alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Cristiano Ronaldo

Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (føddur 5. februar 1985) er en portugisiskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri italska felagið Juventus og fyri Portugal. Hann spældi fyri spanska La Liga felagið Real Madrid frá 2009 til 2018 og fyri Manchester United	frá 2003 til 2009.

Lívsleið 
Ronaldo byrjaði sína fótbóltslívsleið sum ungdómsleikari í Nacional, og hansara sukse hjá Nacional, førdi til eitt skifti til høvuðsstaðarfelagið Sporting CP tvær fótbóltssesongir seinni. Stóra talentið hjá Ronaldo gjørdi at venjarin hjá Manchester United Alex Ferguson legði merki til hann og skrivaði undir kontrakt við tann tá 18-ára gamla portugisan fyri 12,24 milliónir £ summarið 2003. Komandi fótbóltsárið vann Ronaldo sítt fyrsta meistaraheiti í FA Cup og kláraði eisini at koma til EM 2004-finaluna við Portugal. Tað var eisini í sama EM endaspælinum, at hann skoraði sítt fyrsta landsliðsmál, tað var móti Grikkalandi í tí fyrsta dystinum í endaumfarinum, sum Portugal tó tapti 1-2. Á EM í fótbólti 2016 vann Ronaldo gull við Portugal, tá ið liðið vann 1-0 í finaluni móti Fraklandi, eftir longda leiktíð. Ronaldo spældi bert 25 minuttir av dystinum, tí hann bleiv skaddur og mátti berast út av vøllinum.

Í 2008 vann Ronaldo og restin av United-liðinum UEFA Champions League. Ronaldo varð kosin man of the match í finaluni. Seinni varð hann kosin sum FIFPro World Player of the Year og FIFA World Player of the Year, samstundis við at hann gjørdist fyrsti Manchester United leikari í 40 ár, ið vann Ballon d'Or. Í 2014, 2015 og 2016 vann hann aftur Ballon d'Or. kæmpe svin

Ronaldo í Føroyum 
Føroyar spældu landsdyst móti Portugal í HM-undakappingini til HM 2018. Í tí sambandi kom portugisiska landsliðið til Føroya at spæla landsdyst á Tórsvølli móti Føroyum, dysturin varð leiktur 10. oktober 2016. Millum leikararnar var Christiano Ronaldo. Nógv fólk var komið saman bæði vesturi í Vágum og uttanfyri Hotel Føroyar fyri at síggja stóru stjørnurnar, ið fáir mánaðir frammanundan høvdu vunnið EM í fótbólti, og serliga komu tey fyri at síggja Ronaldo, ið til tá hevði vunnið Ballon D'or heili tríggjar ferðir, og tveir mánaðir seinni vann heiður á fjórða sinni. Nógv børn og ung, men eisini vaksin, løgdu nógv fyri til tess at sleppa at síggja Ronaldo og teir og kanska fáa autograf ella selfie saman við honum. Undir sjálvum dystinum hendi nakað, ið ikki mátti henda. Meðan leikararnir gingu inn á vøllin fyri at spæla seinna hálvleik, rann ein drongur inn á vøllin, og tað eydnaðist honum at fáa eina selfie saman við Ronaldo. Vaktarmenn komu skjótt eftir honum og førdu hann út av stadionøkinum.

Keldur 

Fótbóltsleikarar úr Portugal
Real Madrid leikarar
Føðingar í 1985
Georg eystan Á

Georg eystan Á úr Sumba (føddur 1960, deyður 29. mai 2022 í Keypmannahavn) var tónleikari, tónasmiður, sangskrivari og sangari. Hann var virkin í føroyskum tónleikalívið, serliga í 1980'unum, tá hann gav út fleiri kassettubond og LP'ir. Hann gav út tvey kassettubond í 1986 og 1988 undir egnum navni, á tí seinna Intro er sangurin Sasa sa, sa, sum var eitt hitt tá og aftur seinni, tá føroyski tónleikabólkurin The Dreams gav út sangin í nýggjari versjón. Georg gav út tvey kassettubond saman við Tommy, teir kallaðu seg Georg & Tommy. Nevnast kann t.d. sangurin Fjallarósan, sum var umsett úr norskum (Alperosen), sum varð givin út á bandinum Várlongsul. Tann sangurin var ofta at hoyra í Útvarpi Føroya eitt nú í Kvøðuljómum, sum vóru sendir hvønn sunnudag og hvønn mikudag fyri sjófólk. Sangurin "Brævið" var eisini nógv at hoyra. Á seinna kassettubandinum hjá Georg og Tommy var eitt nú sangurin Oh Maria, sum eisini var nógv at hoyra í útvarpinum.

Georg búði nøkur ár í Íslandi, har hann var sera virkin og vælumtóktur. Hann var forsangari í tónleikabólkinum Vikingabandið. Íslendska sjónvarpið hevði samrøðu við hann, og hann framførdi í einari sending hjá teimum.

Tá Sumbiar Ítróttarfelag (Sumba) í 1990 gjørdist nummar tvey í næstbestu føroysku fótbóltsdeildini hjá monnum og fluttu upp í bestu deildini, góvu sumbingar út eitt kassettuband, sum Georg eystan Á stóð fyri. Fleiri av sangunum gjørdust sera vælumtóktir og vóru nógv at hoyra, og tey flestu munnu enn kenna sangin, sum nevndist Hypnosan, har niðurlagið ljóðaði soleiðis: "Sunnast í Føroyum í ein útsynning, búleikast sumbingar um fjørðin kring. Her býr eitt mergjað fólkaslag, í ítrótti sýna okur tað." Onkur yrking hjá Poul F. Joensen var eisini við á bandinum, t.d. Kvæðið um Hargabrøður.

Georg fekk COVID-19 og gjørdist illa sjúkur á vetri 2021/22. Hann bleiv innlagdur á koronudeildini á Landssjúkrahúsinum og luttók í sending, ið Kringvarpið gjørdi um koronudeildina og sjúklingarnar har. Hann bleiv útskrivaður og tók stig til at skipa fyri innsavning til flóttafólk úr Ukraina. Á várið 2022 bleiv hann aftur illa sjúkur og bleiv innlagdur á Ríkissjúkrahúsið, har hann seinni andaðist 29. mai 2022, bert 61 ára gamal.

Útgávur

Egnar útgávur 
 1986 - Í løtuni - kassettuband
 1988 - Intro - LP og kassettuband

Georg og Tommy 
 1984 - Várlongsul - Kassettuband, H.C.W. Tórgarð
 1985 - Umaftur - Kassettuband, H.C.W. Tórgarð

Er við á hesum tónleikaútgávum 
 1990 - Vit herja á
 1998 - Tólvti maður (sangurin Hond í hond)
2003 - Ung um aldamótið II

Keldur

Slóðir 

Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir tónleikarar
Føroysk tónaskøld
Føroyskir sangskrivarar
Føðingar í 1960
Andlát í 2022
Huell Howser

Huell Burnley Howser (føddur 18. oktober 1945, deyður 7. januar 2013) var ein amerikanskur sjónvarpsvertur, sjónleikari og raddaleikari, sum var best kendur fyri ferðasjónvarpsrøðina California's Gold, sum hevði sæti í Los Angeles á KCET fyri California PBS statiónirnar.

Føðingar í 1945
Andlát í 2013
Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir raddaleikarar
Billy Mays

William Darrell "Billy" Mays, Jr. (føddur 20. juli 1958 - deyður 28. juni 2009) var kendur innan amerikanskt sjónvarp. Hann var sølumaður, sum arbeiddi við at selja og reklamera fyri reingerðingsevnum og annað á  Home Shopping Network.

Slóðir úteftir
 Billy Mays á Internet Movie Database

Amerikanarar kendir frá sjónvarpinum
Sam J. Jones

Samuel Gerald Jones (føddur 12. august 1954), betri kendur sum Sam J. Jones er ein amerikanskur sjónleikari.

Hann er føddur í Chicago, Illinois, vaks upp í Sacramento, California.  Hann fekk sítt prógv frá Mira Loma High School í Sacramento í 1972. 

Í 1975, áðrenn hann byrjaði sína lívsleið sum sjónleikari, var hann nakin modell í einum Playgirl blaði, men undir einum øðrum navni, Andrew Cooper III. Í 1979 spældi hann sín fyrsta leiklut við Bo Derek í einum romantiskum skemtifilmi við heitinum 10. Árið eftir fekk hann sín higartil kendasta leiklut sum Flash Gordon í 1980 filminum  við sama heiti. Hann noyddist at lita hárið ljóst fyri at kunna spæla leiklutin. Filmurin fekk hampiliga sukse, hann innspældi fyri $27,1M í Norðuramerika, og $22m í Stórabretlandi - og tvífaldaði harvið sítt $20M búskett. Meiningin var at gera eina trilogi, men ein ósemja millum Jones og framleiðararnar av Flash Gordon gjørdi at hetta bleiv av ongum. Eftir at filmurin var vístur í biografunum, vóru nakinmyndirnar av Jones endurprintaðar í tíðarritinum Playgirl, og hesaferð stóð hansara veruliga navn saman við myndunum.

Síðan tá hevur hann spælt við í fleiri sjónvarpsrøðum og lágbúskett biograffilmum. Hann spældi leiklutin sum Chris Rorchek í Code Red (1981–1982). Hann hevði gestaleiklut í sjónvarpsrøðum sum The A-Team, Hunter og Riptide'. 

Hann hevur spælt við í fleiri filmum ið fóru beinleiðis til videofilmar, t.d. My Chauffeur, Silent Assassins, Driving Force, Jane and the Lost City, American Tigers, Fist of Honor, One Man Force og White Force.

Í 1990-árunum spældi hann leiklutir í filmum sum In Gold We Trust, Enter the Shootfighter, Baja Run, Maximum Force, Hard Vice and Dead Sexy.

Í 2007 spældi hann gestaleiklutin sum fangin Krebb í upprunaligu sjónvarpsrøðini hjá Sci Fi Channel, Flash Gordon. Hann spældi eisini ein víðaðan cameo leiklut sum hann sjálvur við tí ljósa Flash Gordon hársniðinum í 2012 skemtifilminum, Ted.

Keldur 

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1954
Lloyd Sherr

Lloyd Sherr (føddur 1956) er amerikanskur raddaleikari. Hann er eisini kendur við sínum kunstnaranavni Max Raphael, sum er ein samanseting av nøvnunum hjá børnum hansara Max and Raphael. 

Hann er eitt nú kendur fyri at leggja rødd til ymiskir persónar í videospølum, t.d. Cronus í God of War II, bounty-veiðimaðurin Calo Nord í Star Wars: Knights of the Old Republic, Diego í Gothic 3 og EverQuest II. Innan sjónvarp hevur hann spælt leiklutin sum Vathek í W.I.T.C.H., Jibolba í Nickelodeon røðunum Tak and the Power of Juju, Everett í Barnyard og Back at the Barnyard, Pápin í Star Wars: The Clone Wars, og forteljari í Random! Cartoons.

Keldur

Slóðir úteftir
 Lloyd Sherr á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir raddaleikarar
Amerikanskir skemtarar
Føðingar í 1959
George Carlin

George Denis Patrick Carlin (føddur 1937, deyður 22. juni 2008) var ein amerikanskur sjónleikari, skemtari, kritikari og rithøvundur.

Slóðir úteftir
 George Carlin á Internet Movie Database

Amerikanskir sjónleikarar
Amerikanskir skemtarar
200%

200% er fyrsta tónleikaútgávan hjá føroyska rokk-punk tónleikabólkinum 200. TUTL útgav fløguna í 2001.

Sangir
Vissi Tú Ikki Ert Við Uppá Loysing
200%
Skitni Kartni
Hasjsigarett
Punkurin frá Helviti
Um 50 ár...
Sambandsmálaráðharrin
Jóannesar Táttur
Vit Eru 200
Punkurin frá Helviti #2
Sambandsgimpurin
Sangurin, Sum Øll Fara at Hata
Gimpurin

Keldur 

Føroyskar tónleikaútgávur
Tónleikaútgávur hjá 200
Yggdrasil

Yggdrasil er eitt norðurlendskt tónleikaensemble við støði í Føroyum. Tónleikabólkurin varð stovnaður í 1981 av tí danska/føroyska tónasmiðinum og pianistinum Kristian Blak, sum hevur skrivað tað mesta av tilfarinum hjá bólkinum. Alla tíðina hevur Yggdrasil havt tónleikarar frá øðrum Norðurlondum, sum koma frá einum fjølbroyttari tónlistaligari bakgrund, serliga við støði í jazz, men eisini frá etniskum tónleiki, fólka-, rokk- og klassiskum tónleiki.

Tey flestu verkini eru blivin skapt í samstarvi við aðra list: visuellari list, skaldskapi, ballet, opera - ella í summum førum við náttúruni (konsertir í gjáum/holum við sjógvin). Tá fløgan Seta kom út í 2009, varð skipað fyri útgávukonsert í Klæmintsgjógv.).

Bólkurin eitur eftir heimstræðnum Yggdrasil í Norrønu gudalæruni.

Limir í Yggdrasil

Verandi og fyrrverandi limir í Yggdrasil:

 Anders Hagberg, floyta & saksofon
 Anders Jormin, bass
 Angelika Nielsen, violin
 Brandur Jacobsen, trummur
 Eivør Pálsdóttir, vokal
 Ernst Dalsgard, floyta
 Heðin Ziska Davidsen, guitar
 John Tchicai, saksofon
 Kári Sverisson, vokal
 Karin Korpelainen - trummur
 Kristian Blak, piano
 Lelle Kullgren, guitar
 Mia Káradóttir, floyta
 Mikael Blak, bass
 Ólavur Øster, guitar
 Rasmus Lyberth, vokal
 Tore Brunborg, saksofon
 Villu Veski, saksofon

Tónleikaútgávur

 Den Yderste Ø (HJF 12, Tutl 1981) - yrkingar eftir William Heinesen
 Ravnating (HJF 13, Tutl 1982) - eitt multimiðlaverk við tónleiki sum Kristian Blak hevur komponerað og myndarøð eftir Philippe Carré.
 Heygar og Dreygar /The Four Towers  ballet gjørt við íblástri frá "Barnetegning" eftir William Heinesen (HJF 15/19, Tutl 1985)
 Concerto Grotto /Drangar - tónleikur skrivaður til "standmyndir" í føroysku náttúruni (HJF 33, Tutl 1984 / 1993)
 Brøytingar (HJF 21, Tutl 1988)
 Yggdrasil (HJF 88, Tutl 2002) - sangari: Eivør Pálsdóttir
 Live in Rudolstadt (HJF 99, Tutl 2004) - við luttøku av Eivør Pálsdóttir (live-upptøkur frá TFF Rudolstadt 2003)
 The Tübingen Concert (2 DVD, HJF 122DVD, Tutl 2005) - live-upptøkur á University Hospital, Tübingen (Týskland)
 Risastova (HJF 111, Tutl 2006 ) - sangari: Kári Sverrisson
 Askur (2 CD, HJF 133, Tutl 2007) - live-upptøkur 1982-2006
 Duologues - Kristian Blak og Anders Hjuler
 Seta - Richard Nunns & Yggdrasil - HJF155, Tutl, 2009. Richard Nunns er úr Ný Sælandi, hann og Kristian Blak, Heðin Ziska Davidsen og Mikael Blak hava gjørt tónleikin við ljóðførum úr Norðurlondum og frá Maori siðvenjuni. Upptøkurnar eru gjørdar í Klæmintsgjógv og í Studio Bloch.
 Grót & Vatn (HJF 233, Tutl 2012) - live-upptøkur í Norðurlandahúsinum, Tórshavn

Keldur

Slóðir úteftir
 Heimasíðan hjá Kristian Blak

Føroyskir tónleikabólkar
Føroyskur tónleikur
Janus Rasmussen

Janus Rasmussen er ein føroyskur tónleikari og framleiðari búsitandi í Íslandi. Saman við trimum øðrum er hann limur í íslendska tónleikabólkinum Bloodgroup. Hann er eisini limur í Kiasmos saman við íslendska tónleikaranum Ólafur Arnalds og í Byrta saman við Guðrið Hansdóttir.

Janus Rasmussen hevur framleitt tónleik fyri fleiri einstaklingar. Eitt nú Heiðrik á Heygum, Høgna Reistrup og Guðrið Hansdóttir. 

Í 2011 framleiddi Janus plátuna hjá Høgna Reistrup Samrøður við framtíðina. Við á útgávuni eru Høgni Lisberg, Knút Háberg Eysturstein, Ísak Sambleben og Janus Kampmann.
  
Í 2013 framleiddi Janus fleiri útgávur. Millum annað framleiddi hann saman við Ólavi Jákupssyni "Áðrenn vit Hvørva" hjá Høgna Reistrup. Fyrsta staklagið av útgávuni var Vegurin.   

Í 2012 heitti Guðrið Hansdóttir á Janus Rasmussen um at framleiða tilfar fyri seg, tá Guðrið búði í Íslandi. Síðani stovnaðu tey elektro popp duo'ina Byrta. Fløga við Byrta kom út í 2013. Janus spælir øll ljóðførini á fløguni og hevur eisini framleitt. Guðrið hevur skrivað sangirnar. Janus hevur givið fleiri fløgur út saman við Bloodgroup. Hann hevur áður verið limur í føroyska tónleikabólkinum Lama Sea.

Keldur

Slóðir úteftir 
 Byrta á Facebook
 Bloodgroup á Myspace
 Bloodgroup á Facebook

Føroyskir tónleikarar
Íslendska bókmentavirðislønin

Íslendska bókmentavirðislønin (Íslendskt mál:Íslensku bókmenntaverðlaunin) er ein bókmentavirðisløn, ið verður latin tveimum bókum á hvørjum ári. Tað var , Felagið fyri Íslendsk bókaforløg (Félagi íslenskra bókaútgefenda), ið setti hesa heiðursløn á stovn í 1989, tá vóru 100 ára síðan felagið var sett á stovn. Onnur virðislønin verður latin fagurbókmentum, meðan hin verður latin yrkisbókmentum.

Listi yvir móttakarar av íslendsku bókmentavirðislønini fyri fagrar bókmentir

Listi yvir móttakarar av íslendsku bókmentavirðislønini fyri yrkisbókmentir

Keldur

Slóðir
 Bokautgafa.is - Listar yvir tilnevnd vinnarar

Bókmenta virðis- og heiðurslønir
Íslendskar bókmentaheiðurslønir
Klaus Rifbjerg debutantvirðisløn fyri skaldskap

Klaus Rifbjerg virðislønin fyri skaldskap (á donskum: Klaus Rifbjergs debutantpris for lyrik) er ein donsk bókmentaheiðursløn, sum danski rithøvundurin Klaus Rifbjerg stovnaði í 1983. Heiðurslønin verður latin annað hvørt ár og er á  10.000 kr. Heiðurslønin verður latin einum skaldi, sum tey seinastu tvey árini hevur útgivið sítt fyrsta yrkingasavn á donskum, føroyskum ella grønlendskum máli. Í 2012 var tað føroyska Sissal Kampmann ið fekk heiðurslønina.

Listi yvir móttakarar 

 2020 Molly Balsby
 2018 Theresa Salomonsen
 2016 Theis Ørntoft
 2014 Asta Olivia Nordenhof
 2012 Sissal Kampmann
 2010 Eva Tind Kristensen
 2008 Morten Søkilde
 2006 Dy Plambeck
 2004 Lars Skinnebach
 2002 Martin Larsen
 2000 Øverste Kirurgiske
 1998 Mikkel Thykier
 1994 Kirsten Hammann
 1996 Katrine Marie Guldager
 1992 Lene Henningsen
 1990 Karen Marie Edelfeldt
 1988 Lars Bukdahl
 1986 Morti Vizki
 1984 Juliane Preisler

Keldur 

Danskar bókmentaheiðurslønir
Sissal Kampmann

Sissal Kampmann (fødd 1974), uppvaksin í Vestmanna, er ein føroyskur rithøvundur, eitt skald. Hon hevur higartil (februar 2013) útgivið tvey yrkingasøvn, bæði skrivaði á føroyskum, bæði eru útgivin á Forlagnum Eksil, sum er eitt forlag í Keypmannahavn, sum føroyingar eiga. Í september 2012 fekk hon donsku bókmentaheiðurslønina, sum Danska Akademiið handar: Klaus Rifbjerg debutantvirðisløn fyri skaldskap (Klaus Rifbjergs debutantpris for lyrik).  Prísurin verður latin annað hvørt ár fyri eitt yrkingasavn skrivað á donskum, føroyskum ella grønlendskum. Høvundin skal ikki hava útgivið meira enn tvey yrkingasøvn. Fyrsta yrkingasavnið skal verða útgivið innan fyri seinastu tvey árini. 
Sissal gekk á student í Hoydølum, seinni fór hon í holt við at lesa Norðurlendskar bókmentir á Københavns Universitet. Sissal er systir Ludvík á Brekku, ið hevur myndprýtt yrkingasøvn hennara.

Útgávur

Yrkingasøvn 
 2016 - Sunnudagsland, Mentanargrunnur Studentafelgasins
 2014 - Hyasinttíð, Mentanargrunnur Studentafelgasins
 2013 - 4D. Keypmannahavn, Forlagið Eksil.
 2012 - Endurtøkur. Keypmannahavn, Forlagið Eksil. (Yrkingar)
 2011 - Ravnar á ljóðleysum flogi – yrkingar úr uppgongdini. Keypmannahavn, Forlagið Eksil.

Útgivið á netinum 
2013 - Runda borðið er eygað / The round table is the eye, yrking, týtt til enskt hevur Rachel Ward. Útgivið á heimasíðuni Words Without Borders.

Heiðurslønir o.a. 
2017 - Tilnevnd Bókmentavirðisløn Norðurlandaráðsins
2013 - 1 árs starvsløn frá Mentanargrunni Landsins
2012 - Klaus Rifbjerg debutantvirðisløn fyri skaldskap

Keldur

Slóðir 

Føroyskir rithøvundar
Føroyskir kvinnuligir rithøvundar
Føroyskir yrkjarar
Føðingar í 1974
Hornalundi

Hornalundi (frøðiheiti - Fratercula corniculata) er ein sjófuglur av lundaætt, ið líkist Atlantslunda í útsjónd, men nevsrótin er gul við reyðum nevsbroddi. Hesin lundin hevur smá svørt 'horn' omanfyri eyguni, harav navnið. Hornalundin heldur til á klettaoyggjum fram við strondini í norðara parti av Kyrrahavinum, í Siberia, Alaska og British Colombia í Kanada.

Slóðir úteftir 
 NatureWorks - The Horned Puffin
 Puffinpalooza.com

Lundar
Charadriiformes
Topplundi

Topplundi (frøðiheiti - Fratercula cirrhata) er ein sjófuglur av lundaætt, sum er eyðkendur við sínum reyða nevi og gulu trevsum, ið hann hevur fingið navn eftir. Topplundin heldur til, serliga á oyggjum, fram við strondini í norðara parti av Kyrrahavinum, í British Colombia í Kanada, landsynnings-Alaska og Aleutoyggjunum, Kamtjatka, Kuriloyggjunum og um alt Okhotskhavið. Topplundin eigur saman við hornalunda í støðum, men heldur annars eystari til enn hesin, so langt suðri sum á norðaru Channel Islands út fyri strondini í suður California.

Upprunaliga veiddu inuittar á Aleutoyggjunum og ainufólkið í Japan topplunda, bæði til matna og fyri at gera nýtslu av fjaðrum og skinni. Nú er topplundin friðaður um alt útbreiðsluøkið.

Slóðir úteftir 
 University of Michigan Puffin Site
 Puffinpalooza.com A site about puffins
  Proposal of Smith and Minor Islands
  DNR Celebration of Approval

Lundar
Charadriiformes
Lundar

Lundar (frøðiheiti: Fratercula) eru ein sjófuglaætt ið telur trý sløg, eitt í Atlantshavi: vanligur lundi (Fratercula arctica), og tvey í Kyrrahavi: hornalundi (Fratercula corniculata) og topplundi (Fratercula cirrhata). 

Lundar eru umleið 35-40 cm til hæddar, við breiðum nevi, ið gerst sera litríkt í paringstíðini. Føðin er æti, sum lundin kavar eftir. Lundi verpur eittans eggið í lundaholuni, sum hann grevur út í svørðinum, nær við havið. Fjaðurhamurin er svartur, gráur ella hvítur, stundum við gulum fjaðrum í.

Charadriiformes
Hetlands-skotskt mál

Hetlands-skotskt (enskt: Modern Shetlandic Scots (MSS)), vanliga nevnt Shetland dialect, ella stytt til "Shetland" ella "Shetlan" av hetlendingum sjálvum, er skotska dialektin, ið tosað verður í Hetlandi í dag; hon er, eins og orknoya-skotskt, ein dialekt av oyggjaskotskum (Insular Scots).

Hetlands-skotskt er runnið av skotskum dialektum, ið lágskotskir innflytarar høvdu við sær til Hetlands serliga frá økjunum Fife og Lothian seinast í 15. øld og frameftir. Hetlands-skotskt hevur nakað av norrønum í sær, arvað frá gamla málinum norn, ið varð talað í oyggjunum fram til seinnapartin av 18. øld. Tó er nógv minni av norrønum í dagligari hetlendskari talu enn ofta hildið - flestu norrønu orðini finnast í staðarnøvnum, og so onkur orð ið hava við veður og vind, plantur, seyðhald og fiskiskap, matgerð og gomul tól at gera.

Eins og doriska dialektin í Landnyrðingsskotlandi, so líkist hetlands-skotskt burturfrá dialektunum longri suðuri í Skotlandi. Tað hevur í ein vissan mun egið orðatilfar, og er í summum førum meiri gamaldags enn aðrar nútíðar skotskar dialektir. Men av tí at ongin standardur finst til at lýsa mun imillum dialektir og mál, so er ilt at siga, um hetlands-skotskt er egið mál í mun til enskt.

Leinki úteftir 
Shetland ForWirds - Almenna heimasíðan hjá hetlands-skotskum
Introduction to modern Scots: Insular Scots
Wirhoose Upplýsandi síða um hetlands-skotskt, við tekstadømum (sum zip).

Mál í Evropa
Skotland
Hetland
Eysturskúlin

Eysturskúlin er ein av fólkaskúlunum í Havn, hann liggur í Eysturbýnum í Havn og er 6000 fermetrar til støddar. Eysturskúlin er størsti skúlin í landinum við 521 næmingum í 2014. Næststørsti er Tórshavnar kommunuskúli við 452 næmingum Eysturskúlin varð vígdur í august 1980. Skúlin varð bygdur í tveimum byggistigum, fyrra byggistig var liðugt í 1974, tá vóru 10 skúlastovur. Annað byggistig var liðugt í 1980. Skúlin hevur ein svimjihyl, sum er 17 metrar langur. Har eru fakstovur av ymiskum slag. Ein vanlig fimleikahøll er í skúlanum og í 1993 varð skúlahøllin umbygd til ítrótt, serliga flogbólt. Allir næmingarnir í 10.flokki í Tórshavnar kommunu eru í Nám X í Eysturskúlanum. 

Í skúlanum ganga næmingar úr 1. til 10. flokk.

Skúlaárið 2012/13 
Skúlaárið 2012/13 ganga 539 næmingar í til samans 17 flokkum og Nám X í Eysturskúlanum. Lærararnir eru 45, haraftrat eru 2 stuðlar.

Keldur

Slóðir 
Heimasíðan hjá Eysturskúlanum

Skúlar í Føroyum
Mentunargrunnur Studentafelagsins

Mentunargrunnur Studentafelagsins er eitt føroyskt bókaforlag við heimstaði í Føroyum (føroyskt V-tal), men ritstjórnin er í Keypmannahavn. Jógvan Isaksen, rithøvundi, er leiðari av forlagnum. Mentunargrunnur Studentafelagsins er Føroya elsta forlag og er sprottið úr Hinum føroyska Studentafelagnum í Keypmannahavn, sum bleiv stovnað í 1910. Fyrsta útgávan hjá forlagnum var fyrsta yrkingasavnið hjá Janus Djurhuus, sum kom út í 1914 við heitinum Yrkingar. Tey fyrstu árini varð forlagið bara nevnt við navninum hjá studentafelagnum: Hitt føroyska Studentafelagið. Í 1957 verður Mentunargrunnur Studentafelagsins settur á stovn undir felagnum við tí høvuðsatliti at taka sær av bókaútgávu. Nøkur ár seinni verður hesin forlagsparturin fluttur heim til Føroya, har hann enn hevur innivist. Mentanargrunnurin hevur givið út ein stóran part av bókmentum, sum eru komnar út á føroyskum øll hesi árini.

Keldur

Ávísngar úteftir 
Almenna heimasíðan hjá Mentunargrunni Studentafelagsins

Føroysk forløg
Holberg-medaljan

Holberg-medaljan er ein donsk bókmentavirðisløn, sum er uppkallað eftir Ludvig Holberg. Virðislønin heiðrar einum donskum rithøvunda innan fagrar bókmentir ella ein rithøvund innan vísund. Virðislønin hevur verið latin einaferð árliga síðan 1934. Tað er Dansk Forfatterforening, sum letur heiðurslønina. Tveir føroyingar hava higartil fingið henda heiður: Heðin Brú í  1982 og William Heinesen í 1960.

Móttakarar

Slóðir 
 Um Holberg heiðurslønina á Litteraturpriser.dk

Danskar bókmentaheiðurslønir
N. F. S. Grundtvig

Nikolai Frederik Severin Grundtvig (8. september 1783 í Udby við Vordingborg – 2. september 1872 í København) var ein danskur rithøvundur, teologur, yrkjari (serliga kendur sum sálmasmiður), filosoffur, søgufrøðingur, prestur við Vartov í København, tittulerbiskoppur, filologur, skúlamaður og politikari. Han legger navn til Grundtvigianismuna og var stigtakari til fólkaháskúlan. Grundtvig er tann sálmasmiðurin ið oftast kemur fyri í Den Danske Salmebog og er ein "institutión" í donskum ands- og samfelagslívi.

Keldur 

Danir
Danskir prestar
Guðsfrøðingar
Føðingar í 1783
Andlát í 1872
Jesper Brochmand

Jesper Rasmussen Brochmand (5. august 1585 – 19. apríl 1652) var professari við Københavns Universitet 1610-1638 og biskupur fyri Sjælland frá 1638 til sín deyðadag.

Danir
Danskir prestar
Guðsfrøðingar
Orknoya-skotskt mál

Orknoya-skotskt (enskt: Orcadian dialect), er skotska dialektin ið tosað verður í Orknoyggjum í dag; hon er, eins og Hetlands-skotskt, ein dialekt av oyggjaskotskum (Insular Scots).

Orknoya-skotskt er runnið av lágskotskum dialektum, men hevur nakað av norrønum í sær, arvað frá gamla Norn málinum, ið varð talað í oyggjunum fram til 17'du øld.

Leinki úteftir
 Orkneyjar.com

Mál í Evropa
Skotland
Orknoyar