# Publicatieblad C 101/2008

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 101 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 51e jaargang23 april 2008 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 101

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

51e jaargang23 april 2008

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming |
| 2008/C 101/01 | Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's betreffende radiofrequentie-identificatie (RFID) in Europa: Maatregelen met het oog op een beleidskader COM(2007) 96 | 1 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

2008/C 101/01

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's betreffende radiofrequentie-identificatie (RFID) in Europa: Maatregelen met het oog op een beleidskader COM(2007) 96

1

| | II   Mededelingen |
| --- | --- |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2008/C 101/02 | Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt | 13 |
| 2008/C 101/03 | Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt | 17 |
| 2008/C 101/04 | Inleiding van een procedure (Zaak COMP/M.4980 — ABF/GBI Business) (
  1
  ) | 20 |
| 2008/C 101/05 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5025 — SABMiller/Molson Coors/JV) (
  1
  ) | 21 |

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2008/C 101/02

Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt

13

2008/C 101/03

Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt

17

2008/C 101/04

Inleiding van een procedure (Zaak COMP/M.4980 — ABF/GBI Business) (
  1
  )

1

20

2008/C 101/05

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5025 — SABMiller/Molson Coors/JV) (
  1
  )

1

21

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2008/C 101/06 | Wisselkoersen van de euro | 22 |
| 2008/C 101/07 | Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 19 november 2007 betreffende een ontwerpbeschikking in zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG — Rapporteur: Frankrijk | 23 |
| 2008/C 101/08 | Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur in zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG (Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21) | 24 |
| 2008/C 101/09 | Samenvatting van de beschikking van de Commissie van 4 december 2007 waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de gemeenschappelijke markt en de werking van de EER-Overeenkomst (Zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG) (
  1
  ) | 25 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2008/C 101/10 | Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, verwerken en afzetten, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 | 30 |
| 2008/C 101/11 | Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, verwerken en afzetten, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 | 32 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2008/C 101/06

Wisselkoersen van de euro

22

2008/C 101/07

Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 19 november 2007 betreffende een ontwerpbeschikking in zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG — Rapporteur: Frankrijk

23

2008/C 101/08

Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur in zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG (Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21)

(Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21)

24

2008/C 101/09

Samenvatting van de beschikking van de Commissie van 4 december 2007 waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de gemeenschappelijke markt en de werking van de EER-Overeenkomst (Zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG) (
  1
  )

1

25

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2008/C 101/10

Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, verwerken en afzetten, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

30

2008/C 101/11

Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, verwerken en afzetten, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

32

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/1 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/1

---

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's betreffende radiofrequentie-identificatie (RFID) in Europa: Maatregelen met het oog op een beleidskader COM(2007) 96

(2008/C 101/01)

DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 286,

Gelet op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name op artikel 8,

Gelet op Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens,

Gelet op Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 inzake de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en met name op artikel 41,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

I.   INLEIDING

| 1. | Op 15 maart 2007 heeft de Commissie een Mededeling aangenomen, genaamd „Radiofrequentie-identificatie (RFID) in Europa: maatregelen met het oog op een beleidskader” (1) (hierna „de Mededeling”). Ingevolge artikel 41 van Verordening (EG) nr. 45/2001 is de EDPS belast met het verstrekken van advies aan de communautaire instellingen en organen in verband met alle aangelegenheden betreffende de verwerking van persoonsgegevens. Overeenkomstig dit artikel presenteert de EDPS presenteert dit advies. |
| --- | --- |

1.

Op 15 maart 2007 heeft de Commissie een Mededeling aangenomen, genaamd „Radiofrequentie-identificatie (RFID) in Europa: maatregelen met het oog op een beleidskader” (1) (hierna „de Mededeling”). Ingevolge artikel 41 van Verordening (EG) nr. 45/2001 is de EDPS belast met het verstrekken van advies aan de communautaire instellingen en organen in verband met alle aangelegenheden betreffende de verwerking van persoonsgegevens. Overeenkomstig dit artikel presenteert de EDPS presenteert dit advies.

| 2. | Dit advies moet worden gezien als een reactie van de EDPS op de Mededeling en op andere acties op het gebied van RFID sinds de aanneming van de Mededeling. Tot deze andere acties die in dit advies aan bod komen, behoren:






  — | het besluit van de Commissie van 28 juni 2007 tot oprichting van de Deskundigengroep inzake radiofrequentie-identificatie (2), als rechtstreeks gevolg van de Mededeling. Deze groep is ook bekend als de Groep RFID-stakeholders. Overeenkomstig artikel 4, lid 4, onder b) van het besluit neemt de EDPS als waarnemer deel aan de activiteiten van de groep; |
| --- | --- | --- |

2.

Dit advies moet worden gezien als een reactie van de EDPS op de Mededeling en op andere acties op het gebied van RFID sinds de aanneming van de Mededeling. Tot deze andere acties die in dit advies aan bod komen, behoren:

—

het besluit van de Commissie van 28 juni 2007 tot oprichting van de Deskundigengroep inzake radiofrequentie-identificatie (2), als rechtstreeks gevolg van de Mededeling. Deze groep is ook bekend als de Groep RFID-stakeholders. Overeenkomstig artikel 4, lid 4, onder b) van het besluit neemt de EDPS als waarnemer deel aan de activiteiten van de groep;

| — | de resolutie van de Raad van 22 maart 2007 over een strategie voor een veilige informatiemaatschappij in Europa (3); |
| --- | --- |

—

de resolutie van de Raad van 22 maart 2007 over een strategie voor een veilige informatiemaatschappij in Europa (3);

| — | het project „RFID en identiteitsbeheer”, een initiatief van het Europees Parlement (4); |
| --- | --- |

—

het project „RFID en identiteitsbeheer”, een initiatief van het Europees Parlement (4);

| — | de aanneming van advies nr. 4/2007 over het begrip persoonsgegevens door de Groep gegevensbescherming („Groep van artikel 29”), in juni 2007 (5); |
| --- | --- |

—

de aanneming van advies nr. 4/2007 over het begrip persoonsgegevens door de Groep gegevensbescherming („Groep van artikel 29”), in juni 2007 (5);

| — | de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de follow-up van het werkprogramma voor een betere toepassing van de richtlijn gegevensbescherming (6), en het advies van de EDPS over deze mededeling van 25 juli 2007 (7); |
| --- | --- |

—

de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de follow-up van het werkprogramma voor een betere toepassing van de richtlijn gegevensbescherming (6), en het advies van de EDPS over deze mededeling van 25 juli 2007 (7);

| — | de aanneming door de Commissie van een voorstel voor een richtlijn tot wijziging van (onder meer) Richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (8). |
| --- | --- |

—

de aanneming door de Commissie van een voorstel voor een richtlijn tot wijziging van (onder meer) Richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (8).

| 3. | De EDPS is blij met de Mededeling van de Commissie over RFID omdat in die mededeling de belangrijkste vraagstukken worden behandeld die zich voordoen in de context van het gebruik van de RFID-technologie, zonder dat wordt voorbijgegaan aan essentiële vragen inzake persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. Deze mededeling heeft baat gehad bij een consequente en strakke voorbereiding. Voordat de mededeling het daglicht aanschouwde, hebben er namelijk vijf thematische studiebijeenkomsten plaatsgevonden en is er, in opdracht van de Commissie, on-line een openbaar debat (9) gehouden. |
| --- | --- |

3.

De EDPS is blij met de Mededeling van de Commissie over RFID omdat in die mededeling de belangrijkste vraagstukken worden behandeld die zich voordoen in de context van het gebruik van de RFID-technologie, zonder dat wordt voorbijgegaan aan essentiële vragen inzake persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. Deze mededeling heeft baat gehad bij een consequente en strakke voorbereiding. Voordat de mededeling het daglicht aanschouwde, hebben er namelijk vijf thematische studiebijeenkomsten plaatsgevonden en is er, in opdracht van de Commissie, on-line een openbaar debat (9) gehouden.

| 4. | De EDPS is het eens met het standpunt dat RFID-systemen een belangrijke rol zouden kunnen spelen in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij ook wel het „internet van dingen” genaamd, en hij deelt ook ten volle de bezwaren in punt 3.2 van de Mededeling, waar staat dat RFID-systemen een bedreiging kunnen vormen voor ieders recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer en van gegevens. In zijn verslag over het jaar 2005 heeft de EDPS RFID-systemen, tezamen met biometrie, intelligente omgeving en systemen voor identiteitsbeheer, genoemd als technologische ontwikkelingen die naar verwachting een zeer grote invloed zullen hebben op gegevensbescherming. |
| --- | --- |

4.

De EDPS is het eens met het standpunt dat RFID-systemen een belangrijke rol zouden kunnen spelen in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij ook wel het „internet van dingen” genaamd, en hij deelt ook ten volle de bezwaren in punt 3.2 van de Mededeling, waar staat dat RFID-systemen een bedreiging kunnen vormen voor ieders recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer en van gegevens. In zijn verslag over het jaar 2005 heeft de EDPS RFID-systemen, tezamen met biometrie, intelligente omgeving en systemen voor identiteitsbeheer, genoemd als technologische ontwikkelingen die naar verwachting een zeer grote invloed zullen hebben op gegevensbescherming.

| 5. | Volgens de EDPS zullen de inburgering en de algemene aanvaarding van RFID-technologieën niet alleen worden bereikt door het aantrekkelijke gemak ervan of de nieuwe diensten die zij bieden, maar ook worden bespoedigd dank zij aangepaste en consistente garanties voor gegevensbescherming. |
| --- | --- |

5.

Volgens de EDPS zullen de inburgering en de algemene aanvaarding van RFID-technologieën niet alleen worden bereikt door het aantrekkelijke gemak ervan of de nieuwe diensten die zij bieden, maar ook worden bespoedigd dank zij aangepaste en consistente garanties voor gegevensbescherming.

| 6. | Kortom, de EDPS ziet RFID als een ten gronde nieuwe technologische ontwikkeling, die de Commissie in haar Mededeling terecht bestempelt als de poort naar een nieuwe ontwikkelingsfase van de informatiemaatschappij. |
| --- | --- |

6.

Kortom, de EDPS ziet RFID als een ten gronde nieuwe technologische ontwikkeling, die de Commissie in haar Mededeling terecht bestempelt als de poort naar een nieuwe ontwikkelingsfase van de informatiemaatschappij.

| 7. | Deze ontwikkeling doet belangrijke vragen rijzen op allerlei gebieden, zoals dat van gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer. Dit advies van de EDPS beperkt zich tot laatstgenoemd gebied. |
| --- | --- |

7.

Deze ontwikkeling doet belangrijke vragen rijzen op allerlei gebieden, zoals dat van gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer. Dit advies van de EDPS beperkt zich tot laatstgenoemd gebied.

II.   INSTEEK VAN HET ADVIES

| 8. | Dit advies neemt vooral als insteek de mogelijke gevolgen van deze ontwikkelingen voor gegevensbescherming en de persoonlijke levensfeer. Het is nu nog onzeker wat deze gevolgen zullen zijn, ook omdat de ontwikkeling en inburgering van RFID-systemen nog volop aan de gang zijn en dat het volkomen onduidelijk is hoever ze zullen gaan. |
| --- | --- |

8.

Dit advies neemt vooral als insteek de mogelijke gevolgen van deze ontwikkelingen voor gegevensbescherming en de persoonlijke levensfeer. Het is nu nog onzeker wat deze gevolgen zullen zijn, ook omdat de ontwikkeling en inburgering van RFID-systemen nog volop aan de gang zijn en dat het volkomen onduidelijk is hoever ze zullen gaan.

| 9. | In dat verband volgt de EDPS onderstaande aanpak:






  — | ten eerste moet duidelijk worden gemaakt wat het gebruik van RFID-systemen voor praktische gevolgen zal hebben voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer; |
| --- | --- | --- |

9.

In dat verband volgt de EDPS onderstaande aanpak:

—

ten eerste moet duidelijk worden gemaakt wat het gebruik van RFID-systemen voor praktische gevolgen zal hebben voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer;

| — | ten tweede moeten deze gevolgen worden gespecificeerd, binnen het bestaande rechtskader voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer; |
| --- | --- |

—

ten tweede moeten deze gevolgen worden gespecificeerd, binnen het bestaande rechtskader voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer;

| — | ten derde roert de EDPS de vraag aan of deze gevolgen specifiekere voorschriften vereisen om vraagstukken inzake gegevensbescherming die voortvloeien uit het gebruik van RFID-technologieën, aan te pakken. Dit punt is door de EDPS reeds aan de orde gesteld in zijn advies inzake de mededeling over de richtlijn gegevensbescherming en zal in dit advies verder worden uitgewerkt. |
| --- | --- |

—

ten derde roert de EDPS de vraag aan of deze gevolgen specifiekere voorschriften vereisen om vraagstukken inzake gegevensbescherming die voortvloeien uit het gebruik van RFID-technologieën, aan te pakken. Dit punt is door de EDPS reeds aan de orde gesteld in zijn advies inzake de mededeling over de richtlijn gegevensbescherming en zal in dit advies verder worden uitgewerkt.

| 10. | Met deze aanpak hoopt de EDPS te bereiken dat bij de ontwikkeling en de inburgering van RFID-systemen niet voorbij zal worden gegaan aan de gerechtvaardigde bezorgdheid over gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer. |
| --- | --- |

10.

Met deze aanpak hoopt de EDPS te bereiken dat bij de ontwikkeling en de inburgering van RFID-systemen niet voorbij zal worden gegaan aan de gerechtvaardigde bezorgdheid over gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer.

III.   DE GEVOLGEN DUIDELIJK MAKEN

RFID-systemen en -tags

| 11. | Ondanks het feit dat, zoals gezegd, de ontwikkelingen in volle gang zijn en niet bekend is waar ze toe zullen leiden, is het heel goed mogelijk de belangrijkste kenmerken te beschrijven met het oog op de gevolgen voor de gegevensbescherming. |
| --- | --- |

11.

Ondanks het feit dat, zoals gezegd, de ontwikkelingen in volle gang zijn en niet bekend is waar ze toe zullen leiden, is het heel goed mogelijk de belangrijkste kenmerken te beschrijven met het oog op de gevolgen voor de gegevensbescherming.

| 12. | Bij het beoordelen van de mogelijke aspecten qua gegevensbescherming en persoonlijke levenssfeer van de RFID-technologie moet er zeker niet alleen worden gekeken naar de RFID-tags, maar naar de gehele RFID-infrastructuur: de tag, de leesapparatuur, het netwerk, de referentiegegevensbank en de gegevensbank waarin de gegevens die door de combinatie tag/leesapparatuur worden voortgebracht, worden opgeslagen. Zoals in de inleiding tot de Mededeling kort wordt gesteld, is RFID niet gewoon een „elektronische tag”. En dus blijven vraagstukken inzake gegevensbescherming niet beperkt tot tags, maar beslaan zijn alle delen van de RFID-infrastructuur. Elk van deze onderdelen levert namelijk een bijdrage aan de uitvoering van het Europese rechtskader voor gegevensbescherming, indien nodig. Zij worden gevoed door de belangrijkste tendensen in de zich ontwikkelende informatiemaatschappij, zoals een bijna onbeperkte bandbreedte, alom tegenwoordige netwerkaansluitingen en een eindeloze opslagcapaciteit. |
| --- | --- |

12.

Bij het beoordelen van de mogelijke aspecten qua gegevensbescherming en persoonlijke levenssfeer van de RFID-technologie moet er zeker niet alleen worden gekeken naar de RFID-tags, maar naar de gehele RFID-infrastructuur: de tag, de leesapparatuur, het netwerk, de referentiegegevensbank en de gegevensbank waarin de gegevens die door de combinatie tag/leesapparatuur worden voortgebracht, worden opgeslagen. Zoals in de inleiding tot de Mededeling kort wordt gesteld, is RFID niet gewoon een „elektronische tag”. En dus blijven vraagstukken inzake gegevensbescherming niet beperkt tot tags, maar beslaan zijn alle delen van de RFID-infrastructuur. Elk van deze onderdelen levert namelijk een bijdrage aan de uitvoering van het Europese rechtskader voor gegevensbescherming, indien nodig. Zij worden gevoed door de belangrijkste tendensen in de zich ontwikkelende informatiemaatschappij, zoals een bijna onbeperkte bandbreedte, alom tegenwoordige netwerkaansluitingen en een eindeloze opslagcapaciteit.

Invloed van RFID-systemen en -tags

| 13. | Hoewel eerder is gesteld dat een bredere aanpak noodzakelijk is, zijn er verscheidene redenen om allereerst de aandacht te richten op het gebruik van RFID voor tags op consumentenproducten, onder meer in de detailhandel. De meest voor de hand liggende reden is het verwachte toenemende gebruik ervan, dat in de richting lijkt te gaan van een wijdverspreide toepassing. In tegenstelling tot andere RFID-toepassingen met een eng of beperkt gebruik, zou een tag per product wel eens massaal op de markt toegepast kunnen worden. Reeds nu zit aan veel consumentenproducten een RFID-tag. Daaraan gekoppeld is er het feit dat zo'n gebruik een enorm aantal mensen zal betreffen wier persoonsgegevens iedere keer dat zij een product aanschaffen waaraan een RFID-tag zit, worden verwerkt. |
| --- | --- |

13.

Hoewel eerder is gesteld dat een bredere aanpak noodzakelijk is, zijn er verscheidene redenen om allereerst de aandacht te richten op het gebruik van RFID voor tags op consumentenproducten, onder meer in de detailhandel. De meest voor de hand liggende reden is het verwachte toenemende gebruik ervan, dat in de richting lijkt te gaan van een wijdverspreide toepassing. In tegenstelling tot andere RFID-toepassingen met een eng of beperkt gebruik, zou een tag per product wel eens massaal op de markt toegepast kunnen worden. Reeds nu zit aan veel consumentenproducten een RFID-tag. Daaraan gekoppeld is er het feit dat zo'n gebruik een enorm aantal mensen zal betreffen wier persoonsgegevens iedere keer dat zij een product aanschaffen waaraan een RFID-tag zit, worden verwerkt.

| 14. | Er moet specifiek aandacht worden geschonken aan de gevolgen van RFID-tags voor de eigenaars van producten. RFID-systemen zouden een verband kunnen leggen tussen een product en de eigenaar ervan. Zodra dat verband is gelegd, kan de eigenaar worden gescand en ingedeeld als „laag budget” of „aantrekkelijk doel” voor toekomstige transacties. Indien er te veel één-op-één (10) wordt toegewezen, kan dat leiden tot automatische „bestraffing” van een bepaald bedrag (recycleringsverplichting, afval, enz.). Mensen mogen niet te maken krijgen met tegen hen gerichte automatische besluiten. Door deze RFID-mogelijkheid neemt het gevaar toe dat de informatiemaatschappij evolueert naar een situatie waarin automatische besluiten worden genomen en waarin de technologie wordt misbruikt om het menselijk gedrag te sturen. |
| --- | --- |

14.

Er moet specifiek aandacht worden geschonken aan de gevolgen van RFID-tags voor de eigenaars van producten. RFID-systemen zouden een verband kunnen leggen tussen een product en de eigenaar ervan. Zodra dat verband is gelegd, kan de eigenaar worden gescand en ingedeeld als „laag budget” of „aantrekkelijk doel” voor toekomstige transacties. Indien er te veel één-op-één (10) wordt toegewezen, kan dat leiden tot automatische „bestraffing” van een bepaald bedrag (recycleringsverplichting, afval, enz.). Mensen mogen niet te maken krijgen met tegen hen gerichte automatische besluiten. Door deze RFID-mogelijkheid neemt het gevaar toe dat de informatiemaatschappij evolueert naar een situatie waarin automatische besluiten worden genomen en waarin de technologie wordt misbruikt om het menselijk gedrag te sturen.

| 15. | De gegevens in, of geproduceerd door een RFID-tag, kunnen persoonsgegevens zijn in de zin van artikel 2 van de richtlijn gegevensbescherming. Smartcards die voor reizen worden gebruikt kunnen bijv. identificatiegegevens bevatten en gegevens over de recente reizen van de houder. Indien een gewetenloos iemand mensen wil volgen, hoeft hij alleen maar op strategische locaties afleesapparatuur te plaatsen, die hem informatie zal geven over de bewegingen van de kaarthouders, waardoor hun persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens worden geschonden. |
| --- | --- |

15.

De gegevens in, of geproduceerd door een RFID-tag, kunnen persoonsgegevens zijn in de zin van artikel 2 van de richtlijn gegevensbescherming. Smartcards die voor reizen worden gebruikt kunnen bijv. identificatiegegevens bevatten en gegevens over de recente reizen van de houder. Indien een gewetenloos iemand mensen wil volgen, hoeft hij alleen maar op strategische locaties afleesapparatuur te plaatsen, die hem informatie zal geven over de bewegingen van de kaarthouders, waardoor hun persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens worden geschonden.

| 16. | Gelijkaardige bedreigingen van de persoonlijke levenssfeer kunnen zich zelfs voordoen indien de RFID-tag geen namen van personen bevat. Op RFID-tags staan unieke identificaties van consumentenproducten: indien iedere tag een unieke identificatie heeft, kan die identificatie worden gebruikt om iemand te observeren. Indien iemand bijvoorbeeld een horloge draagt waarin een RFID-tag zit met een ID-nummer, kan dat ook dienen als een unieke identificeerder voor de drager van het horloge, zelfs indien diens identiteit onbekend is. Afhankelijk van de wijze waarop de informatie wordt gebruikt en in verband wordt gebracht met het horloge of de persoon, kan de richtlijn wel of niet gelden. De richtlijn geldt bijvoorbeeld als informatie wordt gegenereerd over de verblijfplaats van personen die waarschijnlijk wordt gebruikt om hun gedrag te observeren, of bijvoorbeeld voor prijsdifferentiatie, het ontzeggen van toegang of ongewenste reclame. |
| --- | --- |

16.

Gelijkaardige bedreigingen van de persoonlijke levenssfeer kunnen zich zelfs voordoen indien de RFID-tag geen namen van personen bevat. Op RFID-tags staan unieke identificaties van consumentenproducten: indien iedere tag een unieke identificatie heeft, kan die identificatie worden gebruikt om iemand te observeren. Indien iemand bijvoorbeeld een horloge draagt waarin een RFID-tag zit met een ID-nummer, kan dat ook dienen als een unieke identificeerder voor de drager van het horloge, zelfs indien diens identiteit onbekend is. Afhankelijk van de wijze waarop de informatie wordt gebruikt en in verband wordt gebracht met het horloge of de persoon, kan de richtlijn wel of niet gelden. De richtlijn geldt bijvoorbeeld als informatie wordt gegenereerd over de verblijfplaats van personen die waarschijnlijk wordt gebruikt om hun gedrag te observeren, of bijvoorbeeld voor prijsdifferentiatie, het ontzeggen van toegang of ongewenste reclame.

| 17. | In dit verband moet ervoor worden gezorgd dat RFID-toepassingen worden omgeven met de nodige technologische maatregelen om het gevaar van ongewilde vrijgave van informatie zo klein mogelijk te houden. Zulke maatregelen kunnen inhouden dat wordt geëist dat de RFID-infrastructuur, vooral RFID-tags, zodanig wordt ontworpen dat dit gevaar wordt voorkomen. RFID-tags zouden kunnen worden voorzien van een „uitschakelbevel” waardoor ze worden gedeactiveerd. Dit zal verder worden besproken in hoofdstuk IV van dit advies. |
| --- | --- |

17.

In dit verband moet ervoor worden gezorgd dat RFID-toepassingen worden omgeven met de nodige technologische maatregelen om het gevaar van ongewilde vrijgave van informatie zo klein mogelijk te houden. Zulke maatregelen kunnen inhouden dat wordt geëist dat de RFID-infrastructuur, vooral RFID-tags, zodanig wordt ontworpen dat dit gevaar wordt voorkomen. RFID-tags zouden kunnen worden voorzien van een „uitschakelbevel” waardoor ze worden gedeactiveerd. Dit zal verder worden besproken in hoofdstuk IV van dit advies.

| 18. | RFID-systemen bieden nieuwe mogelijkheden om producten na het verkooppunt te volgen, en dat levert nieuwe onderwerpen op in het debat over de persoonlijke levenssfeer. Bij de analyse van de gevolgen moet worden gekeken naar twee dingen: in hoeverre wordt het product beschouwd als iets persoonlijks en hoe mobiel is het (11)? |
| --- | --- |

18.

RFID-systemen bieden nieuwe mogelijkheden om producten na het verkooppunt te volgen, en dat levert nieuwe onderwerpen op in het debat over de persoonlijke levenssfeer. Bij de analyse van de gevolgen moet worden gekeken naar twee dingen: in hoeverre wordt het product beschouwd als iets persoonlijks en hoe mobiel is het (11)?

| 19. | De levenscyclus van een voorwerp kan een aanvulling zijn op de vereiste risicoanalyse en kan bijdragen aan de kwantitatieve beoordeling van de potentiële bedreigingen van de persoonlijke levenssfeer. Gelet op het feit dat een tag misschien niet wordt gedeactiveerd, kan een eindgebruikersproduct met een lange levenscyclus meer gegevens van de eigenaar van het product vergaren en een nauwkeuriger profiel opbouwen. Aan de andere kant zal een product met een korte levenscyclus, zoals een blikje frisdrank, vanaf de productie tot aan de recyclage wellicht minder gevaren opleveren en dus lichtere maatregelen vereisen dan een product met een veel langere levenscyclus. |
| --- | --- |

19.

De levenscyclus van een voorwerp kan een aanvulling zijn op de vereiste risicoanalyse en kan bijdragen aan de kwantitatieve beoordeling van de potentiële bedreigingen van de persoonlijke levenssfeer. Gelet op het feit dat een tag misschien niet wordt gedeactiveerd, kan een eindgebruikersproduct met een lange levenscyclus meer gegevens van de eigenaar van het product vergaren en een nauwkeuriger profiel opbouwen. Aan de andere kant zal een product met een korte levenscyclus, zoals een blikje frisdrank, vanaf de productie tot aan de recyclage wellicht minder gevaren opleveren en dus lichtere maatregelen vereisen dan een product met een veel langere levenscyclus.

Vraagstukken i.v.m. de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming bij het gebruik van RFID

| 20. | Voor een beter begrip van de gevolgen van RFID-systemen voor de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming, kunnen vijf basispunten van privacy en beveiliging worden onderscheiden. |
| --- | --- |

20.

Voor een beter begrip van de gevolgen van RFID-systemen voor de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming, kunnen vijf basispunten van privacy en beveiliging worden onderscheiden.

| 21. | Ten eerste, de identificatie van de betrokkene. Meer dan zestig jaar geleden was de RFID-tag bedoeld om te bepalen of er een vriend of vijand aankwam. Vandaag de dag kunnen RFID-systemen niet alleen de algemene elementen van een voorwerp identificeren maar uiteindelijk ook leiden tot de identificatie van een persoon, en daarom moeten ze dat doen op een manier die gegevensbeschermingsvriendelijk is. |
| --- | --- |

21.

Ten eerste, de identificatie van de betrokkene. Meer dan zestig jaar geleden was de RFID-tag bedoeld om te bepalen of er een vriend of vijand aankwam. Vandaag de dag kunnen RFID-systemen niet alleen de algemene elementen van een voorwerp identificeren maar uiteindelijk ook leiden tot de identificatie van een persoon, en daarom moeten ze dat doen op een manier die gegevensbeschermingsvriendelijk is.

| 22. | Ten tweede, de identificatie van de voor de verwerking verantwoordelijke(n). Met RFID-systemen kan de identificatie van de voor de verwerking verantwoordelijke, zoals omschreven in artikel 2, onder d), van de richtlijn gegevensbescherming, wel eens moeilijker zijn en daarom moet dat punt nader worden bekeken. Het identificeren van de voor de verwerking verantwoordelijke blijft echter een kritische fase in het vaststellen van de verantwoordelijkheden van elk van de actoren die moeten voldoen aan het rechtskader voor de gegevensbescherming. Gedurende de levenscyclus van een tag zou de voor de gegevensverwerking verantwoordelijke verscheidene malen kunnen veranderen op basis van de bijkomende diensten die kunnen worden geleverd met betrekking tot het voorwerp waaraan de tag bevestigd zit. |
| --- | --- |

22.

Ten tweede, de identificatie van de voor de verwerking verantwoordelijke(n). Met RFID-systemen kan de identificatie van de voor de verwerking verantwoordelijke, zoals omschreven in artikel 2, onder d), van de richtlijn gegevensbescherming, wel eens moeilijker zijn en daarom moet dat punt nader worden bekeken. Het identificeren van de voor de verwerking verantwoordelijke blijft echter een kritische fase in het vaststellen van de verantwoordelijkheden van elk van de actoren die moeten voldoen aan het rechtskader voor de gegevensbescherming. Gedurende de levenscyclus van een tag zou de voor de gegevensverwerking verantwoordelijke verscheidene malen kunnen veranderen op basis van de bijkomende diensten die kunnen worden geleverd met betrekking tot het voorwerp waaraan de tag bevestigd zit.

| 23. | Ten derde, het afgenomen belang van het traditionele onderscheid tussen de persoonlijke en de openbare levenssfeer. Hoewel het onderscheid tussen privé en openbare ruimtes ook in het verleden niet altijd even duidelijk was, zijn de meeste mensen zich bewust van de grenzen tussen beide (en van de grijze zones) en nemen zij een onderbouwd dan wel intuïtief besluit over hoe zij zich moeten opstellen. Volgens Hall (12) wordt privéruimte meestal opgevat als de fysieke afstand tot anderen. Het beheer van de persoonlijke levenssfeer kan ook worden gezien als een dynamisch proces van afbakening van de grens van deze levenssfeer (13). Daarom is het niet verrassend dat de draadloze aard van tagcommunicatie en het vermogen ervan om buiten het gezichtsveld gegevens te lezen, vraagstukken omtrent de persoonlijke levenssfeer oproept omdat deze traditionele grenzen en het beheer ervan worden vervaagd. Er bestaat namelijk de angst dat het individu geheel of gedeeltelijk de greep op het afstandbeheer die hij tot nog toe had kan verliezen. Zo is de afstand waarover de eerste RFID-systemen gegevens konden lezen zowel door voor- als tegenstanders onder de loep genomen. |
| --- | --- |

23.

Ten derde, het afgenomen belang van het traditionele onderscheid tussen de persoonlijke en de openbare levenssfeer. Hoewel het onderscheid tussen privé en openbare ruimtes ook in het verleden niet altijd even duidelijk was, zijn de meeste mensen zich bewust van de grenzen tussen beide (en van de grijze zones) en nemen zij een onderbouwd dan wel intuïtief besluit over hoe zij zich moeten opstellen. Volgens Hall (12) wordt privéruimte meestal opgevat als de fysieke afstand tot anderen. Het beheer van de persoonlijke levenssfeer kan ook worden gezien als een dynamisch proces van afbakening van de grens van deze levenssfeer (13). Daarom is het niet verrassend dat de draadloze aard van tagcommunicatie en het vermogen ervan om buiten het gezichtsveld gegevens te lezen, vraagstukken omtrent de persoonlijke levenssfeer oproept omdat deze traditionele grenzen en het beheer ervan worden vervaagd. Er bestaat namelijk de angst dat het individu geheel of gedeeltelijk de greep op het afstandbeheer die hij tot nog toe had kan verliezen. Zo is de afstand waarover de eerste RFID-systemen gegevens konden lezen zowel door voor- als tegenstanders onder de loep genomen.

| 24. | Ten vierde zijn er de omvang en de fysieke eigenschappen van RFID-tags. Omdat de tag klein en goedkoop moet zijn, zullen de beveiligingsmaatregelen aan dit element van het RFID-systeem per definitie beperkt zijn. Maar het draadloze aspect van de communicatie voegt ook een reeks gevaren toe in vergelijking met communicatie via kabel en dus moeten er extra beveiligingseisen worden gesteld. |
| --- | --- |

24.

Ten vierde zijn er de omvang en de fysieke eigenschappen van RFID-tags. Omdat de tag klein en goedkoop moet zijn, zullen de beveiligingsmaatregelen aan dit element van het RFID-systeem per definitie beperkt zijn. Maar het draadloze aspect van de communicatie voegt ook een reeks gevaren toe in vergelijking met communicatie via kabel en dus moeten er extra beveiligingseisen worden gesteld.

| 25. | Ten vijfde, het gebrek aan doorzichtigheid van de verwerking. RFID-systemen kunnen leiden tot ongemerkte verzameling en verwerking van gegevens die gebruikt kunnen worden om een profiel van iemand op te stellen. Dit gevolg kan goed worden geïllustreerd middels een vergelijking van RFID-systemen met de GSM, een vergelijking die wel vaker wordt gemaakt. Enerzijds werd de GSM qua technologie goed aanvaard, onafhankelijk van mogelijke risico's op schending van de persoonlijke levenssfeer. Men zou daaruit kunnen opmaken dat RFID op dezelfde wijze zal worden aanvaard. Anderzijds moet worden benadrukt dat een GSM een zichtbaar voorwerp is dat de eindgebruiker nog in de hand heeft omdat de GSM kan worden uitgezet. RFID kan niet worden uitgezet. |
| --- | --- |

25.

Ten vijfde, het gebrek aan doorzichtigheid van de verwerking. RFID-systemen kunnen leiden tot ongemerkte verzameling en verwerking van gegevens die gebruikt kunnen worden om een profiel van iemand op te stellen. Dit gevolg kan goed worden geïllustreerd middels een vergelijking van RFID-systemen met de GSM, een vergelijking die wel vaker wordt gemaakt. Enerzijds werd de GSM qua technologie goed aanvaard, onafhankelijk van mogelijke risico's op schending van de persoonlijke levenssfeer. Men zou daaruit kunnen opmaken dat RFID op dezelfde wijze zal worden aanvaard. Anderzijds moet worden benadrukt dat een GSM een zichtbaar voorwerp is dat de eindgebruiker nog in de hand heeft omdat de GSM kan worden uitgezet. RFID kan niet worden uitgezet.

| 26. | Hoewel de eerder genoemde ongemerkte verzameling en verwerking van gegeven wettig kan zijn, is het ook mogelijk en in meerdere omstandigheden zelfs vrij waarschijnlijk dat zulke gegevens op onwettige wijze worden verzameld en verwerkt. |
| --- | --- |

26.

Hoewel de eerder genoemde ongemerkte verzameling en verwerking van gegeven wettig kan zijn, is het ook mogelijk en in meerdere omstandigheden zelfs vrij waarschijnlijk dat zulke gegevens op onwettige wijze worden verzameld en verwerkt.

| 27. | De verduidelijkingen in dit hoofdstuk leiden tot de hierna volgende slotsom. Het wijdverbreide gebruik van RFID-technologie is fundamenteel nieuw en kan een fundamentele invloed hebben op onze samenleving en op de bescherming van grondrechten in die samenleving, zoals de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. RFID kan een kwalitatieve verandering teweegbrengen. |
| --- | --- |

27.

De verduidelijkingen in dit hoofdstuk leiden tot de hierna volgende slotsom. Het wijdverbreide gebruik van RFID-technologie is fundamenteel nieuw en kan een fundamentele invloed hebben op onze samenleving en op de bescherming van grondrechten in die samenleving, zoals de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. RFID kan een kwalitatieve verandering teweegbrengen.

IV.   DE GEVOLGEN SPECIFICEREN

Inleiding

| 28. | Dit hoofdstuk gaat vooral over de invloed van RFID op de bescherming van de grondrechten in onze samenleving, zoals de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming Dit gebeurt in twee stappen. De eerste is een korte beschrijving van de manier waarop deze grondrechten krachtens het huidige rechtskader worden beschermd. Als tweede stap gaat de EDPS verder in op de mogelijkheden om het huidige rechtskader ten volle te benutten. Deze aspiratie is in het advies over de Mededeling over de richtlijn gegevensbescherming als volgt geïntroduceerd: „Eerst moeten de huidige bepalingen van de richtlijn volledig worden toegepast”. |
| --- | --- |

28.

Dit hoofdstuk gaat vooral over de invloed van RFID op de bescherming van de grondrechten in onze samenleving, zoals de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming Dit gebeurt in twee stappen. De eerste is een korte beschrijving van de manier waarop deze grondrechten krachtens het huidige rechtskader worden beschermd. Als tweede stap gaat de EDPS verder in op de mogelijkheden om het huidige rechtskader ten volle te benutten. Deze aspiratie is in het advies over de Mededeling over de richtlijn gegevensbescherming als volgt geïntroduceerd: „Eerst moeten de huidige bepalingen van de richtlijn volledig worden toegepast”.

| 29. | Dit is het uitgangspunt: nieuwe technologische ontwikkelingen zoals RFID-systemen hebben een duidelijke invloed op de eisen voor een doeltreffende rechtskader voor gegevensbescherming. Ook kan de noodzaak van doeltreffende bescherming van de persoonsgegevens van een individu beperkingen opleggen voor het gebruik van die nieuwe technologieën. De interactie vindt derhalve in twee richtingen plaats: de technologie beïnvloedt de wetgeving en de wetgeving beïnvloedt de technologie (14). |
| --- | --- |

29.

Dit is het uitgangspunt: nieuwe technologische ontwikkelingen zoals RFID-systemen hebben een duidelijke invloed op de eisen voor een doeltreffende rechtskader voor gegevensbescherming. Ook kan de noodzaak van doeltreffende bescherming van de persoonsgegevens van een individu beperkingen opleggen voor het gebruik van die nieuwe technologieën. De interactie vindt derhalve in twee richtingen plaats: de technologie beïnvloedt de wetgeving en de wetgeving beïnvloedt de technologie (14).

Bescherming van grondrechten

| 30. | De bescherming van de grondrechten op persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming binnen de Europese Unie wordt in de eerste plaats gegarandeerd door een wetgevingskader, dat nodig is omdat we te maken hebben met rechten die erkend worden in artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en in de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Het wetgevingskader voor gegevensbescherming en RFID bestaat in beginsel in Richtlijn 95/46/EG over gegevensbescherming en de e-privacy-richtlijn 2002/58/EG (15). |
| --- | --- |

30.

De bescherming van de grondrechten op persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming binnen de Europese Unie wordt in de eerste plaats gegarandeerd door een wetgevingskader, dat nodig is omdat we te maken hebben met rechten die erkend worden in artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en in de artikelen 7 en 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Het wetgevingskader voor gegevensbescherming en RFID bestaat in beginsel in Richtlijn 95/46/EG over gegevensbescherming en de e-privacy-richtlijn 2002/58/EG (15).

| 31. | Het algemene wetgevingskader voor gegevensbescherming, zoals neergelegd in Richtlijn 95/46/EG, geldt voor RFID, voor zover door RFID-systemen verwerkte gegevens vallen onder de definitie van persoonsgegevens. In bepaalde gevallen zijn het duidelijk persoonsgegevens die door de RFID-toepassingen worden verwerkt en vallen deze zonder twijfel onder de richtlijn gegevensbescherming, maar er zijn ook toepassingen waarbij het niet zo vanzelfsprekend is dat de gegevensbeschermingsrichtlijn geldt. In advies nr. 4/2007 van de Groep gegevensbescherming („Groep van artikel 29”) over het concept persoonsgegevens wordt getracht een duidelijker en algemeen erkende definitie van het concept persoonsgegevens te geven en zo deze onzekerheid gedeeltelijk weg te nemen (16). |
| --- | --- |

31.

Het algemene wetgevingskader voor gegevensbescherming, zoals neergelegd in Richtlijn 95/46/EG, geldt voor RFID, voor zover door RFID-systemen verwerkte gegevens vallen onder de definitie van persoonsgegevens. In bepaalde gevallen zijn het duidelijk persoonsgegevens die door de RFID-toepassingen worden verwerkt en vallen deze zonder twijfel onder de richtlijn gegevensbescherming, maar er zijn ook toepassingen waarbij het niet zo vanzelfsprekend is dat de gegevensbeschermingsrichtlijn geldt. In advies nr. 4/2007 van de Groep gegevensbescherming („Groep van artikel 29”) over het concept persoonsgegevens wordt getracht een duidelijker en algemeen erkende definitie van het concept persoonsgegevens te geven en zo deze onzekerheid gedeeltelijk weg te nemen (16).

| 32. | De situatie wat betreft de e-privacy-richtlijn ligt als volgt: tot nu toe is het niet duidelijk of deze richtlijn van toepassing is op RFID-toepassingen. Daarom staat in het voorstel van de Commissie van 13 november 2007 tot wijziging van de richtlijn een bepaling waarmee wordt beoogd te specificeren dat de richtlijn inderdaad geldt voor bepaalde RFID-toepassingen. Andere RFID-toepassingen vallen wellicht niet onder de richtlijn omdat de richtlijn beperkt is tot de verwerking van persoonsgegevens in verband met het leveren van openbare elektronischecommunicatiediensten van openbare communicatienetwerken. |
| --- | --- |

32.

De situatie wat betreft de e-privacy-richtlijn ligt als volgt: tot nu toe is het niet duidelijk of deze richtlijn van toepassing is op RFID-toepassingen. Daarom staat in het voorstel van de Commissie van 13 november 2007 tot wijziging van de richtlijn een bepaling waarmee wordt beoogd te specificeren dat de richtlijn inderdaad geldt voor bepaalde RFID-toepassingen. Andere RFID-toepassingen vallen wellicht niet onder de richtlijn omdat de richtlijn beperkt is tot de verwerking van persoonsgegevens in verband met het leveren van openbare elektronischecommunicatiediensten van openbare communicatienetwerken.

| 33. | De bescherming van persoonsgegevens kan worden aangevuld met een reeks zelfreguleringsinstrumenten (niet-wetgevend kader). Het gebruik van deze instrumenten wordt in beide richtlijnen actief gestimuleerd, vooral in artikel 27 van de richtlijn gegevensbescherming waarin staat dat de lidstaten en de Commissie de opstelling aanmoedigen van gedragscodes, die bestemd zijn om bij te dragen tot een goede uitvoering van de richtlijn. Zelfreguleringsinstrumenten kunnen bovendien een goede bijdrage leveren aan de uitvoering van de beveiligingsmaatregelen die worden vereist in artikel 17 van de richtlijn gegevensbescherming en artikel 14 van de e-privacy-richtlijn. |
| --- | --- |

33.

De bescherming van persoonsgegevens kan worden aangevuld met een reeks zelfreguleringsinstrumenten (niet-wetgevend kader). Het gebruik van deze instrumenten wordt in beide richtlijnen actief gestimuleerd, vooral in artikel 27 van de richtlijn gegevensbescherming waarin staat dat de lidstaten en de Commissie de opstelling aanmoedigen van gedragscodes, die bestemd zijn om bij te dragen tot een goede uitvoering van de richtlijn. Zelfreguleringsinstrumenten kunnen bovendien een goede bijdrage leveren aan de uitvoering van de beveiligingsmaatregelen die worden vereist in artikel 17 van de richtlijn gegevensbescherming en artikel 14 van de e-privacy-richtlijn.

Volledige uitvoering van het bestaande kader

| 34. | In het advies inzake de Mededeling over de richtlijn gegevensbescherming staat een lijst van de instrumenten die beschikbaar zijn voor een betere uitvoering van de richtlijn. De meeste van de niet-bindende instrumenten van dat advies zijn relevant voor RFID, zoals interpretatiemededelingen of andere communicatie, bevordering van beste praktijken, privacyzegels of privacy-audits door derden In hoofdstuk V wordt de mogelijkheid besproken van het aannemen van specifieke regels voor RFID. Ook binnen het bestaande kader zijn evenwel verbeteringen mogelijk. |
| --- | --- |

34.

In het advies inzake de Mededeling over de richtlijn gegevensbescherming staat een lijst van de instrumenten die beschikbaar zijn voor een betere uitvoering van de richtlijn. De meeste van de niet-bindende instrumenten van dat advies zijn relevant voor RFID, zoals interpretatiemededelingen of andere communicatie, bevordering van beste praktijken, privacyzegels of privacy-audits door derden In hoofdstuk V wordt de mogelijkheid besproken van het aannemen van specifieke regels voor RFID. Ook binnen het bestaande kader zijn evenwel verbeteringen mogelijk.

Zelfreguleringsinstrumenten

| 35. | De EDPS is het met de Commissie eens dat in een eerste fase ruimte moet worden geboden voor zelfregulering, zodat belanghebbenden snel een omgeving tot stand kunnen brengen die voldoet aan de wet en zo kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van een veiliger juridische omgeving. |
| --- | --- |

35.

De EDPS is het met de Commissie eens dat in een eerste fase ruimte moet worden geboden voor zelfregulering, zodat belanghebbenden snel een omgeving tot stand kunnen brengen die voldoet aan de wet en zo kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van een veiliger juridische omgeving.

| 36. | De Commissie zal dit proces van zelfregulering naar verwachting stimuleren en aansturen, in overleg met de Groep RFID-belanghebbenden. In dit verband is de EDPS blij met de in de Mededeling aangekondigde Aanbeveling die naar verwachting specifieke richtsnoeren zal bevatten waarin de „beginselen worden vastgesteld die overheidsdiensten en andere belanghebbenden moeten toepassen ten aanzien van het gebruik van RFID”. |
| --- | --- |

36.

De Commissie zal dit proces van zelfregulering naar verwachting stimuleren en aansturen, in overleg met de Groep RFID-belanghebbenden. In dit verband is de EDPS blij met de in de Mededeling aangekondigde Aanbeveling die naar verwachting specifieke richtsnoeren zal bevatten waarin de „beginselen worden vastgesteld die overheidsdiensten en andere belanghebbenden moeten toepassen ten aanzien van het gebruik van RFID”.

| 37. | Volgens de Mededeling zal de zelfregulering de vorm aannemen van een gedragscode of een code van goede praktijken. Afgezien van de vormkwestie, moet volgens de EDPS zelfregulering:






  — | concrete en praktische adviezen geven over specifieke RFID-toepassingen en zo bijdragen aan de naleving van het rechtskader inzake gegevensbescherming; |
| --- | --- | --- |

37.

Volgens de Mededeling zal de zelfregulering de vorm aannemen van een gedragscode of een code van goede praktijken. Afgezien van de vormkwestie, moet volgens de EDPS zelfregulering:

—

concrete en praktische adviezen geven over specifieke RFID-toepassingen en zo bijdragen aan de naleving van het rechtskader inzake gegevensbescherming;

| — | een oplossing bieden voor de specifieke gegevensbeschermingsvraagstukken en -problemen die zich voordoen in de context van algemene RFID-toepassingen; |
| --- | --- |

—

een oplossing bieden voor de specifieke gegevensbeschermingsvraagstukken en -problemen die zich voordoen in de context van algemene RFID-toepassingen;

| — | bijdragen aan de eenvormige en geharmoniseerde toepassing van de richtlijn gegevensbescherming in de gehele EU, zeker in een sector die waarschijnlijk in de gehele EU dezelfde soort RFID-toepassingen gaat gebruiken; |
| --- | --- |

—

bijdragen aan de eenvormige en geharmoniseerde toepassing van de richtlijn gegevensbescherming in de gehele EU, zeker in een sector die waarschijnlijk in de gehele EU dezelfde soort RFID-toepassingen gaat gebruiken;

| — | door alle belanghebbenden worden toegepast. Niet-naleving moet negatieve (en mogelijkerwijs financiële) gevolgen hebben. |
| --- | --- |

—

door alle belanghebbenden worden toegepast. Niet-naleving moet negatieve (en mogelijkerwijs financiële) gevolgen hebben.

| 38. | De EDPS wijst op één punt waar zelfregulering in het bijzonder nuttig zal zijn. Voor de RFID-toepassingen die met zich meebrengen dat er persoonsgegevens worden verwerkt, legt de gegevensbeschermingsrichtlijn de voor de verwerking verantwoordelijken een aantal verplichtingen op, in het bijzonder in artikel 17 (Beveiliging van de verwerking) en artikel 7 (gegevens worden uitsluitend verwerkt als er passende wettige gronden zijn). Volgens deze bepalingen moeten de voor de verwerking verantwoordelijken enerzijds maatregelen nemen tegen de ongeoorloofde verstrekking van gegevens. Anderzijds moeten zij ervoor zorgen dat de verwerking, zoals vrijgave van de gegevens middels afleesapparatuur, waar nodig, alleen plaatsvindt met kennis van zaken na toestemming van de persoon op wie de gegevens betrekking hebben. |
| --- | --- |

38.

De EDPS wijst op één punt waar zelfregulering in het bijzonder nuttig zal zijn. Voor de RFID-toepassingen die met zich meebrengen dat er persoonsgegevens worden verwerkt, legt de gegevensbeschermingsrichtlijn de voor de verwerking verantwoordelijken een aantal verplichtingen op, in het bijzonder in artikel 17 (Beveiliging van de verwerking) en artikel 7 (gegevens worden uitsluitend verwerkt als er passende wettige gronden zijn). Volgens deze bepalingen moeten de voor de verwerking verantwoordelijken enerzijds maatregelen nemen tegen de ongeoorloofde verstrekking van gegevens. Anderzijds moeten zij ervoor zorgen dat de verwerking, zoals vrijgave van de gegevens middels afleesapparatuur, waar nodig, alleen plaatsvindt met kennis van zaken na toestemming van de persoon op wie de gegevens betrekking hebben.

| 39. | Deze bepalingen van de gegevensbeschermingsrichtlijn kunnen worden uitgelegd als een eis dat RFID-toepassingen moeten worden gebruikt met de nodige technische oplossingen die de risico's op ongewenste vrijgave voorkomen of minimaliseren, en die ervoor zorgen dat de verwerking of de overdracht van gegevens alleen geschiedt met kennis van zaken na toestemming, waar nodig. Volgens de EDPS worden het bestaan van zo'n verplichting (om te zorgen voor de nodige technische oplossingen die de risico's op ongewenste vrijgave voorkomen of minimaliseren) en het bindende karakter ervan voor gebruikers van RFID-toepassingen, nog sterker en duidelijker indien deze eis wordt opgenomen in de toekomstige gedragscode of code van goede praktijken waarvan al eerder sprake was. Om al deze redenen beveelt de EDPS krachtig aan om in de Aanbeveling van de Commissie zo'n uitleg van de gegevensbeschermingsrichtlijn op te nemen, en er met nadruk op te wijzen dat er een verplichting bestaat om de RFID-toepassingen te gebruiken met de nodige technologische maatregelen die moeten voorkomen dat gegevens zonder toestemming worden verzameld of vrijgegeven. |
| --- | --- |

39.

Deze bepalingen van de gegevensbeschermingsrichtlijn kunnen worden uitgelegd als een eis dat RFID-toepassingen moeten worden gebruikt met de nodige technische oplossingen die de risico's op ongewenste vrijgave voorkomen of minimaliseren, en die ervoor zorgen dat de verwerking of de overdracht van gegevens alleen geschiedt met kennis van zaken na toestemming, waar nodig. Volgens de EDPS worden het bestaan van zo'n verplichting (om te zorgen voor de nodige technische oplossingen die de risico's op ongewenste vrijgave voorkomen of minimaliseren) en het bindende karakter ervan voor gebruikers van RFID-toepassingen, nog sterker en duidelijker indien deze eis wordt opgenomen in de toekomstige gedragscode of code van goede praktijken waarvan al eerder sprake was. Om al deze redenen beveelt de EDPS krachtig aan om in de Aanbeveling van de Commissie zo'n uitleg van de gegevensbeschermingsrichtlijn op te nemen, en er met nadruk op te wijzen dat er een verplichting bestaat om de RFID-toepassingen te gebruiken met de nodige technologische maatregelen die moeten voorkomen dat gegevens zonder toestemming worden verzameld of vrijgegeven.

Behoefte aan sturing

| 40. | De EDPS beveelt de Commissie aan om, in nauwe samenwerking met de RFID-deskundigengroep, een of meer documenten op te stellen met duidelijke sturing over hoe het huidige rechtskader moet worden toegepast op de RFID-omgeving. De sturing moet praktische manieren aangeven om de beginselen in de gegevensbeschermingsrichtlijn en de e-privacy-richtlijn uit te voeren. Voor de algemene aanpak van de sturing en de concrete inhoud ervan, doet de EDPS de hierna volgende suggesties. |
| --- | --- |

40.

De EDPS beveelt de Commissie aan om, in nauwe samenwerking met de RFID-deskundigengroep, een of meer documenten op te stellen met duidelijke sturing over hoe het huidige rechtskader moet worden toegepast op de RFID-omgeving. De sturing moet praktische manieren aangeven om de beginselen in de gegevensbeschermingsrichtlijn en de e-privacy-richtlijn uit te voeren. Voor de algemene aanpak van de sturing en de concrete inhoud ervan, doet de EDPS de hierna volgende suggesties.

| 41. | Richtsnoeren met beginselen die gelden voor het gebruik van RFID moeten voldoende doelgericht zijn en een sectorspecifieke aanpak volgen. Een standaard aanpak beantwoordt niet aan het nagestreefde doel, namelijk zorgen voor een duidelijk en samenhangend kader. De sturing moet juist beperkt blijven tot goed gedefinieerde sectorale RFID-toepassingen. |
| --- | --- |

41.

Richtsnoeren met beginselen die gelden voor het gebruik van RFID moeten voldoende doelgericht zijn en een sectorspecifieke aanpak volgen. Een standaard aanpak beantwoordt niet aan het nagestreefde doel, namelijk zorgen voor een duidelijk en samenhangend kader. De sturing moet juist beperkt blijven tot goed gedefinieerde sectorale RFID-toepassingen.

| 42. | Voorts moeten de richtsnoeren praktische en doeltreffende methodes voorstellen voor het ontwikkelen van technieken en normen die ertoe kunnen bijdragen dat de RFID-systemen stroken met het rechtskader gegevensbescherming en die zullen leiden tot het gebruik van „privacy-by-design”. |
| --- | --- |

42.

Voorts moeten de richtsnoeren praktische en doeltreffende methodes voorstellen voor het ontwikkelen van technieken en normen die ertoe kunnen bijdragen dat de RFID-systemen stroken met het rechtskader gegevensbescherming en die zullen leiden tot het gebruik van „privacy-by-design”.

| 43. | Bij het toepassen van het huidige rechtskader op de RFID-omgeving moet bijzondere aandacht worden besteed aan de naleving van beginselen inzake gegevensbescherming en de verplichtingen die rusten op de voor verwerking verantwoordelijken van RFID-toepassingen. Onderstaande verplichtingen en beginselen zijn van bijzonder belang:






  — | het beginsel van het recht op informatie, inclusief het recht om te weten wanneer gegevens met afleesapparatuur worden verzameld, en om te weten dat er tags aan producten zijn bevestigd; |
| --- | --- | --- |

43.

Bij het toepassen van het huidige rechtskader op de RFID-omgeving moet bijzondere aandacht worden besteed aan de naleving van beginselen inzake gegevensbescherming en de verplichtingen die rusten op de voor verwerking verantwoordelijken van RFID-toepassingen. Onderstaande verplichtingen en beginselen zijn van bijzonder belang:

—

het beginsel van het recht op informatie, inclusief het recht om te weten wanneer gegevens met afleesapparatuur worden verzameld, en om te weten dat er tags aan producten zijn bevestigd;

| — | het begrip „toestemming” als een van de rechtsgronden voor de verwerking van gegevens. Dit begrip komt tot uiting in de verplichting om RFID-tags op het verkooppunt te desactiveren, tenzij de betrokkene toestemming heeft gegeven (17). Het recht om de RFID-tags te desactiveren dient ook de beoogde beveiliging van de informatie, inhoudende dat ervoor wordt gezorgd dat gegevens die door RFID-tags worden verwerkt niet aan ongewenste derden worden vrijgegeven; |
| --- | --- |

—

het begrip „toestemming” als een van de rechtsgronden voor de verwerking van gegevens. Dit begrip komt tot uiting in de verplichting om RFID-tags op het verkooppunt te desactiveren, tenzij de betrokkene toestemming heeft gegeven (17). Het recht om de RFID-tags te desactiveren dient ook de beoogde beveiliging van de informatie, inhoudende dat ervoor wordt gezorgd dat gegevens die door RFID-tags worden verwerkt niet aan ongewenste derden worden vrijgegeven;

| — | het recht van personen om niet te maken te krijgen met tegen hen gerichte beslissingen die uitsluitend zijn gebaseerd op de geautomatiseerde verwerking van een welomschreven persoonsprofiel. |
| --- | --- |

—

het recht van personen om niet te maken te krijgen met tegen hen gerichte beslissingen die uitsluitend zijn gebaseerd op de geautomatiseerde verwerking van een welomschreven persoonsprofiel.

| 44. | Wat betreft het recht op informatie, moet in de richtsnoeren worden gesteld dat personen informatie moeten krijgen over de verwerking van hun persoonsgegevens. Zij moeten in het bijzonder worden geattendeerd op, onder meer: i) de aanwezigheid van afleesapparatuur en de aanwezigheid van geactiveerde RFID-tags op producten of verpakking; ii) de gevolgen die dit heeft in termen van gegevensverzameling; en iii) het beoogde gebruik van de verzamelde informatie. |
| --- | --- |

44.

Wat betreft het recht op informatie, moet in de richtsnoeren worden gesteld dat personen informatie moeten krijgen over de verwerking van hun persoonsgegevens. Zij moeten in het bijzonder worden geattendeerd op, onder meer: i) de aanwezigheid van afleesapparatuur en de aanwezigheid van geactiveerde RFID-tags op producten of verpakking; ii) de gevolgen die dit heeft in termen van gegevensverzameling; en iii) het beoogde gebruik van de verzamelde informatie.

| 45. | Het gebruik van logo's kan een goede manier zijn om informatie te geven. Logo's kunnen worden gebruikt om te wijzen op de aanwezigheid van RFID-tags die verondersteld worden actief te blijven. Maar het gebruik van logo's alleen zal niet voldoende zijn om te zorgen voor een eerlijke verwerking van informatie, want daarvoor moet duidelijke en begrijpelijke informatie aan de betrokkenen worden gegeven. Het gebruik van logo's moet worden gezien als een maatregel bovenop de verstrekking van uitvoeriger informatie. |
| --- | --- |

45.

Het gebruik van logo's kan een goede manier zijn om informatie te geven. Logo's kunnen worden gebruikt om te wijzen op de aanwezigheid van RFID-tags die verondersteld worden actief te blijven. Maar het gebruik van logo's alleen zal niet voldoende zijn om te zorgen voor een eerlijke verwerking van informatie, want daarvoor moet duidelijke en begrijpelijke informatie aan de betrokkenen worden gegeven. Het gebruik van logo's moet worden gezien als een maatregel bovenop de verstrekking van uitvoeriger informatie.

De hoeksteen: Het opt-in beginsel

| 46. | Alle RFID-toepassingen moeten beantwoorden aan en uitvoering geven aan een voorafgaande voorwaarde, namelijk een opt-in beginsel aan het verkooppunt. Wanneer wordt toegestaan dat RFID-tags na het verkooppunt doorgaan met het zenden van informatie, zou dit onwettig zijn tenzij de voor de verwerking verantwoordelijke daarvoor rechtsgronden heeft. Deze rechtsgronden zullen gewoonlijk alleen a) de toestemming van de betrokkene; of b) indien de gegevens nodig zijn voor een dienstverlening, een specifiek en vrijwillig verzoek van de persoon in kwestie zijn (18). Beide rechtsgronden gelden dan als keuze („opt-in”). |
| --- | --- |

46.

Alle RFID-toepassingen moeten beantwoorden aan en uitvoering geven aan een voorafgaande voorwaarde, namelijk een opt-in beginsel aan het verkooppunt. Wanneer wordt toegestaan dat RFID-tags na het verkooppunt doorgaan met het zenden van informatie, zou dit onwettig zijn tenzij de voor de verwerking verantwoordelijke daarvoor rechtsgronden heeft. Deze rechtsgronden zullen gewoonlijk alleen a) de toestemming van de betrokkene; of b) indien de gegevens nodig zijn voor een dienstverlening, een specifiek en vrijwillig verzoek van de persoon in kwestie zijn (18). Beide rechtsgronden gelden dan als keuze („opt-in”).

| 47. | Volgens het opt-in beginsel moeten tags aan het verkooppunt gedesactiveerd worden tenzij de koper van het product waaraan de tag bevestigd is, de tag actief wenst te laten. Wanneer de koper ermee instemt dat de tag actief blijft, stemt hij ermee in dat zijn gegevens verder worden verwerkt en dat de gegevens bijvoorbeeld worden doorgegeven aan de afleesapparatuur wanneer hij opnieuw een bezoek brengt aan de voor de verwerking verantwoordelijke. |
| --- | --- |

47.

Volgens het opt-in beginsel moeten tags aan het verkooppunt gedesactiveerd worden tenzij de koper van het product waaraan de tag bevestigd is, de tag actief wenst te laten. Wanneer de koper ermee instemt dat de tag actief blijft, stemt hij ermee in dat zijn gegevens verder worden verwerkt en dat de gegevens bijvoorbeeld worden doorgegeven aan de afleesapparatuur wanneer hij opnieuw een bezoek brengt aan de voor de verwerking verantwoordelijke.

| 48. | De EDPS benadrukt dat een flexibele benadering belangrijk is om de toenemende verscheidenheid van RFID-toepassingen aan te kunnen en om de ontwikkeling van nieuwe, innovatieve bedrijfsmodellen mogelijk te maken. Het opt-in beginsel moet op flexibele wijze kunnen worden gehanteerd. |
| --- | --- |

48.

De EDPS benadrukt dat een flexibele benadering belangrijk is om de toenemende verscheidenheid van RFID-toepassingen aan te kunnen en om de ontwikkeling van nieuwe, innovatieve bedrijfsmodellen mogelijk te maken. Het opt-in beginsel moet op flexibele wijze kunnen worden gehanteerd.

| 49. | Voor het uitvoeren van het opt-in beginsel zijn er veel opties. Als alternatief voor het verwijderen van de tag kan worden overwogen de tag te blokkeren, tijdelijk buiten gebruik te stellen of volgens een methode die bekend staat als het „resurrecting duckling”-model (19), aan een specifieke gebruiker te binden. Van een tag met een korte levenscyclus kan het adres dat verwijst naar informatie in een gegevensbank ook worden gewist uit de referentiegegevensbank, waardoor wordt vermeden dat er nog meer door de tag verzamelde informatie wordt verwerkt. |
| --- | --- |

49.

Voor het uitvoeren van het opt-in beginsel zijn er veel opties. Als alternatief voor het verwijderen van de tag kan worden overwogen de tag te blokkeren, tijdelijk buiten gebruik te stellen of volgens een methode die bekend staat als het „resurrecting duckling”-model (19), aan een specifieke gebruiker te binden. Van een tag met een korte levenscyclus kan het adres dat verwijst naar informatie in een gegevensbank ook worden gewist uit de referentiegegevensbank, waardoor wordt vermeden dat er nog meer door de tag verzamelde informatie wordt verwerkt.

| 50. | Tot slot zijn er, hoewel de EDPS stelt dat het opt-in beginsel aan het verkooppunt een wettelijke verplichting is die voor de meeste gevallen reeds bestaat in de richtlijn gegevensbescherming, goede redenen om deze verplichting te specificeren in zelfreguleringsinstrumenten, ook om te waarborgen dat dit beginsel op de meest passende wijze wordt uitgevoerd. In ieder geval is een specifieke uitvoering nodig voor de RFID-toepassingen die niet onder de richtlijn gegevensbescherming vallen. |
| --- | --- |

50.

Tot slot zijn er, hoewel de EDPS stelt dat het opt-in beginsel aan het verkooppunt een wettelijke verplichting is die voor de meeste gevallen reeds bestaat in de richtlijn gegevensbescherming, goede redenen om deze verplichting te specificeren in zelfreguleringsinstrumenten, ook om te waarborgen dat dit beginsel op de meest passende wijze wordt uitgevoerd. In ieder geval is een specifieke uitvoering nodig voor de RFID-toepassingen die niet onder de richtlijn gegevensbescherming vallen.

Noodzaak van „privacy-by-design”

| 51. | In de Mededeling van de Commissie wordt in deel 3.2 (bladzijde 6) het idee onderschreven van het tijdig formuleren en goedkeuren van ontwerpcriteria. De EDPS juicht deze aanpak toe. Het goedkeuren van specificaties en ontwerpcriteria, ook wel beste beschikbare technieken genaamd (BBT), zal inderdaad bijdragen aan regulering van de gegevensbescherming en aan veiligheidsvereisten. Deze identificatie van technologische en organisatorische criteria zal, mits vaak bijgewerkt, het model dat de persoonlijke levenssfeer en beveiligingsvereisten met elkaar verenigt, waar de Europese Unie aan werkt, versterken. |
| --- | --- |

51.

In de Mededeling van de Commissie wordt in deel 3.2 (bladzijde 6) het idee onderschreven van het tijdig formuleren en goedkeuren van ontwerpcriteria. De EDPS juicht deze aanpak toe. Het goedkeuren van specificaties en ontwerpcriteria, ook wel beste beschikbare technieken genaamd (BBT), zal inderdaad bijdragen aan regulering van de gegevensbescherming en aan veiligheidsvereisten. Deze identificatie van technologische en organisatorische criteria zal, mits vaak bijgewerkt, het model dat de persoonlijke levenssfeer en beveiligingsvereisten met elkaar verenigt, waar de Europese Unie aan werkt, versterken.

| 52. | Het vinden van de juiste BBT voor de persoonlijke levenssfeer en de beveiliging ten aanzien van RFID-systemen zal ook van doorslaggevende betekenis zijn voor het opbouwen van een vertrouwenwekkende omgeving die de aanvaarding ervan door de eindgebruikers zal vergroten, en voor het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven. |
| --- | --- |

52.

Het vinden van de juiste BBT voor de persoonlijke levenssfeer en de beveiliging ten aanzien van RFID-systemen zal ook van doorslaggevende betekenis zijn voor het opbouwen van een vertrouwenwekkende omgeving die de aanvaarding ervan door de eindgebruikers zal vergroten, en voor het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven.

| 53. | Het selecteren van BBT voor RFID-systemen moet worden gestimuleerd door effectbeoordelingen op het gebied van persoonlijke levenssfeer en beveiliging, waarin nog veel moet worden geïnvesteerd. De EDPS vindt dat het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging (ENISA), tezamen met de gezamenlijke onderzoekscentra van de Europese Commissie die verbonden zijn met de belanghebbenden uit het bedrijfsleven, een bijdrage kunnen leveren aan het omschrijven van de beste praktijken en aan de ontwikkeling van dergelijke methodologieën. Met het onlangs gelanceerde programma „technische richtsnoeren voor RFID” heeft het Duitse overheidsbureau voor informatiebeveiliging (BSI) een goed voorbeeld gegeven (20) van BBT die nu op Europees niveau moeten worden uitgewerkt. |
| --- | --- |

53.

Het selecteren van BBT voor RFID-systemen moet worden gestimuleerd door effectbeoordelingen op het gebied van persoonlijke levenssfeer en beveiliging, waarin nog veel moet worden geïnvesteerd. De EDPS vindt dat het Europees Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging (ENISA), tezamen met de gezamenlijke onderzoekscentra van de Europese Commissie die verbonden zijn met de belanghebbenden uit het bedrijfsleven, een bijdrage kunnen leveren aan het omschrijven van de beste praktijken en aan de ontwikkeling van dergelijke methodologieën. Met het onlangs gelanceerde programma „technische richtsnoeren voor RFID” heeft het Duitse overheidsbureau voor informatiebeveiliging (BSI) een goed voorbeeld gegeven (20) van BBT die nu op Europees niveau moeten worden uitgewerkt.

| 54. | Normen kunnen ook een doorslaggevende rol spelen bij de tijdige aanneming van het beginsel van privacy-by-design. Daarom moet de Commissie ertoe bijdragen dat er bij de ontwikkeling van internationale RFID-normen waarborgen worden ingebouwd voor de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. De „Groep van artikel 29” heeft in haar werkdocument (21) over RFID duidelijk laten zien dat normen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van RFID-systemen die niet raken aan de persoonlijke levenssfeer. |
| --- | --- |

54.

Normen kunnen ook een doorslaggevende rol spelen bij de tijdige aanneming van het beginsel van privacy-by-design. Daarom moet de Commissie ertoe bijdragen dat er bij de ontwikkeling van internationale RFID-normen waarborgen worden ingebouwd voor de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. De „Groep van artikel 29” heeft in haar werkdocument (21) over RFID duidelijk laten zien dat normen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van RFID-systemen die niet raken aan de persoonlijke levenssfeer.

| 55. | Voorts is de EDPS tevreden over het standpunt dat de Commissie heeft ingenomen inzake onderzoek naar en ontwikkeling van RFID-technologieën en de noodzaak om risico's voor de persoonlijke levenssfeer te ondervangen. Het beginsel van de privacy-by-design moet namelijk worden ingevoerd in de allereerste fase van de ontwikkeling van technologieën, zodat deze beter voldoen aan het rechtskader inzake gegevensbescherming. De EDPS zal, zoals kort in zijn jaarverslag over 2006 is gezegd, hieraan medewerking verlenen door per geval adviezen te verstrekken over projecten van het zevende kaderprogramma (2007-2013). |
| --- | --- |

55.

Voorts is de EDPS tevreden over het standpunt dat de Commissie heeft ingenomen inzake onderzoek naar en ontwikkeling van RFID-technologieën en de noodzaak om risico's voor de persoonlijke levenssfeer te ondervangen. Het beginsel van de privacy-by-design moet namelijk worden ingevoerd in de allereerste fase van de ontwikkeling van technologieën, zodat deze beter voldoen aan het rechtskader inzake gegevensbescherming. De EDPS zal, zoals kort in zijn jaarverslag over 2006 is gezegd, hieraan medewerking verlenen door per geval adviezen te verstrekken over projecten van het zevende kaderprogramma (2007-2013).

V.   ZIJN ER SPECIFIEKE WETGEVINGSMAATREGELEN NODIG?

| 56. | Zelfregulering is wellicht geen afdoend middel voor een volledige toepassing van het bestaande kader voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer. Zelfs indien zelfregulering voldoet aan bovengenoemde vereisten, is het gebruik ervan vrijwillig en kan niet-naleving niet altijd doeltreffend worden bestraft. Bovendien zijn er misschien nog bindende wetgevingsmaatregelen nodig om ieders recht op persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming te waarborgen. Dit wordt des te noodzakelijker als de zelfgereguleerde aanpak mislukt. |
| --- | --- |

56.

Zelfregulering is wellicht geen afdoend middel voor een volledige toepassing van het bestaande kader voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer. Zelfs indien zelfregulering voldoet aan bovengenoemde vereisten, is het gebruik ervan vrijwillig en kan niet-naleving niet altijd doeltreffend worden bestraft. Bovendien zijn er misschien nog bindende wetgevingsmaatregelen nodig om ieders recht op persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming te waarborgen. Dit wordt des te noodzakelijker als de zelfgereguleerde aanpak mislukt.

| 57. | Zeer belangrijk is de vaststelling welke juridische instrumenten noodzakelijk zijn om een doeltreffende invoering van RFID-toepassingen te waarborgen met de nodige technische oplossingen die de risico's voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer moeten wegnemen of minimaliseren, en om ervoor te zorgen dat de voor de verwerking verantwoordelijken goede maatregelen treffen om hun uit de huidige rechtskaders voortvloeiende verplichtingen na te komen. Dit roept een aantal bijkomende vragen op:






  — | zijn er specifieke regels nodig? |
| --- | --- | --- |

57.

Zeer belangrijk is de vaststelling welke juridische instrumenten noodzakelijk zijn om een doeltreffende invoering van RFID-toepassingen te waarborgen met de nodige technische oplossingen die de risico's voor gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer moeten wegnemen of minimaliseren, en om ervoor te zorgen dat de voor de verwerking verantwoordelijken goede maatregelen treffen om hun uit de huidige rechtskaders voortvloeiende verplichtingen na te komen. Dit roept een aantal bijkomende vragen op:

—

zijn er specifieke regels nodig?

| — | zo ja, kunnen deze regels worden aangenomen binnen het bestaande wetgevingskader, bijvoorbeeld via de bestaande comitologieprocedures? |
| --- | --- |

—

zo ja, kunnen deze regels worden aangenomen binnen het bestaande wetgevingskader, bijvoorbeeld via de bestaande comitologieprocedures?

| — | of moet er een nieuw wetgevingsinstrument komen om te waarborgen dat RFID-toepassingen worden gebruikt met ingebouwde technologieën die de persoonlijke levenssfeer beschermen? |
| --- | --- |

—

of moet er een nieuw wetgevingsinstrument komen om te waarborgen dat RFID-toepassingen worden gebruikt met ingebouwde technologieën die de persoonlijke levenssfeer beschermen?

| 58. | Dit hoofdstuk gaat over de mogelijkheid om bindende wetgevingsmaatregelen uit te vaardigen binnen het bestaande rechtskader, en hoofdstuk VI gaat over de noodzaak van een nieuw wetgevingsinstrument, omdat dat een afzonderlijk onderwerp is. |
| --- | --- |

58.

Dit hoofdstuk gaat over de mogelijkheid om bindende wetgevingsmaatregelen uit te vaardigen binnen het bestaande rechtskader, en hoofdstuk VI gaat over de noodzaak van een nieuw wetgevingsinstrument, omdat dat een afzonderlijk onderwerp is.

| 59. | Allereerst moet er aandacht worden geschonken aan de bepalingen van artikel 17 van Richtlijn 95/46/EG, artikel 14, lid 3 van Richtlijn 2002/58/EG en artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG. Volgens artikel 14, lid 3 kunnen de lidstaten maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de eindapparatuur gebouwd is op een wijze die verenigbaar is met het recht van gebruikers om het gebruik van hun persoonsgegevens te beschermen en te controleren, in overeenstemming met Richtlijn 1999/5/EG (22). In artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG staat dat de Commissie (middels de comitologieprocedure) kan besluiten dat apparatuur van bepaalde apparatuurcategorieën of apparatuur van een bepaalde soort zo geconstrueerd moet zijn dat zij voorzieningen bevat om de persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer van de gebruiker en de abonnee te beschermen. Artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG is tot nog toe niet gebruikt. |
| --- | --- |

59.

Allereerst moet er aandacht worden geschonken aan de bepalingen van artikel 17 van Richtlijn 95/46/EG, artikel 14, lid 3 van Richtlijn 2002/58/EG en artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG. Volgens artikel 14, lid 3 kunnen de lidstaten maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de eindapparatuur gebouwd is op een wijze die verenigbaar is met het recht van gebruikers om het gebruik van hun persoonsgegevens te beschermen en te controleren, in overeenstemming met Richtlijn 1999/5/EG (22). In artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG staat dat de Commissie (middels de comitologieprocedure) kan besluiten dat apparatuur van bepaalde apparatuurcategorieën of apparatuur van een bepaalde soort zo geconstrueerd moet zijn dat zij voorzieningen bevat om de persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer van de gebruiker en de abonnee te beschermen. Artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG is tot nog toe niet gebruikt.

| 60. | Deze bepalingen geven de wetgever (op nationaal en op communautair niveau) de bevoegdheid om voor te schrijven dat er waarborgen voor de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming worden ingebouwd in de vervaardiging van RFID-systemen, een concept dat bekend staat als privacy-by-design (23). Dat vergt ook het gebruik van de beste beschikbare technieken. |
| --- | --- |

60.

Deze bepalingen geven de wetgever (op nationaal en op communautair niveau) de bevoegdheid om voor te schrijven dat er waarborgen voor de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming worden ingebouwd in de vervaardiging van RFID-systemen, een concept dat bekend staat als privacy-by-design (23). Dat vergt ook het gebruik van de beste beschikbare technieken.

| 61. | De EDPS raadt de Commissie aan om, teneinde toepassing van het concept privacy-by-design verplicht te maken, gebruik te maken van het mechanisme van artikel 3, lid 3, onder c) van Richtlijn 1999/5/EG, in overleg met de RFID-deskundigengroep. |
| --- | --- |

61.

De EDPS raadt de Commissie aan om, teneinde toepassing van het concept privacy-by-design verplicht te maken, gebruik te maken van het mechanisme van artikel 3, lid 3, onder c) van Richtlijn 1999/5/EG, in overleg met de RFID-deskundigengroep.

| 62. | Ten tweede kan de toepassing van het bestaande wetgevingskader worden toegespitst op RFID, en wel middels wijzigingen van de richtlijnen zelf. Zoals gezegd heeft de Commissie onlangs een voorstel ingediend tot wijziging van de e-privacy-richtlijn via een nieuwe bepaling vanuit dit oogpunt. De EDPS begroet met instemming deze eerste bevestiging van de toepasselijkheid van de richtlijn op RFID-toepassingen. De EDPS zal in zijn advies over het voorstel tot wijziging, dat begin 2008 zal verschijnen, de specifieke vraagstukken over het verband tussen de e-privacy-richtlijn en RFID, behandelen. |
| --- | --- |

62.

Ten tweede kan de toepassing van het bestaande wetgevingskader worden toegespitst op RFID, en wel middels wijzigingen van de richtlijnen zelf. Zoals gezegd heeft de Commissie onlangs een voorstel ingediend tot wijziging van de e-privacy-richtlijn via een nieuwe bepaling vanuit dit oogpunt. De EDPS begroet met instemming deze eerste bevestiging van de toepasselijkheid van de richtlijn op RFID-toepassingen. De EDPS zal in zijn advies over het voorstel tot wijziging, dat begin 2008 zal verschijnen, de specifieke vraagstukken over het verband tussen de e-privacy-richtlijn en RFID, behandelen.

| 63. | Gelet op het feit dat de Commissie in de nabije toekomst geen wijzigingen van de richtlijn gegevensbescherming voorziet (24), zijn de mogelijkheden om de toepassing van het bestaande wetgevingskader op RFID toe te spitsen, beperkt. |
| --- | --- |

63.

Gelet op het feit dat de Commissie in de nabije toekomst geen wijzigingen van de richtlijn gegevensbescherming voorziet (24), zijn de mogelijkheden om de toepassing van het bestaande wetgevingskader op RFID toe te spitsen, beperkt.

VI.   IS ER EEN SPECIFIEK RECHTSKADER VOOR RFID NODIG?

Voornemens van de Commissie

| 64. | In de Mededeling (25) wordt het belang benadrukt van beveiliging en privacy-by-design. Ook wordt gevraagd om betrokkenheid van alle belanghebbenden. Het belangrijkste resultaat van de activiteiten van de Commissie zal een aanbeveling zijn waarin de beginselen worden geformuleerd die overheidsdiensten en andere belanghebbenden moeten toepassen ten aanzien van het gebruik van RFID. De Aanbeveling wordt waarschijnlijk in de voorjaar van 2008 aangenomen. De wetgevingsambities in de Mededeling bestaan uit twee stappen. De Commissie zal:






  — | passende bepalingen over RFID overwegen in het komende voorstel voor wijziging van de e-privacy-richtlijn. Zoals reeds is gezegd, heeft de Commissie in november een wijziging van de e-privacy-richtlijn voorgesteld, waarin wordt bevestigd dat de richtlijn geldt voor RFID-toepassingen (26), maar waarin niet wordt voorgesteld de reikwijdte van de e-privacy-richtlijn uit te breiden naar particuliere netwerken; |
| --- | --- | --- |

64.

In de Mededeling (25) wordt het belang benadrukt van beveiliging en privacy-by-design. Ook wordt gevraagd om betrokkenheid van alle belanghebbenden. Het belangrijkste resultaat van de activiteiten van de Commissie zal een aanbeveling zijn waarin de beginselen worden geformuleerd die overheidsdiensten en andere belanghebbenden moeten toepassen ten aanzien van het gebruik van RFID. De Aanbeveling wordt waarschijnlijk in de voorjaar van 2008 aangenomen. De wetgevingsambities in de Mededeling bestaan uit twee stappen. De Commissie zal:

—

passende bepalingen over RFID overwegen in het komende voorstel voor wijziging van de e-privacy-richtlijn. Zoals reeds is gezegd, heeft de Commissie in november een wijziging van de e-privacy-richtlijn voorgesteld, waarin wordt bevestigd dat de richtlijn geldt voor RFID-toepassingen (26), maar waarin niet wordt voorgesteld de reikwijdte van de e-privacy-richtlijn uit te breiden naar particuliere netwerken;

| — | bezien of er verdere wetgevingsstappen moeten worden genomen om de gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer te waarborgen. |
| --- | --- |

—

bezien of er verdere wetgevingsstappen moeten worden genomen om de gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer te waarborgen.

| 65. | Met deze aanpak kan worden verwacht dat de Commissie niet, of in elk geval niet op de korte termijn, voornemens is op RFID-gebied nieuwe specifieke wetgeving voor te stellen ter waarborging van de gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer. |
| --- | --- |

65.

Met deze aanpak kan worden verwacht dat de Commissie niet, of in elk geval niet op de korte termijn, voornemens is op RFID-gebied nieuwe specifieke wetgeving voor te stellen ter waarborging van de gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer.

Parameters voor de wetgever

| 66. | In zijn Advies inzake de mededeling over de richtlijn gegevensbescherming heeft de EDPS een aantal richtsnoeren gegeven over wetgevingsactiviteiten in verband met de verwerking van persoonsgegevens, die als volgt kunnen worden samengevat:






  — | ten eerste moeten de kernbeginselen van gegevensbescherming behouden blijven: „Er zijn geen nieuwe principes nodig, maar er bestaat duidelijk behoefte aan een nieuwe administratieve regeling die enerzijds doeltreffend is en passend voor een netwerkmaatschappij, en anderzijds de administratieve kosten zo beperkt mogelijk houdt.” (27); |
| --- | --- | --- |

66.

In zijn Advies inzake de mededeling over de richtlijn gegevensbescherming heeft de EDPS een aantal richtsnoeren gegeven over wetgevingsactiviteiten in verband met de verwerking van persoonsgegevens, die als volgt kunnen worden samengevat:

—

ten eerste moeten de kernbeginselen van gegevensbescherming behouden blijven: „Er zijn geen nieuwe principes nodig, maar er bestaat duidelijk behoefte aan een nieuwe administratieve regeling die enerzijds doeltreffend is en passend voor een netwerkmaatschappij, en anderzijds de administratieve kosten zo beperkt mogelijk houdt.” (27);

| — | ten tweede moeten wetgevingsvoorstellen alleen worden ingediend indien de noodzaak en de evenredigheid ervan genoegzaam zijn aangetoond. Daarom moet het algemene wetgevingskader voor gegevensbescherming op de korte termijn niet worden veranderd; |
| --- | --- |

—

ten tweede moeten wetgevingsvoorstellen alleen worden ingediend indien de noodzaak en de evenredigheid ervan genoegzaam zijn aangetoond. Daarom moet het algemene wetgevingskader voor gegevensbescherming op de korte termijn niet worden veranderd;

| — | ten derde kunnen veranderingen in de samenleving leiden tot specifieke rechtskaders, ter aanpassing van de beginselen van de richtlijn gegevensbescherming aan vraagstukken die worden opgeroepen door specifieke technologieën zoals RFID. Ook is het in dit verband duidelijk dat moet worden voldaan aan de voorwaarden van noodzaak en evenredigheid. |
| --- | --- |

—

ten derde kunnen veranderingen in de samenleving leiden tot specifieke rechtskaders, ter aanpassing van de beginselen van de richtlijn gegevensbescherming aan vraagstukken die worden opgeroepen door specifieke technologieën zoals RFID. Ook is het in dit verband duidelijk dat moet worden voldaan aan de voorwaarden van noodzaak en evenredigheid.

| 67. | Als volgende stap is het nuttig te specificeren met welke verwachtingen de wetgever te maken krijgt op RFID-gebied:






  — | wetgeving moet flexibel zijn en ruimte bieden voor innovaties en technologische ontwikkeling. Dit moet leiden tot wetgeving die in voldoende mate technologieneutraal is; |
| --- | --- | --- |

67.

Als volgende stap is het nuttig te specificeren met welke verwachtingen de wetgever te maken krijgt op RFID-gebied:

—

wetgeving moet flexibel zijn en ruimte bieden voor innovaties en technologische ontwikkeling. Dit moet leiden tot wetgeving die in voldoende mate technologieneutraal is;

| — | ten tweede moet wetgeving rechtszekerheid bieden. Dit moet leiden tot wetgeving die voldoende specifiek is. De belanghebbenden moeten precies weten hoe hun gedrag wordt gereguleerd; |
| --- | --- |

—

ten tweede moet wetgeving rechtszekerheid bieden. Dit moet leiden tot wetgeving die voldoende specifiek is. De belanghebbenden moeten precies weten hoe hun gedrag wordt gereguleerd;

| — | ten derde moet wetgeving alle gerechtvaardigde belangen die op het spel staan, goed beschermen. Daarvoor moet de naleving van de wetgeving in ieder geval worden afgedwongen en moeten de verantwoordelijkheden duidelijk worden omschreven: welke partij is aansprakelijk voor welk gedrag? (28) Deze vereisten zijn nog belangrijker wanneer de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming, zijnde fundamentele rechten die iedereen heeft krachtens het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, in het geding zijn. |
| --- | --- |

—

ten derde moet wetgeving alle gerechtvaardigde belangen die op het spel staan, goed beschermen. Daarvoor moet de naleving van de wetgeving in ieder geval worden afgedwongen en moeten de verantwoordelijkheden duidelijk worden omschreven: welke partij is aansprakelijk voor welk gedrag? (28) Deze vereisten zijn nog belangrijker wanneer de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming, zijnde fundamentele rechten die iedereen heeft krachtens het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, in het geding zijn.

Standpunt van de EDPS

| 68. | Voor de EDPS is het duidelijk dat niet alle technologische ontwikkelingen reacties van de zijde van de Europese wetgever moeten oproepen. Technologische ontwikkelingen kunnen snel gaan maar de aanneming en inwerkingtreding van wetgeving vergt tijd, en zo hoort het ook. Wetgeving moet het resultaat zijn van een afweging van alle belangen die op het spel staan. Wanneer wordt gekozen voor het instrument van de richtlijn, is er nog meer tijd nodig, aangezien richtlijnen volledig in de rechtsstelsels van de lidstaten moeten worden geïmplementeerd. |
| --- | --- |

68.

Voor de EDPS is het duidelijk dat niet alle technologische ontwikkelingen reacties van de zijde van de Europese wetgever moeten oproepen. Technologische ontwikkelingen kunnen snel gaan maar de aanneming en inwerkingtreding van wetgeving vergt tijd, en zo hoort het ook. Wetgeving moet het resultaat zijn van een afweging van alle belangen die op het spel staan. Wanneer wordt gekozen voor het instrument van de richtlijn, is er nog meer tijd nodig, aangezien richtlijnen volledig in de rechtsstelsels van de lidstaten moeten worden geïmplementeerd.

| 69. | RFID is echter niet zomaar weer een nieuwe technologische ontwikkeling, en dat is op diverse plaatsen in dit advies benadrukt. In de Mededeling wordt RFID bestempeld als de poort naar een nieuwe ontwikkelingsfase van de informatiemaatschappij, ook wel het „internet van dingen” genaamd, en RFID-tags worden belangrijke elementen van de intelligente omgevingen („ambient intelligence”). Deze omgevingen zijn ook belangrijke stappen in de ontwikkeling van wat vaak de gecontroleerde samenleving wordt genoemd (29). Tegen deze achtergrond kan het gerechtvaardigd zijn op RFID-gebied wetgeving te maken. RFID kan een kwalitatieve verandering teweegbrengen. |
| --- | --- |

69.

RFID is echter niet zomaar weer een nieuwe technologische ontwikkeling, en dat is op diverse plaatsen in dit advies benadrukt. In de Mededeling wordt RFID bestempeld als de poort naar een nieuwe ontwikkelingsfase van de informatiemaatschappij, ook wel het „internet van dingen” genaamd, en RFID-tags worden belangrijke elementen van de intelligente omgevingen („ambient intelligence”). Deze omgevingen zijn ook belangrijke stappen in de ontwikkeling van wat vaak de gecontroleerde samenleving wordt genoemd (29). Tegen deze achtergrond kan het gerechtvaardigd zijn op RFID-gebied wetgeving te maken. RFID kan een kwalitatieve verandering teweegbrengen.

| 70. | In dit verband raadt de EDPS aan te overwegen (een voorstel voor) communautaire wetgeving aan te nemen ter regulering van de belangrijkste vraagstukken van RFID-gebruik in de sectoren in kwestie, mocht de correcte uitvoering van het bestaande rechtskader niet lukken. Eenmaal in werking moet zo'n wetgevingsmaatregel worden gezien als een lex specialis ten aanzien van het algemene kader voor gegevensbescherming. |
| --- | --- |

70.

In dit verband raadt de EDPS aan te overwegen (een voorstel voor) communautaire wetgeving aan te nemen ter regulering van de belangrijkste vraagstukken van RFID-gebruik in de sectoren in kwestie, mocht de correcte uitvoering van het bestaande rechtskader niet lukken. Eenmaal in werking moet zo'n wetgevingsmaatregel worden gezien als een lex specialis ten aanzien van het algemene kader voor gegevensbescherming.

| 71. | Als er zo'n wetgevingsinstrument wordt aangenomen, zou dat de volgende voordelen hebben:






  — | het instrument kan de inhoudelijke parameters geven voor de zelfregulerende mechanismes; |
| --- | --- | --- |

71.

Als er zo'n wetgevingsinstrument wordt aangenomen, zou dat de volgende voordelen hebben:

—

het instrument kan de inhoudelijke parameters geven voor de zelfregulerende mechanismes;

| — | het vooruitzicht dat er een wetgevingsinstrument zal worden aangenomen, zou voor de belanghebbenden een goede stimulans kunnen zijn om zelfregulerende mechanismes op te zetten die goede bescherming bieden. |
| --- | --- |

—

het vooruitzicht dat er een wetgevingsinstrument zal worden aangenomen, zou voor de belanghebbenden een goede stimulans kunnen zijn om zelfregulerende mechanismes op te zetten die goede bescherming bieden.

| 72. | Om alles wat gemakkelijker te maken, kan de Commissie worden gevraagd een raadplegingsdocument over de voor- en nadelen van specifieke wetgeving en van de belangrijkste onderdelen van zo'n wetgeving, op te stellen. Uiteraard kan de belanghebbenden worden verzocht bij te dragen aan deze raadpleging. Zo kan ook „de Groep van artikel 29” bij een en ander worden betrokken. |
| --- | --- |

72.

Om alles wat gemakkelijker te maken, kan de Commissie worden gevraagd een raadplegingsdocument over de voor- en nadelen van specifieke wetgeving en van de belangrijkste onderdelen van zo'n wetgeving, op te stellen. Uiteraard kan de belanghebbenden worden verzocht bij te dragen aan deze raadpleging. Zo kan ook „de Groep van artikel 29” bij een en ander worden betrokken.

Mogelijke werkwijzen

| 73. | Dit ingrijpen van de wetgever kan een op maat gemaakt rechtskader opleveren, bestaande uit een mengeling van regulerende instrumenten die het bestaande rechtskader specificeren en vervolledigen. Zo'n op maat gemaakt rechtskader moet steunen op de bekende gegevensbeschermingsbeginselen en toegesneden zijn op de verdeling van verantwoordelijkheden en op de doeltreffendheid van de controlemechanismes. |
| --- | --- |

73.

Dit ingrijpen van de wetgever kan een op maat gemaakt rechtskader opleveren, bestaande uit een mengeling van regulerende instrumenten die het bestaande rechtskader specificeren en vervolledigen. Zo'n op maat gemaakt rechtskader moet steunen op de bekende gegevensbeschermingsbeginselen en toegesneden zijn op de verdeling van verantwoordelijkheden en op de doeltreffendheid van de controlemechanismes.

| 74. | Dat zulke op maat gemaakte wetgeving nodig zou kunnen zijn, ligt aan het feit dat niet alle RFID-toepassingen de verwerking van persoonsgegevens met zich meebrengen. Met andere woorden, indien RFID-toepassingen geen verwerking van persoonsgegevens met zich meebrengen, zijn de partijen die producten maken en verkopen waarin RFID-tags zitten, niet wettelijk verplicht technologische maatregelen te nemen om te voorkomen dat er wordt „afgeluisterd” of dat er afleesapparatuur wordt geplaatst zonder voorafgaande waarschuwing aan het publiek. Zoals is aangetoond, bestaan er evenwel ook met zulke RFID-toepassingen risico's voor de persoonlijke levenssfeer die voortvloeien uit de mogelijke observatie van personen, en dus moeten er gelijkaardige waarborgen voor de persoonlijke levenssfeer komen. Dat kan het geval zijn als er een tag per product wordt geplaatst in consumentenproducten voor het verkooppunt. Kortom, ook RFID-toepassingen die geen persoonsgegevens verwerken, kunnen iemands persoonlijke levenssfeer bedreigen door heimelijke observatie en het gebruik van informatie voor onaanvaardbare doeleinden mogelijk te maken. |
| --- | --- |

74.

Dat zulke op maat gemaakte wetgeving nodig zou kunnen zijn, ligt aan het feit dat niet alle RFID-toepassingen de verwerking van persoonsgegevens met zich meebrengen. Met andere woorden, indien RFID-toepassingen geen verwerking van persoonsgegevens met zich meebrengen, zijn de partijen die producten maken en verkopen waarin RFID-tags zitten, niet wettelijk verplicht technologische maatregelen te nemen om te voorkomen dat er wordt „afgeluisterd” of dat er afleesapparatuur wordt geplaatst zonder voorafgaande waarschuwing aan het publiek. Zoals is aangetoond, bestaan er evenwel ook met zulke RFID-toepassingen risico's voor de persoonlijke levenssfeer die voortvloeien uit de mogelijke observatie van personen, en dus moeten er gelijkaardige waarborgen voor de persoonlijke levenssfeer komen. Dat kan het geval zijn als er een tag per product wordt geplaatst in consumentenproducten voor het verkooppunt. Kortom, ook RFID-toepassingen die geen persoonsgegevens verwerken, kunnen iemands persoonlijke levenssfeer bedreigen door heimelijke observatie en het gebruik van informatie voor onaanvaardbare doeleinden mogelijk te maken.

| 75. | De EDPS vindt dat dit ongewenste resultaat moet worden vermeden. Aangezien de huidige wetgeving gedeeltelijk (ten minste wat betreft RFID-toepassingen die geen verwerking van persoonsgegevens met zich meebrengen) nalaat deze bedreiging van de persoonlijke levenssfeer te bestrijden, en oplossingen in de vorm van niet-bindende afspraken niet voldoende zijn, lijkt het nodig dwingende wetgevingsmaatregelen op te leggen om een bevredigend resultaat te bereiken. |
| --- | --- |

75.

De EDPS vindt dat dit ongewenste resultaat moet worden vermeden. Aangezien de huidige wetgeving gedeeltelijk (ten minste wat betreft RFID-toepassingen die geen verwerking van persoonsgegevens met zich meebrengen) nalaat deze bedreiging van de persoonlijke levenssfeer te bestrijden, en oplossingen in de vorm van niet-bindende afspraken niet voldoende zijn, lijkt het nodig dwingende wetgevingsmaatregelen op te leggen om een bevredigend resultaat te bereiken.

| 76. | Zulke maatregelen moeten in elk geval:






  — | het opt-in beginsel aan het verkooppunt omvatten als een welomschreven en onmiskenbare wettelijke verplichting, ook voor RFID-toepassingen die buiten de richtlijn gegevensbescherming vallen (30); |
| --- | --- | --- |

76.

Zulke maatregelen moeten in elk geval:

—

het opt-in beginsel aan het verkooppunt omvatten als een welomschreven en onmiskenbare wettelijke verplichting, ook voor RFID-toepassingen die buiten de richtlijn gegevensbescherming vallen (30);

| — | verplichten dat RFID-toepassingen worden gebruikt met de nodige technische voorzieningen of privacy-by-design. |
| --- | --- |

—

verplichten dat RFID-toepassingen worden gebruikt met de nodige technische voorzieningen of privacy-by-design.

VII.   GOED BEHEER

| 77. | Waar de Mededeling RFID-systemen alleen binnen de interne markt als „van nature grensoverschrijdend” ziet, vindt de EDPS dat deze dimensie op een internationaler niveau moet worden aangepakt. In een winkel zijn RFID-systemen reeds „grensoverschrijdend” aangezien de activiteit van de tag wellicht niet ophoudt aan het verkooppunt. De RFID-technologieën in het algemeen worden ook „grensoverschrijdend” wanneer er overdracht zou kunnen plaatsvinden van persoonsgegevens naar een derde land omdat de producent van het product met een tag, dat onderdeel is van het RFID-systeem, buiten de Europese Unie gevestigd is (31). |
| --- | --- |

77.

Waar de Mededeling RFID-systemen alleen binnen de interne markt als „van nature grensoverschrijdend” ziet, vindt de EDPS dat deze dimensie op een internationaler niveau moet worden aangepakt. In een winkel zijn RFID-systemen reeds „grensoverschrijdend” aangezien de activiteit van de tag wellicht niet ophoudt aan het verkooppunt. De RFID-technologieën in het algemeen worden ook „grensoverschrijdend” wanneer er overdracht zou kunnen plaatsvinden van persoonsgegevens naar een derde land omdat de producent van het product met een tag, dat onderdeel is van het RFID-systeem, buiten de Europese Unie gevestigd is (31).

| 78. | Vanuit een meer op de toekomst gericht standpunt is het goede beheer van databanken voor de referentie-identiteit van RFID ook een kritieke dimensie voor een correcte handhaving van het Europese rechtskader voor gegevensbescherming. De EDPS dringt aan op het vinden van een oplossing aangezien niet kan worden aanvaard dat dit kader verder wordt aangetast. |
| --- | --- |

78.

Vanuit een meer op de toekomst gericht standpunt is het goede beheer van databanken voor de referentie-identiteit van RFID ook een kritieke dimensie voor een correcte handhaving van het Europese rechtskader voor gegevensbescherming. De EDPS dringt aan op het vinden van een oplossing aangezien niet kan worden aanvaard dat dit kader verder wordt aangetast.

| 79. | De EDPS ziet het beheer van RFID als een grote uitdaging die aanzienlijke investeringen zal vergen. Het juiste onderhandelingsforum en de meest geschikte beheersinfrastructuur moeten worden gevonden zodat de rechten op gegevensbescherming in deze internationale omgevingen afdoende worden geëerbiedigd. |
| --- | --- |

79.

De EDPS ziet het beheer van RFID als een grote uitdaging die aanzienlijke investeringen zal vergen. Het juiste onderhandelingsforum en de meest geschikte beheersinfrastructuur moeten worden gevonden zodat de rechten op gegevensbescherming in deze internationale omgevingen afdoende worden geëerbiedigd.

| 80. | In dit verband verzoekt de EDPS de Commissie om haar ideeën over het beheer, mogelijkerwijs in overleg met de Groep RFID-deskundigen, te presenteren. |
| --- | --- |

80.

In dit verband verzoekt de EDPS de Commissie om haar ideeën over het beheer, mogelijkerwijs in overleg met de Groep RFID-deskundigen, te presenteren.

VIII.   CONCLUSIE

| 81. | De EDPS is blij met de Mededeling van de Commissie over RFID omdat in die mededeling de belangrijkste vraagstukken worden behandeld die zich voordoen in de context van het gebruik van de RFID-technologie, zonder dat wordt voorbijgegaan aan de doorslaggevende vraagstukken inzake persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. De EDPS is het eens met het standpunt dat RFID-systemen een belangrijke rol zouden kunnen spelen in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, ook wel het „internet van dingen” genaamd. |
| --- | --- |

81.

De EDPS is blij met de Mededeling van de Commissie over RFID omdat in die mededeling de belangrijkste vraagstukken worden behandeld die zich voordoen in de context van het gebruik van de RFID-technologie, zonder dat wordt voorbijgegaan aan de doorslaggevende vraagstukken inzake persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. De EDPS is het eens met het standpunt dat RFID-systemen een belangrijke rol zouden kunnen spelen in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, ook wel het „internet van dingen” genaamd.

De gevolgen duidelijk maken

| 82. | Het wijdverbreide gebruik van RFID-technologie is fundamenteel nieuw en kan een fundamentele invloed hebben op onze samenleving en op de bescherming van grondrechten in onze samenleving, zoals de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. RFID kan een kwalitatieve verandering teweegbrengen. |
| --- | --- |

82.

Het wijdverbreide gebruik van RFID-technologie is fundamenteel nieuw en kan een fundamentele invloed hebben op onze samenleving en op de bescherming van grondrechten in onze samenleving, zoals de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming. RFID kan een kwalitatieve verandering teweegbrengen.

| 83. | Er kunnen vijf basispunten van privacy en beveiliging worden onderscheiden:






  — | de identificatie van de betrokkene; |
| --- | --- | --- |

83.

Er kunnen vijf basispunten van privacy en beveiliging worden onderscheiden:

—

de identificatie van de betrokkene;

| — | de identificatie van de voor de verwerking verantwoordelijke(n); |
| --- | --- |

—

de identificatie van de voor de verwerking verantwoordelijke(n);

| — | het afgenomen belang van het traditionele onderscheid tussen de persoonlijke en de openbare levenssfeer; |
| --- | --- |

—

het afgenomen belang van het traditionele onderscheid tussen de persoonlijke en de openbare levenssfeer;

| — | de gevolgen van de afmeting en de fysieke eigenschappen van RFID-tags; |
| --- | --- |

—

de gevolgen van de afmeting en de fysieke eigenschappen van RFID-tags;

| — | het gebrek aan transparantie van de verwerking. |
| --- | --- |

—

het gebrek aan transparantie van de verwerking.

De gevolgen specificeren

| 84. | Het algemene wetgevingskader voor gegevensbescherming, zoals neergelegd in Richtlijn 95/46/EG, geldt voor RFID voor zover door RFID-systemen verwerkte gegevens vallen onder de definitie van persoonsgegevens. |
| --- | --- |

84.

Het algemene wetgevingskader voor gegevensbescherming, zoals neergelegd in Richtlijn 95/46/EG, geldt voor RFID voor zover door RFID-systemen verwerkte gegevens vallen onder de definitie van persoonsgegevens.

| 85. | Wat betreft de e-privacy-richtlijn: in het voorstel van de Commissie van 13 november 2007 tot wijziging van de richtlijn staat een bepaling waarmee wordt beoogd te specificeren dat de richtlijn daadwerkelijk geldt voor bepaalde RFID-toepassingen. Andere bepaalde RFID-toepassingen vallen wellicht niet onder de richtlijn omdat de richtlijn beperkt is tot de verwerking van persoonsgegevens in verband met de levering van openbare elektronischecommunicatiediensten van openbare communicatienetwerken. |
| --- | --- |

85.

Wat betreft de e-privacy-richtlijn: in het voorstel van de Commissie van 13 november 2007 tot wijziging van de richtlijn staat een bepaling waarmee wordt beoogd te specificeren dat de richtlijn daadwerkelijk geldt voor bepaalde RFID-toepassingen. Andere bepaalde RFID-toepassingen vallen wellicht niet onder de richtlijn omdat de richtlijn beperkt is tot de verwerking van persoonsgegevens in verband met de levering van openbare elektronischecommunicatiediensten van openbare communicatienetwerken.

| 86. | De bescherming van persoonsgegevens kan worden aangevuld met een reeks zelfreguleringsinstrumenten. Er dient ruimte te worden geboden voor zelfregulering, mits:






  — | er concrete en praktische adviezen worden gegeven over specifieke RFID-toepassingen; |
| --- | --- | --- |

86.

De bescherming van persoonsgegevens kan worden aangevuld met een reeks zelfreguleringsinstrumenten. Er dient ruimte te worden geboden voor zelfregulering, mits:

—

er concrete en praktische adviezen worden gegeven over specifieke RFID-toepassingen;

| — | er een oplossing wordt geboden voor de specifieke gegevensbeschermingsvraagstukken en -problemen die zich voordoen in de context van algemene RFID-toepassingen; |
| --- | --- |

—

er een oplossing wordt geboden voor de specifieke gegevensbeschermingsvraagstukken en -problemen die zich voordoen in de context van algemene RFID-toepassingen;

| — | er wordt bijgedragen aan de eenvormige en geharmoniseerde toepassing van de richtlijn gegevensbescherming in de gehele EU; |
| --- | --- |

—

er wordt bijgedragen aan de eenvormige en geharmoniseerde toepassing van de richtlijn gegevensbescherming in de gehele EU;

| — | deze door alle belanghebbenden wordt toegepast. |
| --- | --- |

—

deze door alle belanghebbenden wordt toegepast.

| 87. | De EDPS beveelt de Commissie aan om, in nauwe samenwerking met de RFID-deskundigengroep, een of meer documenten op te stellen met duidelijke sturing over hoe het huidige rechtskader moet worden toegepast op de RFID-omgeving. |
| --- | --- |

87.

De EDPS beveelt de Commissie aan om, in nauwe samenwerking met de RFID-deskundigengroep, een of meer documenten op te stellen met duidelijke sturing over hoe het huidige rechtskader moet worden toegepast op de RFID-omgeving.

| 88. | De richtsnoeren met beginselen die gelden voor het gebruik van RFID moeten voldoende doelgericht zijn en een sectorspecifieke aanpak volgen. Er moeten praktische en doeltreffende methodes worden voorgesteld voor het ontwikkelen van technieken en normen die ertoe kunnen bijdragen dat de RFID-systemen stroken met het rechtskader voor gegevensbescherming en die zullen leiden tot het gebruik van privacy-by-design. |
| --- | --- |

88.

De richtsnoeren met beginselen die gelden voor het gebruik van RFID moeten voldoende doelgericht zijn en een sectorspecifieke aanpak volgen. Er moeten praktische en doeltreffende methodes worden voorgesteld voor het ontwikkelen van technieken en normen die ertoe kunnen bijdragen dat de RFID-systemen stroken met het rechtskader voor gegevensbescherming en die zullen leiden tot het gebruik van privacy-by-design.

| 89. | De EDPS is ingenomen met de aanpak in de Mededeling van de Commissie, inhoudende dat het idee wordt onderschreven van het tijdig formuleren en goedkeuren van ontwerpcriteria. |
| --- | --- |

89.

De EDPS is ingenomen met de aanpak in de Mededeling van de Commissie, inhoudende dat het idee wordt onderschreven van het tijdig formuleren en goedkeuren van ontwerpcriteria.

| 90. | Hoewel de EDPS van mening is dat het opt-in beginsel aan het verkooppunt een wettelijke verplichting is die in de meeste situaties reeds bestaat uit hoofde van de richtlijn gegevensbescherming, moet deze verplichting in zelfreguleringsinstrumenten worden gespecificeerd. |
| --- | --- |

90.

Hoewel de EDPS van mening is dat het opt-in beginsel aan het verkooppunt een wettelijke verplichting is die in de meeste situaties reeds bestaat uit hoofde van de richtlijn gegevensbescherming, moet deze verplichting in zelfreguleringsinstrumenten worden gespecificeerd.

Zijn er specifieke maatregelen nodig?

| 91. | De EDPS raadt de Commissie aan om, teneinde het gebruik van het concept privacy-by-design verplicht te stellen, gebruik te maken van het mechanisme van artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG, in overleg met de RFID-deskundigengroep. |
| --- | --- |

91.

De EDPS raadt de Commissie aan om, teneinde het gebruik van het concept privacy-by-design verplicht te stellen, gebruik te maken van het mechanisme van artikel 3, lid 3, onder c), van Richtlijn 1999/5/EG, in overleg met de RFID-deskundigengroep.

| 92. | De EDPS raadt aan te overwegen (een voorstel voor) communautaire wetgeving aan te nemen ter regulering van de belangrijkste vraagstukken van RFID-gebruik in de sectoren in kwestie, mocht de correcte uitvoering van het bestaande rechtskader niet lukken. Eenmaal in werking moet zo'n wetgevingsmaatregel worden gezien als een lex specialis ten aanzien van het algemene kader voor gegevensbescherming. Deze wetgevingsmaatregel moet ook de bezorgdheid over gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer wegnemen n.a.v. bepaalde RFID-toepassingen, zoals het plaatsen van een tag per product voor het verkooppunt, wat niet noodzakelijkerwijs inhoudt dat er persoonsgegevens worden verwerkt. |
| --- | --- |

92.

De EDPS raadt aan te overwegen (een voorstel voor) communautaire wetgeving aan te nemen ter regulering van de belangrijkste vraagstukken van RFID-gebruik in de sectoren in kwestie, mocht de correcte uitvoering van het bestaande rechtskader niet lukken. Eenmaal in werking moet zo'n wetgevingsmaatregel worden gezien als een lex specialis ten aanzien van het algemene kader voor gegevensbescherming. Deze wetgevingsmaatregel moet ook de bezorgdheid over gegevensbescherming en de persoonlijke levenssfeer wegnemen n.a.v. bepaalde RFID-toepassingen, zoals het plaatsen van een tag per product voor het verkooppunt, wat niet noodzakelijkerwijs inhoudt dat er persoonsgegevens worden verwerkt.

| 93. | De Commissie moet een raadplegingsdocument opstelen over de voor- en nadelen van specifieke wetgeving en van de belangrijkste onderdelen van zulke wetgeving. |
| --- | --- |

93.

De Commissie moet een raadplegingsdocument opstelen over de voor- en nadelen van specifieke wetgeving en van de belangrijkste onderdelen van zulke wetgeving.

| 94. | Dit ingrijpen van de wetgever kan een op maat gemaakt rechtskader opleveren, bestaande uit een mengeling van regulerende instrumenten die het bestaande rechtskader specificeren en vervolledigen. De maatregelen moeten in elk geval:






  — | het opt-in beginsel aan het verkooppunt omvatten als een welomschreven en onmiskenbare wettelijke verplichting, ook voor RFID-toepassingen die buiten de richtlijn gegevensbescherming vallen (32); |
| --- | --- | --- |

94.

Dit ingrijpen van de wetgever kan een op maat gemaakt rechtskader opleveren, bestaande uit een mengeling van regulerende instrumenten die het bestaande rechtskader specificeren en vervolledigen. De maatregelen moeten in elk geval:

—

het opt-in beginsel aan het verkooppunt omvatten als een welomschreven en onmiskenbare wettelijke verplichting, ook voor RFID-toepassingen die buiten de richtlijn gegevensbescherming vallen (32);

| — | verplichten dat RFID-toepassingen worden gebruikt met de nodige technische voorzieningen of privacy-by-design. |
| --- | --- |

—

verplichten dat RFID-toepassingen worden gebruikt met de nodige technische voorzieningen of privacy-by-design.

Goed beheer

| 95. | De EDPS verzoekt de Commissie om haar ideeën over het beheer te presenteren, mogelijkerwijs in overleg met de Groep RFID-deskundigen. |
| --- | --- |

95.

De EDPS verzoekt de Commissie om haar ideeën over het beheer te presenteren, mogelijkerwijs in overleg met de Groep RFID-deskundigen.

Brussel, 20 december 2007.

Peter HUSTINX

Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

---

(1)  COM(2007) 96 def.

1

(2)  Besluit nr. 467/2007/EG (PB L 176 van 6.7.2007, blz. 25).

2

(3)  PB C 68 van 24.3.2007, blz. 1.

3

(4)  Project „RFID and identity management — Case studies from the frontline of the development towards ambient intelligence”, in opdracht van de dienst voor de Beoordeling van het wetenschappelijk en technologisch beleid (STOA) van het Europees Parlement, uitgevoerd door de ETAG (European Technology Assessment Group)

4

European Technology Assessment Group

http://www.europarl.europa.eu/stoa/default_en.htm

(5)  Document WP 136, dat op de website van de groep staat.

5

(6)  Mededeling van de Commissie van 7 maart 2007 aan het Europees Parlement en de Raad over de follow-up van het werkprogramma voor een betere toepassing van de richtlijn gegevensbescherming (COM(2007) 87 def.).

6

(7)  PB C 255 van 27.10.2007, blz. 1. Hierna: „Advies inzake de mededeling over de richtlijn gegevensbescherming”.

7

(8)  Voorstel van 13 november 2007 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2002/22/EG inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten; Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie en Verordening (EG) nr. 2006/2004 betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming (COM(2007) 698 def.). Richtlijn 2002/58/EG wordt verder geciteerd als de „e-privacy-richtlijn”.

8

(9)  http://www.rfidconsultation.eu/

9

(10)  Dr. Sarah Spiekermann, director Berlin Research Centre on Internet Economics, workshop on RFID and ubiquitous computing organized by the Trans Atlantic Consumer Dialogue, 13 March 2007.

10

Berlin Research Centre on Internet Economics, workshop on RFID and ubiquitous computing organized by the Trans Atlantic Consumer Dialogue

13 March 2007

(11)  Dara J. Glasser, Kenneth W. Goodman and Norman G. Einspruch, Chips, tags and scanners: Ethical challenges for radio frequency identification, Ethics and Information Technology, Volume 9, No. 2/2007.

11

Chips, tags and scanners: Ethical challenges for radio frequency identification, Ethics and Information Technology, Volume 9, No. 2/2007

(12)  Hall, E.T.1966, The Hidden Dimension (1st ed.), Garden City, N.Y: Doubleday.

12

The Hidden Dimension

(13)  Altman, I. 1975, The Environment and Social Behaviour, Brooks/Cole Monterrey.

13

The Environment and Social Behaviour

(14)  Zie het commentaar van de EDPS van maart 2006 op de mededeling van de Commissie over de interoperabiliteit van Europese gegevensbanken, gepubliceerd op de website van de EDPS.

14

(15)  Punt 59 van dit advies gaat over de relevantie van een derde richtlijn, namelijk Richtlijn 1999/5/EG van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 1999 betreffende radioapparatuur en telecommunicatie-eindapparatuur en de wederzijdse erkenning van hun conformiteit (PB L 91 van 7.4.1999, blz. 10).

15

(16)  Zie onder meer punt 10 van het advies, genoemd in voetnoot 5.

16

(17)  Zie meer uitvoerig de punten 46-50 van dit advies.

17

(18)  In sommige RFID-toepassingen kunnen wellicht andere gronden gelden, zoals artikel 7, onder f) (gerechtvaardigd belang van de voor de verwerking verantwoordelijke, mits er goede waarborgen zijn).

18

(19)  De naam van dit model, dat is ontwikkeld door Frank Stajano en Ross Anderson van de Universiteit van Cambridge, is geïnspireerd door de gans die uit het ei komt en veronderstelt dat het eerste bewegende voorwerp de moedergans moet zijn.

19

(20)  http://www.bsi.bund.de/veranst/rfid/index.htm

20

(21)  Werkdocument (WP 105) over gegevensbeschermingsvraagstukken in verband met RFID-technologie van 19 januari 2005.

21

(22)  En met Beschikking 87/95/EEG van de Raad van 22 december 1986 betreffende de normalisatie op het gebied van de informatietechnologieën en de telecommunicatie (PB L 36 van 7.2.1987, blz. 31).

22

(23)  Zie hoofdstuk IV.

23

(24)  De EDPS steunt deze aanpak, zie punt 64

24

(25)  Zie punt 4.1 van de Mededeling.

25

(26)  Zie het voorgestelde nieuwe artikel 3 van Richtlijn 2002/58/EG.

26

(27)  Punt 24 van het Advies inzake de mededeling over de richtlijn gegevensbescherming.

27

(28)  In gegevensbeschermingstaal betekent dit dat moet worden aangegeven wie „de voor verwerking verantwoordelijke” is.

28

(29)  Dit is herhaald in een verklaring die de Europese gegevensbeschermingsautoriteiten op 2 november 2006 in Londen hebben aangenomen en die op de website van de EDPS staat:

29

http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/edps/lang/en/pid/51

(30)  In hoofdstuk IV is gesteld dat het opt-in beginsel aan het verkooppunt een wettelijke verplichting is die reeds bestaat uit hoofde van de richtlijn gegevensbescherming.

30

(31)  De verplichtingen waarmee de overdracht van persoonsgegevens is omgeven, staan in de artikelen 25 en 26 van de richtlijn gegevensbescherming.

31

(32)  In hoofdstuk IV is gesteld dat het opt-in beginsel aan het verkooppunt een wettelijke verplichting is die reeds bestaat uit hoofde van de richtlijn gegevensbescherming.

32

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/13 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/13

---

Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag

Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt

(2008/C 101/02)

| Datum waarop het besluit is genomen | 23.10.2007 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 140/07 |
| Lidstaat | Ierland |
| Regio | — |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Animal Welfare, Recording and Breeding Scheme for Suckler Herds |
| Rechtsgrond | National Development Plan 2007-2013
  Ireland's National Rural Development Strategy 2007-2013 |
| Aard van de maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | Steun voor uitgaven om verplichtingen inzake dierenwelzijn na te komen |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | Rechtstreekse subsidie |
| Begrotingsmiddelen | Totale begroting van 235 mln EUR |
| Steunintensiteit | — |
| Looptijd | 31.12.2013 |
| Betrokken economische sector(en) | Landbouw |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Department of Agriculture and Food |
| Agriculture House, Kildare Street |
| Dublin 2 |
| Ireland |

Datum waarop het besluit is genomen

23.10.2007

Nummer van de steunmaatregel

N 140/07

Lidstaat

Ierland

Regio

—

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Animal Welfare, Recording and Breeding Scheme for Suckler Herds

Rechtsgrond

National Development Plan 2007-2013

Ireland's National Rural Development Strategy 2007-2013

Aard van de maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Steun voor uitgaven om verplichtingen inzake dierenwelzijn na te komen

Vorm waarin de steun wordt verleend

Rechtstreekse subsidie

Begrotingsmiddelen

Totale begroting van 235 mln EUR

Steunintensiteit

—

Looptijd

31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Department of Agriculture and Food

Agriculture House, Kildare Street

Dublin 2

Ireland

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

| Datum waarop het besluit is genomen | 5.12.2007 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 363/07 |
| Lidstaat | Litouwen |
| Regio | — |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Parama perkant naudotą įrangą linų sektoriuje |
| Rechtsgrond | — | Lietuvos Respublikos žemės ūkio ir kaimo plėtros įstatymo (Žin., 2002, Nr. 72-3009) 19 straipsnio 2 dalis; |

Datum waarop het besluit is genomen

5.12.2007

Nummer van de steunmaatregel

N 363/07

Lidstaat

Litouwen

Regio

—

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Parama perkant naudotą įrangą linų sektoriuje

Rechtsgrond

—

Lietuvos Respublikos žemės ūkio ir kaimo plėtros įstatymo (Žin., 2002, Nr. 72-3009) 19 straipsnio 2 dalis;

| — | Paramos teikimo už perkamą iš ES padėvėtų linų sektoriaus techniką taisyklių projektas |
| --- | --- |

—

Paramos teikimo už perkamą iš ES padėvėtų linų sektoriaus techniką taisyklių projektas

Aard van de maatregel

Investeringssteun voor de productie en verwerking van landbouwproducten

Doelstelling

Sectorale ontwikkeling

Vorm waarin de steun wordt verleend

Rechtstreekse subsidie, rentesubsidie, betalingsgarantie

Begrotingsmiddelen

Totale begroting: 20 000 000 LTL

Steunintensiteit

40 %-50 % van de subsidiabele uitgaven

Looptijd

Zes jaar na de goedkeuring door de Europese Commissie

Betrokken economische sector(en)

Landbouwsector

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

| Lietuvos Respublikos žemės ūkio ministerija |
| --- |
| Gedimino pr. 19 |
| LT-01103 Vilnius |

Lietuvos Respublikos žemės ūkio ministerija

Gedimino pr. 19

LT-01103 Vilnius

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

| Datum waarop het besluit is genomen | 29.10.2007 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 526/07 |
| Lidstaat | Italië |
| Regio | Piemonte |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Interventi nelle zone agricole colpite da avverse condizioni atmosferiche (piogge torrenziali dal 29 maggio 2007 al 5 giugno 2007 nelle province di Asti e Cuneo) |
| Rechtsgrond | Decreto legislativo n. 102/2004 |
| Aard van de maatregel | Regeling |
| Doelstelling | Ongunstige weersomstandigheden |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | Subsidies |
| Begrotingsmiddelen | Er wordt verwezen naar de goedgekeurde regeling (NN 54/A/04) |
| Steunintensiteit | Tot 100 % van de werkelijke uitgaven |
| Looptijd | Tot alle betalingen zijn verricht |
| Betrokken economische sector(en) | Landbouw |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Ministero delle Politiche agricole agroalimentari e forestali |
| Via XX Settembre, 20 |
| I-00187 Roma |

Datum waarop het besluit is genomen

29.10.2007

Nummer van de steunmaatregel

N 526/07

Lidstaat

Italië

Regio

Piemonte

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Interventi nelle zone agricole colpite da avverse condizioni atmosferiche (piogge torrenziali dal 29 maggio 2007 al 5 giugno 2007 nelle province di Asti e Cuneo)

Rechtsgrond

Decreto legislativo n. 102/2004

Aard van de maatregel

Regeling

Doelstelling

Ongunstige weersomstandigheden

Vorm waarin de steun wordt verleend

Subsidies

Begrotingsmiddelen

Er wordt verwezen naar de goedgekeurde regeling (NN 54/A/04)

Steunintensiteit

Tot 100 % van de werkelijke uitgaven

Looptijd

Tot alle betalingen zijn verricht

Betrokken economische sector(en)

Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Ministero delle Politiche agricole agroalimentari e forestali

Via XX Settembre, 20

I-00187 Roma

Andere informatie

Maatregel ter uitvoering van de door de Commissie in het kader van staatssteundossier NN 54/A/04 goedgekeurde regeling (Brief C(2005) 1622 def. van de Commissie van 7 juni 2005)

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

| Datum waarop het besluit is genomen | 28.11.2007 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 540/07 |
| Lidstaat | Frankrijk |
| Regio | — |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Indemnités compensatoires de contrainte environnementale |
| Rechtsgrond | Décret 2007-882 du 14 mai 2007 et décret 2007-1281 du 29 août 2007 |
| Aard van de maatregel | Regeling |
| Doelstelling | Milieubescherming |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | Subsidies |
| Begrotingsmiddelen | 42 000 000 EUR |
| Steunintensiteit | Degressieve vergoedingen |
| Looptijd | 5 jaar |
| Betrokken economische sector(en) | Landbouw |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Ministère de l'agriculture et de la pêche |
| Direction générale de la forêt et des affaires rurales |
| 78, rue de Varenne |
| F-75349 Paris 07 SP |

Datum waarop het besluit is genomen

28.11.2007

Nummer van de steunmaatregel

N 540/07

Lidstaat

Frankrijk

Regio

—

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Indemnités compensatoires de contrainte environnementale

Rechtsgrond

Décret 2007-882 du 14 mai 2007 et décret 2007-1281 du 29 août 2007

Aard van de maatregel

Regeling

Doelstelling

Milieubescherming

Vorm waarin de steun wordt verleend

Subsidies

Begrotingsmiddelen

42 000 000 EUR

Steunintensiteit

Degressieve vergoedingen

Looptijd

5 jaar

Betrokken economische sector(en)

Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Ministère de l'agriculture et de la pêche

Direction générale de la forêt et des affaires rurales

78, rue de Varenne

F-75349 Paris 07 SP

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

| Datum waarop het besluit is genomen | 4.12.2007 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 559/07 |
| Lidstaat | Cyprus |
| Regio | Municipalities of Amiantos, Palentri, Moniatis and Sykopetra/Δήμοι Αμιάντου, Σαϊττά, Πελεντρίου και Συκόπετρας |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Compensation programme for the damage caused by the fires that occurred in the regions of Amiantos, Saittas, Palentri, Moniatis and Sykopetra/Σχέδιο παραχώρησης αποζημιώσεων για τις ζημιές από τις πυρκαγιές που ξέσπασαν στις περιοχές Αμιάντου, Σαϊττά, Πελεντρίου, Μονιάτη και Συκόπετρας |
| Rechtsgrond | Διάταγμα |
| Aard van de maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | Vergoeding van de schade ten gevolge van branden in de regio waarvoor de regeling is bedoeld |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | Rechtstreekse subsidie |
| Begrotingsmiddelen | 1 640 257 EUR |
| Steunintensiteit | Tot 100 % van de materiële schade |
| Looptijd | 3 jaar |
| Betrokken economische sector(en) | Landbouw |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Agriculture Section, Ministry of Agriculture, Natural Resources and the Environment/Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος |
| Leoforos Louki Akrita/Λεωφόρος Λουκή Ακρίτα |
| CY-1412 Nicosia/CY-1412 Λευκωσία |

Datum waarop het besluit is genomen

4.12.2007

Nummer van de steunmaatregel

N 559/07

Lidstaat

Cyprus

Regio

Municipalities of Amiantos, Palentri, Moniatis and Sykopetra/Δήμοι Αμιάντου, Σαϊττά, Πελεντρίου και Συκόπετρας

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Compensation programme for the damage caused by the fires that occurred in the regions of Amiantos, Saittas, Palentri, Moniatis and Sykopetra/Σχέδιο παραχώρησης αποζημιώσεων για τις ζημιές από τις πυρκαγιές που ξέσπασαν στις περιοχές Αμιάντου, Σαϊττά, Πελεντρίου, Μονιάτη και Συκόπετρας

Rechtsgrond

Διάταγμα

Aard van de maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Vergoeding van de schade ten gevolge van branden in de regio waarvoor de regeling is bedoeld

Vorm waarin de steun wordt verleend

Rechtstreekse subsidie

Begrotingsmiddelen

1 640 257 EUR

Steunintensiteit

Tot 100 % van de materiële schade

Looptijd

3 jaar

Betrokken economische sector(en)

Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Agriculture Section, Ministry of Agriculture, Natural Resources and the Environment/Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος

Leoforos Louki Akrita/Λεωφόρος Λουκή Ακρίτα

CY-1412 Nicosia/CY-1412 Λευκωσία

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

---

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/17 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/17

---

Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag

Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt

(2008/C 101/03)

| Datum waarop het besluit is genomen | 24.1.2008 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 252/06 |
| Lidstaat | Italië |
| Regio | Calabria |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Interventi nelle zone agricole colpite da calamità naturali (piogge alluvionali dal 22 al 23 ottobre 2005 nella provincia di Reggio Calabria) |
| Rechtsgrond | Decreto legislativo n. 102/2004 |
| Aard van de maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | Vergoeding van de schade aan de landbouwstructuur ten gevolge van ongunstige weersomstandigheden |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | — |
| Begrotingsmiddelen | Er wordt verwezen naar de goedgekeurde regeling (NN 54/A/04) |
| Steunintensiteit | Tot 100 % |
| Looptijd | Tot alle betalingen zijn verricht |
| Betrokken economische sector(en) | Landbouw |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali |
| Via XX settembre, 20 |
| I-00187 Roma |

Datum waarop het besluit is genomen

24.1.2008

Nummer van de steunmaatregel

N 252/06

Lidstaat

Italië

Regio

Calabria

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Interventi nelle zone agricole colpite da calamità naturali (piogge alluvionali dal 22 al 23 ottobre 2005 nella provincia di Reggio Calabria)

Rechtsgrond

Decreto legislativo n. 102/2004

Aard van de maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Vergoeding van de schade aan de landbouwstructuur ten gevolge van ongunstige weersomstandigheden

Vorm waarin de steun wordt verleend

—

Begrotingsmiddelen

Er wordt verwezen naar de goedgekeurde regeling (NN 54/A/04)

Steunintensiteit

Tot 100 %

Looptijd

Tot alle betalingen zijn verricht

Betrokken economische sector(en)

Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali

Via XX settembre, 20

I-00187 Roma

Andere informatie

Maatregel ter uitvoering van de door de Commissie in het kader van staatssteundossier NN 54/A/04 goedgekeurde regeling (Brief C(2005) 1622 def. van de Commissie van 7 juni 2005)

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

| Datum waarop het besluit is genomen | 28.2.2008 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 362/07 |
| Lidstaat | Denemarken |
| Regio | — |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Støtte til juletræer og pyntegrønt |
| Rechtsgrond | Skovloven, lov nr. 383 af 7. juni 1989; Bekendtgørelse nr 317 af 28. april 2003 om produktionsafgift på juletræer og pyntegrønt |
| Aard van de maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | Ontwikkeling van de sector kerstbomen en groendecoratie |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | Subsidie |
| Begrotingsmiddelen | 7 000 000 DKK jaarlijks (ongeveer 938 338 EUR) |
| Steunintensiteit | Variabel |
| Looptijd | Tot 31.12.2012 |
| Betrokken economische sector(en) | NACE code A00112 — Groenten, tuinbouw- en kwekerijproducten |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Miljøministeriet, Skov- og Naturstyrelsen |
| Haraldsgade 53 |
| DK-2011 København Ø |

Datum waarop het besluit is genomen

28.2.2008

Nummer van de steunmaatregel

N 362/07

Lidstaat

Denemarken

Regio

—

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Støtte til juletræer og pyntegrønt

Rechtsgrond

Skovloven, lov nr. 383 af 7. juni 1989; Bekendtgørelse nr 317 af 28. april 2003 om produktionsafgift på juletræer og pyntegrønt

Aard van de maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Ontwikkeling van de sector kerstbomen en groendecoratie

Vorm waarin de steun wordt verleend

Subsidie

Begrotingsmiddelen

7 000 000 DKK jaarlijks (ongeveer 938 338 EUR)

Steunintensiteit

Variabel

Looptijd

Tot 31.12.2012

Betrokken economische sector(en)

NACE code A00112 — Groenten, tuinbouw- en kwekerijproducten

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Miljøministeriet, Skov- og Naturstyrelsen

Haraldsgade 53

DK-2011 København Ø

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

| Datum waarop het besluit is genomen | 15.1.2008 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 529/07 |
| Lidstaat | Verenigd Koninkrijk |
| Regio | — |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Agriculture and Horticulture Levy Board — Promotion and Advertising |
| Rechtsgrond | Sections 87, 88, 89, 90, 91, 93, 94, 96 and 97 of the Natural Environment & Rural Coional Dmmunities Act 2006
  (Proposal) The [Levy Board UK] Order 2007
  Part I, section 5 (2)(a) of the Regevelopment Agencies Act 1998
  Chapter 35, Part I, section 4 of the Enterprise and New Towns (Scotland) Act 1990 |
| Aard van de maatregel | Regeling |
| Doelstelling | Steun voor reclame en technische ondersteuning |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | Dienstverlening op preferentiële voorwaarden |
| Begrotingsmiddelen | 180 mln GBP (257,58 mln EUR) |
| Steunintensiteit | Tot 100 % (parafiscale heffingen) |
| Looptijd | Van 1 april 2008 tot en met 31 maart 2014 |
| Betrokken economische sector(en) | Landbouw |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Levy Board UK |
| c/o Department for Environment, Food and Rural Affairs |
| Area 5C |
| Millbank |
| c/o Nobel House |
| London SW1P 3JR |
| United Kingdom |

Datum waarop het besluit is genomen

15.1.2008

Nummer van de steunmaatregel

N 529/07

Lidstaat

Verenigd Koninkrijk

Regio

—

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Agriculture and Horticulture Levy Board — Promotion and Advertising

Rechtsgrond

Sections 87, 88, 89, 90, 91, 93, 94, 96 and 97 of the Natural Environment & Rural Coional Dmmunities Act 2006

(Proposal) The [Levy Board UK] Order 2007

Part I, section 5 (2)(a) of the Regevelopment Agencies Act 1998

Chapter 35, Part I, section 4 of the Enterprise and New Towns (Scotland) Act 1990

Aard van de maatregel

Regeling

Doelstelling

Steun voor reclame en technische ondersteuning

Vorm waarin de steun wordt verleend

Dienstverlening op preferentiële voorwaarden

Begrotingsmiddelen

180 mln GBP (257,58 mln EUR)

Steunintensiteit

Tot 100 % (parafiscale heffingen)

Looptijd

Van 1 april 2008 tot en met 31 maart 2014

Betrokken economische sector(en)

Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Levy Board UK

c/o Department for Environment, Food and Rural Affairs

Area 5C

Millbank

c/o Nobel House

London SW1P 3JR

United Kingdom

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

| Datum waarop het besluit is genomen | 24.1.2008 |
| --- | --- |
| Nummer van de steunmaatregel | N 693/07 |
| Lidstaat | Frankrijk |
| Regio | — |
| Benaming (en/of naam van de begunstigde) | Programme d'aides à la collecte et à l'allotement des poulains lourds |
| Rechtsgrond | Articles L 621-1 et suivants, articles R 621-1 et suivants du Code rural |
| Aard van de maatregel | Steunregeling |
| Doelstelling | De steun heeft ten doel het concurrentievermogen van de fokkerijen te verbeteren |
| Vorm waarin de steun wordt verleend | Rechtstreekse subsidie |
| Begrotingsmiddelen | 2 975 000 EUR |
| Steunintensiteit | Bedrag per dier en per fokker, van 30 tot 67 EUR |
| Looptijd | 7 jaar |
| Betrokken economische sector(en) | Landbouw |
| Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent | Office national interprofessionnel de l'élevage et de ses productions (Office de l'Élevage) |
| 80, avenue des Terroirs de France |
| F-75607 Paris Cedex 12 |

Datum waarop het besluit is genomen

24.1.2008

Nummer van de steunmaatregel

N 693/07

Lidstaat

Frankrijk

Regio

—

Benaming (en/of naam van de begunstigde)

Programme d'aides à la collecte et à l'allotement des poulains lourds

Rechtsgrond

Articles L 621-1 et suivants, articles R 621-1 et suivants du Code rural

Aard van de maatregel

Steunregeling

Doelstelling

De steun heeft ten doel het concurrentievermogen van de fokkerijen te verbeteren

Vorm waarin de steun wordt verleend

Rechtstreekse subsidie

Begrotingsmiddelen

2 975 000 EUR

Steunintensiteit

Bedrag per dier en per fokker, van 30 tot 67 EUR

Looptijd

7 jaar

Betrokken economische sector(en)

Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent

Office national interprofessionnel de l'élevage et de ses productions (Office de l'Élevage)

80, avenue des Terroirs de France

F-75607 Paris Cedex 12

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/

---

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/20 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/20

---

Inleiding van een procedure

(Zaak COMP/M.4980 — ABF/GBI Business)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 101/04)

Op 16 april 2008 heeft de Commissie besloten in bovengenoemde zaak de procedure in te leiden nadat zij heeft vastgesteld dat er ernstige twijfel bestaat over de verenigbaarheid van de aangemelde concentratie met de gemeenschappelijke markt. De inleiding van de procedure start een tweede fase in het onderzoek naar de aangemelde concentratie, en behoudens de definitieve beschikking in deze zaak. De beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder c), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad.

De Commissie verzoekt belanghebbende derden haar hun eventuele opmerkingen ten aanzien van de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Om met deze opmerkingen in de procedure rekening te kunnen houden dienen deze de Commissie uiterlijk vijftien dagen na dagtekening van deze bekendmaking te hebben bereikt. Zij kunnen de Commissie per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van referentie COMP/M.4980 — ABF/GBI Business, aan onderstaand adres worden toegezonden:

| Commissie van de Europese Gemeenschappen |
| --- |
| DG Concurrentie |
| Merger Registry |
| Jozef II-straat 70 |
| B-1000 Brussel |

Commissie van de Europese Gemeenschappen

DG Concurrentie

Merger Registry

Jozef II-straat 70

B-1000 Brussel

---

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/21 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/21

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak COMP/M.5025 — SABMiller/Molson Coors/JV)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 101/05)

Op 4 april 2008 heeft de Commissie besloten geen bezwaar aan te tekenen tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad. De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32008M5025. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu). |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32008M5025. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu).

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/22 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/22

---

Wisselkoersen van de euro (1)

22 april 2008

(2008/C 101/06)

1 euro=

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,5931 |
| JPY | Japanse yen | 164,43 |
| DKK | Deense kroon | 7,4619 |
| GBP | Pond sterling | 0,79980 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,3605 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,6065 |
| ISK | IJslandse kroon | 118,33 |
| NOK | Noorse kroon | 7,9230 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,055 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 251,73 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,6974 |
| PLN | Poolse zloty | 3,4148 |
| RON | Roemeense leu | 3,5570 |
| SKK | Slowaakse koruna | 32,341 |
| TRY | Turkse lira | 2,0865 |
| AUD | Australische dollar | 1,6851 |
| CAD | Canadese dollar | 1,6039 |
| HKD | Hongkongse dollar | 12,4194 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,9987 |
| SGD | Singaporese dollar | 2,1529 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 591,91 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 12,2010 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 11,1353 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,2598 |
| IDR | Indonesische roepia | 14 632,62 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,9999 |
| PHP | Filipijnse peso | 66,512 |
| RUB | Russische roebel | 37,2240 |
| THB | Thaise baht | 50,103 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,6469 |
| MXN | Mexicaanse peso | 16,7691 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,5931

JPY

Japanse yen

164,43

DKK

Deense kroon

7,4619

GBP

Pond sterling

0,79980

SEK

Zweedse kroon

9,3605

CHF

Zwitserse frank

1,6065

ISK

IJslandse kroon

118,33

NOK

Noorse kroon

7,9230

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,055

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

251,73

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,6974

PLN

Poolse zloty

3,4148

RON

Roemeense leu

3,5570

SKK

Slowaakse koruna

32,341

TRY

Turkse lira

2,0865

AUD

Australische dollar

1,6851

CAD

Canadese dollar

1,6039

HKD

Hongkongse dollar

12,4194

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,9987

SGD

Singaporese dollar

2,1529

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 591,91

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

12,2010

CNY

Chinese yuan renminbi

11,1353

HRK

Kroatische kuna

7,2598

IDR

Indonesische roepia

14 632,62

MYR

Maleisische ringgit

4,9999

PHP

Filipijnse peso

66,512

RUB

Russische roebel

37,2240

THB

Thaise baht

50,103

BRL

Braziliaanse real

2,6469

MXN

Mexicaanse peso

16,7691

---

(1)

Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/23 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/23

---

Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 19 november 2007 betreffende een ontwerpbeschikking in zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG

Rapporteur: Frankrijk

(2008/C 101/07)

| 1. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen concentratie waarbij de onderneming Syniverse Technologies, Inc. zeggenschap verkrijgt over de afdeling draadloze telecommunicatie van BSG, een concentratie in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening is en dat de Commissie bevoegd is de concentratie te onderzoeken na een verzoek om verwijzing overeenkomstig artikel 4, lid 5, van de concentratieverordening. |
| --- | --- |

1.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen concentratie waarbij de onderneming Syniverse Technologies, Inc. zeggenschap verkrijgt over de afdeling draadloze telecommunicatie van BSG, een concentratie in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening is en dat de Commissie bevoegd is de concentratie te onderzoeken na een verzoek om verwijzing overeenkomstig artikel 4, lid 5, van de concentratieverordening.

| 2. | Het Adviescomité is ook van mening dat de markt voor de verrekening van GSM-roaming-gegevens een relevante productmarkt vormt. |
| --- | --- |

2.

Het Adviescomité is ook van mening dat de markt voor de verrekening van GSM-roaming-gegevens een relevante productmarkt vormt.

| 3. | Het Adviescomité deelt de mening dat voor de doeleinden van onderhavige zaak kan worden opengelaten of de relevante geografische markt zich beperkt tot de EER of de mondiale markt omvat. |
| --- | --- |

3.

Het Adviescomité deelt de mening dat voor de doeleinden van onderhavige zaak kan worden opengelaten of de relevante geografische markt zich beperkt tot de EER of de mondiale markt omvat.

| 4. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen concentratie geen bezwaren oproept wat unilaterale effecten betreft. |
| --- | --- |

4.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen concentratie geen bezwaren oproept wat unilaterale effecten betreft.

| 5. | Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen concentratie geen bezwaren oproept wat gecoördineerde effecten betreft. |
| --- | --- |

5.

Het Adviescomité is het met de Commissie eens dat de voorgenomen concentratie geen bezwaren oproept wat gecoördineerde effecten betreft.

| 6. | Het Adviescomité is het eens met de Commissie dat de voorgenomen concentratie de daadwerkelijke mededinging op de gemeenschappelijke markt of een wezenlijk deel ervan niet op significante wijze belemmert en dat zij bijgevolg verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en de EER-Overeenkomst kan worden verklaard. |
| --- | --- |

6.

Het Adviescomité is het eens met de Commissie dat de voorgenomen concentratie de daadwerkelijke mededinging op de gemeenschappelijke markt of een wezenlijk deel ervan niet op significante wijze belemmert en dat zij bijgevolg verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en de EER-Overeenkomst kan worden verklaard.

---

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/24 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/24

---

Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur in zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG

(Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21)

(2008/C 101/08)

De Commissie heeft op 5 juni 2007 een aanmelding van een voorgenomen concentratie ontvangen waarin is meegedeeld dat de onderneming Syniverse Technologies, Inc. (Syniverse), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening zeggenschap verkrijgt over de draadloze telecommunicatiediensten van Billing Services Group Limited (BSG) door de aankoop van aandelen.

Na een voorlopig onderzoek van de aanmelding concludeerde de Commissie dat de transactie aanleiding gaf tot ernstige twijfels omtrent de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt en de werking van de EER-Overeenkomst. Derhalve besloot zij op 10 juli 2007 de procedure van artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening in te leiden.

Syniverse heeft toegang gekregen tot de belangrijke documenten van het dossier — overeenkomstig de beste praktijken (Best practices) op het gebied van concentratiezaken — in de vorm van inzage in de niet-vertrouwelijke versies van de antwoorden van de belanghebbende derden op het marktonderzoek. De documenten werden hun toegestuurd op 17 juli 2007.

Na een grondig marktonderzoek kwamen de diensten van de Commissie tot de conclusie dat voorgenomen transactie de daadwerkelijke concurrentie op de gemeenschappelijke markt of een wezenlijk deel daarvan niet op significante wijze zou belemmeren en dat deze derhalve verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt en de EER-Overeenkomst. Dienovereenkomstig werd geen mededeling van punten van bezwaar aan de aanmeldende partij gericht.

De Raadadviseur-auditeur ontving van de partijen of derden geen vragen of opmerkingen. De zaak behoeft geen bijzondere opmerkingen wat betreft het recht van de partijen om te worden gehoord.

Brussel, 29 november 2007.

Karen WILLIAMS

---

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/25 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/25

---

Samenvatting van de beschikking van de Commissie

van 4 december 2007

waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de gemeenschappelijke markt en de werking van de EER-Overeenkomst

(Zaak COMP/M.4662 — Syniverse/BSG)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 101/09)

Op 4 december 2007 heeft de Commissie een beschikking gegeven met betrekking tot een zaak in het kader van artikel 8, lid ..., van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties
   (1)
  van ondernemingen. Een niet-vertrouwelijke versie van de volledige tekst van de beschikking is in de oorspronkelijke taal van de zaak en in de werktalen van de Commissie te vinden op de website van DG Concurrentie op het volgende adres:

http://ec.europa.eu/comm/competition/index_en.html

I.   SAMENVATTING

| 1. | Op 5 juni 2007 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 en ingevolge een verwijzing in het kader van artikel 4, lid 5, van Verordening (EG) nr. 139/2004 waarin is medegedeeld dat de onderneming Syniverse Technologies, Inc. („Syniverse”, Verenigde Staten) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening de volledige zeggenschap verkrijgt over de draadloze telecommunicatiediensten van Billing Services Group Limited („BSG Target Business”, Bermuda) door de aankoop van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 5 juni 2007 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 en ingevolge een verwijzing in het kader van artikel 4, lid 5, van Verordening (EG) nr. 139/2004 waarin is medegedeeld dat de onderneming Syniverse Technologies, Inc. („Syniverse”, Verenigde Staten) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening de volledige zeggenschap verkrijgt over de draadloze telecommunicatiediensten van Billing Services Group Limited („BSG Target Business”, Bermuda) door de aankoop van aandelen.

| 2. | Syniverse Technologies, Inc („Syniverse”, Verenigde Staten) is een 100 % dochteronderneming van Syniverse Holdings, Inc. Syniverse is een wereldwijde aanbieder van technologische diensten aan draadloze-telecommunicatiebedrijven. Syniverse heeft klanten in meer dan 50 landen ter wereld. |
| --- | --- |

2.

Syniverse Technologies, Inc („Syniverse”, Verenigde Staten) is een 100 % dochteronderneming van Syniverse Holdings, Inc. Syniverse is een wereldwijde aanbieder van technologische diensten aan draadloze-telecommunicatiebedrijven. Syniverse heeft klanten in meer dan 50 landen ter wereld.

| 3. | De BSG-groep is een wereldwijde aanbieder van diensten op het gebied van betalingsverwerking, gegevensverrekening, financiële vereffening en risicobeheer voor aanbieders van telecommunicatiediensten via vaste lijnen (wireline) alsook draadloze en WiFi-telecommunicatiediensten. De BSG-groep is actief op twee gebieden: draadloze telecommunicatie en vaste-lijntelecommunicatie. De voorgenomen operatie heeft alleen betrekking op de activiteiten op het gebied van de draadloze telecommunicatie (hierna: „BSG”). |
| --- | --- |

3.

De BSG-groep is een wereldwijde aanbieder van diensten op het gebied van betalingsverwerking, gegevensverrekening, financiële vereffening en risicobeheer voor aanbieders van telecommunicatiediensten via vaste lijnen (wireline) alsook draadloze en WiFi-telecommunicatiediensten. De BSG-groep is actief op twee gebieden: draadloze telecommunicatie en vaste-lijntelecommunicatie. De voorgenomen operatie heeft alleen betrekking op de activiteiten op het gebied van de draadloze telecommunicatie (hierna: „BSG”).

| 4. | Het marktonderzoek van de Commissie heeft uitgewezen dat de voorgenomen concentratie geen mededingingsproblemen doet rijzen waardoor de daadwerkelijke mededinging in de gemeenschappelijke markt of een aanzienlijk deel daarvan op significante wijze zou worden belemmerd. |
| --- | --- |

4.

Het marktonderzoek van de Commissie heeft uitgewezen dat de voorgenomen concentratie geen mededingingsproblemen doet rijzen waardoor de daadwerkelijke mededinging in de gemeenschappelijke markt of een aanzienlijk deel daarvan op significante wijze zou worden belemmerd.

I.1.   Relevante productmarkt

| 5. | De concentratie heeft betrekking op een gedeelte van de markt voor factureringsdiensten voor mobiele-netwerkexploitanten, en wel gegevensverrekening en financiële vereffening voor GSM (2)-roaming (3). Deze diensten vormen een nichemarkt op het gebied van factureringsdiensten. Zij maken de verwerking van geregistreerde gegevens betreffende de lengte en het aantal draadloze oproepen of boodschappen mogelijk en stellen de mobiele-netwerkexploitanten zodoende in staat hun kosten onderling af te rekenen en het gebruik van het bezochte netwerk aan hun abonnees in rekening te brengen. |
| --- | --- |

5.

De concentratie heeft betrekking op een gedeelte van de markt voor factureringsdiensten voor mobiele-netwerkexploitanten, en wel gegevensverrekening en financiële vereffening voor GSM (2)-roaming (3). Deze diensten vormen een nichemarkt op het gebied van factureringsdiensten. Zij maken de verwerking van geregistreerde gegevens betreffende de lengte en het aantal draadloze oproepen of boodschappen mogelijk en stellen de mobiele-netwerkexploitanten zodoende in staat hun kosten onderling af te rekenen en het gebruik van het bezochte netwerk aan hun abonnees in rekening te brengen.

| 6. | Syniverse biedt alleen gegevensverrekening voor GSM-roaming aan, terwijl BSG zowel op het gebied van gegevensverrekening als op het gebied van financiële vereffening actief is. De aanmeldende partij betoogt dat Syniverse op dit ogenblik het enige vooraanstaande centrum voor gegevensverrekening is dat niet over de nodige capaciteit voor financiële vereffening beschikt, hetgeen Syniverse op het vlak van de concurrentie benadeelt aangezien talrijke mobiele-netwerkexploitanten ernaar streven de door hen benodigde gegevensverrekening en financiële vereffening bij één enkele onderneming onder te brengen. Voor de partijen is de overname van de diensten op het gebied van financiële vereffening dan ook een fundamenteel element dat de concentratie rechtvaardigt. |
| --- | --- |

6.

Syniverse biedt alleen gegevensverrekening voor GSM-roaming aan, terwijl BSG zowel op het gebied van gegevensverrekening als op het gebied van financiële vereffening actief is. De aanmeldende partij betoogt dat Syniverse op dit ogenblik het enige vooraanstaande centrum voor gegevensverrekening is dat niet over de nodige capaciteit voor financiële vereffening beschikt, hetgeen Syniverse op het vlak van de concurrentie benadeelt aangezien talrijke mobiele-netwerkexploitanten ernaar streven de door hen benodigde gegevensverrekening en financiële vereffening bij één enkele onderneming onder te brengen. Voor de partijen is de overname van de diensten op het gebied van financiële vereffening dan ook een fundamenteel element dat de concentratie rechtvaardigt.

| 7. | Roaming maakt het abonnees mogelijk om buiten hun eigen netwerk oproepen te maken en te ontvangen, gegevens te verzenden en te ontvangen en toegang te hebben tot andere diensten. De abonnee „roamt” wanneer hij of zij het bezochte netwerk gebruikt. Om ervoor te zorgen dat mobiele-netwerkexploitanten in andere netwerken en andere landen diensten kunnen aanbieden, sluiten zij onderling roaming-overeenkomsten af. Deze overeenkomsten zijn standaardovereenkomsten en het hele proces van GSM-roaming is genormaliseerd door de GSMA. |
| --- | --- |

7.

Roaming maakt het abonnees mogelijk om buiten hun eigen netwerk oproepen te maken en te ontvangen, gegevens te verzenden en te ontvangen en toegang te hebben tot andere diensten. De abonnee „roamt” wanneer hij of zij het bezochte netwerk gebruikt. Om ervoor te zorgen dat mobiele-netwerkexploitanten in andere netwerken en andere landen diensten kunnen aanbieden, sluiten zij onderling roaming-overeenkomsten af. Deze overeenkomsten zijn standaardovereenkomsten en het hele proces van GSM-roaming is genormaliseerd door de GSMA.

| 8. | Bij de gegevensverrekening wordt tussen de mobiele-netwerkexploitanten (die hetzij als het bezochte netwerk hetzij als het „thuis”-netwerk optreden) de volgende informatie uitgewisseld: gegevens betreffende de abonnee, de betrokken mobiele nummers, tijd, datum en duur van de oproep en alle andere gegevens die nodig zijn om de prestaties aan de klant in rekening te kunnen brengen. Een exploitant van een mobiel netwerk die zelf zijn gegevensverrekening doet, zou verplicht zijn een pakket gegevens aan al zijn roaming-partners te sturen. Een andere oplossing zou erin kunnen bestaan dat hij de gegevens over de bezoekers naar een centrum voor gegevensverrekening zou sturen, dat met al zijn roaming-partners in contact staat. Vervolgens moeten de exploitanten de kosten van het door hun respectieve abonnees bezochte netwerk voldoen: dit is het proces van financiële vereffening. |
| --- | --- |

8.

Bij de gegevensverrekening wordt tussen de mobiele-netwerkexploitanten (die hetzij als het bezochte netwerk hetzij als het „thuis”-netwerk optreden) de volgende informatie uitgewisseld: gegevens betreffende de abonnee, de betrokken mobiele nummers, tijd, datum en duur van de oproep en alle andere gegevens die nodig zijn om de prestaties aan de klant in rekening te kunnen brengen. Een exploitant van een mobiel netwerk die zelf zijn gegevensverrekening doet, zou verplicht zijn een pakket gegevens aan al zijn roaming-partners te sturen. Een andere oplossing zou erin kunnen bestaan dat hij de gegevens over de bezoekers naar een centrum voor gegevensverrekening zou sturen, dat met al zijn roaming-partners in contact staat. Vervolgens moeten de exploitanten de kosten van het door hun respectieve abonnees bezochte netwerk voldoen: dit is het proces van financiële vereffening.

| 9. | De Commissie heeft deze markten tot op heden niet gedefinieerd. De aanmeldende partij stelt voor zich niet uit te spreken over de vraag of gegevensverrekening en financiële vereffening aparte markten zijn. |
| --- | --- |

9.

De Commissie heeft deze markten tot op heden niet gedefinieerd. De aanmeldende partij stelt voor zich niet uit te spreken over de vraag of gegevensverrekening en financiële vereffening aparte markten zijn.

| 10. | Het marktonderzoek heeft eenduidig bevestigd dat voor gegevensverrekening en voor financiële vereffening afzonderlijke markten bestaan. De grote meerderheid van de ondernemingen die hebben geantwoord waren van mening dat het afzonderlijke markten betreft (4). Er wordt daarom van uitgegaan dat de twee soorten diensten een verschillend doel dienen en derhalve niet uitwisselbaar zijn. Het marktonderzoek wees uit dat de mobiele-netwerkexploitanten voor gegevensverrekening enerzijds en financiële vereffening anderzijds dikwijls verschillende aanbieders gebruiken. Financiële vereffening wordt veel vaker dan gegevensverrekening intern verricht, terwijl gegevensverrekening veeleer wordt uitbesteed (slechts één grote exploitant van een mobiel netwerk in de EER doet de gegevensverrekening intern) (5). In tegenstelling tot hetgeen de aanmeldende partij verklaart, verlangen klanten niet dat een dienstenleverancier zowel gegevensverrekening als financiële vereffening aanbiedt (6). |
| --- | --- |

10.

Het marktonderzoek heeft eenduidig bevestigd dat voor gegevensverrekening en voor financiële vereffening afzonderlijke markten bestaan. De grote meerderheid van de ondernemingen die hebben geantwoord waren van mening dat het afzonderlijke markten betreft (4). Er wordt daarom van uitgegaan dat de twee soorten diensten een verschillend doel dienen en derhalve niet uitwisselbaar zijn. Het marktonderzoek wees uit dat de mobiele-netwerkexploitanten voor gegevensverrekening enerzijds en financiële vereffening anderzijds dikwijls verschillende aanbieders gebruiken. Financiële vereffening wordt veel vaker dan gegevensverrekening intern verricht, terwijl gegevensverrekening veeleer wordt uitbesteed (slechts één grote exploitant van een mobiel netwerk in de EER doet de gegevensverrekening intern) (5). In tegenstelling tot hetgeen de aanmeldende partij verklaart, verlangen klanten niet dat een dienstenleverancier zowel gegevensverrekening als financiële vereffening aanbiedt (6).

| 11. | Derhalve moeten diensten op het gebied van gegevensverrekening en diensten op het gebied van financiële vereffening als onderscheiden productmarkten worden beschouwd. Aangezien de activiteiten van de partijen elkaar op de markt voor financiële vereffening niet overlappen, is de beschikking alleen van toepassing op de markt voor diensten op het gebied van gegevensverrekening voor GSM-roaming. |
| --- | --- |

11.

Derhalve moeten diensten op het gebied van gegevensverrekening en diensten op het gebied van financiële vereffening als onderscheiden productmarkten worden beschouwd. Aangezien de activiteiten van de partijen elkaar op de markt voor financiële vereffening niet overlappen, is de beschikking alleen van toepassing op de markt voor diensten op het gebied van gegevensverrekening voor GSM-roaming.

I.2.   Relevante geografische markten

| 12. | De Commissie heeft de geografische reikwijdte van deze markten in vorige zaken niet afgebakend. De aanmeldende partij is van mening dat de geografische markt voor diensten op het gebied van gegevensverrekening voor GSM-roaming wereldwijd is. De partijen betogen in de eerste plaats dat roaming-gegevens per definitie een internationale dimensie hebben en niet door landsgrenzen worden beperkt. Ten tweede houden zij staande dat voor de uitwisseling en de verwerking van roaming-gegevens internationale normen gelden (wat door het marktonderzoek werd bevestigd). Ten derde betoogt de aanmeldende partij dat de plaats van vestiging van de klant en van de dienstenleverancier niet van belang is, omdat de dienstenleverancier zijn diensten vanuit iedere plaats ter wereld kan leveren. Bij wijze van voorbeeld beschrijft de aanmeldende partij hoe Syniverse haar diensten op het gebied van gegevensverrekening aan al haar klanten wereldwijd (waaronder al haar klanten in Europa) vanuit haar hoofdkantoor in Tampa, Florida, levert. Het marktonderzoek heeft de mening van de aanmeldende partij dat de geografische markt als een mondiale markt kan worden beschouwd, ten dele bevestigd. Op de vraag betreffende de dimensie van de markt gaf een meerderheid van de klanten die hebben geantwoord aan dat de markt voor gegevensverrekening een wereldwijde dimensie heeft. Een aantal respondenten was echter van mening dat de geografische markt de dimensie van de EER heeft (7). |
| --- | --- |

12.

De Commissie heeft de geografische reikwijdte van deze markten in vorige zaken niet afgebakend. De aanmeldende partij is van mening dat de geografische markt voor diensten op het gebied van gegevensverrekening voor GSM-roaming wereldwijd is. De partijen betogen in de eerste plaats dat roaming-gegevens per definitie een internationale dimensie hebben en niet door landsgrenzen worden beperkt. Ten tweede houden zij staande dat voor de uitwisseling en de verwerking van roaming-gegevens internationale normen gelden (wat door het marktonderzoek werd bevestigd). Ten derde betoogt de aanmeldende partij dat de plaats van vestiging van de klant en van de dienstenleverancier niet van belang is, omdat de dienstenleverancier zijn diensten vanuit iedere plaats ter wereld kan leveren. Bij wijze van voorbeeld beschrijft de aanmeldende partij hoe Syniverse haar diensten op het gebied van gegevensverrekening aan al haar klanten wereldwijd (waaronder al haar klanten in Europa) vanuit haar hoofdkantoor in Tampa, Florida, levert. Het marktonderzoek heeft de mening van de aanmeldende partij dat de geografische markt als een mondiale markt kan worden beschouwd, ten dele bevestigd. Op de vraag betreffende de dimensie van de markt gaf een meerderheid van de klanten die hebben geantwoord aan dat de markt voor gegevensverrekening een wereldwijde dimensie heeft. Een aantal respondenten was echter van mening dat de geografische markt de dimensie van de EER heeft (7).

| 13. | Het marktonderzoek leverde ook enkele aanwijzingen op dat de markt tot de EER beperkt zou kunnen zijn. Uitnodigingen tot het indienen van voorstellen worden door mobiele-netwerkexploitanten weliswaar internationaal uitgeschreven, maar indien een dienstenleverancier contracten gegund wil krijgen voor het verlenen van diensten aan exploitanten in Europa, is het raadzaam een vestiging in Europa te hebben. De helft van de respondenten (waaronder enkele grote mobiele-netwerkexploitanten) hechten om redenen van data-integriteit en klantenservice veel belang aan de geografische nabijheid. Binnen de EER hebben alle op het gebied van gegevensverrekening actieve concurrenten (MACH, Syniverse en BSG) meer dan één kantoor in Europa. |
| --- | --- |

13.

Het marktonderzoek leverde ook enkele aanwijzingen op dat de markt tot de EER beperkt zou kunnen zijn. Uitnodigingen tot het indienen van voorstellen worden door mobiele-netwerkexploitanten weliswaar internationaal uitgeschreven, maar indien een dienstenleverancier contracten gegund wil krijgen voor het verlenen van diensten aan exploitanten in Europa, is het raadzaam een vestiging in Europa te hebben. De helft van de respondenten (waaronder enkele grote mobiele-netwerkexploitanten) hechten om redenen van data-integriteit en klantenservice veel belang aan de geografische nabijheid. Binnen de EER hebben alle op het gebied van gegevensverrekening actieve concurrenten (MACH, Syniverse en BSG) meer dan één kantoor in Europa.

| 14. | Het marktonderzoek heeft echter ook aangetoond dat een vestiging in Europa voor het verlenen van diensten aan klanten in de EER een voordeel zou zijn en dat de daaraan verbonden kosten beperkt zijn, maar één concurrent heeft er ook op gewezen dat dit niet absoluut noodzakelijk is omdat de server waar de gegevens worden verwerkt in ieder geval buiten Europa kan worden geëxploiteerd. |
| --- | --- |

14.

Het marktonderzoek heeft echter ook aangetoond dat een vestiging in Europa voor het verlenen van diensten aan klanten in de EER een voordeel zou zijn en dat de daaraan verbonden kosten beperkt zijn, maar één concurrent heeft er ook op gewezen dat dit niet absoluut noodzakelijk is omdat de server waar de gegevens worden verwerkt in ieder geval buiten Europa kan worden geëxploiteerd.

| 15. | Het marktonderzoek wees uit dat betrouwbaarheid van gegevensverrekening en gegevensbescherming van cruciaal belang zijn. Uit het marktonderzoek bleek echter tevens dat de mobiele-netwerkexploitanten de kwestie van de beveiliging van gegevens op dezelfde wijze moeten aanpakken als iedere andere onderneming in andere sectoren die persoonlijke gegevens naar buiten de EER moet overbrengen. Hieruit kan worden geconcludeerd dat gegevensbescherming geen belemmering voor gegevensverrekening buiten de EER vormt en als zodanig niet erop wijst dat de geografische markt tot de EER beperkt is. |
| --- | --- |

15.

Het marktonderzoek wees uit dat betrouwbaarheid van gegevensverrekening en gegevensbescherming van cruciaal belang zijn. Uit het marktonderzoek bleek echter tevens dat de mobiele-netwerkexploitanten de kwestie van de beveiliging van gegevens op dezelfde wijze moeten aanpakken als iedere andere onderneming in andere sectoren die persoonlijke gegevens naar buiten de EER moet overbrengen. Hieruit kan worden geconcludeerd dat gegevensbescherming geen belemmering voor gegevensverrekening buiten de EER vormt en als zodanig niet erop wijst dat de geografische markt tot de EER beperkt is.

| 16. | De precieze afbakening van de relevante geografische markt kan in deze zaak worden opengelaten, aangezien de voorgenomen concentratie, zelfs indien van de kleinst mogelijke geografische markt — de EER — wordt uitgegaan, de daadwerkelijke mededinging op de gemeenschappelijke markt of een wezenlijk deel ervan niet op significante wijze belemmert. |
| --- | --- |

16.

De precieze afbakening van de relevante geografische markt kan in deze zaak worden opengelaten, aangezien de voorgenomen concentratie, zelfs indien van de kleinst mogelijke geografische markt — de EER — wordt uitgegaan, de daadwerkelijke mededinging op de gemeenschappelijke markt of een wezenlijk deel ervan niet op significante wijze belemmert.

I.3.   Beoordeling vanuit het oogpunt van de mededinging

I.3.1.   Marktstructuur

| 17. | De uitbesteding van diensten voor de verrekening van gegevens nam begin jaren negentig een aanvang. Vanaf 2004 deden zich op de markt een aantal overnames voor. De marktleider, Mach, heeft haar hoofdkantoor in Luxemburg en biedt sinds de jaren '90 diensten op het gebied van gegevensverrekening aan. Mach heeft op dit gebied wereldwijd meer dan 400 klanten die worden bediend door 700 werknemers in haar kantoren in de Verenigde Staten, Zuid-Amerika, India, Dubai, Singapore, Hongkong en zes andere vestigingen in Europa (waaronder Moskou en Londen). |
| --- | --- |

17.

De uitbesteding van diensten voor de verrekening van gegevens nam begin jaren negentig een aanvang. Vanaf 2004 deden zich op de markt een aantal overnames voor. De marktleider, Mach, heeft haar hoofdkantoor in Luxemburg en biedt sinds de jaren '90 diensten op het gebied van gegevensverrekening aan. Mach heeft op dit gebied wereldwijd meer dan 400 klanten die worden bediend door 700 werknemers in haar kantoren in de Verenigde Staten, Zuid-Amerika, India, Dubai, Singapore, Hongkong en zes andere vestigingen in Europa (waaronder Moskou en Londen).

| 18. | BSG werd in 2003 opgericht, toen het particuliere beleggingsfonds ABRY Partners een aantal ondernemingen opkocht. Syniverse begon in 1996 in de Verenigde Staten met haar activiteiten op het gebied van gegevensverrekening en opende in 2003 met een als bescheiden aangemerkte investering haar eerste vestiging in Europa. Er zijn nog andere concurrenten: Comfone (Zwitserland) biedt mobiele-netwerkexploitanten wereldwijd diensten en opleidingsmogelijkheden op het gebied van mobiele communicatie aan en biedt sinds 1998 ook eigen oplossingen voor gegevensverrekening en financiële vereffening aan. In 2003 staakte de onderneming de verkoop van haar eigen product op het gebied van gegevensverrekening en beperkte zij zich tot het doorverkopen van de diensten van BSG. Volgens de Commissie zou Comfone de markt voor gegevensverrekening voor GSM-roaming in de nabije toekomst opnieuw kunnen betreden. |
| --- | --- |

18.

BSG werd in 2003 opgericht, toen het particuliere beleggingsfonds ABRY Partners een aantal ondernemingen opkocht. Syniverse begon in 1996 in de Verenigde Staten met haar activiteiten op het gebied van gegevensverrekening en opende in 2003 met een als bescheiden aangemerkte investering haar eerste vestiging in Europa. Er zijn nog andere concurrenten: Comfone (Zwitserland) biedt mobiele-netwerkexploitanten wereldwijd diensten en opleidingsmogelijkheden op het gebied van mobiele communicatie aan en biedt sinds 1998 ook eigen oplossingen voor gegevensverrekening en financiële vereffening aan. In 2003 staakte de onderneming de verkoop van haar eigen product op het gebied van gegevensverrekening en beperkte zij zich tot het doorverkopen van de diensten van BSG. Volgens de Commissie zou Comfone de markt voor gegevensverrekening voor GSM-roaming in de nabije toekomst opnieuw kunnen betreden.

| 19. | Emirates data Clearing House („EDCH”) werd in 1994 opgericht als onderdeel van Etisalat, de telecommunicatiemaatschappij van de Verenigde Arabische Emiraten. De onderneming richt zich met name op het Midden-Oosten maar heeft ook activiteiten in andere delen van de wereld (het Verre Oosten en Afrika). Hoewel EDCH in Europa geen activiteiten heeft, heeft de onderneming deelgenomen aan aanbestedingsprocedures in de EER en naar de mening van de Commissie zouden er voor EDCH stimulansen kunnen zijn om de EER-markt voor gegevensverrekening voor GSM-roaming te betreden. |
| --- | --- |

19.

Emirates data Clearing House („EDCH”) werd in 1994 opgericht als onderdeel van Etisalat, de telecommunicatiemaatschappij van de Verenigde Arabische Emiraten. De onderneming richt zich met name op het Midden-Oosten maar heeft ook activiteiten in andere delen van de wereld (het Verre Oosten en Afrika). Hoewel EDCH in Europa geen activiteiten heeft, heeft de onderneming deelgenomen aan aanbestedingsprocedures in de EER en naar de mening van de Commissie zouden er voor EDCH stimulansen kunnen zijn om de EER-markt voor gegevensverrekening voor GSM-roaming te betreden.

| 20. | VeriSign is een Amerikaanse naamloze vennootschap die een aantal diensten op het gebied van internet en telecommunicatie aanbiedt. Zij levert op dit ogenblik geen diensten op het gebied van gegevensverrekening in Europa. Wel biedt zij haar klanten via haar vestigingen in Europa met gegevensverrekening verbonden diensten aan. Op basis van het marktonderzoek achtte de Commissie het waarschijnlijk dat voor VeriSign de stimulans bestond om de markt in de EER te betreden, met name indien de onderneming daarbij door een mobiele-netwerkexploitant wordt ondersteund. VeriSign heeft in Noord- en Zuid-Amerika bijna [...] klanten voor gegevensverrekening. |
| --- | --- |

20.

VeriSign is een Amerikaanse naamloze vennootschap die een aantal diensten op het gebied van internet en telecommunicatie aanbiedt. Zij levert op dit ogenblik geen diensten op het gebied van gegevensverrekening in Europa. Wel biedt zij haar klanten via haar vestigingen in Europa met gegevensverrekening verbonden diensten aan. Op basis van het marktonderzoek achtte de Commissie het waarschijnlijk dat voor VeriSign de stimulans bestond om de markt in de EER te betreden, met name indien de onderneming daarbij door een mobiele-netwerkexploitant wordt ondersteund. VeriSign heeft in Noord- en Zuid-Amerika bijna [...] klanten voor gegevensverrekening.

| 21. | Een andere concurrent op het gebied van gegevensverrekening is ARCH, een dochteronderneming van China Mobile met vestigingen in Hongkong en in Shenzhen in de Volksrepubliek China. ARCH levert diensten aan de wereldwijd grootste mobiele-netwerkexploitant, China Mobile en aan andere mobiele-netwerkexploitanten. De onderneming heeft geen vestigingen in Europa en, hoewel enkele klanten tijdens het marktonderzoek aangaven dat zij ARCH als een geloofwaardige bieder beschouwden, achtte de Commissie het niet waarschijnlijk dat ARCH zeer binnenkort een markt voor gegevensverrekening in de EER zal betreden. |
| --- | --- |

21.

Een andere concurrent op het gebied van gegevensverrekening is ARCH, een dochteronderneming van China Mobile met vestigingen in Hongkong en in Shenzhen in de Volksrepubliek China. ARCH levert diensten aan de wereldwijd grootste mobiele-netwerkexploitant, China Mobile en aan andere mobiele-netwerkexploitanten. De onderneming heeft geen vestigingen in Europa en, hoewel enkele klanten tijdens het marktonderzoek aangaven dat zij ARCH als een geloofwaardige bieder beschouwden, achtte de Commissie het niet waarschijnlijk dat ARCH zeer binnenkort een markt voor gegevensverrekening in de EER zal betreden.

| 22. | Op de mondiale markt zou Mach een geraamd marktaandeel van [50-60] % hebben terwijl de onderneming in de EER een marktaandeel van [55-65] % zou hebben. Voor Syniverse worden de dienovereenkomstige marktaandelen geraamd op [15-25] % en [10-20] %, voor BSG op [10-20] % en [30-40] %, voor EDCH op [0-10] % (op de wereldmarkt) en voor VeriSign op [0-10] % (op de wereldmarkt). |
| --- | --- |

22.

Op de mondiale markt zou Mach een geraamd marktaandeel van [50-60] % hebben terwijl de onderneming in de EER een marktaandeel van [55-65] % zou hebben. Voor Syniverse worden de dienovereenkomstige marktaandelen geraamd op [15-25] % en [10-20] %, voor BSG op [10-20] % en [30-40] %, voor EDCH op [0-10] % (op de wereldmarkt) en voor VeriSign op [0-10] % (op de wereldmarkt).

| 23. | Na de concentratie zou Mach met een marktaandeel van [50-60] % wereldwijd nog altijd de marktleider zijn; Syniverse en BSG (thans op de tweede respectievelijk derde plaats) zouden na de concentratie samen de tweede speler worden met een marktaandeel van [30-40] %. Ook op de EER-markt zou Mach na de concentratie met een marktaandeel van [55-65] % op de markt voor gegevensverrekening nog steeds de marktleider zijn. BSG en Syniverse (thans op de tweede en derde plaats) zouden na de concentratie over een gezamenlijk marktaandeel van [35-45] % beschikken, zodat de afstand tot Mach kleiner zou worden. Door de concentratie zou derhalve het aantal concurrenten in de EER van drie tot twee worden verminderd. |
| --- | --- |

23.

Na de concentratie zou Mach met een marktaandeel van [50-60] % wereldwijd nog altijd de marktleider zijn; Syniverse en BSG (thans op de tweede respectievelijk derde plaats) zouden na de concentratie samen de tweede speler worden met een marktaandeel van [30-40] %. Ook op de EER-markt zou Mach na de concentratie met een marktaandeel van [55-65] % op de markt voor gegevensverrekening nog steeds de marktleider zijn. BSG en Syniverse (thans op de tweede en derde plaats) zouden na de concentratie over een gezamenlijk marktaandeel van [35-45] % beschikken, zodat de afstand tot Mach kleiner zou worden. Door de concentratie zou derhalve het aantal concurrenten in de EER van drie tot twee worden verminderd.

| 24. | Volgens de aanmeldende partijen hebben de mobiele-netwerkexploitanten de wezenlijke mogelijkheid van zelfbevoorrading („self-supplying”) aangezien zij binnen hun onderneming over de nodige capaciteit en knowhow beschikken om hun gegevensverrekening niet langer extern te laten verrichten, maar in eigen regie uit te voeren. Het marktonderzoek heeft deze zienswijze echter niet bevestigd. Ten eerste is gebleken dat er geen enkel recent voorbeeld is van een mobiele-netwerkexploitant die van externe op interne gegevensverrekening overstapt. Ten tweede hebben de mobiele-netwerkexploitanten die de vragen van de Commissie hebben beantwoord er tevens op gewezen dat „zelfbevoorrading” voor hen geen realistische optie was. |
| --- | --- |

24.

Volgens de aanmeldende partijen hebben de mobiele-netwerkexploitanten de wezenlijke mogelijkheid van zelfbevoorrading („self-supplying”) aangezien zij binnen hun onderneming over de nodige capaciteit en knowhow beschikken om hun gegevensverrekening niet langer extern te laten verrichten, maar in eigen regie uit te voeren. Het marktonderzoek heeft deze zienswijze echter niet bevestigd. Ten eerste is gebleken dat er geen enkel recent voorbeeld is van een mobiele-netwerkexploitant die van externe op interne gegevensverrekening overstapt. Ten tweede hebben de mobiele-netwerkexploitanten die de vragen van de Commissie hebben beantwoord er tevens op gewezen dat „zelfbevoorrading” voor hen geen realistische optie was.

| 25. | Diensten op het gebied van gegevensverrekening worden door mobiele-netwerkexploitanten doorgaans via een aanbestedingsprocedure ingekocht. De onderhandelingen verlopen dikwijls via e-mail. Het marktonderzoek heeft uitgewezen dat het biedproces concurrentiegericht is en wordt gekenmerkt door de afwezigheid van prijstransparantie. De prijzen zijn doorgaans afhankelijk van het aantal te verwerken roaming-transacties en bovendien kunnen uit het verrichten van andere diensten aanzienlijke extra-inkomsten voortvloeien. Het netto-effect van de consolidatie van de mobiele-netwerkexploitanten was volgens de partijen een historische neerwaartse spiraal van de prijzen van gegevensverrekening waardoor dit soort diensten een handelsproduct werden. Deze tendens is bevestigd door het marktonderzoek, dat ook aantoonde dat de kosten van de uitbreiding van capaciteit voor nieuwe klanten niet erg hoog zijn. De verwerking van een extra-hoeveelheid transacties van een nieuwe mobiele-netwerkexploitant heeft minder te maken met het totale aantal abonnees van de exploitant dan met het aantal deelnemers van buitenaf die het netwerk bezoeken. |
| --- | --- |

25.

Diensten op het gebied van gegevensverrekening worden door mobiele-netwerkexploitanten doorgaans via een aanbestedingsprocedure ingekocht. De onderhandelingen verlopen dikwijls via e-mail. Het marktonderzoek heeft uitgewezen dat het biedproces concurrentiegericht is en wordt gekenmerkt door de afwezigheid van prijstransparantie. De prijzen zijn doorgaans afhankelijk van het aantal te verwerken roaming-transacties en bovendien kunnen uit het verrichten van andere diensten aanzienlijke extra-inkomsten voortvloeien. Het netto-effect van de consolidatie van de mobiele-netwerkexploitanten was volgens de partijen een historische neerwaartse spiraal van de prijzen van gegevensverrekening waardoor dit soort diensten een handelsproduct werden. Deze tendens is bevestigd door het marktonderzoek, dat ook aantoonde dat de kosten van de uitbreiding van capaciteit voor nieuwe klanten niet erg hoog zijn. De verwerking van een extra-hoeveelheid transacties van een nieuwe mobiele-netwerkexploitant heeft minder te maken met het totale aantal abonnees van de exploitant dan met het aantal deelnemers van buitenaf die het netwerk bezoeken.

| 26. | Uit het marktonderzoek is gebleken dat de markten in kwestie technologiemarkten zijn die zich snel ontwikkelen. Er doen zich hier dus voortdurend technische ontwikkelingen voor. In de komende jaren zou de markt voor gegevensverrekening wat de aangeboden diensten en zelfs wat de betrokken spelers betreft, kunnen veranderen. Bij de lopende technologische ontwikkelingen, die door de GSMA worden ondersteund, gaat het om „Near Real-Time Roaming Data Exchange”-technologie („NRTRDE”), die bestemd is voor de opsporing van fraude maar ook voor gegevensverrekening zou kunnen worden gebruikt en om het zogenoemde „Hubs-concept” (waaronder het „Open Connectivity project” valt), dat als „hubs” fungerende verrekeningsstations in staat zal stellen de posities tussen mobiele-netwerkexploitanten te verrekenen zonder dat met elk van de meer dan 700 mobiele-netwerkexploitanten een overeenkomst behoeft te worden gesloten. |
| --- | --- |

26.

Uit het marktonderzoek is gebleken dat de markten in kwestie technologiemarkten zijn die zich snel ontwikkelen. Er doen zich hier dus voortdurend technische ontwikkelingen voor. In de komende jaren zou de markt voor gegevensverrekening wat de aangeboden diensten en zelfs wat de betrokken spelers betreft, kunnen veranderen. Bij de lopende technologische ontwikkelingen, die door de GSMA worden ondersteund, gaat het om „Near Real-Time Roaming Data Exchange”-technologie („NRTRDE”), die bestemd is voor de opsporing van fraude maar ook voor gegevensverrekening zou kunnen worden gebruikt en om het zogenoemde „Hubs-concept” (waaronder het „Open Connectivity project” valt), dat als „hubs” fungerende verrekeningsstations in staat zal stellen de posities tussen mobiele-netwerkexploitanten te verrekenen zonder dat met elk van de meer dan 700 mobiele-netwerkexploitanten een overeenkomst behoeft te worden gesloten.

I.3.2.   Unilaterale effecten

| 27. | Bij de analyse van de potentiële unilaterale effecten werd uitgegaan van een markt die de hele EER omvat als de kleinst mogelijke geografische markt. Uit het onderzoek van de gegevens betreffende aanbiedingen en verandering van aanbieder is gebleken dat Syniverse en BSG geen noemenswaardige concurrentiedruk op elkaar uitoefenen, maar dat MACH een sterkere concurrentiedruk op Syniverse en BSG uitoefende. Bovendien vormen de kenmerken van de markt voor gegevensverrekening voor leveranciers een sterke prikkel om bij de vernieuwing van een contract agressief te concurreren. Uit de door zowel de partijen als klanten verstrekte gegevens betreffende de deelname aan aanbestedingen is gebleken dat BSG en Syniverse aan MACH een sterke concurrent hebben. In bijna de helft van de gevallen waren er slechts twee bieders, maar daarbij betrof het nooit uitsluitend BSG en Syniverse. Dit betekent dus dat de mobiele-netwerkexploitanten van mening waren dat een aanbestedingsprocedure met slechts twee bieders, te weten MACH en BSG of MACH en Syniverse, voldoende concurrentieel was. Uit een analyse van de rangorde blijkt dat Syniverse en BSG in eenzelfde aanbesteding slechts zeer zelden op de eerste en tweede plaats kwamen. |
| --- | --- |

27.

Bij de analyse van de potentiële unilaterale effecten werd uitgegaan van een markt die de hele EER omvat als de kleinst mogelijke geografische markt. Uit het onderzoek van de gegevens betreffende aanbiedingen en verandering van aanbieder is gebleken dat Syniverse en BSG geen noemenswaardige concurrentiedruk op elkaar uitoefenen, maar dat MACH een sterkere concurrentiedruk op Syniverse en BSG uitoefende. Bovendien vormen de kenmerken van de markt voor gegevensverrekening voor leveranciers een sterke prikkel om bij de vernieuwing van een contract agressief te concurreren. Uit de door zowel de partijen als klanten verstrekte gegevens betreffende de deelname aan aanbestedingen is gebleken dat BSG en Syniverse aan MACH een sterke concurrent hebben. In bijna de helft van de gevallen waren er slechts twee bieders, maar daarbij betrof het nooit uitsluitend BSG en Syniverse. Dit betekent dus dat de mobiele-netwerkexploitanten van mening waren dat een aanbestedingsprocedure met slechts twee bieders, te weten MACH en BSG of MACH en Syniverse, voldoende concurrentieel was. Uit een analyse van de rangorde blijkt dat Syniverse en BSG in eenzelfde aanbesteding slechts zeer zelden op de eerste en tweede plaats kwamen.

| 28. | De resultaten van de analyse geven aan dat de door BSG geboden prijzen er niet door worden beïnvloed of Syniverse al dan niet aan de aanbesteding deelneemt, hetgeen er ook op wijst dat Syniverse geen sterke concurrentiedruk op de prijzen van BSG uitoefent. |
| --- | --- |

28.

De resultaten van de analyse geven aan dat de door BSG geboden prijzen er niet door worden beïnvloed of Syniverse al dan niet aan de aanbesteding deelneemt, hetgeen er ook op wijst dat Syniverse geen sterke concurrentiedruk op de prijzen van BSG uitoefent.

| 29. | Ongeacht de kostenverschillen en de inspanningen die men zich moet getroosten om van leverancier te veranderen, heeft het marktonderzoek bevestigd dat overstappen mogelijk is en dat er talrijke voorbeelden zijn van mobiele-netwerkexploitanten die van leverancier van diensten op het gebied van gegevensverrekening zijn veranderd. De kosten waarmee zo'n overstap gepaard gaat kunnen worden gecompenseerd door de besparingen die een verandering van leverancier oplevert. De Commissie heeft vastgesteld dat tussen 2004 en 2007 in Europa verschillende keren een verandering van leverancier heeft plaatsgevonden. Het marktonderzoek heeft voorts uitgewezen dat een overstap van BSG naar Syniverse (of omgekeerd) maar zeer zelden voorkomt. |
| --- | --- |

29.

Ongeacht de kostenverschillen en de inspanningen die men zich moet getroosten om van leverancier te veranderen, heeft het marktonderzoek bevestigd dat overstappen mogelijk is en dat er talrijke voorbeelden zijn van mobiele-netwerkexploitanten die van leverancier van diensten op het gebied van gegevensverrekening zijn veranderd. De kosten waarmee zo'n overstap gepaard gaat kunnen worden gecompenseerd door de besparingen die een verandering van leverancier oplevert. De Commissie heeft vastgesteld dat tussen 2004 en 2007 in Europa verschillende keren een verandering van leverancier heeft plaatsgevonden. Het marktonderzoek heeft voorts uitgewezen dat een overstap van BSG naar Syniverse (of omgekeerd) maar zeer zelden voorkomt.

| 30. | Gezien de kenmerken van de markt voor gegevensverrekening zijn er voor aanbieders goede redenen voor een felle onderlinge concurrentie, wat een unilaterale prijsverhoging door de gefuseerde entiteit onwaarschijnlijk maakt. Ten eerste zijn er geen capaciteitsproblemen. Ten tweede zijn de marginale kosten voor het verrichten van diensten op het gebied van gegevensverrekening gering voor leveranciers die daarvoor hun eigen installatie gebruiken. Er is voor leveranciers derhalve een sterke prikkel om voor elk contract een agressieve concurrentie te voeren. Ten slotte kunnen gegevensverrekeningscentra uit het verlenen van andere diensten aanzienlijke extra-inkomsten verwerven. |
| --- | --- |

30.

Gezien de kenmerken van de markt voor gegevensverrekening zijn er voor aanbieders goede redenen voor een felle onderlinge concurrentie, wat een unilaterale prijsverhoging door de gefuseerde entiteit onwaarschijnlijk maakt. Ten eerste zijn er geen capaciteitsproblemen. Ten tweede zijn de marginale kosten voor het verrichten van diensten op het gebied van gegevensverrekening gering voor leveranciers die daarvoor hun eigen installatie gebruiken. Er is voor leveranciers derhalve een sterke prikkel om voor elk contract een agressieve concurrentie te voeren. Ten slotte kunnen gegevensverrekeningscentra uit het verlenen van andere diensten aanzienlijke extra-inkomsten verwerven.

| 31. | Zoals hierboven werd aangegeven, hebben de bestaande centra voor gegevensverrekening die wereldwijd activiteiten hebben, aangetoond dat zij de capaciteit en de wil hebben om de Europese markt voor gegevensverrekening te betreden. In dit verband is uit het marktonderzoek gebleken dat verscheidene mobiele-netwerkexploitanten ARCH, EDCH, VeriSign en Comfone duidelijk als geloofwaardige bieders zouden beschouwen. |
| --- | --- |

31.

Zoals hierboven werd aangegeven, hebben de bestaande centra voor gegevensverrekening die wereldwijd activiteiten hebben, aangetoond dat zij de capaciteit en de wil hebben om de Europese markt voor gegevensverrekening te betreden. In dit verband is uit het marktonderzoek gebleken dat verscheidene mobiele-netwerkexploitanten ARCH, EDCH, VeriSign en Comfone duidelijk als geloofwaardige bieders zouden beschouwen.

| 32. | Door hun recente consolidatie en een verbeterde biedprocedure kunnen mobiele-netwerkexploitanten een tegenwicht hiertegen vormen. Met name hebben zij een sterke onderhandelingspositie dankzij hun solide financiële positie en de omvang van hun bedrijfsactiviteiten. Uit de bovenstaande analyse kan derhalve worden geconcludeerd dat de voorgenomen concentratie geen bijzondere problemen met betrekking tot unilaterale effecten met zich zou meebrengen. |
| --- | --- |

32.

Door hun recente consolidatie en een verbeterde biedprocedure kunnen mobiele-netwerkexploitanten een tegenwicht hiertegen vormen. Met name hebben zij een sterke onderhandelingspositie dankzij hun solide financiële positie en de omvang van hun bedrijfsactiviteiten. Uit de bovenstaande analyse kan derhalve worden geconcludeerd dat de voorgenomen concentratie geen bijzondere problemen met betrekking tot unilaterale effecten met zich zou meebrengen.

I.3.3.   Gecoördineerde effecten

| 33. | Afgaande op de marktaandelen zou de concentratie de twee grootste concurrenten een geraamd marktaandeel van [80-90] % opleveren in een wereldwijde markt en een geraamd marktaandeel van [90-100] % in de EER-markt voor gegevensverrekening. Gelet op de verdeling van de marktaandelen tussen Mach en de gefuseerde entiteit was het belangrijk om na te gaan of de voorgenomen concentratie het MACH en de gefuseerde partijen de mogelijkheid zou geven prijzen te coördineren dan wel hun dit gemakkelijker zou maken. |
| --- | --- |

33.

Afgaande op de marktaandelen zou de concentratie de twee grootste concurrenten een geraamd marktaandeel van [80-90] % opleveren in een wereldwijde markt en een geraamd marktaandeel van [90-100] % in de EER-markt voor gegevensverrekening. Gelet op de verdeling van de marktaandelen tussen Mach en de gefuseerde entiteit was het belangrijk om na te gaan of de voorgenomen concentratie het MACH en de gefuseerde partijen de mogelijkheid zou geven prijzen te coördineren dan wel hun dit gemakkelijker zou maken.

| 34. | Gezien de kenmerken van de markt voor diensten op het gebied van gegevensverrekening lijkt het niet waarschijnlijk dat de voorgenomen concentratie tot gecoördineerde effecten zou leiden. Een prijsafspraak lijkt niet uitvoerbaar en, gelet op het dynamische karakter van de markt en de wisselende omvang van het klantenbestand, zou toewijzing van afnemers moeilijk zijn en zou deze regelmatig moeten worden herzien. |
| --- | --- |

34.

Gezien de kenmerken van de markt voor diensten op het gebied van gegevensverrekening lijkt het niet waarschijnlijk dat de voorgenomen concentratie tot gecoördineerde effecten zou leiden. Een prijsafspraak lijkt niet uitvoerbaar en, gelet op het dynamische karakter van de markt en de wisselende omvang van het klantenbestand, zou toewijzing van afnemers moeilijk zijn en zou deze regelmatig moeten worden herzien.

| 35. | Alhoewel afwijkend gedrag gemakkelijk is te ontdekken na een aanbesteding, is dit niet het geval zolang de aanbestedingsprocedure loopt. Zeer agressief bieden bij volgende contracten zou daarom de enige mogelijke vergeldingsmaatregel zijn. Aangezien aanbestedingen voor nieuwe contracten niet erg frequent zijn — de duur en de omvang van de contracten verschillen sterk tussen de mobiele-netwerkexploitanten onderling — vormt een dergelijke strategie geen geloofwaardig afschrikkingsmechanisme. Daarnaast is het onwaarschijnlijk dat er daadwerkelijke collusie plaatsvindt, aangezien nieuwe marktpartijen naar alle waarschijnlijkheid de resultaten van de beoogde coördinatie in gevaar zouden brengen. Derhalve kan worden geconcludeerd dat de voorgenomen concentratie geen problemen met betrekking tot gecoördineerde effecten met zich meebrengt. |
| --- | --- |

35.

Alhoewel afwijkend gedrag gemakkelijk is te ontdekken na een aanbesteding, is dit niet het geval zolang de aanbestedingsprocedure loopt. Zeer agressief bieden bij volgende contracten zou daarom de enige mogelijke vergeldingsmaatregel zijn. Aangezien aanbestedingen voor nieuwe contracten niet erg frequent zijn — de duur en de omvang van de contracten verschillen sterk tussen de mobiele-netwerkexploitanten onderling — vormt een dergelijke strategie geen geloofwaardig afschrikkingsmechanisme. Daarnaast is het onwaarschijnlijk dat er daadwerkelijke collusie plaatsvindt, aangezien nieuwe marktpartijen naar alle waarschijnlijkheid de resultaten van de beoogde coördinatie in gevaar zouden brengen. Derhalve kan worden geconcludeerd dat de voorgenomen concentratie geen problemen met betrekking tot gecoördineerde effecten met zich meebrengt.

I.4.   Conclusie

| 36. | De Commissie komt in de ontwerp-beschikking tot de slotsom dat de voorgenomen concentratie geen mededingingsproblemen doet rijzen waardoor de daadwerkelijke mededinging in de gemeenschappelijke markt of een aanzienlijk deel daarvan op significante wijze zou worden belemmerd. De Commissie is daarom voornemens de concentratie verenigbaar te verklaren met de gemeenschappelijke markt en de EER-Overeenkomst overeenkomstig artikel 8, lid 1, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-Overeenkomst. |
| --- | --- |

36.

De Commissie komt in de ontwerp-beschikking tot de slotsom dat de voorgenomen concentratie geen mededingingsproblemen doet rijzen waardoor de daadwerkelijke mededinging in de gemeenschappelijke markt of een aanzienlijk deel daarvan op significante wijze zou worden belemmerd. De Commissie is daarom voornemens de concentratie verenigbaar te verklaren met de gemeenschappelijke markt en de EER-Overeenkomst overeenkomstig artikel 8, lid 1, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-Overeenkomst.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1

(2)  GSM („Global System for Mobile Communications”) is de belangrijkste wereldwijde norm voor mobiele communicatie; deze wordt door de GSM Association („GSMA”) vastgelegd.

(3)  Roaming maakt het de klanten van mobiele-netwerkexploitanten mogelijk hun mobiele toestellen te gebruiken op andere draadloze netwerken dan datgene waarop zij geabonneerd zijn. Een mobiel toestel kan een mobiele telefoon, een PDA (personal digital assistant) of een laptop zijn.

(4)  30 van de 34 klanten definieerden gegevensverrekening en financiële vereffening als afzonderlijke productmarkten.

(5)  Slechts één exploitant van de 38 gaf aan dat hij de gegevensverrekening zelf uitvoert. Vijf andere antwoordden dat zij 70-95 % van de door hen benodigde diensten op het gebied van gegevensverrekening hebben uitbesteed. 32 exploitanten hebben deze dienst volledig uitbesteed.

(6)  Slechts 10 % van de mobiele-netwerkexploitanten die hebben geantwoord gaf aan dat zij verlangen dat beide soorten diensten door dezelfde leverancier worden verricht. De resterende 90 % gaf aan dat dit voor hen geen vereiste was.

(7)  30 ondernemingen antwoordden dat de geografische markt mondiaal is, terwijl 5 andere de EER als de geografische markt beschouwen.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/30 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/30

---

Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, verwerken en afzetten, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

(2008/C 101/10)

Nummer steunmaatregel: XA 333/07

Lidstaat: Denemarken

Regio: —

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Produktionsregnskaber. Støttemodtager er Det Danske Fjerkræråd

Rechtsgrondslag: Lov om administration af Det Europæiske Fællesskabs forordninger om markedsordninger for landbrugsvarer m.v. (Bemyndigelsesloven), jf. lovbekendtgørelse nr. 297 af 28. april 2004

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: 1 406 000 DKK

Maximale steunintensiteit: 100 %

Datum van tenuitvoerlegging: Vanaf 1 oktober 2007

Duur van de regeling of duur van de individuele steunverlening: Tot en met 30 september 2008

Doelstelling van de steun: De maatregel „Boekhouding over de productie van slachtkuikens en consumptie-eieren — effectiviteitscontrole” is bedoeld om de individuele producent het nodige materiaal ter hand te stellen om een overzicht te krijgen van zijn eigen productie in samenhang met de algemene ontwikkelingen. Tegelijkertijd moet de steun ervoor zorgen dat de branche volledig op de hoogte is van de productiegerelateerde en economische situatie in de verschillende bedrijfstakken van deze productiesector.

De uiteindelijke begunstigden zijn de producenten van consumptie-eieren en slachtkuikens. Het project heeft uitsluitend betrekking op kleine en middelgrote ondernemingen.

Het project valt onder artikel 15, lid 2, onder c), en omvat steun voor adviesdiensten

Betrokken economische sector(en): Pluimvee

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Fjerkræafgiftsfonden |
| --- |
| Axeltorv 3 |
| DK-1609 København V |

Fjerkræafgiftsfonden

Axeltorv 3

DK-1609 København V

Website: www.fa-fonden.dk

Andere informatie: —

Nummer van de steun: XA 395/07

Lidstaat: Cyprus

Regio: De steun wordt verleend door de centrale overheid

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Δικαίωμα συμμετοχής στο σχέδιο έχει ο επίσημα αναγνωρισμένος Κυπριακός Σύνδεσμος Εκτροφέων Βοοειδών της φυλής Holstein-Friesian

Rechtsgrond:

| α) | Προϋπολογισμός 2007. Τμήμα Γεωργίας. Άρθρο 120229.04207 — Άλλες Γεωργοκτηνοτροφικές Επιχορηγήσεις με το τίτλο: Προώθηση δημιουργίας και λειτουργίας Συνδέσμων Εκτροφέων Βοοειδών. |
| --- | --- |

α)

Προϋπολογισμός 2007. Τμήμα Γεωργίας. Άρθρο 120229.04207 — Άλλες Γεωργοκτηνοτροφικές Επιχορηγήσεις με το τίτλο: Προώθηση δημιουργίας και λειτουργίας Συνδέσμων Εκτροφέων Βοοειδών.

| β) | Απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου Αρ. 64.742, ημερ. 12.12.2006 και Ενημέρωση του Υπουργικού Συμβουλίου για την τροποποίηση της ενίσχυσης με ενημερωτικό σημείωμα το οποίο κατατέθηκε στις 7.11.2007 |
| --- | --- |

β)

Απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου Αρ. 64.742, ημερ. 12.12.2006 και Ενημέρωση του Υπουργικού Συμβουλίου για την τροποποίηση της ενίσχυσης με ενημερωτικό σημείωμα το οποίο κατατέθηκε στις 7.11.2007

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: Jaarlijkse begroting van 42 105 EUR (24 000 CYP)

Maximale steunintensiteit:

| a) | 3 000 CYP om een gedeelte van de administratieve uitgaven te dekken voor het opstellen en bijhouden van stamboeken voor de desbetreffende dieren; |
| --- | --- |

a)

3 000 CYP om een gedeelte van de administratieve uitgaven te dekken voor het opstellen en bijhouden van stamboeken voor de desbetreffende dieren;

| b) | 21 000 CYP om tot 70 % van de uitgaven te dekken voor testen die worden uitgevoerd door, of in opdracht van, derden om de genetische kwaliteit of het genetische rendement van dieren te bepalen |
| --- | --- |

b)

21 000 CYP om tot 70 % van de uitgaven te dekken voor testen die worden uitgevoerd door, of in opdracht van, derden om de genetische kwaliteit of het genetische rendement van dieren te bepalen

Datum van tenuitvoerlegging: December 2007

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 31 december 2010

Doelstelling van de steun: De regeling heeft ten doel financiële steun te verlenen aan de Cypriotische Holstein-Friesian Veehoudersvereniging om de vereniging in staat te stellen haar verplichtingen na te komen. Voor staatssteun komen in aanmerking:

De regeling is gebaseerd op artikel 16, onder a) en b), (met als titel „Steunverlening aan de sector dierlijke productie”) van Verordening (EG) nr. 1857/2006

Betrokken economische sector(en): Rundveehouderij

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Τμήμα Γεωργίας, Υπουργείο Γεωργίας |
| --- |
| Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος |
| Λευκωσία, Κύπρος |
| Τel. 22 40 85 19, fax 22 78 14 25 |
| e-mail: doagrg@da.moa.gov.cy |

Τμήμα Γεωργίας, Υπουργείο Γεωργίας

Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος

Λευκωσία, Κύπρος

Τel. 22 40 85 19, fax 22 78 14 25

e-mail: doagrg@da.moa.gov.cy

Website: www.moa.gov.cy/da

Andere informatie: —

Christodoulos FOTIOU

Deputy Director

Department of Agriculture

Ministry of Agriculture, Natural Resources and Environment

Nummer van de steun: XA 396/07

Lidstaat: Cyprus

Regio: De steun wordt verleend door de centrale overheid

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Οικονομική Ενίσχυση στους Συνδέσμους Προστασίας Φυτών

Rechtsgrond: Απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου με ημερομηνία 5.12.2007

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: Jaarlijkse begroting van 100 000 CYP

Maximale steunintensiteit: De steun kan tot 50 % bedragen van de marktwaarde van fytofarmaceutische stoffen en andere gewasbeschermingsmiddelen indien het gaat om verenigingen ter bescherming van de olijfboom; hij kan tot 30 % bedragen indien het gaat om andere verenigingen ter bescherming van gewassen. Steun tot 30 % van de uitgaven voor arbeid, vervoer en controle wordt verleend aan alle verenigingen die gewassen beschermen

Datum van tenuitvoerlegging: December 2007

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 31 december 2013

Doelstelling van de steun: De regeling heeft ten doel aan verenigingen ter bescherming van gewassen financiële steun te verlenen wanneer zij voor hun leden/producenten geschikte gewasbeschermingsmiddelen aanschaffen of een beroep doen op dienstverlening ter zake.

De steun wordt verleend op basis van artikel 10 van de vrijstellingsverordening, Verordening (EG) nr. 1857/2006, en geldt slechts voor kleine en middelgrote ondernemingen die beantwoorden aan de definitie van Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie van 6 mei 2003 — en zowel natuurlijke personen als rechtspersonen kunnen zijn — die zich toeleggen op de primaire productie van landbouwproducten (landbouwers).

De subsidie dekt de volgende uitgaven:

Betrokken economische sector(en): Plantaardige productie

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος |
| --- |
| Λεωφόρος Λουκή Ακρίτα |
| CY-1412 Λευκωσία |

Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος

Λεωφόρος Λουκή Ακρίτα

CY-1412 Λευκωσία

Website: www.moa.gov.cy/da

Andere informatie: —

Christodoulos FOTIOU

Deputy Director

Department of Agriculture

Ministry of Agriculture, Natural Resources and Environment

---

| 23.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 101/32 |
| --- | --- | --- | --- |

23.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 101/32

---

Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, verwerken en afzetten, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

(2008/C 101/11)

Nummer van de steun: XA 245/07

Lidstaat: Republiek Slovenië

Regio: Območje občine Polzela

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Pomoči za ohranjanje in razvoj kmetijstva in podeželja v občini Polzela za programsko obdobje 2007–2013

Rechtsgrond: Pravilnik o dodeljevanju pomoči za ohranjanje in razvoj kmetijstva ter podeželja v občini Polzela za programsko obdobje 2007–2013

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun:

| | 2007: 23 994 EUR |
| --- | --- |

2007: 23 994 EUR

| | 2008: 24 700 EUR |
| --- | --- |

2008: 24 700 EUR

| | 2009: 25 400 EUR |
| --- | --- |

2009: 25 400 EUR

| | 2010: 26 150 EUR |
| --- | --- |

2010: 26 150 EUR

| | 2011: 26 950 EUR |
| --- | --- |

2011: 26 950 EUR

| | 2012: 27 750 EUR |
| --- | --- |

2012: 27 750 EUR

| | 2013: 28 600 EUR |
| --- | --- |

2013: 28 600 EUR

Maximale steunintensiteit:

1.   Investeringen in landbouwbedrijven die zich toeleggen op primaire productie:

| — | tot 50 % van de subsidiabele uitgaven in probleemgebieden; |
| --- | --- |

—

tot 50 % van de subsidiabele uitgaven in probleemgebieden;

| — | tot 40 % van de subsidiabele uitgaven in andere gebieden; |
| --- | --- |

—

tot 40 % van de subsidiabele uitgaven in andere gebieden;

| — | tot 60 % van de subsidiabele uitgaven in probleemgebieden en tot 50 % in andere gebieden wanneer het investeringen betreft van jonge landbouwers binnen vijf jaar na hun vestiging. |
| --- | --- |

—

tot 60 % van de subsidiabele uitgaven in probleemgebieden en tot 50 % in andere gebieden wanneer het investeringen betreft van jonge landbouwers binnen vijf jaar na hun vestiging.

De regeling heeft ten doel investeringssteun te verlenen voor: het herstel van noodzakelijke elementen van landbouwbedrijven; de aankoop van uitrusting voor de landbouwproductie; meerjarige teelten; de verbetering van landbouw- en weidegronden.

2.   Instandhouding van traditionele landschappen en gebouwen:

| — | tot 100 % van de werkelijke uitgaven voor investeringen in niet-productieve erfgoedelementen; |
| --- | --- |

—

tot 100 % van de werkelijke uitgaven voor investeringen in niet-productieve erfgoedelementen;

| — | tot 60 % van de werkelijke uitgaven — of 75 % in probleemgebieden — voor investeringen in erfgoedelementen die tot de productieve activa behoren, op voorwaarde dat de investeringen niet leiden tot een verhoging van de productiecapaciteit van het bedrijf; |
| --- | --- |

—

tot 60 % van de werkelijke uitgaven — of 75 % in probleemgebieden — voor investeringen in erfgoedelementen die tot de productieve activa behoren, op voorwaarde dat de investeringen niet leiden tot een verhoging van de productiecapaciteit van het bedrijf;

| — | aanvullende steun kan worden verleend tot 100 % om de extra kosten te dekken voor traditionele materialen die bij de instandhouding van de erfgoedelementen van bedrijven worden gebruikt. |
| --- | --- |

—

aanvullende steun kan worden verleend tot 100 % om de extra kosten te dekken voor traditionele materialen die bij de instandhouding van de erfgoedelementen van bedrijven worden gebruikt.

3.   Verplaatsing van landbouwbedrijfsgebouwen in het algemeen belang:

| — | tot 100 % van de werkelijke uitgaven, op voorwaarde dat de verplaatsing in het algemeen belang gewoon bestaat uit het demonteren, verhuizen en weer opbouwen van bestaande installaties; |
| --- | --- |

—

tot 100 % van de werkelijke uitgaven, op voorwaarde dat de verplaatsing in het algemeen belang gewoon bestaat uit het demonteren, verhuizen en weer opbouwen van bestaande installaties;

| — | wanneer de verplaatsing in het algemeen belang de landbouwer modernere installaties oplevert, moet de bijdrage van de landbouwer overeenkomen met ten minste 60 % — of 50 % wanneer het probleemgebieden betreft — van de waardestijging die de betrokken installaties na de verplaatsing hebben ondergaan. Is de begunstigde een jonge landbouwer, dan moet deze bijdrage met ten minste 55 %, respectievelijk 45 % overeenkomen; |
| --- | --- |

—

wanneer de verplaatsing in het algemeen belang de landbouwer modernere installaties oplevert, moet de bijdrage van de landbouwer overeenkomen met ten minste 60 % — of 50 % wanneer het probleemgebieden betreft — van de waardestijging die de betrokken installaties na de verplaatsing hebben ondergaan. Is de begunstigde een jonge landbouwer, dan moet deze bijdrage met ten minste 55 %, respectievelijk 45 % overeenkomen;

| — | wanneer de verplaatsing in het algemeen belang tot een verhoging van de productiecapaciteit leidt, moet de bijdrage van de landbouwer overeenkomen met ten minste 60 % — of 50 % wanneer het probleemgebieden betreft — van de met die verhoging gepaard gaande uitgaven. Is de begunstigde een jonge landbouwer, dan moet deze bijdrage met ten minste 55 %, respectievelijk 45 % overeenkomen. |
| --- | --- |

—

wanneer de verplaatsing in het algemeen belang tot een verhoging van de productiecapaciteit leidt, moet de bijdrage van de landbouwer overeenkomen met ten minste 60 % — of 50 % wanneer het probleemgebieden betreft — van de met die verhoging gepaard gaande uitgaven. Is de begunstigde een jonge landbouwer, dan moet deze bijdrage met ten minste 55 %, respectievelijk 45 % overeenkomen.

4.   Steun als bijdrage aan verzekeringspremies:

| — | de gemeentelijke overheid cofinanciert de verzekeringspremies voor een bedrag dat gelijk is aan het verschil tussen het uit de nationale begroting gefinancierde bedrag en maximaal 50 % van de subsidiabele verzekeringspremie wanneer de desbetreffende verzekering dient ter dekking van de verliezen aan gewassen en vruchten, en van de verliezen in de veehouderij als gevolg van ziekten. |
| --- | --- |

—

de gemeentelijke overheid cofinanciert de verzekeringspremies voor een bedrag dat gelijk is aan het verschil tussen het uit de nationale begroting gefinancierde bedrag en maximaal 50 % van de subsidiabele verzekeringspremie wanneer de desbetreffende verzekering dient ter dekking van de verliezen aan gewassen en vruchten, en van de verliezen in de veehouderij als gevolg van ziekten.

5.   Steun voor ruilverkavelingen:

| — | tot 100 % van de subsidiabele uitgaven voor juridische en administratieve procedures. |
| --- | --- |

—

tot 100 % van de subsidiabele uitgaven voor juridische en administratieve procedures.

6.   Steun ter bevordering van de productie van kwaliteitslandbouwproducten:

| — | tot 100 % van de werkelijke uitgaven. De steun wordt verleend in de vorm van gesubsidieerde diensten en niet in de vorm van rechtstreekse geldelijke betalingen aan producenten. |
| --- | --- |

—

tot 100 % van de werkelijke uitgaven. De steun wordt verleend in de vorm van gesubsidieerde diensten en niet in de vorm van rechtstreekse geldelijke betalingen aan producenten.

7.   Technische ondersteuning in de landbouwsector:

| — | tot 100 % van de uitgaven voor: onderwijs en opleiding; door derden verleende adviesdiensten; de organisatie van fora, wedstrijden, tentoonstellingen en beurzen; publicaties en websites. De steun wordt verleend in de vorm van gesubsidieerde diensten en niet in de vorm van rechtstreekse geldelijke betalingen aan producenten |
| --- | --- |

—

tot 100 % van de uitgaven voor: onderwijs en opleiding; door derden verleende adviesdiensten; de organisatie van fora, wedstrijden, tentoonstellingen en beurzen; publicaties en websites. De steun wordt verleend in de vorm van gesubsidieerde diensten en niet in de vorm van rechtstreekse geldelijke betalingen aan producenten

Datum van tenuitvoerlegging: September 2007 (of de datum waarop de regels in werking treden)

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 31 december 2013

Doelstelling van de steun: Ondersteuning van het MKB

Verwijzingen naar artikelen in Verordening (EG) nr. 1857/2006 en subsidiabele uitgaven: Hoofdstuk II van de ontwerpregels voor het verlenen van staatssteun voor natuurbehoud, landbouw en plattelandsontwikkeling in de gemeente Polzela voor de programmeringsperiode 2007-2013 bevat maatregelen die staatssteun zijn en die in overeenstemming zijn met de volgende artikelen van Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 (PB L 358 van 16.12.2006, blz. 3):

artikel 4: Investeringen in landbouwbedrijven;

artikel 5: Instandhouding van traditionele landschappen en gebouwen;

artikel 6: Verplaatsing van landbouwbedrijfsgebouwen in het algemeen belang;

artikel 12: Steun als bijdrage aan verzekeringspremies;

artikel 13: Steun voor ruilverkavelingen;

artikel 14: Steun ter bevordering van de productie van kwaliteitslandbouwproducten;

artikel 15: Technische ondersteuning in de landbouwsector

Betrokken economische sector(en): Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Občina Polzela |
| --- |
| Polzela 8 |
| SLO-3313 Polzela |

Občina Polzela

Polzela 8

SLO-3313 Polzela

Website: http://www.uradni-list.si/1/ulonline.jsp?urlid=200781&dhid=91480

Andere informatie: De steun als bijdrage aan verzekeringspremies voor het verzekeren van gewassen en vruchten betreft de volgende ongunstige weersomstandigheden die als natuurramp mogen worden aangemerkt: voorjaarsvorst, hagel, blikseminslag, brand veroorzaakt door blikseminslag, stormen en overstromingen.

De regels van de gemeentelijke overheid voldoen aan de criteria van Verordening (EG) nr. 1857/2006 betreffende de door de gemeentelijke overheden te treffen maatregelen en de toe te passen algemene bepalingen (procedure voor de toekenning, cumulatie, doorzichtigheid en controle van steun)

Ljubo ŽNIDAR

De burgemeester

Nummer van de steun: XA 246/07

Lidstaat: Nederland

Regio: Provincie Gelderland

Benaming van de steunregeling: Subsidieregeling vitaal Gelderland 2007, onderdelen: Losse Kavelruil, Investeringen in landbouwbedrijven (bedrijfsmodernisering), Bedrijfsadvisering

Rechtsgrondslag: Artikel 11, derde lid, van de Wet Inrichting landelijk gebied.

Subsidieregeling vitaal Gelderland 2007 en het Provinciaal Meerjarenprogramma 2007-2013 Gelderland (PMJP), deel 3: het subsidiekader

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling: Periode 2007-2013, jaarlijks maximaal 1 500 000 EUR

Maximale steunintensiteit: Steunpercentage/steunbedrag per steunonderdeel uit het Provinciaal Meerjarenprogramma 2007-2013 ten behoeve van kleine en middelgrote landbouwbedrijven, voor zover deze vallen onder deze vrijstellingsmelding:

PMJP artikel 2.2.2.1: Investeringen in innovatie en milieu door kleine en middelgrote landbouwbedrijven:

De subsidiabele kosten betreffen de bouw, verwerving, verbetering of inrichting van onroerende goederen, de aanschaf van nieuwe machines en apparatuur, inclusief de computersoftware en de algemene kosten voor onder meer architecten, ingenieurs en adviseurs.

Alleen kleine en middelgrote primaire landbouwbedrijven die economisch levensvatbaar zijn komen in aanmerking voor subsidieverlening.

PMJP artikel 2.1.1.1: Losse Kavelruil:

De subsidie bedraagt tot 100 % van de daadwerkelijk gemaakte notaris en kadasterkosten ten aanzien van de gebieden/percelen onderhevig aan kavelruil. De uitvoerende organisaties en overheden maken deze kosten en ontvangen daarom de subsidie. Indirect komt deze subsidie ten voordele van de boer, omdat bij elke ruiling grond van kleine en middelgrote bedrijven in de primaire landbouw betrokken is.

PMJP artikel 2.2.2.2: Bedrijfsadvisering bij kleine en middelgrote landbouwondernemingen:

Alleen kleine en middelgrote primaire landbouwbedrijven komen in aanmerking voor subsidieverlening. De subsidie wordt verleend in natura, door middel van het uitbetalen van de subsidie aan de betreffende adviesdienst. Er vinden geen rechtstreekse betalingen aan de primaire producent plaats. De bedrijven worden geselecteerd op basis van objectieve criteria en het advies kan niet worden gesubsidieerd wanneer het gaat om advies van periodieke of permanente aard dat tot de gewone bedrijfsuitgaven van de onderneming behoort

Datum van tenuitvoerlegging: Tenuitvoerlegging vindt plaats na publicatie van de informatie in het Publicatieblad van de Europese Unie

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening:

Doelstelling van de steun: Het algemene doel van het PMJP onderdeel landbouw is het zorgdragen voor een vitale landbouw, wat inhoudt:

een toekomstgerichte, concurrerende landbouw als economische drager in het landelijk gebied;

een duurzame landbouw, die duurzaam gebruik maakt van bodem, water, lucht en overige natuurlijke hulpbronnen en die economisch levensvatbaar is.

Meer specifiek per artikel kan het doel als volgt worden omschreven:

Artikel 2.1.1.1: Losse Kavelruil:

Landinrichting strekt tot verbetering van de inrichting van het landelijk gebied overeenkomstig de functies van dat gebied, zoals deze in het kader van de ruimtelijke ordening zijn aangegeven. Dit gebeurt in essentie door het ruilen van grond wat met dit artikel mogelijk wordt gemaakt.

Artikel 2.2.2.1: Investeringen in landbouwbedrijven:

Doel van dit artikel is het stimuleren van investeringen in verbeteringen en vernieuwingen in de onderneming, gericht op het verhogen van de efficiëntie van de productie, het produceren van nieuwe of betere producten en/of het verhogen van de kwaliteit en de duurzaamheid van productieprocessen en producten. Dit draagt bij aan een meer concurrerende, duurzame en vitale landbouw: ofwel een landbouw die een redelijk inkomen voor de ondernemer oplevert, redelijke arbeidsomstandigheden kent en die voldoet aan maatschappelijke randvoorwaarden (zoals milieu, dierenwelzijn en diergezondheid, hygiëne-eisen, (agro)biodiversiteit).

Artikel 2.2.2.2: Bedrijfsadvisering:

Het doel van dit artikel is om landbouwers in staat te stellen een toekomstgericht bedrijfsadvies te laten opstellen omtrent de wijze waarop de onderneming duurzaam kan worden ontwikkeld

Betrokken economische sector(en): De regeling is van toepassing voor kleine en middelgrote landbouwonderneming (zowel dierlijk als plantaardig). Het gaat alleen om ondernemingen in de primaire productie

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Provincie Gelderland |
| --- |
| Dienst REW/EU Programmasecretariaat |
| Postbus 9090 |
| 6800 GX Arnhem |
| Nederland |

Provincie Gelderland

Dienst REW/EU Programmasecretariaat

Postbus 9090

6800 GX Arnhem

Nederland

Website: www.gelderland.nl

projecten> projectprogramma's> platteland (ILG)> deel 3 PMJP, subsidiekaders 2e herziening

Andere informatie: Steun aan kleine en middelgrote landbouwondernemingen wordt verleend op grond van de volgende artikelen van het PMJP, deel 3:

Artikel 2.1.1.1 Losse Kavelruil

Artikel 2.2.2.1 Investeringen in landbouwbedrijven (bedrijfsmodernisering)

Artikel 2.2.2.2 Bedrijfsadvisering

Aanvragen van kleine en middelgrote landbouwondernemingen, die voldoen aan de voorwaarden van Verordening (EG) nr. 1857/2006, artikelen 4, 13 of 15, tweede lid, onderdeel c), kunnen voor subsidie in aanmerking komen.

Voorzover in de hierboven genoemde artikelen andere bedrijven en/of entititeiten in aanmerking komen voor steun worden deze overeenkomstig de hiervoor geldende regelgeving aan de Commissie separaat kenbaar gemaakt dan wel genotificeerd (o.a. Verordening (EG) nr. 1998/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op de de-minimissteun kleine en middelgrote ondernemingen, Communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek en ontwikkeling, Verordening (EG) nr. 68/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-verdrag op opleidingssteun)

Nummer van de steun: XA 247/07

Lidstaat: Republiek Slovenië

Regio: Območje občine Preddvor

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Podpore programom razvoja kmetijstva in podeželja v občini Preddvor 2007–2013

Rechtsgrond: Pravilnik o dodelitvi pomoči za ohranjanje in razvoj kmetijstva, gozdarstva in podeželja v občini (II. Poglavje)

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun:

| | 2007: 8 700 EUR |
| --- | --- |

2007: 8 700 EUR

| | 2008: 8 874 EUR |
| --- | --- |

2008: 8 874 EUR

| | 2009: 9 052 EUR |
| --- | --- |

2009: 9 052 EUR

| | 2010: 9 233 EUR |
| --- | --- |

2010: 9 233 EUR

| | 2011: 9 417 EUR |
| --- | --- |

2011: 9 417 EUR

| | 2012: 9 606 EUR |
| --- | --- |

2012: 9 606 EUR

| | 2013: 9 798 EUR |
| --- | --- |

2013: 9 798 EUR

Maximale steunintensiteit:

1.   Investeringen in landbouwbedrijven die zich toeleggen op primaire productie:

| — | tot 50 % van de subsidiabele uitgaven voor investeringen in probleemgebieden en tot 40 % in andere gebieden. |
| --- | --- |

—

tot 50 % van de subsidiabele uitgaven voor investeringen in probleemgebieden en tot 40 % in andere gebieden.

De regeling heeft ten doel investeringssteun te verlenen voor: het herstel van noodzakelijke elementen van landbouwbedrijven; de aankoop van uitrusting voor de landbouwproductie; meerjarige teelten; de verbetering van landbouw- en weidegronden.

2.   Instandhouding van traditionele gebouwen:

| — | tot 100 % van de subsidiabele uitgaven voor investeringen in niet-productieve erfgoedelementen; |
| --- | --- |

—

tot 100 % van de subsidiabele uitgaven voor investeringen in niet-productieve erfgoedelementen;

| — | tot 75 % van de subsidiabele uitgaven voor investeringen in erfgoedelementen die tot de productieve activa behoren in probleemgebieden en tot 60 % in andere gebieden, op voorwaarde dat de investeringen niet leiden tot een stijging van de productiecapaciteit van het bedrijf. |
| --- | --- |

—

tot 75 % van de subsidiabele uitgaven voor investeringen in erfgoedelementen die tot de productieve activa behoren in probleemgebieden en tot 60 % in andere gebieden, op voorwaarde dat de investeringen niet leiden tot een stijging van de productiecapaciteit van het bedrijf.

3.   Steun als bijdrage aan verzekeringspremies:

| — | de gemeentelijke overheid cofinanciert de verzekeringspremies voor een bedrag dat gelijk is aan het verschil tussen het uit de nationale begroting gefinancierde bedrag en maximaal 50 % van de subsidiabele verzekeringspremie wanneer de desbetreffende verzekering dient ter dekking van de verliezen aan gewassen en vruchten, en van de verliezen in de veehouderij als gevolg van ziekten. |
| --- | --- |

—

de gemeentelijke overheid cofinanciert de verzekeringspremies voor een bedrag dat gelijk is aan het verschil tussen het uit de nationale begroting gefinancierde bedrag en maximaal 50 % van de subsidiabele verzekeringspremie wanneer de desbetreffende verzekering dient ter dekking van de verliezen aan gewassen en vruchten, en van de verliezen in de veehouderij als gevolg van ziekten.

4.   Steun voor ruilverkavelingen:

| — | tot 50 % van de werkelijke uitgaven voor juridische en administratieve procedures. |
| --- | --- |

—

tot 50 % van de werkelijke uitgaven voor juridische en administratieve procedures.

5.   Technische ondersteuning in de landbouwsector:

| — | tot 100 % van de uitgaven voor: onderwijs en opleiding voor landbouwers; adviesdiensten; de organisatie van fora, wedstrijden, tentoonstellingen en beurzen; publicaties, catalogi en websites; vervangingsdiensten. De steun wordt verleend in de vorm van gesubsidieerde diensten en niet in de vorm van rechtstreekse geldelijke betalingen aan producenten |
| --- | --- |

—

tot 100 % van de uitgaven voor: onderwijs en opleiding voor landbouwers; adviesdiensten; de organisatie van fora, wedstrijden, tentoonstellingen en beurzen; publicaties, catalogi en websites; vervangingsdiensten. De steun wordt verleend in de vorm van gesubsidieerde diensten en niet in de vorm van rechtstreekse geldelijke betalingen aan producenten

Datum van tenuitvoerlegging: September 2007 (of de datum waarop de regels in werking treden)

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: De regeling loopt af op 31 december 2013

Doelstelling van de steun: Ondersteuning van het MKB

Verwijzingen naar artikelen in Verordening (EG) nr. 1857/2006 en subsidiabele uitgaven: Hoofdstuk II van de regels voor het verlenen van steun voor natuurbehoud, land- en bosbouw alsmede plattelandsontwikkeling in de gemeente Preddvor bevat maatregelen die staatssteun zijn en die in overeenstemming zijn met de volgende artikelen van Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 (PB L 358 van 16.12.2006, blz. 3):

artikel 4: Investeringen in landbouwbedrijven;

artikel 5: Instandhouding van traditionele landschappen en gebouwen;

artikel 12: Steun als bijdrage aan verzekeringspremies;

artikel 13: Steun voor ruilverkavelingen;

artikel 15: Technische ondersteuning in de landbouwsector

Betrokken economische sector(en): Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Občina Preddvor |
| --- |
| Dvorski trg 10 |
| SLO-4205 Preddvor |

Občina Preddvor

Dvorski trg 10

SLO-4205 Preddvor

Website: http://www.preddvor.si/uradno_glasilo/objave2007/052007.pdf

Andere informatie: De steun als bijdrage aan verzekeringspremies voor het verzekeren van gewassen en vruchten betreft de volgende ongunstige weersomstandigheden die als natuurramp mogen worden aangemerkt: voorjaarsvorst, hagel, blikseminslag, brand veroorzaakt door blikseminslag, stormen en overstromingen.

De regels van de gemeentelijke overheid voldoen aan de criteria van Verordening (EG) nr. 1857/2006 betreffende de door de gemeentelijke overheden te treffen maatregelen en de toe te passen algemene bepalingen (procedure voor de toekenning, cumulatie, doorzichtigheid en controle van steun)

Miran ZADNIKAR

burgemeester van de gemeente Preddvor

Nummer van de steun: XA 290/07

Lidstaat: Verenigd Koninkrijk

Regio: Wales

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Light Lamb Welfare Disposal Scheme

Rechtsgrond: Section 1 of the Welsh Development Agency Act 1975 and sections 70 and 71 of the Government of Wales Act 2006

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: Jaar: Oktober 2007-januari 2008

Uitgaven: Maximaal 10 000 000 GBP

Maximale steunintensiteit: De steun is beperkt tot verliezen ten gevolge van dierziekten waarvan de uitbraak formeel door de openbare autoriteiten is erkend, en bedraagt maximaal 100 % van de uitgaven voor maatregelen in het kader van de regeling

Datum van tenuitvoerlegging:

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: De regeling heeft een looptijd van tien weken en loopt af op 4 januari 2008

Doelstelling van de steun: De „Light Lamb Welfare Disposal Scheme” (regeling welzijn bij het opruimen van lichte lammeren is toegankelijk voor landbouwers in Wales die problemen ondervinden met betrekking tot het welzijn van dieren als gevolg van de uitvoerbeperkingen die in verband met de uitbraak van mond- en klauwzeer in het Verenigd Koninkrijk zijn opgelegd. De producenten zijn verantwoordelijk voor het vervoer van in aanmerking komende dieren (met name lichte lammeren van maximaal 25 kg levend gewicht) naar ophaalcentra. Per in aanmerking komend dier wordt 15 GBP betaald. De dieren komen niet in de menselijke voedselketen terecht. Nadat ze zijn geslacht, worden de dieren weggebracht om te worden opgeruimd. Voor deze dienstverlening zal de Welsh Assembly Government (regering van Wales) een openbare inschrijving houden. Eén en ander is in overeenstemming met artikel 10 van Verordening (EG) nr. 1857/2006 waarin is bepaald dat slechts steun mag worden verleend voor verliezen die worden veroorzaakt door ziekten waarvan de uitbraak officieel door de openbare autoriteiten is erkend.

Subsidiabele uitgaven: In het kader van de „Light Lamb Welfare Disposal Scheme” wordt de exploitanten van ophaalcentra per in aanmerking komend lam 15 GBP, betaald. Bovendien worden de exploitanten van ophaalcentra betaald voor hun dienstverlening in het kader van de ophaling, de slacht, het vervoer, de vernietiging en de verbranding van de dieren; de kosten voor deze dienstverlening worden door middel van een openbare inschrijving vastgesteld. Eén en ander is in overeenstemming met artikel 10 van Verordening (EG) nr. 1857/2006 waarin is bepaald dat de brutosteunintensiteit niet meer mag bedragen dan 100 % en dat de vergoeding uitsluitend mag worden berekend op basis van inkomensverliezen ten gevolge van quarantaineverplichtingen.

Betrokken economische sector(en): De regeling geldt voor lichte lammeren (veehouderijsector) in Wales

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Welsh Assembly Government |
| --- |
| Cathays Park |
| Cardiff CF10 3NQ |
| United Kingdom |

Welsh Assembly Government

Cathays Park

Cardiff CF10 3NQ

United Kingdom

Contactpersoon: Rory O'Sullivan

Tel. (44) 292 80 13 32

e-mail: rory.o'sullivan@wales.gsi.gov.uk

Website: Voor meer gegevens over de regeling

http://new.wales.gov.uk/topics/environmentcountryside/countryside_policy/farming/light_lamb_disp_scheme/?lang=en

Ondertekend en gedateerd namens de ter zake bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk (Department for Environment, Food and Rural Affairs — ministerie voor Milieu, voedsel en plattelandsaangelegenheden)

Neil MARR

Agricultural State Aid

Department for Environment, Food and Rural Affairs

Area 8D, 9 Millbank

C/o Nobel House

17 Smith Square

Westminster

London SW1P 3JR

United Kingdom

Nummer van de steun: XA 291/07

Lidstaat: Verenigd Koninkrijk

Regio: England

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Foot and Mouth Disease Hill Farm Scheme

Rechtsgrond: Section 8 (Miscellaneous Provisions) Agriculture Act 1963

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: Jaar: 23 oktober 2007-31 maart 2008

Uitgaven: 10 000 000 GBP

Maximale steunintensiteit: In het kader van de regeling wordt gestreefd naar een maximale steunintensiteit van 100 %. De steun wordt slechts toegekend voor door quarantaineverplichtingen veroorzaakte verliezen die het gevolg zijn van ziekten waarvan de uitbraak officieel door de openbare autoriteiten is erkend

Datum van tenuitvoerlegging:

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: In het kader van de regeling wordt in aanmerking komende bergboeren een eenmalige vergoeding toegekend. Uiterlijk 31 maart 2008 zullen alle berekeningen hebben plaatsgevonden en alle uitbetalingen zijn verricht

Doelstelling van de steun: De regeling heeft ten doel bergboeren in Engeland met kleine en middelgrote bedrijven, die zich toeleggen op de extensieve rundvee- en schapenhouderij, hulp te bieden omdat deze groep sterk is benadeeld door het verbod om dieren over het grondgebied te vervoeren en door de beperkingen op de uitvoer, een en ander in verband met de uitbraak van mond- en klauwzeer. De boeren rekenen er in deze tijd van het jaar enorm op dat ze schapen kunnen vervoeren met het oog op de herfstverkoop en de uitvoer om zo een belangrijk deel van hun jaarinkomen te kunnen genereren, maar dat inkomen kwam nu sterk onder druk te staan.

Het beoogde doel is in overeenstemming met artikel 10, lid 2, onder a), punt ii), van Verordening (EG) nr. 1857/2006 waarin is bepaald dat slechts steun mag worden toegekend voor inkomensverliezen die het gevolg zijn van de quarantaineverplichtingen in verband met ziekten waarvan de uitbraak officieel door de openbare autoriteiten is erkend

Subsidiabele uitgaven: Op dit ogenblik bedraagt onze beste raming van de economische kosten van de uitbraak van mond- en klauwzeer voor de veehouderijsector sedert 3 augustus 103 mln GBP en er wordt nog een verdere stijging verwacht. De totale begroting in het kader van deze regeling bedraagt 10 mln GBP en de individuele uitkeringen aan de in aanmerking komende boeren zullen worden berekend naar verhouding van de omvang van hun bedrijf.

Eén en ander is in overeenstemming met artikel 10 van Verordening (EG) nr. 1857/2006 waarin is bepaald dat de bruto-intensiteit niet meer mag bedragen dan 100 % en dat de vergoeding uitsluitend mag worden berekend op basis van inkomensverliezen ten gevolge van quarantaineverplichtingen

Betrokken economische sector(en): De regeling is van toepassing op bergboeren met kleine en middelgrote bedrijven in de veehouderijsector in Engeland die in 2007 een vergoeding hebben ontvangen in het kader van de „Less Favoured Areas scheme — the Hill Farm Allowance” (de regeling probleemgebieden — vergoeding voor bergboeren)

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Department for Environment, Food and Rural Affairs |
| --- |
| Nobel House |
| 17 Smith Square |
| London SW1P 3JR |
| United Kingdom |

Department for Environment, Food and Rural Affairs

Nobel House

17 Smith Square

London SW1P 3JR

United Kingdom

Website: http://www.defra.gov.uk/animalh/diseases/fmd/movements/hillfarmers.htm

Ondertekend en gedateerd namens de ter zake bevoegde autoriteit van het Verenigd Koninkrijk (Department for Environment, Food and Rural Affairs — ministerie voor Milieu, voedsel en plattelandsaangelegenheden)

Neil MARR

Agricultural State Aid

Department for Environment, Food and Rural Affairs

Area 8D, 9 Millbank

C/o Nobel House

17 Smith Square

Westminster

London SW1P 3JR

United Kingdom

---