alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Bergen

Bergen er næststørsti býur í Noregi. Býurin liggur á Vestlandinum í Norra.  Á fornnorrønum varð býurin nevndur Bjørgvin. Í 2020 hevði Bergen 283.929 íbúgvar.

Søga
Sambært søgunum grundlegði Ólavur Kyrri kongur Bergen á einum grønum slætta millum tey 7 fjøllini, sum liggja rundanum býin. 
Tað hendi sambært søgunum í 1070. Í miðøldini var hann ein høvuðshandilsbýurin í Norðurlondum, og har hildu týsku keypmenninir (hansarnir) til. Enn síggjast á bryggjuni hús, ið teir bygdu. Býurin var høvuðsstaður í Noregi 1217-1314. Í ár 1600 var Bergen størsti býur í Norðurlondum við umleið 15 000 íbúgvum. Hann hevur líka upp til okkara dagar verið ein nátturligur miðdepil fyri handil. Í 2020 hevði Bergen 950 ára hátíðarhald.

Býurin 
Vøkur træhús og flisalagdar gøtur eyðkenna Bergen. Í gamla býarpartinum framvið bryggjuni eru fleiri gomul træhús varveitt, og finna vit í dag í hesum húsum góðar matstovur, klædnahandlar o.l. Hesin býarparturin er eitt av best umtóktu ferðamálunum í býnum. Bergen liggur eisini bert umleið 1,5 tíma í bili frá kenda skíøkinum Voss. Náttúran er vøkur við Bergen, og skjótt er at uppliva vakrar firðir, høg fjøll ella opið hav. Í økinum er eisini eitt ríkt byggilist, mentanarlív og spennandi forminnissøvn. Eisini má nevnast stórsligna konserthúsið  Grieg-hallen. 

Uttan fyri býin eru fleiri oyggjar, sum verja fyri havalduni, so har er avbera góð skipahavn. Ógvuliga nógvur fiskur verður upplagdur í Bergen og síðan avskipaður til suðurlond. Millum og Føroyar var nógv samband fyrr í tíðini.

Myndasavn

Ávísingar úteftir 
 Heimasíða: bergen.kommune.no
Bergen, wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Býir í Noregi
Fyrrverandi fylkir í Noregi
Kommunur í Vestland‎
Suzanne Fisher Staples

Suzanne Fisher Staples er amerikanskur rithøvundur, fødd 27. august 1945 í Philadelphia í Pennsylvania. Hon hevur útbúgving í enskum bókmentum og politologi. Hon hevur starvast sum tíðindafólk fyri United Press International í tíggju ár. Har hon hevur búð í Hongkong, India, Bangladesj, Pakistan, Afghanistan, Nepal, Sri Lanka, New York og Washington DC. Hon hevur síðan starvast á Washington Post. Hon býr nú í Chatanooga í Tennessee.

Heiðursløn 

 1990 - The John Newbery Medal fyri Shabanu

Amerikanskir rithøvundar
Kvinnuligir rithøvundar
Roald Dahl

Roald Dahl (13. september 1916 – 23. november 1990) var bretskur rithøvundur, føddur í Llandaff í Wales. Foreldrini vóru norsk, og pápin og ein systir doyðu longu, tá ið Roald var trý ára gamal. Hann hevði stóra virðing fyri mammuni sum var gift tvær ferðir og átti fýra børn, umframt tvey stjúkbørn. Hann hevur brúkt mammuna sum fyrimynd fyri ommuna í bókini Heksirnar. Í 1942 hitti hann C. S. Forester sum skrivaði Captain Hornblower. Hann eggjaði honum til at skriva. Fyrstu fimtan árini skrivaði Roald Dahl stuttsøgur til vaksin, men so fór hann at skriva til børn. Tær fyrstu søgurnar vóru søgur, hann fann uppá at fortelja fyri døtrunum Oliviu og Tessu. Hann hevur sjálvur sagt at: ”Tað er torførari at skriva barnabøkur (enn bøkur til vaksin). Tað er verri at halda áhuganum hjá einum barni fastum, tí eitt barn fær ikki hugsavnað seg sum ein vaksin. Barnið veit, at sjónvarpið er inni við síðuna av. Tað er hart at fanga hugin hjá einum barni, men tað er stuttligt at royna.” Hann hevur skrivað ein hóp av barnabókum m.a. James And The Giant Peach (1961), filmatiserað í 1996, Charlie And The Chocolate Factory (1964), filmatiserað í 1971 og 2005, Dánjal Á Fuglaveiðu (1975 á føroyskum 1997) var gjørdur til sjónvarpsfilm í 1989, Heksirnar (1983 á føroyskum 1998) var filmatiserað í 1990. Tá ið bókin Matilda kom út í Onglandi í 1988, sló hon øll sølumet við hálvari millión eftir hálvum ári. Hon er síðani gjørd til film í 1996. Roald Dahl trúði fult og fast uppá, at tað var sera týðandi at fáa børn at lesa bøkur. Hann verður eisini hildin at vera høvundur, sum hevur dugað sera væl at funnið evni, sum fangar børn og at brúka eitt mál, sum er lætt og spennandi at lesa.

Útgávur 

 1997 - Dánjal Á Fuglaveiðu
 1998 - Heksirnar

Heiður 

 1983 - The Whitbread Award fyri Heksirnar.
 1988 - The Children´s Book Award fyri Matildu.

Útvortis ávísing 

 www.roalddahl.com

Bretskir rithøvundar
Nema

Nema er partafelag, ið bjóðar fjarskiftistænastur í Føroyum. Tá fyritøkan varð stovnað nevndist hon Kall. Fyrsti stjórin í Kall var Bjarni A. Bjarnason. Verandi stjóri er Gudny Langgaard. Vodafone var høvuðsstuðul hjá bestu føroysku fótbóltsdeildini hjá monnum í trý ár, frá 2008 til og við 2011. Deildin var tá nevnd Vodafonedeildin.

Søga 

Eftir at Føroya Løgting hevði avtikið einkarættin á fjarskiftisøkinum í 1999, kundu onnur koma inn á marknaðin og kappast við táverandi Telefonverk Føroya Løgting (nú Føroya Tele). 

Kall varð stovnað summarið 1999 av Ólavi Ellefsen, Ólavi Gregersen, Jónsveini Joensen og Terja Durhuus. 

Í juni 2000 komu fíggjarligir íleggjarar uppí Kall, harímillum Framtaksgrunnur Føroya. 

Í 2001 legði felagið Tele F saman við Kall.

Í juli 2005 seldu nakrir av táverandi eigarum av Kall - Framtaksgrunnur Føroya og Notio - sín partapening til Vodafone Ísland. Felagið kom soleiðis at eiga 82,1% av felagnum. Kall er nú dóttirfelag hjá Vodafone Ísland. Tað er íslendska felagið Dagsbrún, ið eigur Vodafone Ísland.

Í apríl 2006 stovnaðu Kall og Elektron felag, ið skuldi bjóða føroyingum breiðband. Felagið kallaðist P/F Føroya Breiðband og fekk seinni navnið EITT. Í mars 2007 yvirtók Kall partapeningin hjá Elektron í EITT.

29. mai 2008 varð navnið Kall slept, og felagið tók navnið Vodafone, sum er navnið á høvuðspartaeigaranum.

Keldur 

 Heimasíðan hjá Hey
 Grein um Kall á Portalinum 
 Grein um Kall á Portalinum 
 Grein um Kall á Portalinum 

Føroyskar fyritøkur
Telesamskifti
Firouz Gaïni

Firouz Gaini, føddur 1972, er føroyskur antropologur og granskari. Hann hevur føroyska mammu of iranskan pápa, og vaks upp í Noregi og í Føroyum. Hann las antropologi á universitetunum í Oslo og Keypmannahavn innan hann flutti heimaftur til Føroyar og vardi sína doktararitgerð á Fróðskaparsetri Føroya í 2007. Hann var lektari í antropologi á Setrinum í tíðarskeiðinum 2011-2019. Hann varð tilnevndur professari í antropologi á Søgu- og Samfelagsdeildini (SSD), Fróðskaparsetur Føroya, í 2019. Hann hevur gjørt feltarbeiði í Suðurfraklandi, Japan, Grønlandi og Føroyum. Hann hevur arbeitt nógv við barna- og ungdómsgransking, men eisini kyns- og familjugransking. Hann var í einum postdoc-granskingarstarvi á Norsk Senter for Barneforskning, Norges Teknisk-Naturvitenskapelige Universitet í Tróndheimi í tíðarskeiðinum 2012-2015. Hann er granskingarleiðari á SSD og varaumboð í Stýrinum fyri Fróðskaparsetur Føroya. Hann hevur verið formaður í Føroya Fróðskaparfelag og Amnesty International Føroyadeild. Firouz Gaini er abbasonur Sigurð Joensen. Umframt granskingarútgávurnar, so hevur hann eisini útgivið fleiri stuttsøgu og essay-søvn á føroyskum. Firouz Gaini hevur verið ritsjóri í fleiri vísindaligum tíðarritum, t.d. Island Studies Journal og Fróðskaparrit. Hann býr í Havn saman við familju síni. Hann eigur fýra børn.

Bókaútgávur 

 2002 - Føroya Fróðskaparfelag 1952-2002
 2004 - Urbscriptum - fimtan tekstir 
 2006 - Gávur skulu rindast aftur - søgur og greinir 
 2007 - Ungdómur og ungdómsgransking
 2007 - Ungdómur og seinmodernitetur
 2008 - Mynstur broytast - Landsverk bygt land í 60 ár 
 2008 - Miðlar, mentan & seinmodernitetur - Ein antropologisk lýsing av føroyskum ungdómi
 2010 - Oyðimarkarbrúðurin - Fimtan ferðafjarrit
 2011 - Horvnir menn, søgur. Tórshavn, Mentunargrunnur Studentafelagsins, 2011. 125 síður. ISBN: 978-99918-43-96-4
 2011 - Among the Islanders of the North. An Anthropology of the Faroe Islands
 2013 - Lessons of Islands - place and identity in the Faroe Islands
 2015 - Atlantic Wayfarers
 2015 - Gonguverk samfelagsins. Hugleiðing um tíð og samfelag

Keldur

Slóðir 
Fróðskaparsetur Føroya

NTNU Universitet

Frøðingar
Føðingar í 1972
Føroyskir rithøvundar
Føroyskir granskarar
Rinkeby

Rinkeby er ein býarpartur í Rinkeby-Kista, Stockholm, Svøríki. Rinkeby hevði 15.051 íbúgvar 31. desember 2007.

Rinkeby er m.a. kent fyri tað høga talið av tilflytarum við øðrum uppruna enn svenskum. 89.1% av íbúgvunum í Rinkeby høvdu antin fyrsta ella annað ættarliðs tilflytarabakgrund hin 31. desember 2007.

Rinkebyskolan 
Rinkebyskolan liggur í einum býarparti við Stokkhólmur (Västerort), har flestu í búgvar eru innflytarar. Næmingarnir eru úr 62 ymsum londum og tosa 30 ymisk mál. Mest væleydnaða skúlaverkætlan í Norðanlondum hevur onkur nevnt henda skúlan.

Keldur

Útvortis ávísing 

 Rinkebyskolan.se

Svøríki
Krea

Krea er ein føroysk lýsingarfyritøka í Runavík, ið varð stovnað í 2003. Fyritøkan hjálpir stovnum og virkjum við teirra marknaðarføring. Arbeiði teirra fevnir um alla grafiska sniðgevan, hetta inniheldur bæði búmerkir, heimasíður, lýsingar og eisini prentlutir. Endamálið hjá Krea er at nøkta tann vaksandi tørvin hjá einstaklingum og virkjum innan internettænastur. 

Krea varð stovnað í 2003 av Egil Olsen, Oddmar Suna Olsen, Eyðun Anthoniussen og Bárður Hammer og hava teir átt fyritøkuna frá 2003 til 2015, tá ið fyritøkan var seld til nýggjar eigarar. Nýggju eigararnir eru Reimund og Jaspur Langgaard og Kajsten Højgaard. Kajsten hevur starvast sum forritari í fyritøkuni øll árini. Jaspur Langgaard er nýggjur stjóri í felagnum.

Hjá Krea starvast í 2016 tíggju fólk.

Keldur

Leinkjur úteftir 

 Krea.fo

Føroyskar fyritøkur
Business-Line

Business-Line veitir vitan um øll parta- og smápartafeløg, ið eru skrásett í Føroyum. Business-Line er ein datagrunnur, ið inniheldur uplýsingar um m.a. roknskapartøl og aðrar viðkomandi upplýsingar um feløgini. Teir mongu leitimøguleikarnir gera tað skjótt og lætt at arbeiða við Business-Line.

Stjórin á Business-Line eitur Finnur Sivertsen, ið hevur útbúgving sum búskaparfrøðingur og vinnuløgfrøðingur frá Aalborg Universiteti.  Í 2007 tók hann toppleiðaraútbúgvingina Top Governance innan stjórn og nevnd.

Sí eisini 

 www.business-line.fo

Føroyskar fyritøkur
Fossabrugv.fo

Fossabrugv.fo er ein síða, ið sigur eitt sindur um felagið, ið arbeiðir innan timburarbeiði, og annað.

Sí eisini 

 www.fossabrugv.fo

Føroyskar fyritøkur
Johnny Cash

John R. "Johnny" Cash (26. februar 1932 í Kingsland, Arkansas - 12. september 2003 í Nashville, Tennessee) var ein víðagitin og væl umtóktur countrysangari og mettur at vera ein av heimsins kendastu countrysangarum nakrantíð. Til samans hevur Johnny Cash givið meira enn 200 útgávur út, harav 55 studioútgávur. 

Sum smádrongur misti hann beiggja sín í eini vanlukku, og pápin brigdaði Johnny fyri vanlukkuna. Hetta hevði stóra ávirkan á lív hansara. Longu sum ungur á bummullarbóndagarðinum í Arkansas var hann kendur fyri at vera sera avgjørdur og miðvísur, sum seinni gjørdist hansara vørumerki. Eftir at hava verið í flogherinum royndi hann at koma sær fram sum sangari og tónleikari, og um somu tíð varð hann góður við June Carter, sum longu er kend sum sangari. 

Johnny Cash var aktivur frá tíðliga í 1950-unum til hann doyði í 2003. Tíðliga í 1990-unum fór hann undir tað, sum fekk navnið American Recordings, har hann spældi løg hjá kendum amerikanskum bólkum. Millum tað, sum er vorðið kendast eru Rusty Cage hjá Soundgarden, One hjá U2, Hurt hja NIN og fleiri aðrir. Har komu 5 American Recordings, og eftir deyða hansara kom Unearthed, sum er ein kassi við eini 6 fløgum. 

Johnny hevur eisini vunnið 12 Grammy Awards, havt 9 fløgur nr. 1 á Billboard, og 15 stakløg nr. 1 á Billboard. Hann hevur selt til samans 90 milliónir fløgur.

Hit-stakløg 
Johnny Cash hevur havt hesi hitt-stakløgini sum nummar 1 á teimum amerikonsku hittlistunum:

Keldur

Slóðir úteftir 
 www.JohnnyCash.com. 

Amerikanskir tónleikarar
Country sangarar
Country tónleikarar
Amerikanskir sangarar
Føðingar í 1932
Andlát í 2003
Tjóðardagur Noregs

Tjóðardagur Noregs er 17. mai. Norski tjóðardagurin minnir um ólavsøkuna við nógvum fólki, tjóðarbúnum, skrúðgongum, hornblástri, ballónum og glaðum fólkum. Børnini hava tó ein størri leiklut har enn á ólavsøku.

17. mai 1814 bleiv Noreg leyst frá Danmark og fekk egna grundlóg. Noreg kom tó at hoyra til Svøríki líka til 7. juni 1905.  Her eru tveir týdningarmiklir dagar í søgu Noregs, men hjá norðmonnum er eingin ivi um, at 17. mai er tann dagurin, sum hevur størst týdning, tí tá bleiv grundin til sjálvstýri løgd.

Í mun til ólavsøkuna, sum vit bert halda í høvusðstaðnum, verður norski tjóðardagurin hildin kring alt Noreg.

Børn úr øllum barnagørðum og skúlum ganga skrúgongu 17. mai.

Norðmenn eru stoltir av sínum tjóðardegi.

Noreg
Ecser

Ecser (IPA: //, slovakskt: Ečer) er ein býur í Pest landslutinum í Ungarn, nærvið Budapest. Grannabýir eru Maglód, Vecsés, Gyömrő og Üllő.

Býir í Ungarn
Andrea Doria

Andrea Doria var eitt vakurt ferðamannaskip. Fyri italiumenn var hon ein ímynd av endurføðingini av italska flotanum eftir Seinna Heimsbardaga. Um náttina tann 25. juli 1956 var Andrea Doria á veg um Atlantshav og skuldi sigla inn í New York morgunin eftir. Kjaftsvart var í mjørka. Nakrar sjómíl frá var svenska ferðamannskipið "Stockholm" á veg til Evropa. Eisini "Ile de France", eitt gamalt franskt ferðamannaskip, var á somu leið. Uttan at vita av nøkrum sigldu hesi trý skipini við skiparunum Piero Calamai, Harry Gunnar Nordenson og Raoul de Beaudéan á brúnni við beinari kós móti hvørjum øðrum. Hálvtrýss ár seinni koma hendingarnar fram í ljós.

Skip
Burturgingin skip og bátar
Vanlukkur á sjónum
John Hagee

John Hagee (12. apríl 1940 í Baytown, Texas), sjónvarpsprestur og stuðul hjá John McCain. Hann hevur sagt Adolf Hitler vera eingil Guds, sum hjálpti jødum at fáa heimlands sítt – Ísrael. Kirkjulið hansara telur fleiri túsund limir. Hann hevur skírt katólsku kirkjuna eina stóra skøkju og segði ódnina Katrinu vera revsing Guds fyri samkynji.

Amerikanarar
Føðingar í 1940
The Daily Show

The Daily Show er Emmy virðislønt amerikonsk speisending. Verturin John Stewart og hansara lið av hvøssum reportarum og grovligum viðmerkjarum seta speisamt ljós á politisku hendingarnar í tíðini.

Sjónvarpssendingar
Ankara

Ankara er høvuðsstaður Turkalands og næststørsti býur, størsti býurin í Turkalandi er Istanbul. Ankara varð fyrr kendur sum Angora. Í 2013 búðu 5.045.083 fólk í Ankara. Býurin liggur umleið 900-1.050 metrar yvir havið, hann liggur mitt í Anatolia. Turkiska stjørnin hevur sæti í býnum. Býurin er ein týdningarmikil handils og ídnaðarbýur og fleiri jarnbreytir og høvuðsvegir møtast har. Fleiri djórasløg eita eftir býnum, eitt nú Angora-geitin, Angora-kettan og Angora-kaninin.

Søga 
Ankara er ein sera gamal býur við fornminnum frá Hittittunum, Frygia, Hellenistisku tíðini, Rómverjaríkinum, Bysantinska Ríkinum, og frá Osmaniska Ríkinum. Heyggurin ið er í býnum, er krýndur við leivdum av einari gamlari borg, men bert fáir søguligir bygningar frá tí gamla býarpartinum hava yvirlivað til dagin í dag. Men tað eru tó fleiri væl varðveittir bygningar av Hellenistiskum, rómverskum og bysantinskum arkitektururi, har tað týdningarmesta er Augustus og Róm templið (20 á.Kr.) sum eisini er verður nevnt Monumentum Ancyranum.

Í 1923 avloysti Ankara søguliga býin Konstantinopel sum høvuðsstaður landsins.
Nøkur ár seinni varð Konstantinopel nýnevndur og síðan eitur hann Istanbul.

Keldur 

Turkaland
Býir í Turkalandi
Høvuðsstaðir í Asia
Bretska Samveldið

The Commonwealth ella Commonwealth of Nations (føroyskt: Bretska Samveldið) er samgonga ímillum Stóra Bretland og 50 av gomlu hjálondum tess. Onglendingar hava altíð verið eitt siglandi fólk, og væl hevur dámt teimum at leggja lond undir seg. Fólk úr Bretlandi flutti til tey nýggju londini, og enskt kom at verða høvuðsmálið í nógvum av teimum. Um ár 1900 ráddu teir fyri Avstralia, Nýsæland, Kanada, India og einum stórum parti av Afrika, umframt fleiri smærri landspørtum og oyggjum. Tey flestu av hesum londum hava nú fingið sjálvstýri, men eru kortini upp í einum felagsskapi við Bretlandi, soleiðis at Bretlands kongur eisini er kongur í teimum.

Landafrøði
Chicago

Chicago er ein býur í stakríkinum Illinois í USA. Hann hevur umleið 2,9 mió. íbúgvar og er triðstørsti býur í USA. Orðið Chicago kemur úr Illinois-Miami "shikaakwa" og merkir villleykur. Millum annað liggur fyrrverandi heimsins hægsti bygningur, Sears Tower, í býnum. Men Chicago er sjálvandi nógv meir enn tað. Í 1850 búðu bert 30 000 fólk í Chicago, men í 1890 var íbúgvatalið meira enn ein millión fólk.

Mentan 

Listarliga er býurin ómetaliga ríkur, og umframt øll hugsandi tónleikanøvn, sum koma hendavegin, eru nógv listasøvn við bæði klassiskari og nútímans list. Fjølbroyttu býarpartarnir Belmont og Wicker Park eru á tremur við barrum og kaféum, har tey ungu hittast, lítlum sølubúðum, har tú fært alt frá vatnpípum og brúktum bókum til heimagjørd klæði, og bíligum konsertstøðum, har alt frá etniskum tónleiki og jazzi til Heavy Metal og elektroniskan tónleik verður spælt. 

Um 1910 tók jazzurin sær nýggjan høvuðsstað, stórbýin Chicago, norðarlaga í Amerika. Nógvir afroamerikanarar fluttu norðureftir, tí í verksmiðjum á Chicagoleiðini var arbeiði at fáa. Tey tóku jazzin við sær. Mangir tónleikarar, eitt nú Joe King Oliver, Louis Armstrong og Kid Ory spældu sín besta New Orleans-jazz í Chicago. Hvítir tónleikarar fóru at taka eftir teimum. Hesin jazzur varð eyknevndur dixieland. Dixieland er í m.a. Louisiana.

Ítróttur 

 Amerikanskur fótbóltur: Chicago Bears. 
 Hornabóltur: Chicago Cubs og Chicago White Socks. 
 Kurvabóltur: Chicago Bulls.

Sí eisini 
Illinois

Ávísingar úteftir 
 Almenn heimasíða - City of Chicago.

Keldur 

Illinois
Býir í Illinois
Niðagrísur

Niðagrísur er yvirnáttúrlig sagnvera, ið er hamur av barni, ið er fyribeint ódoypt (ókristnað). Eitt sovorðið barn gongur sambært sagnunum ofta aftur, til tað hevur fingið navn. 

Í Færøsk Anthologi hevur V. U. Hammershaimb søgn við heitinum Niðagrísur og Loddasar steinur. Søgnin er soljóðandi: 

Niðagrísur er lítil, tjúkkur og bøllutur, sum eitt lítið reivabarn ella stórt noða, dimmóreyður av liti. Hann sigist at vera, hvar nýfødd leysingabørn eru dripin og grivin uttan at hava fingið navn. Hann liggur tí og veltist fyri fótum á monnum, at villa teir burtur av leið; sleppur hann ímillum føturnar á manni, gongur maðurin ikki av ári. Í bønum við bygdina á Skála í Eysturoy stendur ein steinur, sum kallast Loddasasteinur; har lá ofta ein niðagrísur fyri fótum á fólki, sum ferðaðist har í myrkri; ein maður, sum gekk har eina ferðina og hevði mein av niðagrísinum, var illur og segði tá " Hasin Loddasin!", og tá gróv hann seg niður í jørðina við steinin og sást onga tíð aftur, tí tá hevði hann fingið navn. (Færøsk Anthologi s. 332f)

Í søgnini um Guttorm í Múla verður sagt soleiðis frá: Ein arbeiðskona í Ónagerði (prestagarðinum á Viðareiði) hevðí dripið eitt leysingabarn og grivið tað niður. Tað gekk aftur sum niðagrísur og fór til Klæmint prest at krevja sín rætt av honum. Kristna jørð vildi tað hava. Ongantíð fekk hann frið fyri tí; um næturnar lá tað og seyg føturnar á honum. Prestur var heilt neyðarsligur, kom upp í tussarak og var illa mentur at ganga. Hann sendi boð eftir Guttormi og kærdi sína neyð fyri honum; hann fór skjótt at doyggja, helt hann. Guttormur bað prestin lata seg fáa kjóla og pípukraga at fara í og geva sær kirkjulyklarnar. Men ikki eitt eyga mátti síggja, skipaði hann fyri; hvør lúka skuldi í topp og eingin hurð gloppast. So mikið var tó kagað, at ein arbeiðskona í Ónagerði fekk at síggja alt eiðið standa sum í einum loga, meðan hann fekst við at beina niðagrísin burtur. Tá ið Guttormur kom aftur, var prestakjólin brendur uppi á honum. Eina kúgv gav harra Klæmint honum í løn aftur fyri hjálpina, og síðani hevði hann frið. (Úr Jakob Jakobsen: Sagnir og ævintýr)

Føroyskar sagnir
Guttormur í Múla

Guttormur í Múla (1657 til 1737) var bóndi í Múla á Borðoynni, sonur Rasmus í Haraldsundi, og tí verður Guttormur skrivaður Guttorm Rasmussen. Guttormur í Múla var tiltikin stinnur í gandi, sum søgnin hjá Jakob Jakobsen um Guttorm í Múla sigur frá. 

Stutt um lív Guttorms
Guttormur Rasmusson var føddur í Haraldssundi uml. 1657, sonur Rasmus Magnusson, men navnið á mammuni er ikki at finna. Men tað sigst at mamma Guttorms, var í slekt við Hans Jørgensen Fynbo prest, tí í einum sakarmáli millum Rasmus og ein kunoying var eitt vitni, sonur Hans Jørgensen Fynbo, ið ikki kundi vitna, tí hann og Rasmus vóru í svágarskapi. 
Foreldur Guttorms doyðu, áðrenn hann varð tilkomin. Tí mátti onkur taka sær av Guttormi. Guttormur fór allarhelst norður til Múla, at búgva hjá skyldfólki. Men eisini Hanus í Gerðum, sum var maður Annu Berintsdóttir, ið var slektað frá Fynbo presti, sigst at hava tikið sær av Guttormi. Hetta vóru múgvandi, høgt mentað og bókakøn fólk, ið Guttormur hevði tilknýti til. 
Á lívsleið Guttorms hendi mangt. Hann varð boðin at fara niður uppá landsins besta, men fór ikki vegna forfall, bleiv meldaður av konu síni á vártingi fyri at hava verið við aðrari kvinnu, hjálpti presti við sálarligum trupulleika og bjargaði viðingum úr Drangi norðantil á Viðoynni. Kona Guttorms æt Billa og tey bæði fingu átta børn saman, tríggjar dreingir og fimm gentur.
Eftir eitt hendingaríkt lív, andaðist Guttormur í 1737.

Keldur 

 Eyðun Andreassen: Úr søgn og søgu, Føroya Skúlabókagrunnur 1986, s. 166ff.

Slóðir 

 Heimskringla
 Freydis Poulsen

í Múla, Guttormur
Føroyskir bóndir
Harra Klæmint

Clemen Laugesen Follerup (1602 í Vollerup - 30. januar 1688 á Sandi) vanliga nevndur Harra Klæmint úr Jútlandi, var prestur á Sandi frá 1648 til 1688. Harra Klæmint var eisini róptur rádni prestur´, tí hann var stinnur í gandi.

Harra Klæmint hevur sostatt verið samtíðarmaður við Guttorm í Múla, og einaferð Harra Klæmint var illa sperdur av niðagrísi, sendi hann boð eftir Guttormi, sum var stinnur í gandi, at hjálpa sær, sigur søgnin.

Sagt verður um Harra Klæmint, at hann lættliga bar sítt jarðargóðs á herðunum, tá hann kom til Føroya, men tá hann doyði, var hann ríkasti maður í Føroyum. Minnið um hansara grískni livir enn í søgn og søgu, og sjáldan var tað við heiðurligari atferð, at hann ognaðist jarðargóðsið. Søgnin sigur at Harra Klæmint átti ikki minni enn 23 børn. Men í skiftinum eftir Harra Klæmint stendur at hann "bert" átti 15 børn.

Børn 
 Peder Clemensen Follerup (1639 - 15. juli 1719 á Sandi) var prestur í fjórðru kirkju í Sands bygd.

Keldur 
 Eyðun Andreassen: Úr søgn og søgu, Føroya Skúlabókagrunnur 1986, s. 167.
 N. Andersen: Færøerne 1600 - 1709, (1895) Helge Justinussens Bókahandil, 1964, s. 372f & 443, 444)
 Anetavle

Føroyingar
Danir
Ónagerði

Ónagerði er prestagarðurin á Viðareiði.

Bygningar
Føroyska Fólkakirkjan
Viðoy
Japanskt mál

Japanskt er alment mál í Japan. Verur kallað Nihongo (日本語) á japanskum, sum merkir "japanskt mál". "Nihon" merkir Japan, meðan "go" merkir mál. Egin málætt, ella møguligan skyldskap við koreiskt. Móðurmál hjá yvir 130 milliónum fólkum, meginparturin í Japan. 

Tað japanska málið hevur nógv lániorð frá Evropa, serliga úr Onglandi frá 19. øld. Til dømis, so eitur ein matstova á japanskum Resutoran (レストラン).

Japanska skriftmálið 

Japanskt skriftmál verður skrivað við einari samanseting av trimum sløgum av stavraðum, kinversk tekin Kanji (漢字) og tvey sløg av fonetiskum stavraðum, rópt kana, sum einans vera brúkt í japanskum skriftmáli, Hiragana (ひらがな) og Katakana (カタカナ). 

Nýmótans japanskt skriftmál hevur ofta latínskt bókstavarað, nevnt rōmaji (ローマ字). Til dømis, tá fyritøkur verða navngivnar, brúkt í lýsingum og tá japanskur tekstur verður tastaður inn í telduna.

Mál í Asia
Skjaldbøkur

Skjaldbøkur (frøðiheiti - Chelonia, Testudines ella Testudinata) er ein bólkur av skriðdjórum. Skjaldbøkur eru býttir sundur í 270 ymisk sløg. Tey halda til í heitum sjógvi í Atlantshavi, Indiahavi og Kyrrahavi. Skjaldbøkur eru ymiskar til støddar; tann stóra leðurskjaldbøkan verður 1-3 metrar long og vigar upp ímóti 920 kg. Tann vanliga eysturamerikanska móruskjaldbøkan verður bara 7-12 cm. Súpanarskjaldbøkan og aðrar havskjaldbøkur kunnu svimja 30 km/t. Skjøldurin er umleið 60 samanvaksnar beinplátur. Bakskjøldurin er kúputur; búkskjøldurin er flatari. Landskjaldbøka er lítið broytt seinastu 200 mió. árini. Summar landskjaldbøkur verða eldri enn 100 ár. 

Í øllum heiminum verður roknað við, at yvir 1 millión sjófuglar og 100.000 havsúgdjór og skjaldbøkur doyggja árliga, tí tey gerðast føst í ella eta burturkast.

Skriðdjór