alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Jólabukkur

Ein jólabukkur er (nú á døgum) ein geitarbukkur gjørdur av hálmi, ið er festur við reyðum bondum. Fyrr í tíðini varð heitið vanliga brúkt um ein persón, ið gekk ílatin sum bukkur, og saman við øðrum gekk húsanna millum um jóltíðir, við tí endamáli at fáa mat og drekka.

Jólabukkurin er nærum einans kendur í Norðurlondum. Upprunin er ókendur, men siðurin er ógvuliga gamal, og jólabukkurin er sostatt eitt av elstu norrønu jólasúmbolunum. Ein møguleiki er, at jólabukkurin stavar frá einum víkingasiði, at ofra ein bukk á jólum, sum ímynd av bukkunum hjá torugudinum Tóri, fyri at fáa eitt gott ár; eitt annað boð er at jólabukkurin kann vera uppkomin í kirkjuliga jólaspælið í miðøld, sum ofta hevði ein hyrntan devul, ið hevði ymsar líkleikar við jólabukkin.

Keldur 

Hátíð
Jól
Stubbar
Mýrisólja

Mýrisólja, sum er vísindaliga heitið á Sóljuni hevur latínska heitið Caltha palustris. Fyrri partur av navninum sipar til at plantan mest veksur í vátlendi, meðan annar partur av navninum helst sipar til sól. Aloftast verður hon bert rópt Sólja ella Sóleyga. Mýrisóljan er tjóðblóma føroyinga. Tað bleiv avgjørt í 2005, tá skipað varð fyri atkvøðugreiðslu um hvør blóma skuldi verða tjóðblóma. Átta ymiskar blómur vóru í uppskoti. Úrslitið varð, at sóljan lá klárt á odda og gjørdist okkara tjóðarblóma.

Mýrisóljan hoyrir til Ranunculaceae (sóljuætt). Vísindaliga navnið Ranunculaceae stavar frá latínska orðinum ranunculus, sum merkir lítil froskur. Orsøkin til navnið er, at flestu innan hesa ættina vaksa í vátligum lendi. Sóljan veksur serliga í láglendi, tó so, hon finnst eisini í hæddum, har seyður ikki sleppur framat.

Skilur seg frá eitt nú skriðsólju, iglasólju og hinum sóljunum í ættini við, at hon er menniligari við sínum sermerktu stóru nýravaksnu bløðum og stóru gulu blómu. Sóljan var longu vanlig kring alt landið fyri o.u. 10.000 árum síðani í tí sonevnda “preboreala” tíðarskeiðinum, men tá fólk nomu land her, hvarv hon næstan. 

Mýrisólja blómar í mai og juni. Hon kann gerast 10 til 50 cm høg. Hon veksur í veitum, eftir áarbakkanum og í mýrum. Aðrar kendar blómur innan sóljuættina í Føroyum eru t.d. skriðsólja, svínasólja, kirkjubøsólja, snjósólja og iglasólja.

Sí eisini
 Sóljuættin
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Aksgrógvin bløðkuurt

Aksgrógvin bløðkuurt (frøðiheiti Bistorta vivipara) er ein planta, sum veksur víða hvar í Føroyum. Einasta plantuslag í Føroyum, ið hevur verið kannað fyri litilstal, er aksgrógvin bløðkuurt. Kanningar vístu, at henda planta er fleirlitin í Føroyum. Munur er eisini á, hvussu fleirlitin aksgrógvin bløðkuurt er ymsastaðni í Føroyum. Eysæð er, at eisini fleiri onnur sløg í Føroyum eru fleirlitin, men kanningar eru ikki gjørdar av hesum enn. Blómurnar reydligar ella hvítar, standa í aksi, 8 sáðberar. Niðast á aksinum eru reyðir ella brúnir nøringsknappar, sum detta av og spíra til nýggjar plantur. Í heiða- og graslendi uttangarðs, í skursli, bæði niðarlaga og overlaga, tó mest í erva, og ofta síggjast bert bløðini. Bl. juni til juli. 

Fleiráraplanta, 5-20 cm. Jarðleggurin bendur, bølluvaksin. Loftleggurin ógreindur, upprættur. Bløðini mjátt váknvaksin, summi stundim vákn- til eggvaksin, tey niðaru langstelkað, heldur ljósari á niðara borði, blaðrondin afturábrett.

Sí eisini
Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Grámosi

Grámosi (frøðiheiti Racomitrium lanuginosum) hevur ikki rættiliga rótskipan og ber hvørki blómur ella fræ. Fjallagróðurin í Føroyum er fyrst og fremst grámosi. Men eisini graslíðirnar hava sum ein stóran part av gróðrinum, og koma vit uppá hægstu fjallatindar, so gerst grámosin ráðandi. Sum tilfeingi hava mosar eisini havt stóran týdning nógvastaðni. Í longri tíðarskeið gerast mýrilendi til mógv tí tað er súrt, og einki oxygen sleppur til, í tílíkum umstøðum verður lívrunnið carbon ikki niðurbrotið. Við tíðini verður samantrýsti mosin til mógv. Tá ið mógvurin verður skorin verður hann torv og torv hevur verið ein týðandi orkukelda í Føroyum og aðrastaðni við.

Uppi á sjálvum tindinum kann hærdur grámosi, ið klæðir tindin, vera grundarlagið undir einum plantusamfelagi, har fjallastør, reyðvingul og ofta eisini urtapílur og aksgrógvin bløðkuurt vaksa.

Sí eisini
Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Lyngjavni

Lyngjavni (frøðiheiti Lycopodium annotinum) er ein planta. Lyngjavni er bert funnin einaferð í Føroyum. Meturlangur, krúpandi leggur við stívum, oddmjáum bløðum í fimm røðum. Á greinunum eru rødini 8. Øksini eru einslig á leggendanum, leggleys og mjærri enn sjálvar greinarnar, gulgrøn, men tey dimmast við aldurin. Lyngjavni er funnin í 1903 í Svínáum, men ikki við vissu síðani. Staðfest er, at lyngjavni (og reyð várhagasólja) eru útdeyð í Føroyum.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Keldur

Plantur í Føroyum
Plantur
Leggstutt fransagras

Leggstutt fransagras (frøðiheiti Primula vulgaris) er helst horvið av sínum upprunavakstrastaði, sum var í Traðarhamri á Sandi. Orsøkin var tann, at fólk tóku hana inn í urtagarðar. Henda planta er eisini at finna í urtagarðinum hjá Føroya Náttúrugripasavni. Hon er 10-25 cm. Blómuleggurin blaðleystur. Øll bløðini stovnstødd, 5-25 cm long, øvut eggvaksin til spakavaksin, óregluliga tent, snøgg á ovara borði uttan á æðrunum. Blómurnar gular, einstakar á legginum, meira ella minni upprættar; bikarið trektvaksið, dúnhært eins og teir longu blómuleggirnir. Bl. í juni.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Reyð várhagasólja

Reyð várhagasólja (frøðiheiti Taraxacum rubifolium) er serføroysk, og tað merkir, at hon veksur onga aðrastaðni enn í Føroyum. Tá ið hon vaks í náttúruni, vaks hon á økinum millum Føroya Læraraskúla og Landssjúkrahúsið í Tórshavn. Í sambandi við byggingina vóru fólk varug við, at henda sera sjáldsama planta fór at hvørva frá sínum vakstrastaði. Tí varð hon tikin inn í urtagarðar, og enn er hon at finna á plantufrøðiliga urtagarðinum hjá Føroya Náttúrugripasavni.

Av hesari slektini (várhagasólja) eru funnin í Føroyum 4-5 sløg, sum eru hvørt øðrum sera lík. Eyðkenni eru hesi: bløðini øll stovnstødd, dimmagrá á ovara borði, grá-grøn á niðara, klóskerd við styttri ella longri flippum. Blaðstelkar og miðæðrar eru stundum reydlig á liti. Kurvaleggirnir eru so at siga blaðleysir og ógreindir, klænstir uppi við kurvina.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Vanligur heiðalyngur

Vanligur heiðalyngur (frøðiheiti Calluna vulgaris) er vanligur á láglendi í flestu oyggjunum í Føroyum.  Vanligastu og mest eyðkendu planturnar á lyngheiðunum í Føroyum eru heiðalyngur, vanligur og tvíkynjaður berjalyngur. Øki við stórvaksnum heiðalyngi eru ikki nógvastaðni í Føroyum. Heiðalyngur og berjulyngur eru tó nógva aðrastaðni sera vanligar planur. Vanligur heiðalyngur veksur upp í o.u. 200 m. hædd.

Plantur sum heiðalyngur og berjalyngur trívast best um miðalhitin fyri heitasta mánaða liggur millum 12-13 °C. Vanligur heiðalyngur hvørvur oman fyri 200 m. hædd.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Tvíkynjaður berjalyngur

Tvíkynjaður berjalyngur (frøðiheiti Empetrum hermaphroditum) finst kring alt landið, meðan tann vanligi berjalyngurin (Empetrum nigrum) bert er funnin á Streymoy og í sunnaru helvt av landinum. Í okkara grannalondum fyri eystan veksur vanligur berjalyngur bert í Finnlandi, Danmark og Suðursvøríki, men tvíkynjaður berjalyngur veksur í Finnlandi og meginpartinum av Svøríki og Noregi. Tvíkynjaður og vanligur berjalyngur líkjast nógv, men ein avgerandi munur er, at vanligur berjalyngur er tvíbýlisplanta, eins og vanligur baraldur. Tvíkynjaður berjalyngur afturímóti hevur, sum heitið sigur, tvíkynjaðar blómur.

Tær fyrstu ljósareyðu blómurnar byrja at vaksa fram um apríl-mai og í juli-august eru vælkendu skyggjandi svørtu krákuberini búgvin. Tey búnu berini smakka væl hjá bæði fólki og djórum, og júst hetta er umráðandi, tá fræini skulu spjaðast. Til dømis tá fuglur etur berini, gongur nakað av tíð áðrenn fræini eru komin í gjøgnum sodningarleiðina á fuglinum. Hesa tíðina hevur hann helst eisini førka seg burtur frá berjalynginum, og soleiðis verða fræini borin við fuglinum yvir størri øki. Gamalt er at henta krákuber og brúka tey antin rá ella kóka til greyt ella súltutoy.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Ávísingar úteftir 
Einiber og krákuber, jenskjeld.info

Keldur 

Plantur í Føroyum
Plantur
Tvíbýlisnota

Tvíbýlisnota (frøðiheiti Urtica dioica) veksur vilt í Føroyum, men tað er ikki nógv til av henni. Ikki heilt vanlig, har hon er; ofta í gomlum bygdum. Leggurin er 4-strentur við hvøssum røðum. Bløðini andstødd við akslabløðum. Tey eru egg- ella hjartavaksin, sagtent og dimmugrøn á liti. Tey hava eyðkend hár, sum valda sviða í holdið á fólki, sum nema við tey. Blómuskipanirnar eru langar, 2-3 í hvørjum blaðgripi. Kall- og kvennblómur hvørjar á sínum einstaklingi (tvíbýlisplantur). Bl. í juli til august. Veksur í tøðuríkari mold nærindis húsum og í fjølbjørgum.

Er ikki nevnd nakrastaðni sum átuplanta, men varð sumstaðni nýtt sum súpanarurt, helst ovastu partarnir av plantuni. Tá ið hon verður kókað, verður meyrisýran, sum annars brennir, tá ið hon nemur við hold, óvirkin. Tað er ikki vanligt at dyrka notur, tí noturnar kunnu skjótt taka yvir allan garðin. Kann nýtast til salat; kann eisini gerast til á sama hátt sum spinat ella nýtast til súpanarbót. Summi henta notur um summari, turka og mjølva í eini hvirlu, og brúka turkaðu og mjølvaðu notuna sum kostískoyti í vetrarmánaðunum. Og í handlunum uttanlanda kanst tú eisini keypa tær notur (og sjáldsom plantusløg) hentað úr náttúruni og helst á serstøkum lendum.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Aksmynta

Aksmynta (frøðiheiti Mentha spicata) er ein fleiráraplanta. Hon er vanliga um 27-90 cm. Leggurin upprættur, vanliga snøggur, men stundum hærdur. Bløðini snøgg, váknvaksin, grøn, hvasstent. Blómuskipanin er aks á greinarendunum; blómukransarnir meira ella minni sundirskildir. Blómurnar bláreyðar, men plantan blómar ikki væl í Føroyum. Við sterkum anga. Lok við vegjaðarar. Við vissu einans funnin í Sørvági.

Fólk hava havt plantuna við sær til Norðurlond í miðøld ella fyrr. Hevur verið nýtt til te og sum kryddurt.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Kannubjølluvísa

Kannubjølluvísa (frøðiheiti Equisetum arvense) er ein várplanta á vátlendi og fram við gøtum. Loftleggirnir, ið koma tíðliga á vári, eru ljósir á liti og spretta úr dimmbrúnum, fleirára jarðleggi, sum djúpt niðri í jørðini ber smáar, holdkendar knyklar, kannubjøllur. Á hesum várleggjum sita tey gróbæru bløðini saman í aksi á leggendanum. Grógoymslurnar eru innaní. Ikki fyrr enn seinni koma teir gróleysu leggirnir upp. Teir hava tættar, 4-strentar greinar og trongar liðaslíðrar, meðan teir fyrru hava víðar, skopandi liðaslíðrar.

Í 1700-talinum skrivaði sveisiski plantufrøðingurin von Haller at rómverjarnir brúktu myribjølluvísu (Equisetum fluviatile) til matna. Kannubjøllur og várleggir av kannubjølluvísu (E. arvense) hevur verið brúktir til matna fleiristaðni. I Føroyum eru prógv um at tey undir 1800-talinum ótu vøksturin tá tey um vári arbeiddu í bønum. Í Norður-Amerika og Eysturásia brúktu tey eisini Equisetum arvense (Kannubjølluvísa) til matna. Kannubjøllan, sum er eitt kýli á jarðlegginum, var tað, sum varð etið. Jarðleggirnir vaksa bæði djúpt og víða í moldini. Kýlini eru stór sum kirsuber, hvít innan við myrkari hinnu uttaná, og tey eru søt.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Hjartatjarnaks

Hjartatjarnaks (frøðiheiti Potamogeton perfoliatus) veksur víða hvar í vøtnum. Næstan øll bløðini stelkleys, tunn, hjarta- ella eggvaksin við týðuliga groyptari grund, stundum smárukkut í rondini. Aksleggurin tykist stundum eitt sindur framtjúkkur; blómurnar smáar, tvíkynjaðar; fruktin fjøldarfrukt, leggleys.

 Leggurin greindur, tættsettur við bløðum. Bløðini upp í 10 x 6 cm, øll undir kavi, óstelkað, eggvaksin, groypt við hjartavaksnari grund, ofta er rondin eitt sindur bylgjut, fínt tent, ið hvussu er sum ung. Lítil slíðrahinna. Fruktin 3-3,5 mm. Bl. í juli til august. Veksur í vøtnum.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Aðalbláber

Aðalbláberini (Vaccinium myrtillus) hoyra til lyngættina. Í Føroyum vaksa tey um alt landið á turrlendi, serliga við brattar áarbakkar ella við steinar. Smárunnar við misstøddum, fjaðuræðraðum bløðum, ið eru summargrøn, eggvaksin, smátent, tunn, ljósagrøn báðumegin. Greinarnar strentar. Blómurnar einstakar frá blaðgripunum; krúnan bøllut, krukkuvaksin; flipparnir útábrettir. Fruktin eitt ber við 4-5 frærúmum. Blóman er reyð á liti; berið blátt ella reytt, sevjumikið. Veksur í haga, homrum og gjáum.

Sí eisini
Bláber
Føroysk flora

Plantur í Føroyum
Plantur
Føroyskur klokkulyngur

Føroyskur klokkulyngur (frøðiheiti Erica cinerea) hevur heldur fínar runnar, stívhærdar. Tær ungu greinarnar eru snøggar. Bløðini smøl, sita í 4-tals kransum, kertilhærd, grøn vetur og summar. Blómurnar í klasum, heldur fáblømd, og ikki berir í erva. Bikarið grønt og nógv styttri enn krúnan, sum er klokkuvaksin, korkareyð og atholvd í erva. Føroyskur klokkulyngur verður upp í 10-40 cm.

Nógv grindur runnur. Bløðini 3 og 3 í somu hædd á legginum, 4-5 mm long, dimmgrøn; blaðrendurnar afturábrettar. Bikarbløðini nógv styttri enn tann dimmreyða, klokkuvaksna krúnan; 3 smá hábløð liggja upp at bikarinum. Bl. í august. Veksur á heldur turrum heiðalendi, næstan bara niðarlaga, niðan fyri 300 m.

Ein av eyðkennisplantunum fyri lyngheiðar er klokkulyngur. Hann veksur einans á teimum turrastu lyngheiðunum í Føroyum, og ongantíð oman fyri 200 m. hædd.

Sí eisini
Føroysk flora

Plantur í Føroyum
Plantur
Heiðabláber

Heiðabláber (frøðiheiti: Vaccinium uliginosum) veksur á heiðalendi og í homrum. Blágrøn bløð, sum detta av um heystið, øvut eggvaksin. Blaðrondin eitt sindur afturábrett. Krúnan rund til klokkuvaksin, vanliga 1-3 blómur saman. Krúnubløðini hvít til ljósareyð, berið ljósablátt, men plantan fruktar neyvan í Føroyum.

Sí eisini
Bláber
Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Fagurligt pirikum

Fagurligt pirikum ella Víriksgras (frøðiheiti Hypericum pulchrum) er ein planta. Hon verður 5 til 25 cm høg. Á turrlendi uttangarðs. Leggirnir klæntrasligir, greindir, rundir, uppbendir. Bløðini andstødd, hjartavaksin, avlong, kubbut; tey eru blágrøn á niðara borði, smáprikkut at síggja til upp fyri ljósið. Blómuskipanin líkist tyssaskjóli. Krúnan føgurgul, ber fyrst í reydligt. Krúnubløðini 5, bikarbløðini 5; sáðberarnir mangir, og træðrirnir eru samanvaksnir í grundini í trimum bundum. Fruktin er 3-5 rúmt hylki.

Leggurin reyðlittur, klantrasligur, upprættur ella uppbendur. Bløðini egg- til hjartavaksin, kubbut, prikkut av kertlum, fevna um eitt sindur tvørtur um leggin. Krúnan reyð og gul. Reyð-gulir sáðberar; bæði krúna og bikar hava svørt kertilhár. Plantan annars snøgg. Bl. í juni. Veksur á turrlendi á haganum, eisini í homrum. Sum vanl. mest niðarlaga.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Mayo (Írland)

Mayo (írskt: Maigh Eo) er fyrrverandi greivadømi og núverandi amt (fyrisitingarligt øki; enskt: County Mayo, írskt: Contae Mhaigh Eo) í Lýðveldinum Írlandi. Amtið, sum hevur umleið 130 túsund íbúgvar, liggur á vesturstrondini í landslutinum Connacht. Víddin er næstan 5600 km².

Høvuðssætið hjá amtinum er í Castlebar, sum eisini er størsti býur. Næststørsti býur er Ballina (10 623 íbúgvar), sum liggur norðanfyri.
Westport er triðstørsti býur við umleið 6000 íbúgvum. Býurin liggur vestanfyri, við víkina Clew Bay.

Landafrøði
Achill (írskt: Acaill) Oyggin Achill liggur tætt við vesturstrondina. Hon er størsta oyggj í Írlandi.

Croagh Patrick (írskt: Cruach Pháidraig) Fjallið Croagh Patrick, sum er 764 m høgt, er eitt av teimum kendastu fjøllunum í Írlandi. 
Navnið á fjallinum er uppkallað eftir Sankta Pátrik. 

Clew Bay (írskt: Cuan Mó) Víkin liggur á vesturstrondini og hevur 117 oyggjar. 

Killary Harbour (írskt: An Caoláire Rua) Fjørðurin Killary Harbour er tann einasti fjørðurin í Írlandi. Hann liggur á markinum millum fyrisitingarligu økini Mayo og Galway.

Myndir

Ávísingar úteftir 
 Mayo Local Authorities - almenn heimasíða

Írland
Westport (Írland)

Westport (írskt Cathair na Mart) er triðstørsti býur í Co. Mayo í Írlandi. 
Býurin liggur við víkina Clew Bay, á vesturstrondini móti Atlantshavinum.

Í 2016 búðu 6198 fólk í Westport.

Kend fólk av Westport 
 Matt Molloy, írskur tónleikari, kendur frá tónleikabólkinum The Chieftains

Myndir

Ávísingar úteftir 
 Westport, mayo-ireland.ie
Westport, heritagetowns.com

Írland
Býir í Írlandi
Westport

Orðið Westport hevur fleiri týdningar:
		
 Westport (Írland) 
 Westport (Nýsæland)
 fleiri pláss í USA, m.a:
 Westport (Connecticut)
 Westport (Massachusetts)
 Westport (Washington)
 Westport (Wisconsin)
Smyrilsurt

Smyrilsurt (frøðiheiti Hieracium) er 20 til 60 cm høg. Hon blómar seint - frá juli til september. Tær vaksa mest í klettum og homrum og á slættlendi, har sum grýtut og turrligt er. Smyrilsurt er fleiráraurt við jarðleggi, stundum við stovnbløðum, stundum ikki. Bløðini eru heil, lítið tent. Leggirnir stundum at kalla blaðleystir, ofta við 1-4 leggbløðum, og stundum blaðmargir. Ofta eru leggirnir greindir og enda í kurv, einari ella fleiri. Kurvareivbløðini eru samansett av fleiri røðum av reivbløðum, sum eru klødd við meira ella minni tættum hárum. Kurvarnar eru gular, stundum reydligar, sjáldan reyðar. Tær eru margblømdar. Frukthárini gullig ella reydlig og sita á fruktini, ið er kelvirund nøt.  

Hon líkist nógv tyrilshatti. Hon hevur mjólkarsevju, men er hægri á vøkstri, og bløðini eru ikki so nógv skorin. Blóman er gul á liti, kurvavaksin. Leggurin ber sjáldan bløð, men greinar seg ofta í tveir ella fleiri. Bløðini sita í stovni niðast við leggin. Smyrilsurt er vanlig blóma, har sum tað er grýtut og á turrlendi. 

Í Føroyum eru navnagreind eini 23 sløg, øll serstøk fyri okkara oyggjar.

 Knæmikil smyrilsurt (H. gnophodes) 
 Kalsoyarsmyrilsurt (H. kalsoense)
 Lágskotsk smyrilsurt (H. leniscotum)
  Hvítdrigin smyrilsurt (H. leucograptum)
  Stórlig smyrilsurt (H. perampliforme)
  Stór smyrilsurt (H. peramplum)
  Heilrandað smyrilsurt (H. perintegrum) 
 Undirreyð smyrilsurt (H. subrubicundum) 
 Forn smyrilsurt (H. veterascens)
  Ørvaroddað smyrilsurt (H. ardisodon) 
 Randhærd smyrilsurt (H. ciliolatum) 
 Snørd smyrilsurt (H. constrictiforme) 
 Hjartavaksin smyrilsurt (H. cordifrons)
  Omansnøgg smyrilsurt (H. epileucum)
  Tjúkkblaðað smyrilsurt (H. sarcophylloides)
 Hartsarsmyrilsurt (H. hartzianum) 
 Ostenfeldssmyrilsurt (H. ostenfeldii)
  Línkend smyrilsurt (H. epileucoides) 
 Símunarsmyrilsurt (H. simmonsianum)

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Ullhært legugras

Ullhært legugras (frøðiheiti Holcus lanatus) er 20-60 cm høg. Sera vanligt í nýlendi og opinektrum; verður nevnt frægras. Stráini saman í túgvum. Øll plantan mjúkhærd, grálig. Tyssið samanliggjandi, áður enn blómingin kemur, men útsperrað seinni. Tað er vanligast reydligt á liti, ljósari og dimmari, stundum næstan hvítt. Niðara aksøgnin er kubbut, men ber ein evurslítlan brodd. Kallblómuøgnin ber eisini ein lítlan brodd. Øll plantan er klødd við mjúkum hárum. 

Blómuskipanin eitur eitt tyssi, tí at blómuleggirnir greina seg í smærri greinar, sum bera hvør sína blómu. Tyssið liggur saman, men tá ið plantan blómar, breiðir tyssið seg út. Tyssið er reydligt á liti. Tyssið 3-20 cm, dimmreytt, stundum nakað grønligt ella ljóst, 2 ella 3 blómur í smáaksinum. Niðara blóman tvíkynjað við ongum broddi, tann ovara einkynjað kallblóma við broddi, sum ikki røkkur út úr smáaksinum. Blómar í juni-august. Veksur á nýlendi serliga, sera vanlig innangarðs, men veksur eisini uttangarðs, har ið taðað er.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Støðugtblómandi summardái

Støðugtblómandi summardái (frøðiheiti Bellis perennis) er helst tann plantan, ið vit kenna best í Føroyum. Hon er so lívsseig, at hon veksur alt árið. Enntá um veturin, tá ið kavin toyar, setur hon høvdið uppundan. Støðugtblómandi summardái er lítil á vøkstri, einar 5-15 cm til støddar. Leggirnir bera eingi bløð. Bløðini vaksa tætt saman niðri við rótina. Vit siga, at bløðini eru stovnstødd. Hon hoyrir upp í kurvablómuættina, tí blómuskipanin verður nevnd kurv, tí tær einstøku blómurnar hava ongan legg, men sita tættar saman á einum felags leggi. Blómuskipanin ella kurvin er í tveimum. Í miðjuni eru blómurnar tættvaksnar, sum ein lítil gul púta. Runanum standa tær hvítu randblómurnar, sum ein pípukragi.

Blómar árið runt, tó helst um summarið bæði í haga og bø. Leggirnir blaðleysir, hærdir, kelvirundir og bera eina kurv á endanum. Bløðini stovnstødd, stelkað og óregluliga tent, spakavaksin og hærd. Í kurvini eru allar blómurnar leggleysar, tætt samanstúgvaðar. Diskblómurnar eru gular við fimm-tentum tungukrúnur, kvennblómur ella geldblómur. Uttan um kurvina er felags kurvareivið. Kurvin vanliga 1,5-3 cm í tvørmáti. Randkrúnurnar hvítar, stundum við reyðum liti í. Blómar alt árið, men mest í apríl-oktober. Veksur í haga og bø, serliga á láglendi, ikki funnin oman fyri 600 m. Fruktin hevur ikki hárkrans ella flogamboð. Fruktin er ikki hærd.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Tyrilshattur

Vanlig heysthagasólja ella tyrilshattur (frøðiheiti Leontodon autumnale) er 10-30 cm til støddar. Plantan hevur stuttan jarðlegg og trevjarót. Tyrilshattur er vanligasta gula kurvablóma her á landi. Hon veksur ógvuliga víða bæði í haga, bø og uppi millum fjalla. Leggurin hevur eingi bløð. Bløðini vaksa í stovni niðri við rótina. Blómuskipanin er ein kurv, gul á liti. Tyrilshattur hevur mjólkarsevju, ið hevur verið nýtt fyri kambfjaðrar. Blómar í juli til august. 

Leggirnir stundum greindir. Bløðini stovnstødd, stakfinnut ella flipput; endaflippurin mjáur. Kurvarnar upprættar undan blómingini. Allar blómurnar hava tungukrúnu, gular. Kurvareivið gongur upp í topp. Kurvareivið meira ella minni hært. Blómustøðið uttan agnar ella flus. Frukthárini gullig á liti, lítið útbreidd, leggleys, fjaðurgreind. Tey mynda eftir blómufallið eitt dúnlætt, gulligt noða. Fleiráraplanta. Veksur í haga og bø og við vegjaðarar, men eisini uppi á hægstu fjøllum.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Íslendskt loppugras

Íslendskt loppugras (frøðiheiti Gentianella campestris) er tveyáraplanta og veksur í turrlendi. Blómar í juli til august. Veksur á ryggjum bæði í bø og haga. Øll plantan er blágrá á liti. Leggurin er steyrrættur við upprættum greinum, 4-strentum. Blómurnar frá blaðgripunum ella á leggendunum. Krúnan blá, 4-flipput við trevsutari hjákrúnu. Bikarbløðini eru 4 í tali, harav 2 stór og breiðvaksin, 2 smá og mjá.

Íslendskt loppugras verður 5-20 cm. Leggurin greindur ella ógreindur; greinarnar upprættar. Bløðini 1,5-3 cm long, snøgg; mjátt eggvaksin leggbløð, stovnbløðini ofta meira spakavaksin. Blómurnar einstakar ella í skúvi. Krúnan við trevsum uttast í krúnupípuni, reyðblá, sjáldan hvít. Veksur á turrlendi, oftast niðan fyri 300 m.

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur
Sóljuættin

Sóljuættin (frøðiheiti Ranunculaceae) er ein plantuætt við uml. 2.500 sløgum. Sóljuættin má verða nakað av tí sjónligasta í Føroyum. Vegjaðari og bøur verða litað gul í tíðini mai til juli. Á vátum bøi kunnu verða nógvar mýrisóljur og skrið- og svínasóljurnar eru allastaðni. Tað er serliga í juni, at hesi bæði sløgini koma fyri seg. Svínasólja og skriðsólja kunnu kennast frá hvørji aðrari við at hyggja at bløðunum. Mittasti blaðlutur á bløðunum hjá skriðsólju hevur stelk, meðan mittasti blaðlutur á bløðunum hjá svínasólju hevur ongan stelk. Aðrar kendar blómur innan sóljuættina í Føroyum eru t.d. kirkjubøsólja, snjósólja og iglasólja.

Í 2005 gjørdist sóljan tjóðarblóma okkara.  

Fleiráraurtir. Bløðini misstødd, ofta handæðrað, hava slíðrafót, men einki akslarbløð. Blómurnar einstakar ella í skúvum, regluligar, tvíkynjaðar, undirstaddar og leyskrýndar. Blómureivið einfalt og litt ella tvífalt við bikari og krúnu, oftast fimm-deilt. Nógvir sáðberar og nógvar sáðgongir. Aloftast fjøldarfrukt, og smáfruktirnar eru nøt ella hylki.

 Vanlig mýrisólja (C. palustris) 
 Snjósólja (R. glacialis)
  Kirkjubøsólja (R. ficaria)
  Tjarnarsólja (R. reptans)
  Iglasólja (R. flammula)
 Gullsólja (R. auricomus) 
 Skríðsólja (R. repens)
  Svínasólja (R. acris)

Sí eisini
 Plantulívið í Føroyum

Plantur í Føroyum
Plantur