alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Corniskt mál

Corniskt ella Kornbretskt (corniskt: Kernowek ella Kernewek) hoyrir til Brythonisku málini. Corniskt, ið søguliga varð tosað í Cornwall, doyði út í 18'du øld, og seinasti persónur ið hevði corniskt sum móðurmál, sigst hava verið Dorothy Pentreath ið doyði í 1777.

Í 19'du øld kyknaði tjóðskaparkenslan í Cornwall, og í 20'du øld varð farið undir at afturlívga corniska tungumálið út frá varðveittum tekstum frá miðøldini. Í dag eru um 3.500 fólk ið hava kunnskap til corniskt, men bert eini 200 duga tað flótandi. Nøkur børn vaksa nú eisini upp við corniskum sum móðurmáli.

Í miðøld, meðan corniskt framvegis var høvuðsmálið í Cornwall, vórðu drama skrivað á corniskum. Í dag verður aftur skrivað á corniskum, kendasti rithøvundurin er Tim Saunders. Eisini finnast tónleikabólkar, so sum Skwardya og Krena ið syngja á corniskum.

Tekst dømi
Yma pub den genys frank hag equal yn dynyta hag yn gwyryow. Ymons y enduys gans reson ha keskans hag y tal dhedhans omdhon an eyl orth y gela yn sperys a vredereth.
 Artikul 1 í Altjóða yvirlýsing av mannarættindum

Agan Tas ni, eus y’n nev,bennigys re bo dha hanow.Re dheffo dha wlaskor,Dha vodh re bo gwrys y’n nor kepar hag y’n nev.Ro dhyn ni hedhyw agan bara pub dydh oll,ha gav dhyn agan kammweythkepar dell evyn nynidhe’n re na eus ow kammwul er agan pynn ni;ha na wra agan gorra yn temptashyon,mes delyrv ni dhiworth drog.Rag dhiso jy yw an wlaskor,ha’n galloes ha’n gordhyans,bys vykken ha bynari.Yndella re bo!| Pader Agan Arloedh|Faðir Vár bønin

Keltisk mál
Mál í Evropa
Cornwall
Papageykar

Pappageykar eru fuglar, sum hava fjaðrar, tvey bein og sum verpa. Pappageykar halda til í Mið- og Suður-Amerika, Afrika, Suður-Ásia og Avstralásia. Pappageykar eru ójavnir á stødd. Undulátar eru smáir, og arur eru stórar. Fleiri pappageykar brúka føturnar sum hendur til at halda í nøtunum, meðan teir bróta tær við krókuta nevinum. Flestu pappageykar hava reiður í træholum ella gera sæt reiður í opum í bakka, lendi ella kletti. Veingjavíddin á reyð-grøna undulátinum kann verða upp í 125 sentimetrar og kropslongdin 94 sentimetrar. Undulátar og onnur pappageykasløg eta ofta leir úr áarbakkum. Í leirinum er nógv natrium, sum er heilsugott hjá pappageykum. Flestu pappageykar eta nøtir, fræ, knubbar og annan plantugróður. Krákur og pappageykar hoyra til gløggastu fuglar í heiminum. Nøkur pappageykasløg duga at herma eftir menniskjum. 

Papageykar er ein skipan av fuglum, á latíni kallað Psittaciformes. Undir hesum eru 13 familjur:
 
 Skipan: Papageykar (Psittaciformes)
 Familja: Aratingur (Aratingidae) 
 Familja: Kakadúgvur (Cacatuidae) 
 Familja: Vanligir papageykar(Psittacidae) t.d.: Ara, Undulátur
 Familja: Flogmýsapapageykar (Loriculidae) 
 Familja: Loriur (Loriidae) 
 Familja: Undulátar (Melopsittidae)
 Familja: Spætupapageykar (Micropsittidae) 
 Familja: Nestorpapageykar (Nestoridae) t.d.: Kea, Kaka 
 Familja: Jørðparakittar (Pezoporidae) 
 Familja: Rosellur (Platycercidae) 
 Familja: Aðalparakittar (Psittaculidae)
 Familja: Pesquet'sa papageykar (Psittrichidae) 
 Familja: Uglupapageykar (Strigopidae) t.d.: Kakapo

Í hesum 13 familjum finnast meira enn 350 ymisk sløg.

Fuglar
Sundini

Sundini er eitt sund millum Streymoy of Eysturoy - norðanífrá millum Tjørnuvík og Eiði, og suður millum Kollafjørður og Morskranes. Um Sundini, millum Oyrarbakka og Norðskála, er Brúgvin um Streymin. Brúgvin, sum er 220 metrar long, er tikin í nýtslu í 1973.

Sund í Føroyum
Jóhan Olsen (bátasmiður)

Jóhan Olsen (føddur 1953 á Tvøroyri) er føroyskur bátasmiður. Hann hevur smíðað fleiri bátar, m.a. kunnu nevnast báturin Naddoddur og kappróðrarbáturin Suðringur. Naddoddur er seksæringur og Suðringur er 10-mannafar hjá Froðbiar Sóknar Róðrarfelag.

Trý ættarlið av bátasmiðum 
Jóhan er triðja ættarlið av bátasmiðum á Tvøroyri. Abbi hansara var Andreas Olsen, sum var føddur í Froðba í 1890 og doyði í desember 1958. Í 1904 fór Andreas í læru hjá Danjal Mortensen, teir smíðaðu í verkstaði Undir Heygnum á Tvøroyri. Pápi Jóhan var Niclas Olsen (føddur 1915 í Hvalba, uppvaksin á Tvøroyri. Niclas smíðaði fleiri bátar og umvældi eisini sluppir. Hann smíðaði Undir Heygnum til hann flutti virksemi yvirum fjørðin í 1954 til Punthavnina. Hann smíðaði og umvældi í Punthavnini til 1962, tá verkstaðurin aftur flutti yvirum fjørðin til Lítla Tippi, har Jóhan enn hevur sína verksmiðu. Andreas og Niclas gjørdu tó eisini annað arbeiði enn at smíða bátar, eitt skifti róðu teir út í Grønlandi. Pápi Jóhan, Niclas hjálpti Jóhan at smíða Naddodd í 1996, hann var tá 82 ára gamal. Niclas, andaðist í 2005 90 ára gamal.
Jóhan varð útlærdur timburmaður í 1976. Hann hjálpti pápanum at smíða og umvæla bátar í fleiri ár, áðrenn hann sjálvur fór í holt við at smíða bátar. Jóhan smíðaði sín fyrsta bát í 1977. Hann hevur eisini smíða motorbátin Fríðhild, sum hann sjálvur rør út við.

Útróðrarmaður og ferðavinnuvirksemi 
Umframt at smíða og umvæla bátar arbeiðir Jóhan eisini sum útróðrarmaður. Harumframt eiga hann og konan eisini summarhús, sum er uppiá neystinum hjá teimum, hesi verða útleigaði til ferðafólk og til tíðir verður summarhúsið eisini útleigað sum næmingaheim.

Keldur 

Samrøða við Jóhan Olsen

Útvortis ávísingar 
VisitSuduroy.fo

Føðingar í 1953
Føroyskir bátasmiðir
Tvøroyri
Sámal Hansen

Sámal Hansen (føddur 1968) úr Runavík er føroyskur bátasmiður. Hann er hin virknasti bátabyggarin í Føroyum í løtuni (2011), hann hevur smíðað fleiri av kappróðrarbátunum, sum rógva kapp á stevnunum sum eru kring oyggjarnar um summarið. Sámal smíðaði fyrsta bátin í 1996, tá hann smíðaði 10-mannafarið Kjølur. Henda bátin smíðaði hann av áhuga. Síðan hevur hann smíðað tí kappróðrarfeløg og onnur hava bílagt bátar frá honum. Áhugin frá at smíða bátar starvar frá tíðini, tá Sámal sum heilt ungur vitjaði bátabyggjaran Andreas Hammer. Sámal er útbúgvin maskinsmiður og starvaðist í fleiri ár hjá Mekanis í Runavík. Síðan 2000 hevur hann starvast sum bátabyggjari burturav. Í 2007 smíðaði hann eitt 6-mannafar til Íslands, og eitt afturat var umbiðið til Íslands, og harafturat hevði hann 14 kappróðrarbátar á bíðilista.

Bátar 
Niðanfyri sæst yvirlit yvir bátar, ið Sámal Hansen hevur smíðað:

5-mannafør, sum Sámal Hansen hevur smíðað 

Báran
Blikur
Drekin
Firvaldur
Fípan Fagra
Frúgvin
Junkarin
Karin
Kollur
Royndin Fríða
Nísan
Sílið
Spógvin
Tekla
Ternan
Tjaldrið
Ørnin
Silja
Fenja
Erla Kongsdóttur
Títlingur 
Sævarmoy

6-mannafør, sum Sámal Hansen hevur smíðað 

Gongurálvur
Hósvíkingur
Ísland nr. 1
ísland nr. 2
Jarnbardur
Lómur
Páll Fangi
Riddarin
Smyril
Strálan
Sundabáturin
Sølmundur
Víkingur
Rádna

8-mannafør, sum Sámal Hansen hevur smíðað 
Miðvingur
Argjabáturin
Knørrur
Kvívíkingur
Nevið Reyða
Ørvur
Gullbrandur

10-mannafør, sum Sámal Hansen hevur smíðað 
Eysturoyingur
Havnabáturin
Hoyvíkingur
Kjølur
Klaksvíkingur
Nólsoyingur 
Drekin Reyði
Noylsoyar Páll
Ormurin Langi
Surðoyingur

Keldur

Útvortis ávísingar 
Samalhansen.com

Føðingar í 1968
Føroyskir bátasmiðir
Bretagne

Bretagne ella Bretania (Fornnorrønt: Syðra-Bretland, Bretland hitt syðra) (enskt Brittany; bretonskt: Breizh; gallo: Bertaèyn) er ein hálvoyggj og landslutur í norður-vestur Fraklandi. Bretagne liggur millum Ermasund í norðan og Biscayaflógvan í sunnan. Landslutahøvuðsstaður er Rennes.

Evropa
Frakland
Hálvoyggjar
Rennes

Rennes (franskt: Rennes, bretonskt: Roazhon) er ein býur í Fraklandi og landslutahøvuðsstaður í Bretagne. Rennes liggur í vestur Bretagne og hevur umleið 208.000 íbúgvar.

Fólkatalsfrøði

Systurstaðir

Myndir

Slóðir 

Rennes
Rennes Aéroport

Býir í Fraklandi
Keltiskar tjóðir

Keltisku tjóðirnar er heitið ið nýtt verður um tey 6 økini har tey serskildu keltisku málini verða ella vórðu nýliga tosað. Bert tann eina tjóðin Írland er sjálvstøðug tjóð, hinar hava allar onkursvegna tilknýti til ella eru partur av øðrum fullveldisríkjum.

Tær seks keltisku tjóðirnar 

Tær 6 keltisku tjóðirnar eru:

  Skotland 
  Írland 
  Isle of Man (Mann) 
  Wales (Lítla Bretland) 
  Cornwall (Kornbretland)
  Bretagne (Syðra Bretland) 

Hvør tjóðin hevur sítt egna keltiska tungumál. Í Skotlandi, Írlandi, Wales og Bretagne hava hesi mál verið talaði fram til okkara dagar, meðan á Isle of Man og í Cornwall doyðu málini út. Í hesum báðum seinastu støðunum hava áhugabólkar roynt at endurreisa málini og eru nøkur børn uppald við hesum málum sum "móðurmáli", eins og málini hava fingið ávísa almenna góðkenning, tó mest í sýmbolskum týdningi.

Keltiskur samleiki 

Keltisku tjóðirnar hava felags samleika á fleiri økjum, og tað finst formelt samstarv á t.d. tí politiska, málsliga, mentanarliga, tónleikarliga og ítróttarliga økinum. Hetta samstarv verður samskipað av The Celtic League.

Keltisku tungumálini 
Høvuðsgrein: Keltisk mál

Keltisku tungumálini statistikkur, tølini eru uml.

Keltar
 

cy:Y Celtiaid#Celtiaid modern
Bretonskt mál

Bretonskt hoyrir til Brythonisku málini.

Keltisk mál
Mál í Evropa
Bretagne
Arresø

Arresø er størsta vatn í Danmark, 39,84 km2 til víddar. Arresø liggur í Sælandi, nærindis Ølsted og Frederiksværk. 

Um 1717 var stovnað Arresø Kanal sum knýtir saman Arresø og Roskildefjørður.

Slóðir 

 Kunning um Arresø (danskt). 
 Roskildefjørður portal (danskt).

Vøtn í Danmark
Vágs kirkja

Vágs kirkja er føroysk fólkakirkja suðuri í Vági. Kirkjan varð vígd 19. februar 1939, grundarsteinurin varð tó lagdur longu í 1927. Kirkjan er mitt í bygdini, hon liggur við høvuðsvegin Vágsveg beint við Vágs Skúla. Kirkjan er olmussukirkja, tað vil siga, at tá fólk eru í neyð kunnu tey lova olmissu til kirkjuna í Vági, sum eisini verður nevnt í Grindavísuni. Vers 22: “Jesus give, hun måtte dø, og Gud beskære os lykke; til kirken i Våg på Suderø, jeg skænker et altersmykke!” Í kirkjuni eru 4 vindeygu við glasmálningum, sum siga søguna um Jesus. Tað var Ernst Trier, sum málaði glasmálningarnar í 1959.

Altartalvurnar 
Í Vágs kirkju eru tvær altartalvur. Tann eina hongur uppi yvir altarinum, Th. Wegener málaði hana í 1864. Hon hekk í kirkjuni á Kirkjukletti, áðrenn henda kirkjan varð bygd. Kirkjan á Kirkjukletti varð síðan tikin niður og bygd uppaftur í Hovi. Altartalvan frá 1864 var keypt fyri gávur sum vóru komnar til kirkjuna. Hon kostaði 232 Rdlr 29 sh. Ramma er gjørd rundanum. Niðast stendur við gyltum bókstavum "Søger først Guds rige". Myndevnið er: "Jesus talar til kirkjuliðið".
Ein uppaftur eldri altartalva er eisini í Vágs kirkju. Hon hongur á vegginum beint við prædikustólin. Kirkjan á Kirkjukletti varð sýnað í 1729, og tá bleiv skrivað, at har var ein nýggj altartalva í kirkjuni. Henda altartalvan hekk so har til tann nýggja kom í 1864. Tann gamla fórst illa av at standa uppi á loftinum, eitt skifti stóð hon undir einum vindeyga sum lak. Altartalvan endaði so á Tvøroyri, har hon var í fleiri ár til 1956, tá danski listamaðurin Ernst Trier var har og gjørdi okkurt arbeiði í Tvøroyrar kirkju. Poul Arni Poulsen, sum hevði ført altartalvuna til Tvøroyrar, bað Ernst Trier um at kanna altartalvuna og vita um hann ikki kundi restaurera hana. Ernst Trier tók hana so við sær til Havnar, har hann reinsaði hana, so litirnir gjørdist klárir aftur, og Fraser Eysturoy, modelsnikari í Havn, bøtti um hana. Henda altartalvan hongur sum nevnt nú í Vágs kirkju á norður vegginum við prædikustólin. Myndevnið er: "Hin heilaga kvøldmáltíðin".

Keldur

Útvortis ávísingar 

Kirkjur í Føroyum
Vágur
Bauhaus

Staatliches Bauhaus var lista- og byggiskúli í Týsklandi, sum virkaði frá 1919 til 1933, tá ið skúlin noyddist at stongja eftir trýsti frá nazistunum.

Skúlin varð stovnaður af Walter Gropius í Weimar í 1919 við samanlegging av Großherzoglich Sächsische Hochschule für Bildende Kunst og Kunstgewerberschule. Skúlin flutti í 1925 til Dessau og í 1932 til Berlin. Gropius var skúlastjóri til 1928, síðan gjørist Hannes Meyer stjóri og at enda Ludwig Mies van der Rohe. Bauhaus stýlurin gjørdist seinni tann stílurin, ið ávirkaði mest innan nýmótans arkitektur, list og desein. Lærararnir, ið undirvístu á skúlanum, hildu fram at undirvísa kring um í heiminum, eftir at skúlin varð stongdur, og teir fluttu úr Týsklandi.

Týskland
List
Reese Witherspoon

Reese Witherspoon (fødd 22. mars 1976 í New Orleans, Louisiana) er ein amerikonsk sjónleikarinna. Hon fekk í 2005 ein Oscar fyri sín leiklut sum June Carter i filminum Walk the Line.

Filmografi 

Amerikanskir sjónleikarar
Føðingar í 1976
Georgius

Gerorgius (eisini Sankta Georg (Sankta Jørundur?), danskt Sankt Jørgen), († uml. 275 – 280 Lydda (ella Kappadokia) - * 23. apríl 303 í Nicomedia, Bithynia í núverandi Turkalandi, var ein rómverskur hermaður ið gjørdist kristin pínslarváttur undir forfylgingum keisara Diocletians.

Georgius og drekin 
Søgnin um Sankta Georg og drekan, finst í fleiri útgávum. Hon kom til Vestureuropa við krossfararum ið komu heimaftur úr heilaga landinum.

Ein av hesum søgnum sigur frá, at Georgius bjargaði staðnum "Silene" í Libya undan einum dreka. Í staðnum var ein hylur til støddar sum vatn, har ein sóttarberandi dreki dvøldist og hesin drekin eitraði alt umhvørvið. Til tess at tekkjast drekanum plagdi fólkið í Silene at fóðra hann við tveimum seyðum um dagin, og væntaði teim seyður, fóðraðu tey hann við teirra egnu børnum, útvald við lutakasti. Einaferð fall lutakastið á dóttur kongs, sum ið nøkrum søguútgávum verður rópt "Sabra". Kongsdótturin varð leidd til vatnið íklødd sum brúður, at verða føði drekans. Í hesi stund reið Georgius framvið vatninum, kongsdóttirin bað hann flýggja, men hann noktaði. Tá drekin kom upp úr vatninum, risti Georgius fyri sær kross og bjóðaði drekanum av, sitandi á rossabaki. Georgius særdi drekan og bað prinsessuna binda belti um hálsin á honum. Tá prinsessan so gjørdi, fylgdi drekin henni eins og var hann seyður. 
Georgius og prinsessan leiddu drekan inn í staðin Silene og fólk blivu ræslusligin tá tey sóu hann. Men Georgius ákallaði tey og segði at um tey samtyktu at gerast kristin og lótu seg doypa, so vildi hann drepa drekan. Kongurin og fólkið í Silene gjørdust kristin og Georgius vág drekan, og máttu fýra oskatrektir vognar til at koyra ræið út úr staðnum. Fimtan túsund menn, umframt kvinnur og børn, vórðu doypt til kristindómin. Á staðnum har drekin doyði, læt kongur byggja kirkju ognað Hini Sælu Mariu Moy og Sankta Jørundi, og frá altari hennara sprakk kelda hvørs vatn lekir allar sjúkdómar. 

Traditionelt hevur svørðið ið Georgius vág drekan við verið kallað "Ascalon", navngivið eftir býnum Ashkelon í Ísrael. Av hesi orsøk fekk persónliga flogfar Winston Churchills undir seinna veraldarbardaga navnið Ascalon, tí Georgius er verndarhalgimenni Onglands.

St. George's Cross 

St. George's Cross (Krossur Sankta Georgs) er reyður krossur á hvítum fána. Hann er vorðin flagg og býarmerki í fleiri londum og støðum har Georgius er verndarhalgimenni, t.d. í Onglandi, Georgia, Aragon, Grikkalandi, Genoa og Barcelona.

Halgimenni
Hermenn
Jeanne d'Arc

Jeanne d'Arc, eyknevnd Moyggin úr Orléans, (fødd 6. januar 1412 í Domremy, Lorraine í Fraklandi − deyð 31. mai 1431 í Rouen) var ein kvinnuligur franskur herleiðari í síðstu fasuni av hundraðárskrígnum. Hon gjørdist halgimenni seinni. Jeanne d'Arc bleiv brend á báli fyri vranglæru í Rouen, men fekk uppreisn í 1456 og er nú ein fronsk tjóðarhetja. Hon bleiv kanoniserað (viðurkend sum halgimenni) av tí katólsku kirkjuni í 1920. Hon var ein bóndagenta sum hvørki dugdi at lesa ella skriva. Tað sigst, at hon sum 12-ára gomul hoyrdi røddir úr erva, sum bað hana um at halda seg frá kynslívinum og seinni eggjaði henni til at bjarga móðurlandinum.

Keldur 

Fraklendingar
Halgimenni
Kvinnur
Føðingar í 15. øld
Andlát í 15. øld
Karlamagnus

Karlamagnus ella Karl Mikli (latín: Carolus Magnus, franskt/enskt: Charlemagne, týskt: Karl der Große) († 2. apríl 742/747 ella 748 - * 28. januar 814 í Aachen) var kongur í frankiska ríkinum frá 768 til deyðadags sín í 814. Eyknevnið "Mikli" ella "hin Stóri" fekk hann í sínari samtíð.

Karlamagnus kenna vit frá føroysku Karlamagnusar kvæði.

Føðingar í 8. øld
Andlát í 9. øld
Týsk-Rómverskir Keisarar
Frankiskir kongar
Karolingar
Týskarar
Frankar
Kvæði
Sankta Pátrikur

Sankta Pátrikur (írskt Naomh Pádraig, enskt Saint Patrick) - († uml. 386 - * (ætlandi) 17. mars 493 (møguliga 463), hesin dagur er nevndur Pátriksmessa eftir honum. Hann var breti, ið ungur varð rændur av írum, har hann var trælur í eini 6 ár, til honum eydnaðist at flýggja. Hann gjørdist prestur og biskupur, og seinni fór hann sum trúboðari aftur til Írlands, har hann átti týðandi lut í at kristna norðara og vestara partin av Írlandi. Hann virkaði í írlandi frá á 433. Í 7. øld var hann kanoniseraður (roknaður) sum verndarhalgimenni Ìrlands. Dagurin er írskur tjóðardagur og verður hátíðarhildin við stórum skrúðgongum. Í 2006 vóru umleið 1/2 mió fólk í skrúðgonguni í Dublin í Írlandi. Dagurin er halgidagur í Írlandi, og handlar, bankar o.a. hava vanliga stongt.

Slangur finnast ikki í Írlandi, og tað hevur fingið gitingar fram um at "Sankta Pátrikur rak slangurnar úr Írlandi", og tí er hann oftandi avmyndaður sum rekandi út slangur.

Bretar
Írar
Halgimenni
Blásius

Sankta Blásius, (armenskt: Սուրբ Բարսեղ, Sourb Barsegh; grikst: Άγιος Βλάσιος, Agios Vlasios) var lækni og biskupur í Sebastea í táverandi Armenia (Sivas í núverandi Turkalandi),  deyður umleið ár 300. Tikin av døgum fyri trúar sakir. Av tí at hann bjargaði einum smádrongi, sum hevði sett eitt fiskabein í hálsin, verður hann ákallaður, sum verndari fyri hálsverk av bæði katolikkum og ortodoksum kristnum. 

Blásius er halgimenni og er Blásiusmessa 3. februar.

Armenar
Halgimenni
Klæmint I Pávi

Klæmint I Pávi, eisini Sankta Klæmint av Róm (á latínskum: Clemens Romanus), († ? - * uml. 107) var pávi ár 92-99. Vit vita, at hesin Clemens livdi í Róm, tá ápostulin Pætur var á døgum, og gjørdist triði maður í stóli hansara sum biskupur í Róm. Klæmint I var fyrsti Apostólski Faðirin í fornkirkjuni.
Eftir øllum at døma hevur hann skrivað tað brævið, ið verður rópt Fyrra Klæmintsbræv, sum er frá árinum 96. Um Klæmint sjálvan eru nógvar halgisøgur, og sagt verður frá, at hann endaði dagar sínar við at verða blakaður í havið við einum akkeri um hálsin. Hann hevur síðani tá verið virdur sum ein av verndamonnunum hjá teim sjófarandi. Latínska navnið Clemens merkir hin mildi. Klæmintsmessa hevur navn eftir honum.

Halgimenni
Universitetið Sankta Tummasar

Universitetið Sankta Tummasar hevur fleiri týdningar:
 Universitetið Sankta Tummasar (Róm)
 Universitetið Sankta Tummasar (Florida)
 Universitetið Sankta Tummasar (Texas)
 Universitetið Sankta Tummasar (Minnesota)
 Universitetið Sankta Tummasar (New Brunswick)
 Universitetið Sankta Tummasar (Manila)
 Universitetið Sankta Tummasar (Japan)

Fleiri týdningar
Carl Lewis

Carl Lewis (føddur 1. juli 1961 í Alabama) vann níggju olympisk gullmerki í frælsum ítrótti og var níggju ferðir heimsmeistari í renning og longdarlopi. Lewis sleppur ikki at stilla upp til tingið í statinum New Jersey, sum hann hevði ætlað sær. Orsøkin er, at hann hevur ikki búð í statinum tey seinastu fýra árini, sum valreglurnar krevja. Lewis var annars komin á vallistan til undanvalið hjá demokratunum. 

Carl Lewis vaks upp í New Jersey. Hann hevur átt hús har síðani 2005 og hevur arbeitt á einum studentaskúla síðani 2007. Men myndugleikarnir eru komnir eftir, at hann hevur goldið skatt í Kalifornia, og at hann var skrásettur har sum veljari til fyri stuttum. Harafturat eigur hann hús í Kalifornia og hevur fyritøku har.

Ítróttafólk úr USA
Afroamerikanarar
Føðingar í 1961
Fyrri veraldarbardagi

Fyrri veraldarbardagi (enskt: World War I, WW1; danskt: Første verdenskrig) (upprunaligt Tað stóra kríggið) var eitt heimsumfatandi kríggj, ið vardi frá 1. august 1914 til 11. november 1918 og fevndi um stóran part av Evropa, Miðeystri, Afrika og partvís í Suðureystur Asia. Kríggið kostaði yvir níggju milliónir mannalív og gjørdist harvið eitt av teim blóðugastu kríggjum í veraldarsøguni.

Orsøkir til kríggið vóru m.a. verjusamgongur millum ymisk imperiir, har serliga Stórabretland og Frakland stóðu fyri fólkaræði, meðan t.d. Týskland og Eysturríki-Ungarn vóru keisaraveldi. Útloysandi faktorur bleiv "morðið í Sarajevo", sum var eitt morð framt av einum serbiskum bólki á krúnprinsin av Eysturríki-Ungarn. Sostatt byrjaði kríggið, sum eitt kríggj millum stórveldið Eysturríki-Ungarn og lítla Serbia. Men so komu fleiri lond uppí, tí mann hevði jú hesar ymsu hernaðarsamgongurnar. 
Nationalisma, m.a. í Serbia var eisini ein orsøk til kríggið og kapping um hjálond.

Hygg eisini at 
 Føroyar undir 1. heimsbardaga
 Seinni heimsbardagi

Keldur
Keldur

Fótnotur

</noinclude>

Bardagar
Søga
Fyrri heimsbardagi
1914
1915
1916
1917
Cecilia (dagur)

Cecilia er heitið á degnum 22. november, uppkallaður eftir Ceciliu.

Merkisdagar
Cecilia

Cecilia, ella Sankta Cecilia (latínskt Sancta Caecilia),  deyð umleið ár 225. Rómversk genta, sum frá barnsbeini hevði verið kristin. 

Foreldur hennara góvu hana í hjúnalag við heidnan ungan mann, Valerianus, men sjálva brúðarnáttina umvendi hon hann. Varð tikin av døgum í Róm sum pínsluváttur. Rómverskt ættarnavn, ið merkir tann blinda. 

Móðir Sigmund Brestisson, ið helst var keltisk kristin, æt Cecilia eftir hesi kvinnu. 

Halgimenni
Sæland

Sæland (danskt: Sjælland) er størst oyggj í Danmark og í alt Eystarasalt. Hon er 7.031,3 km2 í vídd og hevur (2014) 2 224 773 íbúgvar. Størsti býur í Sælandi er Keypmannahavn. Storebæltsforbindelsen knýtir saman Sæland og Fyn, og Øresundsforbindelsen knýtir saman Sæland og Svøríki.

Býir 
Fimm størstu býir í Sælandi:

Sí eisini 
 Oyggjar í Danmark

Oyggjar í Danmark
HC Zubří

Handball Club Zubří er eitt kekkiskt hondbóltsfelag frá Zubří. Tað var stovnað í 1926. 
HC Zubří var kekkiskur meistari í 1996 og 1997.

Hópur 

Kekkisk hondbóltsfeløg
SK Sigma Olomouc

SK Sigma Olomouc er eitt kekkiskt fótbóltsfelag frá Olomouc. Tað var stovnað í 1919.

Nøvn 
Felagið hevur havt ymisk nøvn síðan tað varð stovnað:

Sigma í Evropa

Slóðir 
 Sigma Olomouc (kekkiskt)
 Sigma Olomouc U10 (kekkiskt)

Kekkisk fótbóltsfeløg
Alessandria

Alessandria (Lisòndria) er ein býur í Piemonte í Italia. Alessandria er høvuðsbýur í Piemonte. Fólkatalið í býnum er 93.922 fólk (2009). Býurin liggur millum áirnar Tanaro Bormida, umleið 90 kilometrar í ein landsynning av Torino.

Býir og bygdir í Italia
Torino

Torino (piemonesiskt mál): Turin) er ein býur í Italia og høvuðsbýur í landslutinum Piemonte. Í Torino búgva umleið 910.000 fólk. Býurin er miðdepil fyri mentan og vinnulív í Norðuritalia. Størsti parturin av Torino liggur við vestara áarbakka av Po ánni, við Susa Dalin og er umgirdur av tí vestara Alpuboganum. Um alt býarøkið verður talt við, so kemur fólkatalið upp á 1,7 milliónir, og um alt upplandið til býin verður talt við, kemur fólkatalið upp á 2,2 milliónir fólk.

Torino er kendur fyri tey mongu listasavnini, kirkjur, slott, operahús, viðarlundir, torg, havar, sjónleikarhús, bókasøvn, søgulig søvn og onnur støð. Býurin er eisini kendur fyri sín barokka, rokoko, neo-klassiska og Art Nouveau arkitektur. 

Fleiri av teimum almennu torgunum, slottunum, havunum teimum elegantu palazzi so sum Palazzo Madama, vóru bygd í 16. og 18. øld, eftir at høvuðsstaðurin hjá Duchy ov Savoy (seinni Kongadømi Sardinia) var flutt til Turino frá Chambery (nú á døgum Frakland) sum ein liður í at vaksa um býin.

Søga 

Í fyrstu øld f.Kr. var ein rómversk hernaðarstøð Castra Taurinorum sett á stovn í Torino.

Ítróttur 
Fótbóltur er tann mest týðandi ítróttargreinin í Torino, og býurin hevur tvey fótbóltsfeløg, sum spæla í bestu italsku fótbóltsdeildini: Juventus F.C., sum varð stovnað í 1897 og Torino FC, sum varð stovnað í 1906. Juventus ein tað mest vinnandi fótbóltfelagið í Italia og eitt av týdningarmestu fótbóltsfeløgum í heiminum. 

FISA (stytting fyri: Fédération Internationale des Sociétés d'Aviron - Altjóða Róðrarsambandið) varð stovnað í Torino í 1892.

Torino var vertsbýur fyri Vetrar OL í 2006.

Keldur 

Býir og bygdir í Italia
Piemonte