bókstavarnir eru skrifttekin fyri málljóð.
Navnið á teimum einstøku eindunum í einum stavraði.

Summi skriftmál nýta skrifttekn, ið eru heilt øðrvísi enn teir bókstavir, vit brúka, sum til dømis arábiskt. Tað arábiska alfabetið er grundað á hjáljóðstekn, og sjálvljóðini stuðla í besta føri uppundir. Onnur skriftmál, sum til dømis tað grikska, hava sum frá líður fingið sær tekn fyri sjálvljóðini. Ta grikska stavraðið er upprunaliga ættað úr føniskum, sum einans hevði hjáljóð.

Onnur skriftmál nýta tekin fyri hvørt stavilsi (japanskt), ella hvørt hugtak (kinverskt)

Les eisini 

 Mál 
 Málgranskan
 Skriftmál

Málfrøði
Skriftskipan
Teknmál

Teknmálið er eitt mál eins og føroyskt. Munurin á teimum báðum er at talumál verður samskift við ljóði, meðan teknmálið verður borið fram við rørslum, handa- og andlitsbrøgdum.

Teknmálið er eitt sjálvstøðugt mál; tað hevur sína heilt egnu mállæru, sum er øðrvísi enn tann føroyska mállæran. Teknmálið er ikki altjóðamál. Tað eru umleið líka nógv teknmál og talumál í heiminum.

Málfrøði
Orðaflokkur

Tey føroysku orðini verða deild upp í hesar tíggju orðaflokkar (tey latínsku heitini eru í eintali):

 Sagnorð - verbum
 Navnorð - nomen substantivum
 Kenniorð - articulus
 Lýsingarorð - nomen adjectivum
 Fornavn - pronomen
 Talorð - (nomen) numerale
 Hjáorð - adverbium
 Fyrisetingarorð - praepositio
 Sambindingarorð - conjunctio
 Miðalvarping - interjectio

Les eisini 
 mál, málgranskan, málfrøði.

Slóðir úteftir 
 Anna Maria Reinert Jensen og Harry Davidsen: Stutt Mállæra, snar.fo

Málfrøði
Stavrað

Eitt stavrað er eitt rað av bókstavum. Hvør bókstavur umboðar eitt ljóð. Bókstavirnir eru antin sjálvljóð ella hjáljóð. Tað føroyska stavraðið sær soleiðis út:

A Á B D Ð E F G H I Í J K L M N O Ó P R S T U Ú V Y Ý Æ Ø

Í føroyskum teksti síggjast kortini av og á aðrir stavir, til dømis c, q, ü, w, x, z, å og þ, tá ið fremmandaorð verða endurgivin. 

Tvíljóðini eru: EI EY OY

Raðan av orðum á teldu 
Ymisk mál raða (en: lexiographical ordering) mangan orð ymiskt, eisini um málini nýta somu stavir. 

Á teldu kann raðan av orðum gerast á føroyskum við at áseta "locale", 
t.d. export LANG=fo_FO.utf8 (->sourceforge: LANG), 
áðrenn raðan verður framd, til dømis við sort (-> en.wp: sort (Unix)). 

Í forritum ávirkar "locale" funkur sum strcoll og wcscoll. (-> en.wp: C localization functions)

Føroysk stavraðan 
Føroyskar orðabøkur hava nýtt ymiska stavraðan yvir tíð. Til dømis er "á" viðhvørt raðað sum stakur stavur eftir "a", og viðhvørt sum javnsett, men fylgjandi eftir, "a". 

Í Orðafar (Orðafar 53) verður mælt til at stavraða bøkur og greinir, fólkanøvn, landafrøðilig nøvn o.s.fr. sum víst niðanfyri.

Stakir stavir í føroyskari stavraðan eru tá hesir
 a á b c d ð e f g h i í j k l m n o ó p q r s t þ u ú v w x y ý z æ ø å

Har skilt verður millum stórar og smáar stavir, verða stórir stavir vanliga raðaðir undan smærri.

Tøl 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 vera vanliga raðað undan stavum.

Stavir til raðan á føroyskum 
 a aa à â ã
 á
 b
 c ç c
 d
 ð
 e é è ê ë e
 f
 g
 h
 i ì î ï
 í
 j
 k
 l ł
 m
 n ñ
 o ò ô õ
 ó
 p
 q
 r
 s ß s š
 t
 þ
 u ù û ü
 ú
 v
 w
 x
 y ÿ
 ý
 z ž
 æ ä
 ø ö
 å

Málfrøði
Stavrað
Føroyskt mál
Sagnorð

Eitt sagnorð (á latíni: verbum) er ein orðaflokkur, ið lýsir gerð, støðu ella broyting í støðu. Sagnorð bendast í tíð og virka sum umsøgn. Sagnorð bendast í persónum, tali og hátti .

Les eisini 

 Hjálparsagnorð
 Sterkt bend sagnorð
 Veikt bent sagnorð
 Ávirkandi sagnorð
 Óávirkandi sagnorð

Hygg eisini at
 Føroyskt mál - Sagnorð

Slóðir úteftir 
 Sagnorð á síðu 31 í bókini Stutt Mállæra (Anna Maria Reinert Jensen og Harry Davidsen), snar.fo
 Sagnorð á síðu 112 í bókini Mállæra (Paulivar Andreasen og Árni Dahl), Føroya Skúlabókagrunnur

Orðaflokkar
Listi av útlendskum rithøvundum

Listin niðanfyri er eitt yvirlit yvir gitnar útlendskar rithøvundar. 

 Charles Bukowski
 Henrik Ibsen
 Franz Kafka
 Guy de Maupassant
 Edgar Allan Poe

Rithøvundar
Útlendskum rithøvundum
Niels Ryberg Finsen

Niels Ryberg Finsen (føddur 15. desember 1860 í Tórshavn, deyður 24. september 1904 í Keypmannahavn) var føroysk-danskur lækni. Finsen er einasti føroyingur, ið hevur fingið Nobelvirðislønina (læknafrøði, 1903). Læknaprógv frá 1890. 

Hann var sonur Hannes Finsen, sum var amtmaður í Føroyum 1871–1884. Hannes var av íslendskari ætt, við røtum í íslandi heilt aftur til 10.øld. Móður Niels Finsen, Johanne Fröman var eisini frá Íslandi. Niels Finnsen gekk tann fyrsta partin av síni skúlagongd í Føroyum, t.e fólkaskúlan. Hareftir fór hann til Herlufsholm í Danmark, at ganga í skúla. Eftir eitt stutt tíðarskeið í Danmark flutti hann til Reykjavík, Ísland í 1876, her kláraði hann seg væl, sjálvt um hann ikki hevði málsligan førleika, at tosa íslendskt. 

Í 1882 fór Niels Finsen til Keypmannahavnar at lesa læknafrøði, og tók sína endaligu próvtøku í 1890. Sama árið bleiv hann professari í  kropsbygnaðarfrøði á fróðskaparsetrinum í Keypmannahavn, hetta var ein sessur, sum hann segði frá sær í 1893, fyri at leggja meiri orku í sítt vísindaliga arbeiði.

Bókmentir 

 Aggebo, Anker: Niels Finsen : 15. December 1860–24. September 1904 : en Saga om Daad. Nyt Nordisk Forlag, 1960. 
 Lyngbye, Jørgen: Lyssagen : Niels Finsen og hans team på Finseninstituttet. Gyldendal, 2003. ISBN 87-00-30974-5.
 «Niels Ryberg Finsen». Í: Nobel Lectures : Physiology or Medicine 1901–1921. Elsevier Publishing Company, 1967.

Útvortis ávísing 

 Lívssøga á nobelprize.org. 

Nobelprísvinnarar
Læknar í Føroyum
Føðingar í 1860
Andlát í 1904
Amtmenn í Føroyum

Hetta er ein listi yvir amtmenn í Føroyum. Amtmaðurin er ovasti embætismaður í amti. Føroyar vóru skipaðar sum danskt amt frá 1816, tá ið gamla løgtingið varð avtikið, til 1948, tá ið Føroyar vórðu skipaðar sum heimastýri við heimastýrislógini.

Amtmenn búsitandi í Íslandi

Amtmenn búsitandi á Sælandi, Danmark

Amtmenn búsitandi í Føroyum

Keldur 
STM.DK: "Oversigt over Amtmænd og Rigsombudsmænd på Færøerne siden 1816"

Sí eisini 
 Ríkisumboðið

Slóðir 
 Worldstatesmen.org - Faroe Islands
Jens Fink-Jensen

Jens Fink-Jensen er føddur 19. desember 1956 í Keypmannahavn, rithøvundur, lýrikari, fotografur og tónasmiður.

Byrjaði sítt rithøvundavirkið innan fagrar bókmentir í 1975 við stuttsøguni Juni 1995. Stuttsøgan stóð at lesa í dagblaðnum ”Information”. Í mai 1976 komu fýra yrkingar ”Hvedekorn” nr. 76/1. 19.10.1981 kom bókin við yrkingarsavninum Verden i et øje. Bókin í óbundnum máli við stuttsøgusavninum Bæsterne kom 5.6.1986. 18.3.1994 kom út barnabókin Jonas og konkylien.

Jens Fink-Jensen er nýmálsligur studentur frá Herlufsholm Kostskole í 1976. Síðani gjørdi hann herðskyldu og næm sær útbúgving í Kongaliga Danska Lívgardanum. Hann gjørdist arkitektur (MAA.,cand.arch.) frá Kunstakademiets Arkitektskole í Keypmannahavn 1986, og tók prógv sum multimediedesignari frá sama staði í 1997.

Sum limur í upprunaliga bólkinum av rithøvundum í 1980-unum, sum savnaðust í bólkin rundan um Hvedekorn blaðstjóran Poul Borum, skipaði Jens Fink-Jensen í 1980 eitt nú saman við rithøvundastarvsfelagnum Michael Strunge, ”NÅ!!80” i Huset, Keypmannahavn.

Jens Fink-Jensen ferðast við multigmedielýrikkshowum - við at lesa upp yrkingar, sýna egin dias og synthesizierkompositiónir á studentaskúlum og festivalum saman við keyboradspælaranum Fredrik Mellqvist og saxofonistiunum Jens Severin.

Jens Fink-Jensen hevur eitt nú gjørt fotoframsýningarnar Sydens Skibe, Bejjing Ansigt, yrkinga/fotoframsýningina OrdBilleder og ljóðdiasshowið Øje på verden – om bøgernes råstof.

Í 1999 kom út yrkingasavnið Nær afstanden, á arabiskum, og var tað Jamal Jumas, sum umsetti til arabiskt. Forlagið Alwah, í Madrid útgav savnið, líka sum nakrar yrkingar herfrá stóðu at lesa í dagblaðnum ”Al-Quds Al-Arabi” (London, 1996) og tíðskriftið ”Nizwa”, Oman í 1999.

Bókaútgávur 
 Verden i et øje, yrkingasavnið, 1981
 Sorgrejser, yrkingasavnið, 1982
 Dans under galgen, yrkingasavnið, 1983
 Bæsterne, stuttsøgusavnið, 1986
 Nær afstanden, yrkingasavnið, 1988 (udkommet på arabisk 1999)
 Jonas og konkylien, barnabók, 1994 (illustreret af Mads Stage)
 Forvandlingshavet, yrkingasavnið, 1995
 Jonas og himmelteltet, barnabók, 1998 (illustreret af Mads Stage)
 Alt er en åbning, yrkingasavnið, 2002
 Syd for mit hjerte. 100 udvalgte kærlighedsdigte, yrkingasavnið, 2005

Eksterne henvisninger 
 Jens Fink-Jensen Online

Fink-Jensen, Jens
Danskir yrkjarar
Arkitektar
Føðingar í 1956
Fámjinsskjalið

Fámjinsskjalið er eitt skjal ímillum Danmark og Føroyar. Skjølini vórðu undirskrivað í Fámjin tann 29. mars 2005. Innihaldið av skjalinum kan lesast á wikisource.

Útvortis ávísing 
 Felagslýsingin (multipage TIFF)

Danskur politikkur
Føroyskur politikkur
Gjaldoyra

Gjaldoyra er peningseind í einum landi. Peningur er rætt og slætt pappírslepar og smá metalpetti, sum myndugleikarnir hava givið okkum at gjalda við, tá ið vit keypa. Tað hevur tí einki at siga, hvørjum tað er, vit gjalda við, bara fólk eru samd um virðið á gjaldoyranum. 

Í gomlum døgum hava fólk ymsastaðni í heiminum brúkt til dømis neyt, tubbak, te og metal sum gjaldoyra. Fyri meira enn 2000 árum síðan gjørdu fólk pengar av dýrum metalli, til dømis silvuri og gulli. Men fyri 1000 árum síðan fóru kinverjar at brúka pengaseðlar, t.e. pappírslepar, sum bankin lovaði at taka og lata gull í staðin. Fyrstu kinversku pengarnir vóru gjørdir úr bronsu og høvdu skap sum amboð. Í langar tíðir gav eisini Tjóðbanki Danmarkar henda umbýtingarrætt, men varð hann avtikin í 1931. Elstu myntirnir eru næstan 3000 ára gamlir og eru úr Lýdia í Turkalandi. Í dag eru myntir helst tað, vit kalla smápengar. 

Pengaseðlar eru størri upphæddir, teir eru torførir at falsa og nógv lættari enn myntir. Pengaseðlar eru gjørdir úr serligum pappíri. Vatnmerki er á teimum. Tað sæst, um tú heldur seðilin upp móti ljósi. Stjórnirnar í teim ymsu londunum geva út pengaseðlar og svara fyri virðinum, sum er skrivað á teir. Á seðlunum eru mynstur og myndir, sum eru sera torfør at falsa. Tað er bannað at falsa ella prenta pengaseðlar, og tey, ið falsa pengaseðlar, skulu rokna við harðari revsing. Danski Tjóðbankin hevur einkarrætt at gera føroyskar og danskar pengaseðlar. Fyri at tryggja okkum ímóti falsan, er ein plasttráður ella metaltráður drigin ígjøgnum pappírið. Allir seðlarnir eru eisini talmerktir. "Den Kongelige Mønt" (partur av Tjóðbanka Danmarkar) hevur eisini einkarrætt at sláa mynt. Hvør einstakur myntur hevur serstakt snið og eitt tal, sum sigur, hvussu nógv hann er verdur, og árið, hann er sligin. Pengaseðlar og myntir hava enn stóran týdning sum gjaldoyra, men reiðipeningur verður alt minni brúktur millum manna, í staðin fara vit at gjalda fyri okkum á annan hátt, til dømis við plastkorti.

Ávisingar úteftir 

 Valutahandel, valutaomregner m.v.
 Valutaomregner og valutakurser
Vídd

Víddin er støddin á einum yvirflata.

Mátieindir 
Máteindirnar síggja soleiðis út umroknaðar til fermetrar (kvadratmetar):

Ferkilometur    (km²)    =  1 000 000 m²
Hektari         (ha)     =     10 000  m²
Ar               (a)     =   100 m²
Fermetur         (m²)    =   1  m² 
Ferdesimetur    (dm²)    =     0,01 m²
Fersentimetur   (cm²)    =    0,0001 m²
Fermillimetur   (mm²)    =    0,000 001  m²

Og 1 m² umroknað til smærru eindirnar:
 1 m² = 100 dm² = 10 000 cm² = 1 000 000 mm²

Stødd
Alisfrøði

Alisfrøði er læran um náttúruna í breiðasta høpi. Alisfrøðingar granska samanspæli millum massa, rúmd og tíð og royna at seta hetta í støddfrøðiligar lógir. Vísindini alisfrøði hevur verið nevnd náttúruheimspeki. Navnframir alisfrøðingar hava roynt at svara spurningum, so sum “hvat heldur okkum at Jørðini” ella “hvat er tíð?”. Alisfrøðingar hugsa seg fram til ymisk ástøði og gera royndir. Royndirnar kunnu so prógva, um ástøðið er satt. Royndir at kanna ymisk fyribrigdi kunnu eisini gera, at komið verður fram á nýggj ástøði. Nógv av hesum ástøðum eru so væl prógvað, at tey nú kunnu roknast at vera náttúrulógir. Týskarin Albert Einstein bar í 1905 fram sítt tilmunarástøði, sum m.a. sigur, at einki fer skjótari enn ljósið. Alisfrøði eru vísindi um orku og evni. Tær ymsu greinirnar í alisfrøði fevna um eitt veldugt øki, heilt frá atomum til rúmdina. Stjørnufrøðingar brúka alisfrøðina at fáa greiði á upprunanum og byggingarlagnum í jørðini. Sólini og teimum fjaru stjørnunum. Hesa alisfrøði rópa vit stjørnualisfrøði.

Týdningarmikil fólk 

 Arkimedes
 Niels Bohr
 Albert Einstein
 Leonhard Euler
 Galileo Galilei
 William Rowan Hamilton
 Johannes Kepler
 Joseph-Louis de Lagrange
 James Clerk Maxwell
 Isaac Newton
 Blaise Pascal
 Erwin Schrödinger

Sí eisini 

 Evnafrøði
 Atom
 Skeiðbundna skipanin
Virðisbrævamarknaður Føroya

P/F Virðisbrævamarknaður Føroya varð stovnað í 2000 við tí endamáli at reka ein marknað fyri føroysk virðisbrøv.

Útvortis ávísing 
 Virðisbrævamarknaður Føroya

Føroyskar fyritøkur
Sosialurin

Sosialurin er eitt føroyskt tíðindablað ið kom út fyrstu ferð 24. mai 1927 sum Føroya Social Demokrat. 14. apríl 1945 til 26. mars 1955 var navnið Føroya Sosial-Demokratur og eftir 2. apríl 1955 var tað Sosialurin.

Søgan 
Sosialurin kom út fyrstu ferð 24. mai í 1927. Blaðið nevndist tá Føroya Social-demokrat og var málgagn hjá nýstovnaða Javnaðarflokkinum. Navnið broyttist eitt sindur við tíðini, so heitið fekk ein meira føroyskan dám, Føroya Sosialdemokratur, men millum manna varð blaðið stutt og greitt kallað Sosialurin, og í fimmtiárinum varð navnið broytt samsvarandi.

Blaðið virkaði fyrst og fremst sum málgagn fyrstu mongu árini, men mentist kortini til eitt tíðindablað. Hendan menning tók serliga dik á seg í sjeytiárunum, tá fleiri blaðfólk vórðu sett í starv.

Tá blaðið í 1982 flutti í nýggju blaðhúsini á Argjum - við egnari prentsmiðju í kjallaranum, var tað eitt sera stórt framstig.

Gjøgnum áttati- og nítiárini hevur blaðið lagt størri og størri dent á at gerast eitt veruligt tíðindablað og kjakblað, sum kundi hýsa øllum sjónarmiðjum. 

Í 2000 løgdu Sosialurin og Dimmalætting prentsmiðjurnar saman í eina stóra prentsmiðju, sum hevur til húsa í hølum Dimmalættingar. Bæði bløðini arbeiddu í hvør sínum lag við at útbyggja prentsmiðjurnar - men samstarvsviljin vann tó, og báðir partar samdust um at leggja saman prentvirksemið.

Í 2004 gjørdi Sosialurin av at flyta alt virksemið heim í gomlu handilshølini hjá Valdemar Lutzen í Vágsbotni í Havn, sum stóðu klár tann 15. apríl í 2005 - nevnd Miðlahúsið í Vágsbotni.

Í februar í 2006 almannakunngjørdi Javnaðarflokkurin, at hann fór at selja alt blaðvirksemið, sum hevði við Sosialin at gera. Flokkurin var komin til ta niðurstøðu, at flokkurin ikki átti at eiga ein so stóran og týðandi miðil, sum Sosialurin var mentur til at vera. Endalig søluavtala varð gjørd í mai í 2006, tá Sp/F Miðlafelagið, sum leiðsla og starvsfólk á Sosialinum eiga, og Føroya Tele keyptu bæði partafeløgini aftan fyri Sosialin, Sp/F Sosialin og Sp/F Húsið fyri tilsamans 10 milliónir krónur. Á vári í 2008 keypti Miðlafelagið partabrøvini aftur frá Føroya Tele, og eigur Miðlafelagið nú allan partapeningin í Sp/F Sosialinum, sum er lagt saman við Sp/F Húsinum.

Sp/F Sosialurin eigur eisini allan partapeningin í Sp/F Miðlavarpinum, sum í 2007 keypti Rás2.

Frá 2010 eru tað Sosialurin og Nema, sum eiga P/F Prentmiðstøðina í felag. Sosialurin eigur 34 prosent og Nema 66%.

Á vári 2011 keypti Sosialurin VikuBlaðið, sum er eitt lýsingarblað, sum verður borðið í hvørt hús í landinum hvørt mánakvøld.

Sosialurin, Rás2, VikuBlaðið og in.fo verða rikin úr Miðlahúsinum í Vágsbotni.

Blaðstjórar 

 1927 - 1927 Anton Nielsen
 1927 - 1932 M. S. Viðstein
 1932 - 1934 H. M. Jacobsen
 1934 - 1959 Petur Mohr Dam
 1934 - 1940 P. K. Mouritsen
 1949 - 1950 P. K. Mouritsen
 1950 - 1968 Villi Sørensen
 1968 - 1971 Torfinn Smith
 1972 - 1979 Vilhelm Johannesen
 1979 - 1984 Torfinn Smith
 1984 - 1998 Jan Müller
1998 - nú Eirikur Lindenskov

Keldur 

 Niels Thomsen og Jette D. Søllinge: De Danske aviser 1634 - 1989, bind 3, Odense 1991, s. 695

Ávísngar úteftir 

 Sosialurin
 Olivant - Tíðindi frá sosialinum

Føroyskir tíðindamiðlar