alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Øssur Debes Eiriksfoss

Øssur Debes Eiriksfoss er ein føroyskur ítróttamaður, sum íðkar fimleik og frælsan ítrótt, hann er á føroyska fimleika landsliðnum og á føroyska landsliðnum í frælsum ítrótti. Øssur býr í Danmark í løtuni (2013) og íðkar har við Sparta AM. Hann vann flest heiðursmerki fyri Føroyar á Oyggjaleikum 2013 á Bermuda. Hann vann 9 heiðursmerki í alt, 3 gull og 6 silvur, 7 heiðursmerki vóru í fimleiki og tvey í frælsum ítrótti.

Lívsleið innan fimleik og frælsan ítrótt

Northern European Championships 2013 
Øssur vann eitt silvur heiðursmerki í Norðurevropeisku kappingini í fimleiki, sum var hildin í november 2013 í Norður Írlandi. Hettar er fyrsta heiðursmerki Føroyar hava vunni til NEC.
Silvur í lop yvir hest.

HM 2013 
Í august 2013 kvalifiseraði Øssur Debes Eiriksfoss seg til HM í amboðsfimleiki, tað var í lopi um hest, hann skal umboða Danmark. Hann er fyrsti føroyski fimleikari sum hevur megna at kvalifisera seg til HM í fimleiki.

Oyggjaleikir 2013 
 Gull í liðfimleiki, hiniir vóru: Bogi Berg, Olivur Debes Eiriksfoss og Jóni Brandsson Christiansen. Gullið var fyrsta liðgullið í fimleiki hjá Føroyum nakrantíð.
 Gull í fimleiki, í lopi um hest, FIG
 Gull í fimleiki, í lopi um hestin, SET
 Silvur í fimleiki, á gólvi
 Silvur í fimleiki, í barr
 Silvur í fimleiki, í ringunum, FIG
 Silvur í fimleiki, í ringum, SET
 Silvur í hæddarlopi - hann leyp 2,01 metrar, sum var nýtt føroyskt met.
 Silvur í trýlopi (triple jump) - hann leyp 14,34 metrar, sum var nýtt føroyskt met.

EM 2013 
Øssur var ein av fimm fimleikarum, sum var valdur út til at umboða Danmark til EM í Moskva.

DM 2013 
Í mars 2013 vann Øssur sítt fyrsta danmarksmeistaraheitið, tá hann vann gull í lopi yvir um hest. Hann fekk 14.35 stig, meðan nr. 2 fekk 13,60 stig.

Keldur 

Ítróttafólk úr Føroyum
Føðingar í 1990
Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen II

Onnur stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen var stýri í Føroyum frá 14. november 2011 til 15. september 2015 við Kaj Leo Johannesen úr Sambandsflokkinum sum løgmanni og landsstýrisfólkum úr Fólkaflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum og Miðflokkinum. Talan var um eina fleirtalsstjórn, og tann fyrsta reint borgarliga samgongan í Føroyum síðan 1985. Kári P. Højgaard varð koyrdu frá sum landsstýrismaður 5. september 2013 orsakað av málinum um CIP sáttmálan og Skálafjarðartunnilin, sama dag tók Sjálvstýrisflokkuirin seg úr samgonguni.

Keldur 

Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen 2
Listar yvir føroyskir politikarar
Kaj Leo Johannesen 2
Stjórnin hjá Atla Dam VI

Sætta sjtórnin hjá Atla Dam var Føroya Landsstýri frá 15. januar 1991 til 24. apríl 1993. Landsstýrið varð umskipað hin 18. januar 1993, men varð ikki tikið yvir av  stjórnini hjá Maritu Petersen fyrr enn 24. apríl. Umskipanin gekk út uppá at Atli Dam fór úr landsstýrinum, meðan uppgávurnar hjá Maritu Petersen vøru fluttar til Thomas Arabo og Jóannes Eidesgaard. Sætta stjórnin hjá Atla Dam var ein samgonga millum Javnaðarflokkin og Fólkaflokkin.

Keldur

Slóðir úteftir

Atli Dam 6
Stjórnin hjá Atla Dam 6
Listar yvir føroyskir politikarar
Petur Mohr Reinert

Petur Mohr Reinert er ein føroyskur tónleikari. Hann spældi við Black Panters í fleir ár umframt ein hópi av øðrum bólkum s.s. Villagers, Spacemaen, Circels, Fox. Hann hevur eisini spælt hjá Robert McBirnie og Jens Lisberg, sum hann eisini hevur innspælt tónleir fyri. Somuleiðis hevur hann spælt á eini útgávu hjá Fríbjørg jensen. Hann stovnaði bólkin Devon, sum var virkin í 1980'unum og 90'unum. Hann var eisni viðstovnari og spældi í RockMen i 90 árunum. Hann var við til at stovna FUT - Føroya Undirhaldstónleikarafelag, sum skipaði fyri Føroya fyrsta uttandura tónleikafestivali - Ólavsøkufestivalurin, sum eisini verður róptur Ólavsøkukonsertin. Hann var formaður tey bæði tvey fyrstu árini. Í 2013 gav hann fløguna Um eg hevði við bólkinum Feðgar, sum hann stovnaði til endamálið saman við soninum Philip Reinert Ovenberg.

Tónleikaútgávur

Við Devon 
 1985 og 1992 - Náttarlív
 1989 og 1992 - Umsíðir

Við Feðgum 
Feðgar eru Petur Mohr Reinert og sonur hansara Philip Reinert Ovenberg
 2013 - Um eg hevði

Keldur

Slóðir úteftir 

 Sangtekstir.com

Føroyskir tónleikarar
Philip Reinert Ovenberg

Philip Reinert Ovenberg er ein føroyskur tónleikari, sangari og tónasmiður. Hann hevur gingið á ymiskum tónleikaháskúlum í Danmark og hevur lært til ljóðteknikara á SAE í Onglandi. Hann býr í løtuni (2013) í London, har hann er virkin sum tónleikari og tónasmiður. Hann hevur eisini spælt við bólkinum Blatant.

Tónleikaútgávur

Við Feðgum 
Tónleikabólkurin Feðgar eru Philip og pápi hansara Petur Mohr Reinert.
 2013 - Um eg hevði, útgávudagur: 25. juli 2013

Við Von Ros 
Í duo'ini Von Ros eru: Philip Ovenberg og Miquel Plensa. Teir spæla mest electo og indie tónleik.

 2011 - Von Ros, EP (Collider Records - CR003), útgávudagur: 29/04 - 2011

Annað 
 2003 - Stjørnan ið hvarv - Jólakalendari, sum varð sendur í útvarpinum hjá Kringvarpi Føroya og endursendur í 2009. Lena Anderssen gjørdi tónleikin. Philip syngur við á trimum sangum á fløguni.

Keldur

Slóðir úteftir 
 Von Ros á Soundcloud.com

Føroyskir tónleikarar
Føroyskir mannligir sangarar
Føroysk tónaskøld
Føroyskir sangskrivarar
Rannvá Djurhuus Carlsson

Rannvá Djurhuus Carlsson (fødd 23. mai 1995) er ein føroysk ítróttakvinna, badmintonleikari og fótbóltsspælari. Hon hevur vunnið gull, silvur og bronsu fyri Føroyar á Oyggjaleikunum 2013 á Bermuda. Í fótbólti hevur hon spælt nakrar dystir fyri føroyska U17 landsliðið. Tað er tó badminton, hon er mest kend fyri.

Lívsleið innan ítrótt

Oyggjaleikir 2017 
Rannvá luttók innan badminton á Oyggjaleikum 2017 fyri Føroyar.
 Bronsu í badminton í einmansleiki hjá kvinnum
 Bronsu í badminton í blandaðum tvímansleiki saman við Niklas Eysturoy.

Oyggjaleikir 2015 
Rannvá luttók innan badminton á Oyggjaleikum 2015 fyri Føroyar.
 Gull í badminton í einmansleiki hjá kvinnum
 Silvur í badminton, liðkapping, saman við Benjamin Gunnarstein, Niclas H. Eysturoy, Aksel Eli Poulsen og Brynhild Djurhuus Carlsson
 Bronsu í badminton í tvímansleiki hjá kvinnum

Oyggjaleikir 2013 
 Gull í badminton í blandaðum tvímansleiki - saman við Niclas Eysturoy
 Silvur í badminton, tvímansleiki hjá kvinnum - saman við systrini Brynhild Carlsson, tær vunnu semifinaluna 2-1 móti Guernsey og taptu 0-2 í finaluni móti Isle of Man
 Bronsu í badminton, einmansleiki hjá kvinnum

Føroyameistari 
 2015 - Gull í einmansleiki, kvinnur
 2014 - Gull í einmansleiki, kvinnur
 2013 - Gull í einmansleiki, kvinnur
 2013 - Gull í tvímansleiki, kvinnur, saman við Brynhild D. Carlsson
 2013 - Gull í blandaðum tvímansleiki saman við Aksel Poulsen
 2012 - Gull í einmansleiki, kvinnur
 2012 - Gull í tvímansleiki, kvinnur
 2012 - Gull í blandaðum tvímansleiki saman við Aksel Poulsen
 2010 - Gull í einmansleiki, kvinnur
 2009 - Gull í blandaðum tvímansleiki

Keldur

Slóðir úteftir 

Føroyskir badmintonleikarar
Føðingar í 1995
Brynhild Djurhuus Carlsson

Brynhild Djurhuus Carlsson (fødd 28. februar 1991) er ein føroyskur badmintonleikari. Í 2013 luttók hon fyri Føroyar á Oyggjaleikunum 2013 á Bermuda saman við systrini Rannvá Djurhuus Carlsson. Tær báðar vunnu silvur í tvímansleiki. Brynhild vann eisini eitt bronsuheiðursmerki í liðkappingini, har oyggjalandslið kappaðust móti hvør øðrum.

Oyggjaleikir

Oyggjaleikir 2013 
 Silvur í tvímansleiki saman við Rannvá Djurhuus Carlsson
 Bronsu í liðkapping saman við fleiri øðrum føroyskum leikarum

Føroyameistari 
 2013 - Gull í tvímansleiki saman við Rannvá Djurhuus Carlsson
 2013 - Silvur í einmansleiki, kvinnur
 2007 - Gull í tvímansleiki saman við Guðri Poulsen
 2006 - Gull í tvímansleiki saman við Guðri Poulsen
 2005 - Gull í blandaðum tvímansleiki saman við Aksel Poulsen

Keldur 

Føroyskir badmintonleikarar
Føðingar í 1991
Bork Havn

Bork Havn  er ein lítil býur og ferðavinnustaður við syðra enda av Ringkøbingfjørðin í Jútlandi, eystanfyri fuglaparkina, Tipperne, sum liggur millum Tarm og Nørre Nebel í Ringkøbing-Skjern kommunu. Bork Havn varð bygd í 1933 av Bork Fiskeriforening.  Havnin hevur eina havn til stuttleikabátar við plássi til 290 bátar, eina fiskihavn og eina havn til húsbátar.

Havnin er mest kend fyri Bork Havn Musikfestival sum hevur verið hildin á hvørjum ári síðan 1979. Ein eftirskúli er í Bork Havn, og tað ber til at fáa undirvísing í windsurfing. 

Nærhendis liggur Bork Víkingahavn, sum er ein partur av Ringkøbing-Skjern Museum.

Slóðir úteftir
Um Bork Havn á heimasíðuni hjá Ringkøbing-Skjern Kommunu.

Býir í Región Suðurdanmark
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia

Universidade Federal do Recôncavo da Bahia í Brasil varð sett á stovn í 2006 og er ein lærdur háskúli í Bahia, Brasil.

Sí eisini 

 Brasil

Keldur 

Lærdir háskúlar í Brasil
Jútland

Jútland er ein hálvoyggj í Danmark. Størsti landspartur í Danmark er langa, smala nesið Jútland, sum hevur mark ímótí Týsklandi.

Fyrisitingarligar eindir

Regiónir 
Við kommunalreforminum í Danmark hin 1. januar 2007 komu regiónir í staðin fyri amtini. Jútland er býtt sundur í tríggjar regiónir:

 Región Norðurjútland
 Región Miðjútland
 Región Suðurdanmark, sum eisini umfatar Fjón við oyggjum har um leiðir.

Fyrrverandi amtini 
Við kommunalreforminum í 1970 bleiv Jútland býtt sundur í sjey amt:

 Nordjyllands Amt
 Ribe Amt
 Ringkjøbing Amt
 Sønderjyllands Amt
 Viborg Amt
 Vejle Amt
 Århus Amt

Størstu býir í Jútlandi 
Aarhus (249.709) • Aalborg (103.545 (126.556 íroknað. Nørresundby)) • Esbjerg (71.576) • Randers (60.656) • Kolding (57.197) • 
Horsens (53.807) • Vejle (51.341) • Herning (46.279) • Silkeborg (42.724) • Fredericia (39.716) • 
Viborg (35.893) • Holstebro (34.241) • Sønderborg (27.237) • Hjørring (24.762) • Frederikshavn (23.339) • Haderslev (21.213) • Skive (20.633) íbúgvar.

Keldur 

Landafrøði Danmarkar
Hálvoyggjar
Danmark
Región Miðjútland

Región Miðjútland (Danskt: Region Midtjylland) er ein av teimum fimm regiónunum í Danmark. Regiónin er ein fyrisitingarlig eind við høvuðsábyrgdini fyri heilsuverkinum, regionalari menning og fyri rakturinum av eini røð av almennum stovnum í Miðjútlandi.. 

Región Miðjútland er landsins næststørsta región um hugd verður at fólkatalinum, har búgva 1.277.538 (2014) , og landsins størsta región, um hugd verður at víddini, sum er á 13.005.7 km². Regiónin hevur høvuðssæti í Viborg.

Regiónin hevði í 2010 eina fíggjarætlan á 25,2 mia. kr. og umleið 25.000 starvsfólk.

Bent Hansen (S) hevur verið formaður fyri regiónsráðnum síðan 2007. Hann varð afturvaldur á regiónsvalinum í 2009 við 72.665 persónligum atkvøðum.

Kommunur í regiónini 
í Región Miðjútland eru tað 19 kommunur. Borgarstjórarnir fyri tær 19 kommunurnar og regiónsformaðurin eru tilsamans Kontaktnevndin (Kontaktudvalget) í Región Miðjútlandi..

Við 24,45% ella 306.650 íbúgvum er Aarhus kommuna størsta kommunan í regiónini.

Keldur 

Regiónir í Danmark
Størstu býir í Danmark

Listi yvir teir størstu býirnir og býarøkini í Danmark og yvirlit yvir gongdina í fólkatslinum seinastu í hesum býum seinastu árini.

Keldur 

Býir í Danmark
Listar
Ystad

Ystad er ein býur í Ystads kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 18.350 í 2010. Ferjusamband er til Rønne á Bornholm og til Póllands. Svenska krimirøðin um detektivin Kurt Wallander, sum er bygt á krimisøgur hjá Henning Mankell, fara fram í Ystad og har um leiðir.

Myndasavn

Keldur

Slóðir 

Býir í Skåne län
Ystads kommuna
Býir í Svøríki eftir fólkatali

Listi yvir býir í Svøríki sum høvdu í minsta lagi 20.000 íbúgvar í 2010. Viðvíkjandi trimum teimum størstu býunum eru forstaðirnir hjá hesum taldir við.

 Stockholm (við forstøðum), 1,372,565
 Göteborg (við forstøðum), 549,839
 Malmö (við forstøðum), 280,415
 Uppsala, 140,454
 Västerås, 110,877
 Örebro, 107,038
 Linköping, 104,232
 Helsingborg, 97,122
 Jönköping, 89,396
 Norrköping, 87,247
 Lund, 82,800
 Umeå, 79,594
 Gävle, 71,033
 Borås, 66,273
 Eskilstuna, 64,679
 Södertälje, 64,619
 Karlstad, 61,685
 Täby, 61,272
 Växjö, 60,887
 Halmstad, 58,577
 Sundsvall, 50,712
 Luleå, 46,607
 Trollhättan, 46,457
 Östersund, 44,327
 Borlänge, 41,734
 Tumba, 37,852
 Upplands Väsby, 37,594
 Falun, 37,291
 Kalmar, 36,392
 Kristianstad, 35,711
 Karlskrona, 35,212
 Skövde, 34,466
 Skellefteå, 32,775
 Lidingö, 31,561
 Uddevalla, 31,212
 Landskrona, 30,499
 Nyköping, 29,891
 Motala, 29,823
 Vallentuna, 29,519
 Örnsköldsvik, 28,991
 Trelleborg, 28,290
 Åkersberga, 28,033
 Varberg, 27,602
 Karlskoga, 27,084
 Lidköping, 25,644
 Alingsås, 24,482
 Märsta, 24,068
 Boo, 24,052
 Ängelholm, 23,240
 Sandviken, 22,965
 Piteå, 22,913
 Kungälv, 22,768
 Visby, 22,593
 Katrineholm, 21,993
 Vänersborg, 21,699
 Västervik, 21,140
 Enköping, 21,121
 Falkenberg, 20,035

Tølini eru frá 2010, tey eru frá svensku hagstovuni, sum dagførir hesi tølini fimta hvørt ár.

Keldur

Slóðir 

 
Listar
Suðurevropa

Suðurevropa er eitt landafrøðilig øki í Evropa. Longur suður í Evropa vit koma, hægri stendur sólin á himlinum, og hægri hon stendur, meira hon vermir. Tí er veðurlagið lýggjari í Miðjarðarhavslondunum í Suðurevropa enn í t.d. Norðurevropa. Norðanfyri Alpurnar og á Pofløtuni eru tað meira sumrini enn vetrarnir, ið eru lýggjari, men úti móti havinum eru vetrarnir eisini mildir. Um summarið er himmalin eisini næstan altíð heiður, tí regnar har sjáldan. Um veturin afturímóti regnar tað altíð av og á, men har er tó so lýtt, at kavi og frost eru næstan ókend, og um hann kavar onkra náttina, bráðnar alt burtur aftur um dagin. Í meginpartinum av Miðjarðarhavslondunum er miðalhitin tann heitasta mánaðin um summarið millum 25 og 30 °C, og tann kaldasta mánaðin millum 10 og 15 °C. Hetta veðurlagið kalla vit subtropuveðurlag. 

Evropa
Aldarinnar 100 bøkur sambært Le Monde

Aldarinnar 100 bøkur er ein listi yvir 100 bøkur sum sambært einari meiningsmáting hjá franska blaðnum Le Monde í 1999 eru tær bestu í 20. øld.

Við støði í einum fyribilslista á 200 bøkur, sum bókahandlar og journalistar høvdu gjørt, atkvøddu 17.000 fraklendingar við at svara spurninginum "Hvørjar bøkur hava fest seg í títt minni?" (« Quels livres sont restés dans votre mémoire ? »).

Listin er ein blanding av sera góðum skaldsøgum, yrkingasøvn, sjónleikir og teknurøðir. Tey fyrstu 50 verkini á listanum vóru evni í einari essay av Frédéric Beigbeder, Dernier inventaire avant liquidation (The Last Inventory Before Liquidation), har hann gjørdi vart við at fronsk verk domineraðu listan.

Aldarinnar 100 bøkur

Keldur

Sí eisini 
 Móttakarar av Nobelheiðurslønini í bókmentum
Goncourt-heiðurslønin
Pulitzer-heiðurslønin
Booker-heiðurslønin

Slóðir 

Bókmentir
Hvonn (planta)

Heima hvonn ella Bjarga hvonn ( Angelica Archangelica L. ) er ein 120-230 cm høg planta, sum veksur tætt við strondina.
Leggurin er snøggur, og blaðleggurin hevur onga ella bara eina grunna foyru. Mittasti blaðparturin er 3-flipputur, og blaðpartarnir eru grovt og óregluliga tentir. Krúnubløðini eru gulgrøn, og skjólið er knattrunt. Rótin og soð av allari plantuni varð áður nýtt m.a. móti landfarsótt og øðrum smittandi sjúkum, yvirhøvur. Eisini Vóru leggurin og blaðstelkarnir nýttir sum leskiligt grønmeti fyrrapart á sumri. Nú verður hvonnin nýtt í køkubúðum og at tilvirka ymiskar likørir av. Plantan er eisini frálíkt kryddarí til snaps. Hvonnin veksur spjadd um alt landið í fuglabjørgum og summastaðni enn í hvanngørðum. Veksur annars í Norður- og Eysturevropa, Norðurasia, og Grønlandi, men dyrkað og villvaksandi fleiristaðni. Ein summarplanta, gerst 100-200 cm høg. Líkist Bakka Sløkju, men er størri og førligari.

Hvonn er ein tveyárig planta, men man kann fáa hana til at liva longri um blomstrini vera skorin av áðrenn tey blóma, ella um plantan skjerst av heilt niðri omanfyri rótina, so deilist plantan og ein nýggj kemur upp. Fræðini missa skjótt eginleikan til at spíra; tí mugu sáðini setast niður skjótast gjørligt um áðrenn heysti byrjar. Best er at planta oman á moldini, tá sólin ger at plantan spírar skjótast, umleið ein metur ímillum sáðini.

Bløðini kunnu takast áðrenn plantan blomstrar, meðan tey enn eru frísk og grøn. Turka tey væl, so halda tey farvu og lugt. Tey eru lekkur at drekka sum Tea. Sum Tea sigist at hvonnin mótvirkar hugin til alkahol og er viðhvørt ein partur av avvenjing. Kann eisini bloyta ein klút við køldum Tea fyri at koyra uppá eyguni fyri at minka um rukkir og troytt eygu.
Annars í smør. Kann eisini brúkast í krem, at smyrja á bringuna móti krím.
Hvonn er eisini eitt frálíkt krydd. Bløðini og rótin eru serligani góð í fiskarættir. Stelkarnir kókast fyri at fáa tann bitra smakkin úr og kunnu so nýtast sum grønnmeti. Sáðini brúkast sum krydd, millum annað í Gin, Vermouth og Absint. Hvonn bríkast eisini í millum annað rabarbusúlutoy, men kann eisini brúkast einsamøll.

Í millum annað rótini er ein serlig olia, í er góð til at stimulera fordoyilsina; virkar slímloysandi, móti blóðmangul, bronkittis og luft í maganum. Olian er vatndrívandi og sveittadrívandi.

Søgan

Navnið 'Angelica Archangelica', merkjur ærka-eingilin; og kemur frá Evropa har Ærka-eingulin Mikkjal vísti seg fyri munkum. Hann greiddi frá at hvonnin kundi brúkast sum heilivágur móti pestuni.

Plantur
Queen

Queen var ein enskur tónleikabólkur úr London í Onglandi. Metingarnar siga, at teir hava selt yvir 300 million eintøk síðan fyrsta singulplátan "Keep Yourself Alive" kom út í 1973.

Queen útgávur 

Queen (1973)
Queen II (1974)
Sheer Heart Attack (1974)
A Night at the Opera (1975)
A Day at the Races (1976)
News of the World (1977)
Jazz (1978)
The Game (1980)
Flash Gordon (1980)
Hot Space (1982)
The Works (1984)
A Kind of Magic (1986)
The Miracle (1989)
Innuendo (1991)
Made in Heaven (1995)

Limir 

Sjálv um Freddie Mercury sum oftast var miðdepil fyri uppmerksemi, vóru tað allir fýra limirnir í Queen, sum skrivaðu tey stóru hittini:
Freddie Mercury, vokalistur («Bohemian Rhapsody»)
Brian May, gittari («We Will Rock You»)
Roger Taylor, trummer & perkusjón («Radio Ga Ga»)
John Deacon, bassgittari («Another One Bites the Dust»)

Keldur 

Bretskir tónleikabólkar
FARC

Fólksins Herur er best kendur sum FARC (stytting fyri Fuerzas armadas revolucionarias de Colombia) ella FARC-EP. Hetta er ein marxistiskur-leninistiskur uppreistrarherur í Kolumbia, sum hevur stríðst síðandi 1964. FARC er hernaðarligi vongurin hjá kommunistaflokkinum í landinum. ES, USA , Avstralia, Kanada, v.f. meta FARC sum ein yvirgangsbólk, meðan lond sum Kuba, Venesuela, Kili og Brasil meta bólkin sum ein sum stríðist fyri frælsi. FARC hevur fíggja sítt virksemi við millum annað at leggja skatt á bøndur sum framleiða kokain , og teir eru eisini kendir fyri at hava burturflutt fólk. Kendasta burturflytingin var av forsetavalevninum Íngrid Betancourt, ið sæt fangi í seks og eitt hálvt ár frá februar 2002 til juli 2008 .

Mett verður, at FARC hevur umleið 8.000 limir. Tann vinstrasinnaða uppreistrarrørslan hevur ligið í stríði við tann kolombiska stjórnarherin í uml. 50 ár.

Hendingarøð

1964: FARC verður stovnað sum ein vápnað undirdeild hjá kommunistaflokkinum
2002: FARC er í hæddini við 20.000 hermonnum, ið hava tamarhaldið á triðinginum av landinum
2008: Ringasta árið hjá FARC, sum tapir fleiri stríð
2012: Friðartingingar byrja í Havanna
2016: Friðaravtala undirskrivað

Kelduávísingar 

Yvirgangsfelagsskapir
Kaspiska havið

Kaspiska havið er 26 m. lægri enn Atlantshavið og dýpist ikki, hóast Volga og aðrar stórar áir renna út í tað. Hetta kemur av, at eins nógv vatn guvar úr tí og tað, sum rennur í tað, tí hitin er so mikil har á leiðini. Vatnið verður kallað hav, tí tað er salt. Saltið kemur við áunum og guvar ikki burtur saman við vatninum. Fleiri vøtn eru eins sølt og saltari enn Kaspiska havið. Tey eru bert har, sum veðurlagið er sera turt. Á hvørjum vetri liggur tjúkkur ísur á norðara parti av havinum. Tá dámar t.d. kópunum at bólta sær á ísinum. Har er ov mikið at liva av hjá teimum, tí havið er eitt tað fiskaríkasta í heiminum. Fleiri túsund bátar liggja við Volgaósan og fiska laks, sild, stør og annan fisk, sum har er ørgrynni av. Í januar mánað stendur størurin á høvdinum undir ísinum og svevur. Hann kann verða 9 m. langur og vigar tá 1400 kg. Hann verður dúgliga veiddur, um veturin við króki og um summarið við garni. Fiskurin er vælsmakkandi, rognið verður kallað kaviar.

Vøtn
Evropa
Asia
Volga

Volga er 3690 km. long og tí longsta á í Evropa. Volga hevur uppruna sín á Valdajheyggjunum í Russlandi, sum eru 330 m. omanfyri sjóvarmálan. Haðani rennur hon fyrst eystureftir og síðani suðureftir í Kaspiska havið. Fram við ánni standa einir 40 býir og yvir túsund bygdir. Volga rennur ígjøgnum fleiri stór vøtn, sum eru komin av tí, at teir hava gjørt stórar byrgingar um ánna. Áður enn byrgingarnar vóru gjørdar, kundi áin vera heldur grunn at sigla á í turrtíðini, men nú er tann vandin av. Við byrgingarnar hava teir stór elverk, sum lata streym til teir nógvu býirnar og tann stóra ídnað, sum er á hesum leiðum. Tað sigla nógv skip á Volga bæði farmaskip, ferðamannaskip og fiskiskip. Ferðamannaskipini sigla í fastari sigling yvir um ánna og ímillum býirnar fram við ánni. Farmaskipini sigla við koli úr kolanámunum við Donbass, málmur úr málmholunum í Ural, olju úr oljukeldunum við Baku og traktorum, bilum og øðrum ídnaðarvørum úr Gorkij og øðrum ídnaðarbýum og matvørum frá landbúnaðarøkjunum til býirnar. Gorkij var áður av gitnastu keypstevnubýum, tí hagar kundu skipini stevna úr øllum ættum av landinum. Nú er hann av mætastu ídnaðarbýum og hevur landsins størstu bilverksmiðjur. 

Syðri í ánni er Volgograd, sum fyrr æt Stalingrad, har gera teir traktorar og landbúnaðarmaskinur. Har eru stór sagiløg í býnum. Sunnanfyri Volgograd gongur ein siglirenna yvir í Don. Hon er umleið 100 km. long. Skipini, sum skulu sigla úr Volga inn í siglirennuna, mugu fara upp ígjøgnum Volgabakkan, sum er 90 m. høgur. Í bakkanum eru 9 byrgingar. Donbakkin er 40 m. høgur og hevur 4 byrgingar. Leiðin millum Astrakhan og Volga er einar 500 km. long. Alt lendið har á leiðini er oyðin saltsteppa. Tá ið skerpingurin herjar, torna áir og vøtn heilt upp, so at bara tað saltið, sum vatnið í regntíðini loysti úr jørðini og hevði við sær, verður liggjandi eftir sum tjúkk skón. Bara úr einum av hesum turru vøtnunum fæst fjórðingurin av øllum tí salti, sum teir nýta í Russlandi. Volgaoyrin er einar 80 km. breið og 150 km. long. Áin rennur ígjøgnum oyrina í óteljandi støðum. Á oyrini eru túsundtals oyggjar og hólmar, har hópur av palikanum, skørvum og øðrum fuglum halda til. Ovast á oyrini er býurin Astrakhan. Hann er umgyrdur av høgum verjugørðum, so at áarvatnið skal ikki fløða inn yvir hann, tí mangan rennur vatnið upp yvir býnum.

Áir
Edlafiskur

Edlafiskur er mjávaksin fiskur, høvdið er flatt, og gronin minnir um krokodillunev. Eyguni eru smá og sita út móti hvørji lið á skøltinum. Fremri rundingur á eyganum situr yvir miðjuni á kjaftinum. Hann er roðslusettur líka úr klingruni fram móti eygunum. Hann hevur næstan beina striku frá kápuklovinum aftur í klingruna. Uggafjaðrarnar eru langar, og mittasti teinur er sjónliga longstur. Ryggfjøðurfestið er langt, um tvær ferðir gotfjøðurfestið. Ryggfjøðurin er umleið líka høg sum bulurin og byrjar beint yvir búkfjaðrunum. Hann hevur eina gotfjøður. Miðalstóran, eitt sindur sýldan stert. Stóran kjaft við nógvum hvøssum tonnum. Hann er botnfiskur á dýpum úr 600 m. niður á 3500 m. ella enn djúpari. Edlafiskur verður upp í 67 cm langur, vanliga er hann um 55 cm. 

Hann er undir Íslandi og úr Davisfirði til Suðurafrika og Brasil. Í Indiahavinum og Kyrrahavinum. Hann er fingin vestur av Føroyabanka á umleið 700 metra dýpi, út av Lúsabanka á 1800 m dýpi, út av Bankarygginum á 730 metra dýpi, og á Íslandsrygginum á 500-700 m dýpi.

Fiskar undir Føroyum
Fiskar