alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Apostólska trúarjáttanin

Apostólska trúarjáttanin, eisini kallað Fyrsta trúarjáttan (lat. Symbolum apostolicum) er ein frumkristin orðing, sum í stuttum sýnir nakrar av týdningarmestu lærusetningum kristindómsins. Ápostólska trúarjáttanin verður t.d. brúkt í fólkakirkjuni. Í dag verður Apostólska trúarjáttanin góðtikin av nærum øllum kristnum kirkjuliðum og kirkjufelagsskapum, og hon er ein av teimum 5 játtanarritunum í føroysku fólkakirkjuni. Millum annað nýtir føroyska fólkakirkjan Apostólsku trúarjáttanina, har hon verður messað, upplisin ella sungin til flest allar guðstænasturnar. Fólkakirkjan nýtir eisini Apostólsku trúarjáttanina í dóps- og konfirmatiónsritualinum.

Tríeindin 

Apostólska trúarjáttanin er í trimum liðum í samsvari við tríeindina. Ofta verður áðrenn sjálva trúarjáttanina byrjað við eini avnoktan av øllu tí ónda, men hetta er ikki ein partur av sjálvari trúarjáttanini. Hendan trúarjáttanin hevur tríggjar greinir: 

 Fyrsta grein er um Gud og skapanina. 
 Onnur grein er um Jesus. 
 Triðja grein er um heilaga andan.

Søgan handan Apostólsku trúarjáttanina 

Orsøkin til, at trúarjáttanin verður kallað "apostólsk" er hon, at teir tólv apostlarnir hava orðað trúarjáttanina. Søguliga letur hetta seg tó ikki prógva. Hinvegin er trúarjáttanin sprottin úr fleiri trúarorðingum, ið hava verið nýttar í ymiskum kirkjuliðum í fornkirkjuni. Trúarjáttanin, júst soleiðis sum hon er orðað nú, hevur helst verið at funnið fyri ár 200 e.Kr.

Apostólska trúarjáttanin 

(Vit avnokta djevulin og allar gerningar hans og allan atburð hans.)
Vit trúgva á Guð Faðir, hin alvalda,
skapara himins og jarðar.
Vit trúgva á Jesus Kristus,
Guðs einborna son, váran Harra,
sum er gitin av heilagum anda,
borin í heim av Mariu Moy,
pínslaður undir Pontiusi Pilatusi,
krossfestur, deyður og jarðaður,
niður farin til heljar,
triðja dagin staðin upp frá deyðum,
farin til Himmals,
sitandi við høgru hond, Guðs Faðirs, hins alvalda,
haðani hann kemur at døma livandi og deyð.
Vit trúgva á heilagan anda,
eina heilaga almenna kirkju,
samfelag teirra heilagu, fyrigeving syndanna,
uppreisn likamsins og lív um aldur og ævir.
Amen!

Kelda 
 
Trúarjáttan føroysku fólkakirkjunnar, Føroyskt kirkjumál, 2000

Kristindómur
Fríðrikskirkjan

Fríðrikskirkjan er fólkakirkjan á Nesi. Kirkjan varð bygd í 1993 - 1994.

Fríðrikskirkjan er uppkallað eftir Frederik Petersen, vanliga nevndur Fríðrikur Petersen, ið var próstur á Nesi frá 1900 til 1917. Hann varð borin í heim á Saltnesi í 1853, har pápi hansara, Jóhannes Petersen, var lærari og deknur við táverandi kirkjuna á Nesi.

Føroyska Fólkakirkjan
Kirkjur í Føroyum
Esperanto

Esperanto er eitt manngjørt mál, sum L. L. Zamenhof, eygnalækni í Warszawa, í 1887 gav út í bók undir dulnevninum "d-ro Esperanto". Í bókini eru mállæra, orðalistar og tekstadømi. Zamenhof legði stóran dent á bókmentaliga týdningin, og hann týddi fleiri kend verk til esperanto, m.a. eftir H. C. Andersen og Shakespeare. 

Upprunaliga innihelt esperanto 900 orðarøtur, og við undanskoytum og eftirskoytum kundu fleiri enn 10.000 orð gerast burturúr hesum. Harafturat koma samansetingar. Síðani eru orðarøturnar øktar, og í dag er ikki óvanligt at gera nýggjar orðarøtur burtur úr orðum, sum eru felags kjarni í fleiri málum. Esperanto er eyðkent á tann hátt, at tað er sera reglufast, og hvør orðaflokkur hevur sína ending. Allar bendingar eru púra reglufastar og uttan undantøk. Td. ger -j fleirtal og -n hvønnfall. Herðingin er altíð á næstaftasta stavilsi.
Eitt dømi: 

 vidi "at síggja" (sagnorð)
 vido "sjón" (navnorð); vidoj (sjónir); la vido (sjónin); la vidon (sjónina)
 vida "sjónligt, sum hevur við sjón at gera" (lýsingarorð)
 vide "sjónliga, við sjónini" (hjáorð)

Føroysk lærubók í esperanto finst eftir Jeffrei Henriksen, lærara. 
Esperanto hevur framvegis undirtøku, t.d. hevur esperanto-útgávan av Wikipediu meiri enn 100.000 greinir (juni 2008).

Keldur

Slóðir úteftir

Internetið 
 Føroyska málnevndin hevur drúgva grein um Esperanto
 Síða við undirvísingartilfari í Esperanto
 Esperanto - Kynning á tungumáli
 Esperanto - Nákvæm málfræði
 Esperanto - Frítt námskeið

Bøkur 
 Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin. Læribók. Føroya Skúlabókagrunnur 1987
 Henriksen, Jeffrei: Esperantobókin II. Orðalisti / Vortaro. Egið forlag 2000

Málfrøði
.ac

.ac er økisnavn hjá Ascension.

Økisnavn

sv:Toppdomän#A
.ad

.ad er økisnavn hjá Andorra.

Økisnavn

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#A
.se

.se er økisnavn hjá Svøríki.

Økisnavn
Svøríki
.no

.no er økisnavn hjá Noregi.

Økisnavn
Noreg

sv:Toppdomän#N
.dk

.dk er økisnavn hjá Danmark.

Økisnavn
Danmark

sv:Toppdomän#D
.fi

.fi er økisnavn hjá Finnlandi.

Økisnavn
Finnland
.gl

.gl er økisnavn hjá Grønlandi.

Økisnavn
Grønland

sv:Toppdomän#G
.fo

.fo er økisnavn hjá Føroyum.

.fo umsitingin viðlíkaheldur fo økisnøvnini.

Økisnavn
Føroyar

sv:Toppdomän#F
.ax

.ax er økisnavn hjá Álandi.

Økisnavn
Áland
.de

.de er økisnavn hjá Týsklandi.

Økisnavn

sv:Toppdomän#D
.it

.it er økisnavn hjá Italia.

Økisnavn

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#I
Ecstasy

Ecstasy er eitt rúsevni við kemiska heitinum MDMA (3,4-methylenedioxy-N-methylamphetamine). Tað er eitt tað vanligasta rúsevnið í vesturheiminum og verður oftast selt sum litaðar tablettir við ymiskum búmerkjum á. Tað er ólógligt í flestu londum.

Nýtarin kennur seg opnan, erligan, ovursælan og fær eyka orku. Ecstasy verður hildið at virka við at økja um úrskiljingina av signalevninum serotonini (og, í minni mun, noradrenalin og dopamin) í heilanum og forða fyri endurupptøku av tí. Ein vanlig dosa er 100-150 mg.

Keldur

Slóðir úteftir 

Rúsevni
Anholt

<noinclude>
Anholt er mest isoleraða oyggin í Danmark. Hon liggur mitt í Kattegat, og so fjart frá øðrum landi, at tað ikki ber til at búgva á Anholt og pendla til arbeiðis ella í skúla.
Anholt er tað staðið í Danmark, har sólin skínur mest.

Náttúra 
Av tí at allur skógarvøksturin varð feldur miðskeiðis 1600-talinum, tá eitt sera kalt áratíggju var, er oyggin nú lágheiði næstan øll sum hon er - størsta lágheiði í Norðurevropa. Av tí sama er plantulívið á Anholt sermerkt. Har vaksa mest skónir og aðrar plantur, sum trívast í turki.
Meginparturin av oynni er friðað lendi. Ikki er loyvt at koyra ella ríða í lágheiðalandslagnum, men øll hava loyvi at ganga har.

Landalæra 
Oyggin er 22 km2 til støddar. Tveir teir størstu heyggjarnir á oynni nevnast Sønderbjerg (48 m) og Nordbjerg (39 m).

Keldur 
 Anholt Færgefart

Bøkur 
 Anholts flora (2007). Forlagið Anholt.

Oyggjar í Danmark
Salmonella

Salmonella er ein ætt av stavformaðum, gramnegativum bakterium, sum elva til tyfus, paratyfus og mateitran.
Tær finnast fyrst og fremst í flogfenaði, eggum, mjólk og kjøti.

Dømi um sløg av salmonellabakterium:
 Salmonella typhi: Elvir til tyfus.
 Salmonella enterica: Elvir til mateitran.

Keldur

Slóðir úteftir 

Kyknulæra
Smáverulívfrøði
Boys In A Band

Boys In A Band er ein føroyskur rokkbólkur. Tá ið Pætur, Heri, Heini, Rógvi og Símun á heysti 2006 stovnaðu bólkin við heitinum Boys In A Band, settu teir somuleiðis gongd í eitt nýtt rák í føroyskum tónleiki. Teir vistu bara ikki av tí. Síðani hevur bólkurin verið ein av aktivastu bólkum í Føroyum. 

Boys In a Band siga seg spæla kovboyrokk, sum stutt sagt er ein blanding av aggandi gomlum bluestónleiki og spildurnýggjum rokki. Bólkurin er fullkomiliga elektriskur á palli. Eftir legendarisku framførsluna í Kagganum, har Boys In A Band spældu í sambandi við stóra AME-tiltakið, vórðu teir bókaðir til ikki færri enn tríggjar festivalar niðri í summar 2007. Teir eru somuleiðis vælumtóktir á 15 teim bestu, hava vunnið Planet Awards fyri at vera besti nýggi bólkurin í 2006.

Heiður 
2007 - Vunnu Global Battle of the Bands tónleikakappingina í Onglandi

Keldur 

 Asfalt.fo

Slóðir 

 MySpace

Føroyskir tónleikabólkar
Planet Awards vinnari
Kykna

Ein kykna er minsta sjálvstøðuga eindin í eini livandi veru.

Sí eisini 
 Bakteria 
 Salmonella
 T-kykna

Kyknulæra
Smáverulívfrøði
T-kykna

Ein T-kykna er eitt slag av hvítum blóðkyknum og sostatt ein partur av immunskipanini. T-kyknur verða framleiddar í beinmerginum, men búnaðar í thymus (hálseitlinum), haðani heitið stavar.

T-kyknur kunnu kennast frá B-kyknum við at tær hava ein ávísan reseptor á yvirflatuni, T-kyknu-reseptorin (TCR = T Cell Receptor).

T-kyknur kunnu býtast í:
 Hjálpi-t-kyknur (TH1, TH2) senda signalir og stimbra harvið immunskipanina. Tær hava proteinið CD4 á yvirflatuni. Hesar kyknur eru álopsmálið hjá HIV-virusinum.
 Drepara-t-kyknur (TC) drepa virussmittaðar kyknur. Tær hava proteinið CD8 á yvirflatuni.

Keldur 
 Michael T. Madigan, John M. Martinko, Brock Biology of Microorganisms, 11th Edition, 2006, Pearson Prentice Hall.

Kyknulæra
Smáverulívfrøði
Almenn ogn

Public domain ofta stytt PD, merkir almenn ogn. Tað vil siga ongin eigari og tí ongin upphavsrættur.

Immaterialrættur
Antibiotika

Antibiotika er heilivágur ímóti bakteriusmittum. Grundarlagið undir virknaðinum á antibiotika er, at tað er munur á bakteriukyknunum (prokaryotar) og vertkyknunum (eukaryotar). Tað fyrst uppdagaða antibiotikaðið var penisillin, og enn í dag eru tey ymisku sløgini av penisillini tey mest nýttu antibiotikaðini.

Flokking 
Antibiotika verða ofta flokkað í fimm bólkar eftir hvussu tey virka:
 Ávirka kyknuveggframleiðsluna:
β-laktam antibiotika, herímillum tey ymisku penisillinini, t.d. Phenoxymethylpenisillin, Amoxicillin, Pivmecillinam
Glykopeptidir, t.d. Vancomycin
 Ávirka proteinframleiðsluna:
Aminoglykosidir, t.d. Gentamicin
Tetracyklinir, t.d. Tetracyklin, Oxytetracyklin, Doxycyklin
Makrolidir, t.d. Erythromycin, Roxithromycin, Azithromycin
Chloramphenicol
Fusidinsýra
 Ávirka nukleinsýruframleiðsluna:
Quinolonir, t.d. Ciprofloxacin, Ofloxacin
Nitroimidazolir, t.d. Metronidazol
Nitrofuranir, t.d. Nitrofurantoin
 Ávirka folinsýruframleiðsluna:
Sulfonamidir, t.d. Sulfamethizol
Trimethoprim
 Ávirka kyknumembranframleiðsluna:
Polymyxinir

 Bakteria

Keldur 

 S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Sí eisini

Slóðir úteftir 

Heilivágur
Aminoglykosid

Aminoglykosidir eru eitt slag av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið hjá bakteriuni og forða sostatt fyri translatiónini av mRNA. Tey elva eisini til feillesing og harvið til óvirkandi proteinir.

Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
 Gentamicin
 Tobramycin
 Netilmicin
 Amikacin
 Streptomycin
 Kanamycin
 Paromomycin

Keldur 
 S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Slóðir úteftir 

Heilivágur
Tetracyklin

Tetracyklinir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið og forða fyri binding av aminoacyl-tRNA. Harvið verður proteinframleiðslan steðgað.

Eitt av evnunum í hesum bólki eitur sjálvt tetracyklin.

Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
 Tetracyklin
 Doxycyklin
 Lymecyklin
 Oxytetracyklin

Keldur 

 S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

Slóðir úteftir 

Heilivágur
Ribosom

Eitt ribosom er eitt lítið og tætt organel í kyknum sum framleiður proteinir. Ribosom eru umleið 20nm í tvørmát og eru samansett av 65% ribosomal RNA og 35% ribosomal proteinum. Ribosom týður boð RNA (mRNA) og byggjur her við eina polypeptid ketu (t.d. eitt protein) við brúk av aminosýru sum verður í verða borin út av sendi RNA (tRNA)

Kyknulæra
Smáverulívfrøði
Chloramphenicol

Chloramphenicol er eitt slag av antibiotika. Tað virkar við at binda til bakteriu ribosomið og forða fyri ensyminum peptidyl transferase. Tað hevur tann fyrimunin eisini at ávirka (eukaryotar) menniskjakyknur og kann tí nýtast ímóti bakterium, ið goyma seg inni í menniskjakyknum. Tað verður tó sjáldan nýtt longur í framkomnum londum, vegna sjáldsama, men álvarsliga hjáárinið blóðmangul.

Keldur 
 S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Slóðir úteftir 

Heilivágur
Makrolid

Makrolidir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at binda til bakteriu ribosomið, so tað ikki far flutt seg. Proteinframleiðslan verður sostatt steðga.

Tey týdningarmiklastu evnini í hesum bólki eru:
 Erythromycin
 Roxithromycin
 Azithromycin
 Clarithromycin
 Spiramycin

Keldur 
 S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Heilivágur
Fusidinsýra

Fusidinsýra er eitt steroid antibiotika. Tað virkar við at forða fyri protein framleiðsluni. Tað er bakteriustatiskt.

Keldur 

 S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Heilivágur
Quinolon

Quinolonir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at tarna einum ensymið, ið kallast DNA gyrase. Hetta ensym stendur fyri at vinda bakteriu kromosomið upp, sum vanliga er snúgvið saman. Tá ensymið verður tarna, sleppur RNA polymerase ikki framat DNA-streinginum, og transkriptiónin sleppur sostatt ikki í gongd.

Quinolonini, ið nú verða nýtt, hoyra til ein nýggjari undirbólk: Fluoroquinolonir.

Tey týdningarmestu evnini í hesum bólkinum eru:
Ciprofloxacin
Ofloxacin
Moxifloxacin
Norfloxacin

Keldur
S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

Heilivágur
Nitroimidazol

Nitroimidazolir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka ímóti anaerobum bakterium. Tey oyðileggja DNA-uppbygnaðin og steðga harvið nukleinsýruframleiðsluni.

Týdningarmiklastu evnini í hesum bólki eru:
Metronidazol

Keldur
S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

Heilivágur
Nitrofuran

Nitrofuranir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at oyðileggja DNA-bygnaðin og drepa harvið bakteriuna. 

Týdningarmiklastu evnini í hesum bólki eru: 

 Nitrofurantoin. 
 Nitrofurazon.

Keldur  

 S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

Slóðir úteftir  

Heilivágur
Trimethoprim

Trimethoprim er eitt antibiotikum. Tað virkar við at tálma ensymið dihydrofolat reduktase (DHFR), sum er eitt týdningarmikið ensym í DNA framleiðsluni. Hetta elvir til at bakterian kemur at mangla byggisteinar til DNA, og far sostatt ikki deilt seg.

Keldur
S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004,  Blackwell Publishing.

Heilivágur
Sulfonamid

Sulfonamidir eru ein bólkur av antibiotika. Tey ávirka DNA-replikatiónina, so bakterian ikki fær deilt seg. Tey virka bakteriustatiskt.

Tey týdningarmestu evnini í hesum bólkinum eru:
Sulfamethizol
Sulfamethoxazol

Keldur
S. P. Denyer, N. A. Hodges, S. P. Gorman, Hugo & Russel's Pharmaceutical Microbiology, 7th Edition, 2004, Blackwell Publishing.

Slóðir úteftir 

Heilivágur
Bótólvsøka

Bótólvsøka ella bótólvsmessa er 17. juni. Dagurin eitur eftir einum benadiktinaramunki, Bótólvi ella Botholphus, sum seint í 7. øld grundaði eitt kleystur í Lincolnshire í Onglandi.

Merkisdagar
Benediktsskipanin

Benediktsskipanin er ein katólsk kleysturskipan, ið varð stovnað av Bænadikti úr Nursia (Benedictus) á fjallinum Monte Casino í Italia í 529.

Kristindómur
Nyttingnes

Nyttingnes er ein bygd í Flora kommunu í Noregi.
Nyttingnes liggur eystan fyri Florø. Bygdin hevur 24 íbúgvar (2007).

Keldur

Slóðir úteftir  

Býir í Noregi
Heraklit

Heraklit (540 - 480 f.kr.) var grikskur heimspekingur og kallast ofta "Heraklit hin Torskildi", av tí at verk hansara einans eru til í pettum og eru ring at skilja og seta saman í heild.
Hann er kendur fyri at hava sagt, at ógjørligt er at stíga niður í somu á tvær ferðir, av tí at "alt broytist".

Heimspekingar
Parmenides

Parmenides úr Elea (á grikskum: Παρμενίδης ο Έλεάτης) var grikskur heimspekingur, ið livdi í 5. øld f.kr og ein av teimum allratýdningarmestu presokratisku heimspekingunum. Hann var næmingur hjá Eimeinias og grundlegði lærda akademiið í Elea, har Zeno úr Elea og Melissos úr Samos lósu. 

Einasta, ið liggur eftir Parmenides, eru nøkur brot úr yrking, ið nevnist "Um náttúruna". Vit hava bara 150 reglur - upprunaliga sigst hon at hava verið 3.000. Hon er býtt upp í 3 partar. Fyrst er inngangur, fyrri partur nevnist "Sannleikin" (alateia), og annar partur nevnist "Hvussu alt tykist vera" (doxa).

Brotini verða tulkað á tann hátt, at Parmenides helt, at í veruleikanum er einki, sum tað tykist vera - vit fata umstøður okkara skeivt - (hetta lýsir hann í "doxa"), og at handan alt er Sannleikin Mikli (og hetta lýsir hann í "alateiu"). Hendan mikla sannleika nevnir Parmenides "einveru". Tessvegna er Parmenides faðirin at dualismuni. Læra Parmenidesar er hin øvugta av læru Heraklits.

Heimspekingar
Sokrates

Sokrates (470 f.Kr. - 399 f.Kr.) var grikskur heimspekingur. Hann skrivaði einki sjálvur, og vit vita bara um hann frá Platon, Aristoteles, herføraranum Xenofon og komediuskaldinum Aristofanes. Hesir menn hava ymsar fatanir av Sokratesi. Platon lýsir hann sum miklan vísmann og annars eitt stásfólk. Xenofon lýsir Sokrates sum eitt slag av vandaleysum miðalhampamanni. Aristofanes ger í komediu síni Skýggjunum gjøldur burtur úr Sokratesi, sum gongur og spyr býttar spurningar.

Sambært Platoni gekk Sokrates einans og spákaði runt í Athen og prátaði við fólk, og kom so líðandi inn á heimspekiligar spurningar. Sokrates helt, at vit øll innast inni eru alvitandi, og at við at spyrja spurningar, kunnu vit koma fram á hetta guddómsliga innlit, sum vit øll hava í sálum okkara. Hesin máti nevnist "more Socratico" - Sokrateski mátin. Sagt verður, at mamma Sokrates var ljósmóðir, og at Sokrates uppfataði sín spyrjandi framferðarhátt sum ein "ljósmøðrahátt", har hann fekk tankar at føðast.

Sokrates var biddari, og sambært keldum var hann ikki sørt tuflaður undir konuni Xantippu, rýmdi ofta heimanifrá undan henni. Tað verður stundum sagt um eina grussu, at hon er ein "xantippa".

Í verki Platons "Verjurøða Sokratessar", sum J.H.O. Djurhuus týddi til føroyskt, og sum skal vera Sokratessar veruliga verjurøða, nevnir Sokrates, at sín góði vinur Karifon einaferð spurdi oraklið í Delfi, um nakar var vísari enn Sokrates. Tá segði oraklið nei, og Karifon nevndi so hetta fyri Sokratesi. Sokrates undraðist stórliga á hesa framsøgn hjá oraklinum, til hann gjørdi ta niðurstøðu, at oraklið hevði rætt, av tí at Sokrates "visti, hvussu lítið hann visti", meðan fólk flest hildu seg vita nógv, tá tey í veruleikanum einki vistu.

Í árinum 399 varð Sokrates dømdur til deyðis fyri at hava "siðspilt" ungdómin í Athen, og hann varð dømdur at drekka kók av eini eitrandi plantu. Hetta gjørdi hann uttan at blunka.

Í verki sínum "Feidon", sum J.H.O. Djurhuus týddi til føroyskt, lýsir Platon gjølla, hvussu Sokrates drekkur eitrið og doyr - fyrst missir hann kensluna í fótum, so beinunum, og so víðari allan vegin uppeftir, til hann doyr. Hesar lýsingar Platons tulka summi sum lýsing av heimspeki hansara - tá sálin fer úr likaminum, gerst fræls.

Heimspekingar
Guy de Maupassant

Guy de Maupassant (1850 - 1893) var ein franskur høvundur og yrkjari sum skrivaði fleiri enn 300 stuttsøgur. Hann verður sagdur at hava skrivað bestu stuttsøgurnar á fronskum yvirhøvur. Tær eru lutligar, málsliga fullkomiligar og speiskar. Tær flestu eru sera stuttar og snúgva seg um gerandishendingar, men eru tó sálarfrøðiliga gløggar og lata nógv vera ósagt.

Ein beiggi hansara gjørdist svakur, og Guy hjálpti til við at fáa hann innlagdan; í hurðini vendi beiggin sær á og segði við Guy: "Tað eri ikki eg, sum eri tann svaki í okkara familju - tað er tú!" Maupassant fekk syfilis, tá hann var ungur, og seinni í lívinum varð hann innlagdur á sinnissjúkrahús, har hann doyði. "Horlin" er kendasta stuttsøga Maupassants - hon er um ein, sum blívur svakur - og hon varð skrivað áðrenn hann visti av, at hann hevði hesa serligu kynssjúku.

Tvær av søgum hansara hevur Jakob Jakobsen, doktari, týtt til føroyskt sum bókmentaliga roynd við ljóðfrøðiligu stavseting síni frá 1889. Tær eru "Á Hävenun" og "Tvair vinir", báðar givnar út í 1891 í lítlu bókini: Tvär smásøvur av Guy de Maupassant, sættar út uppá førist. Tórshavn 1891. (Bókagarður, Emil Thomsen, 1977)

Franskir rithøvundar
Franskir yrkjarar
Føðingar í 1850
Andlát í 1893
Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe (1809 - 1849) var ein amerikanskur dypsomaniskur høvundur og yrkjari. Hann hevur umdømið at vera heimsins ólukkuligasti høvundur. Hann menti stuttsøgutekstaslagið til størsta skaldskap og skrivaði tey bestu ummælini í Amerika í síni samtíð. Flestu søgur hansara eru sera stuttar, og hetta er tí, at hann vildi skera alt óneyðugt burtur, og einans at lýsa tað, ið hevði týdning fyri søgugongdina. Hansara stílur var at byrja við støði í øðrum, til dømis De Quincey, Feliciu Hemans, og serliga Hoffmann, og so at beina evnini hjá teimum onkran annan veg og fáa annað og meir burturúr. Eisini nevndi hann Føroyar í eini av kendastu stuttsøgum sínum, sum eitur Niður Í Meldurstreymin.

Keldur

Slóðir úteftir 

Amerikanskir rithøvundar
Amerikanskir yrkjarar
Franz Kafka

Franz Kafka (3. juli 1883 – 3. juni 1924) var kekkiskur rithøvundur av jødiskum uppruna. Hann skrivaði á týskum. Hann varð føddur og uppvaksin í Prag, Kekkia. Pápin var ein ríkur, kekkiskur keypmaður. Franz las løgfrøði, men so líðandi gjørdist tað honum ein ótolandi byrða at noyðast at vinna til lívsins uppihald við slíkum lítið avbjóðandi skrivstovuarbeiði. Hann segði tí upp og halgaði seg skrivingini burturav. Hann trúlovaðist nakrar ferðir, men gjørdist sjúkur av tuberklum og flutti á eitt sanatorium at búgva. 

Kafka var sera kenslusamur, og hopleysu romansurnar hjá honum, eins væl og trupla sambandið við pápan, oyðiløgdu til endans heilsu hansara, og "hungursárini" í Berlin eftir 1918 vóru dropin. Hann doyði í 1924. Hóast Kafka var kekki, skrivaði hann allar sínar bøkur á týskum. Sjey teirra vórðu útgivnar, meðan hann enn var á lívi. Hann skrivaði tríggjar skaldsøgur, sum allar komu út, eftir hann var deyður - "Der Prozess" kom út í 1925, "Das Schloss" í 1926 (óliðug) og "Amerika" í 1927.

Bøkur 
Upprunaheitið stendur fremst, í klombrum er danska heitið og útgávuárið, niðast verður ein bók nevnd, sum er týdd til føroyskt.
 Das Urteil (Dommen – 1913) 
 Die Verwandlung (Forvandlingen – 1915) 
 In der Strafkolonie (I Straffekolonien – 1919) 
 Ein Landarzt (En Landlæge – 1920) 
 Ein Hungerkünstler ( – 1924) 
 Der Prozess (Processen – 1925) 
 Das Schloß (Slottet – 1926) 
 Amerika (Amerika – 1927)

Ein bók hjá Kafka eru týdd til føroyskt: 
 Umskapanin (Die Verwandlung, 1912/1915), Agnar Artúvertin (fyrr: Jógvansson) týddi 2007

Keldur

Slóðir úteftir 

Kekkiskir rithøvundar
Føðingar í 1883
Andlát í 1924
Flora kommuna

Flora kommuna er ein kommuna í Sogn og Fjordane fylki í Noregi. Flora kommuna fevnir um bygdirnar Norddalsfjord, Eikefjord, Brandsøy, Stavang, Høydalane, Nyttingnes, Steinhovden, Svardal og Løkkebø.  
Íbúgvaratalið tann 31. mars 2013: 11 733 fólk.

Fólkatalsfrøði 
Íbúgvaratalið i Flora (i 1000)

Fjall
Håsteinen, er eitt fjall í Flora kommunu. 

Fyrrverandi kommunur í Noregi
Kinn