alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Fahrenheitstigin

Fahrenheitstigin verður enn nýttur sum hitastigi í nøkrum fáum londum. Bahamaoyggjar, Belis, Burma, Caymanoyggjar, Liberia, Palau og USA við tilknýttum økjum brúka stigan.

Hiti ella temperaturur er mál fyri, hvussu heitt okkurt er. Hiti, sum er givin upp í °F, er máldur eftir fahrenheitstiganum. Vatn frystir við 32 °F og kókar við 212 °F, tá trýstið er 1 atmosfera.

Stigin er nevndur eftir alisfrøðinginum Daniel Gabriel Fahrenheit, sum kom við honum í 1724. Fahrenheit var av týskari ætt, føddur í Póllandi, men búði størsta partin av lívi sínum í Hollandi.

Uppruni 
Fahrenheit vitjaði danska stjørnufrøðingin Ole Christensen Rømer í 1708 og fór at arbeiða víðari við hitastiganum hjá Rømer. Hann brúkti ammoniumkloridlaka í staðin fyri natriumkloridlaka fyri at fáa eitt lægri nullpunkt. Hann býtti stigan hjá Rømer í 4, so at vatn frysti við 32 stig (32 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2). Á henda hátt fekk hann munin millum frystipunktið á vatni og hitan í handarkulluni til at vera 64 stig (64 = 32 × 2). Seinni vísti tað seg, at handarkullan ikki hevur so støðugan hita, so hann endurskoðaði stigan og setti kókipunktið á vatni til 212 stig, meðan frystipunktið framhaldandi var 32 stig.

Stigaumrokning 
Soleiðis rokna vit stig Fahrenheit um til stig Celsius: TC = (TF − 32)/1,8 =  TF - . 

Soleiðis rokna vit stig Celsius um til stig Fahrenheit: TF = TC × 1,8 + 32.

Umrokning til kelvin og til eldri eindir er í greinini hitastigar.

Keldur 

Gamlar mátieindir
.cz

.cz er økisnavn hjá Kekkia.

CZ.NIC viðlíkaheldur cz økisnøvnini.

Økisnavn

sv:Toppdomän#C
Tikari

Tikari, (latín Panthera tigris) er eitt stórt rándýr av kattarætt. Tikarum dámar best at vera fyri seg sjálvar. Tikarar eru ógvuliga dugnalig veiðidjór og brúka stríputa skinnið at fjala seg við í skóginum og leypa so á fongin. Teir duga væl at svimja, og teimum dámar væl at svala sær á í vøtnum, hyljum og áum. Tikarar eta mest stór og miðalstór djór, alt frá vatnbúfli til smáar hjørtir og villsvín. Tikarar eru hótt djóraslag og liva bara í Eystur- og Suðureystur-Ásia. Tikarar kunnu verða 3,4 metrar langir og viga upp í 305 kilo. Ein tikari kann svølta í tvær vikur, men kann tá eta upp í 30 kilo av kjøti í einari máltíð.

6 undirsløg finnast í dag:

 Bengalskur tikari (Panthera tigris tigris)
 Indokinesiskur tikari (Panthera tigris corbetti)
 Malaysiskur tikari (Panthera tigris jacksoni)
 Siberiskur tikari (Panthera tigris altaica) 
 Suðurkinesiskur tikari (Panthera tigris amoyensis)
 Sumatratikari (Panthera tigris sumatrae)

Harumframt funnust 3 onnur undirsløg ið doyðu út seinastu 100 árini:

 Bali-tikari (Panthera tigris balica)
 Java-tikari (Panthera tigris sondaica)
 Kaspiskur tikari (Panthera tigris virgata)

Tikarin er eitt hótt djóraslag. Færri enn 10.000 tikarar liva nú í villini náttúru í Asia, serliga í India, Kina, Indonesia og Siberia. Tann villi tikarin er í vanda fyri at verða týndur, ikki minst tí veiðitjóvar drepa djórið fyri at selja tað ólógliga, serliga í Kina, sum er heimsins størsti keypari av friðaðum djórasløgum. Fyri nøkrum árum síðani setti kinverska stjórnin tiltøk í verk fyri at bjarga tikaranum undan týning, men nógv bendir á, at lógin um forboð ímóti handli við tikarum, ikki verður hildin.

Hótt sløg á reyðlistanum hjá IUCN
Villingadalsfjall

Villingadalsfjall er triðhægsta fjall í Føroyum. Norðanfyri Viðareiði røkkur Villingadalsfjall upp í 841 m hædd, tað hægsta fjallið í Norðuroyggjum og nr. 3 í Føroyum. Norðurendin er Enniberg, sum reisur seg sum ein 650 m høgur og steyrrættur múrur upp frá sjónum.

Kelda 

Eysturoy
Fjøll í Føroyum
Kúvingafjall

Kúvingafjall er hægsta fjall á Kunoynni. Kúvingafjall er fjórðhægsta fjall í Føroyum. Hann røkkur upp á 830 m.  

Kunoy
Fjøll í Føroyum
Áir í Føroyum

Flokkað eftir oyggj.

Borðoy 

 Klivdalsá
 Krossdalsá
 Lítladalsá
 Breidá
 Tørvadalsá
 Skúvadalsá
 Gravará
 Stórá

Eysturoy 

 Breiðá
 Ljósá
 Ærgisá
 Stórá
 Trogará
 Svíná
 Vesturdalsá
 Skarðsá
 Gjógvará
 Dalá
 Blásendi
 Sandá
 Kumlá
 Sølvá
 Fjarðará
 Heltnará
 Laksá
 Urðará
 Berbisá

Fugloy 

 Kellingará

Hestur

Kalsoy 

 Stjórná

Koltur

Kunoy 

 Skarðdalsá
 Glyvursá
 Myllá

Lítla Dímun

Mykines

Nólsoy 

 Myllá

Sandoy 

 Tungá
 Stórá
 Dalsá
 Rættá
 Breiðá
 Núpsá
 Mígandsá
 Kvíggjagilsá
 Skerá
 Traðará
 Marknará
 Skálsá

Skúvoy 

 Tjørnudalsá
 Botnsá
 Ærgisá
 Ardalsá

Stóra Dímun

Streymoy 

 Brekká
 Svínaskoraá
 Gellingará
 Dalsá
 Kluftá
 Svartá
 Ravnagilsá
 Fossá
 Stórá
 Heljardalsá
 Bjendalsá
 Dalá
 Gjógvará
 Rossarygsá
 Toftadalsáir
 Hamrá
 Smørdalsá
 Gassá
 Breiðá
 Ærgisá
 Breiðadalsá
 Leynará
 Sjóvará
 Kirkjuá
 Áin Svarta
 Deildará
 Høgadalsá
 Fjarðará
 Nípá
 Hoydalsá
 Sundsá
 Sandá
 Tvørá
 Mígandalsá
 Fossdalsá
 Borá
 Ljósá
 Tungá

Suðuroy 

 Stórá, Sumba
 Lítlá, Sumba
 Kvíggjá, Sumba
 Áin í Dal, Sumba
 Móanesá, við Móanes og Akraberg
 Giljá, Akraberg
 Búðarsá, Víkarbyrgi (Mittan Vík)
 Kjógvakelda, Víkarbyrgi (Mittan Vík)
 Víkará, millum Víkarbyrgi og Hamrabyrgi
 Lopransá, Lopra
 Ærgisá, Akrar
 Tormansá, Vágur
 Gjógvará, Vágur
 Hvanndalsá, Vágur
 Laksá, Vágur
 Áin Mikla, Porkeri
 Hovsá, er mark ímillum Hov og Porkeri
 Áin í Tjaldavík
 Dalsá, Øravík
 Keldá, Fámjin
 Vágsá, Fámjin
 Áin í Múla, í Múlhaga, norðanfyri Fámjin
 Stórá, Trongisvágur
 Myllá, Trongisvágur
 Svalbardsá, Trongisvágur
 Rangá, Trongisvágur
 Gamlansá, Trongisvágur
 Áin í Skarði, vestanfyri Trongisvág
 Tvørá, Tvøroyri
 Ranndalsá, millum Tvøroyri og Froðba
 Húsagarðsá, millum Tvøroyri og Froðba
 Botnsá, Froðbiarbotnur
 Løksá, Froðba
 Svínadalsá, í Svínadali í Driddalshaga, norðanfyri Hvannhaga
 Vatndalsá í Vatnsdali, eystanfyri Nes, Hvalba og norðanfyri Trongisvág
 Dalsá, sunnanfyri Hvalba, millum Nes og Hvalba
 Glyvursá, Hvalba
 Sandvíksá, Sandvík

Svínoy 

 Stórá

Vágar 

 Dalsá
 Skarðsá
 Stórá, Bøur
 Stórá, Sørvágur
 Stórá, Sandavágur
 Reipsá
 Tjørndalsá
 Grøv
 Sjatlá
 Breiðá
 Marknará
 Kirkjuá
 Hattardalsá
 Hóssá
 Hýsisá
 Góðansá
 Fossá

Viðoy 

 Dalá
 Víkará

Listar
!
Trøllhøvdi

Trøllhøvdi er triðistørsti hólmur í Føroyum. Trøllhøvdi liggur einans um 100 m norðanvert Sandoynna, sundið ímillum nevnist Høvdasund. Tað eru gott 9 km (umleið 6 sjómíl) at sigla úr Kirkjubø. Víddin er 19 ha. Hægsta punkt er 160 m. Longdin er gott 850 m, og á tí breiðasta er Trøllhøvdi um 320 m.

Tøllhøvdi kom undir Kirkjubøargarð einaferð í míðøld. Annaðhvørt hevur bispasæti ognartikið Høvdan, ella er hann latin kirkjubøingum fyri skúts. Áðrenn Skopun verður bygt, høvdu kirkjubøingar skyldu at rógva sandoyingar báðar vegir um fjørðin. 

Seyðurin í Trøllhøvda er tiltikin góður. Trøllhøvdi ber 42 áseyðir Meg minnist: Tróndur Patursson (1:6), eitt tal sum stavar frá tí gamla markatalinum á Kirkjubøargarði, nevniliga 39 merkur. Hetta var áðrenn amtmaðurin tók triðingin av garðinum fyrst í 1800 talinum. Í dag verður Trøllhøvdi býttur millum 4 festi. Hetta er tó bert galdandi tá um seyðin ræður. Fuglur verður býttur øðrvísi, tí at tær 8 merkurnar fyri Handan ikki hava veiðirætt í Trøllhøvda, samb matrikkuldóminum frá 1972.

Kirkjubøargarður setir lomb og brundlomb við á hvørjum árið. Øll sleppingarlomb verða tikin innan av landi, og førd út í Trøllhøvda á heysti. Í Trøllhøvda eru eisini fuglabjørg, og av búfugli kunnu nevnast lomvigi, álka, rita, lundi, skrápur, havhestur, drunnhvíti, bakur, likka og smáfuglar.

Myndir

Slóðir 

Hólmar og sker í Føroyum
Sandoy
Gáshólmur

Gáshólmur er ein hólmur í Vágunum og er er fjórðstørsti hólmur í Føroyum. Hann er 10 hektarar til støddar. Gáshólmur er gott feitilendi. 

Hólmar og sker í Føroyum
Vágar
Jemen

Jemen (Arabiskt mál: الجُمهورية اليَمَنية - al-Jumhūriyyah al-Yamaniyyah) er eitt arabiskt land sum fevnir um útsynningshornið og syðra part av arabisku hálvoynni í Vesturasia. Landið hevur mark til Saudi Arabia í norði, til Reyðahavið móti vestri, móti Adenvíkini og Arabiska Havinum móti suðri og móti Oman í eystri. Høvuðsstaðurin, sum eisini er størsti býurin í Jemen eitur Sana'a, har búgva umleið 2 milliónir. Fólkatalið í Jemen var umleið 23.833.000 í 2011. Jemen fevnir um eitt økið sum er 527.829 km2 til støddar. Jemen fevnir eisini um umleið 200 oyggjar.

Søga 
Norðurjemen fekk frælsi 18. november 1918 eftir at hava verið undir Osmanniska Ríkinum. Suðurjemen gjørdist sjálvstøðugt 30. november 1967. Norður og Suðurjemen vóru sameind til eitt land hin 22. mai 1990.

Jemen hevur verið merkt av borgarakríggið síðani januar 2015. Stríði stendur millum shia Houthi-uppreistrarherin og sunni-stjórnina. Houthi uppreistrarherurin hevur megnað at tikið valdið yvir meginpartin av landinum. Í mars 2015 avgjørdi Saudi-Arabia og fleiri arábisk lond at stuðla teirra sunni trúarfeløgum í at vinna valdið aftur í Jemen. Ein avgerð, ið skjótt varð fordømd av Iran, ið stuðlar teirra shia trúarfeløgum í Houthi-uppreistrarherinum.

Keldur 

Asia
Kasakstan

Kasakstan ella Kasakhstan er eitt lýðveldi í Asia. Landið var partur av fyrrverandi Sovjetsamveldinum til desember 1991. Kasakstan er eitt land, ið liggur mitt í Asia. Har búgva umleið 18 milliónir. Harav eru 63 % kasakstanar, 23,7 % russar, 2,9 % uzbekar, 2,1 % ukrainar, 1,4 % uyghurar, 1,3 % tatarar, 1,1 % týskarar, 4,5 % onnur fólkasløg. Millum annað komu fleiri jødar til Kasakstan undir øðrum heimsbardaga. Landið er níggjundastørsta landið í heiminum við eini vídd á 2 724 900 km2, hvar 1,7 % er vatn. Størsti býurin eitur Almaty, har búgva 1,3 miljónir. Almaty varð høvuðsstaður til 1997. Býurin er kendur fyri sínar flottu bygningar. Høvuðsstaðurin í Kasakstan eitur Astana, hann gjørdist høvuðsstaður í 1997.
Grannatjóðirnar hjá Kasakstan eru: Russland, Kina, Kirgisia (Kyrgyzstan), Usbekistan og Turkmenistan. Harumframt liggur landið við Kaspiska Havið. 
Nógv kenna kanska Kasakstan frá skemtifilminum Borat. Men Landið er ikki júst sum tað er lýst í filminum. Tad er eitt rættliga reint og ríkt land. 

Asia
Tadsjikistan

Tadsjikistan (Тоҷикистон) er eitt lýðveldi í MiðAsia. Til 1991 var tað kent sum tað tadsjikiska sovjettiska sosialistiska lýðveldi. Tadsjikistan var einaferð partur av Samanidiska Ríkinum (819–999). Landið hevur mark við Afghanistan í suðri, Kina í eystri, Kirgisistan har norðuri og Usbekistan í vestri. Teir størstu býirnir eru høvuðsstaðurin Dusjanbe, og síðan Khujand og Kulob. Tadsjikistan er fjallaríkt land, sum ikki liggur út til nakað hav ella størri vatn. 90 % av landinum er fjallalendi. Tey flestu av íbúgvarunum hoyra til persiskt talandi Tadsjik etniska bólkin, sum hevur nógv í felag við Afganistan og Iran viðvíkjandi máli, mentan og søgu. Eftir at landið fekk fullveldi frá Sovjetsamveldinum herjaði borgarakríggj í landinum frá 1992 til 1997. Síðan borgarakríggið helt uppat og landið fekk hjálp uttanífrá er fíggjarligur vøkstur aftur at síggja. Serliga eru tað náttúru ríkidømi við bummull, aluminium og uranium, sum eru við til at skapa henda vøkstur. Tó eru bardagar aftur byrjaðir í juli 2012.

Myndir 

Asia
Turkmenistan

Turkmenistan er eitt lýðveldi í Asia. Næstan 90 % av Turkmenistan er í stóru oyðimørkini Karakum (Svartasandi). Hitin fer javnan upp um 50 °C. Fram við suðurendanum í oyðimørkini er fruktagóður geiri, har bøndurnir m.a. velta bummull til útflutnings. Eftir tað, at Turkmenistan gjørdist frælst ríki í 1991, er russiskt ikki longur alment mál, nú er tað turkmenskt, og islam er aftur høvuðsátrúnaður. Landið er fátækt og avbyrgt frá umheiminum, men har er ógvuliga nógv gass. Turkmenska fólkið er víða um í Miðasia, og mong teirra liva sum flakkfólk. Men í Turkmenistan hava mangir turkmenar sett seg niður og liva sum bøndur og rossaalarar. Teir fara javnan á rossauppboðssølur og keypa og selja dýr at selja í grannalondunum. Turkmenar eru gitnir fyri at ala góð kappríðingarross, til dømis akhal-teke, eitt rossaslag, sum stendur seg væl í oyðimarkarlendi.

Í 1948 oyðilegði harður jarðskjálvti lívliga handilsbýin Askjhabad. Býurin varð bygdur upp aftur av nýggjum og er nú høvuðsstaður í Turkmenistan. Askjhabad er miðdepil í matvøru-, silki-, knipplinga- og teppiídnaðinum í landinum. Longsta vatnveiting í heiminum er grivin eystan úr Amu-Darjaá og vestur til Asjkhabad, veitin er 1.100 km long. Karakumveitin verður eisini kallað "lívsins á", tí hon veitir vatn á stór turrlendi, har bummull og onnur grøði nú verður dyrkað.

Asia
Hollywood

Hollywood er ein býlingur í Los Angeles, Kalifornia, sum var stovnaður í 1857. Tíðliga í 20. øld byrjaðu filmsfeløg úr New York og New Jersey at flyta til Kalifornia orsakað av tí sólríka veðurlagnum. Sjálvt um ravmagnið var uppfunnið, so gav tað ikki nóg mikið av ljósi til filmsupptøkurnar. Tann besta ljóskeldan var sólarljósið.  

Tað fyrsta filmsstudioið í Hollywood-økinum, stovnaði David Horsley í 1911, fyri Nestor Company. Sama ár fluttu fimtan onnur sjálvstøðug filmstudio til økið. 

Los Angeles
Franklin D. Roosevelt

Franklin Delano Roosevelt (føddur 30. januar 1882 í New York – deyður 12. apríl 1945 í Georgia) var 32. forseti í Sambandsríki Amerika. Roosevelt varð afturvaldur í 1936, í 1940 og aftur í 1944. Roosecelt doyði 12. apríl 1945 í Georgia. Nakað eftir deyða hansara var tann reglan samtykt, at eingin forseti mátti sita longur enn tvey valskeið. Hetta varð gjørt til tess at tryggja, at eingin forseti gjørdist so sterkur, at hann fekk ov nógv vald á Kongressini og stakríkjamyndugleikunum. 

Roosevelt dugdi stak væl at nýta fjølmiðlarnar. Í tiltiknu røðum sínum kom hann á tal við meginpartin av amerikanska fólkinum, og tey stuðlaðu honum dyggiliga.

New Deal-politikkur Roosevelts 

Undir valstríðinum hevði hann nýtt rakstrarrópið "New Deal", t.v.s. at kortini skuldu gevast av nýggjum til tess at fáa USA búskaparliga aftur á føtur. "New Deal"-politikkur hansara eydnaðist bara fyri ein part, tí hann fekk ikki vent gongdini av álvara, men hann fekk gjørt tað, at kreppan ikki vaks. Tað var ikki fyrr enn ímóti endanum av 1930-árunum, at amerikanski búskapurin rættiliga fór í gongd aftur, og tá var tað hernaðardubbingin, ið beindi fyri arbeiðsloysinum. 

Hesi tiltøk gjørdu, at Rooseveltstjórnin kom í hornatøkur við amerikanska hægstarættin, sum í 1935 gjørdi úrskurð, ið segði, at fleiri av tiltøkunum hjá Rooseveltstjórnini vóru ikki í samstarvi við stýrisskipanina, men tá ið Roosevelt varð afturvaldur í 1936, fjaraði mótstøðan burtur.

Roosevelt setti hesi tiltøk í verk fyri at basa arbeiðsloysinum:

 Nýggjar landbúnaðarlógir vórðu settar í gildi, sum góvu bóndunum stuðul at minka um dyrkilendið til tess at minka um ovurframleiðsluna, sum skuldu hava við sær, at prísurin á landbúnaðarvørum hækkaði.
 Dollarin varð niðurskrivaður, soleiðis at amerikanskar vørur gjørdust bíligari á heimsmarknaðinum, og ávis inflatión var sett í verk, sum skuldi hjálpa til at fáa vinnutólini í gongd aftur.
 Stór almenn arbeiði vórðu sett í verk.
 Yrkisfeløgini fingu óskerdan rætt sjálvi at gera sáttmálar við arbeiðsgevararnar, og úrslitið varð, at loft varð lagt á arbeiðstíðina (40 tíma vika), og gólv varð lagt undir arbeiðslønina - minstaløn.
 Bankakervið, ið var meint rakt av kreppuni, varð endurskipað. Bankar, ið vóru farnir á heysin, sluppu ikki at lata uppaftur, og hinir bankarnir fingu ríkisveðhald, soleiðis at fólk ikki høvdu fyri neyðini at bera ótta fyri, at tann peningur, ið tey høvdu standandi í bankunum, var í vanda.

Keldur 

Amerikanskir politikarar
Forsetar í USA
Løgfrøðingar
Føðingar í 1882
Andlát í 1945
Grønoydlur

Grønoydlur (latín Iguana) er ein ætt av edlum ið telur 13 sløg.

Skriðdjór
Robert Gates

Robert Michael Gates (føddur 25. september 1943 í Wichita, Kansas) er amerikanskur verjumálaráðharri. Hann umboðar republikanararnar. Gates hevur ætlanir um at leggja frá sær í 2011. Men fyrst ætlar hann at tryggja sær, at amerikanska afturtøkan úr Afganistan fer at eydnast, og tað fáa vit at síggja eina ferð næsta ár, sigur hann. Hann var eisini verjumálaráðharri í Bush-stjórnini. 

Hann sigur, at hann ætlar sær ikki at sita í ráðharraembætinum eftir 1. januar í 2012. Tað árið verður forsetaval í USA, og tað kann blíva trupult hjá stjórnini at finna ein góðan eftirmann í einum valári, sigur hann. Tí hevur hann gjørt av at fara frá í 2011 .

Gates var verjumálaráðharri í stjórnini hjá George W. Bush, forseta, og Barack Obama bað hann halda fram aftan á stjórnarskiftið, og tí tilboðnum tók hann av. Nýggi ovastin í verjumálaráðnum Pentagon verður núverandi CIA-leiðarin, Leon Panetta (D) . Í hansara stað sum CIA-leiðari kemur generalurin David Petraeus, sum nú stendur á odda fyri teimum amerikonsku herdeildunum í Afganistan. 

Eins og Leon Panetta var Robert Gates leiðari í CIA, áðrenn hann bleiv verjumálaráðharri.

Keldur 

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1943
Te-orrustan í Boston

Te-orrustan í Boston, 16. desember 1773 í Boston í Massachusetts. Eftir Sjeyárakríggið legði bretska stjórnin skatt á niðursetufólkini í USA, men tey mótmæltu, tí at tey høvdu eingi umboð í bretska tinginum. Í 1767 varð tollur lagdur á máling, papír, blýggj, glas og te, sum hjálondini fluttu inn. Tað elvdi til so stóra ónøgd í USA, at tollurin varð avtikin aftur, men ikki av teið. Niðursetufólkini hildu uppá, at bara teirra egnu myndugleikar høvdu rætt til at skatta tey. Umboðsmenn úr níggju hjálondum møttust og eggjaðu keypmonnunum til at gevast at handla við bretskari vøru. 

Í 1773 fóru niðursetumenn umborð á skip fermd við teið og tveittu farmin fyri borð. Trý lið mannað við 50 monnum ílatnir sum indiánar, gingu fram við nógvum eldhugaðum viðhaldsfólkum á veg umborð á teskipini, har teir tveittu farmin í havið. Fólk í øðrum stórbýum í USA, gjørdi sum í Boston, og hildu eisini sínar "tesamkomur". Bretar stongdu havnina í Boston og avmarkaðu hjálandamyndugleikan. Niðursetumenninir stovnaðu eitt ting og skrivaðu eina yvirlýsing um rættindi síni. Í 1775 brast kríggj á, tá ið niðursetumenn og bresk herlið brustu saman við Lexington, Massachusetts. 

Amerikonsk søga
Midwayoyggjar

Midwayoyggjar (28.12° norðurbreidd, 177.22° vesturlongd) (á hawaiianskum Pihemanu Kauihelani) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Oyggjarnar eita Midway Islands á enskum. Midway er m.a. gitin frá Seinna heimskríggi.

Har verpur eitt slag av albatrossi, sum á enskum eitur Laysan Albatross.

Landalæra 

Oyggin Midway liggur mitt í norðara Kyrrahavinum, og var funnin so seint sum í 1859. 

Midwayoyggjar er ein oyggjabólkur, sum liggur í Kyrrahavinum millum Hawaii og Wake. 

Hon hevur tropiskt veðurlag.

Oyggjar 

Í Midwayoyggjum eru 3 oyggjar.

Søga

Bardagin við Midway 

4. juni í 1942 loypa japanar á Midway. Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Midway, sum kanska var týdningarmesta herflotahavnin hjá USA í Kyrrahavinum. Amerikonsk stríðsflogfør við torpedobumbum søktu japonsk skip. 

Oyggjar í USA
Kyrrahavsoyggjarnar
Hjálond
Sandferføtla

Sandferføtla ella Sandoydla (danskt Markfirben) (frøðiheiti - Lacerta agilis), er ein ferføtla ið m.a. livir í Danmark.

Skriðdjór
Nashville

Nashville er høvuðsstaður í amerikanska lutstatinum Tennessee. 

Býurin, sum liggur næstan miðskeiðis í Tennessee, hevði  í 2019 um leið 694 túsund íbúgvar. Hervið er hann størsti býur í lutstatinum, beint framman fyri Memphis.

Áin Cumberland River rennur tætt fram við miðbýnum.

Mentan
Nashville er country-høvuðsstaður í USA
Fleiri føroyingar hava verið í Nashville og spælt inn tónleik, eitt nú country-sangarin Hallur Joensen.

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: nashville.gov
 Nashville, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Býir í Tennessee
Country
Esterarbók

Esterarbókin ber navn eftir høvuðsfólkinum, einari jødagentu, sum æt Hádassa, á persiskum Ester. Hon gjørdist drotning í Persalandi og fekk stóran týdning fyri fólk sítt, tá ið illa stóð til. Í hebráisku Bíbliuni stendur Esterbók ímillum hátíðarrullarnar. Bókin varð upplistin á purimhátíðini, sum upprunin sigur frá. Esterarbók er ikki uppi í heildarsøguverkinum, sum eru Krýnikubøkurnar, Nehemiabók og Ezrabók. Men í Septuaginta var hon sett beint eftir Nehemia, tí hon viðger næstan somu tíð. 

Kristindómur
Gamla Testamenti
Jeremiabók

Í Jeremiabók (hebráiskt: ספר יִרְמְיָהוּ) eru flættaðir stubbar um lív profetsins við frásøgnum um boðán hansara. Jeremia stígur fram ímóti endanum á søga Júda ríkis. Hann var sonur Hilkia prest í Ánatot norðan fyri Jerúsalem. Longu í móðurlívi var hann ætlaður at verða profetur, og kallið hevði hann fingið, meðan hann enn var ungur. Hann var profetur í eini fimmti ár, og hann livdi í eini harðrendari broytingartíð, tá ið nýbábyloniska heimsveldið hótta Júdaríki. Innihaldið í Jeremiabók er í stórum tíðarskipað. 

Kristindómur
Gamla Testamenti
Jeremia

Jeremia (hebráiskt: יִרְמְיָה) (føddur 655 f.Kr, deyður 586 f.Kr.), sum er nevndur í Gamla Testamenti, var profetur í Ísrael. Í Jeremiabókini eru nógvar upplýsingar um profetin sjálvur, ikki bara um hansara vanligu lívssøgu, men eisini um sálartrega hansara. Hann verður nevndur táraprofeturin, líðingarprofeturin og pínslarváttarprofeturin. 

Ta ferðina Jeremia varð kallaður til profet, royndi hann at bera seg undan kallinum. Tað var ein ógvuliga tung uppgáva, løgd varð honum á herðar. Hann skuldi boða komandi dómin. Tað var alsamt aðaltátturin í boðan hansara, og tað hevði við sær, at tað ørkymlaði og østi áhoyrararnar. Tað sannaði hann eisini. Mótstøðu frá gomlu vinum sínum, frá starvsbrøðrum sínum, frá fólkinum sum heild og frá valdsharrunum.

Kristusfyrimyndir 

Tá ið fólk í NT undraðust á, hvør ið Jesus var, søgdu summi "hann er Jeremia!" (Matt. 16:14). Tað er í mongum førum eyðsýndur líkskapur ímillum Jesus og Jeremia, til dømis:

 At honum tókti synd í fólki sínum
 Fólk hansara stóð ímóti honum
 Og liðingin, hann tók á seg

Jødadómur
Kristindómur
Gamla Testamenti
Bíbilskir persónar
Ellis Island

Ellis Island er ein hólmur í New York munnanum. Hesin hólmur var eftirlitsstøð fyri innflytarar og var tíðum tað fyrsta, teir sóu, tá ið teir komu til Amerika. Oyggin liggur 1.7 kilometrar úr New York City og grannaoyggin Liberty Island liggur ein kilometur sunnari. Onki fólk býr á hesum báðum oyggjum. 

Ellis Island er 11,1 hektarar til støddar. Hon er nakað størri enn Gáshólmur, sum er 10 ha.

Mong fólk koma higar at vitja. Í 2008 hava verið 3.555.244 milliónir vitjandi. Gott ferðasamband er av Manhattan. 

Oyggjar í USA
New York
Georgia

Georgia hevur fleiri týdningar:

 Georgia er eitt lýðveldi í Kaukasus.
 Georgia er ein statur í USA. 
 Georgia er eitt navn.

Fleiri týdningar
.lu

.lu er økisnavn hjá Luksemburg.

Økisnavn

sv:Toppdomän#L
Iqaluit

Iqaluit (úttala: , inuktitut: ᐃᖃᓗᐃᑦ) er ein býur í norðara parti av Kanada. Navnið á býnum kemur av inuit-málinum og merkir "Staður við nógvum fiski". Áðrenn 1987 var býurin kendur sum Frobisher Bay. Iqaluit er høvuðsstaðurin og størsti býurin í tí kanadiska meginøkinum Nunavut. 

Iqaluit liggur við víkina Frobisher Bay, sunnarumegin á oynni Baffinsland. Í 2016 búðu 7.082 fólk í Iqaluit. 

Býurin varð fyrstu ferð bygdur í 1942, tá hann var stovnaður sum amerikonsk flogbasa. Flogvøllurin, sum nú verður nevndur Iqaluit Airport, liggur í ein útnyrðing stutt frá miðbýnum. 

Iqaluit hevur verið høvuðsstaður í økinum Nuvanut síðan meginøkið var sett á stovn í 1999. 
Býurin er eitt nú kendur fyri lærda háskúlan: Nunavut Arctic College.

Myndir

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða, city.iqaluit.nu.ca

Keldur 

Býir í Kanada
.ca

.ca er økisnavn hjá Kanada.

Økisnavn

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#C
Lýðveldið Venesia

Lýðveldið Venesia (venetianskt: Repùblica Vèneta ella Repùblica de Venesia) var eitt býarríki í Italia, stovnað í 6. øld. Tað ríkaði seg skjótt av nógva handlinum við Asia, og alsamt vaksandi herflotin útvegaði ríkinum góðar handilssáttmálar. Frá um 1100 fingu teir sær úthavnir í eystara parti í Miðjarðarhavi og vunnu sær mikið vald á hesum leiðum. 

Í 15. øld fóru Osmannisku turkarnir at kappast við venesiska handilsveldið. Í 1463 brast mikil bardagi á ímillum londini, hann vardi í 16 ár. At enda vunnu turkar sigur, tá høvdu teir einaferð verið næstan inni í miðbýnum í Venesia. Í 1479 var friður fingin í lag, og Venesia slapp at hava nakrar úthavnir í eystara parti í Miðjarðarhavi, men mátti binda seg til at gjalda Osmanniska sultáninum stórar peningaupphæddir á hvørjum ári.

Fyrrverandi ríkir, statir, verndarríkir, hjálond og lond