alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Ormur reyði

Ormur reyði (svenskt: Röde Orm) er ein skaldsøga, sum svenski rithøvundurin Frans G. Bengtsson skrivaði, og sum kom út fyrstu ferð í tveimum pørtum í 1941 og 1945. Søgan gongur fyri seg í víkingaøldini. Bjarni Niclasen týddi til føroyskt í 1978-1980.

Keldur

1941
Skaldsøgur
Svenskar bókmentir
Jarn

Jarn (Fe) er heitið á tí 26. frumevninum í tí skeiðbundnu skipanini. Jarn er eitt metal. Tey fyrstu tekinini um nýtslu av jarni eru frá umleið ár 4000 f.Kr. hjá sumerum og egyptum. Jarn verður útvunnið úr málmi. Jarn er tað metal, sum mest verður nýtt. Jarn er nógv nýtt, eit nú til lutir í bilmotorum og til sigulmagn. Jarnpetti detta niður á jørðina sum loftsteinar úr rúmdini. Men jarnið, vit nýta, fáa vit úr jarnmálmi, sum verður høgdur í fjøllunum. Mannakroppurin krevur jarn í teimum reyðu blóðkroppunum, so at góður kostur er til dømis grønmeti ella livur, sum jarn er í. Hittitarnir í Turkalandi gjørdu jarn longu 1500 f.Kr. Tað var inngangurin til jarnøldina. Jarn verður brætt úr jarnmálmi í ovurstórum háovnum.  Onnur metal kunnu verða blandað upp í stálið at fáa fram ávísar eginleikar. Stál verður gjørt úr jarni, sum er av vanligastu frúmevnum á jørðini, og kolevni (karboni), ið fæst burtur úr koli. Stál verður brúkt til mangt og hvat, til ovurstór tangaskip og brýr, elalítlar skrúvur og møtrikkar. Í øllum heiminum verða gjørd um 680 mió tons av stáli um árið.

Jarn og stál, sum er úti, rustar. Serliga herviligt er tað, kemur sjógvur ella saltvatn at. Rustur er reyðbrún sambinding millum jarn og súrevni. Rustur fær jarn at vikna, so tað at enda verður dust.

Keldur 

Frumevni
CESCR

ST nevndin fyri búskaparlig, sosial og mentanarlig rættindi (á enskum Committee on Economic, Social and Cultural Rights, stytt CESCR) hevur til uppgávu at kanna, hvussu ST limalondini halda seg til skyldurnar í CESCR sáttmálanum. Í sáttmálanum binda londini seg til at tryggja sínum borgarum rættindi til arbeiði, heilsu, útbúgving og nøktandi liviumstøður. Sáttmálin er frá 1966 og kom í gildi fyri Føroyar í 1972. 

ST
Flamma

Flamma er ein føroyskur popp tónleikabólkur, mannaður av trimum kvinnum: Laila Carlsen, Ann Chanett Danielsen og Malan Eyðunsdóttir. Tað var í 2013, at bólkurin fekk nýggja navnið Flamma, men tær tríggjar hava fyrr mannað bólkin Divaz, tó er Ann Chanett Danielsen nýggj í bólkinum, tað var Anna Maria Olsen, ið var við í bólkinum Divaz frá byrjan, saman við Lailu og Maluni. Tað eru nøkur ár síðan tær byrjaðu, ein av fyrstu ferðunum, ið Divaz framførdu alment saman var til Syng við á Sandi. Tær valdu at broyta navnið síðst í mai 2013, áðrenn tær fóru í holt við at geva út nýggjan tónleik, navnabroytingin kom samstundis sum fyrsta staklagið varð útgivið á Soundcloud, tað var í mai 2013, lagið hevur heitið CityLights. Ætlanin er so at geva út eina fløgu einaferð á sumri 2013. Kristoffer Mørkøre framleiðir fyrstu fløguna. Í apríl og mai 2013, áðrenn tær høvdu skift navn, vóru tær á tónleikarundferð í Føroyum. Saman við teimum trimum vóru tónleikararnir Jóhan Ziskason, Kristoffer Mørkøre og Henning Hjalt Nicodemussen. Á konsertunum sungu tær coverløg, sum tær eisini høvdu gjørt tá tær byrjaðu at syngja saman. Á tónleikaútgávuni verða tað tó nýggj løg. Divaz framførdu føroyska tjóðsangin áðrenn steypafinaluna millum EB/Streym og Víking í 2012 á Tórsvølli.

Útgávur

Stakløg 
Løgini eru útgivin á Soundcloud.
 2013 - City Lights
 2013 - Stay Like This Forever

Keldur 

Føroyskir tónleikabólkar
Føroyskar songkvinnur
Popptónleikabólkar
Dánjal á Neystabø

Dánjal Dam á Neystabø (føddur 1979) er ein føroyskur tónleikari, sangari, tónasmiður og sjónleikari. Hann er eitt nú kendur sum ein av tónleikarunum í norðurlendska tónleikabólkinum Dánjal og í Føroyum er hann serliga kendur fyri Ævintýraferðirnar, sum hann hevur framført fyri børnum saman við Búa Dam í fleiri ár, teir hava eisini útgivið fleiri fløgur í sambandi við Ævintýraferðirnar. Teir hava framført fleiri skemtiligar sangir sum t.d. Grækaris Grashøvd og Snedigt, sum hava verið nógv spældir í Føroyum. Dánjal er fyrrverandi limur í føroyska tónleikabólkinum Tangz, sum gjørdist nummar trý til Prix Føroyar í 2001. Dánjal er sonur Helenu Dam á Neystabø, fyrrverandi mentamálaráðharra.

Tónleikabólkurin Dánjal 
Í juni 2012 gav orkestur hansara Dánjal út fløguna The Bubble, ið fekk fimm tilnevningar á Danish Music Awards Folk, sum varð hildið í november 2012. Bólkurin fekk eisini eina tilnevning á Danish Music Awards World 2012. Í 2013 hevur bólkurin Dánjal ferðast runt og spælt á festivalum í Noregi, Svøríki, Kekkia og í Danmark. Tey í Bólkinum Dánjal fara eisini at framføra á G! í 2013. Tey sum manna oekestrið Dánjal eru úr Føroyum, Damnark, Svøríki og Finnlandi, tey eru: Dánjal á Neystabø, Kim Nyberg, Annika Jessen, Sidse Holte, Stephan Sieben, Erik Olevik og Ulrik Brohuus. Eftir ætlan kemur út ein nýggj fløga í oktober 2013. Tey hava útgivið staklag av komandi fløguni, sum verður nevnt Raindrops.

Útgávur

Við tónleikabólkinum Dánjal 
 2009 - The Palace, TUTL & Peregrina Music
 2012 - The Bubble, Tutl & Peregrina Music

Ævintýraferðin - saman við Búa Dam 
 2005 - Hvat er hattar? - Ævintýraferðin 2005
 2006 - Alt ber til - Ævintýraferðin 2006
 2007 - Ævintýraferðin 2007 - Finnur uppá
 2010 - Buldrist til tit brotna, klemmist til tit koppa
 2011 - Ævintýraferðin 2011

Ævintýraferðin á uppsamlingsfløgum 
 2010 - Popp List 9
 2012 - Tað mesta av tí besta

Við tónleikabólkinum Tangz 
 1999 - Prix ‘99 skering 7.
 2001 - Prix Føroyar 2001 skering 3.
 2003 - Ung um aldamótið II cd1/skering 4.

Heiður

Saman við Búa Dam - Ævintýraferðin 
 2009 - Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs

Við tónleikabólkinum Dánjal 
 2012 - Tilnevndur Danish Music Awards Folk í bólkinum Besta fløga, The Bubble
 2012 - Tilnevndur Danish Music Awards Folk í bólkinum Besta lag, "Bring Me Along"
 2012 - Tilnevndur Danish Music Awards Folk í bólkinum Besti sangskrivari
 2012 - Tilnevndur Danish Music Awards Folk í bólkinum Ársins talent
 2012 - Tilnevndur Danish Music Awards Folk í bólkinum Besta live framførsla
 2012 - Tilnevndur Danish Music Awards World í bólkinum Besta live framførsla

Við bólkinum Tangz 
 2001 - Nummar trý á Prix Føroyar

Keldur

Slóðir úteftir 
 Almenna heimasíðan hjá tónleikabólkinum Dánjal

Føroyskir tónleikarar
Føroyskir mannligir sangarar
Føroyskir sangskrivarar
Føroysk tónaskøld
Havnafólk
Føðingar í 1979
Louis Armstrong

Louis Armstrong (4. august 1901 – 6. juli 1971) var ein amerikanskur jazztónleikari, trompetistur og sangari.

Armstrong – ella Satchmo, sum hann eisini er kendur sum - ein møguliga tann kendasti av øllum jazztónleikarum, og sjálvt um djassur longu í 1940'num tók ein vend burtur frá stílinum hjá Armstrong, so hevur hann til allar tíðir verið høgt í metum millum tónleikarar.

Upptøkur hansara frá 1920'erne høvdu stóra ávirkan á menningina av djassinum og verður enn í dag sæddar sum nakað av tí besta djassinum, ið nakrantíð er innspælt. Hansara duettir við Ellu Fitzgerald eru klassikarar, og í 1968, tá trupulleikar við heilsuni nærum hevði støðga hansara lívsleið sum djasstónleikari, fekk hann stóra sukse við sanginum "What a Wonderful World". Hesin sangurin kann neyvan kallast jazzur, men er sera eyðkendur Armstrong-sangur við hansara positiva og optimistiska lyndi.

Lívssøga 
Louis meinti sjálvur, at føðingardagur hansara var 4. juli 1900. Ikki fyrr enn 12 ár eftir deyða hansara, møtti rithøvundurin Gary Giddins (sum eitt nú hevur skrivað bøkur um Bing Crosby og Charlie Parker) í síni leitan eftir rótum Armstrongs, ein prest í einari grannasókn, sum vísti honum, at tað í tí lokalu kirkjubókini var nevndur ein Louis Armstrong, sum var føddur 4. august 1901. Tað vísti seg, at lítli Louis var skrásettur í sóknarkirkjuni hjá arbeiðsgevaranum hjá mammu hansara. Hesin upplýsingur kom við í bók Giddins, sum hevur heitið "Satchmo – the Genius of Louis Armstrong" og kom út í 1988. Dagurin 4. august 1901 hevur líka síðan verið góðtikin av Armstrong-granskarum, sum føðingardagurin hjá Louis Armstrong.

Sangir 
Niðanfyri síggjast nakrir av kendastu sangunum, ið Armstrong framførdi:

Keldur 

Amerikanskir tónleikarar
Amerikanskir sangarar
Afroamerikanarar
Føðingar í 1901
Andlát í 1971
Jazz
Purisma

Purisma ella málreinsing er ein hugsjón, sum hevur til endamáls,  at ein - í staðin fyri at nýta fremmandorð og lánorð - ger nýggj orð. Purisman er sostatt eitt verjuátak til tess at avmarka fremmanda málsliga ávirkan á málið. Purisma er ein partur av málrøktini, og hon hevur havt stóran týdning viðvíkjandi orðaúrvali til føroyskar orðabøkur. Kanadiski málgranskarin George Thomas vísir í ástøðiliga verki sínum Linguistic purism á, hvussu purisma kann virka ymisliga í málsskipanini, og tað kann lýsa orsøkina til, at orð við fremmandum atskoytum vanliga verða lúkað burtur í góðum skrivligum stíli og í orðabókum. Sambært Thomas ber til at býta purismu ella málreinsing í seks bólkar:

 Fonologisk purisma. T.e. tað at byrgja upp fyri fremmandum ljóðum og ljóðsambondum.
 Morfologisk purisma. T.e. tað at royna at sleppa undan fremmandum atskoytum og fremmandari bending.
 Syntaktisk purisma. T.e. tað at royna at sleppa undan fremmandum orðalag.
 Leksikalsk purisma. T.e. at royna at sleppa undan fremmandum orðum, og í staðin gera orð á heimligum botni.
  Semantisk purisma. T.e. at royna at sleppa undan beinleiðis tøkutýðingum ella neyðtýðingum. 
 Ortografisk purisma. T.e. ikki at nýta fremmand tekn, men í staðin fáa orðið at hóska til ljóðmyndina hjá heimamálinum.

Málfrøði
Kalmar

Kalmar er ein býur í Kalmar kommuna í Kalmar län Svøríki. Býurin hevur umleið 36 962 íbúgvar (2010).

Slóðir 

Býir í Kalmar län
Karlsborg

Karlsborg er ein býur í Västra Götalands län í Karlsborgs kommunu í Svøríki. Býurin er fyrisitingarbýur í Karlsborgs kommunu og hevði 3.551 íbúgvar í 2010.

Karlsborg liggur tætt við vestaru síðuna av vatninum Vättern og er kent fyri Karlsborg skansan sum varð bygdur í árunum 1819-1909. Býurin varð stovnaður og grundaði sín vøkstur á bygningsarbeiðsmenninir sum bygdu skansan í 1800-talinum. Skansin varð roknaður til at virka sum eyka høvuðsstaður í Svøríki í kríggsstøðu, við plássi til eitt nú ríkisdagin, stjórnina, valutagoymslu og kongshúsið.

Keldur

Slóðir 

Býir í Västra Götalands län
Filipstad

Filipstad er ein býur í Filipstads kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 6 022 í 2010, í Føroyum verður ein býur á hesi stødd nevndur býur, men í Svøríki gongur markið vanliga við 10 000 fólk, áðrenn ein býur kann kallast býur (stad). Av søguligum ávum verður Filipstad tó nevndur býur í Svøríki. 

Býurin liggur í eystara Värmlandi og er fyrisitingarligur miðdepil í Filipstads kommunu í Värmlands län. Býurin liggur í einum dali millum vøtnini Lersjön og Daglösen. Millum hesi bæði vøtnini rennur áin Skillerälven, sum rennur gjøgnum miðbýin í Filipstad.

Filipstad fekk síni býarrættindi hin 6. apríl 1611 og er eftir Karlstad og Kristinehamn triðelsti býur í Värmlandi. Býurin er uppkallaður eftir Karl Filip, sum var sonur Karl 9. av Svøríki og beiggi Gustav 2. Adolf av Svøríki. Líka síðan 1300-talið er tað siðvenja innan jarn- og námsvinnu, sum eisini er orsøkin til at økið bleiv bygt. Í økinum var stórt náttúruríkidømi, og tá námsvinnan var í hæddini fyrst í 1700-talinum, øktist fólkatalið í Filipstad munandi. Í 1694 misti Filipstad síni býarrættindi eftir ein brand, og ikki fyrr enn í 1835 fekk býurin aftur hesi framíhjárættindini. Eftir tað vaks býurin støðugt, eitt nú orsakað av at fleiri fyritøkur og stovnar komu til býin. Filipstads Bergsskola, sum er til enn í dag, er ein av hesum stovnum.

Í Filipstad liggur størsta knekkibreyðfabrikkurin Wasa og eisini chipsfabrikkurin OLW.

Keldur

Slóðir 

Býir í Värmlands län
Skara

Skara er ein býur í Skara kommunu í Svøríki. Býurin hoyrir til Västra Götalands län og liggur í Västergötland. Býurin er umsitingarligur miðdepil fyri Skara kommunu. Í 2005 búðu 10.963 íbúgvar í býnum. Býurin hevur umleið 10 841 íbúgvar (2010).

Skara er ein av elstu býum Svøríkis, og dómkirkjan verður mett at vera frá umleið ár 1000. Hildið verður, at tað var her at Noregs biskupur Jon Raude fjaldi seg, tá ið hann í 1282 varð vístur av landinum av Erik Præstehader, kongi.

Keldur

Slóðir 

Býir í Västra Götalands län
Wolfgang Amadeus Mozart

Wolfgang Amadeus Mozart, doyptur Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart, (27. januar 1756 í Salzburg – 5. desember 1791 í Wien) var ein eysturríkskur tónasmiður. Hann verður vanliga viðurkendur sum ein av størstu tónasmiðunum innan klassiskan tónleik. Hann er ein av meistarunum av wienarklassikkinum  og ein av teimum best dámdu tónasmiðunum nakrantíð.

Sjálvt um hann doyði bert 35 ára gamal, var hansara lívsverk sera stórt í vavi, og fevndi um øll tónleikasløg, ið vóru vanlig tá í tíðini: operair, ballettónleikur, symfoniir, solokonsertir (fyri klaver, violin og bratsch, valdhorn, tvørfloytu, klarinet og obo), messur, lied, strúkarakvartettir, sonatur og nógvur annar kamartónleikur.

Øll verk Mozarts eru blivin bólkað av Ludwig von Köchel í KV (Köchel-Verzeichnis). Hvørt verk er skrásett við KV-skrásetingarnummar. T.d. stendur KV 525 fyri Eine kleine Nachtmusik.

Mozart var eins og systir hansara Maria Anna Mozart eitt satt undurbarn. Hann spældi cembalo frá hann var trý ára gamal og fór longu at komponera løg, tá hann var fimm ára gamal. Seinni spældi hann eisini klaver og violin.

Keldur 

Tónaskøld úr Eysturríki
Føðingar í 1750-árunum
Andlát í 1791
Gøtudanskt

Gøtudanskt er málið sum føroyingar tosa, tá ið teir tosa danskt við eyðkendum føroyskum dámi. Tað sigst, at ein lærari úr Gøtu, hann livdi frá 1850 til 1930, tosaði eitt serligt litað danskt við einari rúgvu av føroyskum. Tað sigst, at lærarin tosaði hetta danska allastaðni, hagar hann fór, og soleiðis kann hugtakið hava spjatt seg. Kanska passar hetta. Kanska er hetta upprunin til hugtakið gøtudanskt, altso, at tað er bygdin Gøta, sum navnið sipar til; tó er eisini møguligt, at talan snøgt sagt er um navnorðið gøta, altso gadedansk. 

Hetta er ikki standarddanskt, men eitt mál við sínum egnu reglum. Tað er úrslitið av teirri føroysku-donsku tvímælisstøðuni. 

Norðurlendsk mál
Føroyskt mál
Anna Frank dagbókin

Dagbókin hjá Onnu Frank er millum mest lisnu bøkur í Vesturheiminum eftir Seinna heimsbardaga. Hetta er bók um trettan ára gomlu Annu, sum saman við familju sínari goymdi seg á einum lofti undan týskarunum undir Seinna heimsbardaga. Trettan ára gamla Anna Frank og familja hennara goyma seg fyri nasistunum. Í tvey ár kundi hon ikki fara út, renna, rópa ella flenna. Í staðin skrivaði hon um tankar og kenslur sínar í dagbók, sum nú er kend um allan heim. Bókin er skrivað eftir vegleiðing frá Evu Schloss, sum yvirlivdi arbeiðslegurnar og gjørdist fostursystir Annu Frank. Anna er helst kendasta offur fyri Holocaust. Dagbók hennara er lisin av milliónum um allan heim og er ein ímyndin av jødaforfylging og týning undir Seinna heimsbardaga.

Søgugongd 

Anna Frank skrivar í fyrstuni um seg sjálva sum eina væl umtókta gentu, um góðar vinkonur og troyttandi dreingir. Hon fortelur um flokkin, hon gongur í, dreingirnar og genturnar, vinkonurnar og systrina, Margot. Um tryggu tilveruna, hóast allar tær strongu lógirnar, ið vórðu settar í gildi fyri jødar - líka til Margot 8. juli 1942 fær boð um at møta hjá SS. Yvir háls og herðar rýma tey og fjala seg í Bakhúsinum í Amsterdam, har pápin arbeiðir. Anna er 13 ár, tá ið vit hitta hana, og hon er 15, tá ið hon sigur farvæl. Hetta tíðarskeiðið fylgja vit einari gentu, ið búnast og gerst sjálvstøðug. Hon sigur frá sínum loyniligastu hugsanum, og vit lesa um, hvussu illa hon situr um sátt við mammuna, um gerandisdagin í Bakhúsinum, um hennara dreymar og kynsligu menning. Seinasta hálva árið eru hon og Petur væl, og bæði fáa tey roynt kærleikan. Um várið 1944 droymdi Anna um, at hon skuldi geva út eina bók, tá ið kríggið var av. Hon ætlaði, at dagbókin, sum hon skrivaði frá 12. juni 1942 til 1. august 1944, skuldi vera støðið undir bókini. Men 4. august 1944 kom ein SS-heryvirmaður og tríggir hálendskir hjálparmenn frá "Grüne Polizei" og handtóku hana og hinar jødarnar, sum fjaldu seg saman í Bakhúsinum. Onkur hevði svikið tey. Sama dag bjargaðu hjálparfólk teirra øllum, ið Anna hevði skrivað. Anna Frank doyði í týningarleguni Bergen-Belsen í februar ella mars 1945. Eitt tað seinasta, hon skrivaði í dagbókina, var: "Eg vil liva, eftir at eg eri deyð".

Sí eisini
Aldarinnar 100 bøkur sambært Le Monde

Bókmentir
Seinni heimsbardagi
Holocaust
1873

1873 (MDCCCLXXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
mikudegi.

Hendingar

Føðingar 
 1. juli - Andrass Samuelsen

Andlát 
 1. mai - David Livingstone, skotskur lækni og rannsóknarfari (f. 1813)
1874

1874 (MDCCCLXXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
hósdegi.

Hendingar

Føðingar 
 6. desember - Andrias Christian Evensen

Andlát 
 25. juli - Andreas Christian Lützen
1875

1875 (MDCCCLXXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
fríggjadegi.

Hendingar

Føðingar 
 14. januar - Albert Schweitzer, týskur lækni, gudfrøðingur, tónleikari og heimspekingur (d. 1965)
 19. januar - Svenning Krag Nielsen Rytter, amtmaður í Føroyum frá 1911 til 1918 (d. 1955)
 7. mars - Maurice Ravel, franskt tónaskald (d. 1937)
 28. mars - Ragnhild Jølsen, norskur rithøvundur (d. 1908)
 8. apríl - Albert I av Belgia, belgiskur kongur (d. 1934)
 10. mai - Eugen Schauman, finskur aðalsmaður og aktivistur (d. 1904)
 6. juni - Thomas Mann, týskur rithøvundur (d. 1955)
 3. september - Ferdinand Porsche, eysturríkskur/týskur verkfrøðingur og bilframleiðari (d. 1951)

Andlát 
 3. juni - Georges Bizet, franskt tónaskald (f. 1838)
 31. juli - Andrew Johnson, amerikanskur forseti (f. 1808)
 4. august - H.C. Andersen, danskur rithøvundur (f. 1805)
Victoria drotning

Victoria (Alexandrina Victoria; 24. mai 1819 – 22. januar 1901) var drotning av tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland frá 20. juni 1837 og tann fyrsta keisarinnan av India frá 1. mai 1876 til sín deyðadag. Regeringstíð hennara sum drotning vardi í 63 ár og 7 mánaðir, og er longri enn hjá nøkrum øðrum bretskum monarki. Hon er tann higartil longststrýrandi kvinnuligi monarkurin í søguni. Alt tíðarskeiðið meðan hon stýrdi verður nevnt Victorianska tíðin. Hetta tíðarskeiðið var eyðkent av ídnaðarligum, politiskum, vísundaligum og hernaðarligum framburði í tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland.

Tá Victoria tók við trúnuni, var tað Sameinda Kongaríki longu sett á stovn sum eitt konstitutionelt monarki: regenturin hevði avmarkaða poliska ávirkan og framdi hana eftir ráðum frá forsætisráðharranum. Men hon var eitt týdningarmikið súmbol fyri sína tíð. Victoriutíðin er sermerkt við einari stórari øking av tí bretska imperinum; í tíðarskeiðnum náddi tað sítt hæddarpunkt, og gjørdist tann størsta globala stórmaktin yvirhøvur.

Victoria, sum stórt sæð var av týskari ætt, var dóttir Prins Edward Augustus, hertogi av Kent og prinsessu Victoriu av Sachsen-Coburg-Saalfeld, abbadóttir George 3. og bróðirdóttir Vilhelm 4., sum stýrdi áðrenn hana Hon fyriskipaði hjúnalag fyri tey nýggju børn hennara og 42 ommubørn yvir alt kontinentið. Tað bant Evropa saman og gav henni eykanavnið "Omma Evropu".  Hon var tann seinasti bretski monarkurin frá Hannover Húsinum; sonur hennara Kong Edvard 7. hoyrdi til Sachsen-Coburg-Gotha Húsið.

Keldur 

Bretland
Regentar
Kongalig úr Onglandi
Kvinnuligir statsleiðarar
Statsleiðarar
Føðingar í 1819
Andlát í 1901
UEFA Europa League

UEFA Europa League (á føroyskum eisini nevnd Evropaligan) er ein fótbóltskapping fyri evropeisk feløg, sum er fyriskipað av tí evropeiska fótbóltssambandinum UEFA. Tað er tann næst týdningarmesta kappingin fyri evropeisk feløg, næst eftir Champions League.

Kappingin var kend sum UEFA Cup áðrenn juni 2009,, samstundis var kappingarbygnaðurin broyttur frá 2009/2010-sesongini. Europa League og UEFA Cup verða sæð sum sama kapping, har navnabroytingin bert er eitt nýskapandi brand.

Kappingin byrjaði í 1971 og kom í staðin fyri Inter-Cities Fairs Cup, sum varð stovnað hin 18. apríl 1955. Fyrsta liðið, ið vann kappingina var Tottenham Hotspur. Í 1999 var UEFA Cup Winners' Cup afskaffað og lagt saman við UEFA Cup. Frá 2005/6 var innført eitt bólkaspæl, áðrenn liðini skuldu fara víðari til knock-out-støðið. Við navnabroytingini í 2009 varð Intertoto Cup innlimað í kappingina, og tað førdi tað við sær, at fleiri lið skuldu luttaka í kappingini, samstundis sum bólkaspælið var víðkað og kvalifikasjónskrøvini vóru broytt.

Chelsea F.C. eru verandi meistarar frá 2013.

Føroyar í Evropaliguni 
Føroyar hava luttið í Europa League í fleiri ár. Í 2013 luttóku fýra føroysk feløg: EB/Streymur og Víkingur, sum bæði megnaðu at koma víðari eftir 1. rundu, og HB og ÍF, sum ikki komu víðari.

Finaluúrslit

Inter-Cities Fairs Cup

UEFA Cup

Europa League

Keldur 

Fótbóltur í Evropa
UEFA
1876

1876 (MDCCCLXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum leygardegi.

Hendingar 
 10. mars - Alexander Graham Bell hevur ta fyrstu telefonsamrøðuna. 
 1. august - Colorado gerst tann 38. deilstaturin i USA.

Føðingar 
 7. august - Mata Hari, niðurlendsk dansarinna og njósnari (d. 1917)
 14. august - Aleksandar Obrenović, serbiskur kongur (d. 1903)
 22. november - Jack London, amerikanskur rithøvundur (d. 1916)
 23. november - Manuel de Falla, spanskt tónaskald (d. 1946)

Andlát 
 1. juli - Mikhail Bakunin, russiskur rithøvundur (f. 1814)
1867

1867 (MDCCCLXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi

Hendingar 
 1. desember - Kunoyar kirkja verður vígd.
 30. mars - USA keypir Alaska frá Russlandi.

Føðingar 
 25. mars - Arturo Toscanini, italskur dirigentur (d. 1957)
 16. apríl - Wilbur Wright, amerikansk flypioner (d. 1912)
 22. apríl - Palle Rosenkrantz, danskur krimihøvundur (d. 1941)
 4. juni - Carl Gustaf Emil Mannerheim, finskur forseti (d. 1951)
 29. september - Walther Rathenau, týskur politikari (d. 1922)
 7. november - Marie Skłodowska-Curie, pólsk-franskur evnafrøðingur (d. 1934)

Andlát 
 9. juni - Christian Pløyen, amtmaður í Føroyum 1837 - 1848. (f. 1803)
 19. juni - Maximilian, keisari av Mexico (f. 1832)
 25. august - Michael Faraday, bretskur evnafrøðingur og alisfrøðingur (f. 1791)
1868

1868 (MDCCCLXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mikudegi.

Hendingar

Føðingar

Andlát
Instituto Federal da Bahia

Instituto Federal da Bahia í Brasil varð sett á stovn í 1910 og er ein lærdur háskúli í Bahia, Brasil.

Sí eisini 

 Brasil

Keldur 

Lærdir háskúlar í Brasil
1869

1869 (MDCCCLXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
fríggjadegi.

Hendingar

Føðingar 
 18. mars - Neville Chamberlain, bretskur politikari (d. 1940) 
2. oktober - Mahatma Gandhi, indiskur advokatur og borgararættindastríðsmaður  (d. 1948) 
 15. oktober - Sigert O. Patursson, føroyskur ævintýrari (d. 1931)
 31. desember - Henri Matisse, franskur málari (d. 1954)

Andlát 
 18. august - Jacob Nolsøe, føroyskur handilsforvaltari og løgtingslimur (f. 1775)
1870

1870 (MDCCCLXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum 
leygardegi.

Hendingar 
 19. juli - Frakland lýsir kríggj ímóti Prusslandi.

Føðingar 
 1. januar - Ernst Barlach, týskur myndahøggari (d. 1938)
 7. februar - Alfred Adler, eysturríkskur sálarfrøðingur (d. 1937)
 22. apríl - Vladimir Lenin, russiskur kollveltingarmaður (d. 1924)
 30. apríl - Franz Lehár, eysturríkskt/ungarskt tónaskald og dirigentur (d. 1948)
 24. mai - Jan Christian Smuts, suðurfrikanskur generalur og forsætisráðharri (d. 1950)
 31. august - Maria Montessori, italskur lækni og námsfrøðingur (d. 1952)
 26. september - Christian X, danskur kongur (d. 1947)
 29. november - Enric Prat de la Riba i Sarrà, katalanskur politikari (d. 1917)

Andlát 
 9. juni - Charles Dickens, bretskur rithøvundur  (f. 1812)
30. juli - Aasmund Olavsson Vinje, norskur rithøvundur og blaðmaður (f. 1818)
 12. oktober - Robert E. Lee, amerikanskur generalur (f. 1807)
 5. desember - Alexandre Dumas, eldri, franskur rithøvundur  (f. 1802)