alexandrainst/scandi-wiki huggingface dataset:
Kitty Wells

Ellen Muriel Deason (fødd 30. august 1919, deyð 16. juli 2012), betri kend undir navninum Kitty Wells, er ein amerikanskur tónleikari, guitarspælari, sangari og sangskrivari. Hon hevur havt eitt sera virkið tónleikalív. Hon hevur verið virkin í amerikanska tónleikalívinum síðan hon var heilt ung. Wells byrjaði sum sangari og sangskrivari í 1930-árunum. Hon byrjaði av álvara at spæla tónleik alment sum sangari í bólkinum Deason Sisters í 1936. Hon byrjaði at spæla guitar, tá hon var bara 14 ára gomul . Kitty Wells giftist í 1937 við Johnnie Robert Wright Junior, vanliga nevndur Johnnie Wright (1914-2011) . Wright er eisini ein sera kendur countrysangari úr Tennessee. 

Kitty Wells telist millum allarstørstu countrysangararnar nakrantíð. Hon yrkti nógvar sangir og sálmar. Teir kendastu eru "It Wasn't God Who Made Honky Tonk Angels", "Heartbreak U.S.A.", "I Can't Stop Loving You" og "Dust On The Bible".

Tónleikaútgávur 

 1956 - Winner Of Your Heart (Decca)
 1959 - Dust On The Bible (Decca)
 1959 - After Dark (Decca)
 1960 - Kitty's Choice (Decca)
 1960 - Seasons Of My Heart (Decca)
 1961 - Heartbreak U.S.A. (Decca)
 1962 - Kitty Wells, Queen Of Country Music (Decca)
 1962 - Singing On Sunday (Decca)
 1962 - Christmas Day With Kitty Wells (Decca)
 1964 - Especially For You (Decca)
 1964 - Country Music Time (Decca)
 1965 - Lonely Street (Decca)
 1965 - Burning Memories (Decca)
 1965 - Lonesome, Sad And Blue (Decca)
 1966 - Kitty Wells Sings Songs Made Famous By Jim Reeves (Decca)
 1966 - Country All The Way (Decca)
 1966 - The Kitty Wells' Show (Decca)
 1967 - Love Makes The World Go Around (Decca)
 1967 - Queen Of Honky Tonk Street (Decca)
 1968 - Kitty Wells Showcase (Decca)
 1970 - Your Love Is The Way (Decca)
 1971 - They're Stepping All Over My Heart (Decca)
 1971 - Pledging My Love (Decca)
 1972 - Sincerely (Decca)
 1972 - I've Got Yesterday (Decca)
 1973 - Yours Truly (MCA/Decca)
 1974 - Forever Young (Capricorn)

Keldur 

Amerikanskir tónleikarar
Amerikanskar songkvinnur
Country sangarar
Føðingar í 1919
Andlát í 2012
Faroe Farming

Faroe Farming p/f var alifyritøka við heimstaði í Vági, sum rak alivinnu við laksaframleiðslu á landi og á sjógvi. Felagið varð uppkeypt av Bakkafrost í 2017.

Felagið hevði egið kryvjivirki og keypti í 2011 stóran virkisbygning á havnalagnum í Vági (áður Polarfrost) til hetta endamál. Seinast stjórar í fyritøkuni vóru Egill Steintórsson og Erhard Joensen. Í 2011 varð fyritøkan kosin Ársins vakstrarfyritøka 2011 av Business-Line. Ein av orsøkunum til heiðurin var, at fyritøkan hevði havt ein vøkstur í bruttovinningi uppá sløk 500% frá 2007 til 2010. Í 2007 var bruttoúrtøka felagsins slakar 12 mió kr, meðan hon kom upp á slakar 70 mió kr. í 2010. Framgongdin er sostatt sløk 500% og nógv tann størsta, sum eitt føroyskt partafelag kann vísa á tey seinastu 4 roknskaparárini. Í 2011 starvaðust umleið 55 fólk hjá Faroe Farming. Størsti eigarin í 2011 í P/F Faroe Farming var P/F Havsbrún (umleið 80%) og P/F Suðuraling (umleið 20%).

Seinast nevndin 
Odd Eliasen, nevndarformaður, 
Henning Joensen, nevndarlimur
Símun Pauli Sivertsen, nevndarlimur

Heiður 
Ársins vakstrarfyritøka 2011

Keldur

Ávísngar úteftir 
Industry.fo

Alivinna í Føroyum
Vinnufeløg
Vágur
Føroyskar fyritøkur
Bumbuatsókn í World Trade Centre

Bumbuatsókn í World Trade Center í 1993: New York City var fyri sínari fyrstu yvirgangsatsókn í 1993, tá ið sterk bumba sprongdist á bilstøðli niðast í World Trade Center á Manhattan. Bumban gjørdi stóran skaða, og húsini fyltust við royki heilt upp á 96. hædd. Hundraðtals fólk vórðu roykeitrað og mong runnu upp á tekjuna, haðan tyrlur flutti tey burtur. Tveir tímar vóru teir um at sløkkja eldin. Fimm fólk doyðu, og fleiri hundrað vórðu skadd . Hetta var fyrsta slíka bumbuatsóknin í USA, og hon skelkaði alla tjóðina. Løgreglan helt, at muslimskir fundamentalistar høvdu lagt bumbuna sum hevnadaratgerð fyri amerikanska uttanríkispolitikkin í Miðeystri. FBI setti øll tiltøk í verk at taka tey seku. Og í 1995 vóru seks muslimskir arábar handtiknir og seinni funnir sekir í at hava lagt bumbuna . Fólk stúrdu fyri, at bumbuartsóknin var byrjanin til meiri muslimskan yvirgang í USA.

Keldur 

Yvirgangsatsóknir
Amerikonsk søga
New York
Hópdráp
Benin

Tjóðveldið Benin (á fronskum République du Bénin) er eitt vesturafrikanskt tjóðveldi, sum móti vestri hevur mark móti Togo, móti eystri er markið móti Nigeria og í norðan móti bæði Niger og Burkina Faso.

Søga 

Seinast í 17. øld vórðu grundað nýggj ríki sum Denkyira, Dahomey (Benin) og Asante í Vesturafrika. Ríkini vórðu væl skipað og løgdu stóran dent á handil, helst úti við strendurnar, og semja var um at forða fyri, at evropeiskar handilsmenn løgdu seg oman á handilin. Denkyira og Asante vóru í Akanlandinum við Gullstrondina. Fyri ikki at koma at standa undir Dahomey fluttu ymsir ættbólkar norðureftir og fingu ræðið í handilsbýnum Tafo. Um 1680 grundaði asantehøvdingurin Osei Kofi Tutu I (1680-1717) nýtt kongsríki, kallað Asante, við høvuðsstaði í Kumasi, hann fekk tignarheitið asantehene. Osei fekk sær sín egna her, sum í 1701 sigraði á Denkyira og slapp Asante undan at rinda skatt. Í 1717 fell Osei í einum marknabardaga, men tá var Asanteríkið savnað. Eftirmenn hansara vuksu nógv um kongsríkið við herferðum og skilagóðum handilsvirksemi. Á hvørjum ári savnaðist asantefólkið á stórari stevnu. Tey fegnaðust um vald ríksins.

Landafrøði 

Sum grannalandið fyri vestan, Togo, er Benin langt, smalt land, frá strondini við Atlantshav og norður at Nigerá.

Búskapur 

Landið er fátækt, men har gongur framá búskaparliga. Uttanlandshandilin, helst handilin við landbúnaðarvørum, sum til dømis kakao, kaffi og bummull, er nógv vaksin.

Mentan 

Vesturafrikonsk list varð gitin víða um. Niðurlendingar, sum komu hagar í 1500-1600, bóru Beninbý saman við t.d. Amsterdam í Evropa . Handverkararnir úti við strendurnar gjørdu træskurðir, saltíløt úr fílabeini, skeiðir, gaflar, armbond, veiðihorn og vóvu klæði. Inni í landinum í Benin vórðu træskurðir, stoyttar metalmyndir, og skornar myndir úr viði, steini, fílabeini, messingi, leiri og bronsu gitnast og best umtóktar. Í sambandi við ymsar siðir bóru obain og høvdingar hansara prýðilig vápn.

Politikkur

Fólkaræði 

Landið, sum áður æt Dahomey (gamlanavn sítt Benin fekk tað aftur í 1975), loysti frá Fraklandi í 1960. Síðan tá hava fleiri hernaðarstýri skiftst um at stýra, og landið hevur eisini havt einflokkaskipan. Benin var fyrsta land í Afrika, sum skifti frá einflokkaskipan til fólkaræðiliga fleirflokkaskipan. Tað var í 1991.

Deyðarevsing 

Í Benin er deyðadómur. Í løtuni eru í minsta lagi 14 fólk dømd til deyða í Benin. Ongin hevur verið tikin av døgum í Benin tey seinastu tjúgu árini, hóast revsilógin hevur loyvt deyðarevsing. Seinasta deyðarevsing í Benin fór fram í 1987. Tjóðartingið atkvøddi í 2011 fyri at ratifisera altjóða sáttmálan, sum bannar deyðarevsing .

Keldur 

Benin
Tel Aviv-Jaffa

Tel Aviv-Jaffa (Hebraiskt: ‏תל אביב-יפו‎ Tel Aviv-Jafo) er størsti býurin í Ísrael og miðdepil í ídnaði og handli. Fyrr vóru býirnir tveir, men Tel Aviv vaks skjótt, og í 1949 varð hann lagdur saman við grannabýin, gamla havnabýin Jaffa. Tel Aviv-Jaffa hevur 405.300 íbúgvar (2012).  

Ísrael
Deyðahav

Deyðahav er eitt vatn, sum liggur á markinum millum Ísrael og Jordan. Eingin á rennur úr vatninum, sum er saltasta vatn í heiminum. Tað er eisini lægsta vatn í heiminum: 420 metrar lægri enn sjógvurin. Einasta stóra á, sum rennur í Deyðahavið er Jordanáin. Tað regnar bara umleið 100 mm um árið í norðara enda av vatninum og umleið 50 mm um árið í syðra enda. Saltið hevur áarvatnið tikið úr jørðini og borið hagar. Deyðahavið dýpist ikki, tí veðurlagið er so heitt har, at vatnið guvar burtur, so skjótt sum tað kemur í tað, saltið liggur eftir. Sum tíðin er liðin, er so nógv salt savnað saman, at tað loysir seg at høgga og selja tað. Í Deyðahavinum eru 28 % av salti.

Alternativar viðgerðir við vatni og leiri úr Deyðahavinum 

Við Deyðahav baða ferðafólk sær í runu, tí tað verður hildið at vera gott fyri húðina. Tað eru serliga fólk við húðsjúkum sum psoriasis og eksem, sum fáa sær hesa viðgerð. Tað eru eisini viðgerðir fyri fólk við slitgikt, sum fáa pakkar við mineralríkum leiri úr Deyðahavinum løgd á sjúku liðini. Kanningar sum Ben-Gurion University hevur gjørt hava víst, at henda viðgerð kann geva linna saman við vanligum heilivági frá læknavísindini..

Keldur 

Vøtn
Ísrael
Miðeystur
Beth Goulart

Elisabeth Xavier Miessa (fødd 25. januar 1961 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil. Hon er dóttir sjónleikararnar Paulo Goulart and Nicette Bruno. Hennara fyrsta luttøka innan sjónvarp var í 1975 í teleteatro Alô, Alguém aí?, William Saroyan, ið TV Cultura sjónvarpsrásin sendi. Hennara fyrsti leiklutur sum sjónleikari var í 1976 í skemtirøðini Papai Coração ið varð sent á sjónvarpsrásini TV Tupi. Hon hevur spælt í nógvum sjónvarpsfilmum og røðum og í biograffilmum og á palli í sjónleikum.

Leiklutir í biograffilmum 

Brasilskir sjónleikarar
Føðingar í 1961
Effo

Effo - Føroya Orkufelag er føroysk fyritøka, sum selur olju og bensin bæði til privat og til vinnukundar.  Effo letur oljuúrdráttir til føroysk og útlendsk skip í Føroyum, til flogfør, virkir og stovnar. Effo hevur støðir kring alt landið har felagið eisini hevur matvøruhandlar. Matvøruhandlarnir vórðu nevndir Fast líka fram til 2020, tá nevndin valdi at leggja heitini Effo og Fast saman, so alt nú eitur Effo. Umleið 200 fólk arbeiða hjá Effo.

Søga 
Effo hevur fyrr havt útlendska navnið Statoil, og áðrenn tað var navnið Esso. Tað vóru Trappubrøðurnir í Havn, sum byrjaðu virksemi við at innflyta og selja olju fyrst í 20. øld. Oljan varð innflutt í trætunnum. Fyrsta goymslan var í Kollafirði.  Ein av brøðrunum, Harald Haraldsen, gjørdist í 1918 umboð fyri Det Danske Petroleum A/S - DDPA. Fyrstu oljutangarnir í Havn komu í 1935, tá Valdemar Lutzen umboði DDPA. Esmar Fuglø legði í 1949 Føroysk Oljusøla saman við DDPA, sum tá var blivin partur av oljufelagnum Esso. 
Í 1950-unum var hend stór menning av føroyska samfelagnum, og oljufelagið víðkaði um sítt virksemi, keypti oljuskip og bygdi bensinstøðir við navninum Esso. Í 1987 broytti fyritøkan navnið til Statoil, og í 1998 bleiv Føroya Oljufelag partur av Statoil. Í 2007 keyptu føroyingar ein part burturúr norska Statoil og fyritøkan skifti tá navn til Effo. Navnið sipar til bókstavirnir fo, sum er stytting av Føroya Orkufelag, og samstundis eru bókstavirnir eisini altjóða stytting fyri Føroyar og verður t.d. brúkt í endingunum á heimasíðu adressum.

Keldur

Slóðir úteftir 
Effo.fo

Føroyskar fyritøkur
Oljuvinna
Magn

Magn er føroysk fyritøka, eitt orkufelag, sum selur bensin, olju og aðrar oljuúrdráttir til privat og vinnukundar í Føroyum. Høvuðsskrivstovan hjá Magn er á Viðarnesi í Havn, og deildarskrivstovur eru í Klaksvík og á Tvøroyri. Í 2011 starvaðust 140 fólk hjá Magn, tað svaraði til 84 ársverk. Magn hevði tá 11 støðir kring landið og 14 tangabilar sum koyra olju til skip, virkir og húsarhald í Føroyum.

Søgan 
Søgan hjá Magn byrjaði í 1925, tá Christian Holm Jacobsen byrjaði sítt virksemi sum Shell-umboð í Føroyum. Hann tók kappingina upp við Det Danske Petroleums Aktieselskab, DDPA, sum frammanundan var umboðað í Føroyum, og sum seinni bleiv til Esso. Fyrstu árini vóru tunnur við olju skipaðar upp á Shellbrúnna, sum nú liggur undir Vestaru Bryggjua. Fyrst í 1930-árunum varð útbygt við oljutangum á Viðarnesi og aðrastaðni í landinum. Krígsárini var Føroyar sum kunnugt avskorið frá Danmark, sum varð hersett av týskarum, og tí gjørdist Shell einasti veitari av olju í Føroyum, teir veittu eisini olju til kundarnar hjá DDPA hetta tíðarskeiðið. Tað var Ministry of Fuel í London, sum tryggjaði føroyingum olju. Christian Holm Jacobsen gavst sum umboð fyri Shell í 1953, og tá bleiv felagið umskipað og fór undir Dansk Shell A/S. Nýggjur stjóri gjørdist Conrad Joensen, sum sat í stjórasessinum til Hjarnar Djurhuus tók yvir í 1969. Haakon Djurhuus tók við stjórastarvinum í 1997. 
29. mai 2007 bleiv Shell Føroyar selt úr Shell Group til P/F Fonns. Felagið skifti navn til P/F Føroya Hedda, men helt annars fram við virkseminum sum Shell-umboð í Føroyum. 1. oktobur 2007 var aftur stjóraskifti, tá Hendrik Egholm tók við starvinum.
 
1. apríl 2009 skifti felagið navn frá P/F Føroya Hedda til P/F Magn, men eins og áður var felagið framhaldandi einaumboð av Shell vørum í Føroyum. Í mai 2009 varð Magn enn eina ferð selt. Hesa ferð til Hedda Eigarhaldsfelag.

Magn-støðir 
Fyrsta støðin hjá Magn, sum tá nevndist Shell, læt upp á Frælsinum í Havn ólavsøkuaftan 1970. Magn hevur bensinstøðir við handlum á hesum støðum: Saltangará, Tórshavn, Ringvegurin og Tórshavn, Frælsið, Gøtudalur, Klaksvík, við Streymin, Vestmanna, Miðvágur, Trongisvágur, Vágur og Sandur.

Keldur

Slóðir úteftir 
Magn.fo

Føroyskar fyritøkur
Oljuvinna
NASA

Rúmdarkanningarfelagið NASA (stytting fyri "National Aeronautics and Space Administration") brúkar nógvar mió. dollarar um árið til fylgisveinar og rúmdarfør. Tað var m.a. rúmdarskipið Apollo 11 hjá NASA, sum í 1969 setti fyrsta mannin (Neil Armstrong) á mánan. Teir vóru eisini fyrstir at byggja rúmdarferjur, sum kunnu nýtast upp í saman. NASA hevur nógvar kanningarmiðstøðir ymsastaðni í USA. 

Skrivstovan hjá NASA liggur í Washington DC.

USA
Augustur

Augustur (frøðiheiti - Physeter macrocephalus) er heimsins størsti tannhvalur. Hannurin kann blíva uppí 20 metrar langur og viga uppí 50 tons. Honin er uppí 12 m til longdar og vigar 16 tons. 

Augusturin livur í høðvusheitum av høggislokki. Hvalurin hevur einar 19 - 23 spískar tenn í tí klæna undirkjaftinum. Í yvirkjaftinum hevur hann holur, sum tenninar passa uppí. Nógvir augustar, serliga teir stóru hannanir, sum kunnu kava longst niður, kunnu takað rættiliga stóran høggislokk. Høðvusføðin er tó minni høggislokkur. 

Augusturin hoyrir til millum teir hvalinir, sum kava longst niður. Teir kunnu vera undir í yvir ein tíma og kava longur enn ein km niður, teir stóru hannanir kunnu fara enn longur niður.

Augustur - Spermur 
Hvalurin verður eisini nevndur Spermur, hetta er eisini enska (sperm whale) og norska spermhval) navnið. Hetta navnið kemur av einari serligari olju, sum finst fremst í kúluni á hvalinum, í tí sokallaða spermacetorgan. Henda oljan er klár og flótandi við kropshita, men stadnar tá hitin lækkar og verður tá til ein hvítan form, nakað líkt stearin, hetta líkist nakað sáð og hagani kemur navnið.

Gera landgongd í Føroyum 
Jóladag í 2000 svam ein augustur seg uppá sandin í Nesi í Hvalba. Roynt varð at fáa hann útaftur, men tað eydnast ikki.
Nýggjársdag 2012 gjørdi ein augustur landgongd í mølini millum sandbakkar í Nesi í Hvalba. Eftir ráðum frá djóralækna varð ikki roynt at gera nakað við henda augustin, sum doyði seinni sama dag.
Í november 2013 gjørdu tveir avgustar landgongd í Sundalagnum, norðafyri Streymin, annar gjørdi landgongd við Norðskála, meðan hin gjørdi landgongd í Nesvík. Tað vóru upprunaliga fýra avgustar ið svumu har í Sundalagnum, men tveir av teimum fóru avstað aftur. Onkur stjól tenninar á tí fyrra avgustinum ið doyði, fólk sum varða av Hvalastøðini við Áir høvdu annars tosað um at varðveita beinagrindina av tí avgustinum, men tá allur undirkjafturin var horvin, so kundi tað gera tað sama. Men tá tann seinni avgusturin doyði, varð ansað betri eftir, og hesaferð vóru tenninar ikki stolnar. Tann 26. november var hesin avgusturin tikin upp á land á Hvalastøðina við Áir, eftir at hava ligið deyður í eini tveir dagar. Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur, setti varliga hol á búkin á honum, og knappliga brast hann so at siga í andlitið á honum. Kringvarpið tók upp á film og varð hetta víst í Degi og Viku sama kvøldið og eisini lagt á heimasíðuna hjá Kringvarpinum. Filmsbrotið sum víst at hvalurin brast ferðast síðan víða og varð sætt av fleiri milliónum av fólkum kring allan heimin.

Keldur 

Súgdjór í Føroyum
Súgdjór
2000-árini

2000-árini byrjaðu 1. januar 2000 og endaðu 31. desember 2009. Tað var fyrsta 10-áraskeiðið í 21. øld og í 3. áratúsund. 

20. øld - 21. øld - 22. øld

Áratíggjur: 1950-árini 1960-árini 1970-árini 1980-árini 1990-árini - 2000-árini - 2010-árini 2020-árini 2030-árini 2040-árini 2050-árini

Ár: 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

Hendingar 
 Yvirgangsatsókn í USA 11. september 2001

Løgmenn 
Anfinn Kallsberg
Jóannes Eidesgaard
Kaj Leo Johannesen

Heimsins leiðarar 
 Bill Clinton
 George W. Bush
 Tony Blair
 Saddam Hussein
 Vladimir Putin
 Barack Obama
 Jacques Chirac
 Nicolas Sarkozy
 Gerhard Schröder
 Angela Merkel
 Muammar Gadaffi
 Ariel Sharon
 Ehud Olmert
 Mahmoud Ahmadinejad
 Hu Jintao
 Kim Jong-il

List

Tónleikur

Føroyskir tónleikarar og tónleikabólkar 
 Eivør Pálsdóttir
 Teitur
 The Dreams
 Brandur Enni
 Jógvan Hansen
 Páll Finnur Páll
 Lena Anderssen
 Guðrið Hansdóttir

Útlendskir tónleikarar og tónleikabólkar 
 Akon
 Alphabeat
 Aqua
 Black Eyed Peas
 Bon Jovi
 Britney Spears
 Celine Dion
 Christina Aguilera
 Coldplay
 Dido
 Dr. Dre
 Eminem
 James Blunt
 Justin Timberlake
 Katie Melua
 Kylie Minogue
 L.O.C
 Lady GaGa
 Nephew
 Nik & Jay
 Mariah Carey
 Madonna
 Mew
 Mika
 Muse
 Pink
 Red Hot Chili Peppers
 Ricky Martin
 Rihanna
 Robbie Williams
 Safri Duo
 Saybia
 Scissor Sisters
 Shakira
 Snoop Dogg
 The Killers
 Tim Christensen
 U2
 Volbeat
 Westlife
 Xzibit

Filmsleikarar 
 Sandra Bullock
 Jim Carrey
 Tom Hanks
 Nicole Kidman
 Jack Nicholson
 Julia Roberts
 Meg Ryan
 Quentin Tarantino
 Uma Thurman
 Bruce Willis
 Heath Ledger
 Orlando Bloom
 Brad Pitt
 Angelina Jolie
 Johnny Depp
 Russell Crowe
 Sean Penn
 Halle Berry
 Nicolas Cage
 Jude Law
 George Clooney
 Viggo Mortensen

Slóðir úteftir 

2000-árini
X Factor

X Factor er ein sjónvarpsrøð, ein sangtalentkapping, sum verður framleidd og send í fleiri londum. Sendingin er ment av Simon Cowell, og varð upprunaliga framleitt í Stóra Bretlandi, har ið tað kom í staðin fyri eina líknandi sending, "Pop Idols". Konseptið er seinni breitt seg út til fleiri onnur lond, eitt nú til Danmark, har fleiri føroyingar hava luttikið. 

Luttakarar í kappingini verða funnir við almennum auditions. Navnið "X Factor" vísir til, at programmið leitar eftir einum sersøkum eginleika, ið tað ikki ber til at definera, og sum eyðkennir eina veruliga stjørnu. Vinningurin er sum oftast ein plátukontrakt - umframt tann stóra áhugan, ið luttakrarnir fáa.

Keldur 

X Factor
Tónleikur
Tónleikakappingar
Indonesia

Indonesia (Lýðveldið Indonesia) er eitt av fólkaríkastu londum í heiminum. Indonesia liggur í landsynningshorninum av Asia, tað er eitt oyggjaland, har eru umleið 17.508 oyggjar. Har eru 33 provinsar og fólkatalið er meir enn 238 milliónir, sum er fjórð størsta fólkatal í heiminum. Indonesia er eitt lýðveldi við forseta. Høvuðsstaðurin eitur Jakarta. Indonesar tosa nógv ymisk mál, tey tosa 742 ymisk mál og dialektir.

Landafrøði

Indonesia er heimsins størsta oyggjaríki. Landið er 5.100 km langt eystur og vestur, havið er 8 milliónir km2 í vídd, og har eru tríggjar klokkutíðir. Knappliga 230 milliónir fólk búgva í Indonesia, 60% av teimum í oynni Java, hóast oyggin ikki er meiri enn 7% av víddini í landinum. Nógvar aðrar stórar oyggjar eru, men mangar teirra eru ógvuliga strálbygdar. Høvuðsstaðurin í Indonesia, Jakarta, við knappliga 9 mió. fólkum, er størsti býur í Landsynningsasia.

Mentan 
Badminton og fótbóltur er best dámdi ítróttur í Indonesia. Lokalar ítróttargreinar eru eisini. 
Í Indonesia búgva umleið 300 ymiskir etniskir bólkar, sum hvør hevur síni mentanarligu serligu eyðkenni. Indonesia hevur ríkt mentanarlív, sum er ávirkað av indiskari, arabiskari, kinesiskari og europeiskari mentan. Indonesiskur matur er ymiskar, an uppá hvar í Indonesia ein er staddur. Tey brúka nógv rís afturvið matinum. Fiskur og høsnarungi verður nógv brúktur til høvuðsrættir. Tey brúka nógv kokosmjólk og kryddurtir sum kili er nógv brúkt.
Indonesiskur siðbundin tónleikurer m.a.  gamelan og keronkong. Dangdut er eitt vælumtókt nýmótans slag av pop tónleiki, sum hevur fingið íblástur frá arabiskum, indiskum og malaysiskum tónleiki.
Tær elstu skriftirnar ið man hevur funnið í Indonesia er Sanskrit frá 5. øld.
Nógv fólk í Indonesia hava sterkar munnligar siðvenjur, sum hevur hjálpt teimum at varðveita teirra egna mentunarliga samleika.
Tá Suharto varð forseti vóru strangar reglar sum settu mørk fyri útlendskum fjølmiðlum at gera seg galdandi í Indonesia, og sum hevði strangt eftirlit við egnum miðlum eisini, men nú er tað nógv fríðari. Tað eru umleið 10 lokalar, privatar sjónvarpsrásir, sum kappast móti tí almennu rásini TVRI. Í september 2009 var mett, at internet nýtslan var 12,5% í Indonesia. Yvir 30 milliónir fartelefonir verða seldar hvørt ár í Indonesia, og harav eru 27% av teimum lokal merki.

Myndarøð

Keldur

Slóðir úteftir

Stjórnin 
 Stjórnin í Indonesia
 Minister of The State Secretary
 Antara.co.id.en Tjóðar tíðinda portalur
 Hagstova
 Chief of State and Cabinet Members

Almenn kunning 
 Indonesia
 Kunning um at ferðast í Indonesia

Asia
Indonesia
Tutankhamon

Tutankhamon (1341 f.Kr. – 1323 f.Kr.) var ungur drongur, tá ið hann tók við egyptisku trúnuni og stýrdi bara í níggju ár. Hann æt upprunaliga Neb Kheperu Re. Aknathon átti Tutankhamon við eini hjákonu. Stóra gravkamar hansara varð ikki funnið fyrr enn í 1922. Bretski egyptafrøðingurin Howard Carter og Carnarvon lordur komu fram á tað. Í forrúminum vóru ótrúliga nógvir fornlutir. 

Egyptar
Søga
Etna

Etna (3.357 m) er eitt gosfjall í lýðveldinum Italia. Etna liggur nærhendis býunum Messina og Catania á eysturstrondini á Sisilia. Etna goysir oftani, og sjáldan gevur tað trupulleikar fyri flogferðsluna. Etna er hægsta og virknasta eldgosið í Evropa. Í 2011 goysti hon 17 ferðir. Gosfjøll í Evropa eru bara í Íslandi og Suðuritalia, har bæði Etna og Stromboli enn eru virkin. 

Gosfjallið Etna goysir í 1992. Í grótfloyminum er jarn, sum verður magnetað í jørðfeltinum. Magnetiskar kanningar av hesum grótinum kunnu so altíð seinni vísa, hvussu magnetisku viðurskiftini vóru á Sisilia í 1992.

Myndasavn

Slóðir úteftir
"Mount Etna Volcano Erupts In Sicily, Italy", The Huffington Post heintað 5. januar 2012

Keldur 

Gosfjøll
Fjøll
Italia