alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Sydney

Sydney er býur í Avstralia. Á føroyskum verður býurin ofta nevndur Sidney. Sydney er størsti og elsti býurin í Avstralia. Hann varð bygdur í 1788 sum ensk fangalega við einum 1500 fangum. Nú búgva yvir 4,6 mió. fólk í Sydney. Býurin er bygdur báðumegin ein langan fjørð og hevur tí eina góðan skipahavn, og hagar koma skip úr øllum heimsins londum. Hann er tí ein stórur handilsstaður. Býurin er við Port Jackson, ein øgiliga stór náttúruhavn, sum m.a. Sydney Harbour Bridge gongur um tætt við Operahúsið. Sydney er eisini stórur ídnaðarstaður; hann stendur ímillum teir stóru stálvirkisbýirnar Port Kembla og Newcastle. Í Sydney er triðingurin av øllum landsins ídnaði; har gera teir vognar, jarnbreytir, traktorar, lastbilar, kranar, landbúnaðaramboð, skip og annað, og har eru eisini stór ullvirki, mjólkarvirki, slaktihallir og leðurvirki. Stór kolanám eru tætt við býin, og nógv kol umframt annað, sum flutt verður út úr Avstralia, verður skipað inn í Sydney. Sydney er týðandi ídnaðar- og ferðamannabýur.

Býir í Avstralia
Ný Suður Wales
Melbourne

Melbourne, sum er høvuðsstaður í Viktoria, er stórur býur, og landið uttan um býin er eitt tað fruktabesta í Avstralia. Fólkatalið í býnum er umleið 4,250 mió (2012). 

Býir í Avstralia
Victoria
Brisbane

Brisbane er býur í Avstralia og hevur 2 004 262 íbúgvar (2009). Brisbane er størsti býur og høvuðsstaður í Queenslandi. Hann er havnabýur við munnan á Brisbaneá. Brisbane er góður havnarbýur og stórur ídnaðarbýur. Í so máta líkist Brisbane høvuðsstaðnum í hinum londunum, sum allir eru tætt við áir og við sjógvin. Sum hinir høvuðsstaðirnir er Brisbane miðdepilin fyri handlinum í landinum, hann er høvuðsstaður í. Handilsøkið er tætt við havnina. Tað eru serliga ídnaðarvørurnar kjøt, sukur, ull og frukt, sum verða edlaðar og avskipaðar her, og eisini metal og viður. Brisbane hevur javnliga lýtt veðurlag, miðalhitin á vetri er 17 °C og á sumri 25 °C ; eingin dagur í Brisbane er kaldari enn ein góður summardagur í Føroyum.

Keldur 

Býir í Avstralia
Queensland
Dallas

Dallas er ein býur í stakríkinum Texas í USA. Í býnum búgva knapt 1,2 milliónir fólk, meðan tað í Stór-Dallas búgva yvir 5 milliónir íbúgvar. Býurin varð stovnaður í 1841.

Hin 22. november 1963 varð tann táverandi amerikanski forsetin, John F. Kennedy, myrður, meðan hann koyrdi í opnari limousinu gjøgnum býin saman við konu síni. 

Býir í Texas
Wichita

Wichita er størsti býur í amerikanska stakríkinum Kansas. 

Býurin liggur báðumegin Arkansasá, í sunnara parti av lutstatinum.
Hann varð grundlagdur i 1864. Í dag búgva har næstan 390 túsund fólk.

Kend fólk 
 Wyatt Earp (1848-1929), sýslumaður
 Clyde Cessna (1879-1954), flogverkfrøðingur 
 Kirstie Alley (*1951), sjónleikarinna
 Annette Bening (*1958), sjónleikarinna

Sí eisini 
Kansas
Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir
 Almenna heimasíðan: wichita.gov
 Wichita, Kansas, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Kansas
Býir í Kansas
Jacksonville

Jacksonville er amerikanskur stórbýur í landnyrðingspartinum av stakríkinum Florida. 

Í sjálvum býnum (city) búgva umleið 903 túsund fólk; her er Jacksonville størsti býur í Florida.
Við forstøðum og útjaðaranum av býnum (metropolitan area) búgva í Jacksonville meiri enn 1,5 milliónir fólk.
Her eru Miami, Tampa/St. Petersburg (Tampa Bay Area) og Orlando størri.

Býurin bleiv doyptur Jacksonville eftir Andrew Jackson, ið var sjeyndi forseti í USA.

Slóðir úteftir 
Heimasíða, coj.net
Jacksonville, wikivoyage.org (enskt)

Keldur 

Býir í Florida
Perth

Perth er býur í Avstralia og hevur 1,658,992 íbúgvar (2009). Perth er høvuðsstaðurin í lutstatinum Vesturavstralia. Hann er miðdepilin í búskapi og ídnaði í øllum vestara parti. Meira enn ein mió. fólk búgva í Perth. Býurin varð bygdur í 1829, og stórur partur av fólkinum er ættaður úr Evropa eins og flestu aðrir avstralar nú á døgum. 

Býir í Avstralia
Vesturavstralia
Adelaide

Adelaide er ein býur í Avstralia, høvuðsstaður í lutstatinum Suðuravstralia. Í juni 2013 var fólkatalið í býnum umleið 1,29 milliónir. Býurin er fimtstørstur í Avstralia. Har eru tveir flogvøllir, Adelaide Airport og Parafield Airport. Áðrenn býurin gjørdist ein bretskur niðursetubýur í 1836, búðu upprunafólk har í økinum, tey vera nevnd Kaurna Aboriginal (úttalast "Garner" ella "Gowna").

Ávísingar úteftir 

Býir í Avstralia
Suðuravstralia
Austin

Austin er fjórðstørsti býurin og høvuðsstaður í amerikanska deilstatinum Texas. 
Í 2020 búðu fleiri enn 961 túsund fólk í býnum.

Søga  
Býurin varð grundlagdur í 1835 undir heitinum Waterloo, men longu í 1838 varð niðursetingin uppkallað eftir Stephen F. Austin (1793-1836) og navnið broytt til Austin.

Myndir

Slóðir úteftir 
 Heimasíða: www.austintexas.gov
Austin, Texas, wikivoyage.org

Keldur 

Býir í Texas
Hobart

Hobart er býur í Tasmania í Avstralia. Býurin hevur 211 656 íbúgvar (2011).

Býir í Avstralia
Tasmania
Darwin, Avstralia

Darwin er høvuðsbýur í Norðaru Øki í Avstralia. Býurin hevur 136.245 íbúgvar (2013). Býurin liggur við Timorhavið. Býurin varð stovnaður í 1869.

Býir í Avstralia
Norðaru Øki
Albany

Albany er høvuðsstaður í New York. Albany hevur 97 856 íbúgvar (2010).

Ávísing úteftir 
Heimasíða: albanyny.gov

Keldur 

Býir í New York
Tallahassee

Tallahassee er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Florida. Í 2019 hevði býurin fleiri enn 194 túsund íbugvar. 

Høvuðsstaðurin liggur í útnyrðingsparti av lutstatinum, í sokallaða Florida Panhandle.
 
Navnið Tallahassee kemur ur Muskogean, sum merkir gamal býur ella gamlar markir.

Sí eisini 
 Florida
 Sambandsríkið Amerika

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: City of Tallahassee
 Tallahassee, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Býir í Florida
Broken Hill, New South Wales

Broken Hill er ein býur í vestara partinum av Ný Suður Wales í Avstralia. Í 1880-árunum vóru stórar nøgdir funnar av eitt nú zink, blýggj og silvur. Heimsins størsta námsfyritøka, BHP Billiton, hevur sínar røtur í býnum.

Avstralia
Ný Suður Wales
Springfield

Springfield er høvuðsstaður Illinois i USA. Býurin liggur mitt í stakríkinum. 
Í 2018 hevði Springfield um leið 114 512 íbúgvar.

Áin Sangamon rennur tætt fram við býinum.

Søga 
Fyrsta búseting var har á staðnum í 1821, undir heitinum Calhoun. Í 1832 fekk býurin navnið Springfield.
Longu sjey ár seinni, 1839, gjørdist Springfield høvuðsstaðurin í Illinois.

Myndir

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: springfield.il.us
 Springfield, Illinois, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Illinois
Býir í Illinois
Harrisburg

Harrisburg er høvuðsstaður Pennsylvania, USA. Hann hevur umleið 49 528 íbugvar. 

Áin Susquehanna rennur fram við býnum.

Søga 
Í 1710 búsettist enski handilsmaðurin John Harris, eldri. har á staðnum. 
Í 1785 ætlaði sonurin, John Harris, yngri, at byggja ein bý á ognini hjá faðir sínum.
Býurin varð grundlagdur Í 1791 og bleiv doyptur Harrisburg eftir faðirin. 

Í 1812 gjørdist Harrisburg høvuðsstaðurin í Pennsylvania.

Myndir

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða, harrisburgpa.gov
Harrisburg, wikivoyage.org

Keldur 

Pennsylvania
Býir í Pennsylvania
Columbus

Columbus er høvuðsstaðurin og størsti býur í amerikanska stakríkinum Ohio. 
Býurin hevði umleið 787 túsund íbúgvar í 2010.

Hygg eisini at 
Cleveland
Cincinnati
Býir í USA eftir íbúgvatali

Slóðir úteftir 
Heimasíða: columbus.gov
Columbus, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Ohio
Býir í Ohio
Lansing

Lansing er høvuðsstaður í stakríkinum Michigan í USA. Í 2010 var fólkatalið í býnum 114.297, tað ger býin til sættstørsta býin í Michigan. Um forstaðir vera taldir við er fólkatalið í Lansing stórbýarøki 464.036. Í tí kombineraða hagtalsøkinum hjá Michigan (Combined Statistical Area), har Shiawassee County verður talt við, var fólkatalið 534.684 í 2010. Lansing er tann einasti býurin av teimum 47 høvuðsstaðunum sum liggja í landslutum (counties), ið ikki hevur sæti hjá county-umsitingini.

Søga 
Býurin varð grundlagdur í 1835. Bara 12 ár seinni, í 1847, gjørdist Lansing høvuðsstaður í stakríkinum.

Núverandi borgarstjórin eitur Andy Schor (D). Hann tók við sum borgarstjóri í  2018.

Myndir

Kend fólk 
 Burt Reynolds, sjónleikari (1936–2018)
 Steven Seagal, sjónleikari (* 1952)
 Gretchen Whitmer, politikari og sitandi guvernørur í Michigan (* 1971)

Ávísingar úteftir 
 Almenna Heimasíðan: City Of Lansing, lansingmi.gov
 heimasíða, lansing.org
 Lansing, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

Býir í Michigan
Atlanta

Atlanta er høvuðsstaður og størsti býur í amerikanska stakríkinum Georgia. 
Í Atlanta búðu umleið 498.000 fólk í 2018. Atlanta liggur langt frá vøtnum ella sjógvum, og tí má vatnið heintast langvegis frá.

Myndir

Kend fólk 
 Margaret Mitchell, amerikanskur rithøvundur (1900–1949)
 Martin Luther King, amerikanskur stríðsmaður fyri borgararættindum (1929-1968)
 Spike Lee, amerikanskur filmsleikstjóri (f. 1957)
 Steven Soderbergh, amerikanskur filmsleikstjóri (f. 1963)
 Julia Roberts, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1967)
 Kanye West, amerikanskur sangari og tónleikari (f. 1977)
 Cori Gauff, amerikonsk tennisleikarinna (f. 2004)

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða, atlantaga.gov
Atlanta (Georgia), wikivoyage.org (enskt)

Keldur 

Býir í Georgia (USA)
Georgia (USA)
Raleigh

Raleigh (úttala: /ˈrɑːli/) er høvuðsstaður í amerikanska lutstatinum North Carolina. 
Í 2019 hevði býurin um leið 474 túsund íbúgvar.
Hervið er Raleigh næststørsti býur í North Carolina, bara Charlotte er størri.

Søga 
Raleigh varð grundlagdur í 1792. Býurin er uppkallaður eftir enska rannsóknarleiðaranum Sir Walter Raleigh.

Kend fólk
 Andrew Johnson (1808-1875), amerikanskur forseti

Myndir

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: raleighnc.gov
 Raleigh, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

North Carolina
Býir í North Carolina
Trenton

Trenton er høvuðsstaður New Jersey i USA. Býurin hevur 83 973 íbúgvar (2018).
Áin Delaware rennur fram við býnum.

Myndir

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: trentonnj.org
 Trenton, New Jersey, wikivoyage (á enskum)

Keldur 

New Jersey
Býir í New Jersey
Richmond

Richmond er fjórðstørsti býur og høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Virginia. 
Í 2019 hevði býurin um leið 230 túsund íbúgvar. Við upplandi, forstøðum, verður mett, at fólkatalið kemur upp á 1.282.509.

Søga
Býurin varð stovnaður í 1637, men fekk ikki býarstatus fyrr enn í 1737. Í 1779 gjørdist býurin høvuðsstaður í stakríkinum. Býurin er uppkallaður eftir enska býinum Richmond, sum liggur tætt við London, og er nú ein partur av London.

Richmond var frá 1861 til 1865 høvuðsstaður í Sameindu Amerikonsku Suðurríkjunum (Confederate States of America, CSA).

Sí eisini 
 Virginia

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: ci.richmond.va.us
Richmond (Virginia), wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Býir í Virginia
Boston

Boston er høvuðsstaður og størsti býur í Massachusetts. Boston liggur á eysturstrondini í Massachusetts í New England-økinum, eitt sindur norðan fyri New York býin. Umframt at vera kendur fyri sínar góðu og nógvu hægru lærustovnar er Boston eisini kendur sum býurin, har "Declaration of Independence" varð undirskrivað í 1776. Sjónvarpsrøðin Boston Legal, Cheers ella Sam's Bar er eisini upptikin í Boston . Tann barrin er opin enn og sær soleiðis út, sum tá ið tey tóku upp. Ally McBeal er somuleiðis upptikið í Boston, býnum sum eisini hýsir The Red Sox, ið vann World Series í hornabóltur í 2007 . Annars er Boston eisini kendur fyri vakra fjørðin, "The Big Dig" og modernaða listasavnið. 

Sum við øllum øðrum stórbýum í USA, so myndar harðskapur og annað líknandi lívið í býnum eisini, serliga náttarlívið.

Skúlaskapur 

Boston er ein universitetsbýur við tveimum stórum universitetum við umleið 250.000 lesandi tilsamans . Her sigst vera fleiri lærustovnar enn í øllum Stóra Bretlandi. Deildirnar hjá universitetinum eru spjaddar runt um allan býin, sum er ógvuliga sermerktur av studentalívi. Studentar síggjast við fúkandi ferð á súkklum, og kaféirnar eru sum oftast stúgvandi fullar í døgurðatímanum og eftir skúlatíð. Í Boston er tað sum í flest øðrum lestrarbýum trupult at fáa bústað. Í Cambridge í Boston er meðalaldurin á fólki 30 ár .

Boston Maraton 

Hvørt ár síðan 1897 hevur Boston Maraton verið fyriskipað í býnum. Nógv fólk hava luttikið, ikki bert fólk úr USA men úr fleiri londum. Maraton renningin í Boston verður altíð hildið á Patriots' Day, sum er triðja mánadag í apríl. Maraton'ið fer fram í fleiri býum í stórbýnum Boston.

15. apríl 2013 gjørdist eitt blóðugt maraton í Boston. Umleið ein tíma eftir at fyrsti rennarin varð komin á mál, klokkan var tá 2:50 lokal tíð, brustu tvær bumbur á Copley Square tætt við málstrikuna. Í minsta lagi tveir áskoðarir lótu lív og minst 40 fólk vóru særd. Ein triðja bumba brast uttanfyri John F. Kennedy Presidential Library and Museum.

Ávísingar úteftir 
Almenn heimasíða, cityofboston.gov
Boston, wikivoyage.org  (á enskum)

Keldur 

Býir í Massachusetts
Olympia (Washington)

Olympia er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Washington. Í ár 2000 hevði býurin 42.514 íbúgvar.

Washington
Býir í Washington
Indianapolis

Indianapolis er høvuðsstaðurin og størsti býur í amerikanska stakríkinum Indiana. Býurin hevði 820 445 íbúgvar í 2010.

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: indy.gov

Keldur 

Indiana
Býir í Indiana
Tær sjey deyðssyndirnar

Tær sjey deyðssyndirnar (peccatum mortiferum) vóru sjey lastir, sum tey kristnu í miðøldini funnu til tess at leiðbeina menniskjunum til æviga sælu. Tær sjey deyðssyndirnar eita:

 Leti (acedia)
 Hugmóð (superbia)
 Vreiði (ira)
 Oyðslan (gula)
 Girnd (luxuria)
 Kraddan (avaritia)
 Øvund (invidia)

Fyri at slóða menniskjunum vegin til Gud varð roynt at gera tær lættar at minnast við at gera eitt akrostiskt orð úr teimum, nevniliga SALIGIA, sum er fyrsti bókstavur í teimum øllum á latínskum, tó í eini aðrari raðfylgju enn á føroyskum, týskum og hinum vanligu málunum, har tað hevði blivið ASIGLAI í staðin fyri.

Rómversk-katólska kirkjan fann sjey dygdir, sum eru mótsettar syndunum. Hesar eita:

 Ídni
 Eyðmýkt
 Blídni
 Hógv
 Frómi
 Gávumildi
 Tol

Í 1589 fann Peter Binsfield ein demon til hvørja synd:

 Belfegor
 Lucifer
 Sátan/Amon
 Belsebubb
 Asmodeus
 Mammon
 Leviatan

Keldur 
 http://de.wikipedia.org/wiki/Tods%C3%BCnde

Kristindómur
Siðafrøði
Feilur 40

Feilur 40 er ein feilkoda, ið aloftast verður nýtt í samband við feilum/trupuleikum við teldu.

Feilur 40 merkir í høvuðsheitum at feilurin er 40 centimetrar frá trupuleikanum. Er trupuleikin í telduni, ja so er feilurin 40 cm. frá telduna. 
Hetta passar væl saman við tí frástøðu ein brúkari vanliga situr frá sínari teldu og merkir hetta sostatt at feilurin liggur hjá brúkarinum av telduni, tvs. ein brúkarafeilur.

Upprunaliga varð setningurin nýttur innanhýsis í ravmagnsvinnuni, soleiðis kundin ikki føldi seg raktan í fall hann hoyrdi teknikarnir tosa um ein feilur 40. Í dag er setningurin tó so breitt kendur og hava aðrar vinnur, kanska einamest KT-vinnan, tikið hann til sín og er tað tí ikki gjørligt at nýta hann á sama hátt sum fyrr.

Ein Skipan 60-feilur er av sama slagi. Feilurin er 60 cm. (uml. eina armslongd) frá skipanini.

Slang

en:User error#Acronyms and other names for a user error
Dan Quayle

James Danforth »Dan« Quayle (føddur 4. februar 1947) var 44. varaforseti í Sambandsríki Amerika millum 1989 og 1993. 

Hann er limur í Republikanska flokkinum. Quayle bleiv varaforseti í januar 1989, eftir at hann og George H. W. Bush høvdu vunnið á Michael Dukakis, og forsetavalinum hjá demokratunum, í tí sonevnda javnasta valinum í amerikanskari søgu. Bush og Quayle blivu ikki afturvaldir í 1992. 

Í dag býr Quayle í Phoenix, Arizona, saman við konu sínari, Marylin Quayle, og teirra trimum børn. 

Hann er kendur fyri sínu mongu stuttligu mistøk sum varaforseti.

Sí eisini 

 Sambandsríki Amerika
 Lista yvir forsetarnar í Sambandsríki Amerika

Amerikanskir politikarar
Føðingar í 1947
Restorffs Bryggjarí

Restorffs Bryggjarí varð stovnað av Martin Christian Restorff í seinnu helvt av 19. øld í Tórshavn. 

Øll bjórmerkini hjá bryggjarínum høvdu ártalið 1849. Hetta vísur tó ikki til stovningarár Restorffs, tí framleiðsla av alkohol var bannað í Føroyum til 1856. Martin Christian flutti til Føroya  í 1848 við konu sína Else Jacobine  f. Jacobsen. Pápi hennara var føroyingur Poul Andreas Jacobsen og mamman var svensk Helene Fagerholm. M.C. Restorff  hevði lært til bakara og kondittara, tá hann flutti til Havnar, sum fyrsti bakarasveinur í Føroyum.   

Restorffs Bryggjarí var í ogn hjá Restorff familjuni til 2002, tá tveir handilsmenn úr Havn keyptu partabrøvini. Teir settu bryggjaríið til sølu í januar 2007. Tá eingin keypari vísti áhuga, varð bryggjaríið afturlatið í august 2007. Tað var eitt av av teimum elstu bryggjaríninum í Norðurlondum.

Øl 
 Restorffs Gull 5,7% alc. vol. 
 Vargur (2002) 5,7% alc. vol. 
 Tarvur Nýpilsnar (2002) 4,6% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Silvur.
 Restorffs Pilsnar (2002) 4,6% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Silvur.
 Mungát (2002): Mungát er tikið úr Seyðabrævinum og er 800 ára gamla føroyska heitið fyri tað ølið sum varð bryggjað á øllum føroyskum bóndagørðum. Mungát merkir ein positiv gáva til sinnið.
 Jóla Gull 5,7% alc. vol.
 Jólatrøllið (2002) 5,7% alc. vol.: Kom ístaðin fyri Jóla Gull. 
 Jóla Øl: Myrk og søtt øl við lágum alkoholi. 
 Ólavsøku Gull 5,7% alc. vol. 
 Silvur, 4,6% alc. vol.: Lætt pilsnar øl. 
 Skarv, 5,7% alc. vol.: Hálv myrkt gull øl. 
 Skansa Øl, 4,6% alc. vol: Hálv myrkt pilsnar øl. 
 Páska Bryggj 5.7% alc. vol. 
 Víkingur: ljóst pilsnar.

Sodavatn 
 ASSU
 SISU
 Club Soda
 Apollo HAWAII Dream
 Hindber
 Kola
 Peru
 Sport Vatn
 Apollinaris
 Jolly Cola

Keldur 
 Øletikettirnar hjá Restorffs Bryggjarí
 Restorffs.fo

Føroyskar fyritøkur
Tórshavn
Matur og drekka
Kálvur lítli

Kálvur lítli  var síðsti katólski prestur í Sandoy í 14. øld. Sagt verður, at hann var sera grammur í skapi, hádingsmaður og ein rættur óflýggjakroppur. Hann hevur, sum prestarnir enn á døgum, búð í prestagarðinum í Todnesi á Sandi. Nær við Todnes liggur ein aldargomul rætt, sum hevur navnið Kálvmannarætt.
Kálvur lítli hevði tveir synir Harald og Rasmus. Haraldur var løgmaður í Føroyum um 1412.

Keldur 

 "Færøske Folkesagn og Æventyr" hjá Jacob Jacobsen
 snar.fo - Sagnir

Føroyingar
Prestar í Føroyum
16. øld

16. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 1501 (MDI) í tí julianska kalendaranum til 31. desember 1600 (MDC) antin í tí gregorianska kalendaranum ella í tí julianska kalendaranum.

(15. øld - 16. øld - 17. øld)

Áratíggju og ár

Týdningarmikil fólk

Føðingar 
1530 - Ivan IV  "Ivan hin ræðuligi" 
1533 - Elisabet I av Onglandi
1533 - Vilhelm I av Orania
1533 - Erik 14. av Svøríki
1537 - Johan III av Svøríki 
1541 - Jógvan Heinason
1546 - Tycho Brahe
1548 - Magnus Heinason
1564 - William Shakespeare
1566 - Sigismund

Andlát 
1506 - Christofer Columbus 
1519 - Leonardo da Vinci
1546 - Martin Luther
1560 - Gustav Vasa
1577 - Erik 14. av Svøríki
1584 - Ivan IV  "Ivan hin ræðuligi"
1584 - Vilhelm I av Orania
1589 - Magnus Heinason
1592 - Johan III av Svøríki
15. øld

15. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 1401 (MCDI) til 31. desember 1500 (MD) í tí julianska kalendaranum.

(14. øld - 15. øld - 16. øld)

Áratíggju og ár

Týdningarmikil fólk

Føðingar 

Abu Sa'id al-Afif, samariskur lækni.
Afonso de Albuquerque (1453–1515) var ein portugisiskur aðalmaður, sjóherovasti.
 Matthias Corvinus av Ungarn, renessansu herskari (1443–1490).
 George Kastrioti, Skenderbeg, albanskur prinsur sum stóð ímóti ottomanum í nærum 30 ár (1443–1468).
 Ferdinand II av Aragon, regentur av Spania saman við Isabella I av Castilia og hevði saman við henni ábyrgdina fyri sameiningina av Spania (1452–1516).
 Konstantin XI, tann seinasti bysantinski og rómverski keisarin. Hann livdi frá 1404–1453.

 Henry VII av Onglandi, enskur kongur og stovnarin av Tudor ríkinum (1457–1509).
 Isabella I av Castilia, co-herskari av Spania saman við Ferdinand II av Aragon og hevði saman við honum ábyrgdina fyri sameiningina av Spania og fyri at Nýggi heimurin varð funnin (1451–1504).
 Ivan III av Russlandi, russakeisari (1440-1505)
 Jeanne d'Arc, herleiðari og tjóðarhetja Fraklands (1412–1431).
 Kazimierz IV Jagiellon, kongur í Póllandi og stórhertogi av Litava (1427–1492).
 Ludvík XI, kongur í Fraklandi (1423–1483).
 Mehmed II, sultanur í Ottomanska ríkinum og sigursharri av Konstantinopel (1432–1481).
 Guru Nanak, stovnari av Sikh trúnni (1469).
Stefan III av Moldavia, eisini kendur sum Stefan hin Stóri, regentur av Moldavia, tjóðarhetja hjá Romania fyri at hava stríðst leingi móti Ottomanum (1437–1504)
 Richard III av Onglandi, seinasti enski kongur av Húsið York, tann seinasti Húsið Plantagenet (1452–1485).
 Mir Chakar Khan Rind (1468–1565), ein Balutsjar kongur.
Vlad Drakula, Prinsur av Valakia sum stýrdi verjuni av øki hansara móti tí Ottomanska ríkinum (1431–1476).
 Oba Ewuare, gjørdi býarstatin Benin til Benin Ríkið.

Andlát 
 John Hunyadi, regentur av Kongaríkið Ungarn, vann Slagið um Beograd í 1456 (1387–1456)
 Jan Hus, prestur, heimspekingur og Bohemiskur trúgvandi, sum varð brendur á báli (c. 1369–1415).
 Johannes Gutenberg, evropeiskur uppfinnari av prenting við flytbarum týpum (uml. 1398 – 1468)
 Heindrikur Sjófari "Infante Henrique", hertogi av Viseu (1394–1460); barna (prinsur) av Portugisiska Aviz húsinum.
 Henrik V av Onglandi, (1387–1422).
 Sejong hin stóri av Joseon, ein koreanskur monarkur, sum menti hangul, sum er tað koreanska stavraðið (1397–1450).
14. øld

14. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 1301 (MCCCI) til 31. desember 1400 (MCD) í tí julianska kalendaranum.

(13. øld - 14. øld - 15. øld)

Áratíggju og ár

Týdningarmikil fólk

Føðingar 
 Francesco Petrarca (1304-1374), italskur rithøvundur og skald.
 Giovanni Boccaccio (1313-1375), italskur rithøvundur og skald.
 Edward III (1312-1377). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1327 til 1377.
 Karl IV (1316 -1378). Hann var kongur í Bøhmerland frá 1346 til 1378 og týsk-rómverskur keisari frá 1355 til 1378.
 Hafiz (c. 1310-1379), persiskt skald.
 Karl V (1338-1380), franskur kongur í tíðini frá 1364 til 1380.
 John Wycliffe (1320-1384), enskur gudfrøðingur og heimspekingur.
 Richard II (1367-1400). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1377 til 1399.
 Geoffrey Chaucer (uml. 1343-1400), enskur rithøvundur. Hann skrivaði m.a. The Canterbury Tales.
 Margreta I drotning (1353-1412). Hon var drotning í Danmark, Noregi og Svøríki frá 1389 til 1412.
 Henrik IV kongur. Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1399 til 1413.
 Johannes Gutenberg (1398-1468), týskur prentari og uppfinnari av prenting við flytbarum týpum. 
 Karl VI (1368-1422), franskur kongur í tíðini frá 1380 til 1422.

Andlát
 Dante Alighieri (1265-1321), italskur rithøvundur og skald. Hann skrivaði m.a. Tann gudgivna skemtileikin (La Divina Commedia).
 Edward II av Caernarfon (1284-1327?). Hann var kongur í Onglandi í tíðini frá 1307 til 1327.
 Robert I the Bruce (1274-1329). Hann var kongur í Skotlandi í tíðini frá 1306 til 1329. 
 William of Ockham (uml. 1285-1347), enskur munkur og heimspekingur.
Pierre

Pierre ella City of Pierre er høvuðsstaðurin South Dakota, USA. Hann hevur umleið 13 876 íbugvar og liggur í miðstatinum. 
City of Pierre varð settur á stovn í  1880.

Sí eisini 
 Sambandsríki Amerika

Ávísingar úteftir
 Heimasíða: ci.pierre.sd.us
 historicpierre.com
 City of Pierre á kortinum: osm

Keldur 

South Dakota
Býir í South Dakota
Bengalskt mál

Bengalskt er eitt indoevropeiskt mál, sum verður tosað í Bangladesj og India. Tað eru umleið 190 milliónir fólk í Bangladesh og teimum indisku lutstatunum Vesturbengalia og Assam og tilflytarar í Vesturheiminum og Miðeystri, ið tosa máli, ið harvið gerst tað fimmt mest talaða málið í heiminum (næst eftir mandarinskt, hindi/Urdu, spanskt og enskt).

Mál í Asia