# Publicatieblad C 53/2008

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 53 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 51e jaargang26 februari 2008 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 53

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

51e jaargang26 februari 2008

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | III   Voorbereidende handelingen |
| | COMITÉ VAN DE REGIO'S |
| | 72e plenaire zitting op 28 en 29 november 2007 |
| 2008/C 053/01 | Advies van het Comité van de Regio's over het Groenboek betreffende satellietnavigatietoepassingen | 1 |
| 2008/C 053/02 | Advies van het Comité van de Regio's over het Vierde verslag over de economische en sociale cohesie | 6 |
| 2008/C 053/03 | Advies van het Comité van de Regio's over de Communautaire strategie 2007-2012 voor de gezondheid en veiligheid op het werk | 16 |
| 2008/C 053/04 | Advies van het Comité van de Regio's over Aanpassing aan de klimaatverandering in Europa mogelijkheden voor EU-actie | 21 |
| 2008/C 053/05 | Advies van het Comité van de Regio's over Een Europese agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering | 25 |
| 2008/C 053/06 | Advies van het Comité van de Regio's over De rol van onderwijs en bewustmaking bij de bevordering van duurzame ontwikkeling | 29 |
| 2008/C 053/07 | Advies van het Comité van de Regio's over Gezond oud worden in de informatiemaatschappij | 40 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

III   Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

72e plenaire zitting op 28 en 29 november 2007

2008/C 053/01

Advies van het Comité van de Regio's over het Groenboek betreffende satellietnavigatietoepassingen

1

2008/C 053/02

Advies van het Comité van de Regio's over het Vierde verslag over de economische en sociale cohesie

6

2008/C 053/03

Advies van het Comité van de Regio's over de Communautaire strategie 2007-2012 voor de gezondheid en veiligheid op het werk

16

2008/C 053/04

Advies van het Comité van de Regio's over Aanpassing aan de klimaatverandering in Europa mogelijkheden voor EU-actie

21

2008/C 053/05

Advies van het Comité van de Regio's over Een Europese agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering

25

2008/C 053/06

Advies van het Comité van de Regio's over De rol van onderwijs en bewustmaking bij de bevordering van duurzame ontwikkeling

29

2008/C 053/07

Advies van het Comité van de Regio's over Gezond oud worden in de informatiemaatschappij

40

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

III Voorbereidende handelingen

COMITÉ VAN DE REGIO'S

72e plenaire zitting op 28 en 29 november 2007

| 26.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 53/1 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 53/1

---

Advies van het Comité van de Regio's over het „Groenboek betreffende satellietnavigatietoepassingen”

(2008/C 53/01)

| — | Het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo is van groot strategisch belang voor de veiligheid en de economische en maatschappelijke ontwikkeling. |
| --- | --- |

—

Het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo is van groot strategisch belang voor de veiligheid en de economische en maatschappelijke ontwikkeling.

| — | Het zal absoluut een belangrijke bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de herziene Lissabon-strategie voor groei en werkgelegenheid, en op die manier ook aan de versterking van de territoriale cohesie. |
| --- | --- |

—

Het zal absoluut een belangrijke bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de herziene Lissabon-strategie voor groei en werkgelegenheid, en op die manier ook aan de versterking van de territoriale cohesie.

| — | Het zal in de steden en de regio's alle soorten vervoer helpen verbeteren. Daarnaast zal er met Galileo adequater kunnen worden ingespeeld op rampenplannen voor bijvoorbeeld overstromingen, en zal het met dit systeem eenvoudiger zijn om reddingsoperaties op te zetten en veranderingen in het milieu in kaart te brengen. In combinatie met karteringssystemen van onder- en bovengrondse netwerken zal Galileo activiteiten op het gebied van bouw en ruimtelijke ordening kunnen ondersteunen en onder meer ook de mobiliteit van gehandicapten kunnen verbeteren. Het Europese satellietnavigatiesysteem zal een impuls geven aan duurzame vernieuwing. |
| --- | --- |

—

Het zal in de steden en de regio's alle soorten vervoer helpen verbeteren. Daarnaast zal er met Galileo adequater kunnen worden ingespeeld op rampenplannen voor bijvoorbeeld overstromingen, en zal het met dit systeem eenvoudiger zijn om reddingsoperaties op te zetten en veranderingen in het milieu in kaart te brengen. In combinatie met karteringssystemen van onder- en bovengrondse netwerken zal Galileo activiteiten op het gebied van bouw en ruimtelijke ordening kunnen ondersteunen en onder meer ook de mobiliteit van gehandicapten kunnen verbeteren. Het Europese satellietnavigatiesysteem zal een impuls geven aan duurzame vernieuwing.

| — | Galileo kan de toetssteen worden voor de verwezenlijking van de Lissabon-strategie. |
| --- | --- |

—

Galileo kan de toetssteen worden voor de verwezenlijking van de Lissabon-strategie.

| — | Het zou bijzonder zinvol zijn om een Europees agentschap op te richten dat steun verleent aan de ontwikkeling van toepassingen en dat het Galileo-project onder de aandacht brengt. Het agentschap zou over een financieel instrument (risicokapitaal) moeten beschikken om zo het MKB te kunnen helpen bij de ontwikkeling van toepassingen. |
| --- | --- |

—

Het zou bijzonder zinvol zijn om een Europees agentschap op te richten dat steun verleent aan de ontwikkeling van toepassingen en dat het Galileo-project onder de aandacht brengt. Het agentschap zou over een financieel instrument (risicokapitaal) moeten beschikken om zo het MKB te kunnen helpen bij de ontwikkeling van toepassingen.

| — | Omdat alleen een gezamenlijke aanpak het gewenste effect kan sorteren, moet er een Europees stimulerings- en opleidingssysteem komen. |
| --- | --- |

—

Omdat alleen een gezamenlijke aanpak het gewenste effect kan sorteren, moet er een Europees stimulerings- en opleidingssysteem komen.

| — | Het Comité van de Regio's is bereid om als coördinator op te treden en om te bemiddelen tussen de Europese Commissie, de bij Galileo betrokken organisaties en de lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

—

Het Comité van de Regio's is bereid om als coördinator op te treden en om te bemiddelen tussen de Europese Commissie, de bij Galileo betrokken organisaties en de lokale en regionale overheden.

| Rapporteur | : | De heer OSVALD (CZ/PSE), gemeenteraadslid van Plzeň |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

De heer OSVALD (CZ/PSE), gemeenteraadslid van Plzeň

Referentiedocument

Groenboek betreffende satellietnavigatietoepassingen

COM(2006) 769 final

Beleidsaanbevelingen

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S wijst op het volgende:

Belangrijkste conclusies

| 1. | De kwaliteit van al onze besluiten hangt af van ons vermogen om onze positie in tijd en ruimte precies te bepalen. |
| --- | --- |

1.

De kwaliteit van al onze besluiten hangt af van ons vermogen om onze positie in tijd en ruimte precies te bepalen.

| 2. | Het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo is van groot strategisch belang voor de veiligheid en de economische en maatschappelijke ontwikkeling. Na de mobiele telefoon en internet zijn navigatiesystemen binnenkort ook niet meer uit het dagelijks leven weg te denken. Hoewel deze nieuwe technologie momenteel vooral nog wordt gebruikt in de vervoersector (in combinatie met aanvullende hulpmiddelen zoals kaarten), zal zij op allerlei terreinen, van ruimtelijke ordening tot milieubescherming en van crisisbeheer tot de (land)bouw, voor grote veranderingen zorgen. |
| --- | --- |

2.

Het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo is van groot strategisch belang voor de veiligheid en de economische en maatschappelijke ontwikkeling. Na de mobiele telefoon en internet zijn navigatiesystemen binnenkort ook niet meer uit het dagelijks leven weg te denken. Hoewel deze nieuwe technologie momenteel vooral nog wordt gebruikt in de vervoersector (in combinatie met aanvullende hulpmiddelen zoals kaarten), zal zij op allerlei terreinen, van ruimtelijke ordening tot milieubescherming en van crisisbeheer tot de (land)bouw, voor grote veranderingen zorgen.

| 3. | Strategisch, maar ook politiek en economisch gezien is het voor de Europese regio's nadelig om afhankelijk te zijn van de militaire systemen van andere grootmachten (zoals het Amerikaanse GPS, het Russische Glonas of het Chinese Compass/Beidou). |
| --- | --- |

3.

Strategisch, maar ook politiek en economisch gezien is het voor de Europese regio's nadelig om afhankelijk te zijn van de militaire systemen van andere grootmachten (zoals het Amerikaanse GPS, het Russische Glonas of het Chinese Compass/Beidou).

| 4. | Het satellietnavigatiesysteem Galileo zal absoluut een belangrijke bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de herziene Lissabon-strategie voor groei en werkgelegenheid, en op die manier ook aan de versterking van de territoriale cohesie. |
| --- | --- |

4.

Het satellietnavigatiesysteem Galileo zal absoluut een belangrijke bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de herziene Lissabon-strategie voor groei en werkgelegenheid, en op die manier ook aan de versterking van de territoriale cohesie.

| 5. | Galileo zal naar verwachting uitgroeien tot een nieuw instrument dat het concurrentievermogen van de Europese regio's verder ontwikkelt en versterkt. Tegelijkertijd zal het in de steden en de regio's alle soorten vervoer helpen verbeteren. Daarnaast zal er met Galileo adequater kunnen worden ingespeeld op rampenplannen voor bijvoorbeeld overstromingen, en zal het met dit systeem eenvoudiger zijn om reddingsoperaties op te zetten en veranderingen in het milieu in kaart te brengen. In combinatie met karteringssystemen van onder- en bovengrondse netwerken zal Galileo activiteiten op het gebied van bouw en ruimtelijke ordening kunnen ondersteunen en onder meer ook de mobiliteit van gehandicapten kunnen verbeteren. Het Europese satellietnavigatiesysteem zal een impuls geven aan duurzame vernieuwing. |
| --- | --- |

5.

Galileo zal naar verwachting uitgroeien tot een nieuw instrument dat het concurrentievermogen van de Europese regio's verder ontwikkelt en versterkt. Tegelijkertijd zal het in de steden en de regio's alle soorten vervoer helpen verbeteren. Daarnaast zal er met Galileo adequater kunnen worden ingespeeld op rampenplannen voor bijvoorbeeld overstromingen, en zal het met dit systeem eenvoudiger zijn om reddingsoperaties op te zetten en veranderingen in het milieu in kaart te brengen. In combinatie met karteringssystemen van onder- en bovengrondse netwerken zal Galileo activiteiten op het gebied van bouw en ruimtelijke ordening kunnen ondersteunen en onder meer ook de mobiliteit van gehandicapten kunnen verbeteren. Het Europese satellietnavigatiesysteem zal een impuls geven aan duurzame vernieuwing.

Belang voor het Comité van de Regio's

| 6. | Het programma Galileo vormt een belangrijke stap in de ontwikkeling van de Europese regio's. De doelstellingen van het initiatief beantwoorden aan de voornaamste prioriteiten van het Comité. Galileo maakt het bijvoorbeeld mogelijk om de veiligheid en de doorstroming in het hele verkeer te verbeteren, om het toezicht op het milieu en de veranderingen daarin te verscherpen, om crisissituaties eerder te voorkomen en beter te coördineren, en om waar nodig gerichter, sneller en doeltreffender in te grijpen. Het wereldwijde satellietnavigatiesysteem (GNSS) zorgt voor een betere planning, voorbereiding, uitvoering en afhandeling van bouwprojecten, voor meer mobiliteit voor gehandicapten en voor minder storingen in energienetwerken. Galileo zal het startsein geven voor een nieuwe golf van innovaties, onderzoeksprojecten, ontwikkelingen en baanbrekende technologische toepassingen in zowel de industrie als het dagelijks leven. Voorwaarde is wel dat er met voldoende aandacht en inzet wordt gewerkt aan de voorbereiding en de tenuitvoerlegging van het project, en dat het geheel in goede banen wordt geleid. Is dat het geval, dan zal Galileo uitgroeien tot een krachtig instrument dat het concurrentievermogen van niet alleen alle afzonderlijke regio's, maar ook van de hele Unie versterkt. |
| --- | --- |

6.

Het programma Galileo vormt een belangrijke stap in de ontwikkeling van de Europese regio's. De doelstellingen van het initiatief beantwoorden aan de voornaamste prioriteiten van het Comité. Galileo maakt het bijvoorbeeld mogelijk om de veiligheid en de doorstroming in het hele verkeer te verbeteren, om het toezicht op het milieu en de veranderingen daarin te verscherpen, om crisissituaties eerder te voorkomen en beter te coördineren, en om waar nodig gerichter, sneller en doeltreffender in te grijpen. Het wereldwijde satellietnavigatiesysteem (GNSS) zorgt voor een betere planning, voorbereiding, uitvoering en afhandeling van bouwprojecten, voor meer mobiliteit voor gehandicapten en voor minder storingen in energienetwerken. Galileo zal het startsein geven voor een nieuwe golf van innovaties, onderzoeksprojecten, ontwikkelingen en baanbrekende technologische toepassingen in zowel de industrie als het dagelijks leven. Voorwaarde is wel dat er met voldoende aandacht en inzet wordt gewerkt aan de voorbereiding en de tenuitvoerlegging van het project, en dat het geheel in goede banen wordt geleid. Is dat het geval, dan zal Galileo uitgroeien tot een krachtig instrument dat het concurrentievermogen van niet alleen alle afzonderlijke regio's, maar ook van de hele Unie versterkt.

| 7. | Galileo kan de toetssteen worden voor de verwezenlijking van de Lissabon-strategie. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat alle lidstaten en ook alle Europese regio's een actieve rol spelen in dit proces. Het succes van het project hangt af van de betrokkenheid en de belangstelling van de lokale en regionale overheden. Galileo zal allerlei nieuwe en interessante handelsmogelijkheden creëren voor de lokale en regionale actoren, zoals het MKB, en ook de samenwerking tussen de lokale en regionale overheden, het bedrijfsleven, wetenschappelijke instellingen, onderzoekscentra en burgers in de regio's helpen versterken. Wil het project zich kunnen ontwikkelen tot een sleutelinstrument dat de territoriale cohesie in de Unie dichterbij brengt, dan zal de uitvoering niet alleen in de oude, maar ook in de nieuwe lidstaten (die veel meer bij het project moeten worden betrokken) op alle punten evenwichtig moeten verlopen. |
| --- | --- |

7.

Galileo kan de toetssteen worden voor de verwezenlijking van de Lissabon-strategie. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat alle lidstaten en ook alle Europese regio's een actieve rol spelen in dit proces. Het succes van het project hangt af van de betrokkenheid en de belangstelling van de lokale en regionale overheden. Galileo zal allerlei nieuwe en interessante handelsmogelijkheden creëren voor de lokale en regionale actoren, zoals het MKB, en ook de samenwerking tussen de lokale en regionale overheden, het bedrijfsleven, wetenschappelijke instellingen, onderzoekscentra en burgers in de regio's helpen versterken. Wil het project zich kunnen ontwikkelen tot een sleutelinstrument dat de territoriale cohesie in de Unie dichterbij brengt, dan zal de uitvoering niet alleen in de oude, maar ook in de nieuwe lidstaten (die veel meer bij het project moeten worden betrokken) op alle punten evenwichtig moeten verlopen.

| 8. | Hoewel de basisdiensten van Galileo gratis ter beschikking worden gesteld van het grote publiek, zal er moeten worden betaald voor de diensten die meer betrouwbaarheid en nauwkeurigheid garanderen. Met het oog op de versterking van de territoriale cohesie is het van belang dat de minder ontwikkelde regio's niet worden achtergesteld, maar juist vanaf het allereerste begin actief bij het project worden betrokken. Dit betekent toegang tot het systeem en de verschillende toepassingen. |
| --- | --- |

8.

Hoewel de basisdiensten van Galileo gratis ter beschikking worden gesteld van het grote publiek, zal er moeten worden betaald voor de diensten die meer betrouwbaarheid en nauwkeurigheid garanderen. Met het oog op de versterking van de territoriale cohesie is het van belang dat de minder ontwikkelde regio's niet worden achtergesteld, maar juist vanaf het allereerste begin actief bij het project worden betrokken. Dit betekent toegang tot het systeem en de verschillende toepassingen.

Antwoorden op de vragen uit het Groenboek

Met betrekking tot vraag 1 — de eventuele maatregelen om de marktintroductie van GNSS-toepassingen te versnellen, de adequaatheid van het wettelijk kader, de noodzaak dit verder te ontwikkelen en de rol van de overheid:

| 9. | Veel Europese technische voorschriften in de vervoersector zullen moeten worden aangepast om ervoor te zorgen dat de bepalingen daaruit aansluiten op de normen van het Galileo-systeem en er geen tegenstrijdigheden ontstaan. Alleen op die manier kan er voor de verschillende systemen en toepassingen voldoende interoperabiliteit worden gegarandeerd. Om veilige GNSS-toepassingen sneller op de markt te kunnen brengen, zou er, overeenkomstig de aangepaste technische voorschriften van de Gemeenschap, stelselmatig een certificaat moeten worden afgegeven inzake hun compatibiliteit met het Galileo-systeem en zouden er minimale technische normen moeten worden opgesteld voor navigatieapparatuur en andere veiligheidsystemen die gebruik maken van satellietnavigatie. In het algemeen zal, in het kader van het certificeringsproces, moeten worden aangetoond dat de apparatuur veilig is. De speciaal daartoe aangewezen certificerende instanties zullen over de juiste bevoegdheden moeten beschikken om hun taken te kunnen uitvoeren (waarbij een onderscheid moet worden gemaakt tussen het nationale en het Europese niveau). Tevens zal moeten worden vastgesteld welke systemen of toepassingen die gekoppeld zijn aan onderdelen van Galileo (zoals het Egnos-systeem), in aanmerking komen voor certificering. |
| --- | --- |

9.

Veel Europese technische voorschriften in de vervoersector zullen moeten worden aangepast om ervoor te zorgen dat de bepalingen daaruit aansluiten op de normen van het Galileo-systeem en er geen tegenstrijdigheden ontstaan. Alleen op die manier kan er voor de verschillende systemen en toepassingen voldoende interoperabiliteit worden gegarandeerd. Om veilige GNSS-toepassingen sneller op de markt te kunnen brengen, zou er, overeenkomstig de aangepaste technische voorschriften van de Gemeenschap, stelselmatig een certificaat moeten worden afgegeven inzake hun compatibiliteit met het Galileo-systeem en zouden er minimale technische normen moeten worden opgesteld voor navigatieapparatuur en andere veiligheidsystemen die gebruik maken van satellietnavigatie. In het algemeen zal, in het kader van het certificeringsproces, moeten worden aangetoond dat de apparatuur veilig is. De speciaal daartoe aangewezen certificerende instanties zullen over de juiste bevoegdheden moeten beschikken om hun taken te kunnen uitvoeren (waarbij een onderscheid moet worden gemaakt tussen het nationale en het Europese niveau). Tevens zal moeten worden vastgesteld welke systemen of toepassingen die gekoppeld zijn aan onderdelen van Galileo (zoals het Egnos-systeem), in aanmerking komen voor certificering.

| 10. | Nieuwe technologieën brengen ook nieuwe risico's met zich mee. Daarom is het belangrijk dat er verder wordt gewerkt aan het voorkomen en afweren van gerichte aanvallen en dat het vraagstuk van de verantwoordelijkheid (publiek of privé) ruimschoots aandacht krijgt. |
| --- | --- |

10.

Nieuwe technologieën brengen ook nieuwe risico's met zich mee. Daarom is het belangrijk dat er verder wordt gewerkt aan het voorkomen en afweren van gerichte aanvallen en dat het vraagstuk van de verantwoordelijkheid (publiek of privé) ruimschoots aandacht krijgt.

| 11. | Op het gebied van geodesie, energie, waterbeheer, telecommunicatie enz. moet er beslist een certificeringssysteem komen en moet de cartografische ondersteuning up-to-date worden gehouden door de afzonderlijke instanties toegang te bieden tot de gegevens. Het project voor wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid (GMES) zorgt er in belangrijke mate voor dat gegevens worden geharmoniseerd en dat lokale en regionale overheden daarover kunnen beschikken. Toch moet er meer duidelijkheid worden geschapen omtrent de relatie tussen GMES en de Inspire-richtijn (Richtlijn 2007/2/EG tot oprichting van een infrastructuur voor ruimtelijke informatie in de Gemeenschap), en moet worden vastgelegd hoe en onder welke voorwaarden (bijvoorbeeld met betrekking tot intellectuele eigendom, gebruiksbeperkingen en gebruiksvoorwaarden) particulieren toegang kunnen krijgen tot de gegevens van overheden. Ook op lokaal en regionaal niveau moet GMES beschikbaar zijn; hiermee dient bij de ontwikkeling van dit initiatief en zijn gebruiksmogelijkheden rekening te worden gehouden. Met name moeten in het geval van een noodzakelijke aanpassing van bestaande databanken (bijvoorbeeld door harmonisering van beschikbare gegevens en wijzigingen in data-interfaces) de hierdoor ontstane extra kosten voor steden, gemeenten en regio's worden gecompenseerd door passende financiële regelingen. Hiermee wordt voorkomen dat alleen lokale en regionale overheden — die de betreffende gegevens veelal beheren — de kosten dragen. Bovendien moeten hierbij het veiligheidsaspect en de aan gegevensbeveiliging te stellen eisen — het gaat deels om zeer uitgebreide gegevens — in aanmerking worden genomen. |
| --- | --- |

11.

Op het gebied van geodesie, energie, waterbeheer, telecommunicatie enz. moet er beslist een certificeringssysteem komen en moet de cartografische ondersteuning up-to-date worden gehouden door de afzonderlijke instanties toegang te bieden tot de gegevens. Het project voor wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid (GMES) zorgt er in belangrijke mate voor dat gegevens worden geharmoniseerd en dat lokale en regionale overheden daarover kunnen beschikken. Toch moet er meer duidelijkheid worden geschapen omtrent de relatie tussen GMES en de Inspire-richtijn (Richtlijn 2007/2/EG tot oprichting van een infrastructuur voor ruimtelijke informatie in de Gemeenschap), en moet worden vastgelegd hoe en onder welke voorwaarden (bijvoorbeeld met betrekking tot intellectuele eigendom, gebruiksbeperkingen en gebruiksvoorwaarden) particulieren toegang kunnen krijgen tot de gegevens van overheden. Ook op lokaal en regionaal niveau moet GMES beschikbaar zijn; hiermee dient bij de ontwikkeling van dit initiatief en zijn gebruiksmogelijkheden rekening te worden gehouden. Met name moeten in het geval van een noodzakelijke aanpassing van bestaande databanken (bijvoorbeeld door harmonisering van beschikbare gegevens en wijzigingen in data-interfaces) de hierdoor ontstane extra kosten voor steden, gemeenten en regio's worden gecompenseerd door passende financiële regelingen. Hiermee wordt voorkomen dat alleen lokale en regionale overheden — die de betreffende gegevens veelal beheren — de kosten dragen. Bovendien moeten hierbij het veiligheidsaspect en de aan gegevensbeveiliging te stellen eisen — het gaat deels om zeer uitgebreide gegevens — in aanmerking worden genomen.

| 12. | Voorts zou er een begin moeten worden gemaakt met het creëren van betaalbare voorzieningen die de mobiliteit van gehandicapten vergroten. |
| --- | --- |

12.

Voorts zou er een begin moeten worden gemaakt met het creëren van betaalbare voorzieningen die de mobiliteit van gehandicapten vergroten.

Met betrekking tot vraag 2 — oordeel over het bestaande wettelijk kader voor privacykwesties betreffende de introductie van op GNSS gebaseerde diensten en de daarvoor benodigde aanvullende maatregelen:

| 13. | Door de opkomst van nieuwe technologieën wordt het steeds belangrijker om het privacyvraagstuk, vooral in relatie tot toepassingen voor crisisbeheer en voor de bescherming tegen wederrechtelijke handelingen, uit te diepen en om oplossingen daarvoor aan te dragen. Speciale aandacht dient daarbij uit te gaan naar preventie en maatregelen tegen misbruik van informatie en gegevens. |
| --- | --- |

13.

Door de opkomst van nieuwe technologieën wordt het steeds belangrijker om het privacyvraagstuk, vooral in relatie tot toepassingen voor crisisbeheer en voor de bescherming tegen wederrechtelijke handelingen, uit te diepen en om oplossingen daarvoor aan te dragen. Speciale aandacht dient daarbij uit te gaan naar preventie en maatregelen tegen misbruik van informatie en gegevens.

| 14. | Ook moet duidelijk worden vastgesteld waar de grens ligt tussen een eventuele commerciële exploitatie van toepassingen en de privacybescherming van de burgers (volgen van goederen, klanten, medewerkers enz.). De toepassingen zouden moeten worden voorzien van een speciaal certificaat inzake privacybescherming en er zouden maatregelen moeten worden genomen tegen misbruik van verzamelde gegevens. Vaak leidt het gebruik van toepassingen ertoe dat er ongewild privacygevoelige informatie over burgers wordt gegenereerd. Toepassingen moeten dan ook worden onderzocht op dergelijke gevaarlijke neveneffecten. |
| --- | --- |

14.

Ook moet duidelijk worden vastgesteld waar de grens ligt tussen een eventuele commerciële exploitatie van toepassingen en de privacybescherming van de burgers (volgen van goederen, klanten, medewerkers enz.). De toepassingen zouden moeten worden voorzien van een speciaal certificaat inzake privacybescherming en er zouden maatregelen moeten worden genomen tegen misbruik van verzamelde gegevens. Vaak leidt het gebruik van toepassingen ertoe dat er ongewild privacygevoelige informatie over burgers wordt gegenereerd. Toepassingen moeten dan ook worden onderzocht op dergelijke gevaarlijke neveneffecten.

Met betrekking tot vraag 3 — de relevantie van de totale onderzoeksinspanningen die Europa levert om zijn concurrentiepositie op het gebied van moderne technologieën te versterken; de vergroting van de onderzoeksinspanningen en de optimalisering van het gebruik van onderzoeksresultaten:

| 15. | Er moeten gemeenschappelijke belangen en prioriteiten worden vastgesteld en alle krachten moeten worden gebundeld om (de financiering van) onderzoek, ontwikkeling en wetenschappelijke activiteiten te ondersteunen. Het zou zinvol zijn om voor het opstellen van een dergelijke strategie een analyse te maken van de aanbevelingen die zijn gedaan in het kader van de reeds voltooide O&O-projecten van de gemeenschappelijke onderneming Galileo (GJU), de ESA en de EU-kaderprogramma's. De nieuwe strategie dient eveneens rekening te houden met de rol van de lokale en regionale overheden, die zelf ook allerlei mogelijkheden kunnen vinden voor satellietnavigatietoepassingen en die vooral ook de regionale belangstelling voor onderzoek en ontwikkeling op dit gebied kunnen stimuleren. |
| --- | --- |

15.

Er moeten gemeenschappelijke belangen en prioriteiten worden vastgesteld en alle krachten moeten worden gebundeld om (de financiering van) onderzoek, ontwikkeling en wetenschappelijke activiteiten te ondersteunen. Het zou zinvol zijn om voor het opstellen van een dergelijke strategie een analyse te maken van de aanbevelingen die zijn gedaan in het kader van de reeds voltooide O&O-projecten van de gemeenschappelijke onderneming Galileo (GJU), de ESA en de EU-kaderprogramma's. De nieuwe strategie dient eveneens rekening te houden met de rol van de lokale en regionale overheden, die zelf ook allerlei mogelijkheden kunnen vinden voor satellietnavigatietoepassingen en die vooral ook de regionale belangstelling voor onderzoek en ontwikkeling op dit gebied kunnen stimuleren.

| 16. | Om nieuwe toepassingen op lokaal en regionaal niveau te vinden kunnen lokale en regionale overheden met universiteiten vormen van samenwerking en onderzoek uitwerken, waardoor waardevolle synergieën kunnen ontstaan die door rechtstreekse waarneming van het grondgebied het onderzoek kunnen optimaliseren. |
| --- | --- |

16.

Om nieuwe toepassingen op lokaal en regionaal niveau te vinden kunnen lokale en regionale overheden met universiteiten vormen van samenwerking en onderzoek uitwerken, waardoor waardevolle synergieën kunnen ontstaan die door rechtstreekse waarneming van het grondgebied het onderzoek kunnen optimaliseren.

| 17. | Eindgebruikers moeten meer worden betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe toepassingen. Om dat laatste te stimuleren, is er veel meer nodig dan eenzijdige inspanningen van technologiebedrijven. Ook de toekomstige gebruikers zouden hun ideeën en wensen kenbaar moeten kunnen maken, zodat de technologiebedrijven producten op maat kunnen aanbieden. In plaats van achteraf allerlei aanpassingen te moeten verrichten, is het vaak veel efficiënter om tijdens het ontwerp al precies te weten wat de bedoeling is van een bepaalde toepassing en vervolgens de hele ontwikkeling daarop af te stemmen. Verder zou een betere aansluiting op reeds bestaande en gebruikte systemen moeten worden gestimuleerd. |
| --- | --- |

17.

Eindgebruikers moeten meer worden betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe toepassingen. Om dat laatste te stimuleren, is er veel meer nodig dan eenzijdige inspanningen van technologiebedrijven. Ook de toekomstige gebruikers zouden hun ideeën en wensen kenbaar moeten kunnen maken, zodat de technologiebedrijven producten op maat kunnen aanbieden. In plaats van achteraf allerlei aanpassingen te moeten verrichten, is het vaak veel efficiënter om tijdens het ontwerp al precies te weten wat de bedoeling is van een bepaalde toepassing en vervolgens de hele ontwikkeling daarop af te stemmen. Verder zou een betere aansluiting op reeds bestaande en gebruikte systemen moeten worden gestimuleerd.

Met betrekking tot vraag 4 — het stimuleren van het MKB door overheden en de ondersteuning van competentiecentra en opleidingsprogramma's:

| 18. | Omdat alleen een gezamenlijke aanpak het gewenste effect kan sorteren, moet er een Europees stimulerings- en opleidingssysteem komen. Het Comité zou daarbij een belangrijke schakel moeten vormen, aangezien het de lokale en regionale overheden direct bij een dergelijk systeem kan betrekken. Het is namelijk van groot belang dat er zo weinig mogelijk afstand bestaat tot de burgers, de gebruikers (de lokale en regionale overheden zullen zelf grote afnemers zijn) en de bedrijven die concrete toepassingen ontwikkelen. Hoewel het MKB de spil vormt in de ontwikkeling van dit systeem, mag zeker niet worden voorbijgegaan aan de grote ondernemingen, zoals energiebedrijven of mobieletelefonieaanbieders, die een belangrijke rol zouden kunnen spelen bij het waarborgen van de compatibiliteit met andere door hen geëxploiteerde toepassingen. |
| --- | --- |

18.

Omdat alleen een gezamenlijke aanpak het gewenste effect kan sorteren, moet er een Europees stimulerings- en opleidingssysteem komen. Het Comité zou daarbij een belangrijke schakel moeten vormen, aangezien het de lokale en regionale overheden direct bij een dergelijk systeem kan betrekken. Het is namelijk van groot belang dat er zo weinig mogelijk afstand bestaat tot de burgers, de gebruikers (de lokale en regionale overheden zullen zelf grote afnemers zijn) en de bedrijven die concrete toepassingen ontwikkelen. Hoewel het MKB de spil vormt in de ontwikkeling van dit systeem, mag zeker niet worden voorbijgegaan aan de grote ondernemingen, zoals energiebedrijven of mobieletelefonieaanbieders, die een belangrijke rol zouden kunnen spelen bij het waarborgen van de compatibiliteit met andere door hen geëxploiteerde toepassingen.

| 19. | Het zou bijzonder zinvol zijn om een Europees agentschap op te richten dat steun verleent aan de ontwikkeling van toepassingen en dat het Galileo-project onder de aandacht brengt. Het agentschap zou over een financieel instrument (risicokapitaal) moeten beschikken om zo het MKB te kunnen helpen bij de ontwikkeling van toepassingen. Daarnaast zou het agentschap in elke lidstaat een contactpunt moeten hebben en zou er niet alleen met de nationale overheden, maar ook met de lokale en regionale overheden, bedrijfsorganisaties en onderzoekscentra moeten worden samengewerkt. Het is zaak dat de Unie de verantwoordelijkheid krijgt voor het opzetten van het systeem, maar ook voor de toepassingen daarvan en voor de stimulerende maatregelen. De toezichtautoriteit van Galileo (GSA) zou deze taak ook kunnen vervullen, maar niet onder haar huidige mandaat. |
| --- | --- |

19.

Het zou bijzonder zinvol zijn om een Europees agentschap op te richten dat steun verleent aan de ontwikkeling van toepassingen en dat het Galileo-project onder de aandacht brengt. Het agentschap zou over een financieel instrument (risicokapitaal) moeten beschikken om zo het MKB te kunnen helpen bij de ontwikkeling van toepassingen. Daarnaast zou het agentschap in elke lidstaat een contactpunt moeten hebben en zou er niet alleen met de nationale overheden, maar ook met de lokale en regionale overheden, bedrijfsorganisaties en onderzoekscentra moeten worden samengewerkt. Het is zaak dat de Unie de verantwoordelijkheid krijgt voor het opzetten van het systeem, maar ook voor de toepassingen daarvan en voor de stimulerende maatregelen. De toezichtautoriteit van Galileo (GSA) zou deze taak ook kunnen vervullen, maar niet onder haar huidige mandaat.

| 20. | Aangezien er geen duidelijk tijdschema bestaat voor het Europese satellietnavigatiesysteem en er ook geen onderzoek is gedaan naar de economische voordelen en het rendement van het project, is het voor de bedrijven die toepassingen ontwikkelingen, bijzonder moeilijk om een lening te krijgen bij een bank. Daarom is het van vitaal belang dat er een speciaal financieel instrument wordt gecreëerd. Verder zou er meer moeten worden nagedacht over een gemeenschappelijk gebruik van de toepassingen. Gezien het belang van het project voor de verwezenlijking van de Lissabon-doelstellingen is het onjuist en onvoldoende om voor de financiering alleen maar uit te gaan van het zevende kaderprogramma. |
| --- | --- |

20.

Aangezien er geen duidelijk tijdschema bestaat voor het Europese satellietnavigatiesysteem en er ook geen onderzoek is gedaan naar de economische voordelen en het rendement van het project, is het voor de bedrijven die toepassingen ontwikkelingen, bijzonder moeilijk om een lening te krijgen bij een bank. Daarom is het van vitaal belang dat er een speciaal financieel instrument wordt gecreëerd. Verder zou er meer moeten worden nagedacht over een gemeenschappelijk gebruik van de toepassingen. Gezien het belang van het project voor de verwezenlijking van de Lissabon-doelstellingen is het onjuist en onvoldoende om voor de financiering alleen maar uit te gaan van het zevende kaderprogramma.

| 21. | Er zouden seminars en opleidingen moeten worden georganiseerd voor de lokale en regionale overheden. Zij staan immers dicht bij het MKB, de gebruikers van toepassingen en het grote publiek. Het Comité zou daarbij een coördinerende taak kunnen vervullen. |
| --- | --- |

21.

Er zouden seminars en opleidingen moeten worden georganiseerd voor de lokale en regionale overheden. Zij staan immers dicht bij het MKB, de gebruikers van toepassingen en het grote publiek. Het Comité zou daarbij een coördinerende taak kunnen vervullen.

Met betrekking tot vraag 5 — het meest prangende samenwerkingsvraagstuk en de voornaamste aandachtsgebieden in de wereld:

| 22. | Het is belangrijk om de discussies over het waarborgen van de compatibiliteit en interoperabiliteit van onder meer Galileo, Glonass, Compass en GPS te voeden en om steun te verlenen aan de internationale coördinatie van de activiteiten die op het gebeid van de verschillende toepassingen worden ontplooid, vooral met betrekking tot grensoverschrijdende interoperabiliteit. Behalve de compatibiliteit van de systemen, moet voor zover mogelijk ook de compatibiliteit van de toepassingen worden gewaarborgd. Daarnaast moet er meer aandacht worden besteed aan de gezamenlijke ontwikkeling van systemen die de samenleving moeten beschermen tegen terrorisme en andere vormen van criminaliteit. |
| --- | --- |

22.

Het is belangrijk om de discussies over het waarborgen van de compatibiliteit en interoperabiliteit van onder meer Galileo, Glonass, Compass en GPS te voeden en om steun te verlenen aan de internationale coördinatie van de activiteiten die op het gebeid van de verschillende toepassingen worden ontplooid, vooral met betrekking tot grensoverschrijdende interoperabiliteit. Behalve de compatibiliteit van de systemen, moet voor zover mogelijk ook de compatibiliteit van de toepassingen worden gewaarborgd. Daarnaast moet er meer aandacht worden besteed aan de gezamenlijke ontwikkeling van systemen die de samenleving moeten beschermen tegen terrorisme en andere vormen van criminaliteit.

Met betrekking tot vraag 6 — vaststelling van eventuele normen voor satellietnavigatieapparatuur en -diensten, en het niveau daarvan:

| 23. | In verband met de veiligheid, maar ook met oog op de compatibiliteit en interoperabiliteit zou het wenselijk zijn als de controle op GNSS-toepassingen op Europees niveau zou worden gecoördineerd. Het valt te betreuren dat lidstaten en regio's incompatibele toepassingen ontwikkelen, zoals de nationale systemen voor de inning van tolgelden. Verder zou het zinvol zijn om een gemeenschappelijk kader op te stellen waarin is vastgelegd hoe er, rekening houdend met de factoren die van invloed kunnen zijn op het lokaal functioneren van het systeem, en met de verschillende eisen die er worden gesteld aan de precisie van de plaatsbepaling, gezamenlijk maatregelen kunnen worden getroffen voor een storingvrije plaatsbepalingsfunctie van Galileo (die op haar beurt beantwoordt aan het volgens de geldende normen gehanteerde veiligheidsniveau). Om ervoor te zorgen dat het proces in alle lidstaten gecoördineerd en op vergelijkbare wijze kan worden voortgezet, moet er zo snel mogelijk worden afgesproken wie op Europees en nationaal niveau verantwoordelijk is voor de „publiek gereguleerde diensten”. |
| --- | --- |

23.

In verband met de veiligheid, maar ook met oog op de compatibiliteit en interoperabiliteit zou het wenselijk zijn als de controle op GNSS-toepassingen op Europees niveau zou worden gecoördineerd. Het valt te betreuren dat lidstaten en regio's incompatibele toepassingen ontwikkelen, zoals de nationale systemen voor de inning van tolgelden. Verder zou het zinvol zijn om een gemeenschappelijk kader op te stellen waarin is vastgelegd hoe er, rekening houdend met de factoren die van invloed kunnen zijn op het lokaal functioneren van het systeem, en met de verschillende eisen die er worden gesteld aan de precisie van de plaatsbepaling, gezamenlijk maatregelen kunnen worden getroffen voor een storingvrije plaatsbepalingsfunctie van Galileo (die op haar beurt beantwoordt aan het volgens de geldende normen gehanteerde veiligheidsniveau). Om ervoor te zorgen dat het proces in alle lidstaten gecoördineerd en op vergelijkbare wijze kan worden voortgezet, moet er zo snel mogelijk worden afgesproken wie op Europees en nationaal niveau verantwoordelijk is voor de „publiek gereguleerde diensten”.

Met betrekking tot vraag 7 — de te certificeren veiligheidstoepassingen; het vraagstuk van de toereikendheid van de eisen inzake de veiligheid van de Galileo-infrastructuur om als basis te dienen voor de certificering van het systeem (inclusief de levensduur van de infrastructuur); het probleem van de aansprakelijkheid:

| 24. | Certificering is vooral nodig voor die systemen en toepassingen die gebruik maken van de door Galileo geboden diensten (in de eerste plaats veiligheidstoepassingen), waarvoor bepaalde normen gelden. Om misbruik te voorkomen, moeten ook voor deze diensten de gehanteerde criteria absoluut transparant zijn. |
| --- | --- |

24.

Certificering is vooral nodig voor die systemen en toepassingen die gebruik maken van de door Galileo geboden diensten (in de eerste plaats veiligheidstoepassingen), waarvoor bepaalde normen gelden. Om misbruik te voorkomen, moeten ook voor deze diensten de gehanteerde criteria absoluut transparant zijn.

| 25. | Om aan te tonen dat er een bepaald veiligheidsniveau van het systeem is bereikt, moeten voor alle fasen van de levenscyclus van de infrastructuur de noodzakelijke maatregelen worden getroffen. Meer in het algemeen geldt dat er duidelijkheid moet komen over de vraag in hoeverre de fabrikant van de installatie en de exploitant van het systeem aansprakelijk zijn voor storingen of uitval. |
| --- | --- |

25.

Om aan te tonen dat er een bepaald veiligheidsniveau van het systeem is bereikt, moeten voor alle fasen van de levenscyclus van de infrastructuur de noodzakelijke maatregelen worden getroffen. Meer in het algemeen geldt dat er duidelijkheid moet komen over de vraag in hoeverre de fabrikant van de installatie en de exploitant van het systeem aansprakelijk zijn voor storingen of uitval.

Met betrekking tot vraag 8 — betere coördinatie van de spectrumtoewijzing op Europees en internationaal niveau en de noodzaak van maatregelen inzake potentiële bronnen van interferentie:

| 26. | Er zal verder moeten worden gewerkt aan een oplossing voor het vraagstuk van de compatibiliteit van Galileo met andere GNSS-systemen. In ieder geval moet worden voorkomen dat de systemen elkaar storen. |
| --- | --- |

26.

Er zal verder moeten worden gewerkt aan een oplossing voor het vraagstuk van de compatibiliteit van Galileo met andere GNSS-systemen. In ieder geval moet worden voorkomen dat de systemen elkaar storen.

Vraag 9 en 10 zijn met bovenstaande reacties reeds beantwoord.

Standpunten en aanbevelingen van het Comité van de Regio's

Het Comité van de Regio's:

| 27. | neemt kennis van en spreekt zijn steun uit voor het voorstel van de Europese Commissie en het Europees Parlement om de voltooiing van het Galileo-systeem te financieren in het kader van de huidige begroting — zelfs als er nieuwe onderhandelingen zouden moeten worden gevoerd en kleine aanpassingen nodig zouden zijn voor de onmiddellijke voortzetting van het project. Dit is namelijk op dit moment de beste en meest realistische oplossing. Het Comité wijst de Raad en de Commissie erop dat de snelheid van de ingebruikneming zeer bepalend is voor het succes van het systeem; |
| --- | --- |

27.

neemt kennis van en spreekt zijn steun uit voor het voorstel van de Europese Commissie en het Europees Parlement om de voltooiing van het Galileo-systeem te financieren in het kader van de huidige begroting — zelfs als er nieuwe onderhandelingen zouden moeten worden gevoerd en kleine aanpassingen nodig zouden zijn voor de onmiddellijke voortzetting van het project. Dit is namelijk op dit moment de beste en meest realistische oplossing. Het Comité wijst de Raad en de Commissie erop dat de snelheid van de ingebruikneming zeer bepalend is voor het succes van het systeem;

| 28. | wijst de Raad en de Commissie op de noodzaak om met het oog op de afronding van het project snel een financiering te vinden op basis van Europese publieke middelen en om op zo kort mogelijke termijn een besluit te nemen over de vestigingsplaats van de GSA en diens nieuwe bevoegdheden in verband met de veranderingen in de financiering van het systeem. Indien mogelijk zou dit alles nog voor het einde van 2007 moeten gebeuren; |
| --- | --- |

28.

wijst de Raad en de Commissie op de noodzaak om met het oog op de afronding van het project snel een financiering te vinden op basis van Europese publieke middelen en om op zo kort mogelijke termijn een besluit te nemen over de vestigingsplaats van de GSA en diens nieuwe bevoegdheden in verband met de veranderingen in de financiering van het systeem. Indien mogelijk zou dit alles nog voor het einde van 2007 moeten gebeuren;

| 29. | roept de Raad en de Commissie op om een gedetailleerd en realistisch tijdschema op te stellen, met inbegrip van de datum waarop Galileo in gebruik wordt genomen, en om de naleving daarvan streng te controleren. Alles dient in het werk te worden gesteld om verder uitstel te voorkomen; |
| --- | --- |

29.

roept de Raad en de Commissie op om een gedetailleerd en realistisch tijdschema op te stellen, met inbegrip van de datum waarop Galileo in gebruik wordt genomen, en om de naleving daarvan streng te controleren. Alles dient in het werk te worden gesteld om verder uitstel te voorkomen;

| 30. | maakt de Raad en de Commissie erop attent dat de ontwikkeling van de verschillende toepassingen gelijke tred dient te houden met de voorbereidingen voor de ingebruikneming van Galileo, zodat het systeem vanaf de lancering ten volle kan worden benut en er geen vertraging optreedt omdat de toepassingen er nog niet zijn. Er moet dan ook net zo veel aandacht en steun worden geboden aan het ontwikkelen van toepassingen en het instrueren van de eindgebruikers als aan het navigatiesysteem zelf; |
| --- | --- |

30.

maakt de Raad en de Commissie erop attent dat de ontwikkeling van de verschillende toepassingen gelijke tred dient te houden met de voorbereidingen voor de ingebruikneming van Galileo, zodat het systeem vanaf de lancering ten volle kan worden benut en er geen vertraging optreedt omdat de toepassingen er nog niet zijn. Er moet dan ook net zo veel aandacht en steun worden geboden aan het ontwikkelen van toepassingen en het instrueren van de eindgebruikers als aan het navigatiesysteem zelf;

| 31. | wijst de Raad en de Commissie erop dat er niet alleen een nationale maar ook een regionale aanpak nodig is om het project tot een succes te maken. De lokale en regionale overheden dienen een onmisbare rol te spelen bij zowel de voorbereiding en ingebruikneming van het systeem als bij de ontwikkeling van toepassingen en het promotiewerk dat daarvoor moet worden verricht. Het Comité van de Regio's is bereid om daarbij als coördinator op te treden en om te bemiddelen tussen de Europese Commissie, de bij Galileo betrokken organisaties en de lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

31.

wijst de Raad en de Commissie erop dat er niet alleen een nationale maar ook een regionale aanpak nodig is om het project tot een succes te maken. De lokale en regionale overheden dienen een onmisbare rol te spelen bij zowel de voorbereiding en ingebruikneming van het systeem als bij de ontwikkeling van toepassingen en het promotiewerk dat daarvoor moet worden verricht. Het Comité van de Regio's is bereid om daarbij als coördinator op te treden en om te bemiddelen tussen de Europese Commissie, de bij Galileo betrokken organisaties en de lokale en regionale overheden.

Brussel, 28 november 2007.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

M. DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 53/6 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 53/6

---

Advies van het Comité van de Regio's over het „Vierde verslag over de economische en sociale cohesie”

(2008/C 53/02)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| — | vestigt er de aandacht op dat, ondanks succesvolle pogingen om de verschillen kleiner te maken, er binnen de EU nog altijd sprake is van onevenwichtige ontwikkelingen en dat Europa op regionaal en lokaal niveau voor een aantal nieuwe uitdagingen (globalisering, demografische trends, klimaatverandering e.a.) staat; |
| --- | --- |

—

vestigt er de aandacht op dat, ondanks succesvolle pogingen om de verschillen kleiner te maken, er binnen de EU nog altijd sprake is van onevenwichtige ontwikkelingen en dat Europa op regionaal en lokaal niveau voor een aantal nieuwe uitdagingen (globalisering, demografische trends, klimaatverandering e.a.) staat;

| — | wijst erop dat het cohesiebeleid, door de kenmerkende horizontale benadering ervan, een sleutelrol zal moeten blijven spelen bij het verkleinen van ontwikkelingsachterstanden en het versterken van het concurrentievermogen op lokaal en regionaal niveau; |
| --- | --- |

—

wijst erop dat het cohesiebeleid, door de kenmerkende horizontale benadering ervan, een sleutelrol zal moeten blijven spelen bij het verkleinen van ontwikkelingsachterstanden en het versterken van het concurrentievermogen op lokaal en regionaal niveau;

| — | twijfelt er niet aan dat er binnen het cohesiebeleid steeds meer aandacht zal komen voor territoriale samenhang en dat deze ook horizontaal, op andere beleidsterreinen, een steeds grotere rol zal gaan spelen; |
| --- | --- |

—

twijfelt er niet aan dat er binnen het cohesiebeleid steeds meer aandacht zal komen voor territoriale samenhang en dat deze ook horizontaal, op andere beleidsterreinen, een steeds grotere rol zal gaan spelen;

| — | verzoekt de Europese Commissie om in haar Vijfde tussentijdse verslag over de economische, sociale en territoriale cohesie in te gaan op de hefboomwerking van het cohesiebeleid, en te komen met een omvattend voorstel voor de toekomstige interacties tussen het algehele EU-beleid en het cohesiebeleid; en |
| --- | --- |

—

verzoekt de Europese Commissie om in haar Vijfde tussentijdse verslag over de economische, sociale en territoriale cohesie in te gaan op de hefboomwerking van het cohesiebeleid, en te komen met een omvattend voorstel voor de toekomstige interacties tussen het algehele EU-beleid en het cohesiebeleid; en

| — | biedt de Europese instellingen en de regionale en lokale actoren zijn steun aan bij het formuleren van voorstellen voor de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid. |
| --- | --- |

—

biedt de Europese instellingen en de regionale en lokale actoren zijn steun aan bij het formuleren van voorstellen voor de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid.

| Rapporteur | : | De heer SCHNEIDER, staatssecretaris voor federale en Europese aangelegenheden, gevolmachtigde van de deelstaat Sachsen-Anhalt bij de Bondsregering (DE/EVP) |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

De heer SCHNEIDER, staatssecretaris voor federale en Europese aangelegenheden, gevolmachtigde van de deelstaat Sachsen-Anhalt bij de Bondsregering (DE/EVP)

Referentiedocument

Vierde verslag over de economische en sociale cohesie

COM(2007) 273 final

Beleidsaanbevelingen

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S,

| 1. | ziet in het Vierde verslag over de economische en sociale cohesie een bevestiging van zijn opvatting dat het Europese cohesiebeleid een dragende pijler is van het solidariteitsbeginsel, die wezenlijk heeft bijgedragen aan het welslagen van het Europese eenwordingsproces; |
| --- | --- |

1.

ziet in het Vierde verslag over de economische en sociale cohesie een bevestiging van zijn opvatting dat het Europese cohesiebeleid een dragende pijler is van het solidariteitsbeginsel, die wezenlijk heeft bijgedragen aan het welslagen van het Europese eenwordingsproces;

| 2. | benadrukt dat met de horizontale aanpak van het cohesiebeleid een actieve bijdrage wordt geleverd aan het verminderen van de verschillen en aan het scheppen van gelijke kansen voor lokale en regionale overheden in Europa. Het CvdR dringt erop aan dat dit beleid in de toekomst een hoofdrol blijft spelen bij het inlopen van ontwikkelingsachterstanden en bij het vergroten van het concurrentievermogen op lokaal en regionaal niveau; |
| --- | --- |

2.

benadrukt dat met de horizontale aanpak van het cohesiebeleid een actieve bijdrage wordt geleverd aan het verminderen van de verschillen en aan het scheppen van gelijke kansen voor lokale en regionale overheden in Europa. Het CvdR dringt erop aan dat dit beleid in de toekomst een hoofdrol blijft spelen bij het inlopen van ontwikkelingsachterstanden en bij het vergroten van het concurrentievermogen op lokaal en regionaal niveau;

| 3. | is verheugd dat vraagstukken die verband houden met territoriale samenhang in de toekomst vaker kunnen worden aangepakt met behulp van het cohesiebeleid, en dringt erop aan om de nieuwe mogelijkheden voor het Europese cohesiebeleid die door het toekomstige verdrag over de werking van de Unie worden geboden, actief te benutten; |
| --- | --- |

3.

is verheugd dat vraagstukken die verband houden met territoriale samenhang in de toekomst vaker kunnen worden aangepakt met behulp van het cohesiebeleid, en dringt erop aan om de nieuwe mogelijkheden voor het Europese cohesiebeleid die door het toekomstige verdrag over de werking van de Unie worden geboden, actief te benutten;

| 4. | roept de Europese Commissie op om in haar Vijfde tussentijdse verslag over de economische, sociale en territoriale cohesie in te gaan op de hefboomwerking van het cohesiebeleid, en te komen met een omvattend voorstel voor de toekomstige interacties tussen het algehele EU-beleid en het cohesiebeleid; |
| --- | --- |

4.

roept de Europese Commissie op om in haar Vijfde tussentijdse verslag over de economische, sociale en territoriale cohesie in te gaan op de hefboomwerking van het cohesiebeleid, en te komen met een omvattend voorstel voor de toekomstige interacties tussen het algehele EU-beleid en het cohesiebeleid;

| 5. | biedt zijn medewerking en ondersteuning aan om, na een brede raadpleging van lokale en regionale actoren, op basis van de uitgebreide evaluatie van de actuele stand van zaken voorstellen te formuleren voor de toekomstige vormgeving van het Europese cohesiebeleid; |
| --- | --- |

5.

biedt zijn medewerking en ondersteuning aan om, na een brede raadpleging van lokale en regionale actoren, op basis van de uitgebreide evaluatie van de actuele stand van zaken voorstellen te formuleren voor de toekomstige vormgeving van het Europese cohesiebeleid;

Uitgebreid advies

| 6. | gezien de in artikel 159 van het EG-Verdrag genoemde plicht van de Europese Commissie om elke drie jaar verslag uit te brengen over de economische en sociale samenhang in Europa; |
| --- | --- |

6.

gezien de in artikel 159 van het EG-Verdrag genoemde plicht van de Europese Commissie om elke drie jaar verslag uit te brengen over de economische en sociale samenhang in Europa;

| 7. | gezien de sleutelrol die de cohesieverslagen in het verleden hebben gespeeld in de discussie over en de ontwikkeling van het cohesiebeleid; |
| --- | --- |

7.

gezien de sleutelrol die de cohesieverslagen in het verleden hebben gespeeld in de discussie over en de ontwikkeling van het cohesiebeleid;

| 8. | gezien het feit dat het op 30 mei 2007 door de Europese Commissie uitgebrachte vierde verslag over de economische en sociale cohesie een essentiële bijdrage vormt over de huidige stand van zaken met betrekking tot het Europese cohesiebeleid en de aanzet geeft tot de discussie over de vormgeving van het regionale beleid in de toekomst; |
| --- | --- |

8.

gezien het feit dat het op 30 mei 2007 door de Europese Commissie uitgebrachte vierde verslag over de economische en sociale cohesie een essentiële bijdrage vormt over de huidige stand van zaken met betrekking tot het Europese cohesiebeleid en de aanzet geeft tot de discussie over de vormgeving van het regionale beleid in de toekomst;

| 9. | gezien het feit dat de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid in nauw verband zal staan met de in september door de Europese Commissie te presenteren vragenlijst over de toekomstige financiële hervorming van de EU; |
| --- | --- |

9.

gezien het feit dat de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid in nauw verband zal staan met de in september door de Europese Commissie te presenteren vragenlijst over de toekomstige financiële hervorming van de EU;

| 10. | gezien het feit dat op basis van de huidige feiten geen overhaaste conclusies ten aanzien van het cohesiebeleid na 2013 moeten worden getrokken, maar dat de binnen het Comité van de Regio's en met de overige Europese instellingen te voeren discussie in de komende jaren juist beter moet worden gestructureerd, dat er gemeenschappelijke fora voor samenwerking en discussie moeten worden gecreëerd en dat de discussie zich stapsgewijs moet ontwikkelen; |
| --- | --- |

10.

gezien het feit dat op basis van de huidige feiten geen overhaaste conclusies ten aanzien van het cohesiebeleid na 2013 moeten worden getrokken, maar dat de binnen het Comité van de Regio's en met de overige Europese instellingen te voeren discussie in de komende jaren juist beter moet worden gestructureerd, dat er gemeenschappelijke fora voor samenwerking en discussie moeten worden gecreëerd en dat de discussie zich stapsgewijs moet ontwikkelen;

De toegevoegde waarde van het cohesiebeleid

| 11. | is het eens met de opmerking van de Europese Commissie dat de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid niet alleen gelegen is in de bevordering van groei en werkgelegenheid in achtergebleven regio's, maar in veel opzichten ook positief tot uitdrukking komt in de programmering, uitvoering, betrokkenheid van lokale en regionale actoren en verbetering van de bestuurlijke capaciteit; |
| --- | --- |

11.

is het eens met de opmerking van de Europese Commissie dat de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid niet alleen gelegen is in de bevordering van groei en werkgelegenheid in achtergebleven regio's, maar in veel opzichten ook positief tot uitdrukking komt in de programmering, uitvoering, betrokkenheid van lokale en regionale actoren en verbetering van de bestuurlijke capaciteit;

| 12. | meent dat de uitgebreide beschrijving van de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid er wezenlijk toe bijdraagt dat ook in de toekomst een adequaat en efficiënt cohesiebeleid op Europees niveau wordt gewaarborgd; |
| --- | --- |

12.

meent dat de uitgebreide beschrijving van de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid er wezenlijk toe bijdraagt dat ook in de toekomst een adequaat en efficiënt cohesiebeleid op Europees niveau wordt gewaarborgd;

| 13. | betreurt dat in het cohesieverslag niet wordt ingegaan op de uitgebreide analyses van het Comité van de Regio's en het Europees Parlement over de hefboomwerking van het cohesiebeleid. In de betreffende adviezen is voor het eerst een kader uitgewerkt om de uiteenlopende aspecten van de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid te beoordelen. Het CvdR beschouwt zijn verkennend advies over de hefboomwerking van het cohesiebeleid als een passend inhoudelijk kader voor een uniforme evaluatie van deze toegevoegde waarde; |
| --- | --- |

13.

betreurt dat in het cohesieverslag niet wordt ingegaan op de uitgebreide analyses van het Comité van de Regio's en het Europees Parlement over de hefboomwerking van het cohesiebeleid. In de betreffende adviezen is voor het eerst een kader uitgewerkt om de uiteenlopende aspecten van de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid te beoordelen. Het CvdR beschouwt zijn verkennend advies over de hefboomwerking van het cohesiebeleid als een passend inhoudelijk kader voor een uniforme evaluatie van deze toegevoegde waarde;

| 14. | roept de Europese instellingen dan ook op om het in het kader van de verdere discussies eens te worden over een gemeenschappelijke aanpak voor de evaluatie van de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid; |
| --- | --- |

14.

roept de Europese instellingen dan ook op om het in het kader van de verdere discussies eens te worden over een gemeenschappelijke aanpak voor de evaluatie van de toegevoegde waarde van het Europese cohesiebeleid;

De economische, sociale en territoriale situatie en trends in de lidstaten

| 15. | ziet de uitgebreide analyse van de economische, sociale en territoriale trends in de lidstaten als een parameter voor de beoordeling en toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid; |
| --- | --- |

15.

ziet de uitgebreide analyse van de economische, sociale en territoriale trends in de lidstaten als een parameter voor de beoordeling en toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid;

Economische cohesie

| 16. | wijst erop dat de economische ontwikkeling in de voormalige cohesielanden (Spanje, Griekenland, Portugal en met name Ierland) indrukwekkende resultaten heeft opgeleverd. Zo heeft Ierland zich dankzij aanhoudend hoge groeicijfers kunnen ontwikkelen tot een lidstaat die momenteel het op één na hoogste BBP per hoofd van de bevolking in de Europese Unie heeft; |
| --- | --- |

16.

wijst erop dat de economische ontwikkeling in de voormalige cohesielanden (Spanje, Griekenland, Portugal en met name Ierland) indrukwekkende resultaten heeft opgeleverd. Zo heeft Ierland zich dankzij aanhoudend hoge groeicijfers kunnen ontwikkelen tot een lidstaat die momenteel het op één na hoogste BBP per hoofd van de bevolking in de Europese Unie heeft;

| 17. | vestigt de aandacht op de snelheid waarmee sommige nieuwe EU-lidstaten hun achterstand hebben ingelopen. Zo hebben de drie Baltische staten hun BBP in de periode van 1995 tot 2005 weten te verdubbelen; |
| --- | --- |

17.

vestigt de aandacht op de snelheid waarmee sommige nieuwe EU-lidstaten hun achterstand hebben ingelopen. Zo hebben de drie Baltische staten hun BBP in de periode van 1995 tot 2005 weten te verdubbelen;

| 18. | is verheugd over het feit dat de kloof tussen de 20 % rijkste en de 20 % armste regio's van de EU in de periode tussen 1995 en 2004 is geslonken: eerst was het verschil 4,1 x zo groot en nu nog maar 3,4 x. Het Comité van de Regio's wijst er echter op dat de regio's die nu onderaan de welvaartladder staan in 1995 nog geen EU-lid waren en dat de genoemde sociaal-economische verschillen binnen de EU met de uitbreiding aanzienlijk zijn toegenomen; |
| --- | --- |

18.

is verheugd over het feit dat de kloof tussen de 20 % rijkste en de 20 % armste regio's van de EU in de periode tussen 1995 en 2004 is geslonken: eerst was het verschil 4,1 x zo groot en nu nog maar 3,4 x. Het Comité van de Regio's wijst er echter op dat de regio's die nu onderaan de welvaartladder staan in 1995 nog geen EU-lid waren en dat de genoemde sociaal-economische verschillen binnen de EU met de uitbreiding aanzienlijk zijn toegenomen;

| 19. | benadrukt dat tussen 1995 en 2005 in totaal 5 regio's van de EU-15 een negatieve economische groei lieten zien, ondanks een BBP dat boven de drempel van 75 % lag. In dezelfde periode slaagden alle hoofdsteden van de EU — met uitzondering van de Duitse hoofdstad — erin om hun aandeel in het nationale BBP te vergroten of in ieder geval te behouden; |
| --- | --- |

19.

benadrukt dat tussen 1995 en 2005 in totaal 5 regio's van de EU-15 een negatieve economische groei lieten zien, ondanks een BBP dat boven de drempel van 75 % lag. In dezelfde periode slaagden alle hoofdsteden van de EU — met uitzondering van de Duitse hoofdstad — erin om hun aandeel in het nationale BBP te vergroten of in ieder geval te behouden;

| 20. | wijst op de opmerking in het cohesieverslag dat de nieuwe lidstaten er ondanks hun hoge groeicijfers misschien nog wel 20 jaar over zullen doen om de drempel van 75 % van het gemiddelde BBP in de EU te overschrijden. Deze termijn is echter alleen haalbaar indien de economische ontwikkeling even positief blijft verlopen; |
| --- | --- |

20.

wijst op de opmerking in het cohesieverslag dat de nieuwe lidstaten er ondanks hun hoge groeicijfers misschien nog wel 20 jaar over zullen doen om de drempel van 75 % van het gemiddelde BBP in de EU te overschrijden. Deze termijn is echter alleen haalbaar indien de economische ontwikkeling even positief blijft verlopen;

| 21. | deelt de hoop van de Commissie dat bij een gelijkblijvende groei in de twaalf nieuwe lidstaten zes van hen in 2016 wellicht de drempel van 75 % van het gemiddelde BBP per hoofd van de bevolking in de EU zullen hebben bereikt; |
| --- | --- |

21.

deelt de hoop van de Commissie dat bij een gelijkblijvende groei in de twaalf nieuwe lidstaten zes van hen in 2016 wellicht de drempel van 75 % van het gemiddelde BBP per hoofd van de bevolking in de EU zullen hebben bereikt;

| 22. | neemt nota van de in het cohesieverslag gedane constatering dat het gebrek aan cohesie kan worden verklaard door de verschillen in productiviteits- en werkgelegenheidscijfers op regionaal niveau, en wijst erop dat het BBP per hoofd van de bevolking een belangrijke indicator blijft voor de achterblijvende cohesie en voor de welvaart in het algemeen; |
| --- | --- |

22.

neemt nota van de in het cohesieverslag gedane constatering dat het gebrek aan cohesie kan worden verklaard door de verschillen in productiviteits- en werkgelegenheidscijfers op regionaal niveau, en wijst erop dat het BBP per hoofd van de bevolking een belangrijke indicator blijft voor de achterblijvende cohesie en voor de welvaart in het algemeen;

| 23. | neemt met bezorgdheid kennis van de vaststelling van de Commissie dat weliswaar de convergentie tussen de lidstaten de afgelopen jaren is toegenomen, maar dat tegelijkertijd de verschillen in ontwikkeling binnen de lidstaten groter zijn geworden; het dringt erop aan dat in de toekomst ook de eventuele verschillen binnen de regio's worden bestudeerd; |
| --- | --- |

23.

neemt met bezorgdheid kennis van de vaststelling van de Commissie dat weliswaar de convergentie tussen de lidstaten de afgelopen jaren is toegenomen, maar dat tegelijkertijd de verschillen in ontwikkeling binnen de lidstaten groter zijn geworden; het dringt erop aan dat in de toekomst ook de eventuele verschillen binnen de regio's worden bestudeerd;

| 24. | legt de nadruk op de in het cohesieverslag gemaakte opmerkingen over de factoren die bepalend zijn voor het concurrentievermogen van regio's. Daarbij zijn met name de volgende factoren van belang:






  — | gunstige macro-economische randvoorwaarden; |
| --- | --- | --- |

24.

legt de nadruk op de in het cohesieverslag gemaakte opmerkingen over de factoren die bepalend zijn voor het concurrentievermogen van regio's. Daarbij zijn met name de volgende factoren van belang:

—

gunstige macro-economische randvoorwaarden;

| — | een efficiënt en doelmatig bestuur; |
| --- | --- |

—

een efficiënt en doelmatig bestuur;

| — | de aanwezigheid van fysieke en andere infrastructuren op het gebied van bijv. vervoer, energie, nutsvoorzieningen, afvalverwijdering, IT, alsook sociale dienstverlening; |
| --- | --- |

—

de aanwezigheid van fysieke en andere infrastructuren op het gebied van bijv. vervoer, energie, nutsvoorzieningen, afvalverwijdering, IT, alsook sociale dienstverlening;

| — | innovatievermogen en innovatieve activiteiten op regionaal niveau, en |
| --- | --- |

—

innovatievermogen en innovatieve activiteiten op regionaal niveau, en

| — | milieubescherming en levensomstandigheden. |
| --- | --- |

—

milieubescherming en levensomstandigheden.

| 25. | stelt met betrekking tot de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in de regio's verontrust vast dat deze uitgaven in meer dan 100 Europese regio's onder de 1 % van het BBP liggen, terwijl in het cohesieverslag wordt geconstateerd dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen innovatievermogen enerzijds en economische prestaties en ontwikkeling anderzijds; |
| --- | --- |

25.

stelt met betrekking tot de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in de regio's verontrust vast dat deze uitgaven in meer dan 100 Europese regio's onder de 1 % van het BBP liggen, terwijl in het cohesieverslag wordt geconstateerd dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen innovatievermogen enerzijds en economische prestaties en ontwikkeling anderzijds;

| 26. | vestigt de aandacht op de opmerking van de Commissie dat het concurrentievermogen van regio's tevens afhangt van het vermogen om via investeringen in menselijk kapitaal te zorgen voor een duurzame beschikbaarheid van gekwalificeerde werknemers, en stelt in dit verband vast dat de verschillen in opleidingsniveau van de werknemers tussen de regio's veel groter zijn dan tussen de EU-lidstaten; |
| --- | --- |

26.

vestigt de aandacht op de opmerking van de Commissie dat het concurrentievermogen van regio's tevens afhangt van het vermogen om via investeringen in menselijk kapitaal te zorgen voor een duurzame beschikbaarheid van gekwalificeerde werknemers, en stelt in dit verband vast dat de verschillen in opleidingsniveau van de werknemers tussen de regio's veel groter zijn dan tussen de EU-lidstaten;

| 27. | vindt het zeer zorgwekkend dat het aandeel van jongere mensen tussen de 25 en 34 jaar die hoger onderwijs hebben gevolgd, in achtergebleven regio's 5 procent lager ligt dan in andere regio's; |
| --- | --- |

27.

vindt het zeer zorgwekkend dat het aandeel van jongere mensen tussen de 25 en 34 jaar die hoger onderwijs hebben gevolgd, in achtergebleven regio's 5 procent lager ligt dan in andere regio's;

| 28. | wijst er evenwel op dat veel achtergebleven regio's zich serieus hebben ingespannen om deze achterstand in te lopen. Vaak zijn deze inspanningen echter niet effectief omdat veel mensen na voltooiing van hun opleiding hun achtergebleven regio verlaten. Derhalve moet het cohesiebeleid in de toekomst tevens meer aandacht hebben voor demografische aspecten en aantrekkelijke alternatieven voor emigratie helpen formuleren; |
| --- | --- |

28.

wijst er evenwel op dat veel achtergebleven regio's zich serieus hebben ingespannen om deze achterstand in te lopen. Vaak zijn deze inspanningen echter niet effectief omdat veel mensen na voltooiing van hun opleiding hun achtergebleven regio verlaten. Derhalve moet het cohesiebeleid in de toekomst tevens meer aandacht hebben voor demografische aspecten en aantrekkelijke alternatieven voor emigratie helpen formuleren;

| 29. | wijst er met het oog op de toekomstige cohesieaspecten van het energiebeleid op dat de meest welvarende lidstaten het laagste energieverbruik per hoofd van de bevolking hebben, zodat met name de zwakste lidstaten en regio's zouden worden getroffen door een stijging van de energieprijzen; |
| --- | --- |

29.

wijst er met het oog op de toekomstige cohesieaspecten van het energiebeleid op dat de meest welvarende lidstaten het laagste energieverbruik per hoofd van de bevolking hebben, zodat met name de zwakste lidstaten en regio's zouden worden getroffen door een stijging van de energieprijzen;

| 30. | pleit er dan ook voor om in het kader van het regionaal beleid hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie te bevorderen; |
| --- | --- |

30.

pleit er dan ook voor om in het kader van het regionaal beleid hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie te bevorderen;

Sociale cohesie

| 31. | is bezorgd over de vaststelling in het cohesieverslag dat het nog lang kan duren voordat de in Lissabon geformuleerde doelstelling om een participatiegraad van 70 % van de actieve bevolking te realiseren, zal worden gehaald; |
| --- | --- |

31.

is bezorgd over de vaststelling in het cohesieverslag dat het nog lang kan duren voordat de in Lissabon geformuleerde doelstelling om een participatiegraad van 70 % van de actieve bevolking te realiseren, zal worden gehaald;

| 32. | ziet voor het cohesiebeleid een belangrijke taak weggelegd bij de bestrijding van de jeugdwerkloosheid, en wijst erop dat volgens het cohesieverslag de werkloosheid onder jongeren met 18,6 % twee maal zo hoog is als de algehele werkloosheid; |
| --- | --- |

32.

ziet voor het cohesiebeleid een belangrijke taak weggelegd bij de bestrijding van de jeugdwerkloosheid, en wijst erop dat volgens het cohesieverslag de werkloosheid onder jongeren met 18,6 % twee maal zo hoog is als de algehele werkloosheid;

| 33. | benadrukt dat de regionale verschillen in de werkloosheidscijfers binnen de EU de afgelopen jaren kleiner zijn geworden, aangezien de kloof tussen de 10 % rijkste en de 10 % armste regio's in de periode 2000-2005 is afgenomen van 19 tot 16 procent; |
| --- | --- |

33.

benadrukt dat de regionale verschillen in de werkloosheidscijfers binnen de EU de afgelopen jaren kleiner zijn geworden, aangezien de kloof tussen de 10 % rijkste en de 10 % armste regio's in de periode 2000-2005 is afgenomen van 19 tot 16 procent;

| 34. | beschouwt het feit dat het werkloosheidspercentage in achtergebleven regio's tussen 2000 en 2005 is gedaald van gemiddeld 13,4 % tot 12,4 %, als een bewijs voor het welslagen van het cohesiebeleid. Het CvdR wijst er tegelijkertijd op dat het werkloosheidscijfer in 17 achtergebleven regio's met meer dan 2 procentpunten is gestegen, terwijl de meer ontwikkelde regio's in dezelfde periode een gemiddeld werkloosheidscijfer van nauwelijks 8 % hadden, zodat het verschil tussen de werkloosheidspercentages van beide groepen regio's nog altijd meer dan 50 % bedraagt. Daarmee blijft werkloosheidsbestrijding in achtergebleven regio's een topprioriteit van het cohesiebeleid; |
| --- | --- |

34.

beschouwt het feit dat het werkloosheidspercentage in achtergebleven regio's tussen 2000 en 2005 is gedaald van gemiddeld 13,4 % tot 12,4 %, als een bewijs voor het welslagen van het cohesiebeleid. Het CvdR wijst er tegelijkertijd op dat het werkloosheidscijfer in 17 achtergebleven regio's met meer dan 2 procentpunten is gestegen, terwijl de meer ontwikkelde regio's in dezelfde periode een gemiddeld werkloosheidscijfer van nauwelijks 8 % hadden, zodat het verschil tussen de werkloosheidspercentages van beide groepen regio's nog altijd meer dan 50 % bedraagt. Daarmee blijft werkloosheidsbestrijding in achtergebleven regio's een topprioriteit van het cohesiebeleid;

| 35. | beklemtoont de opmerkingen van de Commissie over wat de effecten van de demografische verandering op de economische en sociale samenhang zullen zijn, namelijk dat het lage geboortecijfer de economische ontwikkeling op de langere termijn sterk zal afremmen. Tot 2011 zal het effect beperkt zijn, aangezien de bevolking die is geboren in jaren met een hoog geboortecijfer, dan nog economisch actief is. In de periode 2012-2017 kan de afname van het aantal jonge werknemers nog worden opgevangen door een hogere participatiegraad, maar vanaf 2017 bestaat deze mogelijkheid niet meer. Het demografisch beleid in de lidstaten moet op deze nieuwe situatie inspelen. Tegelijkertijd moet ook bij de toekomstige formulering van het cohesiebeleid meer aandacht worden besteed aan deze demografische factoren. Bovendien moet meer rekening worden gehouden met de uiteenlopende demografische ontwikkelingen in de regio's, aangezien de effecten van de demografische verandering in sommige regio's veel eerder kunnen optreden, waardoor in een vroeg stadium maatregelen nodig zijn; |
| --- | --- |

35.

beklemtoont de opmerkingen van de Commissie over wat de effecten van de demografische verandering op de economische en sociale samenhang zullen zijn, namelijk dat het lage geboortecijfer de economische ontwikkeling op de langere termijn sterk zal afremmen. Tot 2011 zal het effect beperkt zijn, aangezien de bevolking die is geboren in jaren met een hoog geboortecijfer, dan nog economisch actief is. In de periode 2012-2017 kan de afname van het aantal jonge werknemers nog worden opgevangen door een hogere participatiegraad, maar vanaf 2017 bestaat deze mogelijkheid niet meer. Het demografisch beleid in de lidstaten moet op deze nieuwe situatie inspelen. Tegelijkertijd moet ook bij de toekomstige formulering van het cohesiebeleid meer aandacht worden besteed aan deze demografische factoren. Bovendien moet meer rekening worden gehouden met de uiteenlopende demografische ontwikkelingen in de regio's, aangezien de effecten van de demografische verandering in sommige regio's veel eerder kunnen optreden, waardoor in een vroeg stadium maatregelen nodig zijn;

| 36. | is bezorgd dat, naast de algehele tendens van lagere geboortecijfers, in totaal 77 NUTS 2-regio's gedurende de periode 2000-2004 ook nog te maken hebben gehad met een soms aanzienlijke emigratie van voornamelijk jonge mensen. De combinatie van beide effecten zal ertoe leiden dat het economische en sociale ontwikkelingspotentieel van deze regio's nog verder wordt beperkt; |
| --- | --- |

36.

is bezorgd dat, naast de algehele tendens van lagere geboortecijfers, in totaal 77 NUTS 2-regio's gedurende de periode 2000-2004 ook nog te maken hebben gehad met een soms aanzienlijke emigratie van voornamelijk jonge mensen. De combinatie van beide effecten zal ertoe leiden dat het economische en sociale ontwikkelingspotentieel van deze regio's nog verder wordt beperkt;

| 37. | wijst erop dat de tendens van een relatieve bevolkingsafname in veel grote steden gepaard gaat met een bevolkingstoename in de omliggende gebieden. Tegelijkertijd nemen de verschillen in werkgelegenheid toe en stijgt het percentage migranten in de steden — ontwikkelingen die het stedelijke integratiebeleid danig op de proef stellen. |
| --- | --- |

37.

wijst erop dat de tendens van een relatieve bevolkingsafname in veel grote steden gepaard gaat met een bevolkingstoename in de omliggende gebieden. Tegelijkertijd nemen de verschillen in werkgelegenheid toe en stijgt het percentage migranten in de steden — ontwikkelingen die het stedelijke integratiebeleid danig op de proef stellen.

| 38. | merkt op dat de analyses van armoede en cohesie nogal descriptief zijn en geen duidelijke evaluatie bevatten van de factoren die van invloed zijn op het cohesiebeleid; dit komt doordat vergelijkingen met bevindingen van eerdere verslagen ontbreken en de analyses betrekking hebben op verschillende perioden. Het CvdR roept de Commissie op om in het volgende tussentijdse verslag over de economische en sociale samenhang meer aandacht te schenken aan deze factoren; |
| --- | --- |

38.

merkt op dat de analyses van armoede en cohesie nogal descriptief zijn en geen duidelijke evaluatie bevatten van de factoren die van invloed zijn op het cohesiebeleid; dit komt doordat vergelijkingen met bevindingen van eerdere verslagen ontbreken en de analyses betrekking hebben op verschillende perioden. Het CvdR roept de Commissie op om in het volgende tussentijdse verslag over de economische en sociale samenhang meer aandacht te schenken aan deze factoren;

Territoriale cohesie

| 39. | wijst erop dat de groter wordende verschillen in ontwikkeling binnen de lidstaten volgens het cohesieverslag in de eerste plaats zijn toe te schrijven aan de groei van de metropolitane gebieden, en is het met de Commissie eens dat het voor de verdere ontwikkeling van het regionaal beleid noodzakelijk is dat in de lidstaten beleidsmaatregelen worden genomen die sterker gericht zijn op het dichten van de kloof en op het bevorderen van groei en werkgelegenheid; |
| --- | --- |

39.

wijst erop dat de groter wordende verschillen in ontwikkeling binnen de lidstaten volgens het cohesieverslag in de eerste plaats zijn toe te schrijven aan de groei van de metropolitane gebieden, en is het met de Commissie eens dat het voor de verdere ontwikkeling van het regionaal beleid noodzakelijk is dat in de lidstaten beleidsmaatregelen worden genomen die sterker gericht zijn op het dichten van de kloof en op het bevorderen van groei en werkgelegenheid;

| 40. | is daarom verheugd dat nu ook een Europese analyse van de middelgrote steden in het cohesieverslag is opgenomen, en wijst in dit verband op de veelzijdige wisselwerking tussen steden en omliggende gebieden, bijv. wat betreft het forensenverkeer; |
| --- | --- |

40.

is daarom verheugd dat nu ook een Europese analyse van de middelgrote steden in het cohesieverslag is opgenomen, en wijst in dit verband op de veelzijdige wisselwerking tussen steden en omliggende gebieden, bijv. wat betreft het forensenverkeer;

| 41. | wijst op de nog bestaande ontwikkelingsachterstanden in veel ultraperifere regio's van de Europese Unie, en neemt nota van de omvangrijke en uiteenlopende, in het cohesieverslag beschreven problemen die zich voordoen in berg- en eilandregio's en andere dunbevolkte gebieden van de EU, waarbij moet worden gedacht aan vitale voorzieningen op het gebied van dienstverlening en infrastructuur; |
| --- | --- |

41.

wijst op de nog bestaande ontwikkelingsachterstanden in veel ultraperifere regio's van de Europese Unie, en neemt nota van de omvangrijke en uiteenlopende, in het cohesieverslag beschreven problemen die zich voordoen in berg- en eilandregio's en andere dunbevolkte gebieden van de EU, waarbij moet worden gedacht aan vitale voorzieningen op het gebied van dienstverlening en infrastructuur;

| 42. | beklemtoont dat veel plattelandsregio's zich gesteld zien voor de uitdaging om de emigratie een halt toe te roepen of voor de regio aanvaardbaar te maken. Daarbij moeten de structurele veranderingen die de nieuwe lidstaten nog moeten doorvoeren omdat een groot deel van hun bevolking werkzaam is in de landbouw, niet worden onderschat. Het valt te vrezen dat deze emigratiestroom uit veel plattelandsgebieden van de EU ook in de toekomst zal aanhouden. Het Europese Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling moet dan ook een grote rol spelen bij de aanpak van deze problematiek; |
| --- | --- |

42.

beklemtoont dat veel plattelandsregio's zich gesteld zien voor de uitdaging om de emigratie een halt toe te roepen of voor de regio aanvaardbaar te maken. Daarbij moeten de structurele veranderingen die de nieuwe lidstaten nog moeten doorvoeren omdat een groot deel van hun bevolking werkzaam is in de landbouw, niet worden onderschat. Het valt te vrezen dat deze emigratiestroom uit veel plattelandsgebieden van de EU ook in de toekomst zal aanhouden. Het Europese Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling moet dan ook een grote rol spelen bij de aanpak van deze problematiek;

| 43. | wijst in dit verband op de relatie tussen stedelijke en plattelandsgebieden, en schaart zich achter de in het cohesieverslag gedane constatering dat gecoördineerde bestemmingsplannen en een strategische ruimtelijke ordening vereist zijn voor een geïntegreerde ontwikkeling van de betreffende gebieden. Daarbij valt niet te loochenen dat steden tevens fungeren als aanjagers voor de ontwikkeling van plattelandsregio's; |
| --- | --- |

43.

wijst in dit verband op de relatie tussen stedelijke en plattelandsgebieden, en schaart zich achter de in het cohesieverslag gedane constatering dat gecoördineerde bestemmingsplannen en een strategische ruimtelijke ordening vereist zijn voor een geïntegreerde ontwikkeling van de betreffende gebieden. Daarbij valt niet te loochenen dat steden tevens fungeren als aanjagers voor de ontwikkeling van plattelandsregio's;

| 44. | betreurt in dit verband dat in het cohesiebericht geen aandacht wordt geschonken aan de werkzaamheden van de Raad en het Comité van de Regio's met betrekking tot de Territoriale agenda en het Handvest van Leipzig betreffende duurzame Europese steden; hierbij zij m.n. gewezen op de conclusies van het Duitse voorzitterschap n.a.v. de op 24 en 25 mei 2007 in Leipzig gehouden informele bijeenkomst van de ministers, verantwoordelijk voor stedelijke ontwikkeling en territoriale cohesie; |
| --- | --- |

44.

betreurt in dit verband dat in het cohesiebericht geen aandacht wordt geschonken aan de werkzaamheden van de Raad en het Comité van de Regio's met betrekking tot de Territoriale agenda en het Handvest van Leipzig betreffende duurzame Europese steden; hierbij zij m.n. gewezen op de conclusies van het Duitse voorzitterschap n.a.v. de op 24 en 25 mei 2007 in Leipzig gehouden informele bijeenkomst van de ministers, verantwoordelijk voor stedelijke ontwikkeling en territoriale cohesie;

| 45. | roept de Europese Commissie op om het Comité van de Regio's in een vroeg stadium te betrekken bij het opstellen van de in de conclusies van Leipzig aangekondigde rapporten: een strategisch rapport met een analyse van de positieve effecten die het meewegen van stedelijke en territoriale aspecten in de structuurfondsprogramma's heeft gehad op de geïntegreerde stadsontwikkeling en de territoriale samenhang (in te dienen voor 1 april 2010), en een rapport over de territoriale samenhang als bijdrage aan de discussie over het creëren van synergieën tussen de prioriteiten van de Territoriale agenda enerzijds en het Handvest van Leipzig betreffende duurzame Europese steden anderzijds (in te dienen voor 2008); |
| --- | --- |

45.

roept de Europese Commissie op om het Comité van de Regio's in een vroeg stadium te betrekken bij het opstellen van de in de conclusies van Leipzig aangekondigde rapporten: een strategisch rapport met een analyse van de positieve effecten die het meewegen van stedelijke en territoriale aspecten in de structuurfondsprogramma's heeft gehad op de geïntegreerde stadsontwikkeling en de territoriale samenhang (in te dienen voor 1 april 2010), en een rapport over de territoriale samenhang als bijdrage aan de discussie over het creëren van synergieën tussen de prioriteiten van de Territoriale agenda enerzijds en het Handvest van Leipzig betreffende duurzame Europese steden anderzijds (in te dienen voor 2008);

| 46. | steunt zowel de discussie die momenteel door het Europees Parlement wordt gevoerd over de invulling van de territoriale cohesie en de indicatoren die daarbij gebruikt kunnen worden, alsook het verzoek van de Raad aan het Sloveense voorzitterschap om de Territoriale agenda en het Handvest van Leipzig op te nemen in de voorbereidingen van de Europese Voorjaarstop van 2008; |
| --- | --- |

46.

steunt zowel de discussie die momenteel door het Europees Parlement wordt gevoerd over de invulling van de territoriale cohesie en de indicatoren die daarbij gebruikt kunnen worden, alsook het verzoek van de Raad aan het Sloveense voorzitterschap om de Territoriale agenda en het Handvest van Leipzig op te nemen in de voorbereidingen van de Europese Voorjaarstop van 2008;

Effecten van het cohesiebeleid

| 47. | wijst erop dat volgens het cohesieverslag in de periode 2000-2006 de structuurfondsen in de eerste plaats werden gebruikt voor infrastructuur, productieve investeringen en investeringen in mensen, en dat de middelen uit het Cohesiefonds gelijkelijk werden verdeeld over milieumaatregelen en vervoersinfrastructuren; |
| --- | --- |

47.

wijst erop dat volgens het cohesieverslag in de periode 2000-2006 de structuurfondsen in de eerste plaats werden gebruikt voor infrastructuur, productieve investeringen en investeringen in mensen, en dat de middelen uit het Cohesiefonds gelijkelijk werden verdeeld over milieumaatregelen en vervoersinfrastructuren;

| 48. | vestigt de aandacht op de aan de hand van het HERMIN-model gemaakte berekeningen uit het cohesieverslag, waaruit blijkt dat het absolute BBP in de meeste nieuwe lidstaten gedurende de programmeringsperiode tot 2,8 % hoger is komen te liggen en er dan zo'n 570 000 banen méér zijn gecreëerd dan zonder cohesiebeleid het geval zou zijn geweest. Tot het jaar 2015 — met inbegrip van de programmeringsperiode 2007-2013 — wordt verwacht dat het BBP met maximaal 9,3 % zal groeien en er 2 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen zullen ontstaan. Het CvdR acht dit een solide basis voor een evaluatie van de effecten van het cohesiebeleid; |
| --- | --- |

48.

vestigt de aandacht op de aan de hand van het HERMIN-model gemaakte berekeningen uit het cohesieverslag, waaruit blijkt dat het absolute BBP in de meeste nieuwe lidstaten gedurende de programmeringsperiode tot 2,8 % hoger is komen te liggen en er dan zo'n 570 000 banen méér zijn gecreëerd dan zonder cohesiebeleid het geval zou zijn geweest. Tot het jaar 2015 — met inbegrip van de programmeringsperiode 2007-2013 — wordt verwacht dat het BBP met maximaal 9,3 % zal groeien en er 2 miljoen nieuwe arbeidsplaatsen zullen ontstaan. Het CvdR acht dit een solide basis voor een evaluatie van de effecten van het cohesiebeleid;

| 49. | memoreert de berekeningen op grond van het EcoMod-model, volgens welke het BBP in de Slowaakse Republiek, Litouwen, Letland en Bulgarije in 2020 15 % hoger zal liggen dan nu; |
| --- | --- |

49.

memoreert de berekeningen op grond van het EcoMod-model, volgens welke het BBP in de Slowaakse Republiek, Litouwen, Letland en Bulgarije in 2020 15 % hoger zal liggen dan nu;

| 50. | wijst erop dat volgens het cohesieverslag in de doelstelling-2-gebieden in Frankrijk, Duitsland, Nederland, Spanje, Zweden en Groot-Brittannië gedurende de programmeringsperiode 2000-2006 in totaal 450 000 nieuwe arbeidsplaatsen zijn geschapen; |
| --- | --- |

50.

wijst erop dat volgens het cohesieverslag in de doelstelling-2-gebieden in Frankrijk, Duitsland, Nederland, Spanje, Zweden en Groot-Brittannië gedurende de programmeringsperiode 2000-2006 in totaal 450 000 nieuwe arbeidsplaatsen zijn geschapen;

| 51. | staat positief tegenover de conclusie van de Commissie dat op de thematische actieterreinen van het cohesiebeleid grote verbeteringen zijn opgetreden. Ten aanzien van de vervoersinfrastructuur kan bijvoorbeeld worden geconstateerd dat de dichtheid van het snelwegennet in Spanje en Portugal tussen 1995 en 2004 met bijna 48 % resp. 200 % is toegenomen; |
| --- | --- |

51.

staat positief tegenover de conclusie van de Commissie dat op de thematische actieterreinen van het cohesiebeleid grote verbeteringen zijn opgetreden. Ten aanzien van de vervoersinfrastructuur kan bijvoorbeeld worden geconstateerd dat de dichtheid van het snelwegennet in Spanje en Portugal tussen 1995 en 2004 met bijna 48 % resp. 200 % is toegenomen;

| 52. | wijst erop dat de steun uit het Cohesiefonds gedurende de periode 1993-2002 in de begunstigde landen heeft geleid tot een stijging van de overheidsuitgaven van 37 % op het gebied van milieuinfrastructuur; |
| --- | --- |

52.

wijst erop dat de steun uit het Cohesiefonds gedurende de periode 1993-2002 in de begunstigde landen heeft geleid tot een stijging van de overheidsuitgaven van 37 % op het gebied van milieuinfrastructuur;

| 53. | deelt dan ook de opvatting van het cohesieverslag dat de uitgaven voor de opbouw van de milieuinfrastructuur (met name afvalbeheer en -verwijdering) in de nieuwe lidstaten van groot belang zullen blijven; |
| --- | --- |

53.

deelt dan ook de opvatting van het cohesieverslag dat de uitgaven voor de opbouw van de milieuinfrastructuur (met name afvalbeheer en -verwijdering) in de nieuwe lidstaten van groot belang zullen blijven;

| 54. | legt de nadruk op de speciale rol van het cohesiebeleid bij de bevordering van onderzoek en ontwikkeling in de regio's. Tussen de 5 % (Spanje) en 18 % (Litouwen) van de uitgaven voor O&O in de betreffende landen was afkomstig uit de structuurfondsen; |
| --- | --- |

54.

legt de nadruk op de speciale rol van het cohesiebeleid bij de bevordering van onderzoek en ontwikkeling in de regio's. Tussen de 5 % (Spanje) en 18 % (Litouwen) van de uitgaven voor O&O in de betreffende landen was afkomstig uit de structuurfondsen;

| 55. | acht de verklaringen in het cohesieverslag over de specifieke effecten van het cohesiebeleid op het MKB onvoldoende, en roept de Commissie op om in het volgende tussentijdse verslag nader in te gaan op de gevolgen van het structuurbeleid voor het MKB; |
| --- | --- |

55.

acht de verklaringen in het cohesieverslag over de specifieke effecten van het cohesiebeleid op het MKB onvoldoende, en roept de Commissie op om in het volgende tussentijdse verslag nader in te gaan op de gevolgen van het structuurbeleid voor het MKB;

| 56. | vestigt de aandacht op het belang van het cohesiebeleid voor de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen. In de vorige programmeringsperiode is omstreeks 69 miljard euro uitgetrokken voor: het verbeteren van de toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt (6 %); het vergroten van de flexibiliteit van werknemers (22 %); maatregelen op het gebied van levenslang leren (23 %); gelijke rechten en sociale integratie (18 %), en actief arbeidsmarktbeleid (30 %). Volgens het cohesieverslag kon de arbeidsproductiviteit daarvoor met 5 % worden verhoogd; |
| --- | --- |

56.

vestigt de aandacht op het belang van het cohesiebeleid voor de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen. In de vorige programmeringsperiode is omstreeks 69 miljard euro uitgetrokken voor: het verbeteren van de toegang van vrouwen tot de arbeidsmarkt (6 %); het vergroten van de flexibiliteit van werknemers (22 %); maatregelen op het gebied van levenslang leren (23 %); gelijke rechten en sociale integratie (18 %), en actief arbeidsmarktbeleid (30 %). Volgens het cohesieverslag kon de arbeidsproductiviteit daarvoor met 5 % worden verhoogd;

| 57. | staat in principe achter de maatregelen voor plattelandsgebieden, die tijdens de vorige programmeringsperiode 14 miljard euro hebben ontvangen in het kader van de afdeling Oriëntatie van het EOGFL. Tegelijkertijd dient erop te worden gewezen dat de instrumenten van het regionaal beleid en het landbouwbeleid voor plattelandsgebieden in de toekomst beter op elkaar moeten worden afgestemd, mede met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon. Hierin is een van de grootste uitdagingen van de huidige programmeringsperiode gelegen, temeer daar het instrument voor plattelandsgebieden niet meer verankerd is in het regionaal beleid; |
| --- | --- |

57.

staat in principe achter de maatregelen voor plattelandsgebieden, die tijdens de vorige programmeringsperiode 14 miljard euro hebben ontvangen in het kader van de afdeling Oriëntatie van het EOGFL. Tegelijkertijd dient erop te worden gewezen dat de instrumenten van het regionaal beleid en het landbouwbeleid voor plattelandsgebieden in de toekomst beter op elkaar moeten worden afgestemd, mede met het oog op de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon. Hierin is een van de grootste uitdagingen van de huidige programmeringsperiode gelegen, temeer daar het instrument voor plattelandsgebieden niet meer verankerd is in het regionaal beleid;

| 58. | wijst op de positieve rol van het INTERREG-programma, in het kader waarvan tijdens de programmeringsperiode 2000-2006 in totaal 5,8 miljard euro is uitgegeven aan grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking. Deze programma's zijn juist bij de samenwerking langs de grenzen en de uitwisseling van ervaringen in Europa niet meer weg te denken en leveren een onontbeerlijke bijdrage aan de convergentie tussen de Europese regio's; |
| --- | --- |

58.

wijst op de positieve rol van het INTERREG-programma, in het kader waarvan tijdens de programmeringsperiode 2000-2006 in totaal 5,8 miljard euro is uitgegeven aan grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking. Deze programma's zijn juist bij de samenwerking langs de grenzen en de uitwisseling van ervaringen in Europa niet meer weg te denken en leveren een onontbeerlijke bijdrage aan de convergentie tussen de Europese regio's;

| 59. | staat eveneens positief tegenover de maatregelen die in het kader van URBAN II zijn genomen en waarmee tijdens de vorige programmeringsperiode 70 steden en 2,2 miljoen inwoners zijn ondersteund om het hoofd te bieden aan sociale en economische problemen in stedelijke gebieden. Met het oog op de door de operationele programma's nagestreefde grotere groei en werkgelegenheid moet echter verdere actie worden ondernomen, waarmee de effectiviteit van de in het kader van het cohesiebeleid genomen stedelijke beleidsmaatregelen kan worden vergroot; |
| --- | --- |

59.

staat eveneens positief tegenover de maatregelen die in het kader van URBAN II zijn genomen en waarmee tijdens de vorige programmeringsperiode 70 steden en 2,2 miljoen inwoners zijn ondersteund om het hoofd te bieden aan sociale en economische problemen in stedelijke gebieden. Met het oog op de door de operationele programma's nagestreefde grotere groei en werkgelegenheid moet echter verdere actie worden ondernomen, waarmee de effectiviteit van de in het kader van het cohesiebeleid genomen stedelijke beleidsmaatregelen kan worden vergroot;

| 60. | beklemtoont ook het belang van EQUAL, waarmee de afgelopen 7 jaar voor een bedrag van 3,27 miljard euro zo'n 3 000 projecten in de lidstaten zijn gerealiseerd, bedoeld om de uitwisseling van ervaringen met de tenuitvoerlegging van de Europese werkgelegenheidsstrategie te bevorderen; |
| --- | --- |

60.

beklemtoont ook het belang van EQUAL, waarmee de afgelopen 7 jaar voor een bedrag van 3,27 miljard euro zo'n 3 000 projecten in de lidstaten zijn gerealiseerd, bedoeld om de uitwisseling van ervaringen met de tenuitvoerlegging van de Europese werkgelegenheidsstrategie te bevorderen;

| 61. | spreekt tevens zijn waardering uit voor het werk van de Europese Investeringsbank, die tijdens de programmeringsperiode 2000-2006 ongeveer 71 % van haar middelen heeft uitgegeven aan projecten op het gebied van regionaal beleid; |
| --- | --- |

61.

spreekt tevens zijn waardering uit voor het werk van de Europese Investeringsbank, die tijdens de programmeringsperiode 2000-2006 ongeveer 71 % van haar middelen heeft uitgegeven aan projecten op het gebied van regionaal beleid;

| 62. | wijst erop dat de volle omvang van de effecten van de programmeringsperiode 2000-2006 pas in 2008 kan worden beoordeeld als alle betalingen over deze periode zijn verricht, en verzoekt de Commissie dan ook om de evaluatie van deze programmeringsperiode centraal te stellen in het volgende cohesieverslag; |
| --- | --- |

62.

wijst erop dat de volle omvang van de effecten van de programmeringsperiode 2000-2006 pas in 2008 kan worden beoordeeld als alle betalingen over deze periode zijn verricht, en verzoekt de Commissie dan ook om de evaluatie van deze programmeringsperiode centraal te stellen in het volgende cohesieverslag;

Effecten van het nationaal beleid op de economische en sociale samenhang

| 63. | stelt vast dat de inspanningen van de lidstaten om de economische en sociale samenhang te vergroten, plaatsvinden in het licht van een algehele consolidering van de begroting en het streven naar nationale hervormingen ter uitvoering van de gewijzigde Lissabon-strategie; |
| --- | --- |

63.

stelt vast dat de inspanningen van de lidstaten om de economische en sociale samenhang te vergroten, plaatsvinden in het licht van een algehele consolidering van de begroting en het streven naar nationale hervormingen ter uitvoering van de gewijzigde Lissabon-strategie;

| 64. | constateert in dit verband dat in veel lidstaten — met uitzondering van de cohesielanden — de overheidsinvesteringen zijn gedaald van 2,9 % van het BBP in 1993 tot 2,4 % in 2005. De overheidsinvesteringen in de in 2004 toegetreden lidstaten zijn daarentegen sterk toegenomen, en liggen momenteel ongeveer 50 % boven het niveau van de overheidsinvesteringen in de overige lidstaten; |
| --- | --- |

64.

constateert in dit verband dat in veel lidstaten — met uitzondering van de cohesielanden — de overheidsinvesteringen zijn gedaald van 2,9 % van het BBP in 1993 tot 2,4 % in 2005. De overheidsinvesteringen in de in 2004 toegetreden lidstaten zijn daarentegen sterk toegenomen, en liggen momenteel ongeveer 50 % boven het niveau van de overheidsinvesteringen in de overige lidstaten;

| 65. | stelt vast dat in de nieuwe lidstaten de verhoging van de uitgaven gepaard is gegaan met consolideringsmaatregelen; |
| --- | --- |

65.

stelt vast dat in de nieuwe lidstaten de verhoging van de uitgaven gepaard is gegaan met consolideringsmaatregelen;

| 66. | benadrukt dat de algehele tendens is dat — ondanks de problemen die de nationale begrotingen ondervinden als gevolg van hervormingen — de beschikbare middelen voor maatregelen op het gebied van economische en sociale samenhang binnen het bedrijfsleven slechts licht zijn gedaald of zelfs zijn gestegen; |
| --- | --- |

66.

benadrukt dat de algehele tendens is dat — ondanks de problemen die de nationale begrotingen ondervinden als gevolg van hervormingen — de beschikbare middelen voor maatregelen op het gebied van economische en sociale samenhang binnen het bedrijfsleven slechts licht zijn gedaald of zelfs zijn gestegen;

| 67. | betreurt dat in de analyse van de nationale begrotingen te weinig aandacht is besteed aan de specifieke situatie in de afzonderlijke landen, bijvoorbeeld aan de noodzaak om na de Duitse eenwording de overheidsuitgaven te consolideren; |
| --- | --- |

67.

betreurt dat in de analyse van de nationale begrotingen te weinig aandacht is besteed aan de specifieke situatie in de afzonderlijke landen, bijvoorbeeld aan de noodzaak om na de Duitse eenwording de overheidsuitgaven te consolideren;

| 68. | verwelkomt de in het cohesieverslag gesignaleerde tendens dat in veel lidstaten de lokale en regionale overheden in toenemende mate optreden als openbare investeerders. Dit is met name het geval geweest in Denemarken, Spanje, Italië, Portugal, Groot-Brittannië en Finland, waar het aandeel van lokale en regionale overheden in de overheidsinvesteringen tussen 1995 en 2004 soms met 10 % is toegenomen; |
| --- | --- |

68.

verwelkomt de in het cohesieverslag gesignaleerde tendens dat in veel lidstaten de lokale en regionale overheden in toenemende mate optreden als openbare investeerders. Dit is met name het geval geweest in Denemarken, Spanje, Italië, Portugal, Groot-Brittannië en Finland, waar het aandeel van lokale en regionale overheden in de overheidsinvesteringen tussen 1995 en 2004 soms met 10 % is toegenomen;

| 69. | neemt er nota van dat lokale en regionale overheden in de nieuwe lidstaten — met uitzondering van Polen, Tsjechië en Letland — beduidend minder dan 50 % van de overheidsinvesteringen voor hun rekening nemen; |
| --- | --- |

69.

neemt er nota van dat lokale en regionale overheden in de nieuwe lidstaten — met uitzondering van Polen, Tsjechië en Letland — beduidend minder dan 50 % van de overheidsinvesteringen voor hun rekening nemen;

| 70. | legt de nadruk op de constatering van de Commissie dat er een verband bestaat tussen de bestedingen en de kwaliteit van investeringsprojecten enerzijds en de mate van decentralisatie anderzijds (voor zover op subnationaal niveau efficiënte bestuurseenheden bestaan); |
| --- | --- |

70.

legt de nadruk op de constatering van de Commissie dat er een verband bestaat tussen de bestedingen en de kwaliteit van investeringsprojecten enerzijds en de mate van decentralisatie anderzijds (voor zover op subnationaal niveau efficiënte bestuurseenheden bestaan);

| 71. | neemt met voldoening kennis van de opmerkingen over het verband tussen toewijzing van aanzienlijke middelen uit de structuurfondsen en de ontwikkeling van economische stabiliteit in de nieuwe lidstaten, waar aldus een grote groei en een consolidering van de overheidsfinanciën konden worden gerealiseerd. Dit toont overduidelijk aan tot welke resultaten de Europese beleidsmix van een stabiel financieel beleid ten aanzien van de euro en de structuurfondsmaatregelen voor groei en cohesie hebben geleid. Bovendien zijn dankzij deze combinatie de wisselkoersen ten opzichte van de euro de afgelopen jaren relatief stabiel gebleven; |
| --- | --- |

71.

neemt met voldoening kennis van de opmerkingen over het verband tussen toewijzing van aanzienlijke middelen uit de structuurfondsen en de ontwikkeling van economische stabiliteit in de nieuwe lidstaten, waar aldus een grote groei en een consolidering van de overheidsfinanciën konden worden gerealiseerd. Dit toont overduidelijk aan tot welke resultaten de Europese beleidsmix van een stabiel financieel beleid ten aanzien van de euro en de structuurfondsmaatregelen voor groei en cohesie hebben geleid. Bovendien zijn dankzij deze combinatie de wisselkoersen ten opzichte van de euro de afgelopen jaren relatief stabiel gebleven;

Effecten van het EU-beleid op de economische en sociale samenhang

| 72. | benadrukt met betrekking tot het Europese onderzoeks- en innovatiebeleid dat de programma's primair zijn gericht op vergroting van het Europese concurrentievermogen in de wereld. De hiervoor bestemde middelen worden dan ook beschikbaar gesteld door middel van aanbestedingen op EU-niveau; |
| --- | --- |

72.

benadrukt met betrekking tot het Europese onderzoeks- en innovatiebeleid dat de programma's primair zijn gericht op vergroting van het Europese concurrentievermogen in de wereld. De hiervoor bestemde middelen worden dan ook beschikbaar gesteld door middel van aanbestedingen op EU-niveau;

| 73. | neemt er in dit verband nota van dat slechts 18 % van de instellingen die hebben deelgenomen aan het Zesde Kaderprogramma voor onderzoek, afkomstig zijn uit achtergebleven regio's. Het CvdR kan zich vinden in de opvatting van de Commissie dat de Europese steun voor onderzoek en het cohesiebeleid naast hun doelstelling van verbetering van O&O in Europa nog andere doelen nastreven. Het CvdR is ermee ingenomen dat in het kader van het Zevende Kaderprogramma voor onderzoek de regionale dimensie van de Europese onderzoekssteun wordt versterkt door initiatieven zoals KnowReg2; |
| --- | --- |

73.

neemt er in dit verband nota van dat slechts 18 % van de instellingen die hebben deelgenomen aan het Zesde Kaderprogramma voor onderzoek, afkomstig zijn uit achtergebleven regio's. Het CvdR kan zich vinden in de opvatting van de Commissie dat de Europese steun voor onderzoek en het cohesiebeleid naast hun doelstelling van verbetering van O&O in Europa nog andere doelen nastreven. Het CvdR is ermee ingenomen dat in het kader van het Zevende Kaderprogramma voor onderzoek de regionale dimensie van de Europese onderzoekssteun wordt versterkt door initiatieven zoals KnowReg2;

| 74. | wijst er met betrekking tot het programma voor concurrentievermogen en innovatie (CIP) op dat dit programma een zinvolle aanvulling zou kunnen vormen op cohesiebeleidsmaatregelen ter bevordering van het MKB of van hernieuwbare energiebronnen; |
| --- | --- |

74.

wijst er met betrekking tot het programma voor concurrentievermogen en innovatie (CIP) op dat dit programma een zinvolle aanvulling zou kunnen vormen op cohesiebeleidsmaatregelen ter bevordering van het MKB of van hernieuwbare energiebronnen;

| 75. | benadrukt met betrekking tot het Europese concurrentiebeleid dat volgens het cohesieverslag de overeenkomstig art. 87, lid 3a, van het EG-Verdrag verleende staatssteun voor achtergebleven regio's is geslonken van 19 miljard euro in 2003 tot 11 miljard euro in 2005; |
| --- | --- |

75.

benadrukt met betrekking tot het Europese concurrentiebeleid dat volgens het cohesieverslag de overeenkomstig art. 87, lid 3a, van het EG-Verdrag verleende staatssteun voor achtergebleven regio's is geslonken van 19 miljard euro in 2003 tot 11 miljard euro in 2005;

| 76. | wijst erop dat, terwijl de steun op grond van art. 87, lid 3a, van het EG-Verdrag is verminderd, de staatssteun in de cohesielanden steeds sterker is gericht op de doelstellingen van Lissabon en Göteborg (milieu, regionale steun, MKB, werkgelegenheid, onderwijs en onderzoek). Meer dan de helft van de lidstaten hebben hun steun op deze horizontale doelstellingen geconcentreerd; |
| --- | --- |

76.

wijst erop dat, terwijl de steun op grond van art. 87, lid 3a, van het EG-Verdrag is verminderd, de staatssteun in de cohesielanden steeds sterker is gericht op de doelstellingen van Lissabon en Göteborg (milieu, regionale steun, MKB, werkgelegenheid, onderwijs en onderzoek). Meer dan de helft van de lidstaten hebben hun steun op deze horizontale doelstellingen geconcentreerd;

| 77. | neemt er nota van dat, ondanks de uitbreiding van de EU, in de nieuwe programmeringsperiode slechts 34 % van de bevolking in achtergebleven gebieden, zoals bedoeld in art. 87, lid 3a, van het EG-Verdrag, woont; |
| --- | --- |

77.

neemt er nota van dat, ondanks de uitbreiding van de EU, in de nieuwe programmeringsperiode slechts 34 % van de bevolking in achtergebleven gebieden, zoals bedoeld in art. 87, lid 3a, van het EG-Verdrag, woont;

| 78. | neemt kennis van de bevinding van de Commissie dat de marktordeningen van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid de voorkeur geven aan sterkere regio's met grotere productie-eenheden, en wijst derhalve op de noodzaak om de instrumenten voor plattelandsontwikkeling tijdens de huidige programmeringsperiode met name in de convergentieregio's in te zetten. Het CvdR is ingenomen met de mogelijkheid om door middel van modulatie de financiële steun voor plattelandsontwikkeling gedurende de huidige programmeringsperiode nog te verhogen; |
| --- | --- |

78.

neemt kennis van de bevinding van de Commissie dat de marktordeningen van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid de voorkeur geven aan sterkere regio's met grotere productie-eenheden, en wijst derhalve op de noodzaak om de instrumenten voor plattelandsontwikkeling tijdens de huidige programmeringsperiode met name in de convergentieregio's in te zetten. Het CvdR is ingenomen met de mogelijkheid om door middel van modulatie de financiële steun voor plattelandsontwikkeling gedurende de huidige programmeringsperiode nog te verhogen;

| 79. | wijst op de noodzaak om — met name in landen waar een groot deel van de bevolking werkzaam is in de landbouw — de komende jaren bindende maatregelen te nemen om te komen tot een concurrerende landbouw en tot diversificatie van de economische activiteiten in plattelandsgebieden; |
| --- | --- |

79.

wijst op de noodzaak om — met name in landen waar een groot deel van de bevolking werkzaam is in de landbouw — de komende jaren bindende maatregelen te nemen om te komen tot een concurrerende landbouw en tot diversificatie van de economische activiteiten in plattelandsgebieden;

| 80. | vestigt de aandacht op de opmerking dat het cohesiebeleid met betrekking tot de EU-begroting een sleutelrol heeft gespeeld bij de opbouw van de Europese Unie, in die zin dat het ertoe heeft bijgedragen dat elke burger in de Unie gelijke toegang tot de interne markt heeft; |
| --- | --- |

80.

vestigt de aandacht op de opmerking dat het cohesiebeleid met betrekking tot de EU-begroting een sleutelrol heeft gespeeld bij de opbouw van de Europese Unie, in die zin dat het ertoe heeft bijgedragen dat elke burger in de Unie gelijke toegang tot de interne markt heeft;

| 81. | merkt ten aanzien van het Europese begrotingsbeleid op dat het cohesiebeleid momenteel ongeveer een derde van de EU-uitgaven voor zijn rekening neemt en in 2013 over zo'n 54,2 miljard euro zal beschikken. Het CvdR wijst erop dat het relatieve aandeel van het cohesiebeleid — gemeten naar het BBP in de EU — in 2013 zal zijn teruggelopen tot 0,35 %, terwijl dat in 2004 bijna 0,4 % was; |
| --- | --- |

81.

merkt ten aanzien van het Europese begrotingsbeleid op dat het cohesiebeleid momenteel ongeveer een derde van de EU-uitgaven voor zijn rekening neemt en in 2013 over zo'n 54,2 miljard euro zal beschikken. Het CvdR wijst erop dat het relatieve aandeel van het cohesiebeleid — gemeten naar het BBP in de EU — in 2013 zal zijn teruggelopen tot 0,35 %, terwijl dat in 2004 bijna 0,4 % was;

| 82. | benadrukt dat, vanwege de uitbreiding van de EU, aan het eind van de huidige programmeringsperiode ongeveer 85 % van de cohesiesteun naar achtergebleven regio's zal gaan, tegen 56 % in 1989. De nieuwe lidstaten zullen dan naar verwachting 52 % van alle cohesiesteun ontvangen, terwijl ze slechts 21 % van de bevolking herbergen; |
| --- | --- |

82.

benadrukt dat, vanwege de uitbreiding van de EU, aan het eind van de huidige programmeringsperiode ongeveer 85 % van de cohesiesteun naar achtergebleven regio's zal gaan, tegen 56 % in 1989. De nieuwe lidstaten zullen dan naar verwachting 52 % van alle cohesiesteun ontvangen, terwijl ze slechts 21 % van de bevolking herbergen;

| 83. | betreurt dat in het betreffende hoofdstuk van het cohesieverslag geen omvattend voorstel wordt gedaan voor de versterking van de interactie tussen het cohesiebeleid en het overige EU-beleid, en dringt er bij de Commissie op aan om dit, in het kader van de beoogde hervorming van het financieringsstelsel van de EU, alsnog te doen in een volgend tussentijds verslag; |
| --- | --- |

83.

betreurt dat in het betreffende hoofdstuk van het cohesieverslag geen omvattend voorstel wordt gedaan voor de versterking van de interactie tussen het cohesiebeleid en het overige EU-beleid, en dringt er bij de Commissie op aan om dit, in het kader van de beoogde hervorming van het financieringsstelsel van de EU, alsnog te doen in een volgend tussentijds verslag;

| 84. | wijst erop dat tussen alle betrokken partijen een dialoog op gang moet worden gebracht met als doel om eventuele effecten van de Europese wetgeving op een duurzame stedelijke en regionale ontwikkeling te onderzoeken en mee te wegen, en om op basis van bestaande procedures (bijv. effectbeoordelingen) te komen tot een betere onderlinge afstemming van communautaire beleidsmaatregelen en initiatieven die de lokale en regionale overheden aangaan. Het CvdR zou graag in een vroeg stadium door de Commissie worden betrokken bij deze processen; |
| --- | --- |

84.

wijst erop dat tussen alle betrokken partijen een dialoog op gang moet worden gebracht met als doel om eventuele effecten van de Europese wetgeving op een duurzame stedelijke en regionale ontwikkeling te onderzoeken en mee te wegen, en om op basis van bestaande procedures (bijv. effectbeoordelingen) te komen tot een betere onderlinge afstemming van communautaire beleidsmaatregelen en initiatieven die de lokale en regionale overheden aangaan. Het CvdR zou graag in een vroeg stadium door de Commissie worden betrokken bij deze processen;

De hervorming van het cohesiebeleid 2007-2013

| 85. | neemt kennis van de mededeling van de Commissie dat de hervorming van het cohesiebeleid in de periode 2007-2013 erop gericht is om beproefde praktijken op het gebied van programmering, samenwerking, medefinanciering en evaluatie te handhaven, en daarnaast bepaalde vernieuwingen in te voeren, zoals een meer strategische aanpak, verdere decentralisatie, een grotere doeltreffendheid en minder administratieve rompslomp; |
| --- | --- |

85.

neemt kennis van de mededeling van de Commissie dat de hervorming van het cohesiebeleid in de periode 2007-2013 erop gericht is om beproefde praktijken op het gebied van programmering, samenwerking, medefinanciering en evaluatie te handhaven, en daarnaast bepaalde vernieuwingen in te voeren, zoals een meer strategische aanpak, verdere decentralisatie, een grotere doeltreffendheid en minder administratieve rompslomp;

| 86. | legt de nadruk op het nauwe verband tussen het cohesiebeleid en de Lissabon-strategie, dat ertoe heeft geleid dat de programma's sterker gericht zijn op groei en werkgelegenheid. Dit kan echter alleen succesvol zijn als in de lidstaten nauwe contacten bestaan tussen de instanties die bevoegd zijn voor het cohesie- en het structuurbeleid en de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het opstellen van de nationale hervormingsprogramma's; |
| --- | --- |

86.

legt de nadruk op het nauwe verband tussen het cohesiebeleid en de Lissabon-strategie, dat ertoe heeft geleid dat de programma's sterker gericht zijn op groei en werkgelegenheid. Dit kan echter alleen succesvol zijn als in de lidstaten nauwe contacten bestaan tussen de instanties die bevoegd zijn voor het cohesie- en het structuurbeleid en de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het opstellen van de nationale hervormingsprogramma's;

| 87. | wijst er — in het kader van het gebruik van de structuurfondsen voor de verwezenlijking van de Lissabon-doelstellingen („earmarking”) — op dat zo'n 64 % van de middelen voor convergentie en meer dan 80 % van de middelen voor concurrentievermogen aan deze doelen worden besteed, waardoor ze ertoe bijdragen dat de gemeenschappelijke doelstellingen worden bereikt. Dit leidt tot investeringen in groei en werkgelegenheid voor een bedrag van 210 miljard euro; |
| --- | --- |

87.

wijst er — in het kader van het gebruik van de structuurfondsen voor de verwezenlijking van de Lissabon-doelstellingen („earmarking”) — op dat zo'n 64 % van de middelen voor convergentie en meer dan 80 % van de middelen voor concurrentievermogen aan deze doelen worden besteed, waardoor ze ertoe bijdragen dat de gemeenschappelijke doelstellingen worden bereikt. Dit leidt tot investeringen in groei en werkgelegenheid voor een bedrag van 210 miljard euro;

| 88. | herinnert er met betrekking tot de afstemming van het cohesiebeleid op de Lissabon-doelstellingen aan, dat de versterking van de economische en sociale samenhang een aparte doelstelling van de EU is. Derhalve mag niet de indruk worden gewekt dat het cohesiebeleid uitsluitend ertoe dient om de doelstellingen van Lissabon te verwezenlijken; |
| --- | --- |

88.

herinnert er met betrekking tot de afstemming van het cohesiebeleid op de Lissabon-doelstellingen aan, dat de versterking van de economische en sociale samenhang een aparte doelstelling van de EU is. Derhalve mag niet de indruk worden gewekt dat het cohesiebeleid uitsluitend ertoe dient om de doelstellingen van Lissabon te verwezenlijken;

| 89. | waardeert de door de Commissie ondernomen poging om te zorgen voor méér transparantie en een duidelijkere regelgeving door één uniforme fondsenverordening in te voeren ter vervanging van de bestaande tien verordeningen. Hetzelfde geldt voor de integratie van het Cohesiefonds in de algemene fondsenverordening; |
| --- | --- |

89.

waardeert de door de Commissie ondernomen poging om te zorgen voor méér transparantie en een duidelijkere regelgeving door één uniforme fondsenverordening in te voeren ter vervanging van de bestaande tien verordeningen. Hetzelfde geldt voor de integratie van het Cohesiefonds in de algemene fondsenverordening;

| 90. | merkt op dat de effecten van de hervorming op de programmering en de uitvoering van de structuurfondsen pas uitgebreid kunnen worden geëvalueerd wanneer de operationele programma's zijn goedgekeurd en van start gegaan, en roept de Commissie op om deze evaluatie in een van haar volgende verslagen uit te voeren; |
| --- | --- |

90.

merkt op dat de effecten van de hervorming op de programmering en de uitvoering van de structuurfondsen pas uitgebreid kunnen worden geëvalueerd wanneer de operationele programma's zijn goedgekeurd en van start gegaan, en roept de Commissie op om deze evaluatie in een van haar volgende verslagen uit te voeren;

| 91. | dringt erop aan dat in het Vijfde cohesieverslag een apart hoofdstuk wordt gewijd aan de stedelijke dimensie, aangezien de Europese steden een sleutelrol spelen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon en Göteborg en bij de sociale integratie van bijv. immigranten; |
| --- | --- |

91.

dringt erop aan dat in het Vijfde cohesieverslag een apart hoofdstuk wordt gewijd aan de stedelijke dimensie, aangezien de Europese steden een sleutelrol spelen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van Lissabon en Göteborg en bij de sociale integratie van bijv. immigranten;

Nieuwe uitdagingen

| 92. | denkt dat het Vierde verslag over de economische en sociale cohesie de aanzet geeft tot de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid voor de periode na 2013, acht een uitgebreide analyse van de toekomstige uitdagingen voor het cohesiebeleid met het oog hierop noodzakelijk en beschouwt de in de Mededeling over het Vierde cohesieverslag vervatte punten als een eerste stap in deze richting. Tevens wordt opgemerkt dat de in het verslag in kaart gebrachte uitdagingen niet alleen in het kader van het cohesiebeleid maar ook via andere communautaire acties en beleidsmaatregelen moeten worden aangepakt. |
| --- | --- |

92.

denkt dat het Vierde verslag over de economische en sociale cohesie de aanzet geeft tot de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid voor de periode na 2013, acht een uitgebreide analyse van de toekomstige uitdagingen voor het cohesiebeleid met het oog hierop noodzakelijk en beschouwt de in de Mededeling over het Vierde cohesieverslag vervatte punten als een eerste stap in deze richting. Tevens wordt opgemerkt dat de in het verslag in kaart gebrachte uitdagingen niet alleen in het kader van het cohesiebeleid maar ook via andere communautaire acties en beleidsmaatregelen moeten worden aangepakt.

| 93. | benadrukt de in het licht van globalisering en uitbreiding noodzakelijke druk om in de lidstaten, vooral in de regio's en gemeenten, te herstructureren en te moderniseren. Het CvdR wijst erop dat volgens het cohesieverslag de effecten van de globalisering op de economische sectoren en de regio's zullen uiteenlopen, en is zich ervan bewust dat deze noodzaak tot aanpassing zich niet alleen in achtergebleven regio's maar ook in andere Europese regio's zal voordoen. Tijdens deze processen mag men het regionale culturele erfgoed niet uit het oog verliezen; |
| --- | --- |

93.

benadrukt de in het licht van globalisering en uitbreiding noodzakelijke druk om in de lidstaten, vooral in de regio's en gemeenten, te herstructureren en te moderniseren. Het CvdR wijst erop dat volgens het cohesieverslag de effecten van de globalisering op de economische sectoren en de regio's zullen uiteenlopen, en is zich ervan bewust dat deze noodzaak tot aanpassing zich niet alleen in achtergebleven regio's maar ook in andere Europese regio's zal voordoen. Tijdens deze processen mag men het regionale culturele erfgoed niet uit het oog verliezen;

| 94. | merkt evenwel op dat een belangrijke uitdaging voor het cohesiebeleid erin bestaat om, door het bevorderen van technologische ontwikkeling en van (na)scholing, het vermogen tot aanpassing aan de economische veranderingen te bevorderen, zodat de door de globalisering geboden kansen kunnen worden benut; |
| --- | --- |

94.

merkt evenwel op dat een belangrijke uitdaging voor het cohesiebeleid erin bestaat om, door het bevorderen van technologische ontwikkeling en van (na)scholing, het vermogen tot aanpassing aan de economische veranderingen te bevorderen, zodat de door de globalisering geboden kansen kunnen worden benut;

| 95. | stelt vast dat ook de klimaatverandering in de Europese regio's verschillend zal uitwerken; zo kunnen herstructureringen en aanpassingen in de landbouw geboden zijn met het oog op de bescherming tegen overstromingen en de veranderende klimatologische omstandigheden. Tegelijkertijd zullen door de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen nieuwe mogelijkheden voor groei en werkgelegenheid ontstaan en wereldwijd nieuwe markten worden ontsloten; |
| --- | --- |

95.

stelt vast dat ook de klimaatverandering in de Europese regio's verschillend zal uitwerken; zo kunnen herstructureringen en aanpassingen in de landbouw geboden zijn met het oog op de bescherming tegen overstromingen en de veranderende klimatologische omstandigheden. Tegelijkertijd zullen door de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen nieuwe mogelijkheden voor groei en werkgelegenheid ontstaan en wereldwijd nieuwe markten worden ontsloten;

| 96. | is het met het cohesieverslag eens dat door de stijgende energieprijzen vooral regio's met een geringe energie-efficiëntie en met economische sectoren die een hoog energieverbruik kennen, zullen worden getroffen. Een dergelijke ontwikkeling stelt de (ultra)perifere regio's, eilanden, bergregio's en andere afgelegen gebieden bovendien voor de taak om in weerwil van hogere vervoerskosten het eigen groeipotentieel te behouden; |
| --- | --- |

96.

is het met het cohesieverslag eens dat door de stijgende energieprijzen vooral regio's met een geringe energie-efficiëntie en met economische sectoren die een hoog energieverbruik kennen, zullen worden getroffen. Een dergelijke ontwikkeling stelt de (ultra)perifere regio's, eilanden, bergregio's en andere afgelegen gebieden bovendien voor de taak om in weerwil van hogere vervoerskosten het eigen groeipotentieel te behouden;

| 97. | bevestigt de constatering dat de demografische verandering voor veel Europese regio's geleidelijk een grote belemmering voor groei en ontwikkeling kan worden; |
| --- | --- |

97.

bevestigt de constatering dat de demografische verandering voor veel Europese regio's geleidelijk een grote belemmering voor groei en ontwikkeling kan worden;

| 98. | beschouwt regionale initiatieven ter verbetering van het algehele opleidingsniveau en ter vermindering van schooluitval, waardoor de productiviteit en de toegevoegde waarde worden verhoogd, als een belangrijke voorwaarde om de gevolgen van de vergrijzing te verzachten; |
| --- | --- |

98.

beschouwt regionale initiatieven ter verbetering van het algehele opleidingsniveau en ter vermindering van schooluitval, waardoor de productiviteit en de toegevoegde waarde worden verhoogd, als een belangrijke voorwaarde om de gevolgen van de vergrijzing te verzachten;

De toekomst van het cohesiebeleid

| 99. | wijst erop dat de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid die de komende jaren moet worden gevoerd, gepaard zal gaan met een discussie over de hervorming van de EU-begroting. Met het oog hierop moeten het komende jaar opties worden uitgewerkt en moet het huidige EU-beleid worden beoordeeld. Daarnaast zal ook de Europese Commissie met haar Vijfde tussentijdse verslag over de economische en sociale cohesie een bijdrage leveren aan deze discussie; |
| --- | --- |

99.

wijst erop dat de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid die de komende jaren moet worden gevoerd, gepaard zal gaan met een discussie over de hervorming van de EU-begroting. Met het oog hierop moeten het komende jaar opties worden uitgewerkt en moet het huidige EU-beleid worden beoordeeld. Daarnaast zal ook de Europese Commissie met haar Vijfde tussentijdse verslag over de economische en sociale cohesie een bijdrage leveren aan deze discussie;

| 100. | beschouwt de vragen die de Commissie in haar Mededeling over het cohesieverslag opwerpt als een eerste aanzet tot de toekomstige discussie, en tracht in het onderstaande een eerste antwoord op deze vragen te formuleren; |
| --- | --- |

100.

beschouwt de vragen die de Commissie in haar Mededeling over het cohesieverslag opwerpt als een eerste aanzet tot de toekomstige discussie, en tracht in het onderstaande een eerste antwoord op deze vragen te formuleren;

Hoe goed is het cohesiebeleid berekend op de nieuwe uitdagingen waarvoor de Europese regio's zich in de komende jaren gesteld zullen zien?

| 101. | attendeert erop dat de Europese regio's de uitdagingen die hun wachten, alleen de baas kunnen wanneer de strategische richtsnoeren op Europees niveau en de vereiste flexibiliteit bij het gebruik van middelen op regionaal niveau met elkaar in evenwicht zijn; |
| --- | --- |

101.

attendeert erop dat de Europese regio's de uitdagingen die hun wachten, alleen de baas kunnen wanneer de strategische richtsnoeren op Europees niveau en de vereiste flexibiliteit bij het gebruik van middelen op regionaal niveau met elkaar in evenwicht zijn;

| 102. | vindt dat in de regio's specifieke strategieën voor de toekomst moeten worden ontwikkeld om nieuwe uitdagingen in een vroeg stadium te onderkennen, en dat de Europese regio's onderling moeten worden vergeleken om de situatie van de afzonderlijke regio's te kunnen bepalen. Daarbij zal ook moeten worden nagegaan of, en zo ja in welke mate er behoefte bestaat aan nieuwe indicatoren voor de evaluering van het cohesiebeleid; |
| --- | --- |

102.

vindt dat in de regio's specifieke strategieën voor de toekomst moeten worden ontwikkeld om nieuwe uitdagingen in een vroeg stadium te onderkennen, en dat de Europese regio's onderling moeten worden vergeleken om de situatie van de afzonderlijke regio's te kunnen bepalen. Daarbij zal ook moeten worden nagegaan of, en zo ja in welke mate er behoefte bestaat aan nieuwe indicatoren voor de evaluering van het cohesiebeleid;

| 103. | benadrukt dat de aanzet moet worden gegeven tot meer gedachtewisseling en samenwerking als het gaat om nieuwe benaderingen en modellen voor regionaal beleid: zo zouden, onderzoekers, nationale onderzoeksinstituten en organisaties die regionaal onderzoek doen samen moeten zoeken naar doeltreffende methoden om nieuwe denkbeelden te verspreiden en in de praktijk toe te passen bij de uitstippeling, uitvoering en beoordeling van beleid. Ook stelt het CvdR de Commissie voor om een adequate regeling te treffen als ruggesteun voor samenwerking, netwerking en kennisverspreiding op dit gebied; |
| --- | --- |

103.

benadrukt dat de aanzet moet worden gegeven tot meer gedachtewisseling en samenwerking als het gaat om nieuwe benaderingen en modellen voor regionaal beleid: zo zouden, onderzoekers, nationale onderzoeksinstituten en organisaties die regionaal onderzoek doen samen moeten zoeken naar doeltreffende methoden om nieuwe denkbeelden te verspreiden en in de praktijk toe te passen bij de uitstippeling, uitvoering en beoordeling van beleid. Ook stelt het CvdR de Commissie voor om een adequate regeling te treffen als ruggesteun voor samenwerking, netwerking en kennisverspreiding op dit gebied;

Welk antwoord kan het regionaal beleid geven op de globalisering?

| 104. | ziet de globalisering als een ontwikkeling die deel uitmaakt van de structurele veranderingen en die zowel kansen als risico's met zich meebrengt voor de Europese regio's en gemeenten; |
| --- | --- |

104.

ziet de globalisering als een ontwikkeling die deel uitmaakt van de structurele veranderingen en die zowel kansen als risico's met zich meebrengt voor de Europese regio's en gemeenten;

| 105. | wijst erop dat via het regionaal beleid bepaalde sociaal-economische gevolgen van de mondialisering op adequate wijze kunnen worden opgevangen, aangezien dit beleid multisectorale oplossingen biedt die dicht bij de burgers in praktijk kunnen worden gebracht; |
| --- | --- |

105.

wijst erop dat via het regionaal beleid bepaalde sociaal-economische gevolgen van de mondialisering op adequate wijze kunnen worden opgevangen, aangezien dit beleid multisectorale oplossingen biedt die dicht bij de burgers in praktijk kunnen worden gebracht;

| 106. | is ermee ingenomen dat in dit cohesieverslag voor het eerst een uitgebreidere analyse wordt gemaakt van het regionaal beleid in andere landen, met name de VS, Rusland en China; aldus kan wereldwijd een vergelijking worden gemaakt tussen strategieën voor regionale ontwikkeling en kan hierover informatie worden uitgewisseld; |
| --- | --- |

106.

is ermee ingenomen dat in dit cohesieverslag voor het eerst een uitgebreidere analyse wordt gemaakt van het regionaal beleid in andere landen, met name de VS, Rusland en China; aldus kan wereldwijd een vergelijking worden gemaakt tussen strategieën voor regionale ontwikkeling en kan hierover informatie worden uitgewisseld;

| 107. | dringt er bij de Commissie op aan om meer aandacht te schenken aan de regionale en sectorale effecten van de globalisering, zodat de lokale en regionale overheden kunnen worden voorzien van belangrijke informatie over tendensen en problemen die de globalisering op regionaal niveau met zich meebrengt; |
| --- | --- |

107.

dringt er bij de Commissie op aan om meer aandacht te schenken aan de regionale en sectorale effecten van de globalisering, zodat de lokale en regionale overheden kunnen worden voorzien van belangrijke informatie over tendensen en problemen die de globalisering op regionaal niveau met zich meebrengt;

| 108. | beschouwt met name een pro-actief regionaal beleid dat gebaseerd is op versterking van de aanbodsfactoren, als een instrument om in de wereldwijde concurrentie tussen markten en ondernemingen ook in de toekomst het gewenste ontwikkelingsniveau te kunnen handhaven; |
| --- | --- |

108.

beschouwt met name een pro-actief regionaal beleid dat gebaseerd is op versterking van de aanbodsfactoren, als een instrument om in de wereldwijde concurrentie tussen markten en ondernemingen ook in de toekomst het gewenste ontwikkelingsniveau te kunnen handhaven;

| 109. | beklemtoont de noodzaak om globalisering te aanvaarden als een onomkeerbaar proces, en om op de regio's toegesneden ontwikkelingsstrategieën te formuleren op basis van innovatie en prestatievermogen; |
| --- | --- |

109.

beklemtoont de noodzaak om globalisering te aanvaarden als een onomkeerbaar proces, en om op de regio's toegesneden ontwikkelingsstrategieën te formuleren op basis van innovatie en prestatievermogen;

Welke rol kan het cohesiebeleid spelen met betrekking tot de klimaatverandering?

| 110. | beschouwt de klimaatverandering als een van de grootste problemen wereldwijd, die slechts kan worden overwonnen door middel van een geïntegreerde aanpak met omvattende maatregelen waarover internationaal overeenstemming bestaat; |
| --- | --- |

110.

beschouwt de klimaatverandering als een van de grootste problemen wereldwijd, die slechts kan worden overwonnen door middel van een geïntegreerde aanpak met omvattende maatregelen waarover internationaal overeenstemming bestaat;

| 111. | ziet voor het cohesiebeleid vooral een rol weggelegd bij de vermindering van de CO2-uitstoot, de vergroting van de energie-efficiëntie en een intensiever gebruik van hernieuwbare energiebronnen, met name in achtergebleven regio's. In dit verband kunnen deze regio's profiteren van de omstandigheid dat in deze sector reeds nieuwe markten en nieuwe ondernemingen zijn ontstaan; |
| --- | --- |

111.

ziet voor het cohesiebeleid vooral een rol weggelegd bij de vermindering van de CO2-uitstoot, de vergroting van de energie-efficiëntie en een intensiever gebruik van hernieuwbare energiebronnen, met name in achtergebleven regio's. In dit verband kunnen deze regio's profiteren van de omstandigheid dat in deze sector reeds nieuwe markten en nieuwe ondernemingen zijn ontstaan;

| 112. | wijst evenwel ook op de beperkingen van het cohesiebeleid, dat bijvoorbeeld geen compensatie kan bieden voor de gevolgen van een verkeerd toewijzingsbeleid of voor eventueel verstoorde concurrentieverhoudingen bij de handel in emissierechten; |
| --- | --- |

112.

wijst evenwel ook op de beperkingen van het cohesiebeleid, dat bijvoorbeeld geen compensatie kan bieden voor de gevolgen van een verkeerd toewijzingsbeleid of voor eventueel verstoorde concurrentieverhoudingen bij de handel in emissierechten;

Hoe kunnen maatregelen voor groei en werkgelegenheid in het kader van het cohesiebeleid verder worden uitgebouwd?

| 113. | is van mening dat het cohesiebeleid ook in de toekomst moet uitgaan van het solidariteitsbeginsel en zich moet blijven richten op groei en werkgelegenheid. Om de doeltreffendheid van het cohesiebeleid te vergroten, heeft het Comité van de Regio's een „Lissabon monitoring platform” opgericht in het kader waarvan lokale en regionale overheden kunnen samenwerken en voorbeelden van goede praktijken op dit gebied kunnen uitwisselen; |
| --- | --- |

113.

is van mening dat het cohesiebeleid ook in de toekomst moet uitgaan van het solidariteitsbeginsel en zich moet blijven richten op groei en werkgelegenheid. Om de doeltreffendheid van het cohesiebeleid te vergroten, heeft het Comité van de Regio's een „Lissabon monitoring platform” opgericht in het kader waarvan lokale en regionale overheden kunnen samenwerken en voorbeelden van goede praktijken op dit gebied kunnen uitwisselen;

| 114. | acht het in dit verband noodzakelijk om duidelijk te maken welke rol toekomstige steunmechanismen moeten spelen bij de verwezenlijking van deze doelstellingen, bijvoorbeeld met betrekking tot niet-terugvorderbare subsidies versus roulerende fondsen; |
| --- | --- |

114.

acht het in dit verband noodzakelijk om duidelijk te maken welke rol toekomstige steunmechanismen moeten spelen bij de verwezenlijking van deze doelstellingen, bijvoorbeeld met betrekking tot niet-terugvorderbare subsidies versus roulerende fondsen;

| 115. | geeft hierbij in overweging dat er in het toekomstige cohesiebeleid aandacht moet zijn voor het feit dat groei en werkgelegenheid zowel kunnen worden bereikt door bestaande sterke punten in Europa verder uit te bouwen als door de zwakste en meest noodlijdende regio's te helpen hun achterstand in te lopen. Een analyse van de problemen die hiermee verband houden, zal antwoord geven op de vraag in hoeverre de instrumenten van het cohesiebeleid moeten worden ingezet op de diverse actieterreinen; |
| --- | --- |

115.

geeft hierbij in overweging dat er in het toekomstige cohesiebeleid aandacht moet zijn voor het feit dat groei en werkgelegenheid zowel kunnen worden bereikt door bestaande sterke punten in Europa verder uit te bouwen als door de zwakste en meest noodlijdende regio's te helpen hun achterstand in te lopen. Een analyse van de problemen die hiermee verband houden, zal antwoord geven op de vraag in hoeverre de instrumenten van het cohesiebeleid moeten worden ingezet op de diverse actieterreinen;

| 116. | dringt er bij de Commissie op aan om groei en werkgelegenheid niet alleen te koppelen aan het cohesiebeleid, maar ook om na te gaan hoe ander EU-beleidssectoren kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van deze algemene doelstelling; |
| --- | --- |

116.

dringt er bij de Commissie op aan om groei en werkgelegenheid niet alleen te koppelen aan het cohesiebeleid, maar ook om na te gaan hoe ander EU-beleidssectoren kunnen bijdragen aan de verwezenlijking van deze algemene doelstelling;

| 117. | verwijst in dit verband naar de herziening van de strategie voor de interne markt, die parallel met de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid zal plaatsvinden; |
| --- | --- |

117.

verwijst in dit verband naar de herziening van de strategie voor de interne markt, die parallel met de discussie over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid zal plaatsvinden;

Welke rol moeten lokale en regionale overheden in de toekomst ten aanzien van het cohesiebeleid spelen om de problemen het hoofd te kunnen bieden?

| 118. | vindt het bemoedigend dat een efficiënte participatie van lokale en regionale actoren volgens het cohesieverslag heeft geleid tot beter bestuur en doeltreffender structurele steun; |
| --- | --- |

118.

vindt het bemoedigend dat een efficiënte participatie van lokale en regionale actoren volgens het cohesieverslag heeft geleid tot beter bestuur en doeltreffender structurele steun;

| 119. | dringt er derhalve op aan om lokale en regionale overheden in de toekomst nog intensiever te betrekken bij de planning en de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid; |
| --- | --- |

119.

dringt er derhalve op aan om lokale en regionale overheden in de toekomst nog intensiever te betrekken bij de planning en de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid;

Hoe moeten de bevoegdheden in de toekomst worden verdeeld tussen het Europese, het nationale en het regionale bestuursniveau?

| 120. | is van mening dat de discussie over toekomstige bevoegdheden met betrekking tot het cohesiebeleid sterk afhankelijk is van de nog vast te stellen instrumenten en doelstellingen van dat cohesiebeleid, en verwijst in dit verband naar de moeizame onderhandelingen over deze vraagstukken tijdens de discussie over de financiële vooruitzichten voor de periode 2007-2013; |
| --- | --- |

120.

is van mening dat de discussie over toekomstige bevoegdheden met betrekking tot het cohesiebeleid sterk afhankelijk is van de nog vast te stellen instrumenten en doelstellingen van dat cohesiebeleid, en verwijst in dit verband naar de moeizame onderhandelingen over deze vraagstukken tijdens de discussie over de financiële vooruitzichten voor de periode 2007-2013;

| 121. | doet de Commissie de aanbeveling om een omvattende evaluatie van de huidige bevoegdheden ten aanzien van het cohesiebeleid uit te voeren en daarin ook de ervaringen met het huidige beheerssysteem, de tussenbalans en de duur van de programmeringsperiode mee te nemen; |
| --- | --- |

121.

doet de Commissie de aanbeveling om een omvattende evaluatie van de huidige bevoegdheden ten aanzien van het cohesiebeleid uit te voeren en daarin ook de ervaringen met het huidige beheerssysteem, de tussenbalans en de duur van de programmeringsperiode mee te nemen;

| 122. | pleit voor een passend evenwicht tussen top-down-voorschriften van de EU en de vereiste flexibele bottom-up-benadering bij de selectie en toepassing van instrumenten; |
| --- | --- |

122.

pleit voor een passend evenwicht tussen top-down-voorschriften van de EU en de vereiste flexibele bottom-up-benadering bij de selectie en toepassing van instrumenten;

Hoe kan het cohesiebeleid de nationale inspanningen doeltreffender ondersteunen dan tot dusver het geval is?

| 123. | is van mening dat een gemeenschappelijke consensus over de functie en doelstellingen van het cohesiebeleid een belangrijke voorwaarde is voor het verbeteren van de Europese steun voor nationale inspanningen; |
| --- | --- |

123.

is van mening dat een gemeenschappelijke consensus over de functie en doelstellingen van het cohesiebeleid een belangrijke voorwaarde is voor het verbeteren van de Europese steun voor nationale inspanningen;

| 124. | roept de Commissie dan ook op om samen met de lidstaten te overleggen over de gemeenschappelijke doelen van nationale en Europese instrumenten voor regionale ontwikkeling, en om deze doelen — met inachtneming van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid — nog beter op elkaar en op de situatie van de lokale en regionale overheden ter plaatse af te stemmen. Deze discussie moet tevens gaan over de structuur, het aantal en de taken die de instrumenten van het Europese structuurbeleid in de toekomst moeten krijgen; |
| --- | --- |

124.

roept de Commissie dan ook op om samen met de lidstaten te overleggen over de gemeenschappelijke doelen van nationale en Europese instrumenten voor regionale ontwikkeling, en om deze doelen — met inachtneming van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid — nog beter op elkaar en op de situatie van de lokale en regionale overheden ter plaatse af te stemmen. Deze discussie moet tevens gaan over de structuur, het aantal en de taken die de instrumenten van het Europese structuurbeleid in de toekomst moeten krijgen;

| 125. | benadrukt de noodzaak om het cohesiebeleid niet alleen in de zwakste en meest noodlijdende regio's voort te zetten, maar ook elders, en stelt daarbij de vraag hoe de doeltreffendheid van de maatregelen kan worden vergroot; |
| --- | --- |

125.

benadrukt de noodzaak om het cohesiebeleid niet alleen in de zwakste en meest noodlijdende regio's voort te zetten, maar ook elders, en stelt daarbij de vraag hoe de doeltreffendheid van de maatregelen kan worden vergroot;

Hoe kan de relatie tussen het cohesiebeleid enerzijds en nationale en andere Europese beleidsmaatregelen anderzijds worden versterkt?

| 126. | acht het van cruciaal belang om sterker de nadruk te leggen op de complementariteit tussen het Europese cohesiebeleid en het overige EU-beleid, en vindt de in het betreffende hoofdstuk van het cohesieverslag gemaakte opmerkingen hierover onvoldoende; |
| --- | --- |

126.

acht het van cruciaal belang om sterker de nadruk te leggen op de complementariteit tussen het Europese cohesiebeleid en het overige EU-beleid, en vindt de in het betreffende hoofdstuk van het cohesieverslag gemaakte opmerkingen hierover onvoldoende;

| 127. | ziet hierin een goede kans om — in de aanloop tot de discussie over de toekomstige besteding van de EU-begroting — de doelen van het cohesiebeleid en de overige doelstellingen van de EU op zinvolle wijze met elkaar te verbinden; |
| --- | --- |

127.

ziet hierin een goede kans om — in de aanloop tot de discussie over de toekomstige besteding van de EU-begroting — de doelen van het cohesiebeleid en de overige doelstellingen van de EU op zinvolle wijze met elkaar te verbinden;

| 128. | wijst tevens op de noodzaak om in een vroeg stadium een dialoog met de lidstaten aan te gaan om vast te stellen welke instrumenten op nationaal niveau kunnen worden gebruikt en hoe deze met toekomstige Europese instrumenten kunnen worden gecombineerd; |
| --- | --- |

128.

wijst tevens op de noodzaak om in een vroeg stadium een dialoog met de lidstaten aan te gaan om vast te stellen welke instrumenten op nationaal niveau kunnen worden gebruikt en hoe deze met toekomstige Europese instrumenten kunnen worden gecombineerd;

Wat zijn de nieuwe mogelijkheden voor samenwerking tussen regio's, zowel binnen als buiten de EU?

| 129. | beschouwt de bevordering van samenwerking tussen EU-regio's als een belangrijk instrument om informatie over de efficiëntie van het gebruik van steungelden, toekomstige vraagstukken en uitvoeringsprocedures uit te wisselen en de eigen prestaties te vergelijken. Zo kan met name het initiatief van de Commissie „Regio's voor economische verandering” (voor de modernisering van de economie en vergroting van het concurrentievermogen) uitgroeien tot een belangrijk instrument voor de benutting en verspreiding van de door de meest geavanceerde regio's opgedane ervaring en de aldaar gehanteerde beste praktijken; |
| --- | --- |

129.

beschouwt de bevordering van samenwerking tussen EU-regio's als een belangrijk instrument om informatie over de efficiëntie van het gebruik van steungelden, toekomstige vraagstukken en uitvoeringsprocedures uit te wisselen en de eigen prestaties te vergelijken. Zo kan met name het initiatief van de Commissie „Regio's voor economische verandering” (voor de modernisering van de economie en vergroting van het concurrentievermogen) uitgroeien tot een belangrijk instrument voor de benutting en verspreiding van de door de meest geavanceerde regio's opgedane ervaring en de aldaar gehanteerde beste praktijken;

| 130. | ziet de mogelijke deelname van lokale en regionale overheden aan de onlangs overeengekomen gestructureerde dialoog met China en Rusland als een goede manier om nieuwe aspecten van het regionaal beleid te verkennen en deze landen te laten profiteren van opgedane ervaringen, zodat ze worden geholpen hun regionale ontwikkeling te stabiliseren; |
| --- | --- |

130.

ziet de mogelijke deelname van lokale en regionale overheden aan de onlangs overeengekomen gestructureerde dialoog met China en Rusland als een goede manier om nieuwe aspecten van het regionaal beleid te verkennen en deze landen te laten profiteren van opgedane ervaringen, zodat ze worden geholpen hun regionale ontwikkeling te stabiliseren;

| 131. | beschouwt het Comité van de Regio's als een belangrijk medium voor het bevorderen van de tussen Europese regio's te voeren dialoog over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid en voor het vinden van nieuwe vormen van grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking, met name met het oog op toepassing van het nieuwe rechtsinstrument voor territoriale samenwerking; |
| --- | --- |

131.

beschouwt het Comité van de Regio's als een belangrijk medium voor het bevorderen van de tussen Europese regio's te voeren dialoog over de toekomstige vormgeving van het cohesiebeleid en voor het vinden van nieuwe vormen van grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking, met name met het oog op toepassing van het nieuwe rechtsinstrument voor territoriale samenwerking;

Bijdrage van het Comité van de Regio's aan de toekomstige discussie over het cohesiebeleid

| 132. | is van mening dat een aantal van deze vragen slechts kan worden beantwoord in nauw overleg met de betrokken partijen en de Europese instellingen, en ziet dit eerste advies dan ook als de aanzet tot een langlopende discussie; |
| --- | --- |

132.

is van mening dat een aantal van deze vragen slechts kan worden beantwoord in nauw overleg met de betrokken partijen en de Europese instellingen, en ziet dit eerste advies dan ook als de aanzet tot een langlopende discussie;

| 133. | merkt echter op dat, naast deze vragen, de toekomstige uitgangspunten van het cohesiebeleid inzake aandachtspunten, samenwerking, meerjarenprogrammering en bestuur grondig moeten worden besproken, en zal derhalve binnen de commissie Territoriale samenhang een werkgroep oprichten die als gesprekspartner van de overige instellingen en als forum voor de verdere discussie over de toekomst van het cohesiebeleid moet dienen; |
| --- | --- |

133.

merkt echter op dat, naast deze vragen, de toekomstige uitgangspunten van het cohesiebeleid inzake aandachtspunten, samenwerking, meerjarenprogrammering en bestuur grondig moeten worden besproken, en zal derhalve binnen de commissie Territoriale samenhang een werkgroep oprichten die als gesprekspartner van de overige instellingen en als forum voor de verdere discussie over de toekomst van het cohesiebeleid moet dienen;

| 134. | doet een beroep op met name het Europees Parlement om in samenwerking met het Comité van de Regio's antwoorden op de hierboven gestelde vragen te vinden en aldus een bijdrage te leveren aan de toekomstige discussie over het Europese cohesiebeleid en bijgevolg het EU-beleid in zijn algemeenheid; |
| --- | --- |

134.

doet een beroep op met name het Europees Parlement om in samenwerking met het Comité van de Regio's antwoorden op de hierboven gestelde vragen te vinden en aldus een bijdrage te leveren aan de toekomstige discussie over het Europese cohesiebeleid en bijgevolg het EU-beleid in zijn algemeenheid;

| 135. | stelt dan ook voor om een nauwere samenwerking tussen de commissie Regionaal beleid van het Europees Parlement en de commissie Territoriale samenhang van het Comité van de Regio's tot stand te brengen, zodat de komende jaren kan worden beraadslaagd over de toekomstige uitdagingen van het cohesiebeleid en een forum kan worden gecreëerd voor overleg met de Europese Commissie. Deze samenwerking zou gestalte kunnen krijgen binnen een gezamenlijke werkgroep; |
| --- | --- |

135.

stelt dan ook voor om een nauwere samenwerking tussen de commissie Regionaal beleid van het Europees Parlement en de commissie Territoriale samenhang van het Comité van de Regio's tot stand te brengen, zodat de komende jaren kan worden beraadslaagd over de toekomstige uitdagingen van het cohesiebeleid en een forum kan worden gecreëerd voor overleg met de Europese Commissie. Deze samenwerking zou gestalte kunnen krijgen binnen een gezamenlijke werkgroep;

Brussel, 28 november 2007.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

M. DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 53/16 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 53/16

---

Advies van het Comité van de Regio's over de „Communautaire strategie 2007-2012 voor de gezondheid en veiligheid op het werk”

(2008/C 53/03)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| — | meent dat de lidstaten dit strategisch basisdocument nodig hebben als uitgangspunt voor hun eigen strategische programma's ter verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk; deze programma's zijn van groot belang voor de regionale en lokale overheden en voor het bedrijfsleven (grote ondernemingen en MKB); |
| --- | --- |

—

meent dat de lidstaten dit strategisch basisdocument nodig hebben als uitgangspunt voor hun eigen strategische programma's ter verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk; deze programma's zijn van groot belang voor de regionale en lokale overheden en voor het bedrijfsleven (grote ondernemingen en MKB);

| — | wijst erop dat de regionale en lokale overheden in alle EU-lidstaten belangrijke werkgevers zijn en in een goede positie verkeren om een voortrekkersfunctie te vervullen bij het nemen van gezondheids- en veiligheidsinitiatieven. Daarom zou de Europese Commissie bij de tenuitvoerlegging van de strategie speciaal aandacht moeten schenken aan de de regionale en lokale overheden; |
| --- | --- |

—

wijst erop dat de regionale en lokale overheden in alle EU-lidstaten belangrijke werkgevers zijn en in een goede positie verkeren om een voortrekkersfunctie te vervullen bij het nemen van gezondheids- en veiligheidsinitiatieven. Daarom zou de Europese Commissie bij de tenuitvoerlegging van de strategie speciaal aandacht moeten schenken aan de de regionale en lokale overheden;

| — | is het met de Commissie eens dat de lidstaten in het kader van de Lissabonstrategie erkend hebben dat het waarborgen van de arbeidskwaliteit en -productiviteit een voorwaarde is voor meer economische groei en werkgelegenheid. Als de bescherming van de gezondheid en de veiligheid op de werkplek onvoldoende is, kan dit leiden tot een verlies aan arbeidsuren door een toename van het aantal arbeidsongevallen en het ziekteverzuim, terwijl ook meer werknemers kans lopen voorgoed arbeidsongeschikt te worden. Dit betekent niet alleen een grote menselijke tragiek, maar heeft ook ernstige economische gevolgen. De enorme kosten die moeten worden opgebracht als gevolg van problemen met de gezondheid en veiligheid op het werk, remmen de economische groei af en zijn schadelijk voor de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven; |
| --- | --- |

—

is het met de Commissie eens dat de lidstaten in het kader van de Lissabonstrategie erkend hebben dat het waarborgen van de arbeidskwaliteit en -productiviteit een voorwaarde is voor meer economische groei en werkgelegenheid. Als de bescherming van de gezondheid en de veiligheid op de werkplek onvoldoende is, kan dit leiden tot een verlies aan arbeidsuren door een toename van het aantal arbeidsongevallen en het ziekteverzuim, terwijl ook meer werknemers kans lopen voorgoed arbeidsongeschikt te worden. Dit betekent niet alleen een grote menselijke tragiek, maar heeft ook ernstige economische gevolgen. De enorme kosten die moeten worden opgebracht als gevolg van problemen met de gezondheid en veiligheid op het werk, remmen de economische groei af en zijn schadelijk voor de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven;

| — | vindt dat de EU en haar lidstaten moeten beschikken over de meest actuele en betrouwbare statistieken en over een systeem van dataverzameling en -verwerking dat een adequaat beeld geeft van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten. Daarom zou er moeten worden begonnen met het harmoniseren van de statistieken over arbeidsongevallen en beroepsziekten in de EU. |
| --- | --- |

—

vindt dat de EU en haar lidstaten moeten beschikken over de meest actuele en betrouwbare statistieken en over een systeem van dataverzameling en -verwerking dat een adequaat beeld geeft van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten. Daarom zou er moeten worden begonnen met het harmoniseren van de statistieken over arbeidsongevallen en beroepsziekten in de EU.

| Rapporteur | : | Uno SIBERG (EE/UEN-EA), voorzitter van de gemeenteraad van Kose |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Uno SIBERG (EE/UEN-EA), voorzitter van de gemeenteraad van Kose

Referentiedocument

Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Verbetering van de arbeidskwaliteit en -productiviteit: communautaire strategie 2007-2012 voor de gezondheid en veiligheid op het werk

COM(2007) 62 final

Beleidsaanbevelingen

Algemene opmerkingen

| 1. | Het Comité van de Regio's is ingenomen met het initiatief van de Commissie om haar inspanningen ter verbetering van de arbeidskwaliteit en -productiviteit voort te zetten in de vorm van de communautaire strategie 2007-2013 voor de gezondheid en veiligheid op het werk. Het streven is erop gericht om het totale aantal ongevallen op de werkplek tegen 2012 met 25 % te verminderen. Tegelijkertijd kan de strategie in aanzienlijke mate bijdragen tot het welslagen van de strategie voor groei en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

1.

Het Comité van de Regio's is ingenomen met het initiatief van de Commissie om haar inspanningen ter verbetering van de arbeidskwaliteit en -productiviteit voort te zetten in de vorm van de communautaire strategie 2007-2013 voor de gezondheid en veiligheid op het werk. Het streven is erop gericht om het totale aantal ongevallen op de werkplek tegen 2012 met 25 % te verminderen. Tegelijkertijd kan de strategie in aanzienlijke mate bijdragen tot het welslagen van de strategie voor groei en werkgelegenheid.

| 2. | Het gaat hier om een strategisch basisdocument dat de lidstaten als uitgangspunt kunnen gebruiken voor hun eigen strategische programma's ter verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk. Deze programma's zijn van groot belang voor de regionale en lokale overheden en voor het bedrijfsleven (grote ondernemingen en MKB). |
| --- | --- |

2.

Het gaat hier om een strategisch basisdocument dat de lidstaten als uitgangspunt kunnen gebruiken voor hun eigen strategische programma's ter verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk. Deze programma's zijn van groot belang voor de regionale en lokale overheden en voor het bedrijfsleven (grote ondernemingen en MKB).

| 3. | De regionale en lokale overheden zijn in alle EU-lidstaten belangrijke werkgevers en verkeren in een goede positie om een voortrekkersfunctie te vervullen bij het nemen van gezondheids- en veiligheidsinitiatieven. Daarom zou de Europese Commissie bij de tenuitvoerlegging van de strategie speciaal aandacht moeten schenken aan de de regionale en lokale overheden. |
| --- | --- |

3.

De regionale en lokale overheden zijn in alle EU-lidstaten belangrijke werkgevers en verkeren in een goede positie om een voortrekkersfunctie te vervullen bij het nemen van gezondheids- en veiligheidsinitiatieven. Daarom zou de Europese Commissie bij de tenuitvoerlegging van de strategie speciaal aandacht moeten schenken aan de de regionale en lokale overheden.

| 4. | De Commissie herinnert er terecht aan dat de lidstaten in het kader van de Lissabonstrategie erkend hebben dat het waarborgen van de arbeidskwaliteit en -productiviteit een voorwaarde is voor meer economische groei en werkgelegenheid. Als de bescherming van de gezondheid en de veiligheid op de werkplek onvoldoende is, kan dit leiden tot een verlies aan arbeidsuren door een toename van het aantal arbeidsongevallen en het ziekteverzuim, terwijl ook meer werknemers kans lopen voorgoed arbeidsongeschikt te worden. Dit betekent niet alleen een grote menselijke tragiek, maar heeft ook ernstige economische gevolgen. De enorme kosten die moeten worden opgebracht als gevolg van problemen met de gezondheid en veiligheid op het werk, remmen de economische groei af en zijn schadelijk voor de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven. |
| --- | --- |

4.

De Commissie herinnert er terecht aan dat de lidstaten in het kader van de Lissabonstrategie erkend hebben dat het waarborgen van de arbeidskwaliteit en -productiviteit een voorwaarde is voor meer economische groei en werkgelegenheid. Als de bescherming van de gezondheid en de veiligheid op de werkplek onvoldoende is, kan dit leiden tot een verlies aan arbeidsuren door een toename van het aantal arbeidsongevallen en het ziekteverzuim, terwijl ook meer werknemers kans lopen voorgoed arbeidsongeschikt te worden. Dit betekent niet alleen een grote menselijke tragiek, maar heeft ook ernstige economische gevolgen. De enorme kosten die moeten worden opgebracht als gevolg van problemen met de gezondheid en veiligheid op het werk, remmen de economische groei af en zijn schadelijk voor de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven.

| 5. | De Commissie wordt opgeroepen om, met het oog op de bevordering van de gezondheid en veiligheid op het werk, te streven naar een versterking van de politieke synergie-effecten tussen de verschillende Europese instellingen, de lidstaten en met name de regionale en lokale overheden. |
| --- | --- |

5.

De Commissie wordt opgeroepen om, met het oog op de bevordering van de gezondheid en veiligheid op het werk, te streven naar een versterking van de politieke synergie-effecten tussen de verschillende Europese instellingen, de lidstaten en met name de regionale en lokale overheden.

| 6. | Het is zaak dat de EU en haar lidstaten beschikken over de meest actuele en betrouwbare statistieken en over een systeem van dataverzameling en -verwerking dat een adequaat beeld geeft van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten. Daarom zou er moeten worden begonnen met het harmoniseren van de statistieken over arbeidsongevallen en beroepsziekten in de EU. |
| --- | --- |

6.

Het is zaak dat de EU en haar lidstaten beschikken over de meest actuele en betrouwbare statistieken en over een systeem van dataverzameling en -verwerking dat een adequaat beeld geeft van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten. Daarom zou er moeten worden begonnen met het harmoniseren van de statistieken over arbeidsongevallen en beroepsziekten in de EU.

| 7. | Het is noodzakelijk dat de lidstaten zich houden aan een nationale, op de strategie van de Commissie gebaseerde strategie ter bevordering van een veilige werkomgeving, waarin alle aspecten van werkgelegenheid, arbeidsverhoudingen en arbeidsomstandigheden aan bod komen. |
| --- | --- |

7.

Het is noodzakelijk dat de lidstaten zich houden aan een nationale, op de strategie van de Commissie gebaseerde strategie ter bevordering van een veilige werkomgeving, waarin alle aspecten van werkgelegenheid, arbeidsverhoudingen en arbeidsomstandigheden aan bod komen.

| 8. | De lidstaten dienen te beschikken over effectieve verzekeringsstelsels ter dekking van arbeidsongevallen en beroepsziektes. De bedoeling ervan is dat er een veiliger werkomgeving wordt gecreëerd voor alle personen die actief zijn op de arbeidsmarkt, en dat alle arbeidsongevallen en beroepziektes in kaart worden gebracht. |
| --- | --- |

8.

De lidstaten dienen te beschikken over effectieve verzekeringsstelsels ter dekking van arbeidsongevallen en beroepsziektes. De bedoeling ervan is dat er een veiliger werkomgeving wordt gecreëerd voor alle personen die actief zijn op de arbeidsmarkt, en dat alle arbeidsongevallen en beroepziektes in kaart worden gebracht.

| 9. | In het kader van een verantwoord risicobeheer dient voldoende aandacht te worden besteed aan preventieve maatregelen. Deze moeten los worden gezien van de controle achteraf. Risicobeheer omvat zowel vooraf te nemen maatregelen (proactive risk management) als „brandblusmaatregelen” (reactive risk management). De ene soort maatregelen mag niet ten koste gaan van de andere. |
| --- | --- |

9.

In het kader van een verantwoord risicobeheer dient voldoende aandacht te worden besteed aan preventieve maatregelen. Deze moeten los worden gezien van de controle achteraf. Risicobeheer omvat zowel vooraf te nemen maatregelen (proactive risk management) als „brandblusmaatregelen” (reactive risk management). De ene soort maatregelen mag niet ten koste gaan van de andere.

| 10. | Het CvdR neemt kennis van de vaststelling van de Commissie dat het hier gaat om een voor de periode 2007-2013 bedoelde strategie ter verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk, wat erop neerkomt dat de mededeling in feite een strategiedocument is. |
| --- | --- |

10.

Het CvdR neemt kennis van de vaststelling van de Commissie dat het hier gaat om een voor de periode 2007-2013 bedoelde strategie ter verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk, wat erop neerkomt dat de mededeling in feite een strategiedocument is.

Opstellen van een strategisch ontwikkelingsprogramma

| 11. | Het is een goede zaak dat er een strategisch ontwikkelingsprogramma (strategiedocument) wordt opgesteld op een wijze die in overeenstemming is met de communautaire regels |
| --- | --- |

11.

Het is een goede zaak dat er een strategisch ontwikkelingsprogramma (strategiedocument) wordt opgesteld op een wijze die in overeenstemming is met de communautaire regels

| 12. | Er zij op gewezen dat twee paragrafen van hoofdstuk 5 — over gezondheidsmonitoring (via toepassing van verschillende procedures) resp. het omgaan met maatschappelijke en demografische veranderingen (generatie-aspecten) — met elkaar in tegenspraak zijn. Ook worden in de paragraaf over de rehabilitatie van werknemers wel erg gedateerde gegevens gebruikt (uit 1999). Deze zijn nauwelijks relevant voor een strategie die wordt geacht tot 2012 te lopen. Als uitgangspunt zou toch ten minste de strategie voor de periode 2002-2006 genomen moeten worden. |
| --- | --- |

12.

Er zij op gewezen dat twee paragrafen van hoofdstuk 5 — over gezondheidsmonitoring (via toepassing van verschillende procedures) resp. het omgaan met maatschappelijke en demografische veranderingen (generatie-aspecten) — met elkaar in tegenspraak zijn. Ook worden in de paragraaf over de rehabilitatie van werknemers wel erg gedateerde gegevens gebruikt (uit 1999). Deze zijn nauwelijks relevant voor een strategie die wordt geacht tot 2012 te lopen. Als uitgangspunt zou toch ten minste de strategie voor de periode 2002-2006 genomen moeten worden.

Taakstelling, visie, waarden

| 13. | Het wekt verbazing dat uit het strategiedocument niet duidelijk blijkt welke taak men zich heeft gesteld en op grond van welke visie men handelt. Als gevolg daarvan wordt ook niet aangegeven op welke gemeenschappelijke uitgangspunten en doelstellingen een effectief EU-beleid gestoeld zou moeten zijn. Verder blijft onduidelijk welke maatregelen voor welke doelgroep bedoeld zijn en wat men concreet denkt te bereiken met het oplossen van bepaalde problemen. |
| --- | --- |

13.

Het wekt verbazing dat uit het strategiedocument niet duidelijk blijkt welke taak men zich heeft gesteld en op grond van welke visie men handelt. Als gevolg daarvan wordt ook niet aangegeven op welke gemeenschappelijke uitgangspunten en doelstellingen een effectief EU-beleid gestoeld zou moeten zijn. Verder blijft onduidelijk welke maatregelen voor welke doelgroep bedoeld zijn en wat men concreet denkt te bereiken met het oplossen van bepaalde problemen.

| 14. | Er zal moeten worden aangegeven welke door de lidstaten gedeelde waarden ten grondslag liggen aan een gemeenschappelijk optreden en het verwezenlijken van de doelstellingen. |
| --- | --- |

14.

Er zal moeten worden aangegeven welke door de lidstaten gedeelde waarden ten grondslag liggen aan een gemeenschappelijk optreden en het verwezenlijken van de doelstellingen.

Uitgangspunten van het strategische ontwikkelingsprogramma

| 15. | In het strategiedocument staat dat het strategische ontwikkelingsprogramma bedoeld is voor de periode 2007-2012. Hiermee worden de voornemens en maatregelen weliswaar globaal aan een tijdschema gebonden, maar wordt niet aangegeven wanneer de doelstellingen concreet verwezenlijkt moeten zijn. |
| --- | --- |

15.

In het strategiedocument staat dat het strategische ontwikkelingsprogramma bedoeld is voor de periode 2007-2012. Hiermee worden de voornemens en maatregelen weliswaar globaal aan een tijdschema gebonden, maar wordt niet aangegeven wanneer de doelstellingen concreet verwezenlijkt moeten zijn.

| 16. | Aangegeven zou dienen te worden hoe vaak en hoe grondig de plannen herzien moeten worden (als ze bijv. drie jaar achter elkaar niet worden bijgewerkt, kunnen ze hun actualiteit verliezen). |
| --- | --- |

16.

Aangegeven zou dienen te worden hoe vaak en hoe grondig de plannen herzien moeten worden (als ze bijv. drie jaar achter elkaar niet worden bijgewerkt, kunnen ze hun actualiteit verliezen).

| 17. | Het is toe te juichen dat de lidstaten een grote bijdrage hebben geleverd aan het opstellen van het strategische ontwikkelingsplan. Helaas zijn de lokale en regionale overheden daartoe niet in staat gesteld, hoewel in deze context nabijheid tot de burgers noodzakelijk is en decentrale overheden niet alleen werkgevers zijn, maar mogelijk ook de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van beleid dragen. |
| --- | --- |

17.

Het is toe te juichen dat de lidstaten een grote bijdrage hebben geleverd aan het opstellen van het strategische ontwikkelingsplan. Helaas zijn de lokale en regionale overheden daartoe niet in staat gesteld, hoewel in deze context nabijheid tot de burgers noodzakelijk is en decentrale overheden niet alleen werkgevers zijn, maar mogelijk ook de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van beleid dragen.

| 18. | Met voldoening wordt vastgesteld dat de lijn die is uitgezet in de door de Europese Commissie uitgestippelde communautaire strategie inzake gezondheid en veiligheid op het werk (2002-2006), consequent wordt voortgezet. |
| --- | --- |

18.

Met voldoening wordt vastgesteld dat de lijn die is uitgezet in de door de Europese Commissie uitgestippelde communautaire strategie inzake gezondheid en veiligheid op het werk (2002-2006), consequent wordt voortgezet.

| 19. | Het is verheugend dat het grote publiek dankzij de vorige strategie meer doordrongen is geraakt van het belang van gezondheid en veiligheid op het werk. Tegenwoordig wordt ingezien dat deze factoren een cruciale rol spelen voor de kwaliteit van de werkomgeving en een doorslaggevende bijdrage leveren aan de economische prestaties en het concurrentievermogen. |
| --- | --- |

19.

Het is verheugend dat het grote publiek dankzij de vorige strategie meer doordrongen is geraakt van het belang van gezondheid en veiligheid op het werk. Tegenwoordig wordt ingezien dat deze factoren een cruciale rol spelen voor de kwaliteit van de werkomgeving en een doorslaggevende bijdrage leveren aan de economische prestaties en het concurrentievermogen.

| 20. | Het wekt verbazing dat in het strategiedocument niet wordt gesproken over kwaliteitsbeheer m.b.t. gezondheid en veiligheid op de werkplek. Ook over kwaliteitsbeheer in het algemeen wordt met geen woord gerept. |
| --- | --- |

20.

Het wekt verbazing dat in het strategiedocument niet wordt gesproken over kwaliteitsbeheer m.b.t. gezondheid en veiligheid op de werkplek. Ook over kwaliteitsbeheer in het algemeen wordt met geen woord gerept.

| 21. | Er zij op gewezen dat veel ondernemingen in de EU, waaronder ook een aantal Europese topbedrijven, het kwaliteitsbeheerssysteem „EFQM” (European Foundation for Quality Management) als leidraad hanteren. Dit zou in alle lidstaten onder de aandacht gebracht moeten worden. Het systeem kan dienen als uitgangspunt voor een doeltreffende strategie, die ook m.b.t. de gezondheid en veiligheid op het werk kan worden gebruikt. |
| --- | --- |

21.

Er zij op gewezen dat veel ondernemingen in de EU, waaronder ook een aantal Europese topbedrijven, het kwaliteitsbeheerssysteem „EFQM” (European Foundation for Quality Management) als leidraad hanteren. Dit zou in alle lidstaten onder de aandacht gebracht moeten worden. Het systeem kan dienen als uitgangspunt voor een doeltreffende strategie, die ook m.b.t. de gezondheid en veiligheid op het werk kan worden gebruikt.

| 22. | De lidstaten worden opgeroepen zich te richten naar de grondbeginselen zoals die in het kwaliteitsbeheerssysteem „EFQM” zijn vastgelegd, te weten: resultaatgerichtheid, klantgerichtheid, leiderschap en doelgericht handelen, managen via processen en feiten, ontwikkeling van het menselijk potentieel en inspraak van het personeel, wederzijds voordelige partnerschappen en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit alles zal bijdragen tot de ontwikkeling van de gezondheid en veiligheid op het werk en de harmonisering van de wet- en regelgeving op dit gebied. Ook zal zo meer begrip worden gekweekt voor de verlangens van de verschillende maatschappelijke belangengroeperingen en zal hier beter rekening mee kunnen worden gehouden. |
| --- | --- |

22.

De lidstaten worden opgeroepen zich te richten naar de grondbeginselen zoals die in het kwaliteitsbeheerssysteem „EFQM” zijn vastgelegd, te weten: resultaatgerichtheid, klantgerichtheid, leiderschap en doelgericht handelen, managen via processen en feiten, ontwikkeling van het menselijk potentieel en inspraak van het personeel, wederzijds voordelige partnerschappen en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dit alles zal bijdragen tot de ontwikkeling van de gezondheid en veiligheid op het werk en de harmonisering van de wet- en regelgeving op dit gebied. Ook zal zo meer begrip worden gekweekt voor de verlangens van de verschillende maatschappelijke belangengroeperingen en zal hier beter rekening mee kunnen worden gehouden.

Beoordeling van de huidige stand van zaken

| 23. | Het is noodzakelijk dat we ter beoordeling van de huidige stand van zaken kunnen beschikken over statistische gegevens. Deze gegevens moeten betrekking hebben op de lidstaten afzonderlijk en op de EU in het algemeen en dienen opgesplitst te zijn naar tijdsperiode, zodat conclusies kunnen worden getrokken over de richting waarin de ontwikkelingen zich voltrekken. |
| --- | --- |

23.

Het is noodzakelijk dat we ter beoordeling van de huidige stand van zaken kunnen beschikken over statistische gegevens. Deze gegevens moeten betrekking hebben op de lidstaten afzonderlijk en op de EU in het algemeen en dienen opgesplitst te zijn naar tijdsperiode, zodat conclusies kunnen worden getrokken over de richting waarin de ontwikkelingen zich voltrekken.

| 24. | Bij de beoordeling van de huidige situatie zal er ook naar moeten worden gekeken wat er tot nu toe per sector bereikt is, en wat de specifieke problemen, mogelijkheden en risico's zijn. |
| --- | --- |

24.

Bij de beoordeling van de huidige situatie zal er ook naar moeten worden gekeken wat er tot nu toe per sector bereikt is, en wat de specifieke problemen, mogelijkheden en risico's zijn.

| 25. | De gevaren en risico's zijn tegenwoordig complexer van karakter en nauwer met elkaar verweven. Daarom is het nodig om een risicoanalyse uit te voeren ter bepaling van de mogelijke gevaren en om een risicobeheersplan op te stellen waarin rekening wordt gehouden met de verschillende soorten risico's die zich kunnen voordoen. Het is zeer belangrijk dat de huidige situatie kritisch wordt geanalyseerd, want alleen zo kunnen er realistische doelstellingen worden geformuleerd. |
| --- | --- |

25.

De gevaren en risico's zijn tegenwoordig complexer van karakter en nauwer met elkaar verweven. Daarom is het nodig om een risicoanalyse uit te voeren ter bepaling van de mogelijke gevaren en om een risicobeheersplan op te stellen waarin rekening wordt gehouden met de verschillende soorten risico's die zich kunnen voordoen. Het is zeer belangrijk dat de huidige situatie kritisch wordt geanalyseerd, want alleen zo kunnen er realistische doelstellingen worden geformuleerd.

| 26. | Om een adequate inschatting te kunnen maken van de schade die eventueel het gevolg is van een ongeval, is het van groot belang dat niet alleen aandacht wordt besteed aan de risicofactoren en alle gevolgen van dien, maar ook dat de criteria worden vastgesteld op grond waarvan de schade wordt beoordeeld. Hierbij zal moeten worden gedifferentieerd naar technische, psychologische, culturele en economische aspecten. |
| --- | --- |

26.

Om een adequate inschatting te kunnen maken van de schade die eventueel het gevolg is van een ongeval, is het van groot belang dat niet alleen aandacht wordt besteed aan de risicofactoren en alle gevolgen van dien, maar ook dat de criteria worden vastgesteld op grond waarvan de schade wordt beoordeeld. Hierbij zal moeten worden gedifferentieerd naar technische, psychologische, culturele en economische aspecten.

| 27. | De lidstaten zullen duidelijke regels moeten vaststellen voor het verzamelen en ordenen van de gegevens en dienen vast te stellen wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe een en ander in zijn werk gaat. Vaak wordt dit niet neergelegd in vaste juridische bepalingen; als men positieve resultaten wil behalen, is er behoefte aan een voor iedereen begrijpelijke theoretische en praktische grondslag. |
| --- | --- |

27.

De lidstaten zullen duidelijke regels moeten vaststellen voor het verzamelen en ordenen van de gegevens en dienen vast te stellen wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe een en ander in zijn werk gaat. Vaak wordt dit niet neergelegd in vaste juridische bepalingen; als men positieve resultaten wil behalen, is er behoefte aan een voor iedereen begrijpelijke theoretische en praktische grondslag.

| 28. | Het zou zeer goed zijn als de lidstaten een degelijke methodische basis als uitgangspunt voor hun risicobeheer zouden nemen. Hierbij zal wetenschappelijk te werk moeten worden gegaan. |
| --- | --- |

28.

Het zou zeer goed zijn als de lidstaten een degelijke methodische basis als uitgangspunt voor hun risicobeheer zouden nemen. Hierbij zal wetenschappelijk te werk moeten worden gegaan.

| 29. | Het is noodzakelijk om voortdurend te volgen hoe de situatie en de aard van de gevaren veranderen. Aldus blijft men op de hoogte van de meest actuele ontwikkelingen en kunnen mogelijke nieuwe risicofactoren worden ingeschat. |
| --- | --- |

29.

Het is noodzakelijk om voortdurend te volgen hoe de situatie en de aard van de gevaren veranderen. Aldus blijft men op de hoogte van de meest actuele ontwikkelingen en kunnen mogelijke nieuwe risicofactoren worden ingeschat.

| 30. | De in het document beschreven strategie zou op het punt van beroepsziektes concreter kunnen zijn. Bij het analyseren van deze ziektes dient in de formulering te worden gestreefd naar voldoende flexibiliteit en helderheid, om het mogelijk te maken de ziektes met inachtneming van hun oorzaken in te delen. |
| --- | --- |

30.

De in het document beschreven strategie zou op het punt van beroepsziektes concreter kunnen zijn. Bij het analyseren van deze ziektes dient in de formulering te worden gestreefd naar voldoende flexibiliteit en helderheid, om het mogelijk te maken de ziektes met inachtneming van hun oorzaken in te delen.

| 31. | Het is van wezenlijk belang dat in de afzonderlijke lidstaten zonder al te veel problemen beroepsziektes gediagnosticeerd kunnen worden, en dat de procedures voor het uitbetalen van schadevergoedingen van overheidswege zo simpel mogelijk worden gehouden. |
| --- | --- |

31.

Het is van wezenlijk belang dat in de afzonderlijke lidstaten zonder al te veel problemen beroepsziektes gediagnosticeerd kunnen worden, en dat de procedures voor het uitbetalen van schadevergoedingen van overheidswege zo simpel mogelijk worden gehouden.

| 32. | Het is uiterst belangrijk dat er een goed functionerende juridisch-administratieve structuur is, die borg staat voor een correcte registratie van arbeidsongevallen en beroepsziektes. Een dergelijke structuur zou vooral het MKB niet al te zeer mogen belasten. |
| --- | --- |

32.

Het is uiterst belangrijk dat er een goed functionerende juridisch-administratieve structuur is, die borg staat voor een correcte registratie van arbeidsongevallen en beroepsziektes. Een dergelijke structuur zou vooral het MKB niet al te zeer mogen belasten.

| 33. | Het is noodzakelijk dat er in elke lidstaat een exacte lijst met arbeidsongevallen en beroepsziektes wordt bijgehouden en er een strategisch actieplan voor het tot stand brengen van veiligheid op de werkplek wordt ontwikkeld. Dergelijke maatregelen zouden het MKB niet al te zeer mogen belasten. |
| --- | --- |

33.

Het is noodzakelijk dat er in elke lidstaat een exacte lijst met arbeidsongevallen en beroepsziektes wordt bijgehouden en er een strategisch actieplan voor het tot stand brengen van veiligheid op de werkplek wordt ontwikkeld. Dergelijke maatregelen zouden het MKB niet al te zeer mogen belasten.

| 34. | De lidstaten worden geacht erop toe te zien dat de eisen en voorschriften op het gebied van de werkomgeving worden nageleefd, zodat alle tekortkomingen kunnen worden ontdekt en risico's kunnen worden vermeden. |
| --- | --- |

34.

De lidstaten worden geacht erop toe te zien dat de eisen en voorschriften op het gebied van de werkomgeving worden nageleefd, zodat alle tekortkomingen kunnen worden ontdekt en risico's kunnen worden vermeden.

| 35. | Er zij nogmaals op gewezen dat een gebrekkige organisatie van de maatregelen t.a.v. de werkomgeving een van de belangrijkste oorzaken is voor beroepsziektes, arbeidsongevallen en andere kwalen die verband houden met het werk. Elk verloren mensenleven en elke als gevolg van ziekteverzuim verloren gegane werkdag brengt aanzienlijke kosten met zich mee voor de lidstaten, de regionale en lokale overheden en het bedrijfsleven (grote ondernemingen en MKB). De kosten voor de maatschappij in haar geheel zijn nog vele malen groter. |
| --- | --- |

35.

Er zij nogmaals op gewezen dat een gebrekkige organisatie van de maatregelen t.a.v. de werkomgeving een van de belangrijkste oorzaken is voor beroepsziektes, arbeidsongevallen en andere kwalen die verband houden met het werk. Elk verloren mensenleven en elke als gevolg van ziekteverzuim verloren gegane werkdag brengt aanzienlijke kosten met zich mee voor de lidstaten, de regionale en lokale overheden en het bedrijfsleven (grote ondernemingen en MKB). De kosten voor de maatschappij in haar geheel zijn nog vele malen groter.

| 36. | De Commissie zou er uitdrukkelijk op moeten wijzen dat gezonde resp. gezondheidsbevorderende omstandigheden op het werk en in de samenleving de basisvoorwaarden vormen voor de ontwikkeling van gezonde gedragspatronen. |
| --- | --- |

36.

De Commissie zou er uitdrukkelijk op moeten wijzen dat gezonde resp. gezondheidsbevorderende omstandigheden op het werk en in de samenleving de basisvoorwaarden vormen voor de ontwikkeling van gezonde gedragspatronen.

| 37. | Aanbevolen wordt om gemeenschappelijke strategische beleidslijnen voor de verschillende nationale organisaties uit te zetten, zodat er objectieve en adequate, onderling vergelijkbare gegevens kunnen worden verzameld, waarbij bijv. gebruik kan worden gemaakt van algemeen erkende analysemethodes als SWOT, PEST, GAP, FFA en CAF. |
| --- | --- |

37.

Aanbevolen wordt om gemeenschappelijke strategische beleidslijnen voor de verschillende nationale organisaties uit te zetten, zodat er objectieve en adequate, onderling vergelijkbare gegevens kunnen worden verzameld, waarbij bijv. gebruik kan worden gemaakt van algemeen erkende analysemethodes als SWOT, PEST, GAP, FFA en CAF.

Strategische doelstellingen

| 38. | Het CvdR is ingenomen met het voorstel van de Commissie om een constante, duurzame en homogene afname van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten te handhaven als het belangrijkste doel van de communautaire strategie voor 2007-2012. Het valt toe te juichen dat de Commissie er vanuit gaat dat het algehele streven van de 27 EU-lidstaten in de genoemde periode gericht dient te zijn op een vermindering van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten met 25 % per 100 000 werknemers, ook al klinkt een dusdanig geformuleerde doelstelling nogal „sloganachtig”. |
| --- | --- |

38.

Het CvdR is ingenomen met het voorstel van de Commissie om een constante, duurzame en homogene afname van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten te handhaven als het belangrijkste doel van de communautaire strategie voor 2007-2012. Het valt toe te juichen dat de Commissie er vanuit gaat dat het algehele streven van de 27 EU-lidstaten in de genoemde periode gericht dient te zijn op een vermindering van het aantal arbeidsongevallen en beroepsziekten met 25 % per 100 000 werknemers, ook al klinkt een dusdanig geformuleerde doelstelling nogal „sloganachtig”.

| 39. | De strategische doelstellingen dienen duidelijk in overeenstemming met de taakstelling en outcome gericht te zijn, d.w.z. er zal goed uit moeten blijken wat men wil bereiken en op welke termijn. |
| --- | --- |

39.

De strategische doelstellingen dienen duidelijk in overeenstemming met de taakstelling en outcome gericht te zijn, d.w.z. er zal goed uit moeten blijken wat men wil bereiken en op welke termijn.

| 40. | Er zij op gewezen dat een strategische doelstelling specifiek (specific), meetbaar (measurable), acceptabel (agreed), realistisch (realistic) en tijdgebonden (timed) dient te zijn („SMART”-doelstelling). Dit alles wordt gewaarborgd door een zo concreet mogelijke formulering van de taken die men zich stelt en door de kwantitatieve meetbaarheid ervan. Daartoe is het nodig dat er vaste afspraken worden gemaakt over het ontwikkelen van meetschalen. |
| --- | --- |

40.

Er zij op gewezen dat een strategische doelstelling specifiek (specific), meetbaar (measurable), acceptabel (agreed), realistisch (realistic) en tijdgebonden (timed) dient te zijn („SMART”-doelstelling). Dit alles wordt gewaarborgd door een zo concreet mogelijke formulering van de taken die men zich stelt en door de kwantitatieve meetbaarheid ervan. Daartoe is het nodig dat er vaste afspraken worden gemaakt over het ontwikkelen van meetschalen.

| 41. | De strategische doelstelling zal in overeenstemming moeten zijn met de geformuleerde eisen, wat betekent dat de doelstellingen gekoppeld moeten worden aan een concreet tijdschema, zodat kan worden nagegaan en afgelezen in hoeverre ze verwezenlijkt zijn. Op basis hiervan kan onderscheid worden gemaakt tussen korte-termijndoelstellingen en lange-termijndoelstellingen en wordt het mogelijk, een uiteindelijke doelstelling op te splitsen in kleinere interimdoelstellingen, waardoor nauwkeuriger kan worden gemeten en gecontroleerd in hoeverre de doelstellingen zijn verwezenlijkt en het proces beter kan worden gestuurd. |
| --- | --- |

41.

De strategische doelstelling zal in overeenstemming moeten zijn met de geformuleerde eisen, wat betekent dat de doelstellingen gekoppeld moeten worden aan een concreet tijdschema, zodat kan worden nagegaan en afgelezen in hoeverre ze verwezenlijkt zijn. Op basis hiervan kan onderscheid worden gemaakt tussen korte-termijndoelstellingen en lange-termijndoelstellingen en wordt het mogelijk, een uiteindelijke doelstelling op te splitsen in kleinere interimdoelstellingen, waardoor nauwkeuriger kan worden gemeten en gecontroleerd in hoeverre de doelstellingen zijn verwezenlijkt en het proces beter kan worden gestuurd.

| 42. | Het is dringend gewenst dat de lidstaten een systeem van indicatoren opzetten op grond waarvan de aanvangssituatie en de gewenste situatie tegen elkaar kunnen worden afgezet en de doeltreffendheid van de uitgevoerde maatregelen kan worden beoordeeld. De indicatoren dienen in de eerste plaats relevant, essentieel, kwantificeerbaar, bestendig en kosteneffectief te zijn. |
| --- | --- |

42.

Het is dringend gewenst dat de lidstaten een systeem van indicatoren opzetten op grond waarvan de aanvangssituatie en de gewenste situatie tegen elkaar kunnen worden afgezet en de doeltreffendheid van de uitgevoerde maatregelen kan worden beoordeeld. De indicatoren dienen in de eerste plaats relevant, essentieel, kwantificeerbaar, bestendig en kosteneffectief te zijn.

Maatregelen ter verwezenlijking van de doelstellingen

| 43. | Het is een goede zaak dat de Commissie pleit voor toepassing van de wetgeving ter ondersteuning van het MKB en dat ze van plan is het rechtskader aan te passen aan de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en dit te vereenvoudigen, zulks vooral met het oog op het MKB. |
| --- | --- |

43.

Het is een goede zaak dat de Commissie pleit voor toepassing van de wetgeving ter ondersteuning van het MKB en dat ze van plan is het rechtskader aan te passen aan de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en dit te vereenvoudigen, zulks vooral met het oog op het MKB.

| 44. | In het strategische ontwikkelingsdocument zal moeten worden vermeld via welke soorten maatregelen (programma's, grotere projecten, strategische investeringen of andere uitgebreide maatregelenpakketten, die ook routinehandelingen omvatten) men denkt de doelstellingen te verwezenlijken. |
| --- | --- |

44.

In het strategische ontwikkelingsdocument zal moeten worden vermeld via welke soorten maatregelen (programma's, grotere projecten, strategische investeringen of andere uitgebreide maatregelenpakketten, die ook routinehandelingen omvatten) men denkt de doelstellingen te verwezenlijken.

| 45. | In het vierde hoofdstuk van het strategiedocument wordt er relatief te veel aandacht besteed aan de invoering van een wettelijk kader. De verschillende aspecten van het maatschappelijke leven zouden systematisch, bijv. aan de hand van het PESTLE-principe (Political, Economic, Social, Technical, Legal, Environmental), moeten worden behandeld. Zowel de situatie in de EU als geheel als die in de afzonderlijke lidstaten moet worden beoordeel, waarbij aandacht moet zijn voor politieke, economische, sociale, technische, juridische en (arbeids)milieuaspecten. |
| --- | --- |

45.

In het vierde hoofdstuk van het strategiedocument wordt er relatief te veel aandacht besteed aan de invoering van een wettelijk kader. De verschillende aspecten van het maatschappelijke leven zouden systematisch, bijv. aan de hand van het PESTLE-principe (Political, Economic, Social, Technical, Legal, Environmental), moeten worden behandeld. Zowel de situatie in de EU als geheel als die in de afzonderlijke lidstaten moet worden beoordeel, waarbij aandacht moet zijn voor politieke, economische, sociale, technische, juridische en (arbeids)milieuaspecten.

| 46. | Het Comité is er voorstander van dat ondersteuning wordt gegeven aan de invoering binnen ondernemingen van programma's ter bevordering van de gezondheid. |
| --- | --- |

46.

Het Comité is er voorstander van dat ondersteuning wordt gegeven aan de invoering binnen ondernemingen van programma's ter bevordering van de gezondheid.

Financieel kader en tijdschema

| 47. | Een strategiedocument kan niet zonder een financieel kader en een tijdschema, waarin de totale geraamde kosten van het ontwikkelingsplan en de uitgaven per jaar of andere periode worden aangegeven. |
| --- | --- |

47.

Een strategiedocument kan niet zonder een financieel kader en een tijdschema, waarin de totale geraamde kosten van het ontwikkelingsplan en de uitgaven per jaar of andere periode worden aangegeven.

| 48. | Het is aan te bevelen om het financiële kader en tijdschema voor de maatregelen ter vermindering van de risico's voor de gezondheid en veiligheid op het werk neer te leggen in één zelfde soort document, waardoor het mogelijk wordt om gegevens uit de verschillende lidstaten met elkaar te vergelijken en er op EU-niveau algemene conclusies uit te trekken. |
| --- | --- |

48.

Het is aan te bevelen om het financiële kader en tijdschema voor de maatregelen ter vermindering van de risico's voor de gezondheid en veiligheid op het werk neer te leggen in één zelfde soort document, waardoor het mogelijk wordt om gegevens uit de verschillende lidstaten met elkaar te vergelijken en er op EU-niveau algemene conclusies uit te trekken.

Managementstructuur

| 49. | Onderdeel van de managementstructuur ter waarborging van de gezondheid en veiligheid op het werk dient een beschrijving te zijn van de maatregelen die nodig worden geacht om het proces van opstellen, bewerken, uitvoeren en evalueren (rapportage) van het ontwikkelingsplan gecoördineerd te laten verlopen. Daarbij moet worden aangegeven hoe de samenwerking, arbeidsverdeling en feedback met de verschillende betrokkenen moet worden opgezet. |
| --- | --- |

49.

Onderdeel van de managementstructuur ter waarborging van de gezondheid en veiligheid op het werk dient een beschrijving te zijn van de maatregelen die nodig worden geacht om het proces van opstellen, bewerken, uitvoeren en evalueren (rapportage) van het ontwikkelingsplan gecoördineerd te laten verlopen. Daarbij moet worden aangegeven hoe de samenwerking, arbeidsverdeling en feedback met de verschillende betrokkenen moet worden opgezet.

| 50. | Een beschrijving van de managementstructuur t.a.v. de gezondheid en veiligheid op het werk is noodzakelijk om de afspraken op het punt van coördinatie, beheer en andere aspecten van het ontwikkelingsplan voor het voetlicht te brengen en andere betrokkenen hiervan op de hoogte te stellen. |
| --- | --- |

50.

Een beschrijving van de managementstructuur t.a.v. de gezondheid en veiligheid op het werk is noodzakelijk om de afspraken op het punt van coördinatie, beheer en andere aspecten van het ontwikkelingsplan voor het voetlicht te brengen en andere betrokkenen hiervan op de hoogte te stellen.

| 51. | Er zij op gewezen op de wereldwijd geldende richtsnoeren van de IAO voor managementsystemen ten behoeve van bescherming op het werk (ILO-OSH), die naar aanleiding van de afwijzing van een internationale norm op verzoek van de International Standard Organisation (ISO) zijn opgesteld en die door de staten ten uitvoer zouden moeten worden gelegd, hetgeen reeds deels het geval is. Deze richtsnoeren weerspiegelen de waarden en instrumenten van de IAO met betrekking tot veiligheid en bescherming van de gezondheid van de werknemers en daarin is vastgelegd welke fundamentele eisen er dienen te worden gesteld aan de managementsystemen voor de duurzame verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk. |
| --- | --- |

51.

Er zij op gewezen op de wereldwijd geldende richtsnoeren van de IAO voor managementsystemen ten behoeve van bescherming op het werk (ILO-OSH), die naar aanleiding van de afwijzing van een internationale norm op verzoek van de International Standard Organisation (ISO) zijn opgesteld en die door de staten ten uitvoer zouden moeten worden gelegd, hetgeen reeds deels het geval is. Deze richtsnoeren weerspiegelen de waarden en instrumenten van de IAO met betrekking tot veiligheid en bescherming van de gezondheid van de werknemers en daarin is vastgelegd welke fundamentele eisen er dienen te worden gesteld aan de managementsystemen voor de duurzame verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk.

| 52. | De betreffende methodologische uitgangspunten zijn vastgelegd in:






  — | Guidelines on occupational, safety and health management systems, „ILO-OSH 2001”. |
| --- | --- | --- |

52.

De betreffende methodologische uitgangspunten zijn vastgelegd in:

—

Guidelines on occupational, safety and health management systems, „ILO-OSH 2001”.

| 53. | Een duurzaam beheerssysteem voor continue verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk moet de volgende hoofdelementen bevatten:






  — | beleid ten behoeve van veiligheid en gezondheidsbescherming op het werk; |
| --- | --- | --- |

53.

Een duurzaam beheerssysteem voor continue verbetering van de gezondheid en veiligheid op het werk moet de volgende hoofdelementen bevatten:

—

beleid ten behoeve van veiligheid en gezondheidsbescherming op het werk;

| — | organisatie; |
| --- | --- |

—

organisatie;

| — | planning en uitvoering; |
| --- | --- |

—

planning en uitvoering;

| — | beoordeling; |
| --- | --- |

—

beoordeling;

| — | verbeteringsmaatregelen. |
| --- | --- |

—

verbeteringsmaatregelen.

Het strategische ontwíkkelingsplan: uitvoering, eindrapportage, aanvulling, afsluiting

| 54. | In het actieplan wordt een aantal doelstellingen en maatregelen t.a.v. de opzet van het strategische ontwikkelingsplan voorgesteld en een overzicht gegeven van de maatregelen tijdens de uitvoering van het actieplan. Actieplan en ontwikkelingsplan dienen onderling vergelijkbaar en qua opzet op elkaar afgestemd te zijn. |
| --- | --- |

54.

In het actieplan wordt een aantal doelstellingen en maatregelen t.a.v. de opzet van het strategische ontwikkelingsplan voorgesteld en een overzicht gegeven van de maatregelen tijdens de uitvoering van het actieplan. Actieplan en ontwikkelingsplan dienen onderling vergelijkbaar en qua opzet op elkaar afgestemd te zijn.

| 55. | Aanbevolen wordt om het actieplan in tabelvorm te presenteren en daarbij voor elke deelsector afzonderlijk doelstellingen, indicatoren en te gebruiken instrumenten aan te geven alsmede de soorten acties, degenen die ze uitvoeren, degenen die daarvoor de middelen ter beschikking stellen en de financieringsbronnen en -instrumenten. |
| --- | --- |

55.

Aanbevolen wordt om het actieplan in tabelvorm te presenteren en daarbij voor elke deelsector afzonderlijk doelstellingen, indicatoren en te gebruiken instrumenten aan te geven alsmede de soorten acties, degenen die ze uitvoeren, degenen die daarvoor de middelen ter beschikking stellen en de financieringsbronnen en -instrumenten.

| 56. | Er zullen aanvullende maatregelen moeten worden genomen als er tijdens de uitvoering van het strategische ontwikkelingsplan behoefte ontstaat aan vernieuwing van de doelstellingen en maatregelen. Bij het nemen van besluiten over aanvulling op resp. afsluiting van het ontwikkelingsplan zal vooral rekening moeten worden gehouden met de relevantie van de geformuleerde doelstellingen, de effectiviteit van de toegepaste maatregelen en de veranderingen die men voornemens is door te voeren of reeds heeft doorgevoerd op het gebied van financiering en actieterrein. |
| --- | --- |

56.

Er zullen aanvullende maatregelen moeten worden genomen als er tijdens de uitvoering van het strategische ontwikkelingsplan behoefte ontstaat aan vernieuwing van de doelstellingen en maatregelen. Bij het nemen van besluiten over aanvulling op resp. afsluiting van het ontwikkelingsplan zal vooral rekening moeten worden gehouden met de relevantie van de geformuleerde doelstellingen, de effectiviteit van de toegepaste maatregelen en de veranderingen die men voornemens is door te voeren of reeds heeft doorgevoerd op het gebied van financiering en actieterrein.

Evaluering van de uitvoering van het strategische ontwikkelingsplan

| 57. | Nadat de doelstellingen van het strategische ontwikkelingsplan verwezenlijkt zijn, de duur ervan is verstreken of de uitvoering is voltooid, zal er een eindrapport worden opgesteld. |
| --- | --- |

57.

Nadat de doelstellingen van het strategische ontwikkelingsplan verwezenlijkt zijn, de duur ervan is verstreken of de uitvoering is voltooid, zal er een eindrapport worden opgesteld.

| 58. | Wat de fase van de rapportage betreft is het van wezenlijk belang dat per lidstaat het volgende wordt gepresenteerd:






  — | de indicatoren van de strategische doelstellingen (in hoeverre is men dichter bij realisering van de doelstellingen gekomen); |
| --- | --- | --- |

58.

Wat de fase van de rapportage betreft is het van wezenlijk belang dat per lidstaat het volgende wordt gepresenteerd:

—

de indicatoren van de strategische doelstellingen (in hoeverre is men dichter bij realisering van de doelstellingen gekomen);

| — | de directe resultaten van de maatregelen; |
| --- | --- |

—

de directe resultaten van de maatregelen;

| — | een overzicht van en uitleg bij de instrumenten die zijn gebruikt om het ontwikkelingsplan uit te voeren, en |
| --- | --- |

—

een overzicht van en uitleg bij de instrumenten die zijn gebruikt om het ontwikkelingsplan uit te voeren, en

| — | de veranderingen t.a.v. het actieterrein die volgens plan zullen worden doorgevoerd of reeds zijn doorgevoerd. |
| --- | --- |

—

de veranderingen t.a.v. het actieterrein die volgens plan zullen worden doorgevoerd of reeds zijn doorgevoerd.

Het definitieve rapport over het strategische ontwikkelingsplan moet qua opzet zijn afgestemd op het ontwikkelingsplan en het actieplan.

Brussel, 28 november 2007.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

M. DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 53/21 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 53/21

---

Advies van het Comité van de Regio's over „Aanpassing aan de klimaatverandering in Europa mogelijkheden voor EU-actie”

(2008/C 53/04)

| — | Het Comité van de Regio's dringt er bij de Commissie op aan oog te hebben voor het belang van de lokale en regionale overheden bij de uitstippeling en toepassing van beleid voor aanpassing aan de klimaatverandering en voor de noodzaak om hun de bevoegdheden en steun te geven die zij nodig hebben om aanpassingsstrategieën te kunnen uitwerken. |
| --- | --- |

—

Het Comité van de Regio's dringt er bij de Commissie op aan oog te hebben voor het belang van de lokale en regionale overheden bij de uitstippeling en toepassing van beleid voor aanpassing aan de klimaatverandering en voor de noodzaak om hun de bevoegdheden en steun te geven die zij nodig hebben om aanpassingsstrategieën te kunnen uitwerken.

| — | Het stemt in met de analyse die de Commissie in onderhavig Groenboek van de wereldwijde impact van de klimaatverandering op geografische voorwaarden en ecosystemen maakt, maar voegt daaraan toe dat economische en sociale aspecten even zwaar moeten wegen als milieuaspecten. |
| --- | --- |

—

Het stemt in met de analyse die de Commissie in onderhavig Groenboek van de wereldwijde impact van de klimaatverandering op geografische voorwaarden en ecosystemen maakt, maar voegt daaraan toe dat economische en sociale aspecten even zwaar moeten wegen als milieuaspecten.

| — | Het ziet in dat de klimaatverandering als een zwaard van Damocles boven de EU-burgers en het milieu hangt, maar is ervan overtuigd dat de EU, als in een vroeg stadium wordt begonnen met de aanpassing daaraan, voor zichzelf een kans creëert om duurzame leefgemeenschappen en een concurrentiekrachtige lokale en regionale economie tot stand te brengen. De gelegenheid daartoe ontstaat doordat nieuwe vakgebieden worden aangeboord en er nieuwe mogelijkheden voor banen worden geopend. Bovendien kunnen de natuurlijke rijkdommen van de EU dan op een zo efficiënt mogelijke, en dus op een duurzame manier, worden gebruikt. |
| --- | --- |

—

Het ziet in dat de klimaatverandering als een zwaard van Damocles boven de EU-burgers en het milieu hangt, maar is ervan overtuigd dat de EU, als in een vroeg stadium wordt begonnen met de aanpassing daaraan, voor zichzelf een kans creëert om duurzame leefgemeenschappen en een concurrentiekrachtige lokale en regionale economie tot stand te brengen. De gelegenheid daartoe ontstaat doordat nieuwe vakgebieden worden aangeboord en er nieuwe mogelijkheden voor banen worden geopend. Bovendien kunnen de natuurlijke rijkdommen van de EU dan op een zo efficiënt mogelijke, en dus op een duurzame manier, worden gebruikt.

| — | Het vindt net als de Commissie dat vroegtijdige actie geboden is. Dit geldt vooral op gebieden waar de impact van de klimaatverandering bekend is en dus de grootste zekerheid biedt en op gebieden waar het uitblijven van actie of niet-toepassing van het voorzorgsbeginsel een groot risico met zich meebrengt voor de samenleving, de economie en het milieu van lidstaten. Aanpassing aan de klimaatverandering gaat veel geld kosten, maar — zoals blijkt uit het rapport-Stern — van alle scenario's komt niets-doen nog het duurst uit. Volgens het Comité moeten de lokale, regionale en nationale politici het voortouw te nemen om de problematiek van de aanpassing aan de klimaatverandering tot prioriteit uit te roepen. |
| --- | --- |

—

Het vindt net als de Commissie dat vroegtijdige actie geboden is. Dit geldt vooral op gebieden waar de impact van de klimaatverandering bekend is en dus de grootste zekerheid biedt en op gebieden waar het uitblijven van actie of niet-toepassing van het voorzorgsbeginsel een groot risico met zich meebrengt voor de samenleving, de economie en het milieu van lidstaten. Aanpassing aan de klimaatverandering gaat veel geld kosten, maar — zoals blijkt uit het rapport-Stern — van alle scenario's komt niets-doen nog het duurst uit. Volgens het Comité moeten de lokale, regionale en nationale politici het voortouw te nemen om de problematiek van de aanpassing aan de klimaatverandering tot prioriteit uit te roepen.

| — | Het gaat ervan uit dat de massale volksverhuizingen — van buitenaf in de EU, maar ook tussen de lidstaten en tussen en in de regio's — waarschijnlijk tot de voornaamste problemen zullen gaan behoren die in het kader van bedoelde uitdaging moeten worden aangepakt. Hoe aan de uit die migratie voortvloeiende behoeften aan huisvesting, infrastructuur, gezondheidszorg en overheidsdiensten wordt tegemoetgekomen, is een zaak van planning en beheer door lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

—

Het gaat ervan uit dat de massale volksverhuizingen — van buitenaf in de EU, maar ook tussen de lidstaten en tussen en in de regio's — waarschijnlijk tot de voornaamste problemen zullen gaan behoren die in het kader van bedoelde uitdaging moeten worden aangepakt. Hoe aan de uit die migratie voortvloeiende behoeften aan huisvesting, infrastructuur, gezondheidszorg en overheidsdiensten wordt tegemoetgekomen, is een zaak van planning en beheer door lokale en regionale overheden.

| — | De begroting, de programma's, het beleid, maar vooral ook de belangrijkste wetten van de EU moeten worden herzien naar gelang van de veranderende parameters van de klimaatverandering. Zo zou de klimaatverandering bij de herziening van de begroting voor 2008 in aanmerking moeten worden genomen. |
| --- | --- |

—

De begroting, de programma's, het beleid, maar vooral ook de belangrijkste wetten van de EU moeten worden herzien naar gelang van de veranderende parameters van de klimaatverandering. Zo zou de klimaatverandering bij de herziening van de begroting voor 2008 in aanmerking moeten worden genomen.

| Rapporteur | : | Kay TWITCHEN, lid van de raad van het graafschap Essex (UK-EVP) |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Kay TWITCHEN, lid van de raad van het graafschap Essex (UK-EVP)

Referentiedocument

Groenboek van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Aanpassing aan klimaatverandering in Europa — mogelijkheden voor EU-actie

COM(2007) 354 final — SEC (2007) 849

Beleidsaanbevelingen

| 1. | Het Comité is ingenomen met onderhavig groenboek en de daarin impliciete erkenning dat de EU de uitdaging van aanpassing aan de klimaatverandering moet oppakken en daartoe met alle betrokken partijen (waarbij met name wordt gedacht aan de lidstaten en de lokale en regionale partners, maar ook aan alle partnerlanden) moet samenwerken. Ook juicht het toe dat de noodzaak van een Europese benadering wordt ingezien en dat acties met het oog op de aanpassing aan de klimaatverandering („aanpassingsmaatregelen”) en acties om klimaatverandering tegen te gaan („bestrijdingsmaatregelen”), elkaar volgens het groenboek niet in de weg mogen staan. |
| --- | --- |

1.

Het Comité is ingenomen met onderhavig groenboek en de daarin impliciete erkenning dat de EU de uitdaging van aanpassing aan de klimaatverandering moet oppakken en daartoe met alle betrokken partijen (waarbij met name wordt gedacht aan de lidstaten en de lokale en regionale partners, maar ook aan alle partnerlanden) moet samenwerken. Ook juicht het toe dat de noodzaak van een Europese benadering wordt ingezien en dat acties met het oog op de aanpassing aan de klimaatverandering („aanpassingsmaatregelen”) en acties om klimaatverandering tegen te gaan („bestrijdingsmaatregelen”), elkaar volgens het groenboek niet in de weg mogen staan.

| 2. | Het stemt in met de analyse van de wereldwijde impact van de klimaatverandering op geografische voorwaarden en ecosystemen, maar voegt daaraan toe dat economische en sociale aspecten even zwaar moeten wegen als milieuaspecten. |
| --- | --- |

2.

Het stemt in met de analyse van de wereldwijde impact van de klimaatverandering op geografische voorwaarden en ecosystemen, maar voegt daaraan toe dat economische en sociale aspecten even zwaar moeten wegen als milieuaspecten.

| 3. | Het ziet in dat de klimaatverandering als een zwaard van Damocles boven de EU-burgers en het milieu hangt, maar is ervan overtuigd dat de EU, als in een vroeg stadium wordt begonnen met de aanpassing daaraan, voor zichzelf een kans creëert om duurzame leefgemeenschappen en een concurrentiekrachtige lokale en regionale economie tot stand te brengen. De gelegenheid daartoe ontstaat doordat nieuwe vakgebieden worden aangeboord en er nieuwe mogelijkheden voor banen worden geopend. Bovendien kunnen de natuurlijke rijkdommen van de EU dan op een zo efficiënt mogelijke, en dus op een duurzame manier, worden gebruikt. |
| --- | --- |

3.

Het ziet in dat de klimaatverandering als een zwaard van Damocles boven de EU-burgers en het milieu hangt, maar is ervan overtuigd dat de EU, als in een vroeg stadium wordt begonnen met de aanpassing daaraan, voor zichzelf een kans creëert om duurzame leefgemeenschappen en een concurrentiekrachtige lokale en regionale economie tot stand te brengen. De gelegenheid daartoe ontstaat doordat nieuwe vakgebieden worden aangeboord en er nieuwe mogelijkheden voor banen worden geopend. Bovendien kunnen de natuurlijke rijkdommen van de EU dan op een zo efficiënt mogelijke, en dus op een duurzame manier, worden gebruikt.

De kwalijke effecten van de klimaatverandering

| 4. | Het Comité gaat ervan uit dat de massale volksverhuizingen — van buitenaf in de EU, maar ook tussen de lidstaten en tussen en in de regio's — waarschijnlijk tot de voornaamste problemen zullen gaan behoren die in het kader van bedoelde uitdaging moeten worden aangepakt. Hoe aan de uit die migratie voortvloeiende behoeften aan huisvesting, infrastructuur, gezondheidszorg en overheidsdiensten wordt tegemoetgekomen, is een zaak van planning en beheer door lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

4.

Het Comité gaat ervan uit dat de massale volksverhuizingen — van buitenaf in de EU, maar ook tussen de lidstaten en tussen en in de regio's — waarschijnlijk tot de voornaamste problemen zullen gaan behoren die in het kader van bedoelde uitdaging moeten worden aangepakt. Hoe aan de uit die migratie voortvloeiende behoeften aan huisvesting, infrastructuur, gezondheidszorg en overheidsdiensten wordt tegemoetgekomen, is een zaak van planning en beheer door lokale en regionale overheden.

| 5. | Zoals duidelijk is geworden door de gebeurtenissen rond de recente hittegolven in Europa, legt de klimaatverandering een zware last op de gezondheidszorg en de sociale dienstverlening door lokale overheden. Dat is een boodschap waarop volgens het Comité de nadruk moet worden gelegd. Gezien de vergrijzing van de bevolking in de meeste lidstaten mag beslist niet worden voorbijgegaan aan de maatschappelijke gevolgen van de klimaatverandering. |
| --- | --- |

5.

Zoals duidelijk is geworden door de gebeurtenissen rond de recente hittegolven in Europa, legt de klimaatverandering een zware last op de gezondheidszorg en de sociale dienstverlening door lokale overheden. Dat is een boodschap waarop volgens het Comité de nadruk moet worden gelegd. Gezien de vergrijzing van de bevolking in de meeste lidstaten mag beslist niet worden voorbijgegaan aan de maatschappelijke gevolgen van de klimaatverandering.

| 6. | De kwestie van schaduw in de openbare ruimte (zie kernvraag 3) is niet aan de orde gesteld. Schaduw ontstaat door de aanwezigheid van bomen, parken en begroeide „groendaken” en door een andere manier van bouwen en is een belangrijke factor als het erom gaat het aantal sterfgevallen bij hittegolven terug te dringen en voor minder vraag naar airconditioning en een grotere bestaanskwaliteit in verstedelijkte gebieden te zorgen. |
| --- | --- |

6.

De kwestie van schaduw in de openbare ruimte (zie kernvraag 3) is niet aan de orde gesteld. Schaduw ontstaat door de aanwezigheid van bomen, parken en begroeide „groendaken” en door een andere manier van bouwen en is een belangrijke factor als het erom gaat het aantal sterfgevallen bij hittegolven terug te dringen en voor minder vraag naar airconditioning en een grotere bestaanskwaliteit in verstedelijkte gebieden te zorgen.

| 7. | De wereldbevolking moet zich gaan aanwennen om minder gebruik te maken van schaarse natuurlijke rijkdommen: een immense uitdaging die om een vergaande mentaliteitsverandering vraagt. Daarom zullen er volgens het Comité educatie- en communicatieprogramma's, maar ook marktinstrumenten zoals de Europese regeling voor de handel in emissierechten moeten worden gelanceerd als stimulans voor individuele gedragsverandering t.a.v. bijvoorbeeld het gebruik van water en energie, recycling en het behoud van natuurlijke rijkdommen. |
| --- | --- |

7.

De wereldbevolking moet zich gaan aanwennen om minder gebruik te maken van schaarse natuurlijke rijkdommen: een immense uitdaging die om een vergaande mentaliteitsverandering vraagt. Daarom zullen er volgens het Comité educatie- en communicatieprogramma's, maar ook marktinstrumenten zoals de Europese regeling voor de handel in emissierechten moeten worden gelanceerd als stimulans voor individuele gedragsverandering t.a.v. bijvoorbeeld het gebruik van water en energie, recycling en het behoud van natuurlijke rijkdommen.

Pleidooi voor vroegtijdige actie

| 8. | Het Comité vindt net als de Commissie dat vroegtijdige actie geboden is. Dit geldt vooral op gebieden waar de impact van de klimaatverandering bekend is en dus de grootste zekerheid biedt en op gebieden waar het uitblijven van actie of niet-toepassing van het voorzorgsbeginsel een groot risico met zich meebrengt voor de samenleving, de economie en het milieu van lidstaten. Aanpassing aan de klimaatverandering gaat veel geld kosten, maar — zoals blijkt uit het rapport-Stern — van alle scenario's komt niets-doen nog het duurst uit. Er is genoeg informatie voorhanden om onmiddellijk in actie te komen. Volgens het Comité moeten de lokale, regionale en nationale politici het voortouw te nemen om de problematiek van de aanpassing aan de klimaatverandering tot prioriteit uit te roepen. |
| --- | --- |

8.

Het Comité vindt net als de Commissie dat vroegtijdige actie geboden is. Dit geldt vooral op gebieden waar de impact van de klimaatverandering bekend is en dus de grootste zekerheid biedt en op gebieden waar het uitblijven van actie of niet-toepassing van het voorzorgsbeginsel een groot risico met zich meebrengt voor de samenleving, de economie en het milieu van lidstaten. Aanpassing aan de klimaatverandering gaat veel geld kosten, maar — zoals blijkt uit het rapport-Stern — van alle scenario's komt niets-doen nog het duurst uit. Er is genoeg informatie voorhanden om onmiddellijk in actie te komen. Volgens het Comité moeten de lokale, regionale en nationale politici het voortouw te nemen om de problematiek van de aanpassing aan de klimaatverandering tot prioriteit uit te roepen.

De rol van lokale en regionale overheden

| 9. | Het Comité is ervan overtuigd dat aanpassingsmaatregelen zonder de lokale en regionale overheden onmogelijk kunnen worden uitgewerkt en uitgevoerd: hun medewerking is cruciaal voor het in de hand houden van de gevolgen van de klimaatverandering en van de impact daarvan op het leven van de burgers. Lokale en regionale overheden draaien dikwijls op voor de sociale en economische kosten van de maatregelen die moeten worden genomen bij extreme weersomstandigheden. Daarom moeten die overheden worden gesteund in hun streven om aanpassingsstrategieën uit te stippelen en toe te passen die in al hun optreden moeten worden verwerkt. Er moet wereldwijd meer erkenning komen voor de onmisbare rol van lokale en regionale overheden als het erom gaat de toekomst van onze samenleving veilig te stellen en aan kwetsbare burgers, zoals jongeren, ouderen en armlastigen, bescherming te bieden. |
| --- | --- |

9.

Het Comité is ervan overtuigd dat aanpassingsmaatregelen zonder de lokale en regionale overheden onmogelijk kunnen worden uitgewerkt en uitgevoerd: hun medewerking is cruciaal voor het in de hand houden van de gevolgen van de klimaatverandering en van de impact daarvan op het leven van de burgers. Lokale en regionale overheden draaien dikwijls op voor de sociale en economische kosten van de maatregelen die moeten worden genomen bij extreme weersomstandigheden. Daarom moeten die overheden worden gesteund in hun streven om aanpassingsstrategieën uit te stippelen en toe te passen die in al hun optreden moeten worden verwerkt. Er moet wereldwijd meer erkenning komen voor de onmisbare rol van lokale en regionale overheden als het erom gaat de toekomst van onze samenleving veilig te stellen en aan kwetsbare burgers, zoals jongeren, ouderen en armlastigen, bescherming te bieden.

| 10. | Lokale en regionale overheden zijn voorhoedespelers in het beleid om de gevolgen van de klimaatverandering te ondervangen, vooral als maatregelen die bedoeld zijn om de gevolgen van de klimaatverandering op één gebied tegen te gaan, verkeerd uitwerken op een ander gebied (bv. als kustweringen of barrières die tegen overstroming worden opgeworpen, tot resultaat hebben dat het probleem naar buurgebieden wordt verplaatst of over de grens heen wordt afgeschoven). Lokale en regionale overheden moeten hun aanpassingsstrategie en -beleid dan ook onderling afstemmen. Hoe dat moet gebeuren, is open: daar zijn vele mogelijkheden voor (bv. samenwerkingsverbanden rond rivierbekkens). |
| --- | --- |

10.

Lokale en regionale overheden zijn voorhoedespelers in het beleid om de gevolgen van de klimaatverandering te ondervangen, vooral als maatregelen die bedoeld zijn om de gevolgen van de klimaatverandering op één gebied tegen te gaan, verkeerd uitwerken op een ander gebied (bv. als kustweringen of barrières die tegen overstroming worden opgeworpen, tot resultaat hebben dat het probleem naar buurgebieden wordt verplaatst of over de grens heen wordt afgeschoven). Lokale en regionale overheden moeten hun aanpassingsstrategie en -beleid dan ook onderling afstemmen. Hoe dat moet gebeuren, is open: daar zijn vele mogelijkheden voor (bv. samenwerkingsverbanden rond rivierbekkens).

De uitstippeling van aanpassingsstrategieën

| 11. | Vanwege hun verantwoordelijkheid op gebieden als ruimtelijke ordening, de planning van bodemgebruik, regelgeving voor de bouw en projectontwikkeling, openbaar vervoer, land- en bosbouw, energievoorziening en -gebruik, watervoorziening, afvalverwerking en aanbestedingen zijn lokale en regionale overheden bij uitstek geschikt om aanpassingsstrategieën te helpen mainstreamen. Het komt erop aan dat dienstverlening, infrastructuurvoorzieningen en gebouwen duurzaam zijn of worden. Lokale en regionale overheden zullen, samen met andere instanties, solide strategieën en lokale rampenbestrijdingsplannen moeten uitwerken en een capaciteit moeten op- of uitbouwen om op te treden bij extreme weersomstandigheden, zoals die zich steeds vaker en op steeds meer plaatsen voordoen. |
| --- | --- |

11.

Vanwege hun verantwoordelijkheid op gebieden als ruimtelijke ordening, de planning van bodemgebruik, regelgeving voor de bouw en projectontwikkeling, openbaar vervoer, land- en bosbouw, energievoorziening en -gebruik, watervoorziening, afvalverwerking en aanbestedingen zijn lokale en regionale overheden bij uitstek geschikt om aanpassingsstrategieën te helpen mainstreamen. Het komt erop aan dat dienstverlening, infrastructuurvoorzieningen en gebouwen duurzaam zijn of worden. Lokale en regionale overheden zullen, samen met andere instanties, solide strategieën en lokale rampenbestrijdingsplannen moeten uitwerken en een capaciteit moeten op- of uitbouwen om op te treden bij extreme weersomstandigheden, zoals die zich steeds vaker en op steeds meer plaatsen voordoen.

De rol van de Europese Unie

| 12. | Het Comité acht het beslist noodzakelijk dat de lidstaten hun aanpak op elkaar afstemmen, met kostenverlaging als gevolg, omdat voorbeelden van beste praktijken, dankzij de uitwisseling van ervaring en kennis, dan verder kunnen worden uitgewerkt en overal in de EU kunnen worden toegepast. Gezien het belang van zo'n geïntegreerd beleid, zou het Comité de lokale en regionale overheden kunnen helpen bij de organisatie van die uitwisseling van ervaring. |
| --- | --- |

12.

Het Comité acht het beslist noodzakelijk dat de lidstaten hun aanpak op elkaar afstemmen, met kostenverlaging als gevolg, omdat voorbeelden van beste praktijken, dankzij de uitwisseling van ervaring en kennis, dan verder kunnen worden uitgewerkt en overal in de EU kunnen worden toegepast. Gezien het belang van zo'n geïntegreerd beleid, zou het Comité de lokale en regionale overheden kunnen helpen bij de organisatie van die uitwisseling van ervaring.

De verwerking van acties in lopend beleid en vigerende wetgeving

| 13. | Het Comité is van mening dat aanpassing aan de klimaatverandering als uitdrukkelijk vermelde doelstelling onderdeel moet worden van al het beleid (zoals met name het landbouwbeleid en het beleid voor de ontwikkeling van het platteland) en van alle financieringsprogramma's van de EU (zoals dat van het cohesiebeleid): dan is bijsturing mogelijk om tegemoet te komen aan de — onder de verantwoordelijkheid van de lokale en regionale overheden vallende — noodzaak van aanpassing aan de klimaatverandering. Belangrijk is dat beleid en programma's flexibel zijn, omdat aanpassing aan de klimaatverandering een doorlopend proces is en de behoeften van de lokale en regionale overheden op dit gebied mettertijd zullen blijven veranderen. |
| --- | --- |

13.

Het Comité is van mening dat aanpassing aan de klimaatverandering als uitdrukkelijk vermelde doelstelling onderdeel moet worden van al het beleid (zoals met name het landbouwbeleid en het beleid voor de ontwikkeling van het platteland) en van alle financieringsprogramma's van de EU (zoals dat van het cohesiebeleid): dan is bijsturing mogelijk om tegemoet te komen aan de — onder de verantwoordelijkheid van de lokale en regionale overheden vallende — noodzaak van aanpassing aan de klimaatverandering. Belangrijk is dat beleid en programma's flexibel zijn, omdat aanpassing aan de klimaatverandering een doorlopend proces is en de behoeften van de lokale en regionale overheden op dit gebied mettertijd zullen blijven veranderen.

| 14. | Sommige wetten staan haaks op de noodzaak van aanpassing aan de klimaatverandering. Zo zal de Habitat-Richtlijn moeten worden gewijzigd naarmate als zodanig aangeduide habitats mee-veranderen met het klimaat, en zal de kaderrichtlijn „water” moeten worden aangepast als de waterkwaliteit in bepaalde regio's wordt aangetast door verminderde regenval. Een breed scala aan wetten zal moeten worden herzien om naar behoren en met succes aan de klimaatverandering te kunnen worden aangepast. |
| --- | --- |

14.

Sommige wetten staan haaks op de noodzaak van aanpassing aan de klimaatverandering. Zo zal de Habitat-Richtlijn moeten worden gewijzigd naarmate als zodanig aangeduide habitats mee-veranderen met het klimaat, en zal de kaderrichtlijn „water” moeten worden aangepast als de waterkwaliteit in bepaalde regio's wordt aangetast door verminderde regenval. Een breed scala aan wetten zal moeten worden herzien om naar behoren en met succes aan de klimaatverandering te kunnen worden aangepast.

Meer geïntegreerd onderzoek naar klimaatverandering

| 15. | Het Comité vindt ook dat meer onderzoek moet worden gedaan naar de impact op regio's van maatregelen die voor andere regio's, of zelfs voor andere lidstaten, worden genomen. Dergelijk onderzoek is onontbeerlijk om te voorkomen dat programmabesluiten van lokale overheden negatieve gevolgen hebben voor overheden van buurgebieden of van gebieden aan de andere kant van de grens, vooral als het gaat om besluiten voor een efficiënt gebruik van natuurlijke rijkdommen (bv. water). |
| --- | --- |

15.

Het Comité vindt ook dat meer onderzoek moet worden gedaan naar de impact op regio's van maatregelen die voor andere regio's, of zelfs voor andere lidstaten, worden genomen. Dergelijk onderzoek is onontbeerlijk om te voorkomen dat programmabesluiten van lokale overheden negatieve gevolgen hebben voor overheden van buurgebieden of van gebieden aan de andere kant van de grens, vooral als het gaat om besluiten voor een efficiënt gebruik van natuurlijke rijkdommen (bv. water).

| 16. | Ook is er behoefte aan onderzoek en front-line monotoring als hulpmiddel om op extreme weersverschijnselen te kunnen anticiperen. Hiermee kunnen ontwikkelingslanden worden geholpen, waarbij vooral moet worden gedacht aan ontwikkelingslanden die dreigen te verwoestijnen. |
| --- | --- |

16.

Ook is er behoefte aan onderzoek en front-line monotoring als hulpmiddel om op extreme weersverschijnselen te kunnen anticiperen. Hiermee kunnen ontwikkelingslanden worden geholpen, waarbij vooral moet worden gedacht aan ontwikkelingslanden die dreigen te verwoestijnen.

| 17. | Ook moet er meer steun komen voor O&O als middel om innovatie en de ontwikkeling van vernieuwende aanpassingstechnologie en innoverende producten te stimuleren. Zo krijgen ondernemingen die zich bezighouden met de gevolgen van de klimaatverandering, een geweldige kans om vernieuwende producten en/of diensten te ontwikkelen. |
| --- | --- |

17.

Ook moet er meer steun komen voor O&O als middel om innovatie en de ontwikkeling van vernieuwende aanpassingstechnologie en innoverende producten te stimuleren. Zo krijgen ondernemingen die zich bezighouden met de gevolgen van de klimaatverandering, een geweldige kans om vernieuwende producten en/of diensten te ontwikkelen.

De Europese vennootschap, bedrijfsleven en overheid

| 18. | Het Comité is ervan overtuigd dat de rol van de lokale en regionale overheden, in het kader van publiek-private partnerschappen en netwerken van lidstaten zoals INTERREG (Regio's voor economische verandering), doorslaggevend wordt voor de vergemakkelijking van de toegang tot en verspreiding van informatie, vakkennis en voorbeelden van beste praktijken. Die samenwerkingsverbanden en netwerken zullen steeds belangrijker worden, zodat sectoren, regio's, lidstaten en partnerlanden van buiten de EU kunnen gaan samenwerken. |
| --- | --- |

18.

Het Comité is ervan overtuigd dat de rol van de lokale en regionale overheden, in het kader van publiek-private partnerschappen en netwerken van lidstaten zoals INTERREG (Regio's voor economische verandering), doorslaggevend wordt voor de vergemakkelijking van de toegang tot en verspreiding van informatie, vakkennis en voorbeelden van beste praktijken. Die samenwerkingsverbanden en netwerken zullen steeds belangrijker worden, zodat sectoren, regio's, lidstaten en partnerlanden van buiten de EU kunnen gaan samenwerken.

| 19. | Samenwerkingsverbanden met ontwikkelingslanden moeten worden gesteund, zodat die landen kunnen worden geholpen aan de hand van aanpassingsstrategieën. Het Comité pleit ervoor dat de EU die steun in het kader van haar externe beleid verleent en is overtuigd van de belangrijke rol die lokale en regionale overheden, met hun netwerken en contacten, kunnen spelen bij de uitwisseling met ontwikkelingslanden van voorbeelden van beste praktijken en van kennis. Hoe hoog het bedrag is dat de EU hieraan spendeert, moet evenredig zijn met dat wat voor de ontwikkelingslanden nodig is en de verantwoordelijkheid die de EU in dezen draagt. |
| --- | --- |

19.

Samenwerkingsverbanden met ontwikkelingslanden moeten worden gesteund, zodat die landen kunnen worden geholpen aan de hand van aanpassingsstrategieën. Het Comité pleit ervoor dat de EU die steun in het kader van haar externe beleid verleent en is overtuigd van de belangrijke rol die lokale en regionale overheden, met hun netwerken en contacten, kunnen spelen bij de uitwisseling met ontwikkelingslanden van voorbeelden van beste praktijken en van kennis. Hoe hoog het bedrag is dat de EU hieraan spendeert, moet evenredig zijn met dat wat voor de ontwikkelingslanden nodig is en de verantwoordelijkheid die de EU in dezen draagt.

De volgende stappen

| 20. | Volgens het Comité vragen de vraagstukken rond de aanpassing aan de klimaatverandering om een spoedbehandeling en moet de noodzaak voor lokale en regionale overheden om — samen met de brede groep van sociaal-economische partners met wie ze daar nu al aan werken — de aanpassing aan de klimaatverandering onder beheer te houden, onderdeel worden gemaakt van alle toekomstige mededelingen en richtlijnen van de EU. |
| --- | --- |

20.

Volgens het Comité vragen de vraagstukken rond de aanpassing aan de klimaatverandering om een spoedbehandeling en moet de noodzaak voor lokale en regionale overheden om — samen met de brede groep van sociaal-economische partners met wie ze daar nu al aan werken — de aanpassing aan de klimaatverandering onder beheer te houden, onderdeel worden gemaakt van alle toekomstige mededelingen en richtlijnen van de EU.

| 21. | Het is een goede zaak dat al is begonnen met werkzaamheden op dit gebied. De Commissie zou dit als een prioriteit moeten blijven beschouwen. |
| --- | --- |

21.

Het is een goede zaak dat al is begonnen met werkzaamheden op dit gebied. De Commissie zou dit als een prioriteit moeten blijven beschouwen.

| 22. | De Commissie moet beslist het belang van lokale en regionale overheden onderkennen bij de ontwikkeling en uitvoering van maatregelen voor aanpassing aan de klimaatverandering en inzien dat die overheden de nodige bevoegdheden en financiële steun moeten krijgen om aanpassingstrategieën te kunnen uitstippelen en ten uitvoer te kunnen leggen. |
| --- | --- |

22.

De Commissie moet beslist het belang van lokale en regionale overheden onderkennen bij de ontwikkeling en uitvoering van maatregelen voor aanpassing aan de klimaatverandering en inzien dat die overheden de nodige bevoegdheden en financiële steun moeten krijgen om aanpassingstrategieën te kunnen uitstippelen en ten uitvoer te kunnen leggen.

| 23. | De Commissie moet, als vervolg op het groenboek, niet alleen kijken naar de milieu-aspecten van de aanpassing aan de klimaatverandering, maar ook naar de sociaal-economische aspecten daarvan. |
| --- | --- |

23.

De Commissie moet, als vervolg op het groenboek, niet alleen kijken naar de milieu-aspecten van de aanpassing aan de klimaatverandering, maar ook naar de sociaal-economische aspecten daarvan.

| 24. | Aanpassingmaatregelen kunnen alleen met goed gevolg worden toegepast als lokale en regionale overheden en lidstaten voorbeelden van beste praktijken uitwisselen. De EU kan ervoor zorgen dat die uitwisseling, zowel in als buiten de EU, echt plaatsvindt. |
| --- | --- |

24.

Aanpassingmaatregelen kunnen alleen met goed gevolg worden toegepast als lokale en regionale overheden en lidstaten voorbeelden van beste praktijken uitwisselen. De EU kan ervoor zorgen dat die uitwisseling, zowel in als buiten de EU, echt plaatsvindt.

| 25. | De EU komt een strategische rol toe bij de planning en het beheer van de migratie van volkeren. |
| --- | --- |

25.

De EU komt een strategische rol toe bij de planning en het beheer van de migratie van volkeren.

| 26. | De begroting, de programma's, het beleid, maar vooral ook de belangrijkste wetten van de EU moeten worden herzien naar gelang van de veranderende parameters van de klimaatverandering. Zo zou de klimaatverandering bij de herziening van de begroting voor 2008 moeten worden beschouwd als een speciaal daarvoor gereserveerde begrotingslijn in de voornaamste begrotingsposten (GLB, Cohesiebeleid, O&O enz.). |
| --- | --- |

26.

De begroting, de programma's, het beleid, maar vooral ook de belangrijkste wetten van de EU moeten worden herzien naar gelang van de veranderende parameters van de klimaatverandering. Zo zou de klimaatverandering bij de herziening van de begroting voor 2008 moeten worden beschouwd als een speciaal daarvoor gereserveerde begrotingslijn in de voornaamste begrotingsposten (GLB, Cohesiebeleid, O&O enz.).

| 27. | De EU moet haar O&O-steun meer richten op het vinden van oplossingen voor problemen als gevolg van de klimaatverandering en op vernieuwende aanpassingsmaatregelen. Dergelijk onderzoek kan vernieuwende oplossingen opleveren voor de instandhouding van het Europese concurrentievermogen. Onderzoeksactiviteiten zullen beter moeten worden gecoördineerd. Het komt er vooral op aan om de ernstigste leemten in onze kennis op te vullen en te vermijden dat onderzoeksactiviteiten elkaar overlappen. |
| --- | --- |

27.

De EU moet haar O&O-steun meer richten op het vinden van oplossingen voor problemen als gevolg van de klimaatverandering en op vernieuwende aanpassingsmaatregelen. Dergelijk onderzoek kan vernieuwende oplossingen opleveren voor de instandhouding van het Europese concurrentievermogen. Onderzoeksactiviteiten zullen beter moeten worden gecoördineerd. Het komt er vooral op aan om de ernstigste leemten in onze kennis op te vullen en te vermijden dat onderzoeksactiviteiten elkaar overlappen.

| 28. | Zorgwekkend is dat aanpassingmaatregelen van één regio of lidstaat gevolgen kunnen hebben voor andere regio's of lidstaten. De EU is de geschikte instantie om een strategisch kader in het leven te roepen waarmee problemen die daardoor rijzen, kunnen worden opgelost. |
| --- | --- |

28.

Zorgwekkend is dat aanpassingmaatregelen van één regio of lidstaat gevolgen kunnen hebben voor andere regio's of lidstaten. De EU is de geschikte instantie om een strategisch kader in het leven te roepen waarmee problemen die daardoor rijzen, kunnen worden opgelost.

| 29. | Er moeten educatie- en communicatieprogramma's komen als stimulans voor individuele gedragsverandering t.a.v. bijvoorbeeld het gebruik van water en energie, recycling en het behoud van natuurlijke rijkdommen. |
| --- | --- |

29.

Er moeten educatie- en communicatieprogramma's komen als stimulans voor individuele gedragsverandering t.a.v. bijvoorbeeld het gebruik van water en energie, recycling en het behoud van natuurlijke rijkdommen.

Brussel, 28 november 2007.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

M. DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 53/25 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 53/25

---

Advies van het Comité van de Regio's over „Een Europese agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering”

(2008/C 53/05)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| — | benadrukt dat de lokale en regionale overheden een sleutelrol spelen bij de bevordering van cultuur, vooral wat het behoud van het culturele erfgoed en de stimulering van artistieke innovatie betreft; |
| --- | --- |

—

benadrukt dat de lokale en regionale overheden een sleutelrol spelen bij de bevordering van cultuur, vooral wat het behoud van het culturele erfgoed en de stimulering van artistieke innovatie betreft;

| — | onderstreept dat de cultuursector een essentiële bijdrage levert tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de vernieuwde Lissabonstrategie, en wijst op de bijzondere kansen die het cultuurtoerisme voor de economische ontwikkeling van vele regio's schept, maar waarschuwt ervoor om al te eenzijdig de nadruk te leggen op de zuiver economische betekenis van cultuur, aangezien de betekenis van cultuur als het gaat om het tot stand brengen van een goed en dynamisch leefklimaat — dat aan de basis ligt van alle ontwikkeling — even belangrijk is; |
| --- | --- |

—

onderstreept dat de cultuursector een essentiële bijdrage levert tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de vernieuwde Lissabonstrategie, en wijst op de bijzondere kansen die het cultuurtoerisme voor de economische ontwikkeling van vele regio's schept, maar waarschuwt ervoor om al te eenzijdig de nadruk te leggen op de zuiver economische betekenis van cultuur, aangezien de betekenis van cultuur als het gaat om het tot stand brengen van een goed en dynamisch leefklimaat — dat aan de basis ligt van alle ontwikkeling — even belangrijk is;

| — | betreurt dat de Europese Commissie met het oog op de agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering niet verwijst naar de talloze partnerschappen van steden, gemeenten en regio's; |
| --- | --- |

—

betreurt dat de Europese Commissie met het oog op de agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering niet verwijst naar de talloze partnerschappen van steden, gemeenten en regio's;

| — | is er niet over te spreken dat de Europese Commissie in haar mededeling geen informatie geeft over de financiering van de hoge ambities van de cultuuragenda; |
| --- | --- |

—

is er niet over te spreken dat de Europese Commissie in haar mededeling geen informatie geeft over de financiering van de hoge ambities van de cultuuragenda;

| — | zou graag een constructieve discussie aangaan over het voornemen van de Europese Commissie om de opencoördinatiemethode ook op cultureel gebied aan te wenden, en wijst erop dat rekening moet worden gehouden met de subnationale bestuursniveaus, die in hoge mate voor cultuur verantwoordelijk zijn, en extra administratieve rompslomp in dit verband tot een minimum moet worden beperkt. |
| --- | --- |

—

zou graag een constructieve discussie aangaan over het voornemen van de Europese Commissie om de opencoördinatiemethode ook op cultureel gebied aan te wenden, en wijst erop dat rekening moet worden gehouden met de subnationale bestuursniveaus, die in hoge mate voor cultuur verantwoordelijk zijn, en extra administratieve rompslomp in dit verband tot een minimum moet worden beperkt.

| Rapporteur | : | De heer HARMS (DE/PSE), gevolmachtigde van de deelstaat Brandenburg, belast met federale en Europese aangelegenheden, staatssecretaris in de Staatskanzlei |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

De heer HARMS (DE/PSE), gevolmachtigde van de deelstaat Brandenburg, belast met federale en Europese aangelegenheden, staatssecretaris in de Staatskanzlei

Referentiedocument

Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over een Europese agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering

COM(2007) 242 final

Beleidsaanbevelingen

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| 1. | juicht uitdrukkelijk de overwegingen van de Europese Commissie ten aanzien van een „Europese agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering” toe. In het Commissiedocument wordt terecht de centrale rol van cultuur in het integratieproces aangetoond en wordt uiteengezet dat er passende instrumenten nodig zijn om de culturele rijkdom en verscheidenheid van Europa tot hun recht te laten komen, teneinde — binnen en buiten de Unie — de strategische doelstellingen van welvaart, solidariteit en veiligheid te verwezenlijken.
  Met het oog daarop moeten alle actoren op alle niveaus van het cultuurbeleid intensiever samenwerken en moet ook rekening worden gehouden met de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en hun netwerken.
  Bij de uitstippeling van een nieuwe Europese cultuuragenda in het licht van de globalisering wint het cultuurbeleid van de regio's en gemeenten aan belang. De mondialisering verloopt onvermijdelijk via een opleving van het „Europa van de regio's”. Hiervan getuigt ook duidelijk het subsidiariteitsbeginsel dat in de Europese Unie van toepassing is en waarbij uitgegaan wordt van een groeiproces van culturen van beneden uit, nl. in steden en regio's. De lokale en regionale besturen spelen een sleutelrol in de bevordering van cultuur in hun gebied, vooral wat het behoud van het culturele erfgoed betreft. Voorts zetten zij ook aan tot artistieke innovatie, ondersteunen en bevorderen zij culturele instellingen en initiatieven, onderwijs en opleiding en organiseren zij festivals en culturele evenementen.
  Degelijke en intensieve culturele samenwerking, met name in grensgebieden, is voor het Europese integratieproces en in het licht van de globale uitdagingen van doorslaggevende betekenis; |
| --- | --- |

1.

juicht uitdrukkelijk de overwegingen van de Europese Commissie ten aanzien van een „Europese agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering” toe. In het Commissiedocument wordt terecht de centrale rol van cultuur in het integratieproces aangetoond en wordt uiteengezet dat er passende instrumenten nodig zijn om de culturele rijkdom en verscheidenheid van Europa tot hun recht te laten komen, teneinde — binnen en buiten de Unie — de strategische doelstellingen van welvaart, solidariteit en veiligheid te verwezenlijken.

Met het oog daarop moeten alle actoren op alle niveaus van het cultuurbeleid intensiever samenwerken en moet ook rekening worden gehouden met de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en hun netwerken.

Bij de uitstippeling van een nieuwe Europese cultuuragenda in het licht van de globalisering wint het cultuurbeleid van de regio's en gemeenten aan belang. De mondialisering verloopt onvermijdelijk via een opleving van het „Europa van de regio's”. Hiervan getuigt ook duidelijk het subsidiariteitsbeginsel dat in de Europese Unie van toepassing is en waarbij uitgegaan wordt van een groeiproces van culturen van beneden uit, nl. in steden en regio's. De lokale en regionale besturen spelen een sleutelrol in de bevordering van cultuur in hun gebied, vooral wat het behoud van het culturele erfgoed betreft. Voorts zetten zij ook aan tot artistieke innovatie, ondersteunen en bevorderen zij culturele instellingen en initiatieven, onderwijs en opleiding en organiseren zij festivals en culturele evenementen.

Degelijke en intensieve culturele samenwerking, met name in grensgebieden, is voor het Europese integratieproces en in het licht van de globale uitdagingen van doorslaggevende betekenis;

| 2. | verheugt zich erover dat in de mededeling van de Commissie voor het eerst duidelijk wordt gezegd dat er een algemene agenda voor cultuur moet komen om een doeltreffende strategie uit te werken waarbij rekening wordt gehouden met de cruciale rol van cultuur voor de betrekkingen met zowel lidstaten en regio's als met derde landen.
  Interculturele uitwisseling moet de hoeksteen worden van de dialoog met kandidaat-lidstaten en van het nabuurschapsbeleid van de Unie. Voorts valt het CvdR de Commissie bij dat de dialoog tussen geloofsgemeenschappen en religieuze verenigingen moet worden ondersteund; |
| --- | --- |

2.

verheugt zich erover dat in de mededeling van de Commissie voor het eerst duidelijk wordt gezegd dat er een algemene agenda voor cultuur moet komen om een doeltreffende strategie uit te werken waarbij rekening wordt gehouden met de cruciale rol van cultuur voor de betrekkingen met zowel lidstaten en regio's als met derde landen.

Interculturele uitwisseling moet de hoeksteen worden van de dialoog met kandidaat-lidstaten en van het nabuurschapsbeleid van de Unie. Voorts valt het CvdR de Commissie bij dat de dialoog tussen geloofsgemeenschappen en religieuze verenigingen moet worden ondersteund;

| 3. | vindt het een goede zaak dat de Commissie in haar mededeling nadrukkelijk verwijst naar de rechtsgrondslag, nl. artikel 151 van het EG-Verdrag (Amsterdam 1997) en het subsidiariteitsbeginsel, waarbij wordt beklemtoond dat






  — | de Gemeenschap via haar cultuurbeleid bijdraagt tot de integratie van Europa „onder eerbiediging van de nationale en regionale verscheidenheid van de culturen van de lidstaten”; |
| --- | --- | --- |

3.

vindt het een goede zaak dat de Commissie in haar mededeling nadrukkelijk verwijst naar de rechtsgrondslag, nl. artikel 151 van het EG-Verdrag (Amsterdam 1997) en het subsidiariteitsbeginsel, waarbij wordt beklemtoond dat

—

de Gemeenschap via haar cultuurbeleid bijdraagt tot de integratie van Europa „onder eerbiediging van de nationale en regionale verscheidenheid van de culturen van de lidstaten”;

| — | de samenwerking tussen de lidstaten en met derde landen en voor cultuur bevoegde internationale organisaties — vooral de Raad van Europa — op alle culturele gebieden moet worden bevorderd; |
| --- | --- |

—

de samenwerking tussen de lidstaten en met derde landen en voor cultuur bevoegde internationale organisaties — vooral de Raad van Europa — op alle culturele gebieden moet worden bevorderd;

| — | de Gemeenschap in haar optreden altijd rekening moet houden met „culturele aspecten”, „met name om de culturele verscheidenheid te eerbiedigen en te bevorderen”; |
| --- | --- |

—

de Gemeenschap in haar optreden altijd rekening moet houden met „culturele aspecten”, „met name om de culturele verscheidenheid te eerbiedigen en te bevorderen”;

| — | de Gemeenschap alleen mag optreden via ondersteunend en aanvullend cultuurbeleid, en niet in de plaats van andere actoren met eigen maatregelen mag komen; |
| --- | --- |

—

de Gemeenschap alleen mag optreden via ondersteunend en aanvullend cultuurbeleid, en niet in de plaats van andere actoren met eigen maatregelen mag komen;

| 4. | juicht toe dat de Commissie in haar mededeling uitdrukkelijk de aandacht vestigt op de positieve rol van het CvdR bij het promoten van de cultuuragenda en het betrekken van lokale en regionale besturen alsook het maatschappelijk middenveld bij dit initiatief; |
| --- | --- |

4.

juicht toe dat de Commissie in haar mededeling uitdrukkelijk de aandacht vestigt op de positieve rol van het CvdR bij het promoten van de cultuuragenda en het betrekken van lokale en regionale besturen alsook het maatschappelijk middenveld bij dit initiatief;

Wat de hoofddoelstellingen van de mededeling betreft

| 5. | onderschrijft de strekking ervan en rangschikt ze in de volgende orde van prioriteit:






  — | bevordering van de culturele verscheidenheid en de interculturele dialoog; |
| --- | --- | --- |

5.

onderschrijft de strekking ervan en rangschikt ze in de volgende orde van prioriteit:

—

bevordering van de culturele verscheidenheid en de interculturele dialoog;

| — | bevordering van cultuur als belangrijk aspect van internationale betrekkingen; |
| --- | --- |

—

bevordering van cultuur als belangrijk aspect van internationale betrekkingen;

| — | bevordering van cultuur als motor van de creatieve industrie (Lissabonstrategie); |
| --- | --- |

—

bevordering van cultuur als motor van de creatieve industrie (Lissabonstrategie);

| 6. | waardeert het dat de Commissie oog heeft voor de belangrijke rol van cultuur en de cultuurindustrie bij het creëren van groei en banen. De cultuurindustrie is een van de groeisectoren van de Europese economie. Aldus levert de cultuursector een essentiële bijdrage tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de vernieuwde Lissabonstrategie. Het CvdR spoort de Commissie daarom aan de impact van de culturele en creatieve sector op regionale en lokale economieën beter in te schatten; |
| --- | --- |

6.

waardeert het dat de Commissie oog heeft voor de belangrijke rol van cultuur en de cultuurindustrie bij het creëren van groei en banen. De cultuurindustrie is een van de groeisectoren van de Europese economie. Aldus levert de cultuursector een essentiële bijdrage tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de vernieuwde Lissabonstrategie. Het CvdR spoort de Commissie daarom aan de impact van de culturele en creatieve sector op regionale en lokale economieën beter in te schatten;

| 7. | wijst daarbij op de bijzondere rol van het cultuurtoerisme. Gepleit wordt voor een intensieve uitwisseling van ervaringen op Europees niveau, met medewerking van de sector van het cultuurtoerisme, culturele verenigingen, andere actoren die op het gebied van cultuurbeleid actief zijn, alsook regionale vertegenwoordigers. Verwezen zij naar de bijzondere kansen die het cultuurtoerisme voor de economische ontwikkeling van vele regio's schept, maar ook naar de gevaren die dit meebrengt voor het culturele erfgoed, met name in geval van verkeerd gebruik ervan; |
| --- | --- |

7.

wijst daarbij op de bijzondere rol van het cultuurtoerisme. Gepleit wordt voor een intensieve uitwisseling van ervaringen op Europees niveau, met medewerking van de sector van het cultuurtoerisme, culturele verenigingen, andere actoren die op het gebied van cultuurbeleid actief zijn, alsook regionale vertegenwoordigers. Verwezen zij naar de bijzondere kansen die het cultuurtoerisme voor de economische ontwikkeling van vele regio's schept, maar ook naar de gevaren die dit meebrengt voor het culturele erfgoed, met name in geval van verkeerd gebruik ervan;

| 8. | waarschuwt er evenwel voor — hoezeer het ook de doelstellingen van het Lissabonproces ondersteunt — om in dit verband al te eenzijdig de nadruk te leggen op de zuiver economische betekenis van cultuur. Even belangrijk is de betekenis van cultuur als het gaat om het tot stand brengen van een goed en dynamisch leefklimaat, dat aan de basis ligt van alle ontwikkeling. De Gemeenschap moet eerst en vooral haar bij het Verdrag vastgestelde taak vervullen om „culturele uitwisseling op niet-commerciële basis” te bevorderen (art. 151, lid 2c, EG-Verdrag).
  Het moet duidelijk zijn dat de doelstellingen van het Lissabonproces slechts succesvol kunnen worden nagestreefd als de Europese Unie de maatschappelijke betekenis van de immateriële waarde van cultuur centraal stelt in haar cultuurbeleid. Bevordering van culturele vorming en samenwerking op cultuurgebied scheppen de voorwaarden voor het ontstaan van creativiteitsbronnen in de samenleving en voor de bloei van de cultuurindustrie. Cultuur bestaat ook zonder cultuurindustrie, maar niet andersom; |
| --- | --- |

8.

waarschuwt er evenwel voor — hoezeer het ook de doelstellingen van het Lissabonproces ondersteunt — om in dit verband al te eenzijdig de nadruk te leggen op de zuiver economische betekenis van cultuur. Even belangrijk is de betekenis van cultuur als het gaat om het tot stand brengen van een goed en dynamisch leefklimaat, dat aan de basis ligt van alle ontwikkeling. De Gemeenschap moet eerst en vooral haar bij het Verdrag vastgestelde taak vervullen om „culturele uitwisseling op niet-commerciële basis” te bevorderen (art. 151, lid 2c, EG-Verdrag).

Het moet duidelijk zijn dat de doelstellingen van het Lissabonproces slechts succesvol kunnen worden nagestreefd als de Europese Unie de maatschappelijke betekenis van de immateriële waarde van cultuur centraal stelt in haar cultuurbeleid. Bevordering van culturele vorming en samenwerking op cultuurgebied scheppen de voorwaarden voor het ontstaan van creativiteitsbronnen in de samenleving en voor de bloei van de cultuurindustrie. Cultuur bestaat ook zonder cultuurindustrie, maar niet andersom;

| 9. | In dit verband dient ook te worden gewezen op de intrinsieke waarde van cultuur, en het CvdR wenst daarbij de aandacht te vestigen op het belang van verbetering van kwaliteit. Een Europese agenda voor cultuur zou er o.a. op gericht moeten zijn een dynamische culturele ontwikkeling tot stand te brengen en hoogwaardige cultuur te presenteren in Europa en in een mondiale context; |
| --- | --- |

9.

In dit verband dient ook te worden gewezen op de intrinsieke waarde van cultuur, en het CvdR wenst daarbij de aandacht te vestigen op het belang van verbetering van kwaliteit. Een Europese agenda voor cultuur zou er o.a. op gericht moeten zijn een dynamische culturele ontwikkeling tot stand te brengen en hoogwaardige cultuur te presenteren in Europa en in een mondiale context;

| 10. | dringt er daarom op aan internationale uitwisseling op cultuurgebied, het verwerven van interculturele vaardigheden en de kennis van meer dan één taal door de burgers van de Europese Unie te versterken en te bevorderen; |
| --- | --- |

10.

dringt er daarom op aan internationale uitwisseling op cultuurgebied, het verwerven van interculturele vaardigheden en de kennis van meer dan één taal door de burgers van de Europese Unie te versterken en te bevorderen;

| 11. | is van mening dat de lancering van het proefproject „Erasmus for culture” — een voorstel van de te Amsterdam gevestigde European Cultural Foundation dat thans door het Europees Parlement en DG Onderwijs en cultuur van de Commissie is overgenomen — steun verdient en een passende manier is om culturele samenwerking met medewerking van regio's en regionale organisaties en instellingen met een hoge cultuurimpact te bevorderen. Het CvdR wil dit initiatief graag als partner ondersteunen; |
| --- | --- |

11.

is van mening dat de lancering van het proefproject „Erasmus for culture” — een voorstel van de te Amsterdam gevestigde European Cultural Foundation dat thans door het Europees Parlement en DG Onderwijs en cultuur van de Commissie is overgenomen — steun verdient en een passende manier is om culturele samenwerking met medewerking van regio's en regionale organisaties en instellingen met een hoge cultuurimpact te bevorderen. Het CvdR wil dit initiatief graag als partner ondersteunen;

| 12. | bevestigt de doeltreffendheid van het huidige cultuurprogramma „Cultuur 2007” (2007-2013) en andere steunprogramma's, met name ter bevordering van de culturele ontwikkeling in plattelandsgebieden, om regio's aantrekkelijker te maken.
  Het is er niet over te spreken dat de EU en de lidstaten hiervoor nog steeds onvoldoende middelen uittrekken; |
| --- | --- |

12.

bevestigt de doeltreffendheid van het huidige cultuurprogramma „Cultuur 2007” (2007-2013) en andere steunprogramma's, met name ter bevordering van de culturele ontwikkeling in plattelandsgebieden, om regio's aantrekkelijker te maken.

Het is er niet over te spreken dat de EU en de lidstaten hiervoor nog steeds onvoldoende middelen uittrekken;

| 13. | verbaast zich erover dat de Commissie nauwelijks aandacht schenkt en kennelijk geen strategische betekenis toekent aan de nieuwe ontwikkelingen in het kader van het meest aantrekkelijke cultuurproject van de Europese Unie, nl. de aanwijzing van culturele hoofdsteden van Europa. Van alle Europese cultuurprojecten geniet het programma m.b.t. de culturele hoofdstad de grootste populariteit. Daar er op nationaal niveau steeds meer kandidaten naar de titel meedingen (voor 2008 8 kandidaten in het Verenigd Koninkrijk, voor 2010 18 kandidaten in Duitsland en 11 in Hongarije, voor 2011 8 kandidaten in Finland, voor 2016 reeds 7 kandidaten in Spanje) wordt dit initiatief snel en van steeds groter belang voor de culturele ontwikkeling van steden en regio's. Daar cultuur in het kader van de aanwijzing van een culturele hoofdstad voor de jaren van 2007 tot 2011 juist beschouwd en benaderd wordt als motor en bron van maatschappelijke ontwikkeling en daarmee ook een aanzienlijke Europese meerwaarde creëert, zorgt dit nog voor extra impulsen; |
| --- | --- |

13.

verbaast zich erover dat de Commissie nauwelijks aandacht schenkt en kennelijk geen strategische betekenis toekent aan de nieuwe ontwikkelingen in het kader van het meest aantrekkelijke cultuurproject van de Europese Unie, nl. de aanwijzing van culturele hoofdsteden van Europa. Van alle Europese cultuurprojecten geniet het programma m.b.t. de culturele hoofdstad de grootste populariteit. Daar er op nationaal niveau steeds meer kandidaten naar de titel meedingen (voor 2008 8 kandidaten in het Verenigd Koninkrijk, voor 2010 18 kandidaten in Duitsland en 11 in Hongarije, voor 2011 8 kandidaten in Finland, voor 2016 reeds 7 kandidaten in Spanje) wordt dit initiatief snel en van steeds groter belang voor de culturele ontwikkeling van steden en regio's. Daar cultuur in het kader van de aanwijzing van een culturele hoofdstad voor de jaren van 2007 tot 2011 juist beschouwd en benaderd wordt als motor en bron van maatschappelijke ontwikkeling en daarmee ook een aanzienlijke Europese meerwaarde creëert, zorgt dit nog voor extra impulsen;

| 14. | spoort de Commissie dan ook aan de nieuwe ontwikkelingen in het kader van de culturele hoofdstad van Europa nauwlettend te volgen, te analyseren en te steunen.
  Bijzondere aandacht moet daarbij gaan naar:






  — | intensieve en doeltreffende samenwerking tussen de Europese culturele hoofdsteden 2007-2013; |
| --- | --- | --- |

14.

spoort de Commissie dan ook aan de nieuwe ontwikkelingen in het kader van de culturele hoofdstad van Europa nauwlettend te volgen, te analyseren en te steunen.

Bijzondere aandacht moet daarbij gaan naar:

—

intensieve en doeltreffende samenwerking tussen de Europese culturele hoofdsteden 2007-2013;

| — | samenwerking tussen de culturele hoofdsteden Ruhr 2010, Pécs 2010 en Istanboel 2010; aandacht voor zowel het innovatiepotentieel voor duurzame, op cultuur gebaseerde stadsontwikkeling als voor de bijzondere kansen die aldus voor dialoog met de islam worden geschapen; |
| --- | --- |

—

samenwerking tussen de culturele hoofdsteden Ruhr 2010, Pécs 2010 en Istanboel 2010; aandacht voor zowel het innovatiepotentieel voor duurzame, op cultuur gebaseerde stadsontwikkeling als voor de bijzondere kansen die aldus voor dialoog met de islam worden geschapen;

| — | Cultural Cities Net 2010, waarbij voor het eerst ruim 20 steden uit Hongarije, Duitsland en Turkije de handen in elkaar slaan om met het oog op de vaststelling van eigen Europese culturele doelstellingen samen te werken, met de culturele hoofdsteden het jaar 2010 voor te bereiden en op vele verschillende plekken tegelijk hun projecten te presenteren; |
| --- | --- |

—

Cultural Cities Net 2010, waarbij voor het eerst ruim 20 steden uit Hongarije, Duitsland en Turkije de handen in elkaar slaan om met het oog op de vaststelling van eigen Europese culturele doelstellingen samen te werken, met de culturele hoofdsteden het jaar 2010 voor te bereiden en op vele verschillende plekken tegelijk hun projecten te presenteren;

| 15. | zal van zijn kant aandacht schenken aan het ontwikkelings- en integratiepotentieel, dat — zoals in de Verklaring van Boedapest (2005) door de Hongaarse en Duitse cultuursteden is aangegeven — door culturele samenwerking tussen en voor de regio's en steden van Europa wordt gegenereerd; |
| --- | --- |

15.

zal van zijn kant aandacht schenken aan het ontwikkelings- en integratiepotentieel, dat — zoals in de Verklaring van Boedapest (2005) door de Hongaarse en Duitse cultuursteden is aangegeven — door culturele samenwerking tussen en voor de regio's en steden van Europa wordt gegenereerd;

| 16. | betreurt dat de Commissie met het oog op de agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering niet verwijst naar de talloze partnerschappen van steden, gemeenten en regio's die zich na de Tweede Wereldoorlog vanuit Europa overal in de wereld hebben ontwikkeld. Dergelijke partnerschappen tussen steden en regio's droegen en dragen juist bij tot stabilisering van de samenleving, en hebben een aanzienlijke rol gespeeld in de vreedzame ontwikkeling van Europa en de hereniging ervan. Het zou daarom graag zien dat de Commissie bij de uitwerking van programma's met het vanuit algemeen maatschappelijk oogpunt belangrijke cultuurpotentieel van partnerschappen van steden en regio's, alsook met kwaliteitsvolle nieuwe ontwikkelingen rekening houdt; |
| --- | --- |

16.

betreurt dat de Commissie met het oog op de agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering niet verwijst naar de talloze partnerschappen van steden, gemeenten en regio's die zich na de Tweede Wereldoorlog vanuit Europa overal in de wereld hebben ontwikkeld. Dergelijke partnerschappen tussen steden en regio's droegen en dragen juist bij tot stabilisering van de samenleving, en hebben een aanzienlijke rol gespeeld in de vreedzame ontwikkeling van Europa en de hereniging ervan. Het zou daarom graag zien dat de Commissie bij de uitwerking van programma's met het vanuit algemeen maatschappelijk oogpunt belangrijke cultuurpotentieel van partnerschappen van steden en regio's, alsook met kwaliteitsvolle nieuwe ontwikkelingen rekening houdt;

| 17. | bevestigt het belang van het programma „Europa voor de burgers” en de impact ervan op de regionale en lokale ontwikkeling van cultuur, en pleit voor een uitbreiding van dit programma; |
| --- | --- |

17.

bevestigt het belang van het programma „Europa voor de burgers” en de impact ervan op de regionale en lokale ontwikkeling van cultuur, en pleit voor een uitbreiding van dit programma;

| 18. | kijkt uit naar concrete voorstellen om het „Europese jaar van de interculturele dialoog” in 2008 concreet gestalte te geven en zou graag zien dat het daarbij betrokken wordt. Het spoort daarom DG Onderwijs en cultuur aan ook na 2008 de interculturele dialoog de nodige aandacht te blijven geven door specifieke maatregelen te bevorderen en met andere directoraten-generaal samen te werken; |
| --- | --- |

18.

kijkt uit naar concrete voorstellen om het „Europese jaar van de interculturele dialoog” in 2008 concreet gestalte te geven en zou graag zien dat het daarbij betrokken wordt. Het spoort daarom DG Onderwijs en cultuur aan ook na 2008 de interculturele dialoog de nodige aandacht te blijven geven door specifieke maatregelen te bevorderen en met andere directoraten-generaal samen te werken;

| 19. | is er niet over te spreken dat de Commissie in haar mededeling geen informatie geeft over de financiering van de hoge ambities van de cultuuragenda en stelt vast dat deze ambities geenszins met de beperkte middelen van het programma „Cultuur 2007” gerealiseerd kunnen worden; beklemtoont in dit verband de belangrijke rol van de structuurfondsen bij de bevordering van culturele infrastructuur en het behoud van het culturele erfgoed, en steunt het voornemen van de Commissie om culturele projecten in de toekomst ook in andere communautaire programma's op te nemen. Het CvdR verwacht in ieder geval concretere informatie in dit verband; |
| --- | --- |

19.

is er niet over te spreken dat de Commissie in haar mededeling geen informatie geeft over de financiering van de hoge ambities van de cultuuragenda en stelt vast dat deze ambities geenszins met de beperkte middelen van het programma „Cultuur 2007” gerealiseerd kunnen worden; beklemtoont in dit verband de belangrijke rol van de structuurfondsen bij de bevordering van culturele infrastructuur en het behoud van het culturele erfgoed, en steunt het voornemen van de Commissie om culturele projecten in de toekomst ook in andere communautaire programma's op te nemen. Het CvdR verwacht in ieder geval concretere informatie in dit verband;

| 20. | onderschrijft het standpunt van de Commissie dat met de in maart 2007 in werking getreden UNESCO-overeenkomst ter bescherming en bevordering van de culturele verscheidenheid een belangrijk instrument voor het cultuurbeleid en het volkenrecht ter beschikking is gesteld, dat voor de Gemeenschap en voor de lidstaten van aanzienlijk belang is en ook regionale gevolgen zal hebben.
  Het roept de Commissie daarom op om, zonder afbreuk te doen aan het subsidiariteitsbeginsel, stappen te ondernemen om deze algemene overeenkomst ingang te doen vinden; |
| --- | --- |

20.

onderschrijft het standpunt van de Commissie dat met de in maart 2007 in werking getreden UNESCO-overeenkomst ter bescherming en bevordering van de culturele verscheidenheid een belangrijk instrument voor het cultuurbeleid en het volkenrecht ter beschikking is gesteld, dat voor de Gemeenschap en voor de lidstaten van aanzienlijk belang is en ook regionale gevolgen zal hebben.

Het roept de Commissie daarom op om, zonder afbreuk te doen aan het subsidiariteitsbeginsel, stappen te ondernemen om deze algemene overeenkomst ingang te doen vinden;

| 21. | wijst er andermaal op dat een vanuit de lidstaten groeiend, gemeenschappelijk extern cultuurbeleid slechts ontwikkeld en ten uitvoer gelegd kan worden als actoren uit de lidstaten, die betrekkingen met derde landen cultiveren, gesteund worden in hun inspanningen om samen te werken en gezamenlijke activiteiten op te zetten. Het CvdR raadt dan ook de Commissie nadrukkelijk aan initiatieven als het EUNIC-proces (European Union National Institutes for Culture) kracht bij te zetten en te ondersteunen; |
| --- | --- |

21.

wijst er andermaal op dat een vanuit de lidstaten groeiend, gemeenschappelijk extern cultuurbeleid slechts ontwikkeld en ten uitvoer gelegd kan worden als actoren uit de lidstaten, die betrekkingen met derde landen cultiveren, gesteund worden in hun inspanningen om samen te werken en gezamenlijke activiteiten op te zetten. Het CvdR raadt dan ook de Commissie nadrukkelijk aan initiatieven als het EUNIC-proces (European Union National Institutes for Culture) kracht bij te zetten en te ondersteunen;

| 22. | verheugt zich erover dat de door de Europese Conventie vastgelegde positieve basisbepalingen inzake cultuur vooralsnog door de Raad in het Hervormingsverdrag zijn overgenomen; |
| --- | --- |

22.

verheugt zich erover dat de door de Europese Conventie vastgelegde positieve basisbepalingen inzake cultuur vooralsnog door de Raad in het Hervormingsverdrag zijn overgenomen;

| 23. | vindt het geen goede zaak dat niet wordt verwezen naar de bij het 50-jarig bestaan van de Verdragen van Rome uitgebrachte „Verklaring van Berlijn”, waarin niet alleen wordt gewezen op de economische maar ook op de culturele betekenis van het integratieproces, en waarbij ook het belang van de regio's wordt onderstreept; |
| --- | --- |

23.

vindt het geen goede zaak dat niet wordt verwezen naar de bij het 50-jarig bestaan van de Verdragen van Rome uitgebrachte „Verklaring van Berlijn”, waarin niet alleen wordt gewezen op de economische maar ook op de culturele betekenis van het integratieproces, en waarbij ook het belang van de regio's wordt onderstreept;

| 24. | zou graag een constructieve discussie aangaan over het voornemen van de Commissie om de opencoördinatiemethode ook op cultureel gebied aan te wenden. Het herinnert er in deze context ook aan dat er rekening moet worden gehouden met de subnationale bestuursniveaus die in hoge mate voor cultuur verantwoordelijk zijn, alsmede dat de extra administratieve rompslomp tot een minimum moet worden beperkt. Het beveelt aan ook de talloze mogelijkheden te benutten die door de oprichting en ondersteuning van Europese fora en netwerken worden geboden. Vooral versterkte bevordering van door verschillende lidstaten opgezette gemeenschappelijke projecten en uitwisseling van culturele beroepsbeoefenaars zijn naar zijn mening veelbelovende middelen om de integratie van Europa te bespoedigen en te verdiepen; |
| --- | --- |

24.

zou graag een constructieve discussie aangaan over het voornemen van de Commissie om de opencoördinatiemethode ook op cultureel gebied aan te wenden. Het herinnert er in deze context ook aan dat er rekening moet worden gehouden met de subnationale bestuursniveaus die in hoge mate voor cultuur verantwoordelijk zijn, alsmede dat de extra administratieve rompslomp tot een minimum moet worden beperkt. Het beveelt aan ook de talloze mogelijkheden te benutten die door de oprichting en ondersteuning van Europese fora en netwerken worden geboden. Vooral versterkte bevordering van door verschillende lidstaten opgezette gemeenschappelijke projecten en uitwisseling van culturele beroepsbeoefenaars zijn naar zijn mening veelbelovende middelen om de integratie van Europa te bespoedigen en te verdiepen;

| 25. | steunt het voorstel van de Commissie voor het houden van een tweejaarlijks Europees cultuurforum, waarbij alle niveaus van het cultuurbeleid en de culturele praktijk betrokken worden; |
| --- | --- |

25.

steunt het voorstel van de Commissie voor het houden van een tweejaarlijks Europees cultuurforum, waarbij alle niveaus van het cultuurbeleid en de culturele praktijk betrokken worden;

| 26. | juicht in dit verband uitdrukkelijk het voornemen van de Commissie toe om een tweejaarlijks voortgangsverslag over het cultuurbeleid te publiceren, waarin met name wordt toegelicht hoe de Commissie ook op de overige beleidsterreinen rekening houdt met de Verdragsbepaling betreffende cultuur (art. 151, lid 4, van het EG-Verdrag). |
| --- | --- |

26.

juicht in dit verband uitdrukkelijk het voornemen van de Commissie toe om een tweejaarlijks voortgangsverslag over het cultuurbeleid te publiceren, waarin met name wordt toegelicht hoe de Commissie ook op de overige beleidsterreinen rekening houdt met de Verdragsbepaling betreffende cultuur (art. 151, lid 4, van het EG-Verdrag).

Brussel, 28 november 2007.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

M. DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 53/29 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 53/29

---

Advies van het Comité van de Regio's over „De rol van onderwijs en bewustmaking bij de bevordering van duurzame ontwikkeling”

(2008/C 53/06)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| — | wijst erop dat het onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling niet effectief gestalte kan krijgen zonder de inbreng van de lokale en regionale overheden, die hierbij in veel lidstaten een centrale rol spelen; |
| --- | --- |

—

wijst erop dat het onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling niet effectief gestalte kan krijgen zonder de inbreng van de lokale en regionale overheden, die hierbij in veel lidstaten een centrale rol spelen;

| — | roept op tot een vorm van onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling waarbij in de leerprogramma's uitgebreider aandacht wordt besteed aan milieubescherming, burgerschap en gezondheidsvoorlichting, waardoor er meer bewustzijn wordt gekweekt en het gevoel van betrokkenheid in de maatschappij toeneemt; |
| --- | --- |

—

roept op tot een vorm van onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling waarbij in de leerprogramma's uitgebreider aandacht wordt besteed aan milieubescherming, burgerschap en gezondheidsvoorlichting, waardoor er meer bewustzijn wordt gekweekt en het gevoel van betrokkenheid in de maatschappij toeneemt;

| — | stelt voor om een aantrekkelijk webportaal op te zetten waar regelmatig nieuwe bijdragen en advertenties worden geplaatst en waar docenten, verenigingen, lokale besturen en alle partijen die duurzame ontwikkeling willen stimuleren, gebruik kunnen maken van onderwijsmateriaal; |
| --- | --- |

—

stelt voor om een aantrekkelijk webportaal op te zetten waar regelmatig nieuwe bijdragen en advertenties worden geplaatst en waar docenten, verenigingen, lokale besturen en alle partijen die duurzame ontwikkeling willen stimuleren, gebruik kunnen maken van onderwijsmateriaal;

| — | is van mening dat de lokale en regionale overheden afspraken moeten maken met de media om bekendheid te geven aan het begrip duurzame ontwikkeling, teneinde de principes en voordelen daarvan bij een zo groot mogelijk publiek bekend te maken in een voor iedereen begrijpelijke taal, en om het publieke debat over dit onderwerp te stimuleren en te ondersteunen; en |
| --- | --- |

—

is van mening dat de lokale en regionale overheden afspraken moeten maken met de media om bekendheid te geven aan het begrip duurzame ontwikkeling, teneinde de principes en voordelen daarvan bij een zo groot mogelijk publiek bekend te maken in een voor iedereen begrijpelijke taal, en om het publieke debat over dit onderwerp te stimuleren en te ondersteunen; en

| — | roept de media op om de resultaten van voorlichting over duurzame ontwikkeling te publiceren en bijvoorbeeld de presentatie van maatregelen en activiteiten van lokale en regionale overheden in te plannen op tijdstippen wanneer de doelgroepen gelegenheid hebben om te kijken. |
| --- | --- |

—

roept de media op om de resultaten van voorlichting over duurzame ontwikkeling te publiceren en bijvoorbeeld de presentatie van maatregelen en activiteiten van lokale en regionale overheden in te plannen op tijdstippen wanneer de doelgroepen gelegenheid hebben om te kijken.

| Rapporteur | : | De heer OLSZEWSKI (PL/UEN-AE), burgemeester van Lubicz, voorzitter van de commissie onderwijs en cultuur bij de gemeenschappelijke commissie van de regering en de lokale overheden |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

De heer OLSZEWSKI (PL/UEN-AE), burgemeester van Lubicz, voorzitter van de commissie onderwijs en cultuur bij de gemeenschappelijke commissie van de regering en de lokale overheden

Beleidsaanbevelingen

| 1. | Het CvdR wil erop wijzen dat het lokale en regionale bestuur in de hele Europese Unie op het gebied van duurzame ontwikkeling een van de hoekstenen is van het onderwijs- en voorlichtingsbeleid. Deze bestuurlijke niveaus hebben hier een stimulerende, coördinerende en ondersteunende taak. Onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling kan daarom alleen op een effectieve wijze worden gegeven als ook de lokale en regionale overheden hierbij worden betrokken. |
| --- | --- |

1.

Het CvdR wil erop wijzen dat het lokale en regionale bestuur in de hele Europese Unie op het gebied van duurzame ontwikkeling een van de hoekstenen is van het onderwijs- en voorlichtingsbeleid. Deze bestuurlijke niveaus hebben hier een stimulerende, coördinerende en ondersteunende taak. Onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling kan daarom alleen op een effectieve wijze worden gegeven als ook de lokale en regionale overheden hierbij worden betrokken.

| 2. | Er bestaan goede praktijkvoorbeelden van overheden die duurzame ontwikkeling stimuleren, realiseren en coördineren door middel van onderwijs en scholing. Als toonaangevende voorbeelden zouden de volgende projecten kunnen worden genoemd: het netwerk Agenda 21; het netwerk RES (Network of Regions on Education for Sustainability), dat door het regiobestuur van Umbrië (Italië) is opgezet; de Europese week van duurzame energie; het Britse project ChangeLAB (Changing Lifestyles Attitudes and Behaviour); de verplichte aandacht voor duurzame ontwikkeling in het onderwijs in Beieren (Duitsland) en Finland; het beroepsonderwijs in Nederland; de activiteiten van de open universiteiten en van de regionale centra voor milieueducatie in Polen. |
| --- | --- |

2.

Er bestaan goede praktijkvoorbeelden van overheden die duurzame ontwikkeling stimuleren, realiseren en coördineren door middel van onderwijs en scholing. Als toonaangevende voorbeelden zouden de volgende projecten kunnen worden genoemd: het netwerk Agenda 21; het netwerk RES (Network of Regions on Education for Sustainability), dat door het regiobestuur van Umbrië (Italië) is opgezet; de Europese week van duurzame energie; het Britse project ChangeLAB (Changing Lifestyles Attitudes and Behaviour); de verplichte aandacht voor duurzame ontwikkeling in het onderwijs in Beieren (Duitsland) en Finland; het beroepsonderwijs in Nederland; de activiteiten van de open universiteiten en van de regionale centra voor milieueducatie in Polen.

| 3. | Er moet meer aandacht komen voor de rol van instellingen die het informele onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling verzorgen, zoals landschapsparken, nationale parken, regionale natuurreservaten, musea en kunstcentra. Dergelijke instellingen kunnen het formele onderwijs van leraren en leerlingen op dit terrein extra ondersteunen. |
| --- | --- |

3.

Er moet meer aandacht komen voor de rol van instellingen die het informele onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling verzorgen, zoals landschapsparken, nationale parken, regionale natuurreservaten, musea en kunstcentra. Dergelijke instellingen kunnen het formele onderwijs van leraren en leerlingen op dit terrein extra ondersteunen.

| 4. | In het licht hiervan is het buitengewoon belangrijk dat er samenwerkingsverbanden worden opgezet tussen lokale en regionale overheden en organen die op decentraal niveau ijveren voor goede praktijken inzake duurzame ontwikkeling en informatie-uitwisseling. Het is de taak van de Europese Commissie om, in samenwerking met onder meer het CvdR, het vastleggen en verspreiden van goede praktijkvoorbeelden van onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling krachtig te ondersteunen. |
| --- | --- |

4.

In het licht hiervan is het buitengewoon belangrijk dat er samenwerkingsverbanden worden opgezet tussen lokale en regionale overheden en organen die op decentraal niveau ijveren voor goede praktijken inzake duurzame ontwikkeling en informatie-uitwisseling. Het is de taak van de Europese Commissie om, in samenwerking met onder meer het CvdR, het vastleggen en verspreiden van goede praktijkvoorbeelden van onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling krachtig te ondersteunen.

| 5. | Het CvdR is blij met de erkenning dat investering in menselijk kapitaal een absolute voorwaarde is, wil men doorgaan op de ingeslagen weg van duurzame ontwikkeling in de Europese Unie. |
| --- | --- |

5.

Het CvdR is blij met de erkenning dat investering in menselijk kapitaal een absolute voorwaarde is, wil men doorgaan op de ingeslagen weg van duurzame ontwikkeling in de Europese Unie.

| 6. | Onderwijs legt een verband tussen de drie pijlers van duurzame ontwikkeling, te weten economische groei, milieubescherming en sociale vooruitgang. Het zorgt ervoor dat individuen zich kunnen ontwikkelen en kunnen deelnemen aan de moderne samenleving, en dat ook de samenleving zelf zich kan ontwikkelen. |
| --- | --- |

6.

Onderwijs legt een verband tussen de drie pijlers van duurzame ontwikkeling, te weten economische groei, milieubescherming en sociale vooruitgang. Het zorgt ervoor dat individuen zich kunnen ontwikkelen en kunnen deelnemen aan de moderne samenleving, en dat ook de samenleving zelf zich kan ontwikkelen.

| 7. | Onderwijsactiviteiten vormen het belangrijkste element in een alomvattend proces waarin het niet alleen meer gaat om het debat over het idee zelf, maar ook om het cultiveren van een andere levensstijl, gekenmerkt door respect voor het concept „duurzame ontwikkeling” bij pogingen de kwaliteit van het bestaan te verbeteren. |
| --- | --- |

7.

Onderwijsactiviteiten vormen het belangrijkste element in een alomvattend proces waarin het niet alleen meer gaat om het debat over het idee zelf, maar ook om het cultiveren van een andere levensstijl, gekenmerkt door respect voor het concept „duurzame ontwikkeling” bij pogingen de kwaliteit van het bestaan te verbeteren.

| 8. | Een goede opvoeding en de juiste voorlichting over de voordelen van duurzame ontwikkeling kunnen ertoe bijdragen dat de mensen zich verzoenen met het idee dat ze hun vaste gewoontes moeten veranderen, waardoor wordt voorkomen dat aloude en als comfortabel ervaren levenswijzen en nieuwere, duurzamere manieren van leven met elkaar botsen. |
| --- | --- |

8.

Een goede opvoeding en de juiste voorlichting over de voordelen van duurzame ontwikkeling kunnen ertoe bijdragen dat de mensen zich verzoenen met het idee dat ze hun vaste gewoontes moeten veranderen, waardoor wordt voorkomen dat aloude en als comfortabel ervaren levenswijzen en nieuwere, duurzamere manieren van leven met elkaar botsen.

| 9. | Het CvdR juicht het eveneens toe dat het waarborgen van cohesie en sociale gerechtigheid, onder meer via onderwijs en voorlichting, een van voornaamste doelstellingen van de strategie is. |
| --- | --- |

9.

Het CvdR juicht het eveneens toe dat het waarborgen van cohesie en sociale gerechtigheid, onder meer via onderwijs en voorlichting, een van voornaamste doelstellingen van de strategie is.

| 10. | In veel lidstaten spelen de lokale en regionale overheden een centrale rol bij het opvoeden in de geest van duurzame ontwikkeling, niet alleen vanwege hun eventuele formele competenties inzake het voorschools, lager, middelbaar en hoger onderwijs, maar ook door de bijdrage die ze leveren aan volwasseneneducatie, het beheer van het cultureel erfgoed en de cultuurpromotie. Ook hebben ze een voorbeeldfunctie als plaatselijk werkgever en investeerder en zijn ze belangrijk als verstrekker van diensten van algemeen belang. |
| --- | --- |

10.

In veel lidstaten spelen de lokale en regionale overheden een centrale rol bij het opvoeden in de geest van duurzame ontwikkeling, niet alleen vanwege hun eventuele formele competenties inzake het voorschools, lager, middelbaar en hoger onderwijs, maar ook door de bijdrage die ze leveren aan volwasseneneducatie, het beheer van het cultureel erfgoed en de cultuurpromotie. Ook hebben ze een voorbeeldfunctie als plaatselijk werkgever en investeerder en zijn ze belangrijk als verstrekker van diensten van algemeen belang.

| 11. | Er mag niet worden vergeten dat de lidstaten verschillende ervaringen hebben met het opbouwen van een economie en samenleving volgens de principes van duurzame ontwikkeling. Het aanleren van attitudes die duurzame ontwikkeling bevorderen, vraagt om de opzet van speciale programma's ter ondersteuning van het onderwijs in de nieuwe lidstaten en de kandidaat-lidstaten. Maatschappelijke problemen en economische en politieke uitdagingen vereisen allemaal een verschillende aanpak. |
| --- | --- |

11.

Er mag niet worden vergeten dat de lidstaten verschillende ervaringen hebben met het opbouwen van een economie en samenleving volgens de principes van duurzame ontwikkeling. Het aanleren van attitudes die duurzame ontwikkeling bevorderen, vraagt om de opzet van speciale programma's ter ondersteuning van het onderwijs in de nieuwe lidstaten en de kandidaat-lidstaten. Maatschappelijke problemen en economische en politieke uitdagingen vereisen allemaal een verschillende aanpak.

| 12. | Overeenkomstig de „Strategie van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties inzake onderwijs en duurzame ontwikkeling” van 23 maart 2005 vestigt het CvdR de aandacht op het evolutionaire karakter van het begrip duurzame ontwikkeling, dat voortdurend aan verandering onderhevig is, net als onze visie op de eraan ten gronde liggende processen. Dit verklaart het belang van wetenschappelijk onderzoek, dat ook een controlerende taak heeft en in kaart dient te brengen welke veranderingen kunnen plaatsvinden onder invloed van de principes van duurzame ontwikkeling en de herdefiniëring van duurzame groei. |
| --- | --- |

12.

Overeenkomstig de „Strategie van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties inzake onderwijs en duurzame ontwikkeling” van 23 maart 2005 vestigt het CvdR de aandacht op het evolutionaire karakter van het begrip duurzame ontwikkeling, dat voortdurend aan verandering onderhevig is, net als onze visie op de eraan ten gronde liggende processen. Dit verklaart het belang van wetenschappelijk onderzoek, dat ook een controlerende taak heeft en in kaart dient te brengen welke veranderingen kunnen plaatsvinden onder invloed van de principes van duurzame ontwikkeling en de herdefiniëring van duurzame groei.

Onderwijs als middel tot bewustmaking van de principes en doelstellingen van duurzame ontwikkeling

| 13. | Onderwijs is hét middel om het maatschappelijk middenveld waarden bij te brengen die het idee van duurzame ontwikkeling op individueel vlak ondersteunen. |
| --- | --- |

13.

Onderwijs is hét middel om het maatschappelijk middenveld waarden bij te brengen die het idee van duurzame ontwikkeling op individueel vlak ondersteunen.

| 14. | Onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling heeft alleen kans van slagen als leraren en opleiders voldoende betrokkenheid, enthousiasme en vaardigheden aan de dag leggen. Bovendien moet er in de leerprogramma's uitgebreider aandacht worden besteed aan milieubescherming, burgerschap en gezondheidsvoorlichting, zodat er meer bewustzijn wordt gekweekt en het gevoel van betrokkenheid toeneemt. |
| --- | --- |

14.

Onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling heeft alleen kans van slagen als leraren en opleiders voldoende betrokkenheid, enthousiasme en vaardigheden aan de dag leggen. Bovendien moet er in de leerprogramma's uitgebreider aandacht worden besteed aan milieubescherming, burgerschap en gezondheidsvoorlichting, zodat er meer bewustzijn wordt gekweekt en het gevoel van betrokkenheid toeneemt.

| 15. | De lidstaten dienen meer mogelijkheden te creëren om milieuontwikkeling en duurzame ontwikkeling in de nationale onderwijssystemen op te nemen. |
| --- | --- |

15.

De lidstaten dienen meer mogelijkheden te creëren om milieuontwikkeling en duurzame ontwikkeling in de nationale onderwijssystemen op te nemen.

| 16. | Kinderen en jongeren zijn daarbij een zeer belangrijke doelgroep. Als toekomstige generatie zullen zij immers hun waardesysteem en levensstijl moeten aanpassen aan de principes van duurzame ontwikkeling. Het is belangrijk dat hier al in het voorschoolse onderwijs over wordt gesproken. |
| --- | --- |

16.

Kinderen en jongeren zijn daarbij een zeer belangrijke doelgroep. Als toekomstige generatie zullen zij immers hun waardesysteem en levensstijl moeten aanpassen aan de principes van duurzame ontwikkeling. Het is belangrijk dat hier al in het voorschoolse onderwijs over wordt gesproken.

| 17. | Het onderwijs dient, vanaf de peuterklas, duurzame ontwikkeling te bevorderen en daarbij niet alleen gebruik te maken van theorieën, maar vooral ook van zintuigelijke warnemingen en ervaringsgericht leren. |
| --- | --- |

17.

Het onderwijs dient, vanaf de peuterklas, duurzame ontwikkeling te bevorderen en daarbij niet alleen gebruik te maken van theorieën, maar vooral ook van zintuigelijke warnemingen en ervaringsgericht leren.

| 18. | De opvoeding thuis heeft een belangrijke educatieve functie. Ze legt de basis voor elke vorm van formeel onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling. Advies aan ouders c.q. opvoeders over het toepassen van de principes van duurzame ontwikkeling in het dagelijks leven is dan ook een van de cruciale aspecten van het informele onderwijs op dit terrein. |
| --- | --- |

18.

De opvoeding thuis heeft een belangrijke educatieve functie. Ze legt de basis voor elke vorm van formeel onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling. Advies aan ouders c.q. opvoeders over het toepassen van de principes van duurzame ontwikkeling in het dagelijks leven is dan ook een van de cruciale aspecten van het informele onderwijs op dit terrein.

| 19. | Het CvdR stelt voor om een aantrekkelijk webportaal op te zetten waar regelmatig nieuwe bijdragen en advertenties worden geplaatst en waar docenten, verenigingen, lokale besturen en alle partijen die duurzame ontwikkeling willen stimuleren, gebruik kunnen maken van onderwijsmateriaal. Het initiatief daartoe kan bijvoorbeeld worden genomen door de ministeries van Onderwijs en Milieu in de lidstaten. Speciaal daartoe aangewezen ambtenaren zouden de inhoud kunnen bijwerken en actuele informatie kunnen geven over conferenties, initiatieven en maatregelen om duurzame ontwikkeling te bevorderen. Bovendien kan het zinvol zijn om samenwerking te zoeken met andere instellingen, verenigingen en stichtingen die actief zijn op het gebied van duurzame ontwikkeling |
| --- | --- |

19.

Het CvdR stelt voor om een aantrekkelijk webportaal op te zetten waar regelmatig nieuwe bijdragen en advertenties worden geplaatst en waar docenten, verenigingen, lokale besturen en alle partijen die duurzame ontwikkeling willen stimuleren, gebruik kunnen maken van onderwijsmateriaal. Het initiatief daartoe kan bijvoorbeeld worden genomen door de ministeries van Onderwijs en Milieu in de lidstaten. Speciaal daartoe aangewezen ambtenaren zouden de inhoud kunnen bijwerken en actuele informatie kunnen geven over conferenties, initiatieven en maatregelen om duurzame ontwikkeling te bevorderen. Bovendien kan het zinvol zijn om samenwerking te zoeken met andere instellingen, verenigingen en stichtingen die actief zijn op het gebied van duurzame ontwikkeling

| 20. | Het onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling dient te bestaan uit activiteiten die zich meer dan voorheen richten op het bedrijfsleven, de agrarische sector, het openbaar bestuur, de media en ngo's. Deze doelgroepen zijn namelijk buitengewoon belangrijk voor de tenuitvoerlegging van de principes van duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

20.

Het onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling dient te bestaan uit activiteiten die zich meer dan voorheen richten op het bedrijfsleven, de agrarische sector, het openbaar bestuur, de media en ngo's. Deze doelgroepen zijn namelijk buitengewoon belangrijk voor de tenuitvoerlegging van de principes van duurzame ontwikkeling.

| 21. | Het onderwijs heeft eveneens tot taak de politieke elite en de samenleving bewust te maken van de noodzaak van dialoog en van raadpleging van het publiek bij de tenuitvoerlegging van de strategie voor duurzame ontwikkeling, zodat de belangen van alle sectoren kunnen worden meegewogen en er een juiste balans kan worden gevonden tussen de verschillende aspecten van ontwikkeling. |
| --- | --- |

21.

Het onderwijs heeft eveneens tot taak de politieke elite en de samenleving bewust te maken van de noodzaak van dialoog en van raadpleging van het publiek bij de tenuitvoerlegging van de strategie voor duurzame ontwikkeling, zodat de belangen van alle sectoren kunnen worden meegewogen en er een juiste balans kan worden gevonden tussen de verschillende aspecten van ontwikkeling.

| 22. | Het CvdR staat achter het voorstel voor permanente betrekkingen tussen het Europees Jeugdforum en de fungerende Raadsvoorzitterschappen, en voor een structurele gedachtewisseling over duurzame ontwikkeling en de daarbij te varen koers. |
| --- | --- |

22.

Het CvdR staat achter het voorstel voor permanente betrekkingen tussen het Europees Jeugdforum en de fungerende Raadsvoorzitterschappen, en voor een structurele gedachtewisseling over duurzame ontwikkeling en de daarbij te varen koers.

| 23. | Voorts zij gewezen op de internationale uitwisselingprogramma's voor scholieren en studenten, die een fundamentele rol spelen bij het bewustmaken van de waarde van culturele diversiteit en tolerantie, en bij het aandragen van verschillende oplossingen voor duurzame ontwikkeling. Programma's als Erasmus, Socrates, Grundtvig, Tempus e.d. waren en blijven van cruciaal belang voor het uitwisselen van alledaagse ervaringen met een duurzame manier van leven en het verspreiden van goede praktijkvoorbeelden. |
| --- | --- |

23.

Voorts zij gewezen op de internationale uitwisselingprogramma's voor scholieren en studenten, die een fundamentele rol spelen bij het bewustmaken van de waarde van culturele diversiteit en tolerantie, en bij het aandragen van verschillende oplossingen voor duurzame ontwikkeling. Programma's als Erasmus, Socrates, Grundtvig, Tempus e.d. waren en blijven van cruciaal belang voor het uitwisselen van alledaagse ervaringen met een duurzame manier van leven en het verspreiden van goede praktijkvoorbeelden.

| 24. | Het CvdR pleit voor blijvende steun aan de vergroening van de landbouw (in de ruime zin des woords), en dan met name aan initiatieven die de vraag naar biologische producten moeten vergroten, zoals voorlichting aan consumenten over de superieure kwaliteit van dergelijke producten en een betere informatievoorziening voor boeren op het gebied van biologische en geïntegreerde productiemethoden, milieuvriendelijke land- en bosbouw, dierenwelzijn en de productie van biomassa. |
| --- | --- |

24.

Het CvdR pleit voor blijvende steun aan de vergroening van de landbouw (in de ruime zin des woords), en dan met name aan initiatieven die de vraag naar biologische producten moeten vergroten, zoals voorlichting aan consumenten over de superieure kwaliteit van dergelijke producten en een betere informatievoorziening voor boeren op het gebied van biologische en geïntegreerde productiemethoden, milieuvriendelijke land- en bosbouw, dierenwelzijn en de productie van biomassa.

| 25. | Er zouden meer middelen beschikbaar moeten worden gesteld voor milieueducatie, waarbij het vooral van belang is dat er een draagvlak wordt gecreëerd voor de naleving van de rechten van de derde generatie en dat daartoe thema's worden behandeld als energie-efficiëntie, stimuleringsmaatregelen op het gebied van duurzame energie en milieuvriendelijk vervoer, duurzame consumptie, het gebruik van eco- en energiekeurmerken, biologische landbouw en recycling. |
| --- | --- |

25.

Er zouden meer middelen beschikbaar moeten worden gesteld voor milieueducatie, waarbij het vooral van belang is dat er een draagvlak wordt gecreëerd voor de naleving van de rechten van de derde generatie en dat daartoe thema's worden behandeld als energie-efficiëntie, stimuleringsmaatregelen op het gebied van duurzame energie en milieuvriendelijk vervoer, duurzame consumptie, het gebruik van eco- en energiekeurmerken, biologische landbouw en recycling.

Levenslang leren en duurzame ontwikkeling

| 26. | In het nieuwe integrale actieprogramma op het gebied van levenslang leren dient veel meer de nadruk te worden gelegd op het thema duurzame ontwikkeling. Kwaliteitsonderwijs is hard nodig om mensen de noodzaak van duurzame ontwikkeling in alle sferen van het leven te doen inzien. Daarom roept het CvdR op tot een betere opleiding van overheidsambtenaren, van leraren in het lager, middelbaar en hoger onderwijs, van het publiek in het algemeen, van vrijwilligers en van economische en sociale actoren. Tevens pleit het voor een actieve betrokkenheid bij werkgroepen, seminars en werkfora over deze thematiek binnen de Europese context. |
| --- | --- |

26.

In het nieuwe integrale actieprogramma op het gebied van levenslang leren dient veel meer de nadruk te worden gelegd op het thema duurzame ontwikkeling. Kwaliteitsonderwijs is hard nodig om mensen de noodzaak van duurzame ontwikkeling in alle sferen van het leven te doen inzien. Daarom roept het CvdR op tot een betere opleiding van overheidsambtenaren, van leraren in het lager, middelbaar en hoger onderwijs, van het publiek in het algemeen, van vrijwilligers en van economische en sociale actoren. Tevens pleit het voor een actieve betrokkenheid bij werkgroepen, seminars en werkfora over deze thematiek binnen de Europese context.

| 27. | Het beroepsonderwijs dient meer flexibiliteit aan de dag te leggen en zou bijvoorbeeld meer werk moeten maken van soepele procedures voor de erkenning van beroepskwalificaties die langs informele weg zijn verworven, zodat groepen die doorgaans uitgesloten zijn, volledig toegang kunnen krijgen tot het beroepsonderwijs. Een goed voorbeeld is het Finse of het Nederlandse systeem van erkenning en certificering van zulke beroepskwalificaties. |
| --- | --- |

27.

Het beroepsonderwijs dient meer flexibiliteit aan de dag te leggen en zou bijvoorbeeld meer werk moeten maken van soepele procedures voor de erkenning van beroepskwalificaties die langs informele weg zijn verworven, zodat groepen die doorgaans uitgesloten zijn, volledig toegang kunnen krijgen tot het beroepsonderwijs. Een goed voorbeeld is het Finse of het Nederlandse systeem van erkenning en certificering van zulke beroepskwalificaties.

| 28. | Een op duurzame ontwikkeling gericht onderwijsmodel voor de hele Unie, dat door de lidstaten gezamenlijk moet worden uitgewerkt, dient de volgende uitgangspunten te bevatten:






  — | afspraken in de onderwijswereld om de milieu- en duurzaamheidsdimensie van scholen en hun omgeving kwalitatief te verbeteren; |
| --- | --- | --- |

28.

Een op duurzame ontwikkeling gericht onderwijsmodel voor de hele Unie, dat door de lidstaten gezamenlijk moet worden uitgewerkt, dient de volgende uitgangspunten te bevatten:

—

afspraken in de onderwijswereld om de milieu- en duurzaamheidsdimensie van scholen en hun omgeving kwalitatief te verbeteren;

| — | duurzaam beheer van scholen, met inbegrip van een milieuvriendelijk aankoopbeleid, afvalbeheer, waterverbruik, energie-efficiëntie, akoestische vervuiling en veiligheid; |
| --- | --- |

—

duurzaam beheer van scholen, met inbegrip van een milieuvriendelijk aankoopbeleid, afvalbeheer, waterverbruik, energie-efficiëntie, akoestische vervuiling en veiligheid;

| — | trainingen voor het onderwijzend personeel, al naar gelang hun kennis en ervaring; |
| --- | --- |

—

trainingen voor het onderwijzend personeel, al naar gelang hun kennis en ervaring;

| — | integratie van milieueducatie in het lesprogramma; |
| --- | --- |

—

integratie van milieueducatie in het lesprogramma;

| — | betrokkenheid van de onderwijswereld bij de lokale gemeenschappen; |
| --- | --- |

—

betrokkenheid van de onderwijswereld bij de lokale gemeenschappen;

| — | koppeling van de activiteiten in het kader van de lokale Agenda 21 aan de onderwijsprojecten van Agenda 21; |
| --- | --- |

—

koppeling van de activiteiten in het kader van de lokale Agenda 21 aan de onderwijsprojecten van Agenda 21;

| — | vaststelling van specifieke indicatoren aan de hand waarvan kan worden nagegaan in welke mate scholen onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling in hun jaarprogramma's hebben opgenomen en die aldus kunnen worden gebruikt om de duurzaamheidsdimensie van de scholen te meten. |
| --- | --- |

—

vaststelling van specifieke indicatoren aan de hand waarvan kan worden nagegaan in welke mate scholen onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling in hun jaarprogramma's hebben opgenomen en die aldus kunnen worden gebruikt om de duurzaamheidsdimensie van de scholen te meten.

| 29. | Afstandsonderwijs kan een zeer belangrijk instrument zijn om groepen te bereiken die gewoonlijk geen toegang hebben tot onderwijs, zoals plattelandsbewoners, gehandicapten of huisvrouwen. Achter deze groepen gaat een verborgen ontwikkelingspotentieel schuil, waarvan in de EU geen gebruik wordt gemaakt. Het CvdR zou dan ook willen voorstellen om meer uit te geven aan de ontwikkeling van gratis platformen voor afstandsonderwijs en om meer middelen vrij te maken voor desbetreffende programma's (bijvoorbeeld op het gebied van burgereducatie). |
| --- | --- |

29.

Afstandsonderwijs kan een zeer belangrijk instrument zijn om groepen te bereiken die gewoonlijk geen toegang hebben tot onderwijs, zoals plattelandsbewoners, gehandicapten of huisvrouwen. Achter deze groepen gaat een verborgen ontwikkelingspotentieel schuil, waarvan in de EU geen gebruik wordt gemaakt. Het CvdR zou dan ook willen voorstellen om meer uit te geven aan de ontwikkeling van gratis platformen voor afstandsonderwijs en om meer middelen vrij te maken voor desbetreffende programma's (bijvoorbeeld op het gebied van burgereducatie).

| 30. | Het CvdR benadrukt dat levenslang leren absoluut moet worden ingebed in een lokaal en regionaal kader. Het zou willen voorstellen om de regionale netwerken voor levenslang leren (R3L) systematisch uit te breiden naar alle regio's van de Europese Unie, de EER/EVA en de kandidaat-lidstaten. |
| --- | --- |

30.

Het CvdR benadrukt dat levenslang leren absoluut moet worden ingebed in een lokaal en regionaal kader. Het zou willen voorstellen om de regionale netwerken voor levenslang leren (R3L) systematisch uit te breiden naar alle regio's van de Europese Unie, de EER/EVA en de kandidaat-lidstaten.

| 31. | Het is een goede zaak dat er in de vernieuwde strategie voor duurzame ontwikkeling wordt gewezen op de noodzaak om het percentage voortijdige schoolverlaters terug te brengen tot 10 %. |
| --- | --- |

31.

Het is een goede zaak dat er in de vernieuwde strategie voor duurzame ontwikkeling wordt gewezen op de noodzaak om het percentage voortijdige schoolverlaters terug te brengen tot 10 %.

Duurzame ontwikkeling en de kennismaatschappij

| 32. | Zonder kennismaatschappij is er geen duurzame ontwikkeling mogelijk. Willen de lidstaten tot economische ontwikkeling komen en zich staande houden in de mondiale concurrentie, dan moet het brede publiek er voortdurend van doordrongen zijn dat het onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek een essentiële taak vervullen, dat de goede naam van onze onderwijsinstellingen hoog moet worden gehouden en dat er meer aandacht moet komen voor de exacte wetenschappen. De lokale en regionale overheden vervullen daarbij een cruciale rol vanwege hun directe betrokkenheid bij het lager en middelbaar onderwijs. |
| --- | --- |

32.

Zonder kennismaatschappij is er geen duurzame ontwikkeling mogelijk. Willen de lidstaten tot economische ontwikkeling komen en zich staande houden in de mondiale concurrentie, dan moet het brede publiek er voortdurend van doordrongen zijn dat het onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek een essentiële taak vervullen, dat de goede naam van onze onderwijsinstellingen hoog moet worden gehouden en dat er meer aandacht moet komen voor de exacte wetenschappen. De lokale en regionale overheden vervullen daarbij een cruciale rol vanwege hun directe betrokkenheid bij het lager en middelbaar onderwijs.

| 33. | Met het oog op de tenuitvoerlegging van de principes van duurzame ontwikkeling dient er (bijvoorbeeld door middel van onderzoekend leren) onder kinderen en jongeren veel meer belangstelling te worden gewekt voor de exacte wetenschappen, zeker nu steeds minder studenten een bètastudie kiezen. Bovendien moet de instroom van vrouwen worden vergroot, wat ertoe zal leiden dat er meer jongeren exacte wetenschappen zullen gaan studeren. |
| --- | --- |

33.

Met het oog op de tenuitvoerlegging van de principes van duurzame ontwikkeling dient er (bijvoorbeeld door middel van onderzoekend leren) onder kinderen en jongeren veel meer belangstelling te worden gewekt voor de exacte wetenschappen, zeker nu steeds minder studenten een bètastudie kiezen. Bovendien moet de instroom van vrouwen worden vergroot, wat ertoe zal leiden dat er meer jongeren exacte wetenschappen zullen gaan studeren.

| 34. | Het is belangrijk om te blijven ijveren voor een nauwere samenwerking tussen de sectoren wetenschappelijk onderzoek en onderwijs en het bestuur in de regio's. Dit vereist een verspreiding van goede praktijkvoorbeelden uit met name de Europese kaderprogramma's, zodat de regio's worden gewezen op de voordelen die uitwisselingen met zich meebrengen. De kaderprogramma's vervullen een waardevolle taak, doordat ze de veranderingen als gevolg van duurzame ontwikkeling in kaart brengen. |
| --- | --- |

34.

Het is belangrijk om te blijven ijveren voor een nauwere samenwerking tussen de sectoren wetenschappelijk onderzoek en onderwijs en het bestuur in de regio's. Dit vereist een verspreiding van goede praktijkvoorbeelden uit met name de Europese kaderprogramma's, zodat de regio's worden gewezen op de voordelen die uitwisselingen met zich meebrengen. De kaderprogramma's vervullen een waardevolle taak, doordat ze de veranderingen als gevolg van duurzame ontwikkeling in kaart brengen.

Maatschappelijke veranderingen in Europa, duurzame ontwikkeling en onderwijs

| 35. | Met het oog op de vergrijzing in Europa moet het onderwijs zodanig worden hervormd dat ouderen hier in ruimere mate aan kunnen deelnemen. |
| --- | --- |

35.

Met het oog op de vergrijzing in Europa moet het onderwijs zodanig worden hervormd dat ouderen hier in ruimere mate aan kunnen deelnemen.

| 36. | Gezien de huidige en toekomstige migratiestromen en de demografische en culturele ontwikkelingen in Europa is duurzame ontwikkeling alleen mogelijk als er tolerantie is. De lidstaten moeten zich hard maken voor een onderwijsmodel waarin burgers van begin af aan leren verdraagzaam te zijn jegens anderen, ongeacht hun geloof, cultuur, geslacht of levensstijl. |
| --- | --- |

36.

Gezien de huidige en toekomstige migratiestromen en de demografische en culturele ontwikkelingen in Europa is duurzame ontwikkeling alleen mogelijk als er tolerantie is. De lidstaten moeten zich hard maken voor een onderwijsmodel waarin burgers van begin af aan leren verdraagzaam te zijn jegens anderen, ongeacht hun geloof, cultuur, geslacht of levensstijl.

| 37. | Er moet meer aandacht komen voor de vraag hoe de lokale en regionale overheden kunnen worden ondersteund bij hun inspanningen om duurzame ontwikkeling in aanmerking te nemen bij het bevorderen van een gezonde levensstijl en het formuleren van een gezondheidsbeleid. |
| --- | --- |

37.

Er moet meer aandacht komen voor de vraag hoe de lokale en regionale overheden kunnen worden ondersteund bij hun inspanningen om duurzame ontwikkeling in aanmerking te nemen bij het bevorderen van een gezonde levensstijl en het formuleren van een gezondheidsbeleid.

De rol van de media

| 38. | Gelet op het voorafgaande zouden lokale en regionale overheden afspraken moeten maken met de media om bekendheid te geven aan het begrip duurzame ontwikkeling, om de principes en voordelen daarvan bij een zo groot mogelijk publiek bekend te maken in een voor iedereen begrijpelijke taal en om het publieke debat over dit onderwerp te stimuleren en te ondersteunen. |
| --- | --- |

38.

Gelet op het voorafgaande zouden lokale en regionale overheden afspraken moeten maken met de media om bekendheid te geven aan het begrip duurzame ontwikkeling, om de principes en voordelen daarvan bij een zo groot mogelijk publiek bekend te maken in een voor iedereen begrijpelijke taal en om het publieke debat over dit onderwerp te stimuleren en te ondersteunen.

| 39. | De lokale en regionale overheden zouden nauw moeten samenwerken met de media om goede praktijkvoorbeelden op het gebied van duurzame ontwikkeling onder de aandacht te brengen. |
| --- | --- |

39.

De lokale en regionale overheden zouden nauw moeten samenwerken met de media om goede praktijkvoorbeelden op het gebied van duurzame ontwikkeling onder de aandacht te brengen.

| 40. | Gezien hun rol in het onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling (zie hierboven) zouden de lokale en regionale overheden hun eigen communicatiestrategie moeten opzetten voor de bevordering van duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

40.

Gezien hun rol in het onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling (zie hierboven) zouden de lokale en regionale overheden hun eigen communicatiestrategie moeten opzetten voor de bevordering van duurzame ontwikkeling.

| 41. | De bestaande regionale initiatieven voor onderwijs en promotie- en voorlichtingscampagnes op het gebied van duurzame ontwikkeling verdienen meer aandacht en ondersteuning. |
| --- | --- |

41.

De bestaande regionale initiatieven voor onderwijs en promotie- en voorlichtingscampagnes op het gebied van duurzame ontwikkeling verdienen meer aandacht en ondersteuning.

| 42. | Overheidsinstellingen zouden samenwerkingsakkoorden kunnen aangaan met openbare en particuliere media, om ervoor te zorgen dat er in documentaires, educatieve uitzendingen en amusementsprogramma's aandacht wordt besteed aan het milieu, en dat medewerkers uit de sector leren milieukwesties op een zuiver wetenschappelijke manier te presenteren. Daarnaast zouden er gecontextualiseerde communicatiestrategieën moeten worden uitgewerkt die rekening houden met zowel het onderwerpprobleem in kwestie als de doelgroep, zodat bepaalde manieren van denken en doen die in overeenstemming zijn met duurzame ontwikkeling, kunnen worden overgebracht. |
| --- | --- |

42.

Overheidsinstellingen zouden samenwerkingsakkoorden kunnen aangaan met openbare en particuliere media, om ervoor te zorgen dat er in documentaires, educatieve uitzendingen en amusementsprogramma's aandacht wordt besteed aan het milieu, en dat medewerkers uit de sector leren milieukwesties op een zuiver wetenschappelijke manier te presenteren. Daarnaast zouden er gecontextualiseerde communicatiestrategieën moeten worden uitgewerkt die rekening houden met zowel het onderwerpprobleem in kwestie als de doelgroep, zodat bepaalde manieren van denken en doen die in overeenstemming zijn met duurzame ontwikkeling, kunnen worden overgebracht.

| 43. | De media zouden op hun beurt de resultaten van voorlichting over duurzame ontwikkeling kunnen publiceren en bijvoorbeeld de presentatie van maatregelen en activiteiten van lokale en regionale overheden kunnen inplannen op tijdstippen dat de doelgroepen gelegenheid hebben om te kijken. |
| --- | --- |

43.

De media zouden op hun beurt de resultaten van voorlichting over duurzame ontwikkeling kunnen publiceren en bijvoorbeeld de presentatie van maatregelen en activiteiten van lokale en regionale overheden kunnen inplannen op tijdstippen dat de doelgroepen gelegenheid hebben om te kijken.

Brussel, 28 november 2007.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

M. DELEBARRE

---

BIJLAGE

I.   Goede praktijkvoorbeelden uit de antwoorden op de vragenlijst

Bulgarije

De Bulgaarse gemeente Dobritsj is van plan actief campagne te voeren onder kinderen, studenten en volwassenen om hen ervan bewust te maken dat afval voortaan moet worden gescheiden. De gemeente zal daartoe gebruik maken van voorlichtingsmateriaal en een beroep doen op lokale kranten, radio en televisie. In een later stadium is de gemeente bereid haar ervaringen met de invoering van afvalscheiding en de uitkomsten van de campagne met het CvdR te delen.

Cyprus

De Grieks-Cypriotische stad Αyios Αthanasios heeft een „milieuonderwijsteam” opgericht, bestaande uit oud-leraren met veel kennis op dit terrein. Inmiddels hebben de deelnemers aan het Grundtvig-programma een project opgezet om de aandacht te vestigen op milieuvraagstukken. Αyios Αthanasios is de belangrijkste organisator van dat project. De onderwijsinstellingen die een beroep op het team doen om milieubescherming, recycling, duurzaamheid enz. te bevorderen, werken reeds nauw samen.

Spanje

De dienst Milieu van de gemeente Madrid. (directoraat-generaal Duurzaamheid en Agenda 21, departement Onderwijs voor duurzame ontwikkeling) heeft een project opgezet getiteld „Aandacht voor milieu bij sportevenementen”. Doel hiervan is om milieueducatie door middel van sport te stimuleren, om milieucriteria in te voeren bij de organisatie van sportevenementen en om milieu- en stadsvriendelijk gedrag en kennis onder de organisatoren van evenementen, sporters en toeschouwers te bevorderen. Het project richt zich op drie terreinen:

| — | Madrid als plaats voor nationale en internationale sportwedstrijden (in samenwerking met de betrokken sportverenigingen); |
| --- | --- |

—

Madrid als plaats voor nationale en internationale sportwedstrijden (in samenwerking met de betrokken sportverenigingen);

| — | Madrid als organisator van kleinere sportevenementen, vaak op districtsniveau; |
| --- | --- |

—

Madrid als organisator van kleinere sportevenementen, vaak op districtsniveau;

| — | oprichting van een speciaal milieuteam, bestaande uit vrijwilligers, dat sportevenementen moet bijwonen. |
| --- | --- |

—

oprichting van een speciaal milieuteam, bestaande uit vrijwilligers, dat sportevenementen moet bijwonen.

Afhankelijk van hun milieugevolgen kunnen er drie soorten sportevenementen worden onderscheiden:

| — | sportevenementen in sportruimtes; dit zijn evenementen die plaatsvinden op al dan niet verdekte sportterreinen, zoals stadions, zwembaden, sporthallen, atletiekbanen enz.; |
| --- | --- |

—

sportevenementen in sportruimtes; dit zijn evenementen die plaatsvinden op al dan niet verdekte sportterreinen, zoals stadions, zwembaden, sporthallen, atletiekbanen enz.;

| — | sportevenementen op straat, zoals marathons en wielerwedstrijden; hiervoor zijn speciale maatregelen nodig voor verkeersregeling, het aanleggen van parcoursen en afvalbeheer; |
| --- | --- |

—

sportevenementen op straat, zoals marathons en wielerwedstrijden; hiervoor zijn speciale maatregelen nodig voor verkeersregeling, het aanleggen van parcoursen en afvalbeheer;

| — | sportevenementen in groene ruimtes (in dit geval stadsparken); voorbeelden zijn atletiek-, wieler- en zwemwedstrijden. |
| --- | --- |

—

sportevenementen in groene ruimtes (in dit geval stadsparken); voorbeelden zijn atletiek-, wieler- en zwemwedstrijden.

Maatregelen om de milieugevolgen van sportevenementen te beperken (waarbij met name wordt gelet op de aspecten afval, mobiliteit en energie- en waterverbruik) kunnen worden ingedeeld in voorbeelden van goede praktijken die voor, tijdens of na het evenement worden ontplooid.

In samenwerking met het organisatiebureau Mapoma organiseerde bovengenoemd departement in april 2007 de 30e marathon van Madrid. Er werden maatregelen genomen om:

| — | de hoeveelheid afval tot een minimum te beperken en sponzen, sinaasappels en flessendoppen op te ruimen; |
| --- | --- |

—

de hoeveelheid afval tot een minimum te beperken en sponzen, sinaasappels en flessendoppen op te ruimen;

| — | zo veel mogelijk materialen te hergebruiken (zoals T-shirts en plastic flesjes) en „recyclepunten” op te zetten; |
| --- | --- |

—

zo veel mogelijk materialen te hergebruiken (zoals T-shirts en plastic flesjes) en „recyclepunten” op te zetten;

| — | het milieubewustzijn van lopers en toeschouwers te vergroten; |
| --- | --- |

—

het milieubewustzijn van lopers en toeschouwers te vergroten;

| — | de media op de hoogte te brengen van de genomen maatregelen; |
| --- | --- |

—

de media op de hoogte te brengen van de genomen maatregelen;

| — | de kwetsbare plekken in het Retiro-park te beschermen; |
| --- | --- |

—

de kwetsbare plekken in het Retiro-park te beschermen;

| — | te zorgen voor milieuvriendelijk vervoer (op bioethanol aangedreven voertuigen voor de wedstrijdleiding); |
| --- | --- |

—

te zorgen voor milieuvriendelijk vervoer (op bioethanol aangedreven voertuigen voor de wedstrijdleiding);

| — | samen te werken met vrijwilligers van het Rode Kruis (afdeling Milieu) en de liefdadigheidsorganisatie Emaus; |
| --- | --- |

—

samen te werken met vrijwilligers van het Rode Kruis (afdeling Milieu) en de liefdadigheidsorganisatie Emaus;

| — | het evenement te laten sponsoren door onder meer Ecoembes, een non-profitorganisatie voor afvalrecycling; |
| --- | --- |

—

het evenement te laten sponsoren door onder meer Ecoembes, een non-profitorganisatie voor afvalrecycling;

| — | de samenwerking met de betrokkenen in goede banen te leiden (departement Onderwijs, de gemeentereinigingsdienst, Mapoma, Ecoembes, Rode Kruis, de forse-tradeorganisatie Setém en Emaus). |
| --- | --- |

—

de samenwerking met de betrokkenen in goede banen te leiden (departement Onderwijs, de gemeentereinigingsdienst, Mapoma, Ecoembes, Rode Kruis, de forse-tradeorganisatie Setém en Emaus).

Evaluatie:

| — | er werd 5 780 kilo meer verpakkingsmateriaal gerecycled; |
| --- | --- |

—

er werd 5 780 kilo meer verpakkingsmateriaal gerecycled;

| — | er werden 70 000 sponzen, flessendoppen en stuks organisch afval verwijderd; |
| --- | --- |

—

er werden 70 000 sponzen, flessendoppen en stuks organisch afval verwijderd;

| — | de gemeentereinigingsdienst had een half uur minder nodig om het hele parcours schoon te maken; |
| --- | --- |

—

de gemeentereinigingsdienst had een half uur minder nodig om het hele parcours schoon te maken;

| — | 88 % van de deelnemers kon zich vinden in de genomen maatregelen; |
| --- | --- |

—

88 % van de deelnemers kon zich vinden in de genomen maatregelen;

| — | 63 % van de deelnemers werkte actief mee aan de milieumaatregelen; |
| --- | --- |

—

63 % van de deelnemers werkte actief mee aan de milieumaatregelen;

| — | organisatoren, deelnemers en toeschouwers werden milieubewuster gemaakt. |
| --- | --- |

—

organisatoren, deelnemers en toeschouwers werden milieubewuster gemaakt.

Andere initiatieven van het department zijn:

| — | LENTE-, ZOMER- EN HERFSTCURSUSSEN |
| --- | --- |

—

LENTE-, ZOMER- EN HERFSTCURSUSSEN

De activiteiten zijn gericht op volwassenen in het algemeen, volwassenen en kinderen samen, en kinderen in het bijzonder. Deze seizoensgebonden activiteiten zijn kenmerkend voor het departement Onderwijs voor duurzame ontwikkeling.

Groene routes. Activiteiten in parken die van historisch, botanisch of cultureel belang zijn voor de stad, zoals Retiro, Casa de Campo, Oeste, Fuente del Berro, Quinta de los Molinos, El Capricho, Juan Carlos I, Tierno Galván en Lineal del Manzanares.

Milieudagen en workshops. Deze vinden plaats op verschillende gemeentelijke locaties voor milieubeheer en zijn bedoeld om het stadsmilieu te promoten en het bewustzijn daaromtrent te vergroten. Voorbeelden van zulke locaties zijn de serres en broeikassen in het Retiro- en het Casa de Campo-park, het vlinder- en insectencentrum, het vogel- en ooievaarscentrum en het composteercentrum Migas Calientes. De activiteiten bestaan onder meer uit het ringen van vogels, het geven van instructies voor het onderhoud van volkstuintjes, het organiseren van workshops voor kinderen en het uitzetten van fietsroutes.

Cursussen. Over onderwerpen die speciaal zijn gekozen om mensen tot milieuvriendelijker gedrag te bewegen. Voorbeelden zijn traditioneel en ecologisch groente verbouwen, de vogelpopulaties in parken, water in de stad, thuis ecologisch tuinieren en klimaatverandering.

| — | ORGANISATIE VAN DAGACTIVITEITEN, CONGRESSEN EN TENTOONSTELLINGEN |
| --- | --- |

—

ORGANISATIE VAN DAGACTIVITEITEN, CONGRESSEN EN TENTOONSTELLINGEN

Het departement Onderwijs voor duurzame ontwikkeling geeft ondersteuning door dagactiviteiten, congressen en seminars te organiseren. Enkele recente voorbeelden:

| — | de eerste „bio-ethanoldag” voor duurzaam vervoer; |
| --- | --- |

—

de eerste „bio-ethanoldag” voor duurzaam vervoer;

| — | tentoonstelling „De geheimen van bomen”; |
| --- | --- |

—

tentoonstelling „De geheimen van bomen”;

| — | tweejaarlijks nationaal milieucongres van de stichting Conama: de gemeente is met een stand aanwezig en coördineert de inzet van gemeentelijke deelnemers; |
| --- | --- |

—

tweejaarlijks nationaal milieucongres van de stichting Conama: de gemeente is met een stand aanwezig en coördineert de inzet van gemeentelijke deelnemers;

| — | eerste dag gewijd aan „Sustainable Business Mobility”, in samenwerking met de Kamer van Koophandel en de stichting Mobiliteit; |
| --- | --- |

—

eerste dag gewijd aan „Sustainable Business Mobility”, in samenwerking met de Kamer van Koophandel en de stichting Mobiliteit;

| — | eerste dag gewijd aan duurzaam tuinieren in de stad van de toekomst, in samenwerking met het directoraat-generaal voor Natuurlijk erfgoed. |
| --- | --- |

—

eerste dag gewijd aan duurzaam tuinieren in de stad van de toekomst, in samenwerking met het directoraat-generaal voor Natuurlijk erfgoed.

Duitsland

Voorbeeld 1

In de Duitse deelstaat Bremen zijn vraagstukken over het thema duurzame ontwikkeling een vast onderdeel van het lesprogramma dat door het Onderwijsinstituut van de deelstaat wordt aangeboden. In het kader van „Aktion Formula plus” worden de leerlingen in diezelfde deelstaat door middel van energiebesparing op school vertrouwd gemaakt met duurzame ontwikkeling.

Voorbeeld 2

Het Instituut voor Scholen en Media van de Duitse deelstaten Berlijn en Brandenburg organiseert regelmatig cursussen voor leraren over onderwerpen die verband houden met duurzame ontwikkeling. In aanvulling daarop vindt sinds 2000 jaarlijks een gespecialiseerde conferentie plaats met workshops over duurzame ontwikkeling. In 2008 zal in Brandenburg een interregionaal congres over het thema „Global learning for sustainable development” worden gehouden onder auspiciën van genoemd instituut. Dit congres zal de millenniumdoelstellingen en het door de VN uitgeroepen decennium van het onderwijs als uitgangspunt nemen om in het onderwijs- en jeugdbeleid van Berlijn en Brandenburg meer bewustzijn te kweken inzake het referentieprogramma van de conferentie van onderwijsministers en om de uitvoering daarvan via cursussen en projecten te bevorderen.

Oostenrijk

Voorbeeld 1

In de Oostenrijkse deelstaat Oberösterreich wordt een EU-model ingevoerd met maatregelen om het bewustzijn omtrent duurzame ontwikkeling in het voorschoolse en het lager onderwijs te bevorderen. Dergelijke maatregelen zouden zich echter moeten beperken tot kernboodschappen. De lokale en regionale overheden moeten gedetailleerde informatie verschaffen, omdat zij beter op de hoogte zijn van de specifieke kennisbehoeften van de schoolkinderen. Er bestaat veel steun voor het idee om een gemeenschappelijk Europees standpunt over duurzame ontwikkeling te verspreiden met behulp van bewustmakingsmaatregelen.

Voorbeeld 2

De Academie voor Natuur en Milieu van de deelstaatregering van Oberösterreich organiseert sinds 1989 onderwijs- en voorlichtingsprojecten ter bevordering van duurzame ontwikkeling. Ze beschikt over een managementcentrum voor Agenda 21, dat lokale Agenda 21-projecten „voor een milieu met toekomst” opzet, ondersteunt en bevordert. Bij deze projecten wordt gebruik gemaakt van een combinatie van communicatie-instrumenten (zoals folders, advertenties in lokale bladen, posters, billboards, homepages, informatieavonden, persoonlijke contacten en contacten met de media).

De gemeenten van Oberösterreich waren betrokken bij het opzetten en ontwikkelen van het milieuplan voor hun deelstaat. Er werden gezamenlijke informatiebijeenkomsten georganiseerd om gemeentelijke en regionale beleidsmakers en besluitvormers aan te moedigen zelf klimaatallianties of milieureddingseenheden in het leven te roepen en lokale en regionale Agenda 21-projecten op te zetten.

Het onderwijsprogramma van de Academie voor Natuur en Milieu van Oberösterreich omvat cursussen voor gemeentelijke milieudeskundigen, leraren en onderwijsspecialisten. Doel hiervan is bewustmaking van het belang van een duurzame levenswijze. Verder is er een hele reeks cursussen opgezet voor functionarissen die direct betrokken zijn bij gemeentelijke en regionale ontwikkelingsprojecten.

Polen

Voorbeeld 1

Pools nationaal „groene certificatenprogramma” ter ondersteuning en erkenning van onderwijsinstellingen die bijdragen aan duurzame ontwikkeling

Met dit programma worden activiteiten van onderwijsinstellingen op het gebied van duurzame ontwikkeling ondersteund en erkend. Het bestaat uit twee delen: 1) milieuvriendelijke peuterspeelzalen en lagere scholen krijgen een groencertificaat klasse I, en 2) peuterspeelzalen en lagere scholen die fungeren als centra voor duurzame ontwikkeling, krijgen een groencertificaat klasse II.

Dit door ngo's uitgevoerde programma loopt sinds januari 2000 en ondersteunt Poolse onderwijsinstellingen concreet om kinderen, jongeren en hele schoolgemeenschappen een positieve houding bij te brengen ten aanzien van duurzame ontwikkeling en om hun bewustzijn hieromtrent te vergroten. Beide klassen groencertificaten worden afgegeven aan onderwijsinstellingen die aan specifieke criteria voldoen. Ze zijn een voorbeeld van kwaliteitslabels in het Poolse onderwijs, ontvangen de beloning voor activiteiten op het gebied van duurzame ontwikkeling. Het programma wordt uitgevoerd in samenwerking met het nationale opleidingscentrum voor leraren en het wordt gefinancierd door het Poolse ministerie van Milieu en dat van Onderwijs en Sport, alsook door de voorzitter van het nationale fonds voor milieubescherming en waterbeheer. De groene certificatenprogramma's zijn bedoeld om de aandacht te vestigen op het vraagstuk duurzaamheid door gemeenten met onderwijsinstellingen te inspireren en door de activiteiten die zij als centra van duurzame ontwikkeling ontplooien, te ondersteunen.

Op 22 april 2005 werd in het Poolse Trzebaw een „groene klas” ingehuldigd. Daarbij waren niet alleen schoolkinderen, maar ook veel mensen uit de lokale gemeenschap aanwezig. Dankzij deze groene klas beschikken de school en de gemeente over:

| — | een terrein in de open lucht voor lessen, spelletjes en schoolfestiviteiten; |
| --- | --- |

—

een terrein in de open lucht voor lessen, spelletjes en schoolfestiviteiten;

| — | een ruimte voor „groene lessen” in een natuurlijke omgeving (observatie van een mini-ecosysteem met zijn flora en fauna, handwerk- en technieklessen met gebruikmaking van natuurlijke materialen); |
| --- | --- |

—

een ruimte voor „groene lessen” in een natuurlijke omgeving (observatie van een mini-ecosysteem met zijn flora en fauna, handwerk- en technieklessen met gebruikmaking van natuurlijke materialen);

| — | een ontspanningsruimte voor kinderen, leraren, ouders en buurtbewoners; |
| --- | --- |

—

een ontspanningsruimte voor kinderen, leraren, ouders en buurtbewoners;

| — | een ruimte om op te knappen en voor te zorgen. |
| --- | --- |

—

een ruimte om op te knappen en voor te zorgen.

Dit project, waarbij de hele school en de hele lokale gemeenschap waren betrokken, liet zien dat zelfs heel kleine scholen concreet actie kunnen ondernemen om gemeenschappelijke doelen en taken te realiseren. Dankzij dit project werd ook de aandacht op de school zelf gevestigd. Die staat lokaal inmiddels bekend als milieuvriendelijk. Aangezien dit een zeer waardevol programma is, zou er meer en effectiever bekendheid aan moeten worden gegeven. Verder moet de procedure voor de toekenning van de certificaten worden vereenvoudigd.

Voorbeeld 2

„Eco-eenheden” op lagere school nummer 1 in Września (Polen)

Sinds 1999 hebben de bestuurders, leraren en leerlingen van deze school en hun ouders gezamenlijk een groot aantal milieu-initiatieven opgezet. Al hun inspanningen werden in januari 2007 beloond met het prestigieuze certificaat „milieubeschermer” (onder auspiciën van de Poolse president). Daarvoor hadden ze al drie keer achter elkaar (2004-2006) de titel van „milieuhelper” in de wacht gesleept.

Wat de „eco-eenheden” betreft, omvatten de initiatieven niet alleen de jaarlijkse campagne „maak de wereld schoon”, maar ook regelmatige deelname aan milieuwedstrijden, excursies en wandeltochten. Doel van alle activiteiten is om het milieubewustzijn te vergroten en milieuvriendelijk gedrag te stimuleren ter bescherming van het planten- en dierenleven (bijvoorbeeld door afval en secundaire grondstoffen te scheiden).

In 2004 kreeg de school een prijs van het regionale fonds voor milieubescherming en waterbeheer. Aan die prijs was een geldbedrag van 70 000 złoty verbonden, dat gebruikt werd om een onderwijscentrum voor natuur- en milieueducatie op te zetten en uit te rusten met o.a. multimediatoepassingen, lesmaterialen, computerprogramma's en een draagbaar weerstation voor meteorologische waarnemingen in de open lucht.

De school heeft verder een programma over „het milieu in onze streek” opgezet, dat nog steeds loopt. Het bestaat uit basislespakketten, cursusmateriaal en milieuonderwijsprojecten voor de lagere school, de onderbouw van de middelbare school en andere onderwijsvormen.

Centrale thema's in het programma zijn natuurbehoud, milieubescherming en ecologie. De lessen worden dichtbij huis in de natuur gegeven. Dankzij het programma zijn in de regio rond Września verschillende vormen van natuurbehoud geïntroduceerd en is men gaan spreken over andere vraagstukken die niet los kunnen worden gezien van het milieu, zoals de bescherming van regionale landschappen, water-, lucht- en bodembescherming, afvalbeheer, het functioneren van plantengemeenschappen en gezonde levenswijzen.

In het schooljaar 2003-2004 organiseerde de school een onderwijsproject voor de aanleg van een natuurpad van Nowy Folwark naar Leśniczówka Słomówko. Dankzij dit project werd aan de rand van de stad een natuurpad gecreëerd, zodat leerlingen uit de eigen gemeente en omliggende plaatsen buiten natuur- en biologielessen kunnen volgen.

Voorbeeld 3

„Groenpack”-multimediaset voor milieuonderwijs

Deze sets, die zijn samengesteld met hulp van het in Warschau gevestigde regionaal milieucentrum voor Midden- en Oost-Europa, zijn gebruikt als lesmateriaal in scholen in de regio Wielkopolska.

De „groenpacks” zijn erkend door het Poolse ministerie van Onderwijs en positief beoordeeld door het ministerie van Milieu. Deze gratis multimediasets voor milieueducatie kunnen worden gebruikt door leraren en leerlingen in de onderbouw van de middelbare school, maar ook op andere niveaus. Elke set bestaat uit 5 delen die samen 22 onderwerpen op het gebied van milieubescherming en duurzame ontwikkeling beslaan. De „groenpacks” bestaan uit een handboek voor de leraar met lesprogramma's en achtergrondinformatie, video's met educatieve films, een cd-rom met uitgebreide informatie over milieubescherming, een „dilemmaspel” en andere nuttig lesmateriaal.

Dankzij de „groenpacks” wordt leerlingen niet alleen nieuwe kennis bijgebracht, maar worden zij vooral ook doordrongen van nieuwe waarden en wordt milieuvriendelijk gedrag op school, thuis en buiten aangemoedigd. In de vele activiteiten, discussies, rollenspellen en besluitvormingsimulaties zijn de kinderen en leraren partners van elkaar. De waarden die de „groenpacks” leraren en leerlingen bijbrengen, worden door hen doorgegeven aan hun familie en de samenleving als geheel.

De eerste uitgave van de sets werd alleen verspreid onder deelnemers aan speciaal georganiseerde cursussen. Dat waren aanvankelijk trainingen voor leraren en lerarenopleiders uit heel Polen die hadden aangegeven belangstelling te hebben om lokaal coördinator te worden en cursussen te organiseren en te leiden voor leraren van middelbare scholen uit de omgeving.

Tussen april en juni 2002 werden vijf workshops georganiseerd waaraan 104 mensen deelnamen, onder wie 13 personen uit regio Wielkopolska (o.a. uit Poznań, Piła, Kalisz, Konin, Gniezno en Leszno).

In april 2003 verscheen een tweede uitgave van de set bestaande uit 5 000 stuks, waarin de ervaringen en suggesties waren verwerkt van de leraren die met de eerste uitgave hadden gewerkt. De tweede set omvatte nieuwe films, aangepaste lesprogramma's en een cd. De sets werden verstrekt aan Poolse instellingen en organisaties die hadden aangegeven de „groenpacks” onder leraren op middelbare scholen te willen verspreiden.

Voorbeeld 4

Postdoctorale opleiding duurzame regionale ontwikkeling (met steun uit het EU-fonds ter bevordering van duurzame regionale ontwikkeling) aan het instituut voor filosofie van de faculteit sociale wetenschappen van de Adam Mickiewicz-universiteit in Poznań

Studies duurzame ontwikkeling zijn een nuttig initiatief om lokale milieubehoeften te vervullen. Daarom start de Adam Mickiewicz-universiteit van Poznań in het academisch jaar 2007-2008 met een postdoctorale opleiding duurzame regionale ontwikkeling. Deze opleiding is bedoeld voor lokale en regionale raadsleden, medewerkers van lokale en regionale overheden en van andere gemeentelijke instanties, ambtenaren, werknemers van bedrijven en publieke instellingen, vrijwilligers en vertegenwoordigers van ngo's die belangstelling hebben om hun imago op het vlak van duurzame ontwikkeling te verbeteren. De selectie van deelnemers aan deze opleiding begon in het voorjaar van 2007. Cursusleider is dr. Piotr Warych.

Doel van de opleiding is afgestudeerden die al over een zekere algemene kennis beschikken op het gebied van duurzame ontwikkeling, sociale wetenschappen, economie en milieukunde, verder op te leiden en te leren hoe zij hun kennis in hun privé- en beroepsleven kunnen toepassen. Na afronding van de opleiding moeten de cursisten in staat zijn om natuurlijke processen en de complexe interactie tussen verschillende factoren te begrijpen en te analyseren. We mogen ervan uitgaan dat degenen die de opleiding hebben gevolgd, het principe duurzaamheid verder helpen verspreiden en toepassen in het economische en sociale leven.

Griekenland

Vanuit het officiële schoolsysteem van de prefectuur van Athene is met name de laatste jaren, in samenwerking met de regionale directoraten voor lager en middelbaar onderwijs, veel steun geweest voor het opzetten van werkgroepen van leraren voor de behandeling van milieutechnische en civiele vraagstukken. Doel is uiteindelijk om het milieubewustzijn van leerlingen te vergroten en lesmethoden te verbeteren. Wat de voorlichtingscampagnes betreft, probeert de prefectuur van Athene van tevoren steeds via de pers, radio en televisie bekend te maken dat zij activiteiten op het gebied van duurzame maatschappelijke ontwikkeling (mede) organiseert of ondersteunt. Daarbij maakt zij gebruik van relevant audiovisueel materiaal, om het grote publiek op eenvoudige wijze te informeren en bij die activiteiten te betrekken. Uiteraard is het zeer belangrijk dat de media de aankondigingen op radio en tv uitzenden op tijden dat de mensen voor wie de activiteiten en initiatieven bedoeld zijn, kijken of luisteren.

Zweden

Voorbeeld 1

In de Zweedse provincie Dalarna, die vijftien gemeenten telt (waaronder Orsa), zal in het najaar van 2007 een driejarig project van start gaan waaraan vijftien verschillende lagere en middelbare scholen uit de provincie (waaronder twee scholen uit Orsa) meedoen. Doel van dit project is om:

| — | aan alle schoolactiviteiten een duurzaamheidsdimensie te geven, leerlingen vaardigheden bij te brengen en hen ertoe aan te zetten bij te dragen aan een duurzame samenleving op de lange termijn; |
| --- | --- |

—

aan alle schoolactiviteiten een duurzaamheidsdimensie te geven, leerlingen vaardigheden bij te brengen en hen ertoe aan te zetten bij te dragen aan een duurzame samenleving op de lange termijn;

| — | procedures, methoden en instrumenten voor duurzame ontwikkeling bij alle schoolse activiteiten te testen en te evalueren, zodat kennis en ervaringen stelselmatig kunnen worden gedeeld en met andere scholen in binnen- en buitenland kunnen worden uitgewisseld. |
| --- | --- |

—

procedures, methoden en instrumenten voor duurzame ontwikkeling bij alle schoolse activiteiten te testen en te evalueren, zodat kennis en ervaringen stelselmatig kunnen worden gedeeld en met andere scholen in binnen- en buitenland kunnen worden uitgewisseld.

Met dit project wordt verder beoogd om:

| — | de leerlingen van de deelnemende scholen kennis en inzicht bij te brengen over wat duurzame ontwikkeling in theorie en praktijk betekent; |
| --- | --- |

—

de leerlingen van de deelnemende scholen kennis en inzicht bij te brengen over wat duurzame ontwikkeling in theorie en praktijk betekent;

| — | het personeel van de deelnemende scholen te informeren over duurzame ontwikkeling, zodat zij de theorie en praktijk daarvan aan de leerlingen kunnen overbrengen; |
| --- | --- |

—

het personeel van de deelnemende scholen te informeren over duurzame ontwikkeling, zodat zij de theorie en praktijk daarvan aan de leerlingen kunnen overbrengen;

| — | de deelnemende scholen hun activiteiten zodanig te laten plannen dat de duurzaamheidsdoelstellingen en -richtsnoeren uit het onderwijsprogramma gerealiseerd kunnen worden; |
| --- | --- |

—

de deelnemende scholen hun activiteiten zodanig te laten plannen dat de duurzaamheidsdoelstellingen en -richtsnoeren uit het onderwijsprogramma gerealiseerd kunnen worden;

| — | de deelnemende scholen te laten voortbouwen op het lesgeven in mondiale vraagstukken; |
| --- | --- |

—

de deelnemende scholen te laten voortbouwen op het lesgeven in mondiale vraagstukken;

| — | de leerlingen van de deelnemende scholen meer te interesseren voor natuurwetenschappen en duurzaamheidstechnologieën; |
| --- | --- |

—

de leerlingen van de deelnemende scholen meer te interesseren voor natuurwetenschappen en duurzaamheidstechnologieën;

| — | de leerlingen en het personeel van de deelnemende scholen bewuster te maken van het verband tussen gezondheid en duurzame ontwikkeling en hun kennis daaromtrent te vergroten. |
| --- | --- |

—

de leerlingen en het personeel van de deelnemende scholen bewuster te maken van het verband tussen gezondheid en duurzame ontwikkeling en hun kennis daaromtrent te vergroten.

Het onderzoeksinstituut van Dalarna levert een bijdrage door het project te monitoren, de aanpak en resultaten van de deelnemende scholen te evalueren en aan de hand daarvan de aandacht te vestigen op goede en doeltreffende werkwijzen inzake het onderwijs op het gebied van duurzame ontwikkeling.

Voorbeeld 2

Milieurechtbank (Miljötinget)

De milieurechtbank is een jaarlijkse milieuconferentie in de provincies Dalarna en Gävleborg voor leerlingen uit de hoogste klassen van de lagere school en uit de bovenbouw van het middelbaar onderwijs. Doel is om tegelijk op een serieuze en luchtige manier de betrokkenheid van jongeren bij milieuvraagstukken te vergroten. De sprekers tijdens de conferentie komen uit het bedrijfsleven, de politiek of zijn werkzaam bij ngo's. Het spreekt voor zich dat drugs tijdens deze conferentie verboden zijn. De organisatie is gezamenlijk in handen van de provincie Dalarna en het provinciebestuur van Gävleborg.

Sinds het begin van de jaren negentig heeft de gemeente Orsa in zijn beleidsdoelstellingen voor kinderen en onderwijs vastgelegd dat met activiteiten op milieugebied moet worden gestreefd naar het behalen van een aantal prijzen, zoals het predikaat ecoschool, de groene vlag enz. Dit heeft ertoe geleid dat milieuvraagstukken en duurzame ontwikkeling nu hoog op de onderwijsagenda van Orsa staan. De kennis die leerlingen vergaren, wordt verder verspreid doordat ze deze thuis weer overbrengen aan hun familieleden.

De voor onderwijs bevoegde departementen van de gemeente Orsa zijn bij dit alles op verschillende manieren betrokken. Zo werken ze mee aan de ecotreincampagne (ekotåg) in Skattungbyn en het lerarenproject „Houd Zweden schoon”. Een klein aantal leraren heeft in Orsa een door de universiteit van Dalarna georganiseerde milieucursus gevolgd.

In Orsa bestaat een actief milieueducatienetwerk, waarvan de leden eenmaal per maand bijeenkomen. In het kader van het initiatief „schip van de toekomst” (framtidsskeppet) ontstond het „Dalarna-schip” (Dalaskeppet), dat jaarlijks in een van de gemeenten van Dalarna te zien is. Anders Sundvall is een van de gangmakers die hier moeten worden genoemd. Verschillende scholen uit Orsa hebben inmiddels de groene vlag of het predikaat ecoschool gekregen. Deze scholen zetten zich actief in voor duurzame ontwikkeling.

Het cateringbedrijf van de scholen breidt zijn assortiment Kravmat (verantwoord voedsel) ieder jaar verder uit. Dit zijn levensmiddelen die qua milieubescherming, dierenwelzijn en maatschappelijke verantwoordelijkheid aan de gestelde eisen voldoen. Twee of drie scholen verbouwen hun eigen groente, die zij in hun kantine serveren.

Sinds 1997 bestaat er in Dalarna een netwerk van scholen dat zich onder meer bezighoudt met milieueducatie, het oprichten van fora voor de uitwisseling van ervaringen en het behalen van groene vlaggen. Leraren hebben expliciet aangegeven dat dit soort activiteiten moeten worden voortgezet en dat moet worden voortgebouwd op de reeds opgedane ervaringen. Voor de activiteiten in Dalarna is op de regionale begroting momenteel geen geld uitgetrokken. Dankzij deze activiteiten kent Dalarna nu echter een hoog percentage scholen met een groene vlag en/of met de erkenning „onderwijsinstelling voor duurzame ontwikkeling”.

Het besef dat er aandacht moet worden besteed aan duurzame ontwikkeling, is vandaag de dag veel groter. Dit besef vertalen in concrete gedragsveranderingen blijkt echter een stuk lastiger. Scholen kunnen een belangrijke rol spelen door ervoor te zorgen dat de toekomstige generaties over de kennis en vaardigheden beschikken die nodig zijn om duurzame ontwikkeling op de lange termijn te realiseren.

II.   Moeilijkheden bij voorlichting aan het publiek en bij de bewustmaking van duurzame ontwikkeling

| — | In alle publicaties van de gemeente (informatiebulletins, folders en mededelingen) wordt systematisch voorlichting gegeven over duurzame ontwikkeling. Het probleem vormt het gebrek aan basiskennis over milieukwesties. |
| --- | --- |

—

In alle publicaties van de gemeente (informatiebulletins, folders en mededelingen) wordt systematisch voorlichting gegeven over duurzame ontwikkeling. Het probleem vormt het gebrek aan basiskennis over milieukwesties.

| — | Op Europees niveau bestaat een adequaat kader met een strategie, planning, programma's en richtsnoeren voor duurzame ontwikkeling, maar de omzetting van kennis en knowhow in de praktijk en de overbrenging daarvan op het grote publiek schieten nog tekort. Daarom zijn er speciale programma's nodig waarin de nadruk ligt op de toepassing van duurzaamheid, en moeten innovatieve methoden en ervaringen worden verwerkt in trainings-, capacity-building- en onderwijsprogramma's. De bestaande onderwijsprogramma's vragen om meer specialisme en om afstemming op de omstandigheden in de nieuwe lidstaten. Dat het zo moeilijk is om de mensen te doordringen van het belang van duurzame ontwikkeling, wordt veroorzaakt door:






  — | een gebrek aan interdisciplinaire kennis en samenwerking in de verschillende bij de beleidsplanning betrokken departementen; |
| --- | --- | --- |

—

Op Europees niveau bestaat een adequaat kader met een strategie, planning, programma's en richtsnoeren voor duurzame ontwikkeling, maar de omzetting van kennis en knowhow in de praktijk en de overbrenging daarvan op het grote publiek schieten nog tekort. Daarom zijn er speciale programma's nodig waarin de nadruk ligt op de toepassing van duurzaamheid, en moeten innovatieve methoden en ervaringen worden verwerkt in trainings-, capacity-building- en onderwijsprogramma's. De bestaande onderwijsprogramma's vragen om meer specialisme en om afstemming op de omstandigheden in de nieuwe lidstaten. Dat het zo moeilijk is om de mensen te doordringen van het belang van duurzame ontwikkeling, wordt veroorzaakt door:

—

een gebrek aan interdisciplinaire kennis en samenwerking in de verschillende bij de beleidsplanning betrokken departementen;

| — | inflexibele administratieve structuren, die samenwerking in de weg staan; |
| --- | --- |

—

inflexibele administratieve structuren, die samenwerking in de weg staan;

| — | een gebrek aan voorafgaand onderzoek naar de behoeften van burgers, gemeenschappen en het bedrijfsleven; |
| --- | --- |

—

een gebrek aan voorafgaand onderzoek naar de behoeften van burgers, gemeenschappen en het bedrijfsleven;

| — | onvoldoende aandacht voor voorlichting en bewustmaking in de besluitvorming en op technische beleidsterreinen, alsmede een gebrekkig besef van het belang hiervan voor de verbetering van het stedelijk milieubeheer en vergroting van de betrokkenheid van de burgers bij het milieu; |
| --- | --- |

—

onvoldoende aandacht voor voorlichting en bewustmaking in de besluitvorming en op technische beleidsterreinen, alsmede een gebrekkig besef van het belang hiervan voor de verbetering van het stedelijk milieubeheer en vergroting van de betrokkenheid van de burgers bij het milieu;

| — | een gebrek aan begrotingsmiddelen. |
| --- | --- |

—

een gebrek aan begrotingsmiddelen.

| — | Door anderen wordt benadrukt dat duurzaamheidsbeleid consistent en geloofwaardig moet zijn. Volgens de Duitse deelstaat Brandenburg vormen de grotendeels vrijwillige verenigingen qua educatie en kennisoverdracht een belangrijke aanvulling op de instellingen voor formeel onderwijs, zoals scholen en instellingen voor voortgezet onderwijs en andere opleidingsinstituten. Deze vrijwillige verenigingen beheren cursuscentra en organiseren regelmatig activiteiten in het kader van de werkzaamheden die zij op grond van hun statuten geacht worden te verrichten. Toch ontbreekt het deze zogenaamde onafhankelijke onderwijsinstanties doorgaans aan middelen om continu activiteiten te ontplooien. Ze kunnen vaak niet eens voldoende geld bijeenbrengen om in aanmerking te komen voor overheidssubsidies. De inkomsten die ze weten te verwerven, stellen op zijn zachtst gezegd niet veel voor. Het is dus zeer wenselijk dat er een financieringsinstrument komt ter ondersteuning van de educatieve activiteiten van verenigingen die actief zijn op het gebied van duurzaamheid. De Structuurfondsen en het landbouwfonds ELFPO voorzien niet echt in ondersteuning van deze verenigingen, omdat ze buiten het toepassingsgebied van deze fondsen vallen of omdat de lidstaten bij de uitvoering ervan andere prioriteiten hebben gesteld. |
| --- | --- |

—

Door anderen wordt benadrukt dat duurzaamheidsbeleid consistent en geloofwaardig moet zijn. Volgens de Duitse deelstaat Brandenburg vormen de grotendeels vrijwillige verenigingen qua educatie en kennisoverdracht een belangrijke aanvulling op de instellingen voor formeel onderwijs, zoals scholen en instellingen voor voortgezet onderwijs en andere opleidingsinstituten. Deze vrijwillige verenigingen beheren cursuscentra en organiseren regelmatig activiteiten in het kader van de werkzaamheden die zij op grond van hun statuten geacht worden te verrichten. Toch ontbreekt het deze zogenaamde onafhankelijke onderwijsinstanties doorgaans aan middelen om continu activiteiten te ontplooien. Ze kunnen vaak niet eens voldoende geld bijeenbrengen om in aanmerking te komen voor overheidssubsidies. De inkomsten die ze weten te verwerven, stellen op zijn zachtst gezegd niet veel voor. Het is dus zeer wenselijk dat er een financieringsinstrument komt ter ondersteuning van de educatieve activiteiten van verenigingen die actief zijn op het gebied van duurzaamheid. De Structuurfondsen en het landbouwfonds ELFPO voorzien niet echt in ondersteuning van deze verenigingen, omdat ze buiten het toepassingsgebied van deze fondsen vallen of omdat de lidstaten bij de uitvoering ervan andere prioriteiten hebben gesteld.

| — | Een groot probleem in Oberösterreich is dat de term „duurzaamheid” daar op zichzelf nogal merkwaardig en abstract overkomt, hetgeen ten koste gaat van de voorlichting. Daar waar wel een goed begrip bestaat van duurzame ontwikkeling, is er nog altijd een kloof tussen theorie en praktijk. |
| --- | --- |

—

Een groot probleem in Oberösterreich is dat de term „duurzaamheid” daar op zichzelf nogal merkwaardig en abstract overkomt, hetgeen ten koste gaat van de voorlichting. Daar waar wel een goed begrip bestaat van duurzame ontwikkeling, is er nog altijd een kloof tussen theorie en praktijk.

| — | Het voornaamste probleem in Polen bij de bewustmaking van duurzame ontwikkeling is het gebrek aan algemene kennis bij de doelgroepen, of dat nu studenten, boeren, ambtenaren of wetenschappers zijn. Omdat duurzame ontwikkeling in het verleden uitsluitend werd geassocieerd met milieubescherming en ecologische kwesties, bestaan er veel misvattingen. Het besef dat duurzame ontwikkeling ook van belang is voor de economie, de samenleving en de cultuur, leeft in het geheel niet. Verder is duurzame ontwikkeling niet een thema waarover de media in kleine hapklare brokken kunnen berichten. Het gevolg is dat het publiek afhaakt, er niets meer over wil weten en alles laat voor wat het is. |
| --- | --- |

—

Het voornaamste probleem in Polen bij de bewustmaking van duurzame ontwikkeling is het gebrek aan algemene kennis bij de doelgroepen, of dat nu studenten, boeren, ambtenaren of wetenschappers zijn. Omdat duurzame ontwikkeling in het verleden uitsluitend werd geassocieerd met milieubescherming en ecologische kwesties, bestaan er veel misvattingen. Het besef dat duurzame ontwikkeling ook van belang is voor de economie, de samenleving en de cultuur, leeft in het geheel niet. Verder is duurzame ontwikkeling niet een thema waarover de media in kleine hapklare brokken kunnen berichten. Het gevolg is dat het publiek afhaakt, er niets meer over wil weten en alles laat voor wat het is.

---

| 26.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 53/40 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 53/40

---

Advies van het Comité van de Regio's over „Gezond oud worden in de informatiemaatschappij”

(2008/C 53/07)

HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

| — | moedigt de lokale en regionale overheden aan om zo veel mogelijk gebruik te maken van de door ICT geboden mogelijkheden om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen die de vergrijzing van de bevolking met zich meebrengt en zo de levenskwaliteit van ouderen te verbeteren, hun deelname aan het lokale maatschappelijke leven te waarborgen en de lokale en regionale concurrentiepositie te bevorderen met op maat gesneden dienstverlening; |
| --- | --- |

—

moedigt de lokale en regionale overheden aan om zo veel mogelijk gebruik te maken van de door ICT geboden mogelijkheden om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen die de vergrijzing van de bevolking met zich meebrengt en zo de levenskwaliteit van ouderen te verbeteren, hun deelname aan het lokale maatschappelijke leven te waarborgen en de lokale en regionale concurrentiepositie te bevorderen met op maat gesneden dienstverlening;

| — | dringt erop aan dat lokale en regionale overheden een belangrijke rol krijgen bij het opzetten van nationale en Europese onderzoeksprogramma's en -activiteiten m.b.t. ICT-toepassingen voor ouderen, aangezien de gevolgen van de vergrijzing van de bevolking zich met name op lokaal niveau doen gevoelen en lokale en regionale overheden de grootste afnemers van dergelijke toepassingen zijn; |
| --- | --- |

—

dringt erop aan dat lokale en regionale overheden een belangrijke rol krijgen bij het opzetten van nationale en Europese onderzoeksprogramma's en -activiteiten m.b.t. ICT-toepassingen voor ouderen, aangezien de gevolgen van de vergrijzing van de bevolking zich met name op lokaal niveau doen gevoelen en lokale en regionale overheden de grootste afnemers van dergelijke toepassingen zijn;

| — | moedigt de lokale en regionale overheden aan om beter hierover te informeren, strategieën te ontwikkelen om de dienstverlening aan de veranderende omstandigheden aan te passen en lokale partnerschappen tussen de verschillende actoren te bevorderen; |
| --- | --- |

—

moedigt de lokale en regionale overheden aan om beter hierover te informeren, strategieën te ontwikkelen om de dienstverlening aan de veranderende omstandigheden aan te passen en lokale partnerschappen tussen de verschillende actoren te bevorderen;

| — | is van mening dat het bevorderen van zelfstandig wonen en gezondheidsbewaking op afstand moet leiden tot een rendabelere dienstverlening en ertoe moet bijdragen dat werknemers in de sociale en gezondheidszorg meer tijd krijgen om de taken uit te voeren waarvoor zij zijn opgeleid. Technologie dient te worden afgestemd op de behoeften van ouderen en niet omgekeerd, en mag niet leiden tot grotere eenzaamheid. Respect voor privacy en de menselijke waardigheid dienen voorop te staan; |
| --- | --- |

—

is van mening dat het bevorderen van zelfstandig wonen en gezondheidsbewaking op afstand moet leiden tot een rendabelere dienstverlening en ertoe moet bijdragen dat werknemers in de sociale en gezondheidszorg meer tijd krijgen om de taken uit te voeren waarvoor zij zijn opgeleid. Technologie dient te worden afgestemd op de behoeften van ouderen en niet omgekeerd, en mag niet leiden tot grotere eenzaamheid. Respect voor privacy en de menselijke waardigheid dienen voorop te staan;

| — | stelt vast dat in het actieplan slechts aandacht is voor ICT-ondersteund onderwijs (e-learning) in enge zin. Men zou juist het feit moeten meenemen dat ICT-ondersteund onderwijs in hoge mate ertoe heeft bijgedragen dat ouderen creatief en sociaal actief blijven; |
| --- | --- |

—

stelt vast dat in het actieplan slechts aandacht is voor ICT-ondersteund onderwijs (e-learning) in enge zin. Men zou juist het feit moeten meenemen dat ICT-ondersteund onderwijs in hoge mate ertoe heeft bijgedragen dat ouderen creatief en sociaal actief blijven;

| — | deelt het standpunt dat de per lidstaat variërende tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake handicaps in verband met elektronische communicatie het voor gehandicapten moeilijker maakt om toegang te krijgen tot communicatiediensten en zorgt voor een versnippering van de technologiemarkt. |
| --- | --- |

—

deelt het standpunt dat de per lidstaat variërende tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake handicaps in verband met elektronische communicatie het voor gehandicapten moeilijker maakt om toegang te krijgen tot communicatiediensten en zorgt voor een versnippering van de technologiemarkt.

| Rapporteur | : | de heer KOIVISTO (FI/PSE), voorzitter van de regioraad van Tampere |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

de heer KOIVISTO (FI/PSE), voorzitter van de regioraad van Tampere

Referentiedocument

Mededeling van de Commissie van 20 maart 2007 over „Gezond oud worden in de informatiemaatschappij. Een i2010-initiatief”

COM(2007) 332 final

Beleidsaanbevelingen

HET COMITE VAN DE REGIO'S

| 1. | acht het actieplan „Gezond oud worden in de informatiemaatschappij” een zeer belangrijke stap ter ontwikkeling van de Europese informatiemaatschappij. Investeren in informatie- en communicatietechnologie is een van de kerninstrumenten van lokale en regionale overheden om de uitdagingen van de vergrijzing het hoofd te bieden. Door te investeren in informatie- en communicatietechnologie kunnen zij de levenskwaliteit van ouderen verbeteren, hun deelname aan het maatschappelijk leven ondersteunen en hen in de gelegenheid stellen hun kennis en ervaring door te geven en aldus bij te dragen aan de ontwikkeling van de samenleving. Tegelijk kan zo dankzij de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten de lokale en regionale concurrentiepositie en groei bevorderd worden. In een eerder advies over de i2010 — Strategie voor een Europese informatiemaatschappij heeft het Comité zich er al voor uitgesproken om het vaststellen van de behoeften van de vergrijzende bevolking tot een van de drie hoofdpunten van de strategie te maken (1); |
| --- | --- |

1.

acht het actieplan „Gezond oud worden in de informatiemaatschappij” een zeer belangrijke stap ter ontwikkeling van de Europese informatiemaatschappij. Investeren in informatie- en communicatietechnologie is een van de kerninstrumenten van lokale en regionale overheden om de uitdagingen van de vergrijzing het hoofd te bieden. Door te investeren in informatie- en communicatietechnologie kunnen zij de levenskwaliteit van ouderen verbeteren, hun deelname aan het maatschappelijk leven ondersteunen en hen in de gelegenheid stellen hun kennis en ervaring door te geven en aldus bij te dragen aan de ontwikkeling van de samenleving. Tegelijk kan zo dankzij de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten de lokale en regionale concurrentiepositie en groei bevorderd worden. In een eerder advies over de i2010 — Strategie voor een Europese informatiemaatschappij heeft het Comité zich er al voor uitgesproken om het vaststellen van de behoeften van de vergrijzende bevolking tot een van de drie hoofdpunten van de strategie te maken (1);

| 2. | stelt vast dat de mededeling en het actieplan tevens overeenstemmen met voorstellen van het Comité m.b.t. de demografische ontwikkeling van de Unie (2), concrete maatregelen ter bevordering van gelijke kansen in de informatiemaatschappij (3), ICT-onderzoek (4), werkgelegenheid van oudere werknemers (5) en de positie van personen met een handicap (6); |
| --- | --- |

2.

stelt vast dat de mededeling en het actieplan tevens overeenstemmen met voorstellen van het Comité m.b.t. de demografische ontwikkeling van de Unie (2), concrete maatregelen ter bevordering van gelijke kansen in de informatiemaatschappij (3), ICT-onderzoek (4), werkgelegenheid van oudere werknemers (5) en de positie van personen met een handicap (6);

| 3. | benadrukt dat de beleidsterreinen waarop het door de Commissie voorgestelde actieplan van toepassing is, uitermate relevant zijn voor de lokale en regionale overheden en dat zij op deze terreinen een belangrijke rol spelen. Het gaat hier om:






  — | het gezond oud worden op het werk; want de lokale en regionale overheden zijn belangrijke werkgevers. Vergeleken met de particuliere sector kent hun personeelsbestand een sterkere variatie in leeftijd en ligt de leeftijd gemiddeld hoger. Participatie in de in het actieplan voorgestelde Europese projecten is voor hen van essentieel belang. Daarnaast zullen zij concrete maatregelen moeten nemen op lokaal niveau; |
| --- | --- | --- |

3.

benadrukt dat de beleidsterreinen waarop het door de Commissie voorgestelde actieplan van toepassing is, uitermate relevant zijn voor de lokale en regionale overheden en dat zij op deze terreinen een belangrijke rol spelen. Het gaat hier om:

—

het gezond oud worden op het werk; want de lokale en regionale overheden zijn belangrijke werkgevers. Vergeleken met de particuliere sector kent hun personeelsbestand een sterkere variatie in leeftijd en ligt de leeftijd gemiddeld hoger. Participatie in de in het actieplan voorgestelde Europese projecten is voor hen van essentieel belang. Daarnaast zullen zij concrete maatregelen moeten nemen op lokaal niveau;

| — | het gezond oud worden in de gemeenschap en thuis; want de sociale zorg en de gezondheidszorg worden voornamelijk op lokaal en regionaal niveau geregeld. Door de vergrijzing neemt de vraag naar diensten in deze sectoren toe en verandert hun inhoud, terwijl het steeds moeilijker wordt geschoolde arbeidskrachten te vinden om het werk te klaren. Informatie- en communicatietechnologie (ICT) komt een belangrijke rol toe als het erom gaat een oplossing te vinden voor de problemen. Tot nu toe wordt slechts weinig gebruik gemaakt van technologische hulpmiddelen. Met het oog op de toekomst is het van groot belang dat dergelijke hulpmiddelen worden ontwikkeld om het zelfstandig wonen van ouderen te ondersteunen, cliënten meer inspraak te geven in de manier waarop zij (medisch) verzorgd wensen te worden en de efficiëntie van diensten te vergroten; |
| --- | --- |

—

het gezond oud worden in de gemeenschap en thuis; want de sociale zorg en de gezondheidszorg worden voornamelijk op lokaal en regionaal niveau geregeld. Door de vergrijzing neemt de vraag naar diensten in deze sectoren toe en verandert hun inhoud, terwijl het steeds moeilijker wordt geschoolde arbeidskrachten te vinden om het werk te klaren. Informatie- en communicatietechnologie (ICT) komt een belangrijke rol toe als het erom gaat een oplossing te vinden voor de problemen. Tot nu toe wordt slechts weinig gebruik gemaakt van technologische hulpmiddelen. Met het oog op de toekomst is het van groot belang dat dergelijke hulpmiddelen worden ontwikkeld om het zelfstandig wonen van ouderen te ondersteunen, cliënten meer inspraak te geven in de manier waarop zij (medisch) verzorgd wensen te worden en de efficiëntie van diensten te vergroten;

| 4. | onderstreept dat er grote verschillen zijn in Europa en wijst met name op de problemen van lokale en regionale overheden in gebieden waar de gemiddelde leeftijd in verhouding sneller stijgt doordat jongeren er wegtrekken; |
| --- | --- |

4.

onderstreept dat er grote verschillen zijn in Europa en wijst met name op de problemen van lokale en regionale overheden in gebieden waar de gemiddelde leeftijd in verhouding sneller stijgt doordat jongeren er wegtrekken;

| 5. | stelt vast dat verschillen in het gebruik van internet voor een groot deel samenhangen met verschillen in inkomen, opleiding en woonplaats. Er is geen rechtstreeks verband met een gevorderde leeftijd, maar genoemde factoren spelen bij ouderen wel in sterkere mate mee. Door op lokaal niveau meer mogelijkheden te creëren voor de tenuitvoerlegging van onderwijs, breedband- en andere algemene projecten ter bevordering van de informatiemaatschappij kan tevens de positie van ouderen worden verbeterd; |
| --- | --- |

5.

stelt vast dat verschillen in het gebruik van internet voor een groot deel samenhangen met verschillen in inkomen, opleiding en woonplaats. Er is geen rechtstreeks verband met een gevorderde leeftijd, maar genoemde factoren spelen bij ouderen wel in sterkere mate mee. Door op lokaal niveau meer mogelijkheden te creëren voor de tenuitvoerlegging van onderwijs, breedband- en andere algemene projecten ter bevordering van de informatiemaatschappij kan tevens de positie van ouderen worden verbeterd;

| 6. | deelt het standpunt van de Commissie dat de markt voor ICT-producten nog in de kinderschoenen staat. Voor de concurrentiepositie van de Unie is het van belang dat het Europese bedrijfsleven binnen afzienbare tijd een leidinggevende positie op deze snel groeiende markt verwerft; |
| --- | --- |

6.

deelt het standpunt van de Commissie dat de markt voor ICT-producten nog in de kinderschoenen staat. Voor de concurrentiepositie van de Unie is het van belang dat het Europese bedrijfsleven binnen afzienbare tijd een leidinggevende positie op deze snel groeiende markt verwerft;

Bewustmaking en uitwerking van gemeenschappelijke strategieën

| 7. | ondersteunt de uitwisseling van kennis en praktische ervaringen, de verbreiding van goede praktijken en vergelijkend onderzoek tussen lokale en regionale overheden in de EU-lidstaten, waarbij het met name pleit voor de ontwikkeling van een Europawijd regionaal netwerk, om regio's meer en betere mogelijkheden te bieden om deel te nemen aan samenwerkingsprojecten. Met de ervaringen die zij hebben opgedaan met medische dienstverlening op afstand en met diensten en technologische hulpmiddelen die het zelfstandig wonen bevorderen, kunnen lokale en regionale overheden een eigen bijdrage aan dergelijke netwerken leveren; |
| --- | --- |

7.

ondersteunt de uitwisseling van kennis en praktische ervaringen, de verbreiding van goede praktijken en vergelijkend onderzoek tussen lokale en regionale overheden in de EU-lidstaten, waarbij het met name pleit voor de ontwikkeling van een Europawijd regionaal netwerk, om regio's meer en betere mogelijkheden te bieden om deel te nemen aan samenwerkingsprojecten. Met de ervaringen die zij hebben opgedaan met medische dienstverlening op afstand en met diensten en technologische hulpmiddelen die het zelfstandig wonen bevorderen, kunnen lokale en regionale overheden een eigen bijdrage aan dergelijke netwerken leveren;

| 8. | herinnert eraan dat er ook voor degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer en de ontwikkeling van overheidsdiensten, programma's moeten komen waarin al deze aspecten zijn meegenomen en het leren van nieuwe vaardigheden wordt bevorderd, teneinde de uitvoering van de in het actieplan voorgestelde maatregelen mogelijk te maken; |
| --- | --- |

8.

herinnert eraan dat er ook voor degenen die verantwoordelijk zijn voor het beheer en de ontwikkeling van overheidsdiensten, programma's moeten komen waarin al deze aspecten zijn meegenomen en het leren van nieuwe vaardigheden wordt bevorderd, teneinde de uitvoering van de in het actieplan voorgestelde maatregelen mogelijk te maken;

Randvoorwaarden scheppen

| 9. | stelt vast dat om de participatiegraad van oudere werknemers op te voeren, flexibelere arbeidstijdregelingen, een goed evenwicht tussen werk en gezin, adequate bescherming van de gezondheid en veiligheid op de werkplek alsmede levenslang leren bevorderd dienen te worden. Het Comité onderschrijft het standpunt van de Commissie dat innovatieve ICT-toepassingen voor telewerken en afstandsonderwijs uitermate belangrijke instrumenten zijn om vorm te geven aan deze nieuwe arbeidspatronen en de daarmee samenhangende doelstellingen; |
| --- | --- |

9.

stelt vast dat om de participatiegraad van oudere werknemers op te voeren, flexibelere arbeidstijdregelingen, een goed evenwicht tussen werk en gezin, adequate bescherming van de gezondheid en veiligheid op de werkplek alsmede levenslang leren bevorderd dienen te worden. Het Comité onderschrijft het standpunt van de Commissie dat innovatieve ICT-toepassingen voor telewerken en afstandsonderwijs uitermate belangrijke instrumenten zijn om vorm te geven aan deze nieuwe arbeidspatronen en de daarmee samenhangende doelstellingen;

| 10. | steunt het voornemen van de Commissie om in 2007 en 2008 haar instrumenten te herzien om het aanleren van digitale vaardigheden te ondersteunen. Een van de prioriteiten dient te zijn om lokale en regionale overheden te helpen bij hun inspanningen om optimaal gebruik te maken van de structuurfondsen en o.m. het programma voor levenslang leren om ouderen bepaalde vaardigheden aan te leren en daarbij de positieve ervaringen te benutten die bij cursussen voor en door ouderen zijn opgedaan; |
| --- | --- |

10.

steunt het voornemen van de Commissie om in 2007 en 2008 haar instrumenten te herzien om het aanleren van digitale vaardigheden te ondersteunen. Een van de prioriteiten dient te zijn om lokale en regionale overheden te helpen bij hun inspanningen om optimaal gebruik te maken van de structuurfondsen en o.m. het programma voor levenslang leren om ouderen bepaalde vaardigheden aan te leren en daarbij de positieve ervaringen te benutten die bij cursussen voor en door ouderen zijn opgedaan;

| 11. | wijst erop dat de informatiemaatschappij (met name gsm's en internet) taal, cultuur, communicatiemedia en de samenleving als geheel heeft veranderd. Het probleem van de digitale kloof gaat dan ook over veel meer dan alleen de mogelijkheden om een computer te gebruiken. Projecten waarbij zowel jongeren als ouderen zijn betrokken zouden kunnen helpen om die kloof te dichten; |
| --- | --- |

11.

wijst erop dat de informatiemaatschappij (met name gsm's en internet) taal, cultuur, communicatiemedia en de samenleving als geheel heeft veranderd. Het probleem van de digitale kloof gaat dan ook over veel meer dan alleen de mogelijkheden om een computer te gebruiken. Projecten waarbij zowel jongeren als ouderen zijn betrokken zouden kunnen helpen om die kloof te dichten;

| 12. | benadrukt dat er ondanks de problemen met de interoperabiliteit en verschillen in gezondheids- en thuiszorgvoorzieningen waarvan in de mededeling gewag wordt gemaakt, goede mogelijkheden zijn om Europese producten te ontwikkelen en in te voeren, bijv. voor toepassing in zgn. „intelligente huizen”; |
| --- | --- |

12.

benadrukt dat er ondanks de problemen met de interoperabiliteit en verschillen in gezondheids- en thuiszorgvoorzieningen waarvan in de mededeling gewag wordt gemaakt, goede mogelijkheden zijn om Europese producten te ontwikkelen en in te voeren, bijv. voor toepassing in zgn. „intelligente huizen”;

| 13. | acht het van belang dat de verschillende partners (m.i.v. de ouderen zelf en de dienstverleners in de sociale en gezondheidszorg) overeenstemming bereiken, om gezamenlijk juridische en technische barrières, problemen i.v.m. de beschikbaarheid en andere barrières die de ontwikkeling van ICT-toepassingen ten behoeve van ouderen afremmen, uit de weg te ruimen; |
| --- | --- |

13.

acht het van belang dat de verschillende partners (m.i.v. de ouderen zelf en de dienstverleners in de sociale en gezondheidszorg) overeenstemming bereiken, om gezamenlijk juridische en technische barrières, problemen i.v.m. de beschikbaarheid en andere barrières die de ontwikkeling van ICT-toepassingen ten behoeve van ouderen afremmen, uit de weg te ruimen;

De introductie bevorderen

| 14. | deelt de bezorgdheid van de Commissie dat op dit moment nog niet voldoende wordt gedaan om technologische innovaties om te zetten in bruikbare, redelijk geprijsde producten. De lokale en regionale overheden zouden een en ander kunnen verbeteren door dergelijke producten aan te kopen en zelf te ontwikkelen, maar ook door een gunstig ondernemingsklimaat te bevorderen waardoor bedrijven beter op een grotere markt kunnen functioneren; |
| --- | --- |

14.

deelt de bezorgdheid van de Commissie dat op dit moment nog niet voldoende wordt gedaan om technologische innovaties om te zetten in bruikbare, redelijk geprijsde producten. De lokale en regionale overheden zouden een en ander kunnen verbeteren door dergelijke producten aan te kopen en zelf te ontwikkelen, maar ook door een gunstig ondernemingsklimaat te bevorderen waardoor bedrijven beter op een grotere markt kunnen functioneren;

| 15. | is er zeer over te spreken dat in het actieplan ook de lokale en regionale overheden worden genoemd om de proefprojecten te leiden; |
| --- | --- |

15.

is er zeer over te spreken dat in het actieplan ook de lokale en regionale overheden worden genoemd om de proefprojecten te leiden;

| 16. | steunt de plannen van de Commissie om overheden aan te moedigen hun kans te grijpen om innoverende openbare aankopen te doen, maar wijst erop dat niet duidelijk is geregeld hoe lokale en regionale overheden deze innoverende aankopen moeten inpassen in hun algemene aankoopbeleid; |
| --- | --- |

16.

steunt de plannen van de Commissie om overheden aan te moedigen hun kans te grijpen om innoverende openbare aankopen te doen, maar wijst erop dat niet duidelijk is geregeld hoe lokale en regionale overheden deze innoverende aankopen moeten inpassen in hun algemene aankoopbeleid;

Oriëntaties voor de toekomst

| 17. | stelt met grote voldoening vast dat multidisciplinair onderzoek naar de vergrijzing van de bevolking in het zevende kaderprogramma voor O&O sterk wordt ondersteund; |
| --- | --- |

17.

stelt met grote voldoening vast dat multidisciplinair onderzoek naar de vergrijzing van de bevolking in het zevende kaderprogramma voor O&O sterk wordt ondersteund;

| 18. | is van oordeel dat de nadruk die in het actieplan wordt gelegd op gemeenschappelijk onderzoek, bundeling van de middelen en gemeenschappelijke agenda's de eerdere wensen van het Comité weerspiegelt om de coördinatie van de nationale onderzoeksprogramma's op het gebied van vergrijzing te verbeteren door middel van regionale samenwerking in het kader van een versterkte ERA-NET-regeling; |
| --- | --- |

18.

is van oordeel dat de nadruk die in het actieplan wordt gelegd op gemeenschappelijk onderzoek, bundeling van de middelen en gemeenschappelijke agenda's de eerdere wensen van het Comité weerspiegelt om de coördinatie van de nationale onderzoeksprogramma's op het gebied van vergrijzing te verbeteren door middel van regionale samenwerking in het kader van een versterkte ERA-NET-regeling;

| 19. | benadrukt dat nauwe samenwerking tussen onderzoekers, ondernemingen van uiteenlopende grootte, de tertiaire sector, lokale en regionale overheden en met name ouderen een fundamentele voorwaarde is wil onderzoek naar ICT-toepassingen in een vergrijzende samenleving ook echt resultaat opleveren; |
| --- | --- |

19.

benadrukt dat nauwe samenwerking tussen onderzoekers, ondernemingen van uiteenlopende grootte, de tertiaire sector, lokale en regionale overheden en met name ouderen een fundamentele voorwaarde is wil onderzoek naar ICT-toepassingen in een vergrijzende samenleving ook echt resultaat opleveren;

| 20. | herinnert eraan dat lokale en regionale overheden het onderzoeksklimaat zouden kunnen bevorderen en nieuwe vormen van institutionele samenwerking tussen de overheids- en particuliere sector alsook grensoverschrijdende regionale samenwerking zouden kunnen verkennen. Hiervoor is naast de middelen van de lokale en regionale overheden geld nodig van de lidstaten en de Unie; |
| --- | --- |

20.

herinnert eraan dat lokale en regionale overheden het onderzoeksklimaat zouden kunnen bevorderen en nieuwe vormen van institutionele samenwerking tussen de overheids- en particuliere sector alsook grensoverschrijdende regionale samenwerking zouden kunnen verkennen. Hiervoor is naast de middelen van de lokale en regionale overheden geld nodig van de lidstaten en de Unie;

Voornaamste standpunten van het Comité van de Regio's

| 21. | is van mening dat er meer gegevens nodig zijn m.b.t. de aanzienlijke verschillen tussen regio's om de juiste conclusies te kunnen trekken en adequate maatregelen te kunnen nemen; |
| --- | --- |

21.

is van mening dat er meer gegevens nodig zijn m.b.t. de aanzienlijke verschillen tussen regio's om de juiste conclusies te kunnen trekken en adequate maatregelen te kunnen nemen;

| 22. | stelt vast dat ICT-ondersteund onderwijs (e-learning) in de mededeling slechts in enge zin behandeld wordt als onderdeel van de ontwikkeling van het beroepsleven. Bij de voorbereiding van de tenuitvoerlegging van het actieplan dient er rekening mee te worden gehouden dat gepensioneerden in veel landen al een belangrijk deel van het cliënteel van het door de lokale en regionale overheden aangeboden volwassenenonderwijs vormen en dat ICT-ondersteund onderwijs in belangrijke mate ertoe heeft bijgedragen dat ouderen creatief en sociaal actief blijven; |
| --- | --- |

22.

stelt vast dat ICT-ondersteund onderwijs (e-learning) in de mededeling slechts in enge zin behandeld wordt als onderdeel van de ontwikkeling van het beroepsleven. Bij de voorbereiding van de tenuitvoerlegging van het actieplan dient er rekening mee te worden gehouden dat gepensioneerden in veel landen al een belangrijk deel van het cliënteel van het door de lokale en regionale overheden aangeboden volwassenenonderwijs vormen en dat ICT-ondersteund onderwijs in belangrijke mate ertoe heeft bijgedragen dat ouderen creatief en sociaal actief blijven;

| 23. | beveelt aan dat ICT-ondersteunde diensten voor ouderen een grotere rol krijgen in het initiatief „Regio's voor economische verandering”; |
| --- | --- |

23.

beveelt aan dat ICT-ondersteunde diensten voor ouderen een grotere rol krijgen in het initiatief „Regio's voor economische verandering”;

| 24. | dringt erop aan dat lokale en regionale overheden een belangrijke rol krijgen bij het opzetten van nationale en Europese onderzoeksprogramma's en -activiteiten m.b.t. ICT-toepassingen voor ouderen, aangezien de gevolgen van de vergrijzing van de bevolking zich met name op lokaal niveau doen gevoelen en lokale en regionale overheden de grootste afnemers van dergelijke toepassingen zijn; |
| --- | --- |

24.

dringt erop aan dat lokale en regionale overheden een belangrijke rol krijgen bij het opzetten van nationale en Europese onderzoeksprogramma's en -activiteiten m.b.t. ICT-toepassingen voor ouderen, aangezien de gevolgen van de vergrijzing van de bevolking zich met name op lokaal niveau doen gevoelen en lokale en regionale overheden de grootste afnemers van dergelijke toepassingen zijn;

| 25. | acht het van cruciaal belang dat voor de selectie van de in het actieplan genoemde projecten ter bevordering van zelfstandig wonen en gezondheidsbewaking op afstand de volgende criteria in acht worden genomen:






  — | zelfstandig wonen mag niet leiden tot grotere eenzaamheid; |
| --- | --- | --- |

25.

acht het van cruciaal belang dat voor de selectie van de in het actieplan genoemde projecten ter bevordering van zelfstandig wonen en gezondheidsbewaking op afstand de volgende criteria in acht worden genomen:

—

zelfstandig wonen mag niet leiden tot grotere eenzaamheid;

| — | technologie dient te worden afgestemd op de behoeften van ouderen en niet omgekeerd; |
| --- | --- |

—

technologie dient te worden afgestemd op de behoeften van ouderen en niet omgekeerd;

| — | bij de ontwikkeling van diensten voor ouderen dient respect voor privacy en de menselijke waardigheid voorop te staan; |
| --- | --- |

—

bij de ontwikkeling van diensten voor ouderen dient respect voor privacy en de menselijke waardigheid voorop te staan;

| — | de projecten moeten leiden tot een hogere rentabiliteit van de dienstverlening en ertoe bijdragen dat werknemers in de sociale en gezondheidszorg meer tijd krijgen om de taken uit te voeren waarvoor zij zijn opgeleid; |
| --- | --- |

—

de projecten moeten leiden tot een hogere rentabiliteit van de dienstverlening en ertoe bijdragen dat werknemers in de sociale en gezondheidszorg meer tijd krijgen om de taken uit te voeren waarvoor zij zijn opgeleid;

| 26. | is het eens met de Commissie dat de per lidstaat variërende tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake handicaps die deel uitmaken van de kaderregelgeving inzake elektronische communicatie het voor gehandicapten moeilijker maakt om toegang te krijgen tot communicatiediensten en zorgt voor een versnippering van de technologiemarkt. Tegelijkertijd wijst het Comité erop dat gehandicapten niet uitsluitend van elektronische diensten afhankelijk mogen zijn, maar dat er een prioriteit van moet worden gemaakt om met behulp van technologische middelen de dienstverlening langs verschillende kanalen toegankelijker te maken; |
| --- | --- |

26.

is het eens met de Commissie dat de per lidstaat variërende tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake handicaps die deel uitmaken van de kaderregelgeving inzake elektronische communicatie het voor gehandicapten moeilijker maakt om toegang te krijgen tot communicatiediensten en zorgt voor een versnippering van de technologiemarkt. Tegelijkertijd wijst het Comité erop dat gehandicapten niet uitsluitend van elektronische diensten afhankelijk mogen zijn, maar dat er een prioriteit van moet worden gemaakt om met behulp van technologische middelen de dienstverlening langs verschillende kanalen toegankelijker te maken;

| 27. | wijst erop dat de ontwikkeling van ICT kansen biedt om tegemoet te komen aan zowel de behoeften van ouderen m.b.t. toegang tot informatie- en communicatiediensten als de vraag van jongeren naar banen, waardoor wordt bijgedragen tot de dialoog tussen de generaties; |
| --- | --- |

27.

wijst erop dat de ontwikkeling van ICT kansen biedt om tegemoet te komen aan zowel de behoeften van ouderen m.b.t. toegang tot informatie- en communicatiediensten als de vraag van jongeren naar banen, waardoor wordt bijgedragen tot de dialoog tussen de generaties;

| 28. | wil er bovendien aan herinneren dat lokale en regionale overheden los van Europese en andere steunprogramma's of ter aanvulling hiervan:






  — | hun eigen regelingen en proefprojecten moeten ontwikkelen voor de ontwikkeling, introductie en het gebruik van ICT-hulpmiddelen voor ouderen; |
| --- | --- | --- |

28.

wil er bovendien aan herinneren dat lokale en regionale overheden los van Europese en andere steunprogramma's of ter aanvulling hiervan:

—

hun eigen regelingen en proefprojecten moeten ontwikkelen voor de ontwikkeling, introductie en het gebruik van ICT-hulpmiddelen voor ouderen;

| — | andere mogelijke instrumenten moeten gebruiken, zoals vrijwillige richtsnoeren, voor de aanpassing van woningen aan de behoeften van ouderen die zelfstandig wensen te blijven wonen; en |
| --- | --- |

—

andere mogelijke instrumenten moeten gebruiken, zoals vrijwillige richtsnoeren, voor de aanpassing van woningen aan de behoeften van ouderen die zelfstandig wensen te blijven wonen; en

| — | anderszins grootschalige lokale en regionale samenwerking op het gebied van de sociale zorg, de gezondheidszorg en huisvesting moeten bevorderen; |
| --- | --- |

—

anderszins grootschalige lokale en regionale samenwerking op het gebied van de sociale zorg, de gezondheidszorg en huisvesting moeten bevorderen;

| 29. | moedigt de lokale en regionale overheden aan om beter hierover te informeren, strategieën te ontwikkelen om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen en de dienstverlening aan de veranderende omstandigheden aan te passen en lokale partnerschappen tussen de verschillende actoren te bevorderen, zoals wordt aangeraden in de mededeling; |
| --- | --- |

29.

moedigt de lokale en regionale overheden aan om beter hierover te informeren, strategieën te ontwikkelen om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen en de dienstverlening aan de veranderende omstandigheden aan te passen en lokale partnerschappen tussen de verschillende actoren te bevorderen, zoals wordt aangeraden in de mededeling;

| 30. | moedigt de lokale en regionale overheden aan om zo veel mogelijk gebruik te maken van de door ICT geboden mogelijkheden om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen die de vergrijzing van de bevolking met zich meebrengt en zo de levenskwaliteit van ouderen te verbeteren, hun deelname aan het lokale maatschappelijke leven te waarborgen en de lokale en regionale concurrentiepositie te bevorderen met op maat gesneden dienstverlening. |
| --- | --- |

30.

moedigt de lokale en regionale overheden aan om zo veel mogelijk gebruik te maken van de door ICT geboden mogelijkheden om het hoofd te kunnen bieden aan de uitdagingen die de vergrijzing van de bevolking met zich meebrengt en zo de levenskwaliteit van ouderen te verbeteren, hun deelname aan het lokale maatschappelijke leven te waarborgen en de lokale en regionale concurrentiepositie te bevorderen met op maat gesneden dienstverlening.

Brussel, 28 november 2007.

De voorzitter

van het Comité van de Regio's

M. DELEBARRE

---

(1)  CdR 252/2005 fin.

1

(2)  CdR 341/2006 fin.

2

(3)  CdR 272/2006 fin, CdR 252/2005 fin, CdR 256/2004 fin, CdR 193/2004 fin, CdR 136/2002 fin ja CdR 303/2000 fin.

3

(4)  CdR 155/2005 ja CdR 150/2005 fin.

4

(5)  CdR 151/2004 fin.

5

(6)  CdR 312/2003 fin.

6

---