alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Søgukvæði

Søgukvæði (enskt ; Historical ballads), eisini rópt sannsøgulig kvæði;, snúgva seg um persónar, ið veruliga hava livað. Í Norðurlondum finnast sambært yvirlitsverkinum The Types of Scandinavian Medieval Ballad (TSB) 41 tílík kvæði, men á føroyskum finst bert eitt sannsøguligt kvæði, og er tað Margretu kvæði (CCF 77). Kvæðabólkurin verður allýstur soleiðis (brot úr Encyclopaedia Britannica):

The details in historical ballads are usually incorrect as to fact because of faulty memory or partisan alterations, but they are valuable in reflecting folk attitudes toward the events they imperfectly report.

TSB skrásetingin hevur hendan bólkin við sum bólk C. 

Í TSB eru skrásett fýra føroysk kvæði av hesum slagi, men verða trý teirra roknað sum tættir av Margretu kvæði - nevniliga Margretu kvæði (TSB C 6), Frúgvin Margreta (TSB C 22) og Eyðuns ríma (TSB C 23). Hartil verður Frú Dagmoy (TSB C) eisini roknað sum sannsøguligt kvæði í TSB. V. U. Hammershaimb ger í Færøsk Anthologi I (1891, bls. 120) vart við, at Margreta Dagmoy og Margreta Eiriksdóttir, ið Margretu kvæði snýr seg um, eru komnar í bland á Sandoynni, har Margretu kvæði verður kvøðið sum trítáttað við Drotningin av Rúnsborg sum fyrsta tátti. 

Sjálv hendingagongdin í Margretu kvæði snýr seg um søguliga persónin Margretu Eiriksdóttir (1283-1290), ið sambært søguni sjólætst á veg at verða gift við skotska trúnarvinganum. Kvæðið vil vera við, at hon varð burturflutt til Týsklands, fyri síðani at venda aftur til Bergen í 1300 at krevja trúnuna eftir faðir sín, Eirik Magnusson (1268-1299). Faðirbróður hennara, Hákun Magnusson (1270-1319) annaðhvørt trýr henni ikki, ella vil ikki lata trúnuna frá sær, og letur hana brenna á báli.

Keldur  

 "Ballad". Encyclopædia Britannica 2006. Encyclopædia Britannica Premium Service. 9. september 2006. 

 V.U. Hammershaimb: Færøsk Anthologi I. Hammershaimbsgrunnurin, Tórshavn 1991. Uppr. S. L. Møllers Bogtrykkeri, Keypmannahavn 1891. 

 Sólfinn Hansen: "Margretu kvæði í søgn og søgu". Í Eyðvinur, bls. 80-86. Føroya Fróðskaparfelag, Tórshavn 2005.

Føroysk kvæði
Søga
Fridtjof Joensen

Fridtjof Joensen (føddur 1920 í Mikladali, deyður 1988) var ein føroyskur myndahøggari.

Útbúgving 

 1945 Maskinmeistari frá Tuxham, Keypmannahavn. 
 1967-70 Kunstakademiet, Keypmannahavn, billedhuggerskole (Mogens Bøggild).

Framsýningar 

 Norðoyastevnuframsýningin. 
 1960, 1962-64, 1966, 1968-71, 1975, 1978-79, 1981, 1987 Tórshavn. 
 Forår 1968 Charl. 
 1970 Færøysk kunst, Bergens Kunstforening. 
 1971 Skulptur i Eventyrhaven og Rådhushallen í Odense. 
 1976 Færøsk Kunst, Den frie Udstillingsbygning. 
 1976-77 Sammenslutningen av Danske Kunstforeninger, Nordjyllands Kunstmuseum o.o.

Serframsýningar 

 1975 Galleri Gammel Strand, Keypmannahavn. 
 1972-73, 1975, 1979 í ymsum hølum í Føroyum. 
 1977-78, 1981 Smiðjan, Tórshavn. 
 Fleiri serframsýningar í Klaksvík.

Verk 

 Fletting (figurbólkur, furuviður, relieff 1967, Føroya Banki). 
 Kvinnuhøvur (furutræ, 1970, Listasavn Føroya). 
 Móðir og barn (furutræ, 1987, smst.).

Minnisvarðar, standmyndir 

 Móðir og barn (figurbólkur, bronsa, 1975, Eiði). 
 Niðursetufólk (figurbólkur, bronsa 1975, Rituvík). 
 Børn og bátur (figurgruppe, bronzerelief, 1976, Klaksvíkar Sk.). 
 Kvinna við róðuri (kopar, 1977, Vágur). 
 Minnisvarðin við Gjógv.

Ávísingar úteftir 

 Listasavn Føroya. 

Joensen, Fridtjof
Føðingar í 1920
Andlát í 1988
Føroyskir myndahøggarar
Johan Karlsen

Johan Karlsen (føddur 1913 á Skála sum Jógvan Karlsen, doyði 1987 í Noregi, eisini nevndur John Karlsen og Jógvan á Fløtt) var ein føroyskur hermaður. Hann var fiskimaður og hvalafangari, men undir seinna heimsbardaga var hann hermaður í fallskýggjakompagnínum í Stóra Bretlandi.

Hann var sergentur í Stórabretlandi og í Noregi 1941 - ?. Eftir kríggið búsettist hann í Noregi, har hann fekk trý børn: Liv Friis Skogstad, Terje Karlsen og Unni Friis Skogstad.

Keldur 

Føðingar í 1913
Andlát í 1987
Eysturoyingar
Hermenn
Unni Friis Skogstad

Unni Friis Skogstad (25. mai 1955 - 27. desember 2017) var ein vinnulívskvinna, verkstjóri, í Noregi. Ættað av Skála, dóttir Johan Karlsen, kona Eystein Eggen. 

Hon er fyrrverandi innkeypsstjóri í Michelin, og skrivstovuleiðari í Telenor. 2001-2017 var hon HMS- og kvalitetsleiðari á Institutt for Energiteknikk (ife) á Kjeller. 2003–2004 var hon skrivari í Arbeidarpartiet.

Keldur

Slóðir 

Norðmenn
Føðingar í 1955
Eystein Eggen

Eystein Eggen (føddur 1944, deyður 19. november 2010) er norskur rithøvundur, útbúgvin málfrøðingur og søgufrøðingur.

Í 1993 gav hann út "Gutten fra Gimle", í 1994 "Agnar Mykle - en dikterskjebne", og í 1996 skaldsøguna "Generalen", ið er um lagnuna, ið Carl Gustav Fleischer, generalmajorur, fekk undir seinna heimsbardaga, og árið eftir var tað, at hann kom við bókini "Hov".

Kærleikssøgan "Hov" fer fram í tíðarskeiðnum 1272 til 1328. Hon er lutað upp í trý skeið. Tað fyrsta fer fram frá 1272 til 1293, hitt næsta frá 1293 til 1302 og hitt triðja og seinasta frá 1303 til 1328. Í einum parti av søgugongdini eru hendingar tiknar við, sum um hetta mundið fara fram í Føroyum.

Kona Eystein Eggen er føroysk, ættað av Skála, eitur Unni Friis Skogstad, gentunavnið var Unni Karlsen, dóttir Jógvan Karlsen (Johan Karlsen).

Keldur 
"Kærleikssøga við einum vefti av Føroyum", Dimmalætting 12. august 2003.

Slóðir úteftir 

Norskir rithøvundar
Føðingar í 1944
Andlát í 2010
LSD

LSD, ið er ein stytting fyri LysergSýra Diethylamid, er eitt hallusinogent rúsevni. Viðhvørt verður LSD eisini nevnt við slangorðinum "sýra" ella "tripp".

LSD varð í 1950-árunum nýtt í samrøðuviðgerð av sálarsjúklingum, av tí at man metti tað at vera ein snarveg til at fáa sjúklingin at opna upp fyri tað undirbevísta.

LSD er eitt tað sterkasta psykoaktiva evnið, vit kenna. Ein vanlig dosa er millum 100 og 500 mikrogram. Hetta svarar til umleið 1/10 av vektini á einum sandkorni. Tað verður vanliga selt sum frímerki á ólógliga marknaðinum. Hetta eru smá pappírspetti, har ein dropi av LSD er dryppaður á, svarandi til eina dosu. Frímerkini eru ofta prýdd við ymiskum litríkum myndum.

Keldur

Slóðir úteftir 

Rúsevni
Ushuaia, Argentina

Ushuaia er tann syðsti býurin i heiminum. Landslagið minnir sera nógv um Føroyar.

Ushuaia liggur í landspartinum Tierra del Fuego, sunnast í Súðurargentina. Hann er høvuðsbýurin í landspartinum. Í 2010 búðu næstan 57 túsund fólk har í býnum.

Myndir

Slóðir úteftir
 Heimasíða: ushuaia.gov.ar (á sponskum)
Ushuaia, wikivoyage.org (á enskum)

Argentina
Býir í Argentina
Mold

Mold var ein føroyskur rokkbólkur, ið varð stovnaður í 1992.

Limir í bólkinum 

 Niclas Thorsteinsson (sangur)
 Niels Arge Galán (guitar)
 Erling Dalsgaard (guitar)
 Gudmund H. Nielsen (urga)
 Kristin Nolsøe Bech (bass)
 Uni Árting (trummur)
 Mikael Blak

Útgávur 

 1995 Mullich Mulli
 1998 Sun Magnet

Føroyskir tónleikabólkar
Bye Bye Bluebird

Bye Bye Bluebird er ein føroyskur filmur eftir Katrini Ottarsdóttur úr 1999. Høvuðsleikarar í filminum eru Sigri M. Gaïni, Hildigunn Eyðfinnsdóttir og Johan Dalsgaard. Filmurin er framleiddur í Føroyum. 

Filmurin er ein "roadmovie", ið fylgir tær báðar Rannvá og Barbara, tá tær venda heim til Føroyar, eftir at hava búð uttanlands í fleiri ár. Bye Bye Bluebird vann fimm heiðurslønir, m.a. Prize of the Ecumenical Jury – Special Mention á Mannheim - Heidelberg International Filmfestival og Audience Award á Rotterdam International Film Festival. 

Einasti útbúni føroyski filmsleikstjórin tá – Katrin Ottarsdóttir var klár við Bye Bye Bluebird í 1999. Bye Bye Bluebird er seinasti heili spælifilmur, ið er framleiddur í Føroyum.

Søgugongd 

Tær báðar ungu vinkonurnar, Rannvá (Hildigunn Eyðfinsdóttir) og Barba (Sigri Mitra Gaïni), venda aftur til Føroya eftir fleiri ár í útlondum.

Leikarar 

 Hildigunn Eyðfinsdóttir: Rannvá
 Sigri Mitra Gaïni: Barba
 Johan Dalsgaard: Rúni
 Elin K. Mouritsen
 Peter Hesse Overgaard
 Nora Bærentsen
 Egi Dam
 Lovisa Køtlum Petersen
 Adelborg Linklett
 Sverri Egholm
 Birita Mohr
 Sjúrður Sólstein
 Høgni Johansen
 Kári Øster
 Anna Kristin Bæk
 Kári Sólstein
 Gunnvá Zachariasen
 Jóanes Nielsen
 Búi Dam
 Rói H. Christensen
 Mikael Blak
 Halgir W. Arge
 Dánjal D. á Neystabø
 Iben Snebang
 Marner Gudmundsen
 Kirstin Hentze
 Marjun Jóanesardóttir
 Juleif Jacobsen
 Jóanes Andreasen
 Elisabeth Pike
 Jacobina Heinesen
 Kristian Linklett
 Teodor Joensen
 Flóvin Jacobsen
 Jógvan E. Ósá
 Kári Petersen
 Noomi Juul
 Fía Norðberg
 Katrin i Gongini
 Margreta Næss

Virðirslønir 

 Áskoðaravirðislønina, Nordisk Filmfestival, Rouen, Frakland 2000. 
 Virðislønina hjá ungdómsdómsnevndini, Nordisk Filmfestival, Rouen, Frakland 2000. 
 VPRO Tiger Award, Interntaional Film Festival, Rotterdam, Holland 2000. 
 NDR Förderpreis, Nordische Filmtage, Lübeck, Týskland 1999. 
 Heiðrandi umrøðu, International Film Festival, Mannheim-Heidelberg, Týskland 1999.

Sí eisini 

 Bye Bye Bluebird - Internet Movie Database. 

Føroyskir filmar
Katrin Ottarsdóttir
Óðin

Óðin (Norrønt: Óðinn) er mætasti gudurin í norrønu gudalæruni og forngermanskari gudafrøði, har hann verður nevndur Wotan. Óðin er gudur vísdómsins, krígsins og stríðsins, gandsins, sigursins og skaldskaparins. Hann er alfaðir og kongur alra ása. Hann er einoygdur eftir at hava latið annað eyga sítt í veð fyri at drekka úr Mimirs brunni, haðani hann hevur fingið sín vísdóm. Ravnar Óðins, Hugin og Munin (Hugurin og Minnið), flúgva um allan heimin og boða Óðini frá tí, ið fyriferst í heiminum.

Kona Óðins eitur Frigg, men hann eigur eisini børn við Jørðini og nøkrum jatnadøtrum. Mætastur av synum Óðins er Tórur, sum vinnur á øllum livandi. Aðrir synir Óðins eru Baldur, Høður, Váli, Víðar og kanska Heimdallur, Týr og Bragi.

Óðin eigur hestin Sleipnir, sum hevur átta bein.

Uppruni
Fornnorrøna gudanavnið Óðinn og tess skyldorð fornenskt Wóden, fornsaksiskt Wōden, fornhátýskt Wuotan og Langobardiskt  Godan ella Guodan, stava øll frá tí endurskapta protogermanska gudanavninum *wōđanaz. Kallkynsnavnorðið *wōđanaz rann úr protogermanska lýsingarorðinum *wōđaz ið er skylt við latínskt vātēs of fornírskt fáith, ið bæði merkja ‘spámaður, profetur’. Lýsingarorð, ið stava frá *wōđaz, umfata m.o. gotiskt woþs 'besettur', fornnorrønt óðr ‘óður’, og fornenskt wód 'óður'. Lýsingarorðið *wōđaz (ella *wōđō) er vorðið til onnur navnorð t.d. fornnorrønt óðr ið merkir viti’, ‘sál’, ‘orka’ ella ‘lívskraft’.  

Navnið Óðinn er samansett av tveimum liðum óð og -inn, har seinni liður í hesum føri merkir ‘harri’. Sostatt merkir navnið ‘Harrin yvir lívskraftini’. Uml. 200 onnur nøvn ella eyknevni eru fyri Óðini ið lýsa hansara útsjónd og eginleikar, t.d. Alfǫðr (Alføður), Blindi, Bragi (Høvdingi) Bölverkur (Illgerðarmaður), Forni, Grímnir (Grímuklæddi), Hárbarðr (Gráskeggi), Herfǫðr (Herfaðir), Hildolfr (Krígsálvur), Loðungr (Rísni kappi), Síðhöttur (Síðhattur), Síðskeggr (Síðskeggi), Valfǫðr (Vígvallarfaðir) og Vegtamr (Vegkendi).

Í fyri-kristnu tíðini varð Óðin dyrkaður í øllum tí germanska økinum í núverandi Týsklandi, Hollandi og Onglandi. Ætlandi spjaddist dyrkanin av Óðini norðureftir frá Rhínøkinum í 1. øld e.kr. og hevur nátt Skandinavia í 5'tu øld e.Kr. Her hevur ásatrúgvin avloyst eina eldri fruktbærisdyrkan. Óðin framstendur sum ein krígsgudur í suðurgermanskum keldum frá 5'tu til 8. øld e.Kr. 

Óðin eigur hestin Sleipnir, sum hevur átta bein.

Føroysku orðini óður, øði, ódn og (á suðuroyarmáli) ónsdagur, stava frá navninum Óðin.

Kelda
 Snorri Sturluson (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005). Gylvaginning

Ásatrúgv
Norrøn gudalæra
Rúsevni

Eitt rúsevni er eitt evni, ið kann verða brúkt til heilivág, til at fáa ein rús, til at skerpa evni mans, til at orka meira ella til annað endamál, tá eitt menniskja ella djór tekur ella fær hesi evni innvortis ella á annan hátt. Rúsevni virkar á heilan og gevur ein rús í stóran ella lítlan mun. Flestu rúsevni eru ring fyri heilsuna, tó eru summi verri enn onnur og summi hava eisini víst seg at hava nakrar góðar eginleikar í smáum nøgdum og brúkt á rættan hátt, eitt nú til at linna ella lekja sjúkueyðkenni. Men sum heild verða rúsevni mett at vera skaðilig, serliga tá ið tey verða misnýtt. 

Rúsevni eru ymisk evni, summi lóglig og onnur ólóglig. Til dømis eru tubbak og kaffi lóglig, og kaffi er vanligasta evnið, ið kemur undir rúsevni. Rúsdrekka er lógligt í nógvum londum, men verður í summum londum ikki selt frítt men í serligum handlum, sum t.d. í Føroyum og Svøríki. Heilivágur kemur eisini undir rúsevni. Summi sløg fáast í handkeyp, meðan onnur bert fáast við læknaávísing. Narkotika er felagsheiti fyri ymsum sløgum av rúsevnum, og er í høvuðsheitum bannað í flestum londum. Flest rúsevni verða vanliga sædd sum rúseitur, og eru ólóglig í flestum londum. Nevnast kunnu nøkur av hesum evnum: lsd, heroin, kokain og ekstasi. Um ein tekur amfetamin, verður ein í góðum lag, ovfarakátur og heldur seg megna alt. Samtíðis verður ein friðleysur, sjávsøkin og mælskur. Amfetamin køvir ávaringartekin kropsins, til dømis pínu og møði. Kroppurin er tískil ikki førur fyri at boða frá, hóast hann er útlúgvaður, og ein kann tí smella av møði. Nógv verður gjørt t.d. á skúlum at upplýsa um rúsevni. Besta fyribyrging er vitan um skaðiligu evnini í narkotika, alkoholi og tubbakki. 

Rúsevni
Tórur

Tórur ella Hóri, norrønt Þórr, er tann sterkasti ásagudurin í norrønu gudalæruni. Hann verður stundum eisini róptur Ása-Tórur ella Øku-Tórur, og navnið, ið sipar til toruslátt, kemur av eldri (endurmyndaðum) germanskum Þun(a)raz. Hann er sonur Óðins og Jarðar. Kona hansara eitur Siv og børnini hjá honum eru Magni, Móði og Trúður. Hann eigur hamaran Mjølnir og við honum berjist hann mót tussum og risum. Kerran sum hann ekur í verður drivin av tveimum geitarbukkum. Við ragnarøk man Tórur berjast við Miðgarðsormin og teir verða hvørjum øðrum at bana.

Tórur umtalast í mongum av Eddukvæðunum, t.d. í Hárbarðsljóðum har hann reypar av avrikum sínum.

Eg var á eysturleið, 
bardist við jatnir, 
illar gívrar 
ið gingu á fjalli. 
Fjølment hevði jatnaætt verið 
um allir enn livdu, 
so varð ongin 
eftir í Miðgarði.

M.o. Tórshavn, Hósvík, Hórisgøta og hósdagur/tórsdagur eru nevnd eftir Tóri/Hóri.

Keldur 

 Hárbarðsljóð (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005). 
 Gylvaginning (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005).
 Tór & Rán Postverk Føroya

Ásatrúgv
Norrøn gudalæra
Javni



Felagið 
Javni er landsfelag fyri fólk við menningartarni og teirra avvarðandi. 
Endamál felagsins er í einum og øllum at stuðla menningartarnaðum og teirra avvarðandi og fremja áhugamál teirra, so tey kunnu liva á sama støði sum onnur fólk í Føroyum.

Søga 
Felagið Javni var stovnað 14. mai 1971. Endamál felagsins er at virka fyri at bøta um korini hjá fólki við menningartarni á øllum økjum, eitt nú viðvíkjandi bústaðamøguleikum, skúla, barnaansing, korunum hjá eldri og so framvegis. Javni hevur skrivstovu í Havn, á Hoydalsvegi 40, 3. hædd, tlf. 314827. Javni hevur eina fimmmannanevnd og tveir tiltakslimir. Á skrivstovu felagsins er ein dagligur leiðari í fulltíðarstarvi og eitt skrivstovufólk parttíð.

Samstarv 
Javni samstarvar við onnur líknandi feløg bæði innanlands og uttanlands. Innanlands er Javni eitt av limafeløgnum í Megd (fyrr MBF, Meginfelag teirra brekaðu í Føroyum). Uttanlands er Javni limur í bæði evropeiska felagnum fyri menningartarnað, Inclusion Europe, og í altjóða felagnum fyri menningartarnað, Inclusion International. Norðurlendsku systurfeløgini hjá Javna hava eisini eitt tætt samstarv, NSR, Norðurlendska samstarvsráðið, og har er Javni virkin limur.

Formenn og -kvinnur 
 Helena Samuelsen (1971 - 1978)
 Diana í Puntabyrgi (1979)
 Hannefía Poulsen (1980 - 1982)
 Thomas Sæbúð (1983 - 1985)
 Diana í Puntabyrgi (1985 - 1986)
 Rókur Dalsgaard (1987 - 1988)
 Jens Jensen (1989 - 1992)
 Diana í Puntabyrgi (1993 - 1996)
 Kristina Mortensen (1997)
 Jóna Dahl (1998 - 1999)
 Diana í Puntabyrgi (2000 - 2002)
 Malena Arnholdsdóttir (2002 - 2005)
 Lis Eklund í Niðristovu (2005 - 2008)
 Óli Wolles (2008 - 2010)
 Sigrun Wardum (2010 - ) 
 Fía Petersen (

Uttanhýsis slóð 
Javni.fo

Søga
Feløg
MBF

MBF er stytting fyri Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum. Felagið varð stovnað 24. oktober 1981. Endamál felagsins var 
at virka fyri samarbeiði millum tey ymisku áhugafeløg fyri brekað fólk í Føroyum
at stuðla teimum einstøku feløgunum í teirra dagliga virksemi
at arbeiða fyri at fyribyrgja brekum orsakað av sjúkum og vanlukkum
at luttaka í millumtjóða samstarvi. 

Stovnandi feløgini vóru 
Deyvafelag Føroya
Felagið Bjørg
Felagið Javni
Føroya Blindafelag
Sclerosefelagið
ÍSB (Ítróttarsambandið fyri brekað). 

MBF flutti í 1994 í egin hús við Íslandsvegin í Havn. 
MBF hevur nú (jan. 2010) 24 limafeløg. Hesi umboða ymisk brek og sjúklingabólkar.

MBF er óheft partapolitiskt og átrúnaðarliga.
MBF hevur til endamáls at bøta um støðuna og livikorini í samfelagnum hjá teimum, ið bera brek.
MBF arbeiðir fyri líkarætti. Grundleggjandi hugtøk eru: 
Handikappolitikkur er samfelagspolitikkur
Líkarættur: Øll menniskju hava sama virði og rætt at verða við í øllum avgerum teimum viðvíkjandi
Samanhald: Øll hava tørv á felagsskapi og skulu tí hava møguleika at taka lut í tí, sum fer fram í samfelagnum
samhaldsfesti: 
Fólkaræði: Øll, eisini fólk við breki, eiga at hava møguleika at gera seg galdandi í samfelagnum.

Formenn/kvinnur 

 ? -2004 Doris Hansen
2004-2012 Leila Solmunde
2012- Carita Bjørklund

Slóðir úteftir 
Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum

Feløg
Hydrogen

Hydrogen (latín hydrogenium, úr grikskum ὑδρο- hydōr- "vatn", og -γενής, -genēs, "framleiðari", upprunaliga "upphav"; symbol H), er eitt frumevni, ið hevur atomnummar 1 í skeiðbundnu skipanini.
Á føroyskum verður evnið eisini nevnt vetni av upprunaheitinum, sum meira neyvt kundi verið umsett vatnupphav. Latínska heitið kemur av, at hydrogen er annað av teimum báðum frumevnunum í vatni. Almenna danska heitið er hydrogen, men heitið brint verður eisini brúkt. Hetta seinna navnið kemur av, at hydrogen brennir væl.

Hydrogen er gass við atmosferiskt trýst og vanligan hita. Frítt hydrogen finst sum hydrogenmýl, . Hydrogen er sera eldfimt; saman við oxygeni gevur tað vatn, .

Hydrogen H finst í trimum isotopum: 
 Stabilt protium ("vanligt hydrogen") (1H) med einari nukleon; einari proton. Hetta er einasti isotopur uttan neutron. 
 Stabilt deuterium D (2H) við tveimum nukleonum; einari proton og einari neutron. Verður eisini nevnt tungt hydrogen. 
 Radioaktivt tritium T (3H) við trimum nukleonum; einari proton og tveimum neutronum. Verður eisini nevnt supertungt hydrogen.

Sí eisini 

 Frumevni
 Skeiðbundna skipanin

Frumevni
Loki

Loki ella Lokki er ein av ásagudunum í norrønu gudalæruni. Loki er av jatnaætt, men sum vinur Óðins búsettur í Ásgarði. Gylvaginning sigur um hann: "Loki er fríður og fagur í útsjónd, illur av lyndi og skiftandi í atferð. Hann var snildari enn fólk flest og svikaligur í øllum lutum. Hann voldi ofta ásum stórar vandar, og ofta loysti hann teir við sviki." Børnini hjá Loka eru Miðgarðsormur, Hel, Fenrisúlvur, Narvi og Sleipnir. Kona hansara eitur Sigyn. Loki orsakaði deyða Baldurs og eftir tað bundu æsirnir hann. Hann man losna við ragnarøk, har hann berjist saman við jatnum ímóti æsum. Hann berjist við Heimdall; teir verða hvørjum øðrum at bana.

Víkingar hava ikki dyrkað Loka. Heldur hevur hann verið ímyndin av menniskjasligum eginleikum, sum víkingarnir hava kent aftur í sær sjálvum.

Loki umtalast í einum føroyskum kvæði, Lokka tátti, har hann hjálpir fólki móti einum risa.

Keldur
 Hammershaimb, V. U. (1855). Færøiske Kvæder. Lokka táttur
 Snorri Sturluson (týtt hevur Anker Eli Petersen) (2005). Gylvaginning. http://www.heimskringla.no/faeroysk/snorre/gylfaginning.php
 Friður og frælsi Postverk Føroya
 Risin og Lokki Postverk Føroya
 Vøluspá Postverk Føroya

Ásatrúgv
Norrøn gudalæra
Kveiki

Ein kveiki ella eitt ensym er eitt protein, sum økir um ferðina á eini ávísari evnafrøðiligari reaktión - ein lívfrøðiligur katalysatorur. Kveikin skundar undir reaktiónina millum reaktant (substrat) og produkt, men verður tó ikki sjálvur broyttur í reaktiónini.

Fyrr varð hildið, at allir lívfrøðiligir katalysatorar vóru proteinir, men í 1980-árunum varð uppdagað, at nøkur RNA-mýl kunnu verða munadyggir katalysatorar, og tey verða nú nevnd ribozymir.

Vanligt verða kveikar nevndir við endingini -ase. Tó hava nakrir av teimum fyrstu kveikunum, ið funnir vóru, gomul heiti, og enda sostatt ikki við -ase.

Kveikar verða bólkaðir í 6 ymiskar høvuðsbólkar eftir teirra starvi:
 EC 1 Oxidoreductase: katalyserar oxidatión/reduktión reaktiónir.
 EC 2 Transferase: flytir ein funktionellan bólk (t.d. ein methyl- ella phosphat-bólk).
 EC 3 Hydrolase: katalyserar hydrolysuna av ymiskum bindingum.
 EC 4 Lyase: klývur ymiskar bindingar uttan at nýta hydrolysu og oxidatión.
 EC 5 Isomerase: katalyserar isomeriseringina í einum einstakum mýli.
 EC 6 Ligase: setir tvey mýl saman við kovalentari binding.

Tað eru eisini undirbólkar undir høvuðsbólkunum.

Lívevnafrøði
Mýlislívfrøði
Protein

Proteinir ella eggjahvítaevni eru stór lívrunnin mýl samansett av 22 ymiskum aminosýrum í einari linjurættari røð, samanbundnar við peptidbindingum. Tey flestu proteinini eru kveikar.

Proteinir eru ein grundleggjandi partur av øllum livandi verum. Vit fáa proteinir inn við kostinum og tey verða niðurbrotin til tær einstaku aminosýrurnar í maganum. Síðani byggir kroppurin nýggj proteinir frá aminosýrunum.

Uppskriftin til tey ymisku proteinini er goymd í arvfrøðiligu leiðbeiningini (DNA).

Lívevnafrøði
Mýlislívfrøði
Helium

Helium er eitt frumevni, ið hoyrir til bólkin óvirkin gass. Tað hevur fingið heiti eftir grikska sólgudinum Helios. Aftaná hydrogen er helium tað mest vanliga frumevnið í alheiminum.

Sí eisini 
 Frumevni
 Skeiðbundna skipanin

Frumevni
Inclusion Europe

Inclusion Europe er evropeiska samtakið av feløgum fyri menningartarnað. Felagið Javni er limur í Inclusion Europe. Heimasíða felagsins er www.inclusion-europe.eu

Feløg
Sørvágs Ítróttarfelag

Sørvágs Ítróttarfelag ella SÍ er eitt ítróttarfelag úr Sørvági, sum var stovnað tann 17. mars 1905. Felagið er virkið innan flogbólt og fyrr eisini innan fótbólt, nú tó við felagnum 07 Vestur. Aðrar ítróttargreinar sum svimjing og hondbóltur hava eisini verið íðkaðar í Sørvági í Sørvágs Ítróttarfelag. Í fyrstani æt felagið Sørvágs Bóltfelag, men navnið passaði ikki longur, tá svimjingin eisini gjørdist partur av felagnum. SÍ var føroyameistari í fótbólti í 1947. Árini 1998 - 2003 var SÍ partur av FS Vágar, eftir tað endaði felagið í 4. deild, vann deildina og rykti upp í 3. deild. Í 2007 var fótbóltsfelagið 07 Vestur stovnað. Tað vóru FS Vágar og SÍ sum løgdu saman og gjørdist til nýggja felagið 07 Vestur. SÍ er tó enn virkið innan flogbóltin. SÍ hevur lið í bestu deildunum hjá monnum og kvinnum í 2010/11.

Keldur

Útvortis ávísingar 
 SIS.fo

Føroysk flogbóltsfeløg
Føroyskt fótbóltsfelag
Frankfurt am Main

Frankfurt am Main er stórbýur i Týsklandi. Býurin er fimtstørsti býur í landinum og størsti býur í Hessen.

Flogvøllurin í Frankfurt am Main í Týsklandi er tann fjórðstørsti í Evropa. Hiðan er millum annað gott samband við flogvøllir í USA og Ásia.

Søga 
Fyrstu ferð, Frankfurt verður nevndur í skrivligum keldum, er tað í miðøldini. Býurin verður umrøddur sum Franconofurd í einum skjali frá árinum 794. 
Í 1220 fekk Frankfurt framíhjárættindi sum frælsur býur í Heilaga rómverska ríkinum. Frá 1810 til 1813 var býurin høvuðsstaður í stórhertugadøminum Frankfurt. Í oktober 1866 verður Frankfurt limaður inn í Prusslandi. Undir Seinna heimsbardaga vórðu stórir partar av býnum oyðilagdir.

Politikkur

Mentan

Búskapur og ferðsla

Myndir

Ávísingar úteftir 
Almenna heimasíða, frankfurt.de
Frankfurt am Main, de.wikivoyage.org (á týskum)
Frankfurt, en.wikivoyage.org (á enskum)

Keldur 

Týskland
Býir í Týsklandi