# Publicatieblad C 120/2008

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 120 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 51e jaargang16 mei 2008 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 120

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

51e jaargang16 mei 2008

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | III   Voorbereidende handelingen |
| | EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ |
| | 440e plenaire zitting op 12 en 13 december 2007 |
| 2008/C 120/01 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het | 1 |
| 2008/C 120/02 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 80/181/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten op het gebied van de meeteenhedenCOM(2007) 510 final — 2007/0187 (COD) | 14 |
| 2008/C 120/03 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het geluidsniveau op oorhoogte van bestuurders van landbouw- of bosbouwtrekkers op wielenCOM(2007) 588 final — 2007/0205 (COD) | 15 |
| 2008/C 120/04 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingenCOM(2007) 140 final — SEC(2007) 388 | 15 |
| 2008/C 120/05 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Grensoverschrijdende arbeidskrachten in de landbouw | 19 |
| 2008/C 120/06 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Werkgelegenheid in de landbouw | 25 |
| 2008/C 120/07 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De rol van de nationale raden voor duurzame ontwikkeling | 29 |
| 2008/C 120/08 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepenCOM(2007) 269 final | 33 |
| 2008/C 120/09 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Groenboek van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: Aanpassing aan klimaatverandering in Europa — Mogelijkheden voor EU-actieCOM(2007) 354 final | 38 |
| 2008/C 120/10 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt en tot wijziging van een aantal verordeningenCOM(2007) 372 final — 2007/0138 (CNS) | 42 |
| 2008/C 120/11 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De toekomst van de landbouw in gebieden met specifieke natuurlijke handicaps (berg-, eiland- en perifere regio's) | 47 |
| 2008/C 120/12 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 998/2003 inzake veterinairrechtelijke voorschriften voor het niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren, wat betreft de verlenging van de overgangsperiodeCOM(2007) 572 final — 2007/0202 COD | 49 |
| 2008/C 120/13 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het | 50 |
| 2008/C 120/14 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het thema Impact van het territoriale karakter van de belastingwetgeving op de industriële reconversie | 51 |
| 2008/C 120/15 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het thema Impact van de Europese milieuregelgeving op industriële veranderingen | 57 |
| 2008/C 120/16 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Meer solidariteit tussen de generatiesCOM(2007) 244 final | 66 |
| 2008/C 120/17 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Vierde verslag over de economische en sociale cohesieCOM(2007) 273 final | 73 |
| 2008/C 120/18 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Migratie en ontwikkeling: Kansen en uitdagingen | 82 |
| 2008/C 120/19 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië: Rol van het maatschappelijk middenveld | 89 |
| 2008/C 120/20 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Uitvoering van de Lissabonstrategie: Stand van zaken en perspectieven | 96 |
| 2008/C 120/21 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de structuur en de tarieven van de accijns op tabaksfabrikaten (gecodificeerde versie)COM(2007) 587 final | 100 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

III   Voorbereidende handelingen

EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

440e plenaire zitting op 12 en 13 december 2007

2008/C 120/01

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het

1

2008/C 120/02

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 80/181/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten op het gebied van de meeteenhedenCOM(2007) 510 final — 2007/0187 (COD)

COM(2007) 510 final — 2007/0187 (COD)

14

2008/C 120/03

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het geluidsniveau op oorhoogte van bestuurders van landbouw- of bosbouwtrekkers op wielenCOM(2007) 588 final — 2007/0205 (COD)

COM(2007) 588 final — 2007/0205 (COD)

15

2008/C 120/04

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingenCOM(2007) 140 final — SEC(2007) 388

COM(2007) 140 final — SEC(2007) 388

15

2008/C 120/05

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Grensoverschrijdende arbeidskrachten in de landbouw

19

2008/C 120/06

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Werkgelegenheid in de landbouw

25

2008/C 120/07

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De rol van de nationale raden voor duurzame ontwikkeling

29

2008/C 120/08

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepenCOM(2007) 269 final

COM(2007) 269 final

33

2008/C 120/09

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Groenboek van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: Aanpassing aan klimaatverandering in Europa — Mogelijkheden voor EU-actieCOM(2007) 354 final

COM(2007) 354 final

38

2008/C 120/10

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt en tot wijziging van een aantal verordeningenCOM(2007) 372 final — 2007/0138 (CNS)

COM(2007) 372 final — 2007/0138 (CNS)

42

2008/C 120/11

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De toekomst van de landbouw in gebieden met specifieke natuurlijke handicaps (berg-, eiland- en perifere regio's)

47

2008/C 120/12

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 998/2003 inzake veterinairrechtelijke voorschriften voor het niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren, wat betreft de verlenging van de overgangsperiodeCOM(2007) 572 final — 2007/0202 COD

COM(2007) 572 final — 2007/0202 COD

49

2008/C 120/13

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het

50

2008/C 120/14

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het thema Impact van het territoriale karakter van de belastingwetgeving op de industriële reconversie

51

2008/C 120/15

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het thema Impact van de Europese milieuregelgeving op industriële veranderingen

57

2008/C 120/16

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Meer solidariteit tussen de generatiesCOM(2007) 244 final

COM(2007) 244 final

66

2008/C 120/17

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Vierde verslag over de economische en sociale cohesieCOM(2007) 273 final

COM(2007) 273 final

73

2008/C 120/18

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Migratie en ontwikkeling: Kansen en uitdagingen

82

2008/C 120/19

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië: Rol van het maatschappelijk middenveld

89

2008/C 120/20

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Uitvoering van de Lissabonstrategie: Stand van zaken en perspectieven

96

2008/C 120/21

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de structuur en de tarieven van de accijns op tabaksfabrikaten (gecodificeerde versie)COM(2007) 587 final

COM(2007) 587 final

100

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

III Voorbereidende handelingen

EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

440e plenaire zitting op 12 en 13 december 2007

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/1 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/1

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het

| — | „Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het in de handel brengen van producten” |
| --- | --- |

—

„Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het in de handel brengen van producten”

| — | en het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende een gemeenschappelijk kader voor het in de handel brengen van producten” |
| --- | --- |

—

en het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende een gemeenschappelijk kader voor het in de handel brengen van producten”

| — | en het „Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van procedures voor de toepassing van bepaalde nationale technische voorschriften op goederen die in een andere lidstaat legaal in de handel zijn gebracht, en tot intrekking van Beschikking 3052/95/EG” |
| --- | --- |

—

en het „Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van procedures voor de toepassing van bepaalde nationale technische voorschriften op goederen die in een andere lidstaat legaal in de handel zijn gebracht, en tot intrekking van Beschikking 3052/95/EG”

COM(2007) 37 final — 2007/0029 (COD)

COM(2007) 53 final — 2007/0030 (COD)

COM (2007) 36 final — 2007/0028 (COD)

(2008/C 120/01)

De Raad heeft op 14 maart 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artt. 95 en 133, lid 3, van het EG-Verdrag te raadplegen over het:

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het in de handel brengen van producten

en het: Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende een gemeenschappelijk kader voor het in de handel brengen van producten.

De Raad heeft op 2 april 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artt. 37 en 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het:

Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van procedures voor de toepassing van bepaalde nationale technische voorschriften op goederen die in een andere lidstaat legaal in de handel zijn gebracht, en tot intrekking van Beschikking 3052/95/EG.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 21 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer PEZZINI.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting het volgende advies uitgebracht, dat met 68 stemmen voor en 2 stemmen tegen, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het Comité acht het buitengewoon belangrijk dat het principe van vrij verkeer van goederen, zoals dat bij het Verdrag is vastgelegd en door talrijke uitspraken van het Hof van Justitie is bekrachtigd, volledig wordt nageleefd, zodat producten die in één lidstaat op de markt zijn gebracht, zonder problemen in de hele Unie kunnen worden verhandeld. |
| --- | --- |

1.1

Het Comité acht het buitengewoon belangrijk dat het principe van vrij verkeer van goederen, zoals dat bij het Verdrag is vastgelegd en door talrijke uitspraken van het Hof van Justitie is bekrachtigd, volledig wordt nageleefd, zodat producten die in één lidstaat op de markt zijn gebracht, zonder problemen in de hele Unie kunnen worden verhandeld.

| 1.2 | Ten behoeve van de rechtszekerheid, transparantie en doelmatigheid in het handelsverkeer is het belangrijk dat dubbele controles en keuringen worden voorkomen, dat consumenten, burgers en bedrijven voldoende worden beschermd en dat de communautaire voorschriften inzake voedselveiligheid actief en op uniforme wijze worden toegepast door middel van coördinatie en intensief markttoezicht. |
| --- | --- |

1.2

Ten behoeve van de rechtszekerheid, transparantie en doelmatigheid in het handelsverkeer is het belangrijk dat dubbele controles en keuringen worden voorkomen, dat consumenten, burgers en bedrijven voldoende worden beschermd en dat de communautaire voorschriften inzake voedselveiligheid actief en op uniforme wijze worden toegepast door middel van coördinatie en intensief markttoezicht.

| 1.3 | Het Comité benadrukt dat het vrije verkeer van goederen van essentieel belang is voor het concurrentievermogen en de sociaaleconomische ontwikkeling van de EU en dat consumenten, burgers en bedrijven er alle belang bij hebben dat de voorwaarden voor het in de handel brengen van veilige kwaliteitsproducten worden aangescherpt en gemoderniseerd. |
| --- | --- |

1.3

Het Comité benadrukt dat het vrije verkeer van goederen van essentieel belang is voor het concurrentievermogen en de sociaaleconomische ontwikkeling van de EU en dat consumenten, burgers en bedrijven er alle belang bij hebben dat de voorwaarden voor het in de handel brengen van veilige kwaliteitsproducten worden aangescherpt en gemoderniseerd.

| 1.4 | De modernisering en vereenvoudiging van de Europese wetgeving voor goederen dulden geen uitstel meer, gezien:






  — | de problemen met de toepassing en naleving van de Verdragsbepalingen; |
| --- | --- | --- |

1.4

De modernisering en vereenvoudiging van de Europese wetgeving voor goederen dulden geen uitstel meer, gezien:

—

de problemen met de toepassing en naleving van de Verdragsbepalingen;

| — | de verschillen in de opzet van het markttoezichtsysteem in de lidstaten; |
| --- | --- |

—

de verschillen in de opzet van het markttoezichtsysteem in de lidstaten;

| — | de tekortkomingen bij de conformiteitsbeoordelingsinstanties en de ontoereikende rechtsbescherming van de CE-markering; |
| --- | --- |

—

de tekortkomingen bij de conformiteitsbeoordelingsinstanties en de ontoereikende rechtsbescherming van de CE-markering;

| — | de gebrekkige kennis van rechten en plichten bij bedrijven, bestuurders en burgers. |
| --- | --- |

—

de gebrekkige kennis van rechten en plichten bij bedrijven, bestuurders en burgers.

| 1.5 | Het Comité kan zich dan ook vinden in het wetgevingspakket dat de Commissie heeft voorgesteld, aangezien dit een belangrijke stap vooruit betekent naar:






  — | een effectieve en uniforme naleving van het principe van wederzijdse erkenning; |
| --- | --- | --- |

1.5

Het Comité kan zich dan ook vinden in het wetgevingspakket dat de Commissie heeft voorgesteld, aangezien dit een belangrijke stap vooruit betekent naar:

—

een effectieve en uniforme naleving van het principe van wederzijdse erkenning;

| — | een intensiever markttoezicht; |
| --- | --- |

—

een intensiever markttoezicht;

| — | een gemeenschappelijk Europees accreditatiesysteem dat functioneert als een openbare dienst van algemeen belang; |
| --- | --- |

—

een gemeenschappelijk Europees accreditatiesysteem dat functioneert als een openbare dienst van algemeen belang;

| — | gelijke competentieniveaus voor alle geaccrediteerde certificatie-instellingen; |
| --- | --- |

—

gelijke competentieniveaus voor alle geaccrediteerde certificatie-instellingen;

| — | strengere selectiecriteria en geharmoniseerde selectieprocedures voor de conformiteitsbeoordelingen; |
| --- | --- |

—

strengere selectiecriteria en geharmoniseerde selectieprocedures voor de conformiteitsbeoordelingen;

| — | een duurzame en structurele samenwerking tussen nationale overheden; |
| --- | --- |

—

een duurzame en structurele samenwerking tussen nationale overheden;

| — | meer rechtsbescherming van de CE-markering en dus minder verwarring als gevolg van de vele andere markeringen; |
| --- | --- |

—

meer rechtsbescherming van de CE-markering en dus minder verwarring als gevolg van de vele andere markeringen;

| — | een precieze vaststelling en omschrijving van de verantwoordelijkheden van eenieder die producten op de markt brengt; |
| --- | --- |

—

een precieze vaststelling en omschrijving van de verantwoordelijkheden van eenieder die producten op de markt brengt;

| — | een meer uniforme regelgeving, meer samenhang tussen de bestaande wetsteksten, een betere naleving van de voorschriften en minder administratieve rompslomp; |
| --- | --- |

—

een meer uniforme regelgeving, meer samenhang tussen de bestaande wetsteksten, een betere naleving van de voorschriften en minder administratieve rompslomp;

| — | een gegarandeerde traceerbaarheid van alle producten die op de markt worden gebracht; |
| --- | --- |

—

een gegarandeerde traceerbaarheid van alle producten die op de markt worden gebracht;

| — | een volledige toepassing van het evenredigheidsprincipe met betrekking tot de certificeringsprocedures en -kosten voor met name kleine ondernemingen, niet standaard of in gelimiteerde oplage geproduceerde goederen; |
| --- | --- |

—

een volledige toepassing van het evenredigheidsprincipe met betrekking tot de certificeringsprocedures en -kosten voor met name kleine ondernemingen, niet standaard of in gelimiteerde oplage geproduceerde goederen;

| — | volledige betrokkenheid van alle marktpartijen, in het bijzonder de consumenten; |
| --- | --- |

—

volledige betrokkenheid van alle marktpartijen, in het bijzonder de consumenten;

| — | een concrete regeling voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting met minimale kosten en wachttijden. |
| --- | --- |

—

een concrete regeling voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting met minimale kosten en wachttijden.

| 1.6 | Het Comité acht het van groot belang dat bij de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke procedures voor wederzijdse erkenning de transparantie en rechtszekerheid worden gewaarborgd door middel van:






  — | omkering van de bewijslast en de mogelijkheid om bij de nationale rechtbanken in beroep te gaan; |
| --- | --- | --- |

1.6

Het Comité acht het van groot belang dat bij de tenuitvoerlegging van de gemeenschappelijke procedures voor wederzijdse erkenning de transparantie en rechtszekerheid worden gewaarborgd door middel van:

—

omkering van de bewijslast en de mogelijkheid om bij de nationale rechtbanken in beroep te gaan;

| — | eventuele buitengerechtelijke beslechting van geschillen bij de nationale productcontactpunten (ook via internet); |
| --- | --- |

—

eventuele buitengerechtelijke beslechting van geschillen bij de nationale productcontactpunten (ook via internet);

| — | kortere (buiten)gerechtelijke procedures; |
| --- | --- |

—

kortere (buiten)gerechtelijke procedures;

| — | competente nationale technische instanties die, ook via urgentieprocedures, op korte termijn bewijzen op tafel kunnen leggen; |
| --- | --- |

—

competente nationale technische instanties die, ook via urgentieprocedures, op korte termijn bewijzen op tafel kunnen leggen;

| — | een actieve rol van de normeringsinstituten bij het opstellen van een digitaal handboek waarin alle bestaande wetten en regels in de EU kunnen worden opgezocht. |
| --- | --- |

—

een actieve rol van de normeringsinstituten bij het opstellen van een digitaal handboek waarin alle bestaande wetten en regels in de EU kunnen worden opgezocht.

| 1.7 | Het Comité staat achter de uitgangspunten van de voorstellen, omdat daarin de positieve elementen van de nieuwe aanpak gecombineerd worden met de globale aanpak van de conformiteitsbeoordeling. Over de hele linie zouden die nu en in de toekomst vertaald moeten worden in communautaire wetgeving die alle facetten van de goederenhandel bestrijkt, met name de aspecten veiligheid, volksgezondheid en milieu. |
| --- | --- |

1.7

Het Comité staat achter de uitgangspunten van de voorstellen, omdat daarin de positieve elementen van de nieuwe aanpak gecombineerd worden met de globale aanpak van de conformiteitsbeoordeling. Over de hele linie zouden die nu en in de toekomst vertaald moeten worden in communautaire wetgeving die alle facetten van de goederenhandel bestrijkt, met name de aspecten veiligheid, volksgezondheid en milieu.

| 1.8 | Of het nu fabrikanten, gevolmachtigde vertegenwoordigers of importeurs zijn, alle marktdeelnemers in de toeleverings- en distributieketen moeten hun verantwoordelijkheid nemen en passende maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat ze alleen producten in de handel brengen die aan de geldende wetgeving voldoen. |
| --- | --- |

1.8

Of het nu fabrikanten, gevolmachtigde vertegenwoordigers of importeurs zijn, alle marktdeelnemers in de toeleverings- en distributieketen moeten hun verantwoordelijkheid nemen en passende maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat ze alleen producten in de handel brengen die aan de geldende wetgeving voldoen.

| 1.9 | Voor een goede naleving van de communautaire voorschriften is het zaak dat producten traceerbaar zijn, zodat de marktdeelnemers gemakkelijk kunnen worden opgespoord en op hun verantwoordelijkheden kunnen worden aangesproken. |
| --- | --- |

1.9

Voor een goede naleving van de communautaire voorschriften is het zaak dat producten traceerbaar zijn, zodat de marktdeelnemers gemakkelijk kunnen worden opgespoord en op hun verantwoordelijkheden kunnen worden aangesproken.

| 1.10 | Omdat de markt van onlineverkoop nog niet volledig is gereguleerd, zou er ook moeten worden gekeken naar de problemen met producten die via internet aan de man worden gebracht. |
| --- | --- |

1.10

Omdat de markt van onlineverkoop nog niet volledig is gereguleerd, zou er ook moeten worden gekeken naar de problemen met producten die via internet aan de man worden gebracht.

| 1.11 | Het Comité pleit voor duidelijkere richtsnoeren om het kader van de nieuwe aanpak te verbeteren. Het denkt daarbij aan:






  — | gerechtvaardigde en evenredige verplichtingen voor de marktdeelnemers zonder kostbare bureaucratische en administratieve rompslomp; |
| --- | --- | --- |

1.11

Het Comité pleit voor duidelijkere richtsnoeren om het kader van de nieuwe aanpak te verbeteren. Het denkt daarbij aan:

—

gerechtvaardigde en evenredige verplichtingen voor de marktdeelnemers zonder kostbare bureaucratische en administratieve rompslomp;

| — | efficiënter markttoezicht en qua competentieniveau meer gelijkwaardige conformiteitsbeoordelingsinstanties (voor een zo groot mogelijke onpartijdigheid en efficiency binnen de hele Europese Economische Ruimte en om alle productenten gelijke concurrentievoorwaarden te garanderen). |
| --- | --- |

—

efficiënter markttoezicht en qua competentieniveau meer gelijkwaardige conformiteitsbeoordelingsinstanties (voor een zo groot mogelijke onpartijdigheid en efficiency binnen de hele Europese Economische Ruimte en om alle productenten gelijke concurrentievoorwaarden te garanderen).

| 1.12 | Het Comité is het ermee eens dat de CE-markering een hogere status, een concretere functie en een betere rechtsbescherming moet krijgen. Om laatstgenoemde reden pleit het voor registratie als collectief merk, zodat overheden snel kunnen ingrijpen en misbruik kunnen aanpakken. |
| --- | --- |

1.12

Het Comité is het ermee eens dat de CE-markering een hogere status, een concretere functie en een betere rechtsbescherming moet krijgen. Om laatstgenoemde reden pleit het voor registratie als collectief merk, zodat overheden snel kunnen ingrijpen en misbruik kunnen aanpakken.

| 1.13 | Het benadrukt de cruciale rol van technische normalisatie bij dit hele vraagstuk. De nieuwe aanpak gaat immers uit van een nauwe relatie tussen essentiële wettelijke vereisten en Europese technische normen die moeten worden ondersteund en toegepast. |
| --- | --- |

1.13

Het benadrukt de cruciale rol van technische normalisatie bij dit hele vraagstuk. De nieuwe aanpak gaat immers uit van een nauwe relatie tussen essentiële wettelijke vereisten en Europese technische normen die moeten worden ondersteund en toegepast.

| 1.14 | Het Europese accreditatiesysteem, dat bedoeld is als een openbare dienst van algemeen belang, moet uitgaan van internationaal erkende normen en heldere definities en dient ervoor te zorgen dat de resultaten van conformiteitsbeoordelingen algemeen worden erkend en dat onnodige overlappingen van beoordelingen worden voorkomen. |
| --- | --- |

1.14

Het Europese accreditatiesysteem, dat bedoeld is als een openbare dienst van algemeen belang, moet uitgaan van internationaal erkende normen en heldere definities en dient ervoor te zorgen dat de resultaten van conformiteitsbeoordelingen algemeen worden erkend en dat onnodige overlappingen van beoordelingen worden voorkomen.

| 1.15 | De bepalingen van de verordening inzake het Europese accreditatiesysteem moeten gelden voor alle accreditatie-instanties en voor de diensten die zij in de Europese Economische Ruimte leveren, ongeacht het soort conformiteitsbeoordelingen dat zij zelf voor hun eigen klanten verrichten. |
| --- | --- |

1.15

De bepalingen van de verordening inzake het Europese accreditatiesysteem moeten gelden voor alle accreditatie-instanties en voor de diensten die zij in de Europese Economische Ruimte leveren, ongeacht het soort conformiteitsbeoordelingen dat zij zelf voor hun eigen klanten verrichten.

| 1.16 | Dit moet zorgen voor:






  — | een coherent geheel van heldere gemeenschappelijke definities die beantwoorden aan de internationale normen en kunnen worden toegepast in alle richtlijnen van de nieuwe aanpak en alle productspecifieke richtlijnen (1), waaronder ook die voor conformiteitsbeoordelingen en conformiteitsbeoordelingsinstanties; |
| --- | --- | --- |

1.16

Dit moet zorgen voor:

—

een coherent geheel van heldere gemeenschappelijke definities die beantwoorden aan de internationale normen en kunnen worden toegepast in alle richtlijnen van de nieuwe aanpak en alle productspecifieke richtlijnen (1), waaronder ook die voor conformiteitsbeoordelingen en conformiteitsbeoordelingsinstanties;

| — | een publiek accreditatiesysteem dat ongevoelig is voor concurrentie en commerciële belangen; |
| --- | --- |

—

een publiek accreditatiesysteem dat ongevoelig is voor concurrentie en commerciële belangen;

| — | een uniforme toepassing van álle relevante communautaire regels en voorschriften, zonder uitzonderingen op het punt van veiligheid en gezondheid en op milieugebied; |
| --- | --- |

—

een uniforme toepassing van álle relevante communautaire regels en voorschriften, zonder uitzonderingen op het punt van veiligheid en gezondheid en op milieugebied;

| — | toepassing van de regeling op álle activiteiten waarvoor accreditatie vereist is (waaronder ijking), ongeacht of accreditatie bij wet verplicht is gesteld dan wel noodzakelijk is vanwege contractuele verplichtingen; |
| --- | --- |

—

toepassing van de regeling op álle activiteiten waarvoor accreditatie vereist is (waaronder ijking), ongeacht of accreditatie bij wet verplicht is gesteld dan wel noodzakelijk is vanwege contractuele verplichtingen;

| — | naleving van de normen inzake competentie en onpartijdigheid door de nationale accreditatie-instanties (middels collegiale toetsing onder toezicht van alle bij het accreditatieproces betrokken partijen). |
| --- | --- |

—

naleving van de normen inzake competentie en onpartijdigheid door de nationale accreditatie-instanties (middels collegiale toetsing onder toezicht van alle bij het accreditatieproces betrokken partijen).

| 1.17 | De Europese samenwerking voor accreditatie (EA) moet een heldere rechtsgrondslag en een belangrijkere en nauwkeuriger omschreven rol krijgen. Alle nationale accreditatie-instanties zouden zich bij de EA moeten aansluiten, om gelijkheid, transparantie, betrouwbaarheid en doelmatigheid te garanderen. Bovendien zou het EA-netwerk door de lidstaten moeten worden ondersteund. |
| --- | --- |

1.17

De Europese samenwerking voor accreditatie (EA) moet een heldere rechtsgrondslag en een belangrijkere en nauwkeuriger omschreven rol krijgen. Alle nationale accreditatie-instanties zouden zich bij de EA moeten aansluiten, om gelijkheid, transparantie, betrouwbaarheid en doelmatigheid te garanderen. Bovendien zou het EA-netwerk door de lidstaten moeten worden ondersteund.

| 1.18 | Om te laten zien dat ze het geschonken vertrouwen waard zijn, zullen de accreditatie-instanties de collegiale toetsing met succes moeten doorstaan. |
| --- | --- |

1.18

Om te laten zien dat ze het geschonken vertrouwen waard zijn, zullen de accreditatie-instanties de collegiale toetsing met succes moeten doorstaan.

| 1.19 | In de nieuwe verordening zou moeten worden bepaald dat alle partijen een stem in het kapittel moeten krijgen en daarom in de accreditatie-instanties vertegenwoordigd moeten zijn. |
| --- | --- |

1.19

In de nieuwe verordening zou moeten worden bepaald dat alle partijen een stem in het kapittel moeten krijgen en daarom in de accreditatie-instanties vertegenwoordigd moeten zijn.

| 1.20 | Het Comité pleit in dit verband voor adequate initiatieven om de kennis en erkenning van de consumentenrechten binnen de interne markt te vergroten. |
| --- | --- |

1.20

Het Comité pleit in dit verband voor adequate initiatieven om de kennis en erkenning van de consumentenrechten binnen de interne markt te vergroten.

| 1.21 | De markttoezichtregeling zou ook moeten gelden voor producten die onder Richtlijn 2001/95/EG inzake algemene productveiligheid vallen, omdat veel van deze producten worden verkocht aan zowel professionele gebruikers als consumenten. Het Comité staat overigens volledig achter het bestaande systeem voor snelle informatie-uitwisseling — RAPEX — omdat dit het markttoezicht een stuk efficiënter maakt. |
| --- | --- |

1.21

De markttoezichtregeling zou ook moeten gelden voor producten die onder Richtlijn 2001/95/EG inzake algemene productveiligheid vallen, omdat veel van deze producten worden verkocht aan zowel professionele gebruikers als consumenten. Het Comité staat overigens volledig achter het bestaande systeem voor snelle informatie-uitwisseling — RAPEX — omdat dit het markttoezicht een stuk efficiënter maakt.

| 1.22 | De douaneautoriteiten moeten binnen een Europees netwerk gaan samenwerken met de markttoezichtautoriteiten, zodat producten aan een scherpe controle worden onderworpen voordat ze op de Europese interne markt verschijnen. |
| --- | --- |

1.22

De douaneautoriteiten moeten binnen een Europees netwerk gaan samenwerken met de markttoezichtautoriteiten, zodat producten aan een scherpe controle worden onderworpen voordat ze op de Europese interne markt verschijnen.

| 1.23 | Mede om die reden dienen de douaneautoriteiten te beschikken over gekwalificeerd personeel en voldoende financiële middelen en bevoegdheden, zodat ze hun taken naar behoren kunnen uitvoeren. Daarnaast moeten ze de juiste instrumenten hebben om snel tot actie te kunnen overgaan in het geval van seizoensproducten of artikelen die voor korte tijd op de markt worden gebracht. |
| --- | --- |

1.23

Mede om die reden dienen de douaneautoriteiten te beschikken over gekwalificeerd personeel en voldoende financiële middelen en bevoegdheden, zodat ze hun taken naar behoren kunnen uitvoeren. Daarnaast moeten ze de juiste instrumenten hebben om snel tot actie te kunnen overgaan in het geval van seizoensproducten of artikelen die voor korte tijd op de markt worden gebracht.

| 1.24 | Tot slot zou uit de verordening duidelijk moeten blijken dat ook de bij gebrek aan overeenstemming genomen maatregelen voldoen aan het evenredigheidsbeginsel. |
| --- | --- |

1.24

Tot slot zou uit de verordening duidelijk moeten blijken dat ook de bij gebrek aan overeenstemming genomen maatregelen voldoen aan het evenredigheidsbeginsel.

2.   Inleiding

| 2.1 | De interne goederenmarkt is niet alleen de voornaamste katalysator van economische groei, maar is ook bepalend voor het Europese concurrentievermogen op de wereldmarkt. Het Comité heeft in een eerder advies benadrukt dat de globalisering „een factor [is] die aan belang heeft gewonnen [en] die zowel gevaren inhoudt als kansen biedt” en dat „de confrontatie (...) alleen [kan] worden aangegaan indien alle mogelijkheden van de interne markt worden aangegrepen” (2). |
| --- | --- |

2.1

De interne goederenmarkt is niet alleen de voornaamste katalysator van economische groei, maar is ook bepalend voor het Europese concurrentievermogen op de wereldmarkt. Het Comité heeft in een eerder advies benadrukt dat de globalisering „een factor [is] die aan belang heeft gewonnen [en] die zowel gevaren inhoudt als kansen biedt” en dat „de confrontatie (...) alleen [kan] worden aangegaan indien alle mogelijkheden van de interne markt worden aangegrepen” (2).

| 2.2 | Vrij verkeer van goederen vormt de hoeksteen van de interne markt. Dankzij artt. 28-30 (3) van het Verdrag is er op cruciale punten vooruitgang geboekt bij de harmonisering van de technische voorschriften en daarmee ook bij het opheffen van technische handelsbelemmeringen. Vooral de „nieuweaanpakrichtlijnen” (ook wel „richtlijnen inzake CE-markering” genoemd) hebben daar aanzienlijk toe bijgedragen. |
| --- | --- |

2.2

Vrij verkeer van goederen vormt de hoeksteen van de interne markt. Dankzij artt. 28-30 (3) van het Verdrag is er op cruciale punten vooruitgang geboekt bij de harmonisering van de technische voorschriften en daarmee ook bij het opheffen van technische handelsbelemmeringen. Vooral de „nieuweaanpakrichtlijnen” (ook wel „richtlijnen inzake CE-markering” genoemd) hebben daar aanzienlijk toe bijgedragen.

| 2.3 | Toch blijkt er, vooral bij niet-geharmoniseerde producten, nog altijd geen sprake te zijn van een vlekkeloze toepassing en handhaving van de Verdragsbepalingen. Vooral voor het MKB vormen nationale technische voorschriften een belangrijk obstakel voor het vrije goederenverkeer, dat sterk wordt gehinderd door het feit dat de regelgeving nog te versnipperd is en de lidstaten het markttoezicht niet op dezelfde wijze aanpakken. |
| --- | --- |

2.3

Toch blijkt er, vooral bij niet-geharmoniseerde producten, nog altijd geen sprake te zijn van een vlekkeloze toepassing en handhaving van de Verdragsbepalingen. Vooral voor het MKB vormen nationale technische voorschriften een belangrijk obstakel voor het vrije goederenverkeer, dat sterk wordt gehinderd door het feit dat de regelgeving nog te versnipperd is en de lidstaten het markttoezicht niet op dezelfde wijze aanpakken.

| 2.4 | Het Comité heeft er al eens op gewezen dat „lidstaten een grote verantwoordelijkheid dragen voor de juiste omzetting van Europese maatregelen in nationale wetgeving en de handhaving hiervan” en dat het belangrijk is dat „de uiteindelijke nationale wet- en regelgeving voor bedrijven en voor werknemers, consumenten en alle maatschappelijke organisaties zo evenwichtig en tegelijkertijd zo eenvoudig mogelijk is” (4). |
| --- | --- |

2.4

Het Comité heeft er al eens op gewezen dat „lidstaten een grote verantwoordelijkheid dragen voor de juiste omzetting van Europese maatregelen in nationale wetgeving en de handhaving hiervan” en dat het belangrijk is dat „de uiteindelijke nationale wet- en regelgeving voor bedrijven en voor werknemers, consumenten en alle maatschappelijke organisaties zo evenwichtig en tegelijkertijd zo eenvoudig mogelijk is” (4).

| 2.5 | Het staat volledig achter het streven naar meer transparantie en doeltreffendheid in de regelgeving en naar een betere en modernere regeling voor het in de handel brengen van producten met als doel:






  — | de consumenten meer veiligheid en kwaliteit en een grotere keuzevrijheid te bieden, dankzij conformiteitsbeoordelingen van zowel producten van eigen bodem als geïmporteerde producten; |
| --- | --- | --- |

2.5

Het staat volledig achter het streven naar meer transparantie en doeltreffendheid in de regelgeving en naar een betere en modernere regeling voor het in de handel brengen van producten met als doel:

—

de consumenten meer veiligheid en kwaliteit en een grotere keuzevrijheid te bieden, dankzij conformiteitsbeoordelingen van zowel producten van eigen bodem als geïmporteerde producten;

| — | de producenten door middel van een uniforme regelgeving en een gemeenschappelijk kader voor industriële producten de nodige duidelijkheid en rechtszekerheid te garanderen, zodat ze waar nodig snel kunnen inspringen op de technologische ontwikkelingen en er een echt vrij verkeer van goederen tot stand kan komen, waarbij de lidstaten de markttoegang niet belemmeren met overbodige technische voorschriften, administratieve controles en verplichte extra keuringen; |
| --- | --- |

—

de producenten door middel van een uniforme regelgeving en een gemeenschappelijk kader voor industriële producten de nodige duidelijkheid en rechtszekerheid te garanderen, zodat ze waar nodig snel kunnen inspringen op de technologische ontwikkelingen en er een echt vrij verkeer van goederen tot stand kan komen, waarbij de lidstaten de markttoegang niet belemmeren met overbodige technische voorschriften, administratieve controles en verplichte extra keuringen;

| — | de burgers bescherming te bieden op het punt van volksgezondheid en milieu, hen te bevrijden van zinloze administratieve lasten en hun een tastbaar, vertrouwd en op kwaliteit gericht „Europa van resultaten” te bieden, als cruciaal element van het Europese burgerschap. |
| --- | --- |

—

de burgers bescherming te bieden op het punt van volksgezondheid en milieu, hen te bevrijden van zinloze administratieve lasten en hun een tastbaar, vertrouwd en op kwaliteit gericht „Europa van resultaten” te bieden, als cruciaal element van het Europese burgerschap.

| 2.6 | In zijn advies over de internemarktstrategie en de daarvoor gestelde prioriteiten voor 2003-2006 (5) benadrukt het Comité dat „de handel met derde landen (...) de afgelopen jaren sneller [is] gestegen dan de handel tussen de lidstaten” en dat dit „onder meer te wijten [is] aan het gebrek aan wederzijdse erkenning, die ertoe strekt om de consument vertrouwen in te boezemen in in andere lidstaten vervaardigde producten. De lidstaten moeten elkaars stelsels vertrouwen. Een degelijk rechtsstelsel, strenge en transparante kwaliteitsnormen en initiatieven ter educatie van consumenten zijn de beste voorwaarden om het goederenverkeer tussen de lidstaten op te voeren.”. |
| --- | --- |

2.6

In zijn advies over de internemarktstrategie en de daarvoor gestelde prioriteiten voor 2003-2006 (5) benadrukt het Comité dat „de handel met derde landen (...) de afgelopen jaren sneller [is] gestegen dan de handel tussen de lidstaten” en dat dit „onder meer te wijten [is] aan het gebrek aan wederzijdse erkenning, die ertoe strekt om de consument vertrouwen in te boezemen in in andere lidstaten vervaardigde producten. De lidstaten moeten elkaars stelsels vertrouwen. Een degelijk rechtsstelsel, strenge en transparante kwaliteitsnormen en initiatieven ter educatie van consumenten zijn de beste voorwaarden om het goederenverkeer tussen de lidstaten op te voeren.”.

| 2.7 | Het Comité wijst daarbij ook op de gebrekkige kennis van de consumentenrechten en op het feit dat het, vooral in het belang van de perifere en de pas toegetreden lidstaten, eerder ook al eens aandacht heeft gevraagd voor deze lacune en voor het misbruik dat de nationale en lokale overheden daar vaak van maken (6). |
| --- | --- |

2.7

Het Comité wijst daarbij ook op de gebrekkige kennis van de consumentenrechten en op het feit dat het, vooral in het belang van de perifere en de pas toegetreden lidstaten, eerder ook al eens aandacht heeft gevraagd voor deze lacune en voor het misbruik dat de nationale en lokale overheden daar vaak van maken (6).

| 2.8 | Voorts merkt het op dat de eerste drie door de Waarnemingspost Interne markt in 2007 vastgestelde belemmeringen voor een soepel functioneren van de interne markt juist te maken hebben met:






  — | onzekerheid onder de marktdeelnemers en de nationale overheden over de rechten en plichten met betrekking tot de toepassing van het principe van wederzijdse erkenning; |
| --- | --- | --- |

2.8

Voorts merkt het op dat de eerste drie door de Waarnemingspost Interne markt in 2007 vastgestelde belemmeringen voor een soepel functioneren van de interne markt juist te maken hebben met:

—

onzekerheid onder de marktdeelnemers en de nationale overheden over de rechten en plichten met betrekking tot de toepassing van het principe van wederzijdse erkenning;

| — | onvoldoende vertrouwen, transparantie en samenwerking tussen de lidstaten om, met behulp van een duidelijker kader in termen van conformiteitsbeoordelingen, accreditatiesystemen, markttoezicht en bescherming van de CE-markering, wederzijdse erkenning (van keurmerken) en een vrij verkeer van goederen mogelijk te maken; |
| --- | --- |

—

onvoldoende vertrouwen, transparantie en samenwerking tussen de lidstaten om, met behulp van een duidelijker kader in termen van conformiteitsbeoordelingen, accreditatiesystemen, markttoezicht en bescherming van de CE-markering, wederzijdse erkenning (van keurmerken) en een vrij verkeer van goederen mogelijk te maken;

| — | een gebrek aan coherente maatregelen om, bij het in de handel brengen van producten, de veiligheid en volksgezondheid optimaal te beschermen. |
| --- | --- |

—

een gebrek aan coherente maatregelen om, bij het in de handel brengen van producten, de veiligheid en volksgezondheid optimaal te beschermen.

| 2.9 | Het Comité heeft in een recent advies opgemerkt dat „hoewel de Europese integratie inmiddels alweer een jarenlange geschiedenis kent, (...) de EU-wetgeving en het EU-beleid in een aantal lidstaten helaas nog altijd niet een volwaardig politiek en bestuurlijk onderdeel [zijn] van de beleidsvorming op die gebieden waar deze landen zich verplicht hebben tot het uitvoeren van EU-beleid en van EU-besluiten” (7). |
| --- | --- |

2.9

Het Comité heeft in een recent advies opgemerkt dat „hoewel de Europese integratie inmiddels alweer een jarenlange geschiedenis kent, (...) de EU-wetgeving en het EU-beleid in een aantal lidstaten helaas nog altijd niet een volwaardig politiek en bestuurlijk onderdeel [zijn] van de beleidsvorming op die gebieden waar deze landen zich verplicht hebben tot het uitvoeren van EU-beleid en van EU-besluiten” (7).

| 2.10 | Het heeft er ook op gewezen dat „een effectieve en transparante aanpak van EU-aangelegenheden door de lidstaten (...) onontbeerlijk [is]: 25 lidstaten, die elk hun eigen bestuurscultuur en -tradities en procesbeheermethoden hebben, moeten zich houden aan hetzelfde acquis, met dezelfde eisen inzake de ontwikkeling, omzetting, uitvoering en handhaving van EU-wetgeving” (8). |
| --- | --- |

2.10

Het heeft er ook op gewezen dat „een effectieve en transparante aanpak van EU-aangelegenheden door de lidstaten (...) onontbeerlijk [is]: 25 lidstaten, die elk hun eigen bestuurscultuur en -tradities en procesbeheermethoden hebben, moeten zich houden aan hetzelfde acquis, met dezelfde eisen inzake de ontwikkeling, omzetting, uitvoering en handhaving van EU-wetgeving” (8).

| 2.11 | Volgens het rapport Kok (9)„wordt het vrije goederenverkeer binnen de EU nog steeds gehinderd door diverse plaatselijke voorschriften, die vaak willekeurig en in duidelijke tegenspraak met het beginsel van wederzijdse erkenning worden toegepast” (10). |
| --- | --- |

2.11

Volgens het rapport Kok (9)„wordt het vrije goederenverkeer binnen de EU nog steeds gehinderd door diverse plaatselijke voorschriften, die vaak willekeurig en in duidelijke tegenspraak met het beginsel van wederzijdse erkenning worden toegepast” (10).

| 2.12 | Met het oog op de verdere Europese eenwording, de bescherming van consumenten en burgers en de ontwikkeling van het Europese bedrijfsleven is het dan ook hoog tijd om:






  — | te zorgen voor een volledige naleving van het principe van vrij verkeer van goederen, zoals dat bij het Verdrag is vastgelegd en door talrijke uitspraken van het Hof van Justitie is bekrachtigd, zodat producten die in één lidstaat op de markt zijn gebracht, zonder problemen in de hele Unie kunnen worden verhandeld; |
| --- | --- | --- |

2.12

Met het oog op de verdere Europese eenwording, de bescherming van consumenten en burgers en de ontwikkeling van het Europese bedrijfsleven is het dan ook hoog tijd om:

—

te zorgen voor een volledige naleving van het principe van vrij verkeer van goederen, zoals dat bij het Verdrag is vastgelegd en door talrijke uitspraken van het Hof van Justitie is bekrachtigd, zodat producten die in één lidstaat op de markt zijn gebracht, zonder problemen in de hele Unie kunnen worden verhandeld;

| — | rechtszekerheid, transparantie en doelmatigheid te garanderen door dubbele controles en keuringen te voorkomen en consumenten, burgers en bedrijven voldoende te beschermen; |
| --- | --- |

—

rechtszekerheid, transparantie en doelmatigheid te garanderen door dubbele controles en keuringen te voorkomen en consumenten, burgers en bedrijven voldoende te beschermen;

| — | een einde te maken aan de onzekerheid, de overlappingen, de juridische inconsistenties en de nodeloos ingewikkelde procedures op het vlak van de conformiteitsbeoordeling van producten (die passend, gezaghebbend, onafhankelijk en onpartijdig dient te zijn en moet stroken met het gemeenschappelijk regelgevingskader voor industriële producten); |
| --- | --- |

—

een einde te maken aan de onzekerheid, de overlappingen, de juridische inconsistenties en de nodeloos ingewikkelde procedures op het vlak van de conformiteitsbeoordeling van producten (die passend, gezaghebbend, onafhankelijk en onpartijdig dient te zijn en moet stroken met het gemeenschappelijk regelgevingskader voor industriële producten);

| — | te waarborgen dat de communautaire voorschriften inzake voedselveiligheid actief en op uniforme wijze worden toegepast door middel van meer gecoördineerd markttoezicht; |
| --- | --- |

—

te waarborgen dat de communautaire voorschriften inzake voedselveiligheid actief en op uniforme wijze worden toegepast door middel van meer gecoördineerd markttoezicht;

| — | de CE-markering beter te beschermen, verder te ontwikkelen en een concrete functie te geven door ze om te vormen tot een echt „conformiteitspaspoort” waarmee goederen die voldoen aan de door de EU gestelde veiligheids- en kwaliteitseisen vrij in de Unie kunnen circuleren. |
| --- | --- |

—

de CE-markering beter te beschermen, verder te ontwikkelen en een concrete functie te geven door ze om te vormen tot een echt „conformiteitspaspoort” waarmee goederen die voldoen aan de door de EU gestelde veiligheids- en kwaliteitseisen vrij in de Unie kunnen circuleren.

3.   De Commissievoorstellen

| 3.1 | De Commissie gaat uit van de constatering dat „de interne markt nog niet voltooid is”.






  — | De nationale technische voorschriften vormen nog altijd een ernstige belemmering voor de handel binnen de EU. Uit onderzoek (11) blijkt dat meer dan een derde van de ondernemers problemen ondervindt als gevolg van technische voorschriften en dat ongeveer de helft zijn producten daaraan aanpast. |
| --- | --- | --- |

3.1

De Commissie gaat uit van de constatering dat „de interne markt nog niet voltooid is”.

—

De nationale technische voorschriften vormen nog altijd een ernstige belemmering voor de handel binnen de EU. Uit onderzoek (11) blijkt dat meer dan een derde van de ondernemers problemen ondervindt als gevolg van technische voorschriften en dat ongeveer de helft zijn producten daaraan aanpast.

| — | Veel EU-voorschriften sluiten niet goed op elkaar aan en zijn nodeloos ingewikkeld. Zo worden er verschillende definities gehanteerd voor hetzelfde product, zitten de conformiteitsbeoordelingsinstanties niet op één lijn en is er sprake van overlappingen in de conformiteitsbeoordelingsprocedures, een versnipperd regelgevingskader en een wirwar van voorschriften en procedures. |
| --- | --- |

—

Veel EU-voorschriften sluiten niet goed op elkaar aan en zijn nodeloos ingewikkeld. Zo worden er verschillende definities gehanteerd voor hetzelfde product, zitten de conformiteitsbeoordelingsinstanties niet op één lijn en is er sprake van overlappingen in de conformiteitsbeoordelingsprocedures, een versnipperd regelgevingskader en een wirwar van voorschriften en procedures.

| — | Consumenten, burgers en het MKB zijn nog onvoldoende bekend met of bewust van hun eigen rechten binnen de interne markt; tegelijk wordt de uitoefening daarvan geleidelijk aan bemoeilijkt door nieuwe belemmeringen en omslachtige administratieve formaliteiten. |
| --- | --- |

—

Consumenten, burgers en het MKB zijn nog onvoldoende bekend met of bewust van hun eigen rechten binnen de interne markt; tegelijk wordt de uitoefening daarvan geleidelijk aan bemoeilijkt door nieuwe belemmeringen en omslachtige administratieve formaliteiten.

| 3.2 | Om dergelijke problemen het hoofd te bieden heeft de Commissie voorstellen ingediend voor:






  — | een verordening (COM(2007) 36 final) tot vaststelling van procedures voor de toepassing van bepaalde nationale technische voorschriften op goederen die in een andere lidstaat legaal in de handel zijn gebracht, en tot intrekking van Beschikking 3052/95/EG; |
| --- | --- | --- |

3.2

Om dergelijke problemen het hoofd te bieden heeft de Commissie voorstellen ingediend voor:

—

een verordening (COM(2007) 36 final) tot vaststelling van procedures voor de toepassing van bepaalde nationale technische voorschriften op goederen die in een andere lidstaat legaal in de handel zijn gebracht, en tot intrekking van Beschikking 3052/95/EG;

| — | een besluit (COM(2007) 53 final) betreffende een gemeenschappelijk kader voor het in de handel brengen van producten (tegelijkertijd stelt de Commissie voor om de CE-markering als collectief merk te registreren en zo de rechtsbescherming daarvan vast te leggen); |
| --- | --- |

—

een besluit (COM(2007) 53 final) betreffende een gemeenschappelijk kader voor het in de handel brengen van producten (tegelijkertijd stelt de Commissie voor om de CE-markering als collectief merk te registreren en zo de rechtsbescherming daarvan vast te leggen);

| — | een verordening (COM(2007) 37 final) tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het in de handel brengen van producten. |
| --- | --- |

—

een verordening (COM(2007) 37 final) tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het in de handel brengen van producten.

| 3.3 | Het eerste voorstel voor een verordening (COM(2007) 36 final) beoogt de afschaffing van de huidige procedure voor onderlinge informatie-uitwisseling en voorziet daarnaast ook in de volgende oplossingen voor gebieden waar nog geen sprake is van harmonisatie:






  — | een nieuwe procedure voor nationale overheden die vasthouden aan hun eigen technische voorschriften en het principe van wederzijdse erkenning niet toepasbaar achten; |
| --- | --- | --- |

3.3

Het eerste voorstel voor een verordening (COM(2007) 36 final) beoogt de afschaffing van de huidige procedure voor onderlinge informatie-uitwisseling en voorziet daarnaast ook in de volgende oplossingen voor gebieden waar nog geen sprake is van harmonisatie:

—

een nieuwe procedure voor nationale overheden die vasthouden aan hun eigen technische voorschriften en het principe van wederzijdse erkenning niet toepasbaar achten;

| — | vastlegging, op Europees niveau, van de rechten en plichten van nationale overheden en van bedrijven die producten die in de ene lidstaat al legaal in de handel worden gebracht, in een andere lidstaat willen verkopen; |
| --- | --- |

—

vastlegging, op Europees niveau, van de rechten en plichten van nationale overheden en van bedrijven die producten die in de ene lidstaat al legaal in de handel worden gebracht, in een andere lidstaat willen verkopen;

| — | oprichting, in iedere lidstaat, van een of meer „productcontactpunten”, waar informatie kan worden ingewonnen over de geldende technische voorschriften en over de bevoegde overheden/instanties bij wie bedrijven terecht kunnen met hun vragen. Ook bestaan er ideeën om, in het kader van het interoperabiliteitsprogramma IDABC, de diverse contactpunten door middel van een telematicanetwerk met elkaar te verbinden, zodat er informatie kan worden uitgewisseld. |
| --- | --- |

—

oprichting, in iedere lidstaat, van een of meer „productcontactpunten”, waar informatie kan worden ingewonnen over de geldende technische voorschriften en over de bevoegde overheden/instanties bij wie bedrijven terecht kunnen met hun vragen. Ook bestaan er ideeën om, in het kader van het interoperabiliteitsprogramma IDABC, de diverse contactpunten door middel van een telematicanetwerk met elkaar te verbinden, zodat er informatie kan worden uitgewisseld.

| 3.4 | Het voorgestelde besluit (COM(2007) 53 final) behelst een algemeen kader voor de toekomstige sectorale wetgeving, en meer in het bijzonder:






  — | geharmoniseerde definities, gemeenschappelijke verplichtingen voor marktdeelnemers, criteria voor de selectie van conformiteitsbeoordelingsinstanties, criteria voor de nationale aanmeldende autoriteiten en voorschriften voor de aanmeldingsprocedure; |
| --- | --- | --- |

3.4

Het voorgestelde besluit (COM(2007) 53 final) behelst een algemeen kader voor de toekomstige sectorale wetgeving, en meer in het bijzonder:

—

geharmoniseerde definities, gemeenschappelijke verplichtingen voor marktdeelnemers, criteria voor de selectie van conformiteitsbeoordelingsinstanties, criteria voor de nationale aanmeldende autoriteiten en voorschriften voor de aanmeldingsprocedure;

| — | voorschriften voor de selectie van conformiteitsbeoordelingsprocedures en een reeks geharmoniseerde procedures ter voorkoming van hinderlijke overlappingen; |
| --- | --- |

—

voorschriften voor de selectie van conformiteitsbeoordelingsprocedures en een reeks geharmoniseerde procedures ter voorkoming van hinderlijke overlappingen;

| — | één enkele definitie van CE-markering (met de bijbehorende verantwoordelijkheden en bescherming) als collectief Gemeenschapsmerk, voor die gevallen waarin de richtlijnen daarin reeds voorzien; |
| --- | --- |

—

één enkele definitie van CE-markering (met de bijbehorende verantwoordelijkheden en bescherming) als collectief Gemeenschapsmerk, voor die gevallen waarin de richtlijnen daarin reeds voorzien;

| — | een informatie- en markttoezichtprocedure, als verlengstuk van het algemene productveiligheidssysteem; |
| --- | --- |

—

een informatie- en markttoezichtprocedure, als verlengstuk van het algemene productveiligheidssysteem;

| — | geharmoniseerde bepalingen voor de toekomstige vrijwaringsmechanismen, als aanvulling op die voor het markttoezicht. |
| --- | --- |

—

geharmoniseerde bepalingen voor de toekomstige vrijwaringsmechanismen, als aanvulling op die voor het markttoezicht.

| 3.5 | Het tweede voorstel voor een verordening (COM(2007) 37 final) voorziet in strengere eisen voor accreditatie en markttoezicht, zodat niet-conforme producten gemakkelijk kunnen worden opgespoord en uit de handel worden genomen. Het voornaamste doel van de verordening is het waarborgen van een vrij verkeer van geharmoniseerde producten door middel van:






  — | meer Europese samenwerking, zodat accreditatie daadwerkelijk kan fungeren als hoogste controleniveau binnen een goed werkende EU-wetgeving; |
| --- | --- | --- |

3.5

Het tweede voorstel voor een verordening (COM(2007) 37 final) voorziet in strengere eisen voor accreditatie en markttoezicht, zodat niet-conforme producten gemakkelijk kunnen worden opgespoord en uit de handel worden genomen. Het voornaamste doel van de verordening is het waarborgen van een vrij verkeer van geharmoniseerde producten door middel van:

—

meer Europese samenwerking, zodat accreditatie daadwerkelijk kan fungeren als hoogste controleniveau binnen een goed werkende EU-wetgeving;

| — | een kader voor de erkenning van de bestaande organisatie „Europese samenwerking voor accreditatie” (EA), waarmee de weg wordt vrijgemaakt voor een grondige collegiale toetsing door de nationale accreditatie-instanties (12); |
| --- | --- |

—

een kader voor de erkenning van de bestaande organisatie „Europese samenwerking voor accreditatie” (EA), waarmee de weg wordt vrijgemaakt voor een grondige collegiale toetsing door de nationale accreditatie-instanties (12);

| — | een communautair kader voor markttoezicht en controle op in de EU verhandelde producten, dat onder meer voorziet in nauwere samenwerking tussen de binnenlandse instanties en de douane, en in informatie-uitwisseling en samenwerking tussen de nationale overheden indien producten in meer dan één lidstaat op de markt worden gebracht; |
| --- | --- |

—

een communautair kader voor markttoezicht en controle op in de EU verhandelde producten, dat onder meer voorziet in nauwere samenwerking tussen de binnenlandse instanties en de douane, en in informatie-uitwisseling en samenwerking tussen de nationale overheden indien producten in meer dan één lidstaat op de markt worden gebracht;

| — | heldere en gestandaardiseerde voorschriften voor alle wetgevingssectoren, een versterking van de rechtsorde, meer samenhang in de maatregelen, minder zware eisen vóór het in de handel brengen van producten en minder lasten in verband met de conformiteitsbeoordeling; |
| --- | --- |

—

heldere en gestandaardiseerde voorschriften voor alle wetgevingssectoren, een versterking van de rechtsorde, meer samenhang in de maatregelen, minder zware eisen vóór het in de handel brengen van producten en minder lasten in verband met de conformiteitsbeoordeling;

| — | financiële steun van de Unie voor de sectorale accreditatieregelingen, voor de activiteiten van het centrale EA-secretariaat, voor de organisatie en coördinatie van markttoezichtprojecten, en voor opleidings- en uitwisselingsprogramma's voor nationale (douane)ambtenaren. |
| --- | --- |

—

financiële steun van de Unie voor de sectorale accreditatieregelingen, voor de activiteiten van het centrale EA-secretariaat, voor de organisatie en coördinatie van markttoezichtprojecten, en voor opleidings- en uitwisselingsprogramma's voor nationale (douane)ambtenaren.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het Comité is er stellig van overtuigd dat het vrije verkeer van goederen van essentieel belang is voor het concurrentievermogen en de sociaaleconomische ontwikkeling van de EU en dat consumenten, burgers en bedrijven er alle belang bij hebben dat de voorwaarden voor het in de handel brengen van veilige kwaliteitsproducten worden aangescherpt en gemoderniseerd. |
| --- | --- |

4.1

Het Comité is er stellig van overtuigd dat het vrije verkeer van goederen van essentieel belang is voor het concurrentievermogen en de sociaaleconomische ontwikkeling van de EU en dat consumenten, burgers en bedrijven er alle belang bij hebben dat de voorwaarden voor het in de handel brengen van veilige kwaliteitsproducten worden aangescherpt en gemoderniseerd.

| 4.2 | De interne goederenmarkt heeft de Europese economieën in de afgelopen vijftig jaar steeds dichter bij elkaar gebracht. Twee derde van al het handelsverkeer in de Unie vindt momenteel plaats tussen de 27 lidstaten. |
| --- | --- |

4.2

De interne goederenmarkt heeft de Europese economieën in de afgelopen vijftig jaar steeds dichter bij elkaar gebracht. Twee derde van al het handelsverkeer in de Unie vindt momenteel plaats tussen de 27 lidstaten.

| 4.3 | De ontwikkeling van de intracommunautaire handel valt en staat met de tenuitvoerlegging van de bepalingen van artt. 28 en 30 (13) van het EG-Verdrag, met de harmonisering van de technische voorschriften van de oude en nieuwe aanpak en met een correcte toepassing van het principe van wederzijdse erkenning. |
| --- | --- |

4.3

De ontwikkeling van de intracommunautaire handel valt en staat met de tenuitvoerlegging van de bepalingen van artt. 28 en 30 (13) van het EG-Verdrag, met de harmonisering van de technische voorschriften van de oude en nieuwe aanpak en met een correcte toepassing van het principe van wederzijdse erkenning.

| 4.4 | De Europese wetgeving voor goederen dient zo snel mogelijk te worden gemoderniseerd en aangepast gezien de problemen met de toepassing en handhaving van de Verdragsbepalingen, de verschillen in de opzet van het markttoezichtsysteem in de lidstaten, de tekortkomingen bij de conformiteitsbeoordelingsinstanties, de ontoereikende rechtsbescherming van de CE-markering, de gebrekkige kennis van de rechten en plichten bij bedrijven, overheden en burgers, en de inconsistenties in de ingewikkelde EU-wetgeving met haar vele overlappingen en wirwar aan procedures. |
| --- | --- |

4.4

De Europese wetgeving voor goederen dient zo snel mogelijk te worden gemoderniseerd en aangepast gezien de problemen met de toepassing en handhaving van de Verdragsbepalingen, de verschillen in de opzet van het markttoezichtsysteem in de lidstaten, de tekortkomingen bij de conformiteitsbeoordelingsinstanties, de ontoereikende rechtsbescherming van de CE-markering, de gebrekkige kennis van de rechten en plichten bij bedrijven, overheden en burgers, en de inconsistenties in de ingewikkelde EU-wetgeving met haar vele overlappingen en wirwar aan procedures.

| 4.5 | Het Comité kan het initiatief van de Commissie alleen maar toejuichen, want dit sluit naadloos aan bij wat het in diverse eerdere adviezen over de interne markt (14) heeft bepleit. Het staat ook achter de concrete voorstellen, voorzover deze aansluiten op de commentaren in het onderhavige advies. |
| --- | --- |

4.5

Het Comité kan het initiatief van de Commissie alleen maar toejuichen, want dit sluit naadloos aan bij wat het in diverse eerdere adviezen over de interne markt (14) heeft bepleit. Het staat ook achter de concrete voorstellen, voorzover deze aansluiten op de commentaren in het onderhavige advies.

| 4.6 | Om te beoordelen of deze voorstellen passen in het bestaande communautaire kader, zouden de volgende vier criteria moeten worden gehanteerd:






  — | de mate van transparantie, vereenvoudiging, betrouwbaarheid, rechtszekerheid en toegankelijkheid voor de gebruiker (consument, bedrijfsleven, overheid en „de gewone man”); |
| --- | --- | --- |

4.6

Om te beoordelen of deze voorstellen passen in het bestaande communautaire kader, zouden de volgende vier criteria moeten worden gehanteerd:

—

de mate van transparantie, vereenvoudiging, betrouwbaarheid, rechtszekerheid en toegankelijkheid voor de gebruiker (consument, bedrijfsleven, overheid en „de gewone man”);

| — | de samenhang met de andere doelstellingen en met het EU-beleid; |
| --- | --- |

—

de samenhang met de andere doelstellingen en met het EU-beleid;

| — | de mate waarin de verschillende partijen met elkaar communiceren en informatie uitwisselen over rechten en plichten; |
| --- | --- |

—

de mate waarin de verschillende partijen met elkaar communiceren en informatie uitwisselen over rechten en plichten;

| — | de hoeveelheid administratieve rompslomp en de bijbehorende lasten voor met name de kleinere belanghebbenden, zoals kleine en middelgrote bedrijven, consumenten en gewone burgers. |
| --- | --- |

—

de hoeveelheid administratieve rompslomp en de bijbehorende lasten voor met name de kleinere belanghebbenden, zoals kleine en middelgrote bedrijven, consumenten en gewone burgers.

| 4.7 | De Commissievoorstellen zijn een belangrijke stap vooruit, omdat ze onder meer voorzien in:






  — | een verscherping van het markttoezicht; |
| --- | --- | --- |

4.7

De Commissievoorstellen zijn een belangrijke stap vooruit, omdat ze onder meer voorzien in:

—

een verscherping van het markttoezicht;

| — | een gemeenschappelijk accreditatiesysteem; |
| --- | --- |

—

een gemeenschappelijk accreditatiesysteem;

| — | gelijke competentieniveaus voor alle geaccrediteerde certificatie-instellingen; |
| --- | --- |

—

gelijke competentieniveaus voor alle geaccrediteerde certificatie-instellingen;

| — | strengere selectiecriteria en geharmoniseerde selectieprocedures voor de conformiteitsbeoordelingen; |
| --- | --- |

—

strengere selectiecriteria en geharmoniseerde selectieprocedures voor de conformiteitsbeoordelingen;

| — | meer samenwerking en meer informatie-uitwisseling tussen nationale overheden; |
| --- | --- |

—

meer samenwerking en meer informatie-uitwisseling tussen nationale overheden;

| — | meer rechtsbescherming van de CE-markering als collectief merk van de Unie. |
| --- | --- |

—

meer rechtsbescherming van de CE-markering als collectief merk van de Unie.

| 4.8 | Het Comité is het er volledig mee eens dat het systeem voor accreditatie van de aangemelde instanties moet worden verbeterd en dat er voor de selectie, werking en controle van dergelijke instanties strengere criteria moeten worden gehanteerd op basis van een juridisch kader dat de consistentie, vergelijkbaarheid, coördinatie en betrouwbaarheid van het decentrale systeem waarborgt en daarmee het onderlinge vertrouwen versterkt. |
| --- | --- |

4.8

Het Comité is het er volledig mee eens dat het systeem voor accreditatie van de aangemelde instanties moet worden verbeterd en dat er voor de selectie, werking en controle van dergelijke instanties strengere criteria moeten worden gehanteerd op basis van een juridisch kader dat de consistentie, vergelijkbaarheid, coördinatie en betrouwbaarheid van het decentrale systeem waarborgt en daarmee het onderlinge vertrouwen versterkt.

| 4.9 | Het markttoezichtsysteeem dient, vooral vanwege de steeds verdergaande globalisering, te voorzien in een gemeenschappelijk regelgevingskader dat zorgt voor een efficiënte en consistente toepassing van de wetgeving binnen de hele EU. |
| --- | --- |

4.9

Het markttoezichtsysteeem dient, vooral vanwege de steeds verdergaande globalisering, te voorzien in een gemeenschappelijk regelgevingskader dat zorgt voor een efficiënte en consistente toepassing van de wetgeving binnen de hele EU.

| 4.10 | Zoals ook in het RAPEX-jaarverslag 2006 (RAPEX is het systeem voor snelle uitwisseling van informatie over gevaarlijke consumentenproducten) valt te lezen, mogen niet-conforme en mogelijk gevaarlijke producten onder geen beding op de markt komen (15). |
| --- | --- |

4.10

Zoals ook in het RAPEX-jaarverslag 2006 (RAPEX is het systeem voor snelle uitwisseling van informatie over gevaarlijke consumentenproducten) valt te lezen, mogen niet-conforme en mogelijk gevaarlijke producten onder geen beding op de markt komen (15).

| 4.11 | Wat de CE-markering betreft, is het buitengewoon belangrijk om het vertrouwen in conformiteitsmarkeringen terug te winnen. De CE-markering, die als conformiteits- en niet als kwaliteitsmarkering is bedoeld, moet weer in ere worden hersteld, zodat het veel gemakkelijker wordt om schendingen daarvan aan te pakken en om de rechtsbescherming te waarborgen van een instrument dat juridisch gezien de basis vormt van alle richtlijnen van de nieuwe aanpak, waaronder inmiddels twintig productiesectoren vallen. |
| --- | --- |

4.11

Wat de CE-markering betreft, is het buitengewoon belangrijk om het vertrouwen in conformiteitsmarkeringen terug te winnen. De CE-markering, die als conformiteits- en niet als kwaliteitsmarkering is bedoeld, moet weer in ere worden hersteld, zodat het veel gemakkelijker wordt om schendingen daarvan aan te pakken en om de rechtsbescherming te waarborgen van een instrument dat juridisch gezien de basis vormt van alle richtlijnen van de nieuwe aanpak, waaronder inmiddels twintig productiesectoren vallen.

| 4.12 | De achilleshiel van het bestaande systeem zijn wellicht de inconsistenties, de dubbele voorschriften en de juridische onduidelijkheden, waarvan consumenten, bedrijven, burgers en het maatschappelijk middenveld veel schade ondervinden. |
| --- | --- |

4.12

De achilleshiel van het bestaande systeem zijn wellicht de inconsistenties, de dubbele voorschriften en de juridische onduidelijkheden, waarvan consumenten, bedrijven, burgers en het maatschappelijk middenveld veel schade ondervinden.

| 4.13 | De gelaagdheid in de wet- en regelgeving en het gebrek aan noodzakelijke consistentie, waardoor initiatieven niet aansluiten op het EU-beleid en andere doelstellingen, hebben geleid tot een hoop administratieve rompslomp en tot aanzienlijk tijdverlies bij het doorlopen van de diverse procedures. De hele samenleving, maar vooral kleine en middelgrote bedrijven, de consumenten en de individuele burgers ondervinden daar de negatieve gevolgen van. |
| --- | --- |

4.13

De gelaagdheid in de wet- en regelgeving en het gebrek aan noodzakelijke consistentie, waardoor initiatieven niet aansluiten op het EU-beleid en andere doelstellingen, hebben geleid tot een hoop administratieve rompslomp en tot aanzienlijk tijdverlies bij het doorlopen van de diverse procedures. De hele samenleving, maar vooral kleine en middelgrote bedrijven, de consumenten en de individuele burgers ondervinden daar de negatieve gevolgen van.

| 4.14 | Het Comité staat dan ook geheel achter het voorstel voor een gemeenschappelijk referentiekader voor het in de handel brengen van producten (16). Behalve definities zouden daarin ook gemeenschappelijke elementen en procedures voor toekomstige aanpassingen van de diverse richtlijnen moeten worden vastgelegd, om zo de leemten in het bestaande juridische kader op te vullen en de overbodige administratieve rompslomp weg te nemen. |
| --- | --- |

4.14

Het Comité staat dan ook geheel achter het voorstel voor een gemeenschappelijk referentiekader voor het in de handel brengen van producten (16). Behalve definities zouden daarin ook gemeenschappelijke elementen en procedures voor toekomstige aanpassingen van de diverse richtlijnen moeten worden vastgelegd, om zo de leemten in het bestaande juridische kader op te vullen en de overbodige administratieve rompslomp weg te nemen.

| 4.15 | De interne markt zou zeer gediend zijn met een praktische digitale gids voor het in de handel brengen van producten (17) waarin per sector een handig overzicht wordt gegeven van alle wetgeving en alle procedures, met inbegrip van de rechten en plichten, de toegangsprocedures, de tijdschema's en de kosten van productlanceringen. |
| --- | --- |

4.15

De interne markt zou zeer gediend zijn met een praktische digitale gids voor het in de handel brengen van producten (17) waarin per sector een handig overzicht wordt gegeven van alle wetgeving en alle procedures, met inbegrip van de rechten en plichten, de toegangsprocedures, de tijdschema's en de kosten van productlanceringen.

5.   Bijzondere opmerkingen

5.1   Voorstel voor een verordening over wederzijdse erkenning en productcontactpunten — COM(2007) 36 final

| 5.1.1 | Het principe van wederzijdse erkenning, zoals dat is vastgelegd bij artt. 28 en 30 van het Verdrag, vormt de hoeksteen van het vrije verkeer van goederen en diensten in de interne markt. Gezien de geleidelijke uitbreiding van de Unie en de steeds verdergaande globalisering van de markten, is het na vijftig jaar hoog tijd om de rol en de beschermende functie van dit principe meer te verankeren, om de rechtszekerheid en de uniforme toepassing ervan te waarborgen en om al zijn mogelijkheden voor marktdeelnemers, Europese bedrijven en nationale overheden ten volle te benutten. |
| --- | --- |

5.1.1

Het principe van wederzijdse erkenning, zoals dat is vastgelegd bij artt. 28 en 30 van het Verdrag, vormt de hoeksteen van het vrije verkeer van goederen en diensten in de interne markt. Gezien de geleidelijke uitbreiding van de Unie en de steeds verdergaande globalisering van de markten, is het na vijftig jaar hoog tijd om de rol en de beschermende functie van dit principe meer te verankeren, om de rechtszekerheid en de uniforme toepassing ervan te waarborgen en om al zijn mogelijkheden voor marktdeelnemers, Europese bedrijven en nationale overheden ten volle te benutten.

| 5.1.2 | Bovengenoemd voorstel vormt een stap in de goede richting, omdat het voorziet in:






  — | een procedure om afwijkingen van de algemene regel aan te vechten; |
| --- | --- | --- |

5.1.2

Bovengenoemd voorstel vormt een stap in de goede richting, omdat het voorziet in:

—

een procedure om afwijkingen van de algemene regel aan te vechten;

| — | een gemeenschappelijk kader van rechten en plichten voor nationale overheden en bedrijven; |
| --- | --- |

—

een gemeenschappelijk kader van rechten en plichten voor nationale overheden en bedrijven;

| — | een systeem voor informatie-uitwisseling en administratieve samenwerking op het gebied van nationale voorschriften. |
| --- | --- |

—

een systeem voor informatie-uitwisseling en administratieve samenwerking op het gebied van nationale voorschriften.

| 5.1.3 | Toch is het Comité is van mening dat er in het voorstel meer aandacht zou moeten worden besteed aan de volgende knelpunten:






  — | Toepassing van het principe van wederzijdse erkenning kan niet los worden gezien van het vertrouwen van de lidstaten in elkaars mechanismen voor markttoezicht (die een doorslaggevende rol spelen bij het verlenen van toestemming voor het in de handel brengen van producten op de Europese interne markt), in de doeltreffendheid van de conformiteitsbeoordelingsprocedures, in de rol van de onderzoekslaboratoria en in de deskundigheid van de certificerende instellingen en de normalisatie-instituten. |
| --- | --- | --- |

5.1.3

Toch is het Comité is van mening dat er in het voorstel meer aandacht zou moeten worden besteed aan de volgende knelpunten:

—

Toepassing van het principe van wederzijdse erkenning kan niet los worden gezien van het vertrouwen van de lidstaten in elkaars mechanismen voor markttoezicht (die een doorslaggevende rol spelen bij het verlenen van toestemming voor het in de handel brengen van producten op de Europese interne markt), in de doeltreffendheid van de conformiteitsbeoordelingsprocedures, in de rol van de onderzoekslaboratoria en in de deskundigheid van de certificerende instellingen en de normalisatie-instituten.

| — | In het onderhavige voorstel voor een verordening is voor de Commissie een minder belangrijke rol weggelegd dan in Besluit 3052/95/EG. |
| --- | --- |

—

In het onderhavige voorstel voor een verordening is voor de Commissie een minder belangrijke rol weggelegd dan in Besluit 3052/95/EG.

| — | De mechanismen voor administratieve samenwerking voorzien niet in horizontale samenwerking tussen overheidsinstanties en productcontactpunten, maar beperken zich tot verticale samenwerking tussen bedrijven en nationale overheden. |
| --- | --- |

—

De mechanismen voor administratieve samenwerking voorzien niet in horizontale samenwerking tussen overheidsinstanties en productcontactpunten, maar beperken zich tot verticale samenwerking tussen bedrijven en nationale overheden.

| — | Er wordt niet verwezen naar mechanismen voor probleemoplossing, zoals Solvit (18), waarmee bedrijven direct om een snelle en beproefde procedure kunnen vragen. |
| --- | --- |

—

Er wordt niet verwezen naar mechanismen voor probleemoplossing, zoals Solvit (18), waarmee bedrijven direct om een snelle en beproefde procedure kunnen vragen.

| — | De bewijslast wordt omgekeerd, ook voor producten uit derde landen die door Europese bedrijven worden geïmporteerd. |
| --- | --- |

—

De bewijslast wordt omgekeerd, ook voor producten uit derde landen die door Europese bedrijven worden geïmporteerd.

| — | Het zal bijzonder moeilijk zijn om een positieve lijst van producten op te stellen, aangezien het principe van wederzijdse erkenning van toepassing is op alle producten die niet onder de geharmoniseerde wetgeving vallen. |
| --- | --- |

—

Het zal bijzonder moeilijk zijn om een positieve lijst van producten op te stellen, aangezien het principe van wederzijdse erkenning van toepassing is op alle producten die niet onder de geharmoniseerde wetgeving vallen.

| 5.1.4 | Het Comité pleit ervoor om in het voorstel expliciet aan te geven op welke rechtsgronden uit het Verdrag het principe van wederzijdse erkenning teruggrijpt en om daarbij te onderstrepen dat de bescherming van vermeende nationale voorschriften slechts een uitzondering is. |
| --- | --- |

5.1.4

Het Comité pleit ervoor om in het voorstel expliciet aan te geven op welke rechtsgronden uit het Verdrag het principe van wederzijdse erkenning teruggrijpt en om daarbij te onderstrepen dat de bescherming van vermeende nationale voorschriften slechts een uitzondering is.

| 5.1.5 | Het Comité hecht veel belang aan transparantie, rechtszekerheid en vereenvoudiging bij de tenuitvoerlegging van het principe van wederzijdse erkenning en pleit daarom voor het volgende:






  — | Nationale overheden die willen afwijken van dit principe, moeten via eenvoudige procedures en binnen de gestelde termijnen de bewijslast kunnen omkeren, om snel een duidelijke oplossing te vinden voor heikele kwesties. |
| --- | --- | --- |

5.1.5

Het Comité hecht veel belang aan transparantie, rechtszekerheid en vereenvoudiging bij de tenuitvoerlegging van het principe van wederzijdse erkenning en pleit daarom voor het volgende:

—

Nationale overheden die willen afwijken van dit principe, moeten via eenvoudige procedures en binnen de gestelde termijnen de bewijslast kunnen omkeren, om snel een duidelijke oplossing te vinden voor heikele kwesties.

| — | Er zou een mogelijkheid moeten worden geschapen om zonder veel extra kosten, inspanningen en tijdverlies in beroep te gaan bij de nationale rechtbanken. |
| --- | --- |

—

Er zou een mogelijkheid moeten worden geschapen om zonder veel extra kosten, inspanningen en tijdverlies in beroep te gaan bij de nationale rechtbanken.

| — | Geschillen zouden buitengerechtelijk moeten kunnen worden beslecht met behulp van procedures die in EU-verband goed blijken te werken. |
| --- | --- |

—

Geschillen zouden buitengerechtelijk moeten kunnen worden beslecht met behulp van procedures die in EU-verband goed blijken te werken.

| — | Het vrije verkeer van goederen en diensten zou moeten worden uitgebreid en verbeterd, onder meer door middel van gezamenlijke voorlichtingscampagnes en opleidingen voor bedrijven, consumenten en openbare diensten. |
| --- | --- |

—

Het vrije verkeer van goederen en diensten zou moeten worden uitgebreid en verbeterd, onder meer door middel van gezamenlijke voorlichtingscampagnes en opleidingen voor bedrijven, consumenten en openbare diensten.

| — | De procedures moeten minder lang duren. Indien het conflict niet binnen de daarvoor gestelde termijn is opgelost, moeten bedrijven, nadat ze van de nationale overheid een schriftelijke en met redenen omklede kennisgeving hebben ontvangen, binnen twintig dagen hun tegenbewijs kunnen overleggen en zich tot de nationale rechtbanken kunnen wenden. |
| --- | --- |

—

De procedures moeten minder lang duren. Indien het conflict niet binnen de daarvoor gestelde termijn is opgelost, moeten bedrijven, nadat ze van de nationale overheid een schriftelijke en met redenen omklede kennisgeving hebben ontvangen, binnen twintig dagen hun tegenbewijs kunnen overleggen en zich tot de nationale rechtbanken kunnen wenden.

| — | De productcontactpunten in de diverse lidstaten moeten via een Europees netwerk en de EU-website met elkaar worden verbonden om alle nodige informatie te kunnen verschaffen over de rechten en plichten inzake wederzijdse erkenning. |
| --- | --- |

—

De productcontactpunten in de diverse lidstaten moeten via een Europees netwerk en de EU-website met elkaar worden verbonden om alle nodige informatie te kunnen verschaffen over de rechten en plichten inzake wederzijdse erkenning.

| 5.1.6 | Voor het aantekenen van beroep zouden maximale termijnen moeten worden gesteld, zodat zaken voor het Gerecht van eerste aanleg kunnen worden beslecht. |
| --- | --- |

5.1.6

Voor het aantekenen van beroep zouden maximale termijnen moeten worden gesteld, zodat zaken voor het Gerecht van eerste aanleg kunnen worden beslecht.

| 5.1.7 | De lidstaten moeten adequate technische structuren in het leven roepen om op korte termijn (zo nodig door middel van een urgentieprocedure) eventuele bewijzen van inbreuken op het principe van wederzijdse erkenning te kunnen aandragen. Art. 30 van het EG-Verdrag biedt hun namelijk de mogelijkheid om „maatregelen te treffen met gelijke werking als kwantitatieve beperkingen wanneer deze worden gerechtvaardigd door een niet-economisch algemeen belang (goede zeden, openbare orde, openbare veiligheid, bescherming van de gezondheid en het leven van mensen en dieren, instandhouding van de plantenwereld, bescherming van de nationale rijkdommen en bescherming van het industriële en commerciële eigendom)” (19). |
| --- | --- |

5.1.7

De lidstaten moeten adequate technische structuren in het leven roepen om op korte termijn (zo nodig door middel van een urgentieprocedure) eventuele bewijzen van inbreuken op het principe van wederzijdse erkenning te kunnen aandragen. Art. 30 van het EG-Verdrag biedt hun namelijk de mogelijkheid om „maatregelen te treffen met gelijke werking als kwantitatieve beperkingen wanneer deze worden gerechtvaardigd door een niet-economisch algemeen belang (goede zeden, openbare orde, openbare veiligheid, bescherming van de gezondheid en het leven van mensen en dieren, instandhouding van de plantenwereld, bescherming van de nationale rijkdommen en bescherming van het industriële en commerciële eigendom)” (19).

| 5.1.8 | In een eerste poging om geschillen te beslechten zouden de productcontactpunten gebruik moeten maken van mechanismen als Solvit, zodat ook bedrijven van deze buitengerechtelijke procedure voor administratieve samenwerking tussen de lidstaten, waarbij binnen tien weken een antwoord moet worden geformuleerd, kunnen profiteren als hun producten aan de grens worden tegengehouden (20). |
| --- | --- |

5.1.8

In een eerste poging om geschillen te beslechten zouden de productcontactpunten gebruik moeten maken van mechanismen als Solvit, zodat ook bedrijven van deze buitengerechtelijke procedure voor administratieve samenwerking tussen de lidstaten, waarbij binnen tien weken een antwoord moet worden geformuleerd, kunnen profiteren als hun producten aan de grens worden tegengehouden (20).

| 5.1.9 | De productcontactpunten dienen zich proactief op te stellen door praktische informatie over procedurele aangelegenheden te verstrekken en een nationale website op te zetten (met links naar soortgelijke websites in andere landen en naar relevante websites van de EU) waarop uitspraken over eerder afgehandelde geschillen staan vermeld en lijsten van wederzijds erkende producten zijn opgenomen. Het Comité pleit verder ook voor het opzetten van een databank ten behoeve van alle potentiële gebruikers, die in het kader van het interoperabiliteitsprogramma IDABC door middel van een telematicanetwerk met de diverse contactpunten zou moeten worden verbonden (21). |
| --- | --- |

5.1.9

De productcontactpunten dienen zich proactief op te stellen door praktische informatie over procedurele aangelegenheden te verstrekken en een nationale website op te zetten (met links naar soortgelijke websites in andere landen en naar relevante websites van de EU) waarop uitspraken over eerder afgehandelde geschillen staan vermeld en lijsten van wederzijds erkende producten zijn opgenomen. Het Comité pleit verder ook voor het opzetten van een databank ten behoeve van alle potentiële gebruikers, die in het kader van het interoperabiliteitsprogramma IDABC door middel van een telematicanetwerk met de diverse contactpunten zou moeten worden verbonden (21).

| 5.1.10 | Het opzetten van dergelijke instrumenten mag niet aan de „goodwill” van de bevoegde instanties worden overgelaten, maar dient als een verplichte maatregel in de verordening te worden vermeld. Bovendien zouden de productcontactpunten op gezette tijden, samen met de Commissie, voorlichtingsbijeenkomsten en trainingen moeten organiseren om marktdeelnemers, ambtenaren, douanemedewerkers en consumenten goed te wijzen op hun bij het Verdrag vastgelegde rechten en plichten. |
| --- | --- |

5.1.10

Het opzetten van dergelijke instrumenten mag niet aan de „goodwill” van de bevoegde instanties worden overgelaten, maar dient als een verplichte maatregel in de verordening te worden vermeld. Bovendien zouden de productcontactpunten op gezette tijden, samen met de Commissie, voorlichtingsbijeenkomsten en trainingen moeten organiseren om marktdeelnemers, ambtenaren, douanemedewerkers en consumenten goed te wijzen op hun bij het Verdrag vastgelegde rechten en plichten.

| 5.1.11 | Verder zou er een digitaal handboek moeten komen waarin op basis van een horizontale indeling per sector alle bestaande wetten en regels in de EU kunnen worden opgezocht. |
| --- | --- |

5.1.11

Verder zou er een digitaal handboek moeten komen waarin op basis van een horizontale indeling per sector alle bestaande wetten en regels in de EU kunnen worden opgezocht.

| 5.1.12 | Het Comité is geen voorstander van het opstellen van een positieve lijst van producten die onder de verordening vallen, noch van een restrictief gebruik van de urgentieprocedure op basis van de richtlijn over algemene productveiligheid. |
| --- | --- |

5.1.12

Het Comité is geen voorstander van het opstellen van een positieve lijst van producten die onder de verordening vallen, noch van een restrictief gebruik van de urgentieprocedure op basis van de richtlijn over algemene productveiligheid.

| 5.1.13 | De Commissie dient door middel van direct toezicht het functioneren van de meldingssystemen nauwgezet te controleren. Daarom moeten de lidstaten worden verplicht om elke melding door te geven en om jaarlijks verslag uit te brengen over de overeenkomstig de verordening getroffen maatregelen, zodat de Commissie hierover verslag kan uitbrengen aan het Parlement, de Raad, het Comité c.q. de Waarnemingspost Interne markt. |
| --- | --- |

5.1.13

De Commissie dient door middel van direct toezicht het functioneren van de meldingssystemen nauwgezet te controleren. Daarom moeten de lidstaten worden verplicht om elke melding door te geven en om jaarlijks verslag uit te brengen over de overeenkomstig de verordening getroffen maatregelen, zodat de Commissie hierover verslag kan uitbrengen aan het Parlement, de Raad, het Comité c.q. de Waarnemingspost Interne markt.

5.2   Voorstel voor een besluit betreffende een gemeenschappelijk kader voor het in de handel brengen van producten en de CE-markering — COM(2007) 53 final

| 5.2.1 | Het Comité staat achter de uitgangspunten van de voorstellen, omdat daarin de positieve elementen van de nieuwe aanpak gecombineerd worden met de globale aanpak (22) van de conformiteitsbeoordeling. Over de hele linie zouden die nu en in de toekomst vertaald moeten worden in communautaire wetgeving die alle facetten van de goederenhandel bestrijkt, met name de aspecten veiligheid, volksgezondheid en milieu. Het grondbeginsel van de interne markt — gelijke behandeling voor alle marktdeelnemers — moet in de wetgeving worden verankerd en door de lidstaten onverkort worden toegepast. |
| --- | --- |

5.2.1

Het Comité staat achter de uitgangspunten van de voorstellen, omdat daarin de positieve elementen van de nieuwe aanpak gecombineerd worden met de globale aanpak (22) van de conformiteitsbeoordeling. Over de hele linie zouden die nu en in de toekomst vertaald moeten worden in communautaire wetgeving die alle facetten van de goederenhandel bestrijkt, met name de aspecten veiligheid, volksgezondheid en milieu. Het grondbeginsel van de interne markt — gelijke behandeling voor alle marktdeelnemers — moet in de wetgeving worden verankerd en door de lidstaten onverkort worden toegepast.

| 5.2.2 | Of het nu fabrikanten, gevolmachtigde vertegenwoordigers of importeurs (23) zijn, „alle marktdeelnemers die een rol vervullen in de toeleverings- en distributieketen moeten passende maatregelen nemen om te waarborgen dat zij uitsluitend producten op de markt aanbieden die aan de toepasselijke wetgeving voldoen” (24). |
| --- | --- |

5.2.2

Of het nu fabrikanten, gevolmachtigde vertegenwoordigers of importeurs (23) zijn, „alle marktdeelnemers die een rol vervullen in de toeleverings- en distributieketen moeten passende maatregelen nemen om te waarborgen dat zij uitsluitend producten op de markt aanbieden die aan de toepasselijke wetgeving voldoen” (24).

| 5.2.3 | Het is van essentieel belang dat producten traceerbaar zijn om iedere marktdeelnemer op zijn verantwoordelijkheid te kunnen aanspreken en te kunnen garanderen dat alle relevante EU-voorschriften in acht zijn genomen. Het Comité vindt niet dat de conformiteitsverplichtingen van de diverse betrokken partijen „beperkt moeten blijven tot bepaalde controles”, zoals de Commissie voorstelt (25). |
| --- | --- |

5.2.3

Het is van essentieel belang dat producten traceerbaar zijn om iedere marktdeelnemer op zijn verantwoordelijkheid te kunnen aanspreken en te kunnen garanderen dat alle relevante EU-voorschriften in acht zijn genomen. Het Comité vindt niet dat de conformiteitsverplichtingen van de diverse betrokken partijen „beperkt moeten blijven tot bepaalde controles”, zoals de Commissie voorstelt (25).

| 5.2.4 | Wat het onderwerp en het toepassingsgebied van het besluit betreft, is het Comité van oordeel dat uitzonderingen moeten worden vermeden en dat het voorgestelde gemeenschappelijk kader voor de hele EU-wetgeving dient te gelden — wat verderop ook met betrekking tot de verordening inzake het Europees accreditatiesysteem en de accreditatie-instanties wordt bepleit (zie par. 5.3.3). Op het gebied van veiligheid, volksgezondheid of milieubescherming zijn uitzonderingen absoluut uit den boze. Het nieuwe kader moet worden toegepast op alle bestaande regels en er mag niet worden gewacht op een eventuele algemene herziening van afzonderlijke richtlijnen en verordeningen. |
| --- | --- |

5.2.4

Wat het onderwerp en het toepassingsgebied van het besluit betreft, is het Comité van oordeel dat uitzonderingen moeten worden vermeden en dat het voorgestelde gemeenschappelijk kader voor de hele EU-wetgeving dient te gelden — wat verderop ook met betrekking tot de verordening inzake het Europees accreditatiesysteem en de accreditatie-instanties wordt bepleit (zie par. 5.3.3). Op het gebied van veiligheid, volksgezondheid of milieubescherming zijn uitzonderingen absoluut uit den boze. Het nieuwe kader moet worden toegepast op alle bestaande regels en er mag niet worden gewacht op een eventuele algemene herziening van afzonderlijke richtlijnen en verordeningen.

| 5.2.5 | Van groot belang voor de marktdeelnemers zijn de in hoofdstuk 1 van het voorgestelde besluit opgenomen definities, want maar al te vaak worden in richtlijnen over dezelfde producten verschillende definities gebruikt. |
| --- | --- |

5.2.5

Van groot belang voor de marktdeelnemers zijn de in hoofdstuk 1 van het voorgestelde besluit opgenomen definities, want maar al te vaak worden in richtlijnen over dezelfde producten verschillende definities gebruikt.

| 5.2.6 | Het Comité pleit voor:






  — | duidelijkere regels, in termen van verplichtingen voor de marktdeelnemers, om het kader van de nieuwe aanpak te verbeteren; |
| --- | --- | --- |

5.2.6

Het Comité pleit voor:

—

duidelijkere regels, in termen van verplichtingen voor de marktdeelnemers, om het kader van de nieuwe aanpak te verbeteren;

| — | een efficiënter markttoezicht; |
| --- | --- |

—

een efficiënter markttoezicht;

| — | qua competentieniveau meer gelijkwaardige conformiteitsbeoordelingsinstanties. |
| --- | --- |

—

qua competentieniveau meer gelijkwaardige conformiteitsbeoordelingsinstanties.

| 5.2.7 | De aan de marktdeelnemers op te leggen verplichtingen moeten gerechtvaardigd en evenredig zijn en mogen geen kostbare bureaucratische en administratieve rompslomp met zich meebrengen. Dat geldt voor de steekproeven op de in de handel gebrachte producten, het klachtenregister (art.7, lid 4, tweede alinea) en de kennisgevingsplicht, die alleen van toepassing zou moeten zijn op gevaarlijke producten (zoals bepaald bij de richtlijn over algemene productveiligheid). |
| --- | --- |

5.2.7

De aan de marktdeelnemers op te leggen verplichtingen moeten gerechtvaardigd en evenredig zijn en mogen geen kostbare bureaucratische en administratieve rompslomp met zich meebrengen. Dat geldt voor de steekproeven op de in de handel gebrachte producten, het klachtenregister (art.7, lid 4, tweede alinea) en de kennisgevingsplicht, die alleen van toepassing zou moeten zijn op gevaarlijke producten (zoals bepaald bij de richtlijn over algemene productveiligheid).

| 5.2.7.1 | De conformiteitsbeoordelingsinstanties dienen altijd uit te gaan van het evenredigheidsbeginsel. Als het gaat om kleine en middelgrote ondernemingen en om niet standaard of in gelimiteerde oplage geproduceerde goederen dienen ze hun methoden daaraan aan te passen. |
| --- | --- |

5.2.7.1

De conformiteitsbeoordelingsinstanties dienen altijd uit te gaan van het evenredigheidsbeginsel. Als het gaat om kleine en middelgrote ondernemingen en om niet standaard of in gelimiteerde oplage geproduceerde goederen dienen ze hun methoden daaraan aan te passen.

| 5.2.8 | De aangemelde instanties dienen binnen de hele Europese Economische Ruimte blijk te geven van competentie, onpartijdigheid en efficiency. Om alle producenten dezelfde concurrentievoorwaarden te kunnen bieden, moet de accreditatiebeoordeling, overeenkomstig de in de verordening onder art. 3 e.v. vastgelegde verplichting, door de nationale accreditatie-instantie worden verricht en moet zij worden goedgekeurd door de aanmeldende autoriteit. Dit voorkomt onnodige en kostbare overlappingen. |
| --- | --- |

5.2.8

De aangemelde instanties dienen binnen de hele Europese Economische Ruimte blijk te geven van competentie, onpartijdigheid en efficiency. Om alle producenten dezelfde concurrentievoorwaarden te kunnen bieden, moet de accreditatiebeoordeling, overeenkomstig de in de verordening onder art. 3 e.v. vastgelegde verplichting, door de nationale accreditatie-instantie worden verricht en moet zij worden goedgekeurd door de aanmeldende autoriteit. Dit voorkomt onnodige en kostbare overlappingen.

| 5.2.9 | Voor de conformiteitsbeoordeling zou bij voorkeur gebruik moeten worden gemaakt van module A voor interne productiecontrole, te meer daar de verantwoordelijkheid voor het product hoe dan ook geheel en al bij de fabrikant of importeur in de Europese Economische Ruimte ligt. Overigens zou er, met name voor het MKB en in gelimiteerde oplage geproduceerde goederen, tussen verschillende eenvoudige modules moeten kunnen worden gekozen. |
| --- | --- |

5.2.9

Voor de conformiteitsbeoordeling zou bij voorkeur gebruik moeten worden gemaakt van module A voor interne productiecontrole, te meer daar de verantwoordelijkheid voor het product hoe dan ook geheel en al bij de fabrikant of importeur in de Europese Economische Ruimte ligt. Overigens zou er, met name voor het MKB en in gelimiteerde oplage geproduceerde goederen, tussen verschillende eenvoudige modules moeten kunnen worden gekozen.

| 5.2.10 | Kern van de regelgeving is de CE-markering, die aangeeft dat een product aan de geldende voorschriften voldoet en die meer bescherming zou moeten genieten van de lidstaten. Met behulp van adequate en evenredige (straf)maatregelen zouden zij elke vorm van misbruik moeten uitbannen. De nieuwe regelgeving bepaalt dat de fabrikant aansprakelijk blijft voor alle schade die zijn product veroorzaakt, ook al is de conformiteit aangetoond en is er een CE-markering aangebracht. |
| --- | --- |

5.2.10

Kern van de regelgeving is de CE-markering, die aangeeft dat een product aan de geldende voorschriften voldoet en die meer bescherming zou moeten genieten van de lidstaten. Met behulp van adequate en evenredige (straf)maatregelen zouden zij elke vorm van misbruik moeten uitbannen. De nieuwe regelgeving bepaalt dat de fabrikant aansprakelijk blijft voor alle schade die zijn product veroorzaakt, ook al is de conformiteit aangetoond en is er een CE-markering aangebracht.

| 5.2.11 | Het Comité is het er volledig mee eens dat een gebrek aan vertrouwen in de CE-markering neerkomt op een „gebrek aan vertrouwen in het hele systeem, dus in de markttoezichtautoriteiten, de producenten, de fabrikanten, de certificerende instellingen en uiteindelijk ook in de adequaatheid van de wetgeving van de nieuwe aanpak” (26). |
| --- | --- |

5.2.11

Het Comité is het er volledig mee eens dat een gebrek aan vertrouwen in de CE-markering neerkomt op een „gebrek aan vertrouwen in het hele systeem, dus in de markttoezichtautoriteiten, de producenten, de fabrikanten, de certificerende instellingen en uiteindelijk ook in de adequaatheid van de wetgeving van de nieuwe aanpak” (26).

| 5.2.12 | De beste manier om de bij Besluit 93/465/EEG van de Raad (27) vastgelegde status en functie van de CE-markering te verbeteren, is een radicale hervorming waarbij:






  — | duidelijk wordt gemaakt dat de markering niet moet worden gebruikt of gezien als een markerings- of etiketteringssysteem voor de consumptie (28), noch als waarborg voor de kwaliteit of de certificering dan wel goedkeuring door een derde, maar alleen als een conformiteitsverklaring met bijbehorende technische informatie die de fabrikant of importeur de overheden en de consument dient voor te leggen en waarvoor hij volledig verantwoordelijk is; |
| --- | --- | --- |

5.2.12

De beste manier om de bij Besluit 93/465/EEG van de Raad (27) vastgelegde status en functie van de CE-markering te verbeteren, is een radicale hervorming waarbij:

—

duidelijk wordt gemaakt dat de markering niet moet worden gebruikt of gezien als een markerings- of etiketteringssysteem voor de consumptie (28), noch als waarborg voor de kwaliteit of de certificering dan wel goedkeuring door een derde, maar alleen als een conformiteitsverklaring met bijbehorende technische informatie die de fabrikant of importeur de overheden en de consument dient voor te leggen en waarvoor hij volledig verantwoordelijk is;

| — | de verschillende procedures voor conformiteitsbeoordeling worden gestroomlijnd; |
| --- | --- |

—

de verschillende procedures voor conformiteitsbeoordeling worden gestroomlijnd;

| — | de CE-markering meer rechtsbescherming krijgt door middel van registratie als collectief merk, zodat overheden snel kunnen ingrijpen en misbruik kunnen aanpakken, terwijl er tegelijkertijd ruimte overblijft voor aanvullende nationale markeringen; |
| --- | --- |

—

de CE-markering meer rechtsbescherming krijgt door middel van registratie als collectief merk, zodat overheden snel kunnen ingrijpen en misbruik kunnen aanpakken, terwijl er tegelijkertijd ruimte overblijft voor aanvullende nationale markeringen;

| — | de markttoezichtmechanismen en de grenscontroles worden verbeterd; |
| --- | --- |

—

de markttoezichtmechanismen en de grenscontroles worden verbeterd;

| — | producenten en consumenten zich buigen over de eventuele voor- en nadelen van een vrijwillige gedragscode voor een effectieve ontwikkeling van al dan niet verplichte Europese en nationale keurmerken en etiketten en over de vraag hoe die zich zouden moeten verhouden tot de CE-markering. |
| --- | --- |

—

producenten en consumenten zich buigen over de eventuele voor- en nadelen van een vrijwillige gedragscode voor een effectieve ontwikkeling van al dan niet verplichte Europese en nationale keurmerken en etiketten en over de vraag hoe die zich zouden moeten verhouden tot de CE-markering.

| 5.2.13 | Ofschoon het punt van de markttoezichtmechanismen uitgebreid aan bod komt in paragraaf 5.3.13 e.v., wil het Comité hier reeds onderstrepen dat het veel belang hecht aan de betrokkenheid van de Commissie, niet alleen in het geval van conforme producten, maar ook bij producten die een risico met zich meebrengen voor de veiligheid en de volksgezondheid, en in gevallen van formele non-conformiteit, zoals bepaald bij art. 38 van het voorstel voor een besluit. |
| --- | --- |

5.2.13

Ofschoon het punt van de markttoezichtmechanismen uitgebreid aan bod komt in paragraaf 5.3.13 e.v., wil het Comité hier reeds onderstrepen dat het veel belang hecht aan de betrokkenheid van de Commissie, niet alleen in het geval van conforme producten, maar ook bij producten die een risico met zich meebrengen voor de veiligheid en de volksgezondheid, en in gevallen van formele non-conformiteit, zoals bepaald bij art. 38 van het voorstel voor een besluit.

| 5.2.14 | Het Comité wijst op de cruciale rol van technische normalisatie in dit hele vraagstuk. De nieuwe aanpak gaat immers uit van een nauwe relatie tussen minimale wettelijke voorschriften en Europese technische normen die moeten worden ondersteund en toegepast. Daarom moet de betrokken normalisatie-instelling onmiddellijk worden gewaarschuwd als er formeel bezwaar wordt aangetekend tegen geharmoniseerde voorschriften (29), zodat zij daar rekening mee kan houden bij het opstellen van voorschriften. |
| --- | --- |

5.2.14

Het Comité wijst op de cruciale rol van technische normalisatie in dit hele vraagstuk. De nieuwe aanpak gaat immers uit van een nauwe relatie tussen minimale wettelijke voorschriften en Europese technische normen die moeten worden ondersteund en toegepast. Daarom moet de betrokken normalisatie-instelling onmiddellijk worden gewaarschuwd als er formeel bezwaar wordt aangetekend tegen geharmoniseerde voorschriften (29), zodat zij daar rekening mee kan houden bij het opstellen van voorschriften.

5.3   Voorstel voor een verordening voor een Europees accreditatiesysteem en markttoezichtmechanismen — COM(2007) 37 final

| 5.3.1 | Het Comité steunt het voorstel voor een op wederzijds vertrouwen en onderlinge samenwerking gebaseerd Europees accreditatiesysteem met bindende regels voor zowel marktdeelnemers als overheden, dat voorziet in eenvoudigere en snellere procedures, de regelgeving en de tenuitvoerlegging daarvan voor alle Europese consumenten en marktdeelnemers gelijktrekt en voor alle op de markt te brengen producten een hoge mate van bescherming van de veiligheid en volksgezondheid van de consument garandeert. |
| --- | --- |

5.3.1

Het Comité steunt het voorstel voor een op wederzijds vertrouwen en onderlinge samenwerking gebaseerd Europees accreditatiesysteem met bindende regels voor zowel marktdeelnemers als overheden, dat voorziet in eenvoudigere en snellere procedures, de regelgeving en de tenuitvoerlegging daarvan voor alle Europese consumenten en marktdeelnemers gelijktrekt en voor alle op de markt te brengen producten een hoge mate van bescherming van de veiligheid en volksgezondheid van de consument garandeert.

| 5.3.2 | Het Europese accreditatiesysteem moet ervoor zorgen dat er niet meerdere beoordelingen naast elkaar worden uitgevoerd en dat de resultaten van conformiteitsbeoordelingen internationaal worden erkend. Hiertoe is het zaak dat de conformiteitsbeoordeling en de daarvoor bevoegde instanties voldoen aan internationaal erkende normen en dat in de verordening een definitie van de begrippen „conformiteitsbeoordeling”, „conformiteitsbeoordelingsinstanties”, „aanwijzing van de instantie” en „aanmelding” wordt opgenomen. |
| --- | --- |

5.3.2

Het Europese accreditatiesysteem moet ervoor zorgen dat er niet meerdere beoordelingen naast elkaar worden uitgevoerd en dat de resultaten van conformiteitsbeoordelingen internationaal worden erkend. Hiertoe is het zaak dat de conformiteitsbeoordeling en de daarvoor bevoegde instanties voldoen aan internationaal erkende normen en dat in de verordening een definitie van de begrippen „conformiteitsbeoordeling”, „conformiteitsbeoordelingsinstanties”, „aanwijzing van de instantie” en „aanmelding” wordt opgenomen.

| 5.3.3 | De bepalingen van de verordening moeten gelden voor alle accreditatie-instanties en de diensten die zij in de Europese Economische Ruimte leveren, ongeacht het soort conformiteitsbeoordelingen dat zij zelf voor hun eigen klanten verrichten. Dit moet zorgen voor:






  — | een coherent geheel van heldere gemeenschappelijke definities die beantwoorden aan de internationale normen en kunnen worden toegepast in alle richtlijnen van de nieuwe aanpak en alle productspecifieke richtlijnen, waaronder ook die voor conformiteitsbeoordelingen en conformiteitsbeoordelingsinstanties; |
| --- | --- | --- |

5.3.3

De bepalingen van de verordening moeten gelden voor alle accreditatie-instanties en de diensten die zij in de Europese Economische Ruimte leveren, ongeacht het soort conformiteitsbeoordelingen dat zij zelf voor hun eigen klanten verrichten. Dit moet zorgen voor:

—

een coherent geheel van heldere gemeenschappelijke definities die beantwoorden aan de internationale normen en kunnen worden toegepast in alle richtlijnen van de nieuwe aanpak en alle productspecifieke richtlijnen, waaronder ook die voor conformiteitsbeoordelingen en conformiteitsbeoordelingsinstanties;

| — | een publiek accreditatiesysteem dat ongevoelig is voor concurrentie en commerciële belangen; |
| --- | --- |

—

een publiek accreditatiesysteem dat ongevoelig is voor concurrentie en commerciële belangen;

| — | een uniforme toepassing van álle relevante communautaire regels en voorschriften, zonder uitzonderingen op het punt van veiligheid en gezondheid en op milieugebied; de nieuwe regeling moet meer lijn brengen in de steeds complexere communautaire regelgeving op dit gebied, zodat alle producenten, zowel binnen als buiten de EU, weten waaraan ze zich hebben te houden; |
| --- | --- |

—

een uniforme toepassing van álle relevante communautaire regels en voorschriften, zonder uitzonderingen op het punt van veiligheid en gezondheid en op milieugebied; de nieuwe regeling moet meer lijn brengen in de steeds complexere communautaire regelgeving op dit gebied, zodat alle producenten, zowel binnen als buiten de EU, weten waaraan ze zich hebben te houden;

| — | toepassing van de regeling op álle activiteiten waarvoor accreditatie vereist is (waaronder ijking), ongeacht of accreditatie bij wet verplicht is gesteld dan wel noodzakelijk is vanwege contractuele verplichtingen; |
| --- | --- |

—

toepassing van de regeling op álle activiteiten waarvoor accreditatie vereist is (waaronder ijking), ongeacht of accreditatie bij wet verplicht is gesteld dan wel noodzakelijk is vanwege contractuele verplichtingen;

| — | de naleving door de nationale accreditatie-instanties van de normen inzake competenties en onpartijdigheid (middels collegiale toetsing onder toezicht van alle bij het accreditatieproces betrokken partijen); |
| --- | --- |

—

de naleving door de nationale accreditatie-instanties van de normen inzake competenties en onpartijdigheid (middels collegiale toetsing onder toezicht van alle bij het accreditatieproces betrokken partijen);

| — | kosteneffectiviteit, evenredigheid, betrouwbaarheid en wederzijds vertrouwen in het gemeenschappelijke accreditatiesysteem, zowel voor het gereglementeerde als het niet-gereglementeerde gedeelte. |
| --- | --- |

—

kosteneffectiviteit, evenredigheid, betrouwbaarheid en wederzijds vertrouwen in het gemeenschappelijke accreditatiesysteem, zowel voor het gereglementeerde als het niet-gereglementeerde gedeelte.

| 5.3.4 | De definitie van accreditatie zou zodanig moeten worden verruimd, dat ook activiteiten als ijking, keuring, certificering, inspectie en andere vormen van conformiteitsbeoordeling daaronder vallen. |
| --- | --- |

5.3.4

De definitie van accreditatie zou zodanig moeten worden verruimd, dat ook activiteiten als ijking, keuring, certificering, inspectie en andere vormen van conformiteitsbeoordeling daaronder vallen.

| 5.3.5 | Wil men komen tot een uniforme regelgeving waarin alle procedures voor conformiteitsbeoordeling zijn vastgelegd, dus ook die voor kwaliteitsborging, ijking en ISO-43-audits, dan zouden er geen uitzonderingen moeten worden toegestaan en zouden alle accreditatie-instanties en al hun in de Europese Economische Ruimte geleverde diensten, ongeacht het soort conformiteitsbeoordeling dat ze voor hun klanten uitvoeren, onder de verordening moeten vallen. |
| --- | --- |

5.3.5

Wil men komen tot een uniforme regelgeving waarin alle procedures voor conformiteitsbeoordeling zijn vastgelegd, dus ook die voor kwaliteitsborging, ijking en ISO-43-audits, dan zouden er geen uitzonderingen moeten worden toegestaan en zouden alle accreditatie-instanties en al hun in de Europese Economische Ruimte geleverde diensten, ongeacht het soort conformiteitsbeoordeling dat ze voor hun klanten uitvoeren, onder de verordening moeten vallen.

| 5.3.6 | Zoals in art. 4, lid 6, van de voorgestelde verordening wordt voorgesteld, mogen de nationale accreditatie-instanties geen winstoogmerk nastreven. De huidige bewoording brengt echter het risico met zich mee dat er geen startkapitaal kan worden gevormd en er dus ook geen solide financiële basis kan worden gelegd voor een efficiënte en hoogwaardige dienstverlening. Naar het oordeel van het Comité zouden de nationale accreditatie-instanties in zoverre non-profit moeten zijn dat ze, zoals internationaal is vastgelegd in ISO/IEC 17011 (30), geen winst uitkeren. |
| --- | --- |

5.3.6

Zoals in art. 4, lid 6, van de voorgestelde verordening wordt voorgesteld, mogen de nationale accreditatie-instanties geen winstoogmerk nastreven. De huidige bewoording brengt echter het risico met zich mee dat er geen startkapitaal kan worden gevormd en er dus ook geen solide financiële basis kan worden gelegd voor een efficiënte en hoogwaardige dienstverlening. Naar het oordeel van het Comité zouden de nationale accreditatie-instanties in zoverre non-profit moeten zijn dat ze, zoals internationaal is vastgelegd in ISO/IEC 17011 (30), geen winst uitkeren.

| 5.3.7 | Het Europese accreditatiesysteem zou als het hoogste accreditatiesysteem moeten worden beschouwd en zou, als openbare dienst van algemeen belang, geen concurrentie te duchten moeten hebben. Het Comité staat achter de bepaling dat de lidstaten over niet meer dan één nationale accreditatie-instantie mogen beschikken, dat de competentie en onpartijdigheid daarvan middels collegiale toetsing moeten worden vastgesteld en dat kleinere lidstaten onder bepaalde voorwaarden (31) een beroep moeten kunnen doen op de nationale accreditatie-instantie van een naburige lidstaat. |
| --- | --- |

5.3.7

Het Europese accreditatiesysteem zou als het hoogste accreditatiesysteem moeten worden beschouwd en zou, als openbare dienst van algemeen belang, geen concurrentie te duchten moeten hebben. Het Comité staat achter de bepaling dat de lidstaten over niet meer dan één nationale accreditatie-instantie mogen beschikken, dat de competentie en onpartijdigheid daarvan middels collegiale toetsing moeten worden vastgesteld en dat kleinere lidstaten onder bepaalde voorwaarden (31) een beroep moeten kunnen doen op de nationale accreditatie-instantie van een naburige lidstaat.

| 5.3.8 | De Europese samenwerking voor accreditatie (EA) moet een heldere rechtsgrondslag en een belangrijkere en nauwkeuriger omschreven rol krijgen. Alle nationale accreditatie-instanties zouden zich bij de EA moeten aansluiten, om gelijkheid, transparantie, betrouwbaarheid en doelmatigheid te garanderen. Bovendien zou het EA-netwerk door de lidstaten moeten worden ondersteund. |
| --- | --- |

5.3.8

De Europese samenwerking voor accreditatie (EA) moet een heldere rechtsgrondslag en een belangrijkere en nauwkeuriger omschreven rol krijgen. Alle nationale accreditatie-instanties zouden zich bij de EA moeten aansluiten, om gelijkheid, transparantie, betrouwbaarheid en doelmatigheid te garanderen. Bovendien zou het EA-netwerk door de lidstaten moeten worden ondersteund.

| 5.3.9 | Om de Europese samenwerking voor accreditatie verder op te voeren, zouden de accreditatie-instellingen de in het kader van de EA opgestelde multilaterale verdragen moeten ondertekenen. Behalve voor de EA zou de door de verordening voorziene financiering ook moeten worden aangewend voor campagnes ter ondersteuning van het markttoezicht en van gezamenlijke cursussen voor de medewerkers van de betrokken nationale overheden. |
| --- | --- |

5.3.9

Om de Europese samenwerking voor accreditatie verder op te voeren, zouden de accreditatie-instellingen de in het kader van de EA opgestelde multilaterale verdragen moeten ondertekenen. Behalve voor de EA zou de door de verordening voorziene financiering ook moeten worden aangewend voor campagnes ter ondersteuning van het markttoezicht en van gezamenlijke cursussen voor de medewerkers van de betrokken nationale overheden.

| 5.3.10 | De in art. 9, lid 1, van de voorgestelde verordening genoemde collegiale toetsing, die tot doel heeft om het functioneren van de interne markt te verbeteren door het vertrouwen te vergroten, dient binnen het Europese accreditatiesysteem te worden georganiseerd en volgens geharmoniseerde en in het kader van de EA opgestelde regels te worden uitgevoerd. De resultaten van de toetsing moeten openbaar worden gemaakt en aan alle lidstaten alsook aan de Commissie worden meegedeeld. |
| --- | --- |

5.3.10

De in art. 9, lid 1, van de voorgestelde verordening genoemde collegiale toetsing, die tot doel heeft om het functioneren van de interne markt te verbeteren door het vertrouwen te vergroten, dient binnen het Europese accreditatiesysteem te worden georganiseerd en volgens geharmoniseerde en in het kader van de EA opgestelde regels te worden uitgevoerd. De resultaten van de toetsing moeten openbaar worden gemaakt en aan alle lidstaten alsook aan de Commissie worden meegedeeld.

| 5.3.11 | Om duidelijk te laten zien dat ze het geschonken vertrouwen waard zijn, zullen de accreditatie-instanties de collegiale toetsing met succes moeten doorstaan. |
| --- | --- |

5.3.11

Om duidelijk te laten zien dat ze het geschonken vertrouwen waard zijn, zullen de accreditatie-instanties de collegiale toetsing met succes moeten doorstaan.

| 5.3.12 | Het Comité is van oordeel dat in de nieuwe verordening zou moeten worden bepaald dat alle partijen een stem in het kapittel dienen krijgen en daarom in de accreditatie-instanties vertegenwoordigd moeten zijn. |
| --- | --- |

5.3.12

Het Comité is van oordeel dat in de nieuwe verordening zou moeten worden bepaald dat alle partijen een stem in het kapittel dienen krijgen en daarom in de accreditatie-instanties vertegenwoordigd moeten zijn.

| 5.3.13 | Het Comité acht het van groot belang dat de nationale wet- en regelgevingen worden geharmoniseerd en de lidstaten nauwer met elkaar samenwerken om de diverse markttoezichtmechanismen beter op elkaar te laten aansluiten en de coherentie en efficiëntie van het markttoezicht te vergroten. Het is van oordeel dat de voorschriften en richtlijnen op het gebied van algemene productveiligheid (waaronder Richtlijn 2001/95/EG) zodanig dienen te worden aangepast dat de regeling volledig voldoet aan het principe „beter wetgeven”. Het Comité pleit voor een uitbreiding van de regeling voor markttoezicht tot de producten die onder Richtlijn 2001/95/EG vallen, omdat veel daarvan worden verkocht aan zowel professionele gebruikers als consumenten. Het vindt het daarom onaanvaardbaar dat het in art. 13, lid 2, van Richtlijn 2001/95/EG genoemde toepassingsgebied wordt uitgesloten. In plaats van meer samenhang in het toezicht op de interne markt, schept dit alleen maar meer verwarring en meer problemen voor de marktdeelnemers. |
| --- | --- |

5.3.13

Het Comité acht het van groot belang dat de nationale wet- en regelgevingen worden geharmoniseerd en de lidstaten nauwer met elkaar samenwerken om de diverse markttoezichtmechanismen beter op elkaar te laten aansluiten en de coherentie en efficiëntie van het markttoezicht te vergroten. Het is van oordeel dat de voorschriften en richtlijnen op het gebied van algemene productveiligheid (waaronder Richtlijn 2001/95/EG) zodanig dienen te worden aangepast dat de regeling volledig voldoet aan het principe „beter wetgeven”. Het Comité pleit voor een uitbreiding van de regeling voor markttoezicht tot de producten die onder Richtlijn 2001/95/EG vallen, omdat veel daarvan worden verkocht aan zowel professionele gebruikers als consumenten. Het vindt het daarom onaanvaardbaar dat het in art. 13, lid 2, van Richtlijn 2001/95/EG genoemde toepassingsgebied wordt uitgesloten. In plaats van meer samenhang in het toezicht op de interne markt, schept dit alleen maar meer verwarring en meer problemen voor de marktdeelnemers.

| 5.3.14 | Het Comité acht het overigens volledig legitiem dat het bestaande systeem voor snelle informatie-uitwisseling — RAPEX (32) — wordt ingezet, aangezien daarmee het markttoezicht op doeltreffende wijze kan worden ondersteund. Wel moeten de lidstaten, douaneautoriteiten en overheidsinstanties er op een meer uniforme en gecoördineerde wijze gebruik van maken. |
| --- | --- |

5.3.14

Het Comité acht het overigens volledig legitiem dat het bestaande systeem voor snelle informatie-uitwisseling — RAPEX (32) — wordt ingezet, aangezien daarmee het markttoezicht op doeltreffende wijze kan worden ondersteund. Wel moeten de lidstaten, douaneautoriteiten en overheidsinstanties er op een meer uniforme en gecoördineerde wijze gebruik van maken.

| 5.3.15 | Het is noodzakelijk dat de douaneautoriteiten binnen een Europees netwerk gaan samenwerken met de markttoezichtautoriteiten om ervoor te zorgen dat producten aan een scherpe controle worden onderworpen voordat ze op de Europese interne markt verschijnen. De douaneautoriteiten dienen derhalve te beschikken over gekwalificeerd personeel en voldoende financiële middelen en bevoegdheden, zodat ze hun taken naar behoren kunnen uitvoeren. |
| --- | --- |

5.3.15

Het is noodzakelijk dat de douaneautoriteiten binnen een Europees netwerk gaan samenwerken met de markttoezichtautoriteiten om ervoor te zorgen dat producten aan een scherpe controle worden onderworpen voordat ze op de Europese interne markt verschijnen. De douaneautoriteiten dienen derhalve te beschikken over gekwalificeerd personeel en voldoende financiële middelen en bevoegdheden, zodat ze hun taken naar behoren kunnen uitvoeren.

| 5.3.16 | De markttoezicht- en douaneautoriteiten dienen vooral over de juiste instrumenten te beschikken om snel te kunnen ingrijpen in het geval van seizoensproducten of artikelen die als speciale aanbiedingen voor een korte periode en vaak onder een tijdelijke fantasienaam op de markt worden gebracht. De importeur van dergelijke producten in de Unie moet ervoor zorgen dat alle Europese voorschriften, met name op het gebied van veiligheid en milieu, worden nageleefd. |
| --- | --- |

5.3.16

De markttoezicht- en douaneautoriteiten dienen vooral over de juiste instrumenten te beschikken om snel te kunnen ingrijpen in het geval van seizoensproducten of artikelen die als speciale aanbiedingen voor een korte periode en vaak onder een tijdelijke fantasienaam op de markt worden gebracht. De importeur van dergelijke producten in de Unie moet ervoor zorgen dat alle Europese voorschriften, met name op het gebied van veiligheid en milieu, worden nageleefd.

| 5.3.17 | Tot slot zou in de verordening ook moeten worden bepaald dat, wanneer conform art. 19, lid 1, maatregelen worden genomen omdat een product niet aan de conformiteitsvoorschriften voldoet, het evenredigheidsbeginsel in acht dient te worden genomen. Art. 17 zou dienovereenkomstig moeten worden aangepast. |
| --- | --- |

5.3.17

Tot slot zou in de verordening ook moeten worden bepaald dat, wanneer conform art. 19, lid 1, maatregelen worden genomen omdat een product niet aan de conformiteitsvoorschriften voldoet, het evenredigheidsbeginsel in acht dient te worden genomen. Art. 17 zou dienovereenkomstig moeten worden aangepast.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  In de communautaire wetgeving worden er voor een aantal concepten meerdere definities gehanteerd. De definitie van sommige concepten — „milieubewust ontwerpen”, „productveiligheid”, „aansprakelijkheid voor producten met gebreken”, „afvalverwerking”, „energie-efficiëntie” — varieert namelijk naar gelang van de regeling. Dit leidt tot verwarring onder de betrokken partijen, zeker als op hetzelfde product verschillende richtlijnen van toepassing zijn.

1

(2)  Advies Herziening van de interne markt, PB C 93 van 27 april 2007 (rapporteur: de heer Cassidy).

2

Herziening van de interne markt

(3)  Zie ook artt. 94-95 van het EU-Verdrag.

3

(4)  Advies Uitvoering van het Lissabon-programma van de Gemeenschap, PB C 309 van 16 december 2006 (rapporteur: de heer Cassidy).

4

Uitvoering van het Lissabon-programma van de Gemeenschap

(5)  PB C 234 van 30 september 2003 (rapporteur: de heer Cassidy).

5

(6)  PB C 208 van 3 september 2003 (rapporteur: de heer Pezzini).

6

(7)  PB C 325 van 30 december 2006 (rapporteur: de heer Van Iersel).

7

(8)  Ibidem.

8

(9)  Facing the challenge, the Lisbon strategy for growth and employment, verslag van de Groep op Hoog Niveau onder voorzitterschap van Wim Kok, november 2004 — Europese Commissie.

9

Facing the challenge, the Lisbon strategy for growth and employment

(10)  SEC(2007) 113 van 14 februari 2007.

10

(11)  Tweede tweejaarlijks verslag over de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning in de interne markt — COM(2002) 419 final.

11

(12)  Momenteel telt de EU circa 1 700 aangemelde instanties.

12

(13)  Zie ook artt. 94-95 van het EU-Verdrag.

13

(14)  Lijst van recente adviezen over vereenvoudiging, betere wetgeving en prioriteiten van de interne markt:

14

| 1) | Herziening van de interne markt, PB C 93 van 27 april 2007 (rapporteur: de heer Cassidy). |
| --- | --- |

1)

Herziening van de interne markt, PB C 93 van 27 april 2007 (rapporteur: de heer Cassidy).

Herziening van de interne markt

| 2) | Advies over de Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Uitvoering van het Lissabon-programma van de Gemeenschap: een strategie voor de vereenvoudiging van de regelgeving (COM(2005) 535 final), PB C 309 van 16 december 2006 (rapporteur: de heer Cassidy). |
| --- | --- |

2)

Advies over de Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Uitvoering van het Lissabon-programma van de Gemeenschap: een strategie voor de vereenvoudiging van de regelgeving (COM(2005) 535 final), PB C 309 van 16 december 2006 (rapporteur: de heer Cassidy).

Uitvoering van het Lissabon-programma van de Gemeenschap: een strategie voor de vereenvoudiging van de regelgeving

| 3) | Verkennend advies op verzoek van het Britse voorzitterschap over Beter wetgeven, goedgekeurd op 28 september 2005, PB C 24 van 31 januari 2006 (rapporteur: de heer Retureau). |
| --- | --- |

3)

Verkennend advies op verzoek van het Britse voorzitterschap over Beter wetgeven, goedgekeurd op 28 september 2005, PB C 24 van 31 januari 2006 (rapporteur: de heer Retureau).

Beter wetgeven

| 4) | Initiatiefadvies over Verbetering van de tenuitvoerlegging en handhaving van de Europese wetgeving, goedgekeurd op 28 september 2005, PB C 24 van 31 januari 2006 (rapporteur: de heer Van Iersel). |
| --- | --- |

4)

Initiatiefadvies over Verbetering van de tenuitvoerlegging en handhaving van de Europese wetgeving, goedgekeurd op 28 september 2005, PB C 24 van 31 januari 2006 (rapporteur: de heer Van Iersel).

Verbetering van de tenuitvoerlegging en handhaving van de Europese wetgeving

| 5) | Advies over Modernisering en vereenvoudiging van het acquis communautaire (COM(2003) 71 final), goedgekeurd op 31 maart 2004, PB C 112 van 30 april 2004 (rapporteur: de heer Retureau). |
| --- | --- |

5)

Advies over Modernisering en vereenvoudiging van het acquis communautaire (COM(2003) 71 final), goedgekeurd op 31 maart 2004, PB C 112 van 30 april 2004 (rapporteur: de heer Retureau).

Modernisering en vereenvoudiging van het acquis communautaire

| 6) | Initiatiefadvies over Vereenvoudiging, goedgekeurd op 26 maart 2003, PB C 133 van 6 juni 2003 (rapporteur: de heer Simpson). |
| --- | --- |

6)

Initiatiefadvies over Vereenvoudiging, goedgekeurd op 26 maart 2003, PB C 133 van 6 juni 2003 (rapporteur: de heer Simpson).

Vereenvoudiging

| 7) | Verkennend advies over de Mededeling van de Commissie — Vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving (COM(2001) 726 final), goedgekeurd op 21 maart 2002, PB C 125 van 27 mei 2002 (rapporteur: de heer Walker). |
| --- | --- |

7)

Verkennend advies over de Mededeling van de Commissie — Vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving (COM(2001) 726 final), goedgekeurd op 21 maart 2002, PB C 125 van 27 mei 2002 (rapporteur: de heer Walker).

Mededeling van de Commissie

Vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving

| 8) | Initiatiefadvies over Vereenvoudiging, goedgekeurd op 29 november 2001, PB C 48 van 21 februari 2002 (rapporteur: de heer Walker). |
| --- | --- |

8)

Initiatiefadvies over Vereenvoudiging, goedgekeurd op 29 november 2001, PB C 48 van 21 februari 2002 (rapporteur: de heer Walker).

Vereenvoudiging

| 9) | Initiatiefadvies over De vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt, goedgekeurd op 19 oktober 2000, PB C 14 van 16 januari 2001 (rapporteur: de heer Vever). |
| --- | --- |

9)

Initiatiefadvies over De vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt, goedgekeurd op 19 oktober 2000, PB C 14 van 16 januari 2001 (rapporteur: de heer Vever).

De vereenvoudiging van de regelgeving voor de interne markt

| 10) | Initiatiefadvies over de Prioriteiten van de interne markt 2005-2010, goedgekeurd op 7 april 2005, PB C 255 van 14 oktober 2005 (rapporteur: de heer Cassidy). |
| --- | --- |

10)

Initiatiefadvies over de Prioriteiten van de interne markt 2005-2010, goedgekeurd op 7 april 2005, PB C 255 van 14 oktober 2005 (rapporteur: de heer Cassidy).

Prioriteiten van de interne markt 2005-2010

| 11) | Advies over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Internemarktstrategie — Prioriteiten 2003-2006, goedgekeurd op 16 juli 2003, PB C 234 van 30 september 2003 (rapporteur: de heer Cassidy). |
| --- | --- |

11)

Advies over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Internemarktstrategie — Prioriteiten 2003-2006, goedgekeurd op 16 juli 2003, PB C 234 van 30 september 2003 (rapporteur: de heer Cassidy).

Internemarktstrategie

Prioriteiten 2003-2006

| 12) | Informatief rapport over Vereenvoudiging. |
| --- | --- |

12)

Informatief rapport over Vereenvoudiging.

Vereenvoudiging

| 13) | Informatief rapport over Co- en zelfregulering in de interne markt: huidige stand van zaken, goedgekeurd op 11 januari 2005, CESE 1182/2004 fin (rapporteur: de heer Vever). |
| --- | --- |

13)

Informatief rapport over Co- en zelfregulering in de interne markt: huidige stand van zaken, goedgekeurd op 11 januari 2005, CESE 1182/2004 fin (rapporteur: de heer Vever).

Co- en zelfregulering in de interne markt: huidige stand van zaken

(15)  Het op 19 april 2007 door de Commissie gepubliceerde jaarverslag is te vinden op: http://ec.europa.eu/rapex. Uit het verslag blijkt dat het aantal meldingen de laatste jaren gestaag is gegroeid. Het aantal meldingen inzake de veiligheid van non-food consumentenproducten in Europa is tussen 2004 en 2006 gestegen van 388 naar 924, hetgeen meer dan een verdubbeling is. Tussen 2005 en 2006 bedroeg de stijging 32 %. De meldingen hadden vooral betrekking op speelgoed, elektrische apparaten, motorvoertuigen, lampen en cosmetica. Verwondingen, elektrische schok, brand en brandwonden, verstikkingsgevaar en chemische risico's waren de meest gehoorde klachten.

15

(16)  In dat gemeenschappelijke kader zou ook rekening moeten worden gehouden met het aspect „diensten”, die steeds vaker bij producten worden geleverd.

16

(17)  Zie par. 5.1.11.

17

(18)  http://ec.europe.eu/solvit/

18

(19)  Europees Parlement — Feiten over de Europese Unie, 3.2.1 Vrij verkeer van goederen. Laatste herziening: 22 oktober 2001.

19

http://www.europe-info.de/facts/nl/3_2_1.htm.

(20)  Werkdocument van de Commissie „Development and Performance of the Solvit network in 2006” (Ontwikkeling en prestaties van het Solvit-netwerk in 2006) van 30 april 2007 (SEC(2007) 585):

20

„Alle lidstaten en ook Noorwegen, IJsland en Liechtenstein hebben, veelal bij het ministerie van Buitenlandse Zaken of Economische Zaken, een SOLVIT-centrum in het leven geroepen.

Via een onlinedatabase werken deze centra gezamenlijk aan snelle en praktische oplossingen voor problemen die door burgers en bedrijven worden aangekaart. De voorschriften voor de samenwerking binnen SOLVIT zijn vastgelegd in een door de conclusies van de Raad bevestigde aanbeveling van de Commissie uit 2001. SOLVIT is sinds juli 2002 operationeel. Om binnen het hele netwerk een hoge kwaliteit van dienstverlening te kunnen garanderen, hebben de SOLVIT-centra in december 2004 uit eigen beweging een aantal gemeenschappelijke kwaliteits- en prestatienormen opgesteld.”.

(21)  PB C 80 van 30 maart 2004 (rapporteur: de heer Pezzini).

21

(22)  De globale aanpak heeft gezorgd voor een modulaire benadering waarbij de conformiteitsbeoordeling naar gelang de ontwikkelingsfase van het product (bijv. ontwerp, prototype, in productie), het soort beoordeling (controle van de documentatie, typegoedkeuring, kwaliteitsborging) en de beoordelende instantie (de fabrikant of een derde) is onderverdeeld in een aantal verschillende stappen of „modules”.

22

De globale aanpak werd voltooid met Besluit 90/683/EEG van de Raad, en vervangen en bijgewerkt door Besluit 93/465/EEG. In beide besluiten zijn algemene richtsnoeren en gedetailleerde procedures voor conformiteitsbeoordeling vastgelegd die in de richtlijnen van de nieuwe aanpak moeten worden gebruikt.

(23)  Met inbegrip van importeurs van zogeheten „naamloze” producten uit derde landen die voor korte tijd en vaak onder een fantasienaam (volgens het principe „verkopen en wegwezen”) in de handel worden gebracht.

23

(24)  Overweging 14 van het voorstel voor een besluit COM(2007) 53 final.

24

(25)  Overweging 7 van het voorstel voor een besluit COM(2007) 53 final.

25

(26)  The role and significance of the CE marking, European Commission, Draft Certif. DOC 2005 — 11 van 30 augustus 2005.

26

The role and significance of the CE marking, European Commission, Draft Certif

(27)  Besluit 93/465/EG inzake modules: „De CE-markering geeft aan dat is voldaan aan alle verplichtingen die met betrekking tot het product aan de fabrikanten zijn opgelegd krachtens de communautaire richtlijnen die in het aanbrengen daarvan voorzien”.

27

(28)  BEUC 298/2007 van 5 juni 2007 over het „Pakket voor het goederenverkeer in de interne markt”, Jim Murray, hoorzitting EP van 5 juni 2007.

28

(29)  Art. 14 van het voorstel voor een besluit COM(2007) 53 final.

29

(30)  ISO/IEC 17011: „De accreditatie-instantie moet aan de hand van de boekhouding en/of documenten kunnen laten zien dat zij over voldoende financiële middelen beschikt om haar activiteiten uit te voeren”.

30

(31)  Zie art. 6, lid 1, van het voorstel tot een verordening COM(2007) 37 final.

31

(32)  Naast RAPEX is er het waarschuwingssysteem voor de voedingsmiddelensector RASFF, het waarschuwingssysteem voor ziekten bij de mens EWRS en het meldingssysteem voor dierziekten ADNS. Zie Besluit 2004/478/EG en Verordening 2230/2004/EG.

32

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen, die tijdens de beraadslagingen werden verworpen, hebben minstens een kwart van de stemmen behaald:

Par. 5.2.12

Aan het slot van de tekst achter het eerste puntje het volgende toevoegen:

| „— | duidelijk wordt gemaakt dat de markering niet moet worden gebruikt of gezien als een markerings- of etiketteringssysteem voor de consumptie, noch als waarborg voor de kwaliteit of de certificering dan wel goedkeuring door een derde, maar alleen als een conformiteitsverklaring met bijbehorende technische informatie die de fabrikant of importeur de overheden en de consument dient voor te leggen en waarvoor hij volledig verantwoordelijk is

  ; aangezien de markering geen waarborg voor de kwaliteit of de certificering dan wel goedkeuring door een derde is, hoeft ze niet op het product zelf te worden vermeld, maar kan ze net zo goed op begeleidende documenten worden aangebracht.
  ”. |
| --- | --- |

„—

duidelijk wordt gemaakt dat de markering niet moet worden gebruikt of gezien als een markerings- of etiketteringssysteem voor de consumptie, noch als waarborg voor de kwaliteit of de certificering dan wel goedkeuring door een derde, maar alleen als een conformiteitsverklaring met bijbehorende technische informatie die de fabrikant of importeur de overheden en de consument dient voor te leggen en waarvoor hij volledig verantwoordelijk is

  ; aangezien de markering geen waarborg voor de kwaliteit of de certificering dan wel goedkeuring door een derde is, hoeft ze niet op het product zelf te worden vermeld, maar kan ze net zo goed op begeleidende documenten worden aangebracht.
  ”.

Motivering

Conform de vigerende voorschriften dienen alle producten van een bepaalde soort, b.v. speelgoed, voorzien te zijn van een CE-markering. Deze zegt niets over de kwaliteit van het product in vergelijking met die van andere producten, maar geeft alleen aan dat het product in de handel mag worden gebracht omdat het aan de veiligheidsnormen voldoet.

Voor sportartikelen als rolschaatsen en/of skateboards is er geen CE-markering vereist als de artikelen bedoeld zijn voor kinderen van meer dan 20 kilogram. Kinderen zullen misschien denken dat ze er met meerdere tegelijk op mogen staan en de consument zal misschien denken dat de artikelen mét CE-markering beter zijn dan de andere.

Uit tal van enquêtes is gebleken dat de consument de CE-markering niet begrijpt of erdoor wordt misleid. Zo blijken velen te denken dat de producten in kwestie niet alleen veilig maar ook van een bepaalde kwaliteit zijn, of dat zij door derden zijn getest of in de EU zijn geproduceerd.

Het is goed te begrijpen dat de consument het systeem niet door heeft. Levensmiddelen hoeven niet allemaal een speciaal keurmerk te hebben, maar dienen wel allemaal aan de EU-regels te voldoen. De Europese consumentenorganisaties BEUC en ANEC zijn van oordeel dat het voldoende is dat de CE-markering — het „veiligheidspaspoort” voor de markt — op de begeleidende documenten wordt aangebracht, zodat het door de bevoegde instanties kan worden gecheckt.

Stemuitslag

Stemmen voor: 24 Stemmen tegen: 27 Onthoudingen: 10

Par. 5.2.12

Een als volgt luidend zesde puntje toevoegen:

| „— | de Commissie, de producenten en de consumenten ertoe worden aangezet met elkaar in discussie gaan over de invoering van een echt kwaliteitskeurmerksysteem, met certificering door derden en een breder scala aan criteria dan alleen maar de basisveiligheidsnormen die in de huidige richtlijnen zijn vastgelegd.”. |
| --- | --- |

„—

de Commissie, de producenten en de consumenten ertoe worden aangezet met elkaar in discussie gaan over de invoering van een echt kwaliteitskeurmerksysteem, met certificering door derden en een breder scala aan criteria dan alleen maar de basisveiligheidsnormen die in de huidige richtlijnen zijn vastgelegd.”.

Motivering

Te denken valt aan de invoering — naast de bestaande veiligheidsnormen — van kwaliteitsnormen, milieunormen en ethische normen om de producenten in staat te stellen hun producten desgewenst ook op andere punten te laten testen.

Als dit wijzigingsvoorstel wordt goedgekeurd, moet hoofdstuk 1 („Conclusies en aanbevelingen”) dienovereenkomstig worden aangepast (b.v. par. 1.5, 7e puntje).

Stemuitslag

Stemmen voor: 25 Stemmen tegen: 29 Onthoudingen: 12

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/14 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/14

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 80/181/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten op het gebied van de meeteenheden”

COM(2007) 510 final — 2007/0187 (COD)

(2008/C 120/02)

De Raad heeft op 26 september 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 80/181/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten op het gebied van de meeteenheden.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 21 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Cassidy.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 114 stemmen voor, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het EESC schaart zich onverdeeld achter dit voorstel. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC schaart zich onverdeeld achter dit voorstel.

| 1.2 | In de bestaande richtlijn wordt 2009 genoemd als deadline voor het gebruik van aanvullende (niet-metrieke) aanduidingen. Als deze deadline wordt aangehouden, zou dit voor alle Europese ondernemingen die trans-Atlantische handel voeren, extra kosten met zich meebrengen. |
| --- | --- |

1.2

In de bestaande richtlijn wordt 2009 genoemd als deadline voor het gebruik van aanvullende (niet-metrieke) aanduidingen. Als deze deadline wordt aangehouden, zou dit voor alle Europese ondernemingen die trans-Atlantische handel voeren, extra kosten met zich meebrengen.

| 1.3 | In de bestaande richtlijn worden het Verenigd Koninkrijk en Ierland ook verplicht om een deadline vast te stellen voor het schrappen van de uitzonderingen voor het gebruik van de pint, de mile en de troy ounce. |
| --- | --- |

1.3

In de bestaande richtlijn worden het Verenigd Koninkrijk en Ierland ook verplicht om een deadline vast te stellen voor het schrappen van de uitzonderingen voor het gebruik van de pint, de mile en de troy ounce.

| 1.4 | De Commissie stelt nu voor om deze deadlines te schrappen en geen nieuwe meer vast te stellen. |
| --- | --- |

1.4

De Commissie stelt nu voor om deze deadlines te schrappen en geen nieuwe meer vast te stellen.

| 1.5 | De bestaande richtlijn bepaalt dat de wettelijke meeteenheden in de EU de meeteenheden van het Internationaal Stelsel (SI) zijn, d.w.z. het internationale stelsel dat in 1960 tijdens de Conférence générale des Poids et Mesures (CGPM) is goedgekeurd. Hoewel de Europese Unie zelf de desbetreffende overeenkomst niet heeft ondertekend, hebben alle lidstaten dat wel gedaan. Aangezien de SI-meeteenheden om technische redenen regelmatig worden aangepast, stelt de Commissie voor om de nieuwe SI-eenheid voor katalytische activiteit (katal) als wettelijke meeteenheid te erkennen. |
| --- | --- |

1.5

De bestaande richtlijn bepaalt dat de wettelijke meeteenheden in de EU de meeteenheden van het Internationaal Stelsel (SI) zijn, d.w.z. het internationale stelsel dat in 1960 tijdens de Conférence générale des Poids et Mesures (CGPM) is goedgekeurd. Hoewel de Europese Unie zelf de desbetreffende overeenkomst niet heeft ondertekend, hebben alle lidstaten dat wel gedaan. Aangezien de SI-meeteenheden om technische redenen regelmatig worden aangepast, stelt de Commissie voor om de nieuwe SI-eenheid voor katalytische activiteit (katal) als wettelijke meeteenheid te erkennen.

| 1.6 | Het EESC kan zich vinden in dit Commissievoorstel, dat bijdraagt tot een eenvoudigere en betere regelgeving. Het is ook verguld over het feit dat de Commissie begrijpt hoe belangrijk subsidiariteit in dit verband is voor Ierland en het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

1.6

Het EESC kan zich vinden in dit Commissievoorstel, dat bijdraagt tot een eenvoudigere en betere regelgeving. Het is ook verguld over het feit dat de Commissie begrijpt hoe belangrijk subsidiariteit in dit verband is voor Ierland en het Verenigd Koninkrijk.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/15 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/15

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het geluidsniveau op oorhoogte van bestuurders van landbouw- of bosbouwtrekkers op wielen”

COM(2007) 588 final — 2007/0205 (COD)

(2008/C 120/03)

De Raad heeft op 24 oktober 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

„Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het geluidsniveau op oorhoogte van bestuurders van landbouw- of bosbouwtrekkers op wielen” (gecodificeerde versie).

Aangezien het Comité volledig instemt met het voorstel en er geen commentaar op heeft, heeft het tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting met 135 stemmen voor, bij 2 onthoudingen, besloten om een positief advies uit te brengen.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/15 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/15

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen”

COM(2007) 140 final — SEC(2007) 388

(2008/C 120/04)

De Europese Commissie heeft op 28 maart 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 31 oktober 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer RIBBE.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 13 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 48 stemmen voor, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1.   Samenvatting

| 1.1 | Het EESC neemt kennis van het met grote vertraging verschenen Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieubeleidsdoelstellingen. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC neemt kennis van het met grote vertraging verschenen Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieubeleidsdoelstellingen.

| 1.2 | Het EESC is het eens met de opmerkingen over de uiteenlopende fiscale en milieueffecten die de diverse marktconforme instrumenten hebben op de milieubescherming (belastingen, heffingen, subsidies, rechten, certificaten, enz.). |
| --- | --- |

1.2

Het EESC is het eens met de opmerkingen over de uiteenlopende fiscale en milieueffecten die de diverse marktconforme instrumenten hebben op de milieubescherming (belastingen, heffingen, subsidies, rechten, certificaten, enz.).

| 1.3 | Aangezien marktconforme instrumenten al lange tijd deel uitmaken van het EU-beleid, is de vraag die moet worden gesteld, dan ook niet meer óf maar wel hóe er gebruik moet worden gemaakt van marktconforme instrumenten. |
| --- | --- |

1.3

Aangezien marktconforme instrumenten al lange tijd deel uitmaken van het EU-beleid, is de vraag die moet worden gesteld, dan ook niet meer óf maar wel hóe er gebruik moet worden gemaakt van marktconforme instrumenten.

| 1.4 | Zoals de Commissie terecht opmerkt, bieden marktconforme instrumenten kostenefficiënte mogelijkheden om het milieu te beschermen, maar zijn ze zeker geen wondermiddel. Derhalve moeten de relatie en de wisselwerking tussen bv. geboden en verboden, regelgeving en marktconforme instrumenten (zoals belastingen, heffingen, doelgerichte subsidies en verhandelbare vergunningen) in politieke discussies en in het Groenboek aan de orde worden gesteld. Helaas worden volgens het EESC in het Groenboek onvoldoende richtsnoeren aangereikt in dit verband. |
| --- | --- |

1.4

Zoals de Commissie terecht opmerkt, bieden marktconforme instrumenten kostenefficiënte mogelijkheden om het milieu te beschermen, maar zijn ze zeker geen wondermiddel. Derhalve moeten de relatie en de wisselwerking tussen bv. geboden en verboden, regelgeving en marktconforme instrumenten (zoals belastingen, heffingen, doelgerichte subsidies en verhandelbare vergunningen) in politieke discussies en in het Groenboek aan de orde worden gesteld. Helaas worden volgens het EESC in het Groenboek onvoldoende richtsnoeren aangereikt in dit verband.

| 1.5 | Het EESC roept de Commissie dan ook op om de met het Groenboek gelanceerde openbare discussie aan te grijpen om aan de hand van concrete voorbeelden enerzijds de mogelijkheden en gevolgen en anderzijds de beperkingen van diverse milieubeschermingsinstrumenten in kaart te brengen. |
| --- | --- |

1.5

Het EESC roept de Commissie dan ook op om de met het Groenboek gelanceerde openbare discussie aan te grijpen om aan de hand van concrete voorbeelden enerzijds de mogelijkheden en gevolgen en anderzijds de beperkingen van diverse milieubeschermingsinstrumenten in kaart te brengen.

2.   Inhoud van het Groenboek

| 2.1 | Op 28 maart 2007 presenteerde de Commissie het reeds in 2004 aangekondigde Groenboek „Marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen” (1), waarop dit advies betrekking heeft. |
| --- | --- |

2.1

Op 28 maart 2007 presenteerde de Commissie het reeds in 2004 aangekondigde Groenboek „Marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen” (1), waarop dit advies betrekking heeft.

| 2.2 | Met dit Groenboek wil de Commissie een discussie op gang brengen over het stimuleren van het gebruik van marktconforme instrumenten in de samenleving. |
| --- | --- |

2.2

Met dit Groenboek wil de Commissie een discussie op gang brengen over het stimuleren van het gebruik van marktconforme instrumenten in de samenleving.

| 2.3 | De Commissie verwijst in haar Groenboek naar de inmiddels op Europees niveau overeengekomen doelstellingen op het gebied van milieubescherming, waaronder het nieuwe energie- en klimaatbeleid, dat volgens de Commissie „niets minder dan een nieuwe industriële revolutie in de komende 10 tot 15 jaar” vormt. |
| --- | --- |

2.3

De Commissie verwijst in haar Groenboek naar de inmiddels op Europees niveau overeengekomen doelstellingen op het gebied van milieubescherming, waaronder het nieuwe energie- en klimaatbeleid, dat volgens de Commissie „niets minder dan een nieuwe industriële revolutie in de komende 10 tot 15 jaar” vormt.

| 2.4 | De Commissie wijst erop dat „zonder overheidsoptreden en een krachtig engagement van alle betrokkenen deze ambitieuze doelstellingen niet kunnen worden verwezenlijkt”. Als het aan de Commissie ligt, moet in het kader van het milieubeleid steeds meer gebruik worden gemaakt van marktconforme instrumenten; deze moeten „een belangrijke rol spelen in de inspanningen om echte veranderingen tot stand te brengen, door met name de prikkels voor bedrijven en consumenten te wijzigen”. |
| --- | --- |

2.4

De Commissie wijst erop dat „zonder overheidsoptreden en een krachtig engagement van alle betrokkenen deze ambitieuze doelstellingen niet kunnen worden verwezenlijkt”. Als het aan de Commissie ligt, moet in het kader van het milieubeleid steeds meer gebruik worden gemaakt van marktconforme instrumenten; deze moeten „een belangrijke rol spelen in de inspanningen om echte veranderingen tot stand te brengen, door met name de prikkels voor bedrijven en consumenten te wijzigen”.

| 2.5 | Niettemin noemt de Commissie marktconforme instrumenten „geen wondermiddel”. |
| --- | --- |

2.5

Niettemin noemt de Commissie marktconforme instrumenten „geen wondermiddel”.

| 2.6 | Als „marktconforme instrumenten” worden belastingen, heffingen, doelgerichte subsidies en verhandelbare vergunningen genoemd. |
| --- | --- |

2.6

Als „marktconforme instrumenten” worden belastingen, heffingen, doelgerichte subsidies en verhandelbare vergunningen genoemd.

Marktconforme instrumenten als beleidsinstrument

| 2.7 | Volgens de Commissie bestaat de onderbouwing voor het gebruik van marktconforme instrumenten erin dat deze instrumenten „marktfalen op kosteneffectieve wijze kunnen corrigeren. Marktfalen verwijst naar een situatie waarin de markt helemaal onbestaande is (bv. milieurijkdommen behoren tot het publieke domein) of onvoldoende rekening houdt met de „werkelijke” of maatschappelijke kosten van economische bedrijvigheid”. |
| --- | --- |

2.7

Volgens de Commissie bestaat de onderbouwing voor het gebruik van marktconforme instrumenten erin dat deze instrumenten „marktfalen op kosteneffectieve wijze kunnen corrigeren. Marktfalen verwijst naar een situatie waarin de markt helemaal onbestaande is (bv. milieurijkdommen behoren tot het publieke domein) of onvoldoende rekening houdt met de „werkelijke” of maatschappelijke kosten van economische bedrijvigheid”.

| 2.8 | De volgende voordelen worden genoemd:






  — | marktconforme instrumenten houden rekening met verschillen tussen bedrijven; |
| --- | --- | --- |

2.8

De volgende voordelen worden genoemd:

—

marktconforme instrumenten houden rekening met verschillen tussen bedrijven;

| — | zij verbeteren prijssignalen, doordat ze de externe kosten en voordelen van economische activiteiten kwantificeren; |
| --- | --- |

—

zij verbeteren prijssignalen, doordat ze de externe kosten en voordelen van economische activiteiten kwantificeren;

| — | zij bieden bedrijven meer speelruimte om doelstellingen te bereiken en verlagen zo de nalevingskosten als geheel; |
| --- | --- |

—

zij bieden bedrijven meer speelruimte om doelstellingen te bereiken en verlagen zo de nalevingskosten als geheel;

| — | zij geven bedrijven op de langere termijn een stimulans om naar technologische innovatie te streven en zo de negatieve milieugevolgen verder te beperken („dynamische efficiëntie”); |
| --- | --- |

—

zij geven bedrijven op de langere termijn een stimulans om naar technologische innovatie te streven en zo de negatieve milieugevolgen verder te beperken („dynamische efficiëntie”);

| — | zij ondersteunen de werkgelegenheid wanneer ze worden ingezet in het kader van de hervorming van milieubelastingen of -stimulansen. |
| --- | --- |

—

zij ondersteunen de werkgelegenheid wanneer ze worden ingezet in het kader van de hervorming van milieubelastingen of -stimulansen.

| 2.9 | De Commissie benadrukt echter dat marktconforme instrumenten niet alleen een nuttige rol spelen bij de verwezenlijking van specifieke doelstellingen van het milieubeleid maar ook gebruikt worden „ter voorkoming van verstoringen op de interne markt als gevolg van uiteenlopende benaderingen van afzonderlijke lidstaten, om te garanderen dat de lasten voor eenzelfde sector in de gehele EU vergelijkbaar zijn en om potentiële nadelige gevolgen voor het concurrentievermogen in de EU tegen te gaan”. |
| --- | --- |

2.9

De Commissie benadrukt echter dat marktconforme instrumenten niet alleen een nuttige rol spelen bij de verwezenlijking van specifieke doelstellingen van het milieubeleid maar ook gebruikt worden „ter voorkoming van verstoringen op de interne markt als gevolg van uiteenlopende benaderingen van afzonderlijke lidstaten, om te garanderen dat de lasten voor eenzelfde sector in de gehele EU vergelijkbaar zijn en om potentiële nadelige gevolgen voor het concurrentievermogen in de EU tegen te gaan”.

| 2.10 | Verder wijst de Commissie erop dat de diverse marktconforme instrumenten verschillende gevolgen hebben. Kwantitatieve systemen (zoals verhandelbare vergunningen) bieden meer zekerheid dat specifieke beleidsdoelstellingen (zoals emissiegrenzen) gerealiseerd worden dan instrumenten die uitsluitend op de prijs gebaseerd zijn (zoals belastingen). Op prijs gebaseerde instrumenten bieden dan weer meer zekerheid m.b.t. de kosten/prijs en zijn doorgaans gemakkelijker toe te passen. |
| --- | --- |

2.10

Verder wijst de Commissie erop dat de diverse marktconforme instrumenten verschillende gevolgen hebben. Kwantitatieve systemen (zoals verhandelbare vergunningen) bieden meer zekerheid dat specifieke beleidsdoelstellingen (zoals emissiegrenzen) gerealiseerd worden dan instrumenten die uitsluitend op de prijs gebaseerd zijn (zoals belastingen). Op prijs gebaseerde instrumenten bieden dan weer meer zekerheid m.b.t. de kosten/prijs en zijn doorgaans gemakkelijker toe te passen.

| 2.11 | De Commissie noemt nog een ander belangrijk verschil: belastingen (en ook heffingen) worden niet alleen gebruikt om gedrag te beïnvloeden, maar genereren ook overheidsinkomsten. bij verhandelbare vergunningen is dat alleen het geval „wanneer de rechten door de overheid worden geveild”. |
| --- | --- |

2.11

De Commissie noemt nog een ander belangrijk verschil: belastingen (en ook heffingen) worden niet alleen gebruikt om gedrag te beïnvloeden, maar genereren ook overheidsinkomsten. bij verhandelbare vergunningen is dat alleen het geval „wanneer de rechten door de overheid worden geveild”.

| 2.12 | In het Groenboek wordt tevens ingegaan op het thema „Groei en werkgelegenheid” en worden argumenten voor hervormingen van milieubelastingen gegeven. Nadat de Europese Raad tijdens zijn Top in juni 2006 bij de presentatie van de nieuwe duurzaamheidsstrategie gewag maakte van een nieuw, op duurzaamheidscriteria gebaseerd belastingstelsel (zonder echter concreet te worden), schrijft de Commissie nu het volgende: „Een hervorming van de milieubelastingen, waarbij de belastingdruk wordt verschoven van welvaartsnegatieve belastingen (bijvoorbeeld op arbeid) naar welvaartspositieve belastingen (bijvoorbeeld op milieuschadelijke activiteiten, zoals het gebruik van hulpbronnen of vervuiling), kan een win-winsituatie opleveren bij de aanpak van milieu- en werkgelegenheidsproblemen
   (2)
  . Om de belastingdruk op de lange termijn te kunnen verschuiven, zal de milieugerelateerde belastinggrondslag relatief stabiele inkomsten moeten genereren.”. |
| --- | --- |

2.12

In het Groenboek wordt tevens ingegaan op het thema „Groei en werkgelegenheid” en worden argumenten voor hervormingen van milieubelastingen gegeven. Nadat de Europese Raad tijdens zijn Top in juni 2006 bij de presentatie van de nieuwe duurzaamheidsstrategie gewag maakte van een nieuw, op duurzaamheidscriteria gebaseerd belastingstelsel (zonder echter concreet te worden), schrijft de Commissie nu het volgende: „Een hervorming van de milieubelastingen, waarbij de belastingdruk wordt verschoven van welvaartsnegatieve belastingen (bijvoorbeeld op arbeid) naar welvaartspositieve belastingen (bijvoorbeeld op milieuschadelijke activiteiten, zoals het gebruik van hulpbronnen of vervuiling), kan een win-winsituatie opleveren bij de aanpak van milieu- en werkgelegenheidsproblemen
   (2)
  . Om de belastingdruk op de lange termijn te kunnen verschuiven, zal de milieugerelateerde belastinggrondslag relatief stabiele inkomsten moeten genereren.”.

| 2.13 | Tot slot worden in het document enkele voorbeelden genoemd van reeds bestaande marktconforme instrumenten (energiebelasting, Eurovignet, plaatselijke heffingssystemen om de verkeerscongestie in de stadscentra te verminderen). Ook wordt een aantal zowel specifieke als zeer algemene kwesties aangesneden en aan de publieke opinie gepresenteerd, om een maatschappelijke discussie aan te zwengelen. |
| --- | --- |

2.13

Tot slot worden in het document enkele voorbeelden genoemd van reeds bestaande marktconforme instrumenten (energiebelasting, Eurovignet, plaatselijke heffingssystemen om de verkeerscongestie in de stadscentra te verminderen). Ook wordt een aantal zowel specifieke als zeer algemene kwesties aangesneden en aan de publieke opinie gepresenteerd, om een maatschappelijke discussie aan te zwengelen.

| 2.14 | Ook ziet de Commissie marktconforme instrumenten als middel om de biodiversiteit te beschermen. |
| --- | --- |

2.14

Ook ziet de Commissie marktconforme instrumenten als middel om de biodiversiteit te beschermen.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het EESC heeft er vaak voor gepleit om het scala aan beleidsinstrumenten voor milieubescherming optimaal te benutten, waarbij een grote rol kan zijn weggelegd voor marktconforme instrumenten. Wat dit betreft is het Comité het dus met de Commissie eens. |
| --- | --- |

3.1

Het EESC heeft er vaak voor gepleit om het scala aan beleidsinstrumenten voor milieubescherming optimaal te benutten, waarbij een grote rol kan zijn weggelegd voor marktconforme instrumenten. Wat dit betreft is het Comité het dus met de Commissie eens.

| 3.2 | Hoewel het Comité de naar voren gebrachte argumenten kan begrijpen en ze juist vindt, is het enigszins teleurgesteld door het Groenboek, dat immers een lange ontstaansgeschiedenis heeft gekend en waarvan de publicatie telkens is uitgesteld, en had het wat meer duidelijkheid gewenst wat het voor de toekomst geplande gebruik van marktconforme instrumenten betreft. De lange overlegrondes binnen de Commissie waren wellicht noodzakelijk, maar voor de besluitvorming als geheel hebben ze vanuit het oogpunt van het EESC geen aanwijsbaar nut gehad. |
| --- | --- |

3.2

Hoewel het Comité de naar voren gebrachte argumenten kan begrijpen en ze juist vindt, is het enigszins teleurgesteld door het Groenboek, dat immers een lange ontstaansgeschiedenis heeft gekend en waarvan de publicatie telkens is uitgesteld, en had het wat meer duidelijkheid gewenst wat het voor de toekomst geplande gebruik van marktconforme instrumenten betreft. De lange overlegrondes binnen de Commissie waren wellicht noodzakelijk, maar voor de besluitvorming als geheel hebben ze vanuit het oogpunt van het EESC geen aanwijsbaar nut gehad.

| 3.3 | Veeleer lijkt het erop dat de politieke realiteit zich soms sneller ontwikkelt dan het interne besluitvormingsproces. |
| --- | --- |

3.3

Veeleer lijkt het erop dat de politieke realiteit zich soms sneller ontwikkelt dan het interne besluitvormingsproces.

| 3.4 | Het EESC stelt vast dat marktconforme instrumenten voor milieubescherming allang een realiteit zijn, al worden ze in de afzonderlijke lidstaten op zeer verschillende wijze gebruikt. Zo is volgens Eurostat bv. gemiddeld bijna 7 % van alle overheidsinkomsten in de EU-lidstaten afkomstig uit bronnen die verband houden met het milieu. |
| --- | --- |

3.4

Het EESC stelt vast dat marktconforme instrumenten voor milieubescherming allang een realiteit zijn, al worden ze in de afzonderlijke lidstaten op zeer verschillende wijze gebruikt. Zo is volgens Eurostat bv. gemiddeld bijna 7 % van alle overheidsinkomsten in de EU-lidstaten afkomstig uit bronnen die verband houden met het milieu.

| 3.5 | In het Groenboek en in de politieke discussie kan het dan ook niet gaan over een eventuele invoering van marktconforme instrumenten op milieugebied. De vraag is niet of, maar hóe: in hoeverre moet gebruik worden gemaakt van marktconforme instrumenten, en hoe moeten deze zich verhouden tot geboden en verboden en tot andere instrumenten? |
| --- | --- |

3.5

In het Groenboek en in de politieke discussie kan het dan ook niet gaan over een eventuele invoering van marktconforme instrumenten op milieugebied. De vraag is niet of, maar hóe: in hoeverre moet gebruik worden gemaakt van marktconforme instrumenten, en hoe moeten deze zich verhouden tot geboden en verboden en tot andere instrumenten?

| 3.6 | De in het Groenboek gemaakte opmerkingen gaan niet verder dan wat al lange tijd binnen het bedrijfsleven en bij maatschappelijke groepen bekend is en besproken wordt. Evenmin wordt nagedacht over de vraag wie in eerste instantie moet optreden in deze context. Zoals bekend is de EU niet voor alle mogelijke instrumenten in gelijke mate bevoegd; zo zijn haar bevoegdheden bv. op belastinggebied bijzonder beperkt. Voorts is onduidelijk wat in politiek opzicht na de presentatie van dit Groenboek zou moeten gebeuren, of er — zoals gebruikelijk is — een Witboek volgt en welke conclusies moeten worden getrokken. |
| --- | --- |

3.6

De in het Groenboek gemaakte opmerkingen gaan niet verder dan wat al lange tijd binnen het bedrijfsleven en bij maatschappelijke groepen bekend is en besproken wordt. Evenmin wordt nagedacht over de vraag wie in eerste instantie moet optreden in deze context. Zoals bekend is de EU niet voor alle mogelijke instrumenten in gelijke mate bevoegd; zo zijn haar bevoegdheden bv. op belastinggebied bijzonder beperkt. Voorts is onduidelijk wat in politiek opzicht na de presentatie van dit Groenboek zou moeten gebeuren, of er — zoals gebruikelijk is — een Witboek volgt en welke conclusies moeten worden getrokken.

| 3.7 | De grootste tekortkoming ervan is dat niet duidelijk wordt in welk instrument in welke politieke situatie prioriteit moet krijgen. De beoogde afbakening resp. eventuele integratie van regelgeving en marktconforme instrumenten blijft bijvoorbeeld vaag. |
| --- | --- |

3.7

De grootste tekortkoming ervan is dat niet duidelijk wordt in welk instrument in welke politieke situatie prioriteit moet krijgen. De beoogde afbakening resp. eventuele integratie van regelgeving en marktconforme instrumenten blijft bijvoorbeeld vaag.

| 3.8 | Het EESC kan dus weliswaar welwillend kennis nemen van het Groenboek, maar wijst erop dat de maatschappelijke discussie over efficiëntere instrumenten voor het milieubeleid met een grotere inzet en aan de hand van zo concreet mogelijke voorbeelden moet worden gevoerd, zodat de genoemde ambitieuze doelstellingen van de EU — bv. op het gebied van het klimaat- en het energiebeleid — ook echt kunnen worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

3.8

Het EESC kan dus weliswaar welwillend kennis nemen van het Groenboek, maar wijst erop dat de maatschappelijke discussie over efficiëntere instrumenten voor het milieubeleid met een grotere inzet en aan de hand van zo concreet mogelijke voorbeelden moet worden gevoerd, zodat de genoemde ambitieuze doelstellingen van de EU — bv. op het gebied van het klimaat- en het energiebeleid — ook echt kunnen worden verwezenlijkt.

| 3.9 | Voor het EESC is het zaak bij marktconforme instrumenten het beginsel toe te passen dat de vervuiler betaalt, zodat stimulansen kunnen worden geboden aan degenen die het milieu actief beschermen. |
| --- | --- |

3.9

Voor het EESC is het zaak bij marktconforme instrumenten het beginsel toe te passen dat de vervuiler betaalt, zodat stimulansen kunnen worden geboden aan degenen die het milieu actief beschermen.

4.   Bijzondere opmerkingen

| 4.1 | Het EESC heeft steeds benadrukt hoe belangrijk het is om de zogenoemde „externe kosten” te internaliseren. Zoals de Commissie zelf schrijft, bieden marktconforme instrumenten hiervoor een goede oplossing. Allereerst moet er evenwel een duidelijk politiek besluit worden genomen over de omvang van de te internaliseren externe kosten. |
| --- | --- |

4.1

Het EESC heeft steeds benadrukt hoe belangrijk het is om de zogenoemde „externe kosten” te internaliseren. Zoals de Commissie zelf schrijft, bieden marktconforme instrumenten hiervoor een goede oplossing. Allereerst moet er evenwel een duidelijk politiek besluit worden genomen over de omvang van de te internaliseren externe kosten.

| 4.2 | Het in het Groenboek beschreven „marktconforme” instrument Eurovignet dat in het wegvervoer wordt toegepast, is een goed voorbeeld van een instrument dat geschikt is voor integratie van externe kosten, maar in werkelijkheid tot dusver slechts halfslachtig wordt gebruikt. De Commissie schrijft zelf dat „gemiddelde heffingen alleen infrastructuurkosten kunnen dekken en dus geen externe kosten omvatten”. Er moeten bijgevolg initiatieven worden genomen om bv. in de toekomst de externe kosten in het Eurovignet te integreren. |
| --- | --- |

4.2

Het in het Groenboek beschreven „marktconforme” instrument Eurovignet dat in het wegvervoer wordt toegepast, is een goed voorbeeld van een instrument dat geschikt is voor integratie van externe kosten, maar in werkelijkheid tot dusver slechts halfslachtig wordt gebruikt. De Commissie schrijft zelf dat „gemiddelde heffingen alleen infrastructuurkosten kunnen dekken en dus geen externe kosten omvatten”. Er moeten bijgevolg initiatieven worden genomen om bv. in de toekomst de externe kosten in het Eurovignet te integreren.

| 4.3 | Het EESC verzoekt de Commissie, de Raad en het Parlement om marktconforme instrumenten voor de milieubescherming alleen als zodanig aan te merken indien er daadwerkelijk een duidelijke milieudoelstelling aan ten grondslag ligt. In het geval van het genoemde Eurovignet is niet zonder meer sprake van een evidente milieudoelstelling, aangezien de externe kosten niet worden geïntegreerd. Bij het Eurovignet gaat het er in eerste instantie om, de infrastructuurkosten niet alleen met overheidsgeld te financieren maar tevens de gebruiker te belasten. Uiteraard heeft een dergelijke aanpak indirect milieugevolgen, bv. wanneer de gebruiker zich na een prijsverhoging gaat afvragen of hij de voorkeur moet geven aan de weg of aan het spoor (dan wel een bepaalde reis helemaal niet moet maken). Toch moet het Eurovignet pas als „milieu-instrument” worden beschouwd wanneer de (milieu)kosten, waar tot dusver geen „markt” voor was en die buiten beschouwing werden gelaten, worden meegenomen. |
| --- | --- |

4.3

Het EESC verzoekt de Commissie, de Raad en het Parlement om marktconforme instrumenten voor de milieubescherming alleen als zodanig aan te merken indien er daadwerkelijk een duidelijke milieudoelstelling aan ten grondslag ligt. In het geval van het genoemde Eurovignet is niet zonder meer sprake van een evidente milieudoelstelling, aangezien de externe kosten niet worden geïntegreerd. Bij het Eurovignet gaat het er in eerste instantie om, de infrastructuurkosten niet alleen met overheidsgeld te financieren maar tevens de gebruiker te belasten. Uiteraard heeft een dergelijke aanpak indirect milieugevolgen, bv. wanneer de gebruiker zich na een prijsverhoging gaat afvragen of hij de voorkeur moet geven aan de weg of aan het spoor (dan wel een bepaalde reis helemaal niet moet maken). Toch moet het Eurovignet pas als „milieu-instrument” worden beschouwd wanneer de (milieu)kosten, waar tot dusver geen „markt” voor was en die buiten beschouwing werden gelaten, worden meegenomen.

| 4.4 | Het is dus in de eerste plaats aan de politiek om duidelijk te maken wat het doel van een beleidsmaatregel is. De discussie over het passende instrument moet pas plaatsvinden wanneer de doelstelling is omschreven. |
| --- | --- |

4.4

Het is dus in de eerste plaats aan de politiek om duidelijk te maken wat het doel van een beleidsmaatregel is. De discussie over het passende instrument moet pas plaatsvinden wanneer de doelstelling is omschreven.

| 4.5 | Mede vanwege het intensievere gebruik van marktconforme instrumenten ontkomt de politiek er dus niet aan om soms zeer moeilijke — want omstreden — besluiten te nemen en zeer concrete (milieu)doelstellingen inzake bv. emissiegrenzen te formuleren. Juist hieraan heeft het tot dusver vaak ontbroken. Marktconforme instrumenten zijn geen surrogaat voor deze besluiten, maar zijn — zoals al blijkt uit de benaming — instrumenten voor het realiseren van gestelde doelen. |
| --- | --- |

4.5

Mede vanwege het intensievere gebruik van marktconforme instrumenten ontkomt de politiek er dus niet aan om soms zeer moeilijke — want omstreden — besluiten te nemen en zeer concrete (milieu)doelstellingen inzake bv. emissiegrenzen te formuleren. Juist hieraan heeft het tot dusver vaak ontbroken. Marktconforme instrumenten zijn geen surrogaat voor deze besluiten, maar zijn — zoals al blijkt uit de benaming — instrumenten voor het realiseren van gestelde doelen.

| 4.6 | De Commissie moet de onzekerheden die het Groenboek heeft opgeroepen, zo spoedig mogelijk wegnemen, en moet duidelijk maken op welke wijze ze in de toekomst van de diverse beleidsinstrumenten gebruik denkt te maken. Het EESC doet de Commissie derhalve de aanbeveling om in het kader van de voorgenomen uitgebreidere bespreking van het onderwerp aan de hand van enkele concrete, aan uiteenlopende beleidsterreinen ontleende voorbeelden — bv. op het gebied van energie en vervoer — de verschillende mogelijkheden voor beleidsmaatregelen (met of zonder gebruikmaking van marktconforme instrumenten) in kaart te brengen. |
| --- | --- |

4.6

De Commissie moet de onzekerheden die het Groenboek heeft opgeroepen, zo spoedig mogelijk wegnemen, en moet duidelijk maken op welke wijze ze in de toekomst van de diverse beleidsinstrumenten gebruik denkt te maken. Het EESC doet de Commissie derhalve de aanbeveling om in het kader van de voorgenomen uitgebreidere bespreking van het onderwerp aan de hand van enkele concrete, aan uiteenlopende beleidsterreinen ontleende voorbeelden — bv. op het gebied van energie en vervoer — de verschillende mogelijkheden voor beleidsmaatregelen (met of zonder gebruikmaking van marktconforme instrumenten) in kaart te brengen.

| 4.7 | Daarbij zou de Commissie bv. kunnen aangeven dat ze het probleem van kankerverwekkende stoffen — om maar een voorbeeld te noemen — niet denkt te kunnen oplossen door marktconforme instrumenten in te voeren. |
| --- | --- |

4.7

Daarbij zou de Commissie bv. kunnen aangeven dat ze het probleem van kankerverwekkende stoffen — om maar een voorbeeld te noemen — niet denkt te kunnen oplossen door marktconforme instrumenten in te voeren.

| 4.8 | Marktconforme instrumenten kunnen echter ook van belang zijn in het licht van de actueler wordende vraag hoe in de toekomst CO2-vrije kolencentrales moeten worden gebouwd indien de techniek hiervoor binnenkort beschikbaar is. Moeten deze op basis van de „stand van de techniek” verplicht worden gesteld (via regelgeving dus), of moeten ze rendabel worden gemaakt door middel van marktconforme instrumenten? Dergelijke kwesties moeten in de toekomst vaker in maatschappelijke discussies aan de orde worden gesteld. |
| --- | --- |

4.8

Marktconforme instrumenten kunnen echter ook van belang zijn in het licht van de actueler wordende vraag hoe in de toekomst CO2-vrije kolencentrales moeten worden gebouwd indien de techniek hiervoor binnenkort beschikbaar is. Moeten deze op basis van de „stand van de techniek” verplicht worden gesteld (via regelgeving dus), of moeten ze rendabel worden gemaakt door middel van marktconforme instrumenten? Dergelijke kwesties moeten in de toekomst vaker in maatschappelijke discussies aan de orde worden gesteld.

| 4.9 | Indien het verband resp. de afbakening tussen regelgeving en marktconforme instrumenten aan de hand van voorstellen voor concrete maatregelen duidelijker kan worden gemaakt, zullen de in het Groenboek geformuleerde overwegingen inzake het gebruik van marktconforme instrumenten voor het behoud van de biodiversiteit wellicht ook begrijpelijker worden. Volgens het EESC is de Commissie tot dusver echter niet met overtuigende ideeën gekomen die uitzicht bieden op een doeltreffende bestrijding van het nog steeds verontrustende verlies aan biodiversiteit. |
| --- | --- |

4.9

Indien het verband resp. de afbakening tussen regelgeving en marktconforme instrumenten aan de hand van voorstellen voor concrete maatregelen duidelijker kan worden gemaakt, zullen de in het Groenboek geformuleerde overwegingen inzake het gebruik van marktconforme instrumenten voor het behoud van de biodiversiteit wellicht ook begrijpelijker worden. Volgens het EESC is de Commissie tot dusver echter niet met overtuigende ideeën gekomen die uitzicht bieden op een doeltreffende bestrijding van het nog steeds verontrustende verlies aan biodiversiteit.

| 4.10 | In zijn advies over het „Tweejaarlijks voortgangsverslag over de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling” (3) heeft het Comité de Commissie reeds opgeroepen haar uiterst vage overwegingen inzake een nieuw en op duurzaamheidsindicatoren gebaseerd belastingstelsel te concretiseren. Volgens Eurostat bedragen de inkomsten uit milieugerelateerde belastingen ongeveer 7 %. |
| --- | --- |

4.10

In zijn advies over het „Tweejaarlijks voortgangsverslag over de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling” (3) heeft het Comité de Commissie reeds opgeroepen haar uiterst vage overwegingen inzake een nieuw en op duurzaamheidsindicatoren gebaseerd belastingstelsel te concretiseren. Volgens Eurostat bedragen de inkomsten uit milieugerelateerde belastingen ongeveer 7 %.

| 4.11 | Volgens het EESC had er allang een discussie moeten komen over een verlaging van de belasting op arbeid en een daarmee gepaard gaande compensatie door inkomsten uit belastingen op milieuonvriendelijke activiteiten en moet er na de verschijning van het Groenboek hierachter dan ook vaart worden gezet. Daarbij moet ook duidelijk worden gemaakt hoe de EU zich desbetreffende veranderingen voorstelt daar zij conform de EU-Verdragen slechts van zeer geringe invloed is op het belastingbeleid van de lidstaten. |
| --- | --- |

4.11

Volgens het EESC had er allang een discussie moeten komen over een verlaging van de belasting op arbeid en een daarmee gepaard gaande compensatie door inkomsten uit belastingen op milieuonvriendelijke activiteiten en moet er na de verschijning van het Groenboek hierachter dan ook vaart worden gezet. Daarbij moet ook duidelijk worden gemaakt hoe de EU zich desbetreffende veranderingen voorstelt daar zij conform de EU-Verdragen slechts van zeer geringe invloed is op het belastingbeleid van de lidstaten.

| 4.12 | Het EESC acht het van het grootste belang dat het in het vooruitzicht gestelde overzicht van milieuonvriendelijke subsidies zo spoedig mogelijk beschikbaar komt en dat deze subsidies zo snel mogelijk worden afgeschaft. Volgens het Comité verstoren milieuonvriendelijke subsidies in hoge mate de concurrentie en getuigen zij van een verkeerde toewijzing van overheidsgeld die volstrekt onaanvaardbaar is. Marktconforme instrumenten voor milieubescherming kunnen alleen echt effectief zijn als milieuonvriendelijke subsidies volledig zijn uitgebannen. |
| --- | --- |

4.12

Het EESC acht het van het grootste belang dat het in het vooruitzicht gestelde overzicht van milieuonvriendelijke subsidies zo spoedig mogelijk beschikbaar komt en dat deze subsidies zo snel mogelijk worden afgeschaft. Volgens het Comité verstoren milieuonvriendelijke subsidies in hoge mate de concurrentie en getuigen zij van een verkeerde toewijzing van overheidsgeld die volstrekt onaanvaardbaar is. Marktconforme instrumenten voor milieubescherming kunnen alleen echt effectief zijn als milieuonvriendelijke subsidies volledig zijn uitgebannen.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2007) 140 final van 28.3.2007.

1

(2)  De Commissie heeft deze kwestie al in 1993 aan de orde gesteld in haar witboek over groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid (COM(93) 700, hoofdstuk 10) en recenter opnieuw in haar mededeling over het Europees sociaal model en in een discussiestuk over het verband tussen milieu- en werkgelegenheidsbeleid (zie COM(2005) 525 en SEC(2005) 1530). Bewijsmateriaal achteraf van de Noordse landen evenals de resultaten van op modellen gebaseerde studies wijzen op het dubbele voordeel.

2

(3)  PB C 256 van 27.10.2007, blz. 76.

3

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/19 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/19

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „Grensoverschrijdende arbeidskrachten in de landbouw”

(2008/C 120/05)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 16 februari 2007 besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over het onderwerp

Grensoverschrijdende arbeidskrachten in de landbouw.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 31 oktober 2007 goedgekeurd. Rapporteur was Martin Siecker.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 13 december 2007) het volgende advies uitgebracht, dat met 104 stemmen voor en 3 stemmen tegen, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | De arbeidsmigratie in Europa is economisch van aard en het gevolg van het vrije verkeer van werknemers in een Europa waar grote welvaartsverschillen bestaan tussen de verschillende lidstaten. Hoge werkloosheid in een aantal van de nieuwe lidstaten en de vraag naar goedkope, laaggeschoolde arbeid in de 15 oude lidstaten zorgen voor een gestage stroom werkzoekenden. |
| --- | --- |

1.1

De arbeidsmigratie in Europa is economisch van aard en het gevolg van het vrije verkeer van werknemers in een Europa waar grote welvaartsverschillen bestaan tussen de verschillende lidstaten. Hoge werkloosheid in een aantal van de nieuwe lidstaten en de vraag naar goedkope, laaggeschoolde arbeid in de 15 oude lidstaten zorgen voor een gestage stroom werkzoekenden.

| 1.2 | In 2004 en in 2007 zijn er overgangsmaatregelen afgesproken waarmee de oude lidstaten de migratie vanuit de nieuwe lidstaten konden reguleren. Een van de beweegredenen daarvoor was dat de oude lidstaten wilden voorkomen dat door een te grote stroom arbeidsmigranten spanningen zouden ontstaan op de arbeidsmarkt met mogelijk illegale tewerkstelling als gevolg. |
| --- | --- |

1.2

In 2004 en in 2007 zijn er overgangsmaatregelen afgesproken waarmee de oude lidstaten de migratie vanuit de nieuwe lidstaten konden reguleren. Een van de beweegredenen daarvoor was dat de oude lidstaten wilden voorkomen dat door een te grote stroom arbeidsmigranten spanningen zouden ontstaan op de arbeidsmarkt met mogelijk illegale tewerkstelling als gevolg.

| 1.3 | Het gevolg van die overgangsmaatregelen is dat juist datgene wat men wilde voorkomen is gebeurd. In haar verslag over het functioneren van de overgangsmaatregelen constateert de Europese Commissie dat de beperkingen op legale arbeid voor migranten uit de nieuwe lidstaten in de praktijk hebben geleid tot een toename van zwartwerk, werk door „schijnzelfstandigen”, fictieve dienstverlening en uitbesteding. |
| --- | --- |

1.3

Het gevolg van die overgangsmaatregelen is dat juist datgene wat men wilde voorkomen is gebeurd. In haar verslag over het functioneren van de overgangsmaatregelen constateert de Europese Commissie dat de beperkingen op legale arbeid voor migranten uit de nieuwe lidstaten in de praktijk hebben geleid tot een toename van zwartwerk, werk door „schijnzelfstandigen”, fictieve dienstverlening en uitbesteding.

| 1.4 | De paradoxale situatie is ontstaan dat in de EU-15 in de landbouw veel seizoenswerk te doen is waarvoor op de arbeidsmarkt onvoldoende ingezeten werknemers gevonden kunnen worden. Er zijn voldoende arbeidsmigranten uit de nieuwe lidstaten die dat werk willen doen, maar velen van hen mogen dat werk niet doen door de beperkende overgangsmaatregelen. De toestroom van deze arbeidskrachten voor de landbouw verschilt per land van herkomst en per gastland, afhankelijk van het bestaan van volledige of gedeeltelijke overgangsmaatregelen. |
| --- | --- |

1.4

De paradoxale situatie is ontstaan dat in de EU-15 in de landbouw veel seizoenswerk te doen is waarvoor op de arbeidsmarkt onvoldoende ingezeten werknemers gevonden kunnen worden. Er zijn voldoende arbeidsmigranten uit de nieuwe lidstaten die dat werk willen doen, maar velen van hen mogen dat werk niet doen door de beperkende overgangsmaatregelen. De toestroom van deze arbeidskrachten voor de landbouw verschilt per land van herkomst en per gastland, afhankelijk van het bestaan van volledige of gedeeltelijke overgangsmaatregelen.

| 1.5 | In die situatie komt dat werk vaak in het informele circuit terecht. Het is moeilijk daar accurate informatie over te krijgen omdat er drie partijen bij betrokken zijn die elk hun eigen beweegredenen hebben om die informatie niet openbaar te maken. Er zijn werkgevers die minder willen betalen dan zij volgens de wet of de geldende cao verplicht zijn, werknemers die genoegen nemen met minder dan waar zij volgens de wet of de cao recht op hebben, en er zijn de malafide arbeidsbemiddelaars die maar al te graag bereid zijn dat te organiseren omdat zij er veel geld aan kunnen verdienen. |
| --- | --- |

1.5

In die situatie komt dat werk vaak in het informele circuit terecht. Het is moeilijk daar accurate informatie over te krijgen omdat er drie partijen bij betrokken zijn die elk hun eigen beweegredenen hebben om die informatie niet openbaar te maken. Er zijn werkgevers die minder willen betalen dan zij volgens de wet of de geldende cao verplicht zijn, werknemers die genoegen nemen met minder dan waar zij volgens de wet of de cao recht op hebben, en er zijn de malafide arbeidsbemiddelaars die maar al te graag bereid zijn dat te organiseren omdat zij er veel geld aan kunnen verdienen.

| 1.6 | Veel van die intermediairs stunten met prijzen maar die prijzenslag wordt uiteindelijk betaald door de arbeidsmigranten die genoegen moeten nemen met inkomens die beneden het sociale minimum liggen. Het komt ook voor dat werkgevers die seizoenarbeiders inhuren de arbeidsbemiddelaars marktconforme prijzen betalen maar dat de loonbelasting en de sociale premies door de bemiddelaars niet worden afgedragen. Bovendien steken de intermediairs die dit doen doorgaans ook een deel van het salaris van de arbeidsmigranten in hun zak. Ook zijn er websites met telefoonnummers in zowel Oost- als West-Europa die zelfstandige werknemers aanbieden waarvoor geen belasting, geen werkgeverslasten en geen sociale premies hoeven te worden betaald. |
| --- | --- |

1.6

Veel van die intermediairs stunten met prijzen maar die prijzenslag wordt uiteindelijk betaald door de arbeidsmigranten die genoegen moeten nemen met inkomens die beneden het sociale minimum liggen. Het komt ook voor dat werkgevers die seizoenarbeiders inhuren de arbeidsbemiddelaars marktconforme prijzen betalen maar dat de loonbelasting en de sociale premies door de bemiddelaars niet worden afgedragen. Bovendien steken de intermediairs die dit doen doorgaans ook een deel van het salaris van de arbeidsmigranten in hun zak. Ook zijn er websites met telefoonnummers in zowel Oost- als West-Europa die zelfstandige werknemers aanbieden waarvoor geen belasting, geen werkgeverslasten en geen sociale premies hoeven te worden betaald.

| 1.7 | Die situatie is in meerdere opzichten ongewenst. Uitgangspunt moet zijn dat arbeidsmigranten in alle opzichten op dezelfde manier behandeld worden als de ingezeten werknemers met wie zij samenwerken. Bij gelijk werk moet sprake zijn van gelijke beloning en er moeten betere voorwaarden komen met betrekking tot de toegang tot de sociale zekerheid. Dat is niet alleen een sociaal belang van werknemers. Het is ook een economisch belang voor werkgevers (gelijk speelveld voor eerlijke concurrentie) en een financieel belang van de lidstaten (fiscus). |
| --- | --- |

1.7

Die situatie is in meerdere opzichten ongewenst. Uitgangspunt moet zijn dat arbeidsmigranten in alle opzichten op dezelfde manier behandeld worden als de ingezeten werknemers met wie zij samenwerken. Bij gelijk werk moet sprake zijn van gelijke beloning en er moeten betere voorwaarden komen met betrekking tot de toegang tot de sociale zekerheid. Dat is niet alleen een sociaal belang van werknemers. Het is ook een economisch belang voor werkgevers (gelijk speelveld voor eerlijke concurrentie) en een financieel belang van de lidstaten (fiscus).

| 1.8 | Er ligt een voorstel klaar voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van sancties voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen. Dat voorstel voorziet in geharmoniseerde sancties voor werkgevers en preventiemaatregelen, alsmede het opstellen van definities van goede praktijken, en uitwisseling van die goede praktijken tussen lidstaten, over de toepassing van sancties voor werkgevers. |
| --- | --- |

1.8

Er ligt een voorstel klaar voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van sancties voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen. Dat voorstel voorziet in geharmoniseerde sancties voor werkgevers en preventiemaatregelen, alsmede het opstellen van definities van goede praktijken, en uitwisseling van die goede praktijken tussen lidstaten, over de toepassing van sancties voor werkgevers.

| 1.9 | Zolang de beperkingen voor migranten uit de nieuwe lidstaten nog niet zijn opgeheven bepleit het EESC dat de voorgestelde richtlijn ook van toepassing is op werkgevers die werknemers uit de EU-landen waarvoor nog beperkingen gelden illegaal tewerkstellen. Bovendien acht het EESC het van het grootste belang dat de EU er nauwlettend op toeziet dat de richtlijn niet alleen in alle lidstaten wordt geïmplementeerd in de regelgeving maar ook wordt gehandhaafd in de praktijk. |
| --- | --- |

1.9

Zolang de beperkingen voor migranten uit de nieuwe lidstaten nog niet zijn opgeheven bepleit het EESC dat de voorgestelde richtlijn ook van toepassing is op werkgevers die werknemers uit de EU-landen waarvoor nog beperkingen gelden illegaal tewerkstellen. Bovendien acht het EESC het van het grootste belang dat de EU er nauwlettend op toeziet dat de richtlijn niet alleen in alle lidstaten wordt geïmplementeerd in de regelgeving maar ook wordt gehandhaafd in de praktijk.

| 1.10 | De bestrijding van zwartwerk is gebaat bij een eenduidige Europese definitie van de arbeidsrelatie waarin een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de aanname van werk (het leveren van diensten) en het verrichten van werkzaamheden in een gezagsverhouding (de arbeidsovereenkomst). De ILO heeft daarover een duidelijke aanbeveling afgegeven. Daardoor krijgen bonafide zelfstandigen wier specialisme verder gaat dan het leveren van goedkope ongeschoolde arbeid een duidelijker plaats in het arbeidsbestel en krijgen werknemers de bescherming waar zij recht op hebben. Het doet het EESC deugd dat de Europese Commissie een voorstel voor een onderzoek naar deze (schijn)zelfstandigheid door de Europese sociale partners in de bouw heeft goedgekeurd en het neemt met instemming kennis van het feit dat de Commissie onderzoek ook financiert. |
| --- | --- |

1.10

De bestrijding van zwartwerk is gebaat bij een eenduidige Europese definitie van de arbeidsrelatie waarin een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de aanname van werk (het leveren van diensten) en het verrichten van werkzaamheden in een gezagsverhouding (de arbeidsovereenkomst). De ILO heeft daarover een duidelijke aanbeveling afgegeven. Daardoor krijgen bonafide zelfstandigen wier specialisme verder gaat dan het leveren van goedkope ongeschoolde arbeid een duidelijker plaats in het arbeidsbestel en krijgen werknemers de bescherming waar zij recht op hebben. Het doet het EESC deugd dat de Europese Commissie een voorstel voor een onderzoek naar deze (schijn)zelfstandigheid door de Europese sociale partners in de bouw heeft goedgekeurd en het neemt met instemming kennis van het feit dat de Commissie onderzoek ook financiert.

| 1.11 | Gezien de gevolgen van de beperkingen op legale arbeid is het wellicht beter bij toekomstige uitbreidingen van de EU dit soort overgangsmaatregelen achterwege te laten. Ook verzoekt het EESC de Europese Commissie de mogelijkheid te onderzoeken alle beperkingen voor werknemers uit de 12 lidstaten die in 2004 en 2006 zijn toegetreden, op te heffen. Een groot deel van de sociale partners in Europa is daar ook voorstander van, mits op communautair en op nationaal niveau en op het niveau van de sociale partners daadwerkelijk actie wordt ondernomen om toe te zien op gelijke behandeling van arbeidsmigranten. |
| --- | --- |

1.11

Gezien de gevolgen van de beperkingen op legale arbeid is het wellicht beter bij toekomstige uitbreidingen van de EU dit soort overgangsmaatregelen achterwege te laten. Ook verzoekt het EESC de Europese Commissie de mogelijkheid te onderzoeken alle beperkingen voor werknemers uit de 12 lidstaten die in 2004 en 2006 zijn toegetreden, op te heffen. Een groot deel van de sociale partners in Europa is daar ook voorstander van, mits op communautair en op nationaal niveau en op het niveau van de sociale partners daadwerkelijk actie wordt ondernomen om toe te zien op gelijke behandeling van arbeidsmigranten.

2.   Inleiding

| 2.1 | Volgens de Lissabon strategie moet de EU in de toekomst een zeer competitieve kenniseconomie zijn, gebaseerd op duurzame productie en consumptie en met een grote mate van sociale cohesie. |
| --- | --- |

2.1

Volgens de Lissabon strategie moet de EU in de toekomst een zeer competitieve kenniseconomie zijn, gebaseerd op duurzame productie en consumptie en met een grote mate van sociale cohesie.

| 2.2 | De EU is op dit moment een redelijk competitieve kenniseconomie met productie- en consumptiepatronen die vooralsnog onvoldoende duurzaam zijn en met een sociale cohesie die veel te wensen overlaat. |
| --- | --- |

2.2

De EU is op dit moment een redelijk competitieve kenniseconomie met productie- en consumptiepatronen die vooralsnog onvoldoende duurzaam zijn en met een sociale cohesie die veel te wensen overlaat.

| 2.3 | Dit advies richt zich met name op dat laatste aspect, de sociale cohesie. De EU besteedt veel aandacht aan economische ontwikkeling en verduurzaming van met name de productie. Het tekort aan beleidsmatige aandacht voor de derde peiler van de Lissabonstrategie leidt ertoe dat de sociale cohesie niet toe- maar afneemt. |
| --- | --- |

2.3

Dit advies richt zich met name op dat laatste aspect, de sociale cohesie. De EU besteedt veel aandacht aan economische ontwikkeling en verduurzaming van met name de productie. Het tekort aan beleidsmatige aandacht voor de derde peiler van de Lissabonstrategie leidt ertoe dat de sociale cohesie niet toe- maar afneemt.

| 2.4 | De gevolgen daarvan zijn duidelijk zichtbaar op de arbeidsmarkt. Het aandeel van de informele arbeid neemt toe en er is een type werknemer heringetreden waarvan tot voor kort werd aangenomen dat hij sinds lang was uitgestorven: de dagloner. |
| --- | --- |

2.4

De gevolgen daarvan zijn duidelijk zichtbaar op de arbeidsmarkt. Het aandeel van de informele arbeid neemt toe en er is een type werknemer heringetreden waarvan tot voor kort werd aangenomen dat hij sinds lang was uitgestorven: de dagloner.

| 2.5 | De nieuwe dagloners bieden zich aan op straat, op plaatsen die bekend staan als „oppikplekken” van malafide koppelbazen. Zij worden per dag gehuurd, voor hen worden loonbelasting noch sociale premies afgedragen, zij moeten teveel uren per dag werken, krijgen te weinig per uur betaald en vallen op geen enkele manier onder de bescherming van de arbeidswetgeving — voor zover die aanwezig is. |
| --- | --- |

2.5

De nieuwe dagloners bieden zich aan op straat, op plaatsen die bekend staan als „oppikplekken” van malafide koppelbazen. Zij worden per dag gehuurd, voor hen worden loonbelasting noch sociale premies afgedragen, zij moeten teveel uren per dag werken, krijgen te weinig per uur betaald en vallen op geen enkele manier onder de bescherming van de arbeidswetgeving — voor zover die aanwezig is.

| 2.6 | Tot een paar jaar geleden had de arbeidsmarkt voor met name laag en ongeschoold werk een nationaal karakter. Na de uitbreiding van de EU in 2004 is ook een Europese arbeidsmarkt ontstaan voor dat arbeidsmarktsegment. Na de uitbreiding in 2007 groeit het aanbod op die markt sterk nu ook werknemers uit Bulgarije en Roemenië zich aanbieden. |
| --- | --- |

2.6

Tot een paar jaar geleden had de arbeidsmarkt voor met name laag en ongeschoold werk een nationaal karakter. Na de uitbreiding van de EU in 2004 is ook een Europese arbeidsmarkt ontstaan voor dat arbeidsmarktsegment. Na de uitbreiding in 2007 groeit het aanbod op die markt sterk nu ook werknemers uit Bulgarije en Roemenië zich aanbieden.

| 2.7 | De sector waar deze trend zich sterk ontwikkelt is de landbouw. Bovendien vinden veel mensen die werk zoeken in een ander land bijna altijd hun eerste baan met name in die sector. |
| --- | --- |

2.7

De sector waar deze trend zich sterk ontwikkelt is de landbouw. Bovendien vinden veel mensen die werk zoeken in een ander land bijna altijd hun eerste baan met name in die sector.

| 2.8 | Met dit advies wil het EESC dit probleem op de agenda van de EU zetten zodat de relevante Europese instellingen samen met de lidstaten en de sociale partners aldaar kunnen zoeken naar oplossingen voor dit grote, schrijnende en — helaas — groeiende probleem. |
| --- | --- |

2.8

Met dit advies wil het EESC dit probleem op de agenda van de EU zetten zodat de relevante Europese instellingen samen met de lidstaten en de sociale partners aldaar kunnen zoeken naar oplossingen voor dit grote, schrijnende en — helaas — groeiende probleem.

3.   Landbouw

| 3.1 | Landbouw is het geheel van economische activiteiten waarbij het natuurlijke milieu wordt aangepast ten behoeve van de productie van planten en dieren (1). Afhankelijk van het product, de productiemethode en het niveau van welvaart wordt gebruikgemaakt van een groot aantal uiteenlopende technieken, variërend van het werken met eenvoudige werktuigen tot het gebruik van grote machines, waarbij arbeid steeds meer vervangen wordt door machines. |
| --- | --- |

3.1

Landbouw is het geheel van economische activiteiten waarbij het natuurlijke milieu wordt aangepast ten behoeve van de productie van planten en dieren (1). Afhankelijk van het product, de productiemethode en het niveau van welvaart wordt gebruikgemaakt van een groot aantal uiteenlopende technieken, variërend van het werken met eenvoudige werktuigen tot het gebruik van grote machines, waarbij arbeid steeds meer vervangen wordt door machines.

| 3.2 | De agrarische sector is in de EU een grote sector. Er is in de EU in totaal ruim 160 miljoen hectare land in gebruik als landbouwgrond. Er zijn 11 miljoen agrarische bedrijven die werk bieden aan in totaal 15 miljoen mensen. Dat zijn in meerderheid de boeren zelf en hun gezinsleden, maar ongeveer 1 miljoen bedrijven heeft in totaal 6,5 miljoen werknemers in dienst. Daarvan werken er 4,5 miljoen als seizoenarbeider, een onbekend aantal van hen in een ander land dan hun land van herkomst (2). Veel van die seizoenarbeiders komen uit Polen, Bulgarije en Roemenië. |
| --- | --- |

3.2

De agrarische sector is in de EU een grote sector. Er is in de EU in totaal ruim 160 miljoen hectare land in gebruik als landbouwgrond. Er zijn 11 miljoen agrarische bedrijven die werk bieden aan in totaal 15 miljoen mensen. Dat zijn in meerderheid de boeren zelf en hun gezinsleden, maar ongeveer 1 miljoen bedrijven heeft in totaal 6,5 miljoen werknemers in dienst. Daarvan werken er 4,5 miljoen als seizoenarbeider, een onbekend aantal van hen in een ander land dan hun land van herkomst (2). Veel van die seizoenarbeiders komen uit Polen, Bulgarije en Roemenië.

| 3.3 | De landbouw kan worden onderverdeeld in verschillende activiteiten. Veeteelt (productie van dieren) en aquacultuur (productie van vis), tuinbouw (kleinschalige teelt van kortcyclische gewassen zoals groenten, siergewassen, fruit, champignons) en akkerbouw (onderscheidt zich van de tuinbouw doordat daar de gewassen op een grotere schaal geteeld worden en minder arbeid vragen). De commerciële bosbouw wordt niet overal in de EU tot de agrarische sector gerekend, in enkele landen wordt het als een zelfstandige sector beschouwd. |
| --- | --- |

3.3

De landbouw kan worden onderverdeeld in verschillende activiteiten. Veeteelt (productie van dieren) en aquacultuur (productie van vis), tuinbouw (kleinschalige teelt van kortcyclische gewassen zoals groenten, siergewassen, fruit, champignons) en akkerbouw (onderscheidt zich van de tuinbouw doordat daar de gewassen op een grotere schaal geteeld worden en minder arbeid vragen). De commerciële bosbouw wordt niet overal in de EU tot de agrarische sector gerekend, in enkele landen wordt het als een zelfstandige sector beschouwd.

| 3.4 | Landbouw produceert niet alleen voedsel, maar in toenemende mate ook andere goederen als bloemen, bont, leer, biobrandstoffen (biodiesel, ethanol, gas, snelgroeiend hout), enzymen, vezels, enzovoorts. Genetisch gemanipuleerde planten produceren ook speciale medicijnen. |
| --- | --- |

3.4

Landbouw produceert niet alleen voedsel, maar in toenemende mate ook andere goederen als bloemen, bont, leer, biobrandstoffen (biodiesel, ethanol, gas, snelgroeiend hout), enzymen, vezels, enzovoorts. Genetisch gemanipuleerde planten produceren ook speciale medicijnen.

| 3.5 | De landbouw is volgens de gegevens van zowel de ILO (3) als van Eurofound (4) voor werknemers een van de gevaarlijkste sectoren. In totaal gebeuren er jaarlijks zo'n 335 000 arbeidsongevallen met dodelijke afloop. Meer dan de helft daarvan, 170 000 dodelijke ongevallen, gebeuren in de agrarische sector. |
| --- | --- |

3.5

De landbouw is volgens de gegevens van zowel de ILO (3) als van Eurofound (4) voor werknemers een van de gevaarlijkste sectoren. In totaal gebeuren er jaarlijks zo'n 335 000 arbeidsongevallen met dodelijke afloop. Meer dan de helft daarvan, 170 000 dodelijke ongevallen, gebeuren in de agrarische sector.

4.   Vormen van informeel werk

| 4.1 | Door tal van juridische complicaties in de EU is het niet mogelijk een eenduidige definitie van informeel werk te formuleren. Praktijken die in het ene land heel gewoon zijn (als er op een bepaald gebied niets is geregeld hoeft er ook niets nageleefd te worden) gelden in een ander land als ongebruikelijk of zelfs als een overtreding van daar geldende wet- en regelgeving. |
| --- | --- |

4.1

Door tal van juridische complicaties in de EU is het niet mogelijk een eenduidige definitie van informeel werk te formuleren. Praktijken die in het ene land heel gewoon zijn (als er op een bepaald gebied niets is geregeld hoeft er ook niets nageleefd te worden) gelden in een ander land als ongebruikelijk of zelfs als een overtreding van daar geldende wet- en regelgeving.

| 4.2 | De nationale definities van informeel werk verschillen per lidstaat. Het gaat om werkzaamheden die niet in de officiële statistieken van de formele economie zijn opgenomen. Er zijn wel cijfers van, maar die zijn vaak slechts terug te voeren tot één bron, ze zijn niet altijd te verifiëren en daardoor niet altijd betrouwbaar. Maar dat informele arbeid op grote schaal voorkomt, is onweerlegbaar. |
| --- | --- |

4.2

De nationale definities van informeel werk verschillen per lidstaat. Het gaat om werkzaamheden die niet in de officiële statistieken van de formele economie zijn opgenomen. Er zijn wel cijfers van, maar die zijn vaak slechts terug te voeren tot één bron, ze zijn niet altijd te verifiëren en daardoor niet altijd betrouwbaar. Maar dat informele arbeid op grote schaal voorkomt, is onweerlegbaar.

| 4.3 | Vrijwel alle nationale definities van informeel werk leggen de nadruk op het niet nakomen van fiscale verplichtingen. Het niet nakomen van verplichtingen met betrekking tot de sociale zekerheid wordt ook in vrijwel alle definities genoemd. Vreemd genoeg maakt het niet naleven van andere verplichtingen op het gebied van het arbeidsrecht (arbeidsomstandigheden, arbeidstijden, collectieve afspraken met een algemeen verbindend karakter) vrijwel nooit deel uit van de nationale definities van informeel werk. |
| --- | --- |

4.3

Vrijwel alle nationale definities van informeel werk leggen de nadruk op het niet nakomen van fiscale verplichtingen. Het niet nakomen van verplichtingen met betrekking tot de sociale zekerheid wordt ook in vrijwel alle definities genoemd. Vreemd genoeg maakt het niet naleven van andere verplichtingen op het gebied van het arbeidsrecht (arbeidsomstandigheden, arbeidstijden, collectieve afspraken met een algemeen verbindend karakter) vrijwel nooit deel uit van de nationale definities van informeel werk.

| 4.4 | Informeel werk wordt verricht door niet-geregistreerde werknemers, dat zijn niet per definitie arbeidsmigranten zonder werk- en/of verblijfsvergunning. Ook mensen die die vereiste documenten wel hebben — of zij die ze niet nodig hebben omdat ze ingezeten zijn van het land waar het delict plaatsvindt — werken informeel. Mensen zonder geldige documenten zijn overigens wel kwetsbaarder en daardoor ook makkelijker uit te buiten dan mensen met geldige documenten. Die laatste groep heeft immers ook toegang tot formele arbeid, de eerste groep heef dat niet. |
| --- | --- |

4.4

Informeel werk wordt verricht door niet-geregistreerde werknemers, dat zijn niet per definitie arbeidsmigranten zonder werk- en/of verblijfsvergunning. Ook mensen die die vereiste documenten wel hebben — of zij die ze niet nodig hebben omdat ze ingezeten zijn van het land waar het delict plaatsvindt — werken informeel. Mensen zonder geldige documenten zijn overigens wel kwetsbaarder en daardoor ook makkelijker uit te buiten dan mensen met geldige documenten. Die laatste groep heeft immers ook toegang tot formele arbeid, de eerste groep heef dat niet.

| 4.5 | Naast de klassieke vorm van arbeid in loondienst bestaat ook de „zelfstandige zonder personeel”. Deze „zelfstandigen” worden als ondernemers gezien, voor hen hoeven geen loonbelasting en sociale premies te worden betaald. Zij zijn zelf verantwoordelijk voor de afdracht daarvan. |
| --- | --- |

4.5

Naast de klassieke vorm van arbeid in loondienst bestaat ook de „zelfstandige zonder personeel”. Deze „zelfstandigen” worden als ondernemers gezien, voor hen hoeven geen loonbelasting en sociale premies te worden betaald. Zij zijn zelf verantwoordelijk voor de afdracht daarvan.

| 4.6 | Zij vallen ook niet onder de bescherming van de arbeidswetgeving zoals die geldt voor werknemers. Voor hen gelden geen minimale beloning, geen maximale wekelijkse arbeidsduur en geen voorschriften voor veilig en gezond werken. Gezien het hoge risico op een ernstig arbeidsongeval in deze sector (zie 3.5) is dat onacceptabel. Het staat deze zelfstandigen vrij te werken voor welke tarieven en onder welke voorwaarden dan ook die zij met hun opdrachtgevers afspreken. |
| --- | --- |

4.6

Zij vallen ook niet onder de bescherming van de arbeidswetgeving zoals die geldt voor werknemers. Voor hen gelden geen minimale beloning, geen maximale wekelijkse arbeidsduur en geen voorschriften voor veilig en gezond werken. Gezien het hoge risico op een ernstig arbeidsongeval in deze sector (zie 3.5) is dat onacceptabel. Het staat deze zelfstandigen vrij te werken voor welke tarieven en onder welke voorwaarden dan ook die zij met hun opdrachtgevers afspreken.

| 4.7 | Deze zelfstandigen waren aanvankelijk ervaren professionals die zich hadden bekwaamd in bepaalde bijzondere beroepen. Doorgaans hadden zij er jaren over gedaan het niveau van volleerd en geschoold vakman te bereiken dat nodig was om als zelfstandige te kunnen opereren. |
| --- | --- |

4.7

Deze zelfstandigen waren aanvankelijk ervaren professionals die zich hadden bekwaamd in bepaalde bijzondere beroepen. Doorgaans hadden zij er jaren over gedaan het niveau van volleerd en geschoold vakman te bereiken dat nodig was om als zelfstandige te kunnen opereren.

| 4.8 | Als gevolg van outsourcing en de toenemende uitbesteding na het afstoten van niet-kerntaken wordt tegenwoordig veel meer dan alleen gespecialiseerd werk uitbesteed. Een kleine kern van vast en goed ingevoerd personeel volstaat, de uitvoering van het vaak simpele werk gebeurt in toenemende mate in onderaanneming en uitbesteding. Aan de vraag naar dat soort arbeid wordt voldaan door een grote groep van nieuwe zelfstandigen die zich op de arbeidsmarkt melden. Het belangrijkste specialisme van veel van die nieuwe zelfstandigen is vooral het leveren van goedkope, ongeschoolde arbeid. |
| --- | --- |

4.8

Als gevolg van outsourcing en de toenemende uitbesteding na het afstoten van niet-kerntaken wordt tegenwoordig veel meer dan alleen gespecialiseerd werk uitbesteed. Een kleine kern van vast en goed ingevoerd personeel volstaat, de uitvoering van het vaak simpele werk gebeurt in toenemende mate in onderaanneming en uitbesteding. Aan de vraag naar dat soort arbeid wordt voldaan door een grote groep van nieuwe zelfstandigen die zich op de arbeidsmarkt melden. Het belangrijkste specialisme van veel van die nieuwe zelfstandigen is vooral het leveren van goedkope, ongeschoolde arbeid.

| 4.9 | In feite is het een vorm van schijnzelfstandigheid die aan het eind van de jaren '80 van de vorige eeuw wordt gebruikt voor de export van werkloosheid vanuit Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Tot die tijd stonden in de Engelse wetgeving een aantal waarborgen waaraan getoetst werd of de zelfstandigen inderdaad voldeden aan een aantal voorwaarden. Een van die voorwaarden was dat zij ervaren specialisten waren in een bijzonder beroep. De toenmalige Engelse regering heeft die toetsingscriteria destijds geschrapt waardoor opeens veel meer mensen zich als zelfstandigen konden laten registeren en op het vasteland aan het werk konden zonder dat rekening hoeft te worden gehouden met het arbeidsrecht in de lidstaten daar (5). |
| --- | --- |

4.9

In feite is het een vorm van schijnzelfstandigheid die aan het eind van de jaren '80 van de vorige eeuw wordt gebruikt voor de export van werkloosheid vanuit Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Tot die tijd stonden in de Engelse wetgeving een aantal waarborgen waaraan getoetst werd of de zelfstandigen inderdaad voldeden aan een aantal voorwaarden. Een van die voorwaarden was dat zij ervaren specialisten waren in een bijzonder beroep. De toenmalige Engelse regering heeft die toetsingscriteria destijds geschrapt waardoor opeens veel meer mensen zich als zelfstandigen konden laten registeren en op het vasteland aan het werk konden zonder dat rekening hoeft te worden gehouden met het arbeidsrecht in de lidstaten daar (5).

| 4.10 | Dit verschijnsel is overigens niet langer exclusief Angelsaksisch, een Poolse regeringswoordvoerder bijvoorbeeld heeft tijdens een conferentie over vrij verkeer van werknemers verteld dat zijn regering Poolse werkzoekenden oproept zich te registreren als zelfstandigen (6). Daardoor kunnen zij alle restricties voor zover die nog wel gelden voor werknemers in de overige lidstaten omzeilen en overal aan het werk gaan. Op deze manier wordt de status van zelfstandigen regelmatig bewust gebruikt als schijnconstructie om wettelijke of arbeidsvoorwaardelijke regelingen te ontduiken in een keten van onderaanneming en uitbesteding. Via wurgcontracten met deze schijnzelfstandigen, die vaak door bemiddelingsbureaus worden aangeboden, wordt ook de verantwoordelijkheid voor het nakomen van verplichtingen met betrekking tot de loonbelasting en de sociale zekerheid naar beneden toe afgewenteld. |
| --- | --- |

4.10

Dit verschijnsel is overigens niet langer exclusief Angelsaksisch, een Poolse regeringswoordvoerder bijvoorbeeld heeft tijdens een conferentie over vrij verkeer van werknemers verteld dat zijn regering Poolse werkzoekenden oproept zich te registreren als zelfstandigen (6). Daardoor kunnen zij alle restricties voor zover die nog wel gelden voor werknemers in de overige lidstaten omzeilen en overal aan het werk gaan. Op deze manier wordt de status van zelfstandigen regelmatig bewust gebruikt als schijnconstructie om wettelijke of arbeidsvoorwaardelijke regelingen te ontduiken in een keten van onderaanneming en uitbesteding. Via wurgcontracten met deze schijnzelfstandigen, die vaak door bemiddelingsbureaus worden aangeboden, wordt ook de verantwoordelijkheid voor het nakomen van verplichtingen met betrekking tot de loonbelasting en de sociale zekerheid naar beneden toe afgewenteld.

| 4.11 | In de bouw doet dit verschijnsel zich ook op grote schaal voor, in die sector is hier ook al veel meer onderzoek naar verricht dan in de agrarische sector. Er zijn grote overeenkomsten tussen deze sectoren, wat zij vooral gemeen hebben zijn de drie grootste risicofactoren voor informele arbeid: arbeidsintensief werk met een tijdelijk karakter dat vooral gedaan wordt door niet-ingezeten werknemers. De Europese sociale partners in de bouw hebben dit gevaar inmiddels onderkend en subsidie gevraagd aan de Europese Commissie voor een onderzoek naar het verschijnsel (schijn)zelfstandigheid in 18 lidstaten. De Commissie heeft dit verzoek gehonoreerd, nog voor het eind van dit jaar wordt dit onderzoeksvoorstel Europees aanbesteed. |
| --- | --- |

4.11

In de bouw doet dit verschijnsel zich ook op grote schaal voor, in die sector is hier ook al veel meer onderzoek naar verricht dan in de agrarische sector. Er zijn grote overeenkomsten tussen deze sectoren, wat zij vooral gemeen hebben zijn de drie grootste risicofactoren voor informele arbeid: arbeidsintensief werk met een tijdelijk karakter dat vooral gedaan wordt door niet-ingezeten werknemers. De Europese sociale partners in de bouw hebben dit gevaar inmiddels onderkend en subsidie gevraagd aan de Europese Commissie voor een onderzoek naar het verschijnsel (schijn)zelfstandigheid in 18 lidstaten. De Commissie heeft dit verzoek gehonoreerd, nog voor het eind van dit jaar wordt dit onderzoeksvoorstel Europees aanbesteed.

| 4.12 | Doordat een wettelijk Europees kader voor de arbeidsrelatie nu nog ontbreekt is er speelruimte voor dubieuze handel in goedkope arbeid. Dat zorgt voor serieuze schadelijke neveneffecten op Europees niveau. De Europese Commissie constateert dat ook zelf in zijn „Verslag over het functioneren van de overgangsregelingen als vastgesteld in het Toetredingsverdrag van 2003” waarin wordt geconstateerd dat „de beperkingen EU-8 onderdanen kunnen hebben aangemoedigd om uit te kijken naar andere wegen om in de EU-15 lidstaten een economische activiteit uit te oefenen, wat blijkt uit een uitzonderlijk grote instroom van gedetacheerde werknemers of werknemers die beweren dat zij zelfstandigen zijn” (7). |
| --- | --- |

4.12

Doordat een wettelijk Europees kader voor de arbeidsrelatie nu nog ontbreekt is er speelruimte voor dubieuze handel in goedkope arbeid. Dat zorgt voor serieuze schadelijke neveneffecten op Europees niveau. De Europese Commissie constateert dat ook zelf in zijn „Verslag over het functioneren van de overgangsregelingen als vastgesteld in het Toetredingsverdrag van 2003” waarin wordt geconstateerd dat „de beperkingen EU-8 onderdanen kunnen hebben aangemoedigd om uit te kijken naar andere wegen om in de EU-15 lidstaten een economische activiteit uit te oefenen, wat blijkt uit een uitzonderlijk grote instroom van gedetacheerde werknemers of werknemers die beweren dat zij zelfstandigen zijn” (7).

| 4.13 | In datzelfde verslag constateert de Commissie: „De sociale partners erkenden dat de migratiestromen uit de EU-8 naar de EU-15 lidstaten niet zeer groot zijn geweest en beklemtoonden dat de aantasting van de arbeidsnormen en „sociale dumping” moeten worden vermeden. Zij wezen er ook op dat de beperkingen op legale arbeid in de praktijk hebben geleid tot een toename van zwartwerk, werk door „schijnzelfstandigen”, fictieve dienstverlening en uitbesteding”. Even verderop corrigeert de Commissie het beeld dat de migratiestromen niet zeer groot zijn geweest met de opmerking dat „de echte migratiestromen in de uitgebreide EU groter zijn dan die welke blijken uit de in dit verslag gepresenteerde gegevens, aangezien het verschijnsel zwartwerk niet volledig door officiële statistieken in kaart wordt gebracht”. De Commissie constateert in het algemeen dan ook dat beperkingen op de toegang tot de arbeidsmarkt ertoe kunnen leiden dat een groter beroep wordt gedaan op zwart werk. |
| --- | --- |

4.13

In datzelfde verslag constateert de Commissie: „De sociale partners erkenden dat de migratiestromen uit de EU-8 naar de EU-15 lidstaten niet zeer groot zijn geweest en beklemtoonden dat de aantasting van de arbeidsnormen en „sociale dumping” moeten worden vermeden. Zij wezen er ook op dat de beperkingen op legale arbeid in de praktijk hebben geleid tot een toename van zwartwerk, werk door „schijnzelfstandigen”, fictieve dienstverlening en uitbesteding”. Even verderop corrigeert de Commissie het beeld dat de migratiestromen niet zeer groot zijn geweest met de opmerking dat „de echte migratiestromen in de uitgebreide EU groter zijn dan die welke blijken uit de in dit verslag gepresenteerde gegevens, aangezien het verschijnsel zwartwerk niet volledig door officiële statistieken in kaart wordt gebracht”. De Commissie constateert in het algemeen dan ook dat beperkingen op de toegang tot de arbeidsmarkt ertoe kunnen leiden dat een groter beroep wordt gedaan op zwart werk.

| 4.14 | De tuinbouw in Nederland bijvoorbeeld, de agrarische sector met de meeste werknemers, telde in 1992 in totaal 54 200 FTE's (Full Time Equivalents). Bijna 87 % van de werknemers was in vaste dienst, ruim 13 % was op een andere manier aan de onderneming verbonden (uitzendkracht, tijdelijk dienstverband, (schijn)zelfstandige). In 2005 telde de sector 59 000 FTE's, toen was ruim 61 % van de werknemers in vaste dienst en was bijna 39 % op een andere manier aan de onderneming verbonden. Let wel: dit zijn de cijfers van de formele economie. Naar schatting werkten er in het voorjaar van 2007 nog eens 40 000 FTE's op informele wijze in de sector (8), maar er zijn sterke aanwijzingen dat het aandeel van de informele arbeid in de tuinbouw gestaag afneemt sinds de beperkende maatregelen voor de inwoners van de landen die in 2004 toetraden zijn opgeheven. |
| --- | --- |

4.14

De tuinbouw in Nederland bijvoorbeeld, de agrarische sector met de meeste werknemers, telde in 1992 in totaal 54 200 FTE's (Full Time Equivalents). Bijna 87 % van de werknemers was in vaste dienst, ruim 13 % was op een andere manier aan de onderneming verbonden (uitzendkracht, tijdelijk dienstverband, (schijn)zelfstandige). In 2005 telde de sector 59 000 FTE's, toen was ruim 61 % van de werknemers in vaste dienst en was bijna 39 % op een andere manier aan de onderneming verbonden. Let wel: dit zijn de cijfers van de formele economie. Naar schatting werkten er in het voorjaar van 2007 nog eens 40 000 FTE's op informele wijze in de sector (8), maar er zijn sterke aanwijzingen dat het aandeel van de informele arbeid in de tuinbouw gestaag afneemt sinds de beperkende maatregelen voor de inwoners van de landen die in 2004 toetraden zijn opgeheven.

5.   Arbeidsnormen onder druk

| 5.1 | De afgelopen paar jaar hebben laten zien dat het opleggen van beperkingen aan de toegang tot de arbeidsmarkt vaak een averechts effect heeft. Het kan leiden tot het ontduiken van wettelijke en arbeidsvoorwaardelijke bepalingen. Voor werkzoekenden uit Roemenië en Bulgarije gelden tot 31 december 2008 geen beperkingen in Estland, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije, Tsjechië, Zweden, Finland, Cyprus en Slovenië, al moeten werkzoekenden uit Roemenië en Bulgarije zich in de laatste drie landen wel laten registreren. De overige 15 EU-lidstaten leggen werkzoekenden uit Roemenië en Bulgarije wel beperkingen op (9). Voor werkzoekenden uit de 10 lidstaten die in 2004 toetraden gelden ook nog beperkingen, maar in een geringer aantal landen en minder vergaand dan voor de ingezetenen uit Bulgarije en Roemenië (10). |
| --- | --- |

5.1

De afgelopen paar jaar hebben laten zien dat het opleggen van beperkingen aan de toegang tot de arbeidsmarkt vaak een averechts effect heeft. Het kan leiden tot het ontduiken van wettelijke en arbeidsvoorwaardelijke bepalingen. Voor werkzoekenden uit Roemenië en Bulgarije gelden tot 31 december 2008 geen beperkingen in Estland, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije, Tsjechië, Zweden, Finland, Cyprus en Slovenië, al moeten werkzoekenden uit Roemenië en Bulgarije zich in de laatste drie landen wel laten registreren. De overige 15 EU-lidstaten leggen werkzoekenden uit Roemenië en Bulgarije wel beperkingen op (9). Voor werkzoekenden uit de 10 lidstaten die in 2004 toetraden gelden ook nog beperkingen, maar in een geringer aantal landen en minder vergaand dan voor de ingezetenen uit Bulgarije en Roemenië (10).

| 5.2 | De arbeidsmigratie in de EU is economisch van aard en het gevolg van het vrije verkeer van werknemers in een Europese Unie waar grote welvaartsverschillen bestaan tussen de verschillende lidstaten. Hoge werkloosheid in een aantal van de nieuwe lidstaten en de vraag naar goedkope, laaggeschoolde arbeid in de 15 oude lidstaten zorgen voor een gestage stroom werkzoekenden. |
| --- | --- |

5.2

De arbeidsmigratie in de EU is economisch van aard en het gevolg van het vrije verkeer van werknemers in een Europese Unie waar grote welvaartsverschillen bestaan tussen de verschillende lidstaten. Hoge werkloosheid in een aantal van de nieuwe lidstaten en de vraag naar goedkope, laaggeschoolde arbeid in de 15 oude lidstaten zorgen voor een gestage stroom werkzoekenden.

| 5.3 | Veel van die werkzoekenden vinden een baan in de agrarische sector omdat in die sector door het seizoensgebonden karakter in de oogsttijd veel vraag in naar tijdelijk extra personeel. Het is ook een sector waar de kans op sociale dumping groter is dan in andere sectoren. Onder meer omdat in een aantal lidstaten geen cao's van kracht zijn voor de agrarische sector of omdat in een aantal gevallen de agrarische cao's die er wel zijn niet algemeen verbindend zijn verklaard. |
| --- | --- |

5.3

Veel van die werkzoekenden vinden een baan in de agrarische sector omdat in die sector door het seizoensgebonden karakter in de oogsttijd veel vraag in naar tijdelijk extra personeel. Het is ook een sector waar de kans op sociale dumping groter is dan in andere sectoren. Onder meer omdat in een aantal lidstaten geen cao's van kracht zijn voor de agrarische sector of omdat in een aantal gevallen de agrarische cao's die er wel zijn niet algemeen verbindend zijn verklaard.

| 5.4 | Seizoenswerk is een structureel element binnen de Europese landbouw. Zonder de inzet van flexibele krachten is duurzame en efficiënte agrarische productie niet mogelijk. Het seizoenswerk in de agrarische sector wordt voor een groot deel gedaan door arbeidsmigranten. Soms leidt dit tot problemen die een gevaar vormen voor de sociale cohesie. |
| --- | --- |

5.4

Seizoenswerk is een structureel element binnen de Europese landbouw. Zonder de inzet van flexibele krachten is duurzame en efficiënte agrarische productie niet mogelijk. Het seizoenswerk in de agrarische sector wordt voor een groot deel gedaan door arbeidsmigranten. Soms leidt dit tot problemen die een gevaar vormen voor de sociale cohesie.

| 5.5 | Migranten die in het formele circuit werken zijn vaak al goedkoper dan ingezeten werknemers omdat de werkgever een aantal premies voor hen niet hoeft te betalen. Dat geldt bijvoorbeeld voor sectorale opleidingsfondsen en voor pensioenfondsen. De migranten uit de 10 EU-landen die in 2004 zijn toegetreden en voor wie bij een aantal oude EU-landen nog steeds beperkingen gelden op de arbeidsmarkt werken vaak deels informeel omdat niet alle gewerkte uren bij de belastingdienst worden gemeld. De migranten uit Bulgarije en Roemenië voor wie nog meerbeperkingen gelden zijn doorgaans geheel aangewezen op het informele circuit. In dat informele circuit worden niet alle gewerkte uren betaald, worden veel te lage uurlonen betaald of worden zij via wurgcontracten gedwongen werk aan te nemen als (schijn)zelfstandigen. |
| --- | --- |

5.5

Migranten die in het formele circuit werken zijn vaak al goedkoper dan ingezeten werknemers omdat de werkgever een aantal premies voor hen niet hoeft te betalen. Dat geldt bijvoorbeeld voor sectorale opleidingsfondsen en voor pensioenfondsen. De migranten uit de 10 EU-landen die in 2004 zijn toegetreden en voor wie bij een aantal oude EU-landen nog steeds beperkingen gelden op de arbeidsmarkt werken vaak deels informeel omdat niet alle gewerkte uren bij de belastingdienst worden gemeld. De migranten uit Bulgarije en Roemenië voor wie nog meerbeperkingen gelden zijn doorgaans geheel aangewezen op het informele circuit. In dat informele circuit worden niet alle gewerkte uren betaald, worden veel te lage uurlonen betaald of worden zij via wurgcontracten gedwongen werk aan te nemen als (schijn)zelfstandigen.

| 5.6 | De ILO heeft een aantal verdragen gewijd aan de problematiek die in dit advies wordt behandeld. Dat zijn de verdragen 97 (Migration for Employment, 1949), 143 (Migrant Workers Supplementary Provisions, 1975), 181 (Private Employment Agencys, 1997) en 184 (Safety & Health in Agriculture, 2001). De conventies 97 en 181 zijn door 17 van de 27 lidstaten van de EU
  niet
  geratificeerd. Conventie 143 is door 22 van de EU lidstaten niet geratificeerd, conventie 184 is door 24 lidstaten
  niet
  geratificeerd.
  Niet
  één van de 27 huidige EU-lidstaten heeft alle vier conventies geratificeerd (11). Ook heeft de ILO in 2006 een aanbeveling gedaan over de arbeidsverhouding (12). De kern van die aanbeveling was om in alle landen op nationaal niveau de wetgeving te verbeteren teneinde een duidelijk en gemeenschappelijk onderscheid te maken tussen zelfstandigen en werknemers. Dat is nodig om een eind te kunnen maken aan het groeiende aantal frauduleuze praktijken dat erop is gericht te verhullen dat mensen werknemers zijn en het te doen voorkomen dat zij zelfstandigen zijn (13). |
| --- | --- |

5.6

De ILO heeft een aantal verdragen gewijd aan de problematiek die in dit advies wordt behandeld. Dat zijn de verdragen 97 (Migration for Employment, 1949), 143 (Migrant Workers Supplementary Provisions, 1975), 181 (Private Employment Agencys, 1997) en 184 (Safety & Health in Agriculture, 2001). De conventies 97 en 181 zijn door 17 van de 27 lidstaten van de EU
  niet
  geratificeerd. Conventie 143 is door 22 van de EU lidstaten niet geratificeerd, conventie 184 is door 24 lidstaten
  niet
  geratificeerd.
  Niet
  één van de 27 huidige EU-lidstaten heeft alle vier conventies geratificeerd (11). Ook heeft de ILO in 2006 een aanbeveling gedaan over de arbeidsverhouding (12). De kern van die aanbeveling was om in alle landen op nationaal niveau de wetgeving te verbeteren teneinde een duidelijk en gemeenschappelijk onderscheid te maken tussen zelfstandigen en werknemers. Dat is nodig om een eind te kunnen maken aan het groeiende aantal frauduleuze praktijken dat erop is gericht te verhullen dat mensen werknemers zijn en het te doen voorkomen dat zij zelfstandigen zijn (13).

6.   Handhaven arbeidsnormen

| 6.1 | Uitgangspunt moet zijn dat arbeidsmigranten in alle opzichten op dezelfde manier behandeld worden als de ingezeten werknemers met wie zij samenwerken. Bij gelijk werk moet sprake zijn van gelijke beloning en er moeten betere voorwaarden komen met betrekking tot de toegang tot de sociale zekerheid. Dat is niet alleen een sociaal belang van werknemers. Het is ook een economisch belang voor werkgevers (gelijk speelveld voor eerlijke concurrentie) en een financieel belang van de lidstaten (fiscus). Dat uitgangspunt wordt lang niet overal toegepast. In Nederland hebben sociale partners bij het opheffen van de overgangsbepalingen voor de inwoners van de landen die in 2004 toetraden de intentie uitgesproken per 1 mei 2007 samen te werken bij de controle op naleving van de sociale wet- en regelgeving en de arbeidswet- en regelgeving. De overheid zegde toe met flankerend beleid te komen. Tot op dit moment heeft dat nog niet tot tastbare resultaten geleid. |
| --- | --- |

6.1

Uitgangspunt moet zijn dat arbeidsmigranten in alle opzichten op dezelfde manier behandeld worden als de ingezeten werknemers met wie zij samenwerken. Bij gelijk werk moet sprake zijn van gelijke beloning en er moeten betere voorwaarden komen met betrekking tot de toegang tot de sociale zekerheid. Dat is niet alleen een sociaal belang van werknemers. Het is ook een economisch belang voor werkgevers (gelijk speelveld voor eerlijke concurrentie) en een financieel belang van de lidstaten (fiscus). Dat uitgangspunt wordt lang niet overal toegepast. In Nederland hebben sociale partners bij het opheffen van de overgangsbepalingen voor de inwoners van de landen die in 2004 toetraden de intentie uitgesproken per 1 mei 2007 samen te werken bij de controle op naleving van de sociale wet- en regelgeving en de arbeidswet- en regelgeving. De overheid zegde toe met flankerend beleid te komen. Tot op dit moment heeft dat nog niet tot tastbare resultaten geleid.

| 6.2 | Er ligt een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van sancties voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen (14). Dat voorstel voorziet in geharmoniseerde sancties voor werkgevers en preventiemaatregelen, alsmede het opstellen van definities van goede praktijken en uitwisseling van die goede praktijken tussen lidstaten over de toepassing van sancties voor werkgevers. |
| --- | --- |

6.2

Er ligt een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van sancties voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen (14). Dat voorstel voorziet in geharmoniseerde sancties voor werkgevers en preventiemaatregelen, alsmede het opstellen van definities van goede praktijken en uitwisseling van die goede praktijken tussen lidstaten over de toepassing van sancties voor werkgevers.

| 6.3 | De reden voor dit voorstel is het forse aantal illegaal in de EU verblijvende onderdanen uit derde landen (naar schatting tussen de 4,5 en 8 miljoen). Dat leidt tot illegale arbeid, de landbouw is naast de bouw, de horeca en de schoonmaak een van de vier sectoren waarin dat zich voornamelijk afspeelt. Het EP en de Raad concluderen in dat voorstel dat die illegale arbeid, „net zoals zwartwerk door EU-burgers, leidt tot verliezen voor de overheidsfinanciën, neerwaartse druk op lonen en arbeidsomstandigheden, potentiële concurrentiedistorsies tussen bedrijven en het ontbreken voor zwartwerkers van ziekteverzekering en pensioenrechten”. |
| --- | --- |

6.3

De reden voor dit voorstel is het forse aantal illegaal in de EU verblijvende onderdanen uit derde landen (naar schatting tussen de 4,5 en 8 miljoen). Dat leidt tot illegale arbeid, de landbouw is naast de bouw, de horeca en de schoonmaak een van de vier sectoren waarin dat zich voornamelijk afspeelt. Het EP en de Raad concluderen in dat voorstel dat die illegale arbeid, „net zoals zwartwerk door EU-burgers, leidt tot verliezen voor de overheidsfinanciën, neerwaartse druk op lonen en arbeidsomstandigheden, potentiële concurrentiedistorsies tussen bedrijven en het ontbreken voor zwartwerkers van ziekteverzekering en pensioenrechten”.

| 6.4 | In zijn verslag over het functioneren van de overgangsregeling als vastgesteld in het Toetredingsverdrag van 2003 (periode 1 mei 2003 — 30 april 2006) melden de Europese sociale partners „dat de beperkingen op legale arbeid in de praktijk hebben geleid tot een toename van zwartwerk, werk door „schijnzelfstandigen”, fictieve dienstverlening en uitbesteding”. Gezien die ervaring ware het beter alle beperkingen voor werknemers uit de 12 lidstaten die in 2004 en 2007 zijn toegetreden op te heffen om voor gelijke voorwaarden voor iedereen te zorgen. Het overgrote deel van de sociale partners in Europa is daar ook voorstander van, mits op communautair en op nationaal niveau én op het niveau van de sociale partners daadwerkelijk actie wordt ondernomen om toe te zien op gelijke behandeling van arbeidsmigranten. |
| --- | --- |

6.4

In zijn verslag over het functioneren van de overgangsregeling als vastgesteld in het Toetredingsverdrag van 2003 (periode 1 mei 2003 — 30 april 2006) melden de Europese sociale partners „dat de beperkingen op legale arbeid in de praktijk hebben geleid tot een toename van zwartwerk, werk door „schijnzelfstandigen”, fictieve dienstverlening en uitbesteding”. Gezien die ervaring ware het beter alle beperkingen voor werknemers uit de 12 lidstaten die in 2004 en 2007 zijn toegetreden op te heffen om voor gelijke voorwaarden voor iedereen te zorgen. Het overgrote deel van de sociale partners in Europa is daar ook voorstander van, mits op communautair en op nationaal niveau én op het niveau van de sociale partners daadwerkelijk actie wordt ondernomen om toe te zien op gelijke behandeling van arbeidsmigranten.

| 6.5 | Zolang die beperkingen nog niet zijn opgeheven bepleit het EESC dat de voorgestelde richtlijn voor sancties van werkgevers die in de EU verblijvende onderdanen van derde landen illegaal tewerkstellen ook van toepassing is op werkgevers die werknemers uit de EU-landen waarvoor nog beperkingen gelden illegaal tewerkstellen. Bovendien acht het EESC het van het grootste belang dat de EU er nauwlettend op toeziet dat de richtlijn niet alleen in alle lidstaten wordt geïmplementeerd in de regelgeving maar ook wordt gehandhaafd in de praktijk. |
| --- | --- |

6.5

Zolang die beperkingen nog niet zijn opgeheven bepleit het EESC dat de voorgestelde richtlijn voor sancties van werkgevers die in de EU verblijvende onderdanen van derde landen illegaal tewerkstellen ook van toepassing is op werkgevers die werknemers uit de EU-landen waarvoor nog beperkingen gelden illegaal tewerkstellen. Bovendien acht het EESC het van het grootste belang dat de EU er nauwlettend op toeziet dat de richtlijn niet alleen in alle lidstaten wordt geïmplementeerd in de regelgeving maar ook wordt gehandhaafd in de praktijk.

| 6.6 | Bovendien doet die richtlijn iets aan de grote verschillen die bestaan in kwaliteit en intensiteit van controles en de hoogte van de strafmaat tussen de onderlinge lidstaten. Een werkgever in Nederland die wordt betrapt op illegale tewerkstelling kan een boete krijgen van maximaal 6 700 Euro per werknemer. In België is dat 20 000 Euro, in Luxemburg 50 000 Euro. Maar er zijn ook lidstaten waar nog geen sancties bestaan tegen werkgevers die zich schuldig maken aan illegale tewerkstelling. |
| --- | --- |

6.6

Bovendien doet die richtlijn iets aan de grote verschillen die bestaan in kwaliteit en intensiteit van controles en de hoogte van de strafmaat tussen de onderlinge lidstaten. Een werkgever in Nederland die wordt betrapt op illegale tewerkstelling kan een boete krijgen van maximaal 6 700 Euro per werknemer. In België is dat 20 000 Euro, in Luxemburg 50 000 Euro. Maar er zijn ook lidstaten waar nog geen sancties bestaan tegen werkgevers die zich schuldig maken aan illegale tewerkstelling.

| 6.7 | Het uitwisselen van goede voorbeelden is een onmisbaar onderdeel in het proces dat moet leiden tot het toenemen van de sociale cohesie. Tijdens de hoorzitting in Plovdiv (15) is een aantal van die goede voorbeelden benoemd, zoals:






  — | het opzetten van een internationale vakbondsraad in de Oostenrijks/Hongaarse grensregio Burgenland (16). Bonden uit Oostenrijk en Hongarije werken daarin samen om erop toe te zien dat grensoverschrijdende arbeid wordt geregeld conform de wet- en regelgeving; |
| --- | --- | --- |

6.7

Het uitwisselen van goede voorbeelden is een onmisbaar onderdeel in het proces dat moet leiden tot het toenemen van de sociale cohesie. Tijdens de hoorzitting in Plovdiv (15) is een aantal van die goede voorbeelden benoemd, zoals:

—

het opzetten van een internationale vakbondsraad in de Oostenrijks/Hongaarse grensregio Burgenland (16). Bonden uit Oostenrijk en Hongarije werken daarin samen om erop toe te zien dat grensoverschrijdende arbeid wordt geregeld conform de wet- en regelgeving;

| — | het certificeren van het zogenaamde „gangmaster-systeem” in het Verenigd Koninkrijk (17). Middels een strikte controle certificeert de overheid bonafide „gangmasters” die in de agrarische sector de belangrijkste intermediairs zijn bij het vervullen van de vraag naar tijdelijke arbeid. De ILO noemt dit expliciet als een goed voorbeeld in zijn publicaties; |
| --- | --- |

—

het certificeren van het zogenaamde „gangmaster-systeem” in het Verenigd Koninkrijk (17). Middels een strikte controle certificeert de overheid bonafide „gangmasters” die in de agrarische sector de belangrijkste intermediairs zijn bij het vervullen van de vraag naar tijdelijke arbeid. De ILO noemt dit expliciet als een goed voorbeeld in zijn publicaties;

| — | in België zijn de sociale partners in de agrarische sector een goed functionerend systeem van administratieve controle overeengekomen om informele arbeid te voorkomen (18); |
| --- | --- |

—

in België zijn de sociale partners in de agrarische sector een goed functionerend systeem van administratieve controle overeengekomen om informele arbeid te voorkomen (18);

| — | in Nederland hebben sociale partners in 2007 een certificeringssysteem ingevoerd dat een goede controle moet waarborgen op naleving van sociale normen en arbeidsnormen bij uitzendarbeid (19). Het systeem kent nog wat kinderziektes maar de intentie is goed en de ontwikkeling hoopvol; |
| --- | --- |

—

in Nederland hebben sociale partners in 2007 een certificeringssysteem ingevoerd dat een goede controle moet waarborgen op naleving van sociale normen en arbeidsnormen bij uitzendarbeid (19). Het systeem kent nog wat kinderziektes maar de intentie is goed en de ontwikkeling hoopvol;

| — | in Italië zijn de sociale partners, de minister van arbeid en die van landbouw in september 2007 een omvangrijk programma overeengekomen om de opkomst van informele arbeid en schijnzelfstandigheid in de landbouw tegen te gaan (20); |
| --- | --- |

—

in Italië zijn de sociale partners, de minister van arbeid en die van landbouw in september 2007 een omvangrijk programma overeengekomen om de opkomst van informele arbeid en schijnzelfstandigheid in de landbouw tegen te gaan (20);

| — | de ILO heeft programma's ontwikkeld voor regulering van private arbeidsbemiddelaars en om te voorkomen dat arbeidsmigranten via dubieuze bemiddelaars in het traject van mensenhandel en dwangarbeid komen. Die programma's zijn gericht op wetgevers, arbeidsinspecties, politiediensten, enzovoort. |
| --- | --- |

—

de ILO heeft programma's ontwikkeld voor regulering van private arbeidsbemiddelaars en om te voorkomen dat arbeidsmigranten via dubieuze bemiddelaars in het traject van mensenhandel en dwangarbeid komen. Die programma's zijn gericht op wetgevers, arbeidsinspecties, politiediensten, enzovoort.

| 6.8 | De situaties die in een aantal van deze voorbeelden worden genoemd, zijn niet allemaal helemaal te vergelijken met de situatie van werknemers uit Bulgarije en Roemenie die werk zoeken in de oude EU-15. De Hongaarse werknemers die in Burgerland werken keren bijvoorbeeld elke avond gewoon naar huis terug, de werknemers uit Roemenie en Bulgarije zijn maanden van huis. Ook komt in deze situaties nog misbruik voor, maar op veel kleinere schaal en bij actieve handhaving goed op te sporen en te sanctioneren. De algemene indruk is dan ook dat de condities waaronder de mensen hier werken sociaal aanvaardbaar zijn. |
| --- | --- |

6.8

De situaties die in een aantal van deze voorbeelden worden genoemd, zijn niet allemaal helemaal te vergelijken met de situatie van werknemers uit Bulgarije en Roemenie die werk zoeken in de oude EU-15. De Hongaarse werknemers die in Burgerland werken keren bijvoorbeeld elke avond gewoon naar huis terug, de werknemers uit Roemenie en Bulgarije zijn maanden van huis. Ook komt in deze situaties nog misbruik voor, maar op veel kleinere schaal en bij actieve handhaving goed op te sporen en te sanctioneren. De algemene indruk is dan ook dat de condities waaronder de mensen hier werken sociaal aanvaardbaar zijn.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  NACE-code A.

1

(2)  www.agri-info.eu

2

(3)  International Labour Organisation, de arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties te Geneve.

3

(4)  European foundation for the improvement of living and working conditions te Dublin.

4

(5)  European Institute for Construction Labour Research.

5

(6)  FAFA-conferentie over vrij verkeer van werknemers op 1 juni 2006 in Oslo

6

www.fafo.no

(7)  COM(2006) 48 final.

7

(8)  Productschap Tuinbouw, www.tuinbouw.nl.

8

(9)  http://ec.europa.eu/employment_social/free_movement/enlargement_en.htm

9

(10)  http://ec.europa.eu/eures/home.jsp?lang=nl

10

(11)  http://www.ilo.org/iloloex/english

11

(12)  ILO (2006) Employment Relationship Recommendation R 198.

12

(13)  Amsterdam Institute of Advanced Labour Studies.

13

(14)  COM(2007) 249 final.

14

(15)  Plovdiv, Bulgarije 18.9.2007.

15

(16)  www.igr.at

16

(17)  www.gla.gov.uk

17

(18)  www.limosa.be, www.ksz.fgov.be/En/CBSS.htm en http://www.ksz.fgov.be/Nl/documentation/publication_19.htm

18

(19)  www.normeringarbeid.nl

19

(20)  www.lavoro.gov.it en www.lavoro.gov.it/NR/rdonlyres/7E345511-29CC-4D81-B502-225F85070D3C/0/new_n12ottobre07.pdf

20

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/25 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/25

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp „Werkgelegenheid in de landbouw”

(2008/C 120/06)

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 13 maart 2007 besloten om overeenkomstig artikel 29A van de uitvoeringsbepalingen van het reglement van orde een advies op te stellen over het onderwerp

Werkgelegenheid in de landbouw.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 31 oktober 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer WILMS.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 13 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 96 stemmen voor en 1 stem tegen, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Samenvatting

| 1.1 | Met de mededeling „Werkgelegenheid in plattelandsgebieden: de banenkloof dichten” (1) heeft de Commissie de grondslag gelegd voor een discussie over het belang dat de landbouw heeft voor het creëren en het behoud van arbeidsplaatsen op het platteland. |
| --- | --- |

1.1

Met de mededeling „Werkgelegenheid in plattelandsgebieden: de banenkloof dichten” (1) heeft de Commissie de grondslag gelegd voor een discussie over het belang dat de landbouw heeft voor het creëren en het behoud van arbeidsplaatsen op het platteland.

| 1.2 | Aan de structurele veranderingen in de landbouw komt voorlopig geen eind. Honderdduizenden mensen ondervinden hiervan de gevolgen; zij verliezen hun baan of hun leefsituatie verandert. De speciale situatie van een groot gedeelte van de mensen die werkzaam zijn in de landbouw, namelijk de werknemers — en dan met name seizoensarbeiders en arbeidsmigranten — krijgt in de mededeling echter nauwelijks aandacht. |
| --- | --- |

1.2

Aan de structurele veranderingen in de landbouw komt voorlopig geen eind. Honderdduizenden mensen ondervinden hiervan de gevolgen; zij verliezen hun baan of hun leefsituatie verandert. De speciale situatie van een groot gedeelte van de mensen die werkzaam zijn in de landbouw, namelijk de werknemers — en dan met name seizoensarbeiders en arbeidsmigranten — krijgt in de mededeling echter nauwelijks aandacht.

| 1.3 | Dat is jammer, mede gezien de inspanningen van de Commissie ter gelegenheid van het jaar van de mobiliteit van werknemers (2006). Dat er in de landbouwsector sprake is van een hoge mobiliteit en veel flexibiliteit blijkt wel uit de 4 miljoen seizoens- en deeltijdwerkers per jaar, van wie de helft arbeidsmigrant is. |
| --- | --- |

1.3

Dat is jammer, mede gezien de inspanningen van de Commissie ter gelegenheid van het jaar van de mobiliteit van werknemers (2006). Dat er in de landbouwsector sprake is van een hoge mobiliteit en veel flexibiliteit blijkt wel uit de 4 miljoen seizoens- en deeltijdwerkers per jaar, van wie de helft arbeidsmigrant is.

| 1.4 | Seizoensarbeid, vooral in de fruit- en groenteteelt, vormt een structureel onderdeel van de landbouw; zonder deze vorm van arbeid is een efficiënte, duurzame landbouw eenvoudigweg ondenkbaar. Aangezien er meestal niet genoeg lokale arbeidskrachten zijn om in de behoefte aan seizoensarbeiders te voorzien, leveren arbeidsmigranten met hun werk een bijdrage aan de ontwikkeling van de landbouw in Europa. |
| --- | --- |

1.4

Seizoensarbeid, vooral in de fruit- en groenteteelt, vormt een structureel onderdeel van de landbouw; zonder deze vorm van arbeid is een efficiënte, duurzame landbouw eenvoudigweg ondenkbaar. Aangezien er meestal niet genoeg lokale arbeidskrachten zijn om in de behoefte aan seizoensarbeiders te voorzien, leveren arbeidsmigranten met hun werk een bijdrage aan de ontwikkeling van de landbouw in Europa.

| 1.5 | De productie van gezonde levensmiddelen is belangrijk voor onze levenskwaliteit. Daar horen ook passende lonen bij. |
| --- | --- |

1.5

De productie van gezonde levensmiddelen is belangrijk voor onze levenskwaliteit. Daar horen ook passende lonen bij.

| 1.6 | Ondanks de hoge werkloosheid in tal van Europese regio's klinkt de roep om extra seizoensarbeiders uit onder meer Wit-Rusland en Oekraïne steeds luider. De arbeidsmarkt in de EU moet op een in sociaal opzicht duurzame manier worden ontwikkeld: iedereen moet de kans krijgen om door middel van arbeid in zijn levensonderhoud te voorzien. Deze kans komt in de verdrukking als steeds meer goedkope arbeidskrachten uit derde landen worden toegelaten. |
| --- | --- |

1.6

Ondanks de hoge werkloosheid in tal van Europese regio's klinkt de roep om extra seizoensarbeiders uit onder meer Wit-Rusland en Oekraïne steeds luider. De arbeidsmarkt in de EU moet op een in sociaal opzicht duurzame manier worden ontwikkeld: iedereen moet de kans krijgen om door middel van arbeid in zijn levensonderhoud te voorzien. Deze kans komt in de verdrukking als steeds meer goedkope arbeidskrachten uit derde landen worden toegelaten.

| 1.7 | De economische groei die de EU nastreeft, is zonder eerlijke concurrentie geen haalbare kaart. Werknemers in de landbouw moeten ongeacht hun herkomst in alle opzichten gelijk worden behandeld. |
| --- | --- |

1.7

De economische groei die de EU nastreeft, is zonder eerlijke concurrentie geen haalbare kaart. Werknemers in de landbouw moeten ongeacht hun herkomst in alle opzichten gelijk worden behandeld.

| 1.8 | De agrarische arbeidsmarkt kent een hoge mobiliteit, hetgeen spoort met de doelstellingen van de Commissie. Arbeidsmigranten mogen echter geen nadelige gevolgen ondervinden van hun mobiliteit. Daarom moet er na hun politieke en economische integratie ook worden gezorgd voor hun sociale integratie. Op de korte termijn zou het volgende moeten gebeuren:






  — | er moeten minimumnormen komen voor de arbeidsomstandigheden en de huisvesting van arbeidsmigranten; |
| --- | --- | --- |

1.8

De agrarische arbeidsmarkt kent een hoge mobiliteit, hetgeen spoort met de doelstellingen van de Commissie. Arbeidsmigranten mogen echter geen nadelige gevolgen ondervinden van hun mobiliteit. Daarom moet er na hun politieke en economische integratie ook worden gezorgd voor hun sociale integratie. Op de korte termijn zou het volgende moeten gebeuren:

—

er moeten minimumnormen komen voor de arbeidsomstandigheden en de huisvesting van arbeidsmigranten;

| — | arbeidsmigranten dienen volledige sociale bescherming te genieten; hiertoe behoort ook het opbouwen van pensioenrechten; |
| --- | --- |

—

arbeidsmigranten dienen volledige sociale bescherming te genieten; hiertoe behoort ook het opbouwen van pensioenrechten;

| — | ook seizoensarbeiders moeten opleidingsmogelijkheden worden geboden; |
| --- | --- |

—

ook seizoensarbeiders moeten opleidingsmogelijkheden worden geboden;

| — | arbeidsmigranten moeten geïnformeerd worden over hun rechten en hun arbeidsvoorwaarden. |
| --- | --- |

—

arbeidsmigranten moeten geïnformeerd worden over hun rechten en hun arbeidsvoorwaarden.

| 1.9 | Er is weinig duidelijkheid over de precieze omvang van de werkgelegenheid in de landbouw en de sociale normen die daar gelden. Hierdoor worden de concurrentieverhoudingen scheefgetrokken. Om dit te verhelpen zouden bedrijven aan de hand van sociale criteria gecertificeerd moeten worden. |
| --- | --- |

1.9

Er is weinig duidelijkheid over de precieze omvang van de werkgelegenheid in de landbouw en de sociale normen die daar gelden. Hierdoor worden de concurrentieverhoudingen scheefgetrokken. Om dit te verhelpen zouden bedrijven aan de hand van sociale criteria gecertificeerd moeten worden.

2.   Inleiding

De werkgelegenheid in de Europese landbouw zal verder veranderen. Veel van de werknemers werken in deeltijd of slechts gedurende een of meer seizoenen per jaar. Arbeidsmigranten, die van hun woonplaats naar het werk reizen, verkeren in een speciale situatie. Aan dit algemene beeld zal de komende tijd niet echt iets veranderen.

2.1   Ontwikkeling van de seizoensarbeid in de landbouw

| 2.1.1 | Over werken in de landbouw heeft het EESC al diverse adviezen uitgebracht. Op Europees niveau en in tal van lidstaten wint de discussie over arbeidsmigratie en seizoensarbeid aan belang. Op allerlei terreinen houden de drie belangrijkste partijen — werkgeversorganisaties, vakbonden en politieke c.q. bestuurlijke vertegenwoordigers — zich inmiddels met dit onderwerp bezig, zoals onder meer blijkt uit het volgende:






  — | veel vakbonden voor organische werknemers stellen meertalige brochures samen over de juridische situatie in de doellanden; |
| --- | --- | --- |

2.1.1

Over werken in de landbouw heeft het EESC al diverse adviezen uitgebracht. Op Europees niveau en in tal van lidstaten wint de discussie over arbeidsmigratie en seizoensarbeid aan belang. Op allerlei terreinen houden de drie belangrijkste partijen — werkgeversorganisaties, vakbonden en politieke c.q. bestuurlijke vertegenwoordigers — zich inmiddels met dit onderwerp bezig, zoals onder meer blijkt uit het volgende:

—

veel vakbonden voor organische werknemers stellen meertalige brochures samen over de juridische situatie in de doellanden;

| — | in sommige landen sluiten de sociale partners speciale cao's voor arbeidsmigranten en seizoensarbeiders af; |
| --- | --- |

—

in sommige landen sluiten de sociale partners speciale cao's voor arbeidsmigranten en seizoensarbeiders af;

| — | vaak krijgen arbeidsmigranten juridische ondersteuning aangeboden, vooral bij het sluiten van arbeidscontracten; |
| --- | --- |

—

vaak krijgen arbeidsmigranten juridische ondersteuning aangeboden, vooral bij het sluiten van arbeidscontracten;

| — | een aantal regeringen organiseert rondetafelconferenties met de sociale partners om de situatie van seizoensarbeiders en arbeidsmigranten te verbeteren; |
| --- | --- |

—

een aantal regeringen organiseert rondetafelconferenties met de sociale partners om de situatie van seizoensarbeiders en arbeidsmigranten te verbeteren;

| — | na maatregelen van de sociale partners pakt ook de Commissie dit probleem nu aan; zij steunt in toenemende mate arbeidsmigratieprojecten van de sociale partners, op Europees niveau alsook via de eigen fondsen, bijvoorbeeld ter verbetering van de woon- en werksituatie van arbeidsmigranten. |
| --- | --- |

—

na maatregelen van de sociale partners pakt ook de Commissie dit probleem nu aan; zij steunt in toenemende mate arbeidsmigratieprojecten van de sociale partners, op Europees niveau alsook via de eigen fondsen, bijvoorbeeld ter verbetering van de woon- en werksituatie van arbeidsmigranten.

| 2.1.2 | Reeds herhaalde malen is er op gewezen dat er een waarnemingspost voor arbeidsmigratie en seizoensarbeid zou moeten komen. Hier is geen gehoor aan gegeven, hoewel het vergaren, in kaart brengen en evalueren van inzichtelijke gegevens over de werkgelegenheid in de landbouw juist van wezenlijk belang is voor een verbetering van de situatie van de werknemers. |
| --- | --- |

2.1.2

Reeds herhaalde malen is er op gewezen dat er een waarnemingspost voor arbeidsmigratie en seizoensarbeid zou moeten komen. Hier is geen gehoor aan gegeven, hoewel het vergaren, in kaart brengen en evalueren van inzichtelijke gegevens over de werkgelegenheid in de landbouw juist van wezenlijk belang is voor een verbetering van de situatie van de werknemers.

2.2   Begripsbepaling

| 2.2.1 | Dat er zo weinig schot zit in de discussie over seizoensarbeid in de landbouw komt onder meer doordat de situatie niet goed in kaart is gebracht en daardoor onduidelijk is. Er zijn nog altijd geen inzichtelijke, gedetailleerde cijfers over de omvang van deze vorm van seizoensarbeid. |
| --- | --- |

2.2.1

Dat er zo weinig schot zit in de discussie over seizoensarbeid in de landbouw komt onder meer doordat de situatie niet goed in kaart is gebracht en daardoor onduidelijk is. Er zijn nog altijd geen inzichtelijke, gedetailleerde cijfers over de omvang van deze vorm van seizoensarbeid.

| 2.2.2 | De EU-landbouw telt 2 miljoen voltijdswerkers. De 4 miljoen overige agrarische werknemers hebben geen volledige baan: sommigen werken in deeltijd en anderen zijn — gedurende een periode die uiteenloopt van een aantal dagen tot acht maanden per jaar — als seizoensarbeiders actief. Veel van deze seizoensarbeiders zijn arbeidsmigranten; ze werken niet waar ze wonen en moeten vaak de grens over om bij hun werkplek te komen. |
| --- | --- |

2.2.2

De EU-landbouw telt 2 miljoen voltijdswerkers. De 4 miljoen overige agrarische werknemers hebben geen volledige baan: sommigen werken in deeltijd en anderen zijn — gedurende een periode die uiteenloopt van een aantal dagen tot acht maanden per jaar — als seizoensarbeiders actief. Veel van deze seizoensarbeiders zijn arbeidsmigranten; ze werken niet waar ze wonen en moeten vaak de grens over om bij hun werkplek te komen.

| 2.2.3 | De cijfers over de werknemers zouden veel meer duidelijkheid moeten verschaffen over de gehanteerde criteria om bijvoorbeeld de omvang van bedrijven en de indeling in branches en sectoren — waar ligt bijv. de grens tussen bijvoorbeeld de tuinbouw en de dienstverlenende landbouw? te bepalen. |
| --- | --- |

2.2.3

De cijfers over de werknemers zouden veel meer duidelijkheid moeten verschaffen over de gehanteerde criteria om bijvoorbeeld de omvang van bedrijven en de indeling in branches en sectoren — waar ligt bijv. de grens tussen bijvoorbeeld de tuinbouw en de dienstverlenende landbouw? te bepalen.

3.   Dringend karakter van het advies

| 3.1 | Het advies heeft om diverse redenen een dringend karakter:






  a) | In haar mededeling over de werkgelegenheid op het platteland besteedt de Commissie uitvoerig aandacht aan de kwantitatieve ontwikkelingen ter zake. Zij wijst erop dat de landbouw qua werkgelegenheid weliswaar weinig gewicht in de schaal legt, maar desondanks van groot belang is voor het platteland. Volgens haar is te verwachten dat in de EU-15 van de huidige 10 miljoen voltijdwerknemers tussen nu en 2014 4 tot 6 miljoen de sector zullen verlaten (2 miljoen in de EU-15, 1 à 2 miljoen in de tien landen die in 2004 zijn toegetreden, en nog eens 1 à 2 miljoen in Bulgarije en Roemenië). |
| --- | --- | --- |

3.1

Het advies heeft om diverse redenen een dringend karakter:

a)

In haar mededeling over de werkgelegenheid op het platteland besteedt de Commissie uitvoerig aandacht aan de kwantitatieve ontwikkelingen ter zake. Zij wijst erop dat de landbouw qua werkgelegenheid weliswaar weinig gewicht in de schaal legt, maar desondanks van groot belang is voor het platteland. Volgens haar is te verwachten dat in de EU-15 van de huidige 10 miljoen voltijdwerknemers tussen nu en 2014 4 tot 6 miljoen de sector zullen verlaten (2 miljoen in de EU-15, 1 à 2 miljoen in de tien landen die in 2004 zijn toegetreden, en nog eens 1 à 2 miljoen in Bulgarije en Roemenië).

| b) | In de EU-15 zal het aantal voltijdswerkers een stabiel niveau bereiken of zelfs — zoals in het oude West-Duitsland — licht stijgen. In de toetredingslanden is een verdere daling van dit aantal te verwachten. Mocht deze trend aanhouden, dan zal in regio's waar groente en fruit wordt verbouwd de behoefte van landbouwbedrijven aan seizoensarbeiders toenemen. |
| --- | --- |

b)

In de EU-15 zal het aantal voltijdswerkers een stabiel niveau bereiken of zelfs — zoals in het oude West-Duitsland — licht stijgen. In de toetredingslanden is een verdere daling van dit aantal te verwachten. Mocht deze trend aanhouden, dan zal in regio's waar groente en fruit wordt verbouwd de behoefte van landbouwbedrijven aan seizoensarbeiders toenemen.

| c) | Aan de andere kant zal volgens de voorspellingen in veel landen een gebrek ontstaan aan werknemers die in bedrijven leiding kunnen geven of (er) overweg kunnen met de technisch gecompliceerde landbouwwerktuigen. |
| --- | --- |

c)

Aan de andere kant zal volgens de voorspellingen in veel landen een gebrek ontstaan aan werknemers die in bedrijven leiding kunnen geven of (er) overweg kunnen met de technisch gecompliceerde landbouwwerktuigen.

| d) | Intussen klagen bedrijven dat ze geen mensen kunnen vinden die als seizoensarbeiders bij hen komen werken. Er gaan daarom stemmen op om niet alleen werknemers binnen de EU een grotere mobiliteit te gunnen, maar ook meer mensen van buiten de EU als seizoensarbeiders toe te laten. Polen heeft wat dit betreft al het voortouw genomen en werknemers uit Wit-Rusland en de Oekraïne toegelaten. |
| --- | --- |

d)

Intussen klagen bedrijven dat ze geen mensen kunnen vinden die als seizoensarbeiders bij hen komen werken. Er gaan daarom stemmen op om niet alleen werknemers binnen de EU een grotere mobiliteit te gunnen, maar ook meer mensen van buiten de EU als seizoensarbeiders toe te laten. Polen heeft wat dit betreft al het voortouw genomen en werknemers uit Wit-Rusland en de Oekraïne toegelaten.

| e) | Niettemin is de werkloosheid juist in veel plattelandsgebieden nog hoog. De Commissie pakt dit probleem onder meer aan door de arbeidsmobiliteit te verhogen, maar voorwaarde is dan wel dat de banen aantrekkelijk zijn. |
| --- | --- |

e)

Niettemin is de werkloosheid juist in veel plattelandsgebieden nog hoog. De Commissie pakt dit probleem onder meer aan door de arbeidsmobiliteit te verhogen, maar voorwaarde is dan wel dat de banen aantrekkelijk zijn.

| f) | Arbeidsmigratie brengt altijd de nodige conflicten en problemen met zich mee. |
| --- | --- |

f)

Arbeidsmigratie brengt altijd de nodige conflicten en problemen met zich mee.

| g) | Ook is duidelijk dat de arbeidspieken in de landbouw verband houden met de seizoensbepaalde vegetatieperioden. Dan is er dus werk. In het kader van de Lissabonstrategie wordt gestreefd naar meer, maar ook betere banen. |
| --- | --- |

g)

Ook is duidelijk dat de arbeidspieken in de landbouw verband houden met de seizoensbepaalde vegetatieperioden. Dan is er dus werk. In het kader van de Lissabonstrategie wordt gestreefd naar meer, maar ook betere banen.

| h) | De Göteborgstrategie belichaamt de afspraak tussen de lidstaten om naar duurzame ontwikkeling te streven. Aan de sociale dimensie hechten zij daarbij evenveel belang als aan economie en milieu, wat onder meer impliceert dat ook arbeidsmigranten conform sociale normen moeten worden behandeld. In dit opzicht hebben bedrijven een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Arbeidsmigranten hebben recht op gelijke behandeling en menswaardige woon- en leefomstandigheden. Bovendien moeten ze volledig in het socialezekerheidsstelsel worden geïntegreerd. |
| --- | --- |

h)

De Göteborgstrategie belichaamt de afspraak tussen de lidstaten om naar duurzame ontwikkeling te streven. Aan de sociale dimensie hechten zij daarbij evenveel belang als aan economie en milieu, wat onder meer impliceert dat ook arbeidsmigranten conform sociale normen moeten worden behandeld. In dit opzicht hebben bedrijven een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Arbeidsmigranten hebben recht op gelijke behandeling en menswaardige woon- en leefomstandigheden. Bovendien moeten ze volledig in het socialezekerheidsstelsel worden geïntegreerd.

| i) | In het licht van het initiatief van de Commissie ter bestrijding van discriminatie is ook een discussie over de woon- en werkomstandigheden van buitenlandse werknemers geboden. |
| --- | --- |

i)

In het licht van het initiatief van de Commissie ter bestrijding van discriminatie is ook een discussie over de woon- en werkomstandigheden van buitenlandse werknemers geboden.

| j) | Een volledig vrij verkeer van werknemers heeft gevolgen voor de speelruimte van de afzonderlijke lidstaten en leidt tot een verscherpte concurrentie tussen werknemers én tussen werkgevers. |
| --- | --- |

j)

Een volledig vrij verkeer van werknemers heeft gevolgen voor de speelruimte van de afzonderlijke lidstaten en leidt tot een verscherpte concurrentie tussen werknemers én tussen werkgevers.

| k) | Gezien het aantal van 4 à 6 miljoen werknemers dat volgens de Commissie de landbouwsector zal verlaten, moet bij de discussie over het gemeenschappelijk landbouwbeleid ook op de kwaliteit van het werk worden ingegaan. De situatie van de vaste werknemers zal veranderen, er ontstaat volgens de prognoses een gebrek aan vaklui, maar op de lange termijn zal het aantal werknemers zich stabiliseren. |
| --- | --- |

k)

Gezien het aantal van 4 à 6 miljoen werknemers dat volgens de Commissie de landbouwsector zal verlaten, moet bij de discussie over het gemeenschappelijk landbouwbeleid ook op de kwaliteit van het werk worden ingegaan. De situatie van de vaste werknemers zal veranderen, er ontstaat volgens de prognoses een gebrek aan vaklui, maar op de lange termijn zal het aantal werknemers zich stabiliseren.

4.   Huidige problemen

| 4.1 | Arbeidsmigratie wordt voornamelijk veroorzaakt door de verschillen in levensstandaard in de Europese regio's. Op de lange termijn ontstaat er zelfs een gebrek aan met name geschoolde arbeidskrachten in de landen waar de arbeidsmigranten vandaan komen. Dit gebrek probeert men niet op te vangen door middel van hogere lonen of betere opleidingen, maar door arbeidskrachten aan te werven die uit nog armere regio's komen (in de toekomst steeds meer uit landen buiten Europa). |
| --- | --- |

4.1

Arbeidsmigratie wordt voornamelijk veroorzaakt door de verschillen in levensstandaard in de Europese regio's. Op de lange termijn ontstaat er zelfs een gebrek aan met name geschoolde arbeidskrachten in de landen waar de arbeidsmigranten vandaan komen. Dit gebrek probeert men niet op te vangen door middel van hogere lonen of betere opleidingen, maar door arbeidskrachten aan te werven die uit nog armere regio's komen (in de toekomst steeds meer uit landen buiten Europa).

| 4.2 | Een van de oorzaken van het gebrek aan arbeidskrachten zijn de soms moeilijke en van de norm afwijkende arbeidsomstandigheden. Arbeidsmigranten gedragen zich als marktdeelnemers en gaan op de vrije markt daarnaartoe waar de situatie voor hen het beste is. |
| --- | --- |

4.2

Een van de oorzaken van het gebrek aan arbeidskrachten zijn de soms moeilijke en van de norm afwijkende arbeidsomstandigheden. Arbeidsmigranten gedragen zich als marktdeelnemers en gaan op de vrije markt daarnaartoe waar de situatie voor hen het beste is.

| 4.3 | Arbeidsmigratie kent aan aantal terugkerende problemen:






  — | De situatie van vrouwelijke arbeidsmigranten moet meer aandacht krijgen. In veel landen worden vooral vrouwen aangeworven, wat niet alleen daar maar ook in de landen van herkomst tot culturele en sociale problemen leidt. |
| --- | --- | --- |

4.3

Arbeidsmigratie kent aan aantal terugkerende problemen:

—

De situatie van vrouwelijke arbeidsmigranten moet meer aandacht krijgen. In veel landen worden vooral vrouwen aangeworven, wat niet alleen daar maar ook in de landen van herkomst tot culturele en sociale problemen leidt.

| — | Door de toepassing van de overgangsregelingen voor het vrije verkeer van werknemers na de uitbreidingen van 2004 en 2007 komt het bij de detachering van personeel tot overtredingen van de arbeidswetgeving. Deze mensen krijgen soms minder uitbetaald dan het wettelijke minimumloon en ook minder dan de salarisniveaus die in cao's of plaatselijk geldende regelingen zijn vastgelegd. |
| --- | --- |

—

Door de toepassing van de overgangsregelingen voor het vrije verkeer van werknemers na de uitbreidingen van 2004 en 2007 komt het bij de detachering van personeel tot overtredingen van de arbeidswetgeving. Deze mensen krijgen soms minder uitbetaald dan het wettelijke minimumloon en ook minder dan de salarisniveaus die in cao's of plaatselijk geldende regelingen zijn vastgelegd.

| — | Ondanks al hun pogingen en initiatieven slagen de vakbonden er niet in om arbeidsmigranten op de hoogte te brengen van hun rechten. Veel wetten en regels in de „doellanden” worden geschonden. Deze uitbuiting van buitenlandse arbeidskrachten staat in schril contrast met de maatregelen van de EU om discriminatie uit te bannen. |
| --- | --- |

—

Ondanks al hun pogingen en initiatieven slagen de vakbonden er niet in om arbeidsmigranten op de hoogte te brengen van hun rechten. Veel wetten en regels in de „doellanden” worden geschonden. Deze uitbuiting van buitenlandse arbeidskrachten staat in schril contrast met de maatregelen van de EU om discriminatie uit te bannen.

| — | Wat de sociale verzekering betreft zijn seizoensarbeiders financieel nog altijd in het nadeel vanwege onderbrekingen in hun bijdragen. |
| --- | --- |

—

Wat de sociale verzekering betreft zijn seizoensarbeiders financieel nog altijd in het nadeel vanwege onderbrekingen in hun bijdragen.

| — | Voor seizoensarbeiders hoeven meestal geen premies te worden betaald die voortvloeien uit cao's voor werknemers in de landbouw. |
| --- | --- |

—

Voor seizoensarbeiders hoeven meestal geen premies te worden betaald die voortvloeien uit cao's voor werknemers in de landbouw.

| — | In bijna alle landen laat de huisvesting van deze werknemers te wensen over. |
| --- | --- |

—

In bijna alle landen laat de huisvesting van deze werknemers te wensen over.

| — | Een andere ontwikkeling is dat arbeidskrachten in de landbouw via bureaus voor tijdelijke werknemers worden aangenomen. Er zijn weliswaar slechte voorbeelden van bureaus voor tijdelijke werknemers te vinden, maar deze bureaus leveren zowel werkgevers als werknemers vaak wel voordeel op. |
| --- | --- |

—

Een andere ontwikkeling is dat arbeidskrachten in de landbouw via bureaus voor tijdelijke werknemers worden aangenomen. Er zijn weliswaar slechte voorbeelden van bureaus voor tijdelijke werknemers te vinden, maar deze bureaus leveren zowel werkgevers als werknemers vaak wel voordeel op.

| — | In sectoren met veel tijdelijke werknemers ligt illegaal werken op de loer. Vaak verrichten zij eerst legale seizoensarbeid, om na afloop van hun contract zonder de juiste papieren in andere sectoren verder te gaan werken. |
| --- | --- |

—

In sectoren met veel tijdelijke werknemers ligt illegaal werken op de loer. Vaak verrichten zij eerst legale seizoensarbeid, om na afloop van hun contract zonder de juiste papieren in andere sectoren verder te gaan werken.

5.   Conclusies en te nemen maatregelen

5.1   Algemeen beleidskader

| 5.1.1 | De Commissie streeft terecht naar meer werkgelegenheid op het platteland. In dit verband is meer duidelijkheid over het werk in de landbouw toe te juichen. Zo zouden er statistieken moeten worden opgesteld en is het zaak om de betrokken arbeidskrachten goed te informeren over de woon- en werkomstandigheden in de landen waar zij neerstrijken. |
| --- | --- |

5.1.1

De Commissie streeft terecht naar meer werkgelegenheid op het platteland. In dit verband is meer duidelijkheid over het werk in de landbouw toe te juichen. Zo zouden er statistieken moeten worden opgesteld en is het zaak om de betrokken arbeidskrachten goed te informeren over de woon- en werkomstandigheden in de landen waar zij neerstrijken.

| 5.1.2 | Het landbouwbeleid heeft tot dusverre vooral betrekking gehad op de kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van de producten. Het werk en de werkomstandigheden van de arbeidskrachten zijn altijd grotendeels buiten beschouwing gebleven. |
| --- | --- |

5.1.2

Het landbouwbeleid heeft tot dusverre vooral betrekking gehad op de kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van de producten. Het werk en de werkomstandigheden van de arbeidskrachten zijn altijd grotendeels buiten beschouwing gebleven.

| 5.1.3 | De doelstellingen van de Lissabon- en de Göteborgstrategie moeten verder geconcretiseerd worden. Bij de ontwikkeling van een duurzame landbouw moet de sociale dimensie evenveel aandacht krijgen als milieu en economie. |
| --- | --- |

5.1.3

De doelstellingen van de Lissabon- en de Göteborgstrategie moeten verder geconcretiseerd worden. Bij de ontwikkeling van een duurzame landbouw moet de sociale dimensie evenveel aandacht krijgen als milieu en economie.

| 5.1.4 | Het voornaamste streven van alle partijen dient te zijn om de Europese arbeidsmarkt in balans te brengen. Dit kan niet bereikt worden door steeds meer goedkope arbeidskrachten uit nog verder verwijderde regio's naar Europa te halen. Een wezenlijk kenmerk van het Europese model is een gemeenschappelijk sociaal leven. In dat beeld passen geen getto's van arbeidsmigranten waar slechte woon- en leefomstandigheden heersen en die cultureel en sociaal geïsoleerd zijn van het lokale leven. |
| --- | --- |

5.1.4

Het voornaamste streven van alle partijen dient te zijn om de Europese arbeidsmarkt in balans te brengen. Dit kan niet bereikt worden door steeds meer goedkope arbeidskrachten uit nog verder verwijderde regio's naar Europa te halen. Een wezenlijk kenmerk van het Europese model is een gemeenschappelijk sociaal leven. In dat beeld passen geen getto's van arbeidsmigranten waar slechte woon- en leefomstandigheden heersen en die cultureel en sociaal geïsoleerd zijn van het lokale leven.

| 5.1.5 | Bij verder onderzoek en de daaruit voortvloeiende oplossingen dient het genderaspect meer aandacht te krijgen. |
| --- | --- |

5.1.5

Bij verder onderzoek en de daaruit voortvloeiende oplossingen dient het genderaspect meer aandacht te krijgen.

| 5.1.6 | De voorwaarden kloppen nog steeds niet. Alle partijen dienen een bijdrage te leveren. |
| --- | --- |

5.1.6

De voorwaarden kloppen nog steeds niet. Alle partijen dienen een bijdrage te leveren.

| 5.1.7 | Arbeidsmigranten moeten dezelfde behandeling krijgen als plaatselijke werknemers. Voor zover mogelijk moet de Commissie hier een bijdrage aan leveren. Een eerste stap in de goede richting is het vaststellen van minimumnormen, die een goed uitgangspunt vormen voor een brede discussie over de kwaliteit van het werk. |
| --- | --- |

5.1.7

Arbeidsmigranten moeten dezelfde behandeling krijgen als plaatselijke werknemers. Voor zover mogelijk moet de Commissie hier een bijdrage aan leveren. Een eerste stap in de goede richting is het vaststellen van minimumnormen, die een goed uitgangspunt vormen voor een brede discussie over de kwaliteit van het werk.

5.2   Taken en initiatieven van de sociale partners

| 5.2.1 | Het is een goede zaak dat de sociale partners in het kader van de sociale dialoog het vraagstuk beroepsopleidingen voor de landbouw verder willen uitwerken, met speciale aandacht voor de bekrachtiging van beroepsmatige vaardigheden door speciale nationale instanties. Het in de maak zijnde Europese paspoort („agripas”) moet de mobiliteit van landbouwwerknemers in Europa verbeteren. De invoering hiervan mag niet leiden tot discriminatie van werknemers die er niet over beschikken, maar moet juist een stimulans vormen om dit certificaat te verwerven. |
| --- | --- |

5.2.1

Het is een goede zaak dat de sociale partners in het kader van de sociale dialoog het vraagstuk beroepsopleidingen voor de landbouw verder willen uitwerken, met speciale aandacht voor de bekrachtiging van beroepsmatige vaardigheden door speciale nationale instanties. Het in de maak zijnde Europese paspoort („agripas”) moet de mobiliteit van landbouwwerknemers in Europa verbeteren. De invoering hiervan mag niet leiden tot discriminatie van werknemers die er niet over beschikken, maar moet juist een stimulans vormen om dit certificaat te verwerven.

| 5.2.2 | Transparantie over diploma's kan bovendien de mobiliteit van werknemers, dat wil zeggen hun mogelijkheden om zich in andere landen te vestigen en daar te gaan werken, ten goede komen. Het is goed dat de Commissie de sociale partners met de invoering van een „agripas” probeert bij te staan. |
| --- | --- |

5.2.2

Transparantie over diploma's kan bovendien de mobiliteit van werknemers, dat wil zeggen hun mogelijkheden om zich in andere landen te vestigen en daar te gaan werken, ten goede komen. Het is goed dat de Commissie de sociale partners met de invoering van een „agripas” probeert bij te staan.

| 5.2.3 | Samen met de Commissie en de regeringen van de betrokken lidstaten zouden de sociale partners maatregelen tegen illegaal werk moeten uitwerken. |
| --- | --- |

5.2.3

Samen met de Commissie en de regeringen van de betrokken lidstaten zouden de sociale partners maatregelen tegen illegaal werk moeten uitwerken.

5.3   Gemeenschappelijke initiatieven voor sociale zekerheid

| 5.3.1 | De sociale zekerheid van seizoensarbeiders is van bijzonder belang. Werknemers die al jarenlang seizoensarbeid verrichten mogen wat de sociale zekerheid betreft niet slechter behandeld worden dan andere werknemers. Dit betekent onder meer:






  — | dat zij in het pensioenstelsel van het doelland moeten worden opgenomen en ten volle aanspraak kunnen maken op hun pensioenrechten; |
| --- | --- | --- |

5.3.1

De sociale zekerheid van seizoensarbeiders is van bijzonder belang. Werknemers die al jarenlang seizoensarbeid verrichten mogen wat de sociale zekerheid betreft niet slechter behandeld worden dan andere werknemers. Dit betekent onder meer:

—

dat zij in het pensioenstelsel van het doelland moeten worden opgenomen en ten volle aanspraak kunnen maken op hun pensioenrechten;

| — | dat de wetgeving inzake de veiligheid en gezondheid van werknemers wordt nageleefd en arbeidsmigranten in hun moedertaal over risico's en gevaren worden geïnformeerd; |
| --- | --- |

—

dat de wetgeving inzake de veiligheid en gezondheid van werknemers wordt nageleefd en arbeidsmigranten in hun moedertaal over risico's en gevaren worden geïnformeerd;

| — | dat arbeidsmigranten voor eventuele ziektekosten zijn verzekerd. |
| --- | --- |

—

dat arbeidsmigranten voor eventuele ziektekosten zijn verzekerd.

| 5.3.2 | Werknemers moeten in hun eigen taal worden geïnformeerd over de wetten, overeenkomsten en praktijken die in het gastland m.b.t. loon, organisatie, sociale zekerheid, belastingen, werkklimaat, e.d. gelden. De EU dient de rol van de sociale partners te respecteren en mag geen wettelijke voorschriften opstellen op gebieden die onder de nationale cao's vallen. |
| --- | --- |

5.3.2

Werknemers moeten in hun eigen taal worden geïnformeerd over de wetten, overeenkomsten en praktijken die in het gastland m.b.t. loon, organisatie, sociale zekerheid, belastingen, werkklimaat, e.d. gelden. De EU dient de rol van de sociale partners te respecteren en mag geen wettelijke voorschriften opstellen op gebieden die onder de nationale cao's vallen.

5.4   Betere woon- en leefsituatie voor arbeidsmigranten

| 5.4.1 | Arbeidsmigranten hebben in het doelland recht op menswaardige huisvesting. Hiervoor moeten in Europees verband minimumnormen worden vastgesteld. |
| --- | --- |

5.4.1

Arbeidsmigranten hebben in het doelland recht op menswaardige huisvesting. Hiervoor moeten in Europees verband minimumnormen worden vastgesteld.

5.5   Keurmerk voor seizoensarbeid

| 5.5.1 | Al jarenlang maakt het EESC zich in zijn adviezen sterk voor duurzame landbouw. Deze vorm van landbouw heeft niet alleen maar een milieudimensie, maar kent ook zakelijke en sociale aspecten. Een niet door de overheid opgelegd vrijwillig certificeringssysteem voor „eerlijke seizoensarbeid” zou voor eerlijker concurrentieverhoudingen kunnen zorgen. Daarbij zouden de volgende criteria kunnen gelden:






  — | billijke lonen; |
| --- | --- | --- |

5.5.1

Al jarenlang maakt het EESC zich in zijn adviezen sterk voor duurzame landbouw. Deze vorm van landbouw heeft niet alleen maar een milieudimensie, maar kent ook zakelijke en sociale aspecten. Een niet door de overheid opgelegd vrijwillig certificeringssysteem voor „eerlijke seizoensarbeid” zou voor eerlijker concurrentieverhoudingen kunnen zorgen. Daarbij zouden de volgende criteria kunnen gelden:

—

billijke lonen;

| — | toezien op veiligheid en gezondheid van werknemers; |
| --- | --- |

—

toezien op veiligheid en gezondheid van werknemers;

| — | werknemers betrekken bij bedrijfsprocessen; |
| --- | --- |

—

werknemers betrekken bij bedrijfsprocessen;

| — | arbeidsovereenkomsten; |
| --- | --- |

—

arbeidsovereenkomsten;

| — | huisvesting; |
| --- | --- |

—

huisvesting;

| — | werktijden. |
| --- | --- |

—

werktijden.

Certificering is bedoeld om

| — | voor eerlijke concurrentie te zorgen; |
| --- | --- |

—

voor eerlijke concurrentie te zorgen;

| — | geïnteresseerde seizoensarbeiders informatie te verschaffen over bedrijven; |
| --- | --- |

—

geïnteresseerde seizoensarbeiders informatie te verschaffen over bedrijven;

| — | reclame te maken voor goede bedrijfspraktijken. |
| --- | --- |

—

reclame te maken voor goede bedrijfspraktijken.

5.6   Verspreiding van best practices

| 5.6.1 | In de Europese landbouw zijn er tal van interessante projecten om de mobiliteit en de situatie van seizoensarbeiders te verbeteren. De Commissie doet er in dit verband goed aan om best practices te evalueren en te verspreiden. |
| --- | --- |

5.6.1

In de Europese landbouw zijn er tal van interessante projecten om de mobiliteit en de situatie van seizoensarbeiders te verbeteren. De Commissie doet er in dit verband goed aan om best practices te evalueren en te verspreiden.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2006) 857 final — Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement „Werkgelegenheid in plattelandsgebieden: de banenkloof dichten”.

1

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/29 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/29

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De rol van de nationale raden voor duurzame ontwikkeling”

(2008/C 120/07)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 25 en 26 april 2007 besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over

De rol van de nationale raden voor duurzame ontwikkeling.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu (Waarnemingspost duurzame ontwikkeling), die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 27 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Haken.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 115 stemmen voor en geen stemmen tegen, bij 3 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies

| 1.1 | Nationale raden voor duurzame ontwikkeling zijn in staat om onafhankelijk advies te geven en om een dialoog op gang te brengen met stakeholders en het maatschappelijk middenveld. Daarom kunnen ze een belangrijke rol spelen in het kader van het streven naar duurzaamheid. |
| --- | --- |

1.1

Nationale raden voor duurzame ontwikkeling zijn in staat om onafhankelijk advies te geven en om een dialoog op gang te brengen met stakeholders en het maatschappelijk middenveld. Daarom kunnen ze een belangrijke rol spelen in het kader van het streven naar duurzaamheid.

| 1.2 | Een overzicht van de nationale raden in de EU levert een rijk geschakeerd beeld op. In sommige lidstaten zijn er geen of slechts inactieve raden, terwijl de wél actieve raden sterk verschillen qua takenpakket, samenstelling, onafhankelijkheid, middelen en impact. |
| --- | --- |

1.2

Een overzicht van de nationale raden in de EU levert een rijk geschakeerd beeld op. In sommige lidstaten zijn er geen of slechts inactieve raden, terwijl de wél actieve raden sterk verschillen qua takenpakket, samenstelling, onafhankelijkheid, middelen en impact.

| 1.3 | Gezien de positieve ervaringen van lidstaten met „sterke” nationale raden roept het Comité de lidstaten op om de positie van hun nationale raad te verbeteren of, als zij nog niet over een dergelijk orgaan beschikken, er een op te richten en erop toe te zien dat deze naar behoren kan functioneren. |
| --- | --- |

1.3

Gezien de positieve ervaringen van lidstaten met „sterke” nationale raden roept het Comité de lidstaten op om de positie van hun nationale raad te verbeteren of, als zij nog niet over een dergelijk orgaan beschikken, er een op te richten en erop toe te zien dat deze naar behoren kan functioneren.

| 1.4 | Het Comité acht het belangrijk dat dergelijke raden






  — | uit vertegenwoordigers van alle relevante maatschappelijke geledingen bestaan; |
| --- | --- | --- |

1.4

Het Comité acht het belangrijk dat dergelijke raden

—

uit vertegenwoordigers van alle relevante maatschappelijke geledingen bestaan;

| — | voldoende onafhankelijk zijn van de regering; |
| --- | --- |

—

voldoende onafhankelijk zijn van de regering;

| — | een stem in het kapittel hebben bij het opstellen van strategieën voor duurzame ontwikkeling en het toezicht op de tenuitvoerlegging daarvan; |
| --- | --- |

—

een stem in het kapittel hebben bij het opstellen van strategieën voor duurzame ontwikkeling en het toezicht op de tenuitvoerlegging daarvan;

| — | over voldoende middelen beschikken om meerwaarde te kunnen verlenen aan de debatten en het besluitvormingsproces; |
| --- | --- |

—

over voldoende middelen beschikken om meerwaarde te kunnen verlenen aan de debatten en het besluitvormingsproces;

| — | ervaringen verzamelen, goede praktijkvoorbeelden uitwisselen en een open dialoog voeren met andere nationale raden, met name via het netwerk van de Europese adviesraden voor milieu en duurzame ontwikkeling (EEAC), dat verder moet worden uitgebreid. |
| --- | --- |

—

ervaringen verzamelen, goede praktijkvoorbeelden uitwisselen en een open dialoog voeren met andere nationale raden, met name via het netwerk van de Europese adviesraden voor milieu en duurzame ontwikkeling (EEAC), dat verder moet worden uitgebreid.

2.   Achtergrond

| 2.1 | Duurzame ontwikkeling betekent tegemoetkomen aan de behoeften van de huidige generatie zonder de belangen van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. Deze doelstelling loopt als een rode draad door het hele Europese beleid en is gestoeld op de volgende beginselen: democratie, gendergelijkheid, solidariteit, respect voor de rechtsstaat en naleving van grondrechten als vrijheid en gelijkheid. |
| --- | --- |

2.1

Duurzame ontwikkeling betekent tegemoetkomen aan de behoeften van de huidige generatie zonder de belangen van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. Deze doelstelling loopt als een rode draad door het hele Europese beleid en is gestoeld op de volgende beginselen: democratie, gendergelijkheid, solidariteit, respect voor de rechtsstaat en naleving van grondrechten als vrijheid en gelijkheid.

| 2.2 | Na de VN-conferentie in Rio de Janeiro in 1992 is duurzame ontwikkeling wereldwijd uitgegroeid tot een volwaardig beleidsterrein. Tijdens diezelfde conferentie is ook voor het eerst het idee geopperd om raadgevende organen, zoals nationale raden voor duurzame ontwikkeling, op te richten. In de eveneens in Rio opgestelde Agenda 21 staat dat de strategie van duurzame ontwikkeling „gestalte [dient] te krijgen met de grootst mogelijke gelegenheid tot inspraak”. De oproep tot oprichting van raden voor duurzame ontwikkeling werd tijdens de Wereldtop in Johannesburg in 2002 nog eens herhaald. |
| --- | --- |

2.2

Na de VN-conferentie in Rio de Janeiro in 1992 is duurzame ontwikkeling wereldwijd uitgegroeid tot een volwaardig beleidsterrein. Tijdens diezelfde conferentie is ook voor het eerst het idee geopperd om raadgevende organen, zoals nationale raden voor duurzame ontwikkeling, op te richten. In de eveneens in Rio opgestelde Agenda 21 staat dat de strategie van duurzame ontwikkeling „gestalte [dient] te krijgen met de grootst mogelijke gelegenheid tot inspraak”. De oproep tot oprichting van raden voor duurzame ontwikkeling werd tijdens de Wereldtop in Johannesburg in 2002 nog eens herhaald.

| 2.3 | De eerste Europese strategie voor duurzame ontwikkeling werd in 2001 in Gotenburg opgesteld. Om de reikwijdte en effectiviteit daarvan te vergroten, begon de Commissie in 2004 aan een herziening. In juni 2006 spraak de Raad zijn goedkeuring uit over een „vernieuwde EU-strategie inzake duurzame ontwikkeling” voor de uitgebreide EU (1), die de Europese langetermijncommitment met betrekking tot duurzame ontwikkeling in de praktijk moet brengen. |
| --- | --- |

2.3

De eerste Europese strategie voor duurzame ontwikkeling werd in 2001 in Gotenburg opgesteld. Om de reikwijdte en effectiviteit daarvan te vergroten, begon de Commissie in 2004 aan een herziening. In juni 2006 spraak de Raad zijn goedkeuring uit over een „vernieuwde EU-strategie inzake duurzame ontwikkeling” voor de uitgebreide EU (1), die de Europese langetermijncommitment met betrekking tot duurzame ontwikkeling in de praktijk moet brengen.

| 2.4 | Ingevolge de aanbevelingen van de VN, en later ook de EU, werden er in de jaren negentig in verschillende landen zogeheten nationale raden voor duurzame ontwikkeling in het leven geroepen. Hun voornaamste taak was toezien op een effectieve tenuitvoerlegging van Agenda 21 en de principes van duurzame ontwikkeling. Sommige regeringen richtten organen op voor interdepartementale coördinatie, zoals de Hongaarse Commissie voor duurzame ontwikkeling (1993), terwijl andere voor gemengde organen kozen, zoals de Finse Nationale commissie voor duurzame ontwikkeling (1993). Ook ontstonden er raden met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, zoals de Belgische Nationale Raad voor Duurzame Ontwikkeling en de Britse Rondetafel voor Duurzame Ontwikkeling (1994). In sommige gevallen werd het voorbeeld van andere landen gevolgd en werden er bestaande raden hervormd of opgeheven. |
| --- | --- |

2.4

Ingevolge de aanbevelingen van de VN, en later ook de EU, werden er in de jaren negentig in verschillende landen zogeheten nationale raden voor duurzame ontwikkeling in het leven geroepen. Hun voornaamste taak was toezien op een effectieve tenuitvoerlegging van Agenda 21 en de principes van duurzame ontwikkeling. Sommige regeringen richtten organen op voor interdepartementale coördinatie, zoals de Hongaarse Commissie voor duurzame ontwikkeling (1993), terwijl andere voor gemengde organen kozen, zoals de Finse Nationale commissie voor duurzame ontwikkeling (1993). Ook ontstonden er raden met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, zoals de Belgische Nationale Raad voor Duurzame Ontwikkeling en de Britse Rondetafel voor Duurzame Ontwikkeling (1994). In sommige gevallen werd het voorbeeld van andere landen gevolgd en werden er bestaande raden hervormd of opgeheven.

| 2.5 | In de vernieuwde EU-strategie voor duurzame ontwikkeling staat dat „de lidstaten dienen te overwegen om de nationale adviesraden voor duurzame ontwikkeling waarin verschillende belanghebbenden zitting hebben, te versterken of, voor zover deze nog niet bestaan, op te richten, teneinde een goed geïnformeerd debat te stimuleren, te helpen bij het opstellen van [nationale strategieën voor duurzame ontwikkeling] en/of een bijdrage te leveren aan de nationale en EU-brede voortgangsevaluaties. De nationale DO-raden zijn bedoeld om de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij DO-aangelegenheden te versterken en bij te dragen tot een betere koppeling tussen de verschillende beleidsmaatregelen en beleidsniveaus, mede door gebruik te maken van hun netwerk van Europese adviesraden voor milieu en duurzame ontwikkeling (EEAC)”. |
| --- | --- |

2.5

In de vernieuwde EU-strategie voor duurzame ontwikkeling staat dat „de lidstaten dienen te overwegen om de nationale adviesraden voor duurzame ontwikkeling waarin verschillende belanghebbenden zitting hebben, te versterken of, voor zover deze nog niet bestaan, op te richten, teneinde een goed geïnformeerd debat te stimuleren, te helpen bij het opstellen van [nationale strategieën voor duurzame ontwikkeling] en/of een bijdrage te leveren aan de nationale en EU-brede voortgangsevaluaties. De nationale DO-raden zijn bedoeld om de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij DO-aangelegenheden te versterken en bij te dragen tot een betere koppeling tussen de verschillende beleidsmaatregelen en beleidsniveaus, mede door gebruik te maken van hun netwerk van Europese adviesraden voor milieu en duurzame ontwikkeling (EEAC)”.

| 2.6 | Inmiddels beschikt een aantal lidstaten officieel over een nationale raad voor duurzame ontwikkeling. Alle lidstaten hebben zo hun eigen geschiedenis, en dat verklaart waarom de nationale raden in de EU geen uniform beeld opleveren. In 24 lidstaten is er een soort raad voor het beleid inzake milieu en duurzame ontwikkeling. Acht lidstaten hebben daadwerkelijk een nationale raad voor duurzame ontwikkeling. Zes lidstaten beschikken over een milieuraad die zich ook bezighoudt met duurzame ontwikkeling en waarin stakeholders en/of deskundigen zitting hebben. Een aantal lidstaten hebben een overheidsorgaan met een coördinerende taak dat „raad” wordt genoemd en waarin soms ook het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigd is. Sommige van deze organen zijn niet actief. In landen waar de regio's relatief gezien veel macht hebben, zijn naast de nationale raad ook regionale raden opgericht. De snelle groei van het aantal raden laat zien dat ze potentie hebben en van toegevoegde waarde zijn voor de beleidsvorming en de maatschappelijke discussie over deze problematiek. |
| --- | --- |

2.6

Inmiddels beschikt een aantal lidstaten officieel over een nationale raad voor duurzame ontwikkeling. Alle lidstaten hebben zo hun eigen geschiedenis, en dat verklaart waarom de nationale raden in de EU geen uniform beeld opleveren. In 24 lidstaten is er een soort raad voor het beleid inzake milieu en duurzame ontwikkeling. Acht lidstaten hebben daadwerkelijk een nationale raad voor duurzame ontwikkeling. Zes lidstaten beschikken over een milieuraad die zich ook bezighoudt met duurzame ontwikkeling en waarin stakeholders en/of deskundigen zitting hebben. Een aantal lidstaten hebben een overheidsorgaan met een coördinerende taak dat „raad” wordt genoemd en waarin soms ook het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigd is. Sommige van deze organen zijn niet actief. In landen waar de regio's relatief gezien veel macht hebben, zijn naast de nationale raad ook regionale raden opgericht. De snelle groei van het aantal raden laat zien dat ze potentie hebben en van toegevoegde waarde zijn voor de beleidsvorming en de maatschappelijke discussie over deze problematiek.

| 2.7 | In dit advies wordt behalve op de rol, de taken, de samenstelling, de middelen en de werkmethoden van de nationale raden voor duurzame ontwikkeling vooral ingegaan op de manier waarop ze het maatschappelijk middenveld bij hun werkzaamheden betrekken. Er wordt ook gekeken naar hun impact, hoewel dit natuurlijk altijd een zekere mate van subjectiviteit met zich meebrengt. Deze analyse is niet alleen gebaseerd op officiële publicaties, maar ook op de resultaten van het onderzoek van het EEAC-netwerk (2). en van een enquête die het Comité heeft gehouden onder verschillende nationale contactpunten en nationale raden voor duurzame ontwikkeling, alsmede onder een aantal maatschappelijke organisaties. Daarnaast zijn er enkele interviews afgenomen met vertegenwoordigers van nationale raden en maatschappelijk organisaties. |
| --- | --- |

2.7

In dit advies wordt behalve op de rol, de taken, de samenstelling, de middelen en de werkmethoden van de nationale raden voor duurzame ontwikkeling vooral ingegaan op de manier waarop ze het maatschappelijk middenveld bij hun werkzaamheden betrekken. Er wordt ook gekeken naar hun impact, hoewel dit natuurlijk altijd een zekere mate van subjectiviteit met zich meebrengt. Deze analyse is niet alleen gebaseerd op officiële publicaties, maar ook op de resultaten van het onderzoek van het EEAC-netwerk (2). en van een enquête die het Comité heeft gehouden onder verschillende nationale contactpunten en nationale raden voor duurzame ontwikkeling, alsmede onder een aantal maatschappelijke organisaties. Daarnaast zijn er enkele interviews afgenomen met vertegenwoordigers van nationale raden en maatschappelijk organisaties.

3.   De nationale raden voor duurzame ontwikkeling: Een overzicht

| 3.1 | Het onderstaande overzicht laat een zeer rijk geschakeerd beeld zien. |
| --- | --- |

3.1

Het onderstaande overzicht laat een zeer rijk geschakeerd beeld zien.

Taken

| 3.2 | De nationale raden hebben de volgende vier taken:






  — | Ze adviseren overheidsinstanties (door ondersteuning te bieden bij het opstellen van strategieën voor duurzame ontwikkeling en door rapporten uit te brengen over specifieke beleidsterreinen). |
| --- | --- | --- |

3.2

De nationale raden hebben de volgende vier taken:

—

Ze adviseren overheidsinstanties (door ondersteuning te bieden bij het opstellen van strategieën voor duurzame ontwikkeling en door rapporten uit te brengen over specifieke beleidsterreinen).

| — | Ze controleren of er vooruitgang wordt geboekt bij de tenuitvoerlegging van strategieën voor duurzame ontwikkeling en de verwezenlijking van specifieke doelstellingen, en ze wijzen op eventuele lacunes. |
| --- | --- |

—

Ze controleren of er vooruitgang wordt geboekt bij de tenuitvoerlegging van strategieën voor duurzame ontwikkeling en de verwezenlijking van specifieke doelstellingen, en ze wijzen op eventuele lacunes.

| — | Ze bevorderen de dialoog met het maatschappelijk middenveld (door vertegenwoordigers daarvan te betrekken bij hun werkzaamheden en door ruimte te creëren voor onderling overleg en door in gesprek te gaan met de regering). |
| --- | --- |

—

Ze bevorderen de dialoog met het maatschappelijk middenveld (door vertegenwoordigers daarvan te betrekken bij hun werkzaamheden en door ruimte te creëren voor onderling overleg en door in gesprek te gaan met de regering).

| — | Ze brengen het thema duurzame ontwikkeling onder de aandacht door middel van openbare evenementen en informatie op internet, in de media enz. |
| --- | --- |

—

Ze brengen het thema duurzame ontwikkeling onder de aandacht door middel van openbare evenementen en informatie op internet, in de media enz.

| 3.2.1 | Niet alle nationale raden vervullen echter deze vier taken. In sommige lidstaten is hun bijdrage veel beperkter, en in andere voeren zij de hun opgedragen taken niet of slechts ten dele uit. Dit blijkt ook uit het feit dat sommige maar zelden (twee of drie keer per jaar) vergaderen. Andere komen vaker bij elkaar en hebben werkgroepen opgericht (bijzonder effectief zijn projectteams, die zich over een concreet project buigen, terwijl statische werkgroepen zich met een specifiek onderwerp bezighouden). In sommige lidstaten kunnen de raden zich al in een vroeg stadium over de nationale strategie voor duurzame ontwikkeling uitspreken, terwijl dat elders heel laat of helemaal niet gebeurt. Ook het aantal uitgebrachte rapporten varieert aanzienlijk, en wel van nul tot meer dan tien per jaar. De „echte” raden werken regelmatig samen met stakeholders en organiseren vaak openbare evenementen en bijeenkomsten met deskundigen. |
| --- | --- |

3.2.1

Niet alle nationale raden vervullen echter deze vier taken. In sommige lidstaten is hun bijdrage veel beperkter, en in andere voeren zij de hun opgedragen taken niet of slechts ten dele uit. Dit blijkt ook uit het feit dat sommige maar zelden (twee of drie keer per jaar) vergaderen. Andere komen vaker bij elkaar en hebben werkgroepen opgericht (bijzonder effectief zijn projectteams, die zich over een concreet project buigen, terwijl statische werkgroepen zich met een specifiek onderwerp bezighouden). In sommige lidstaten kunnen de raden zich al in een vroeg stadium over de nationale strategie voor duurzame ontwikkeling uitspreken, terwijl dat elders heel laat of helemaal niet gebeurt. Ook het aantal uitgebrachte rapporten varieert aanzienlijk, en wel van nul tot meer dan tien per jaar. De „echte” raden werken regelmatig samen met stakeholders en organiseren vaak openbare evenementen en bijeenkomsten met deskundigen.

Omvang en samenstelling van de raden

| 3.3 | De raden verschillen onderling qua omvang en samenstelling. Het aantal leden varieert van 15 in Duitsland tot 78, 81 en 90 in respectievelijk België, Finland en Frankrijk. In de meeste raden zijn er ook vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld (bedrijfsleven, vakbonden, ngo's en onderzoeksinstellingen) en in een aantal raden zitten ook vertegenwoordigers van ministeries. Sommige coördinerende overheidsorganen worden ook wel als „raad” bestempeld en het komt voor dat een klein aantal leden daarvan uit stakeholders bestaat. In veel raden zijn ook de regionale en lokale overheden vertegenwoordigd. Diverse vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld hebben geklaagd over de onbeduidende rol die ze in de nationale raad en bij het vraagstuk duurzame ontwikkeling in het algemeen spelen. |
| --- | --- |

3.3

De raden verschillen onderling qua omvang en samenstelling. Het aantal leden varieert van 15 in Duitsland tot 78, 81 en 90 in respectievelijk België, Finland en Frankrijk. In de meeste raden zijn er ook vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld (bedrijfsleven, vakbonden, ngo's en onderzoeksinstellingen) en in een aantal raden zitten ook vertegenwoordigers van ministeries. Sommige coördinerende overheidsorganen worden ook wel als „raad” bestempeld en het komt voor dat een klein aantal leden daarvan uit stakeholders bestaat. In veel raden zijn ook de regionale en lokale overheden vertegenwoordigd. Diverse vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld hebben geklaagd over de onbeduidende rol die ze in de nationale raad en bij het vraagstuk duurzame ontwikkeling in het algemeen spelen.

Onafhankelijkheid

| 3.4 | De raden worden in het leven geroepen en gefinancierd door regeringen, en dat schept een zekere afhankelijkheidsrelatie. Om zowel bij overheidsinstanties als maatschappelijke organisaties respect af te dwingen, moeten de raden voldoende onafhankelijk kunnen opereren. De juiste balans daarin vinden, is niet eenvoudig. De wijze van selectie van de leden verschilt, maar meestal worden deze, op voordracht van de maatschappelijke organisaties, door de regering benoemd. Een daarmee samenhangend probleem zijn de medewerkers van de raden. In verschillende landen zijn deze afkomstig van overheidsinstellingen, wat de onafhankelijkheid van de raad in gevaar kan brengen. Daar komt bij dat sommige raden worden voorgezeten door een lid van de regering. |
| --- | --- |

3.4

De raden worden in het leven geroepen en gefinancierd door regeringen, en dat schept een zekere afhankelijkheidsrelatie. Om zowel bij overheidsinstanties als maatschappelijke organisaties respect af te dwingen, moeten de raden voldoende onafhankelijk kunnen opereren. De juiste balans daarin vinden, is niet eenvoudig. De wijze van selectie van de leden verschilt, maar meestal worden deze, op voordracht van de maatschappelijke organisaties, door de regering benoemd. Een daarmee samenhangend probleem zijn de medewerkers van de raden. In verschillende landen zijn deze afkomstig van overheidsinstellingen, wat de onafhankelijkheid van de raad in gevaar kan brengen. Daar komt bij dat sommige raden worden voorgezeten door een lid van de regering.

Middelen

| 3.5 | Tussen de raden bestaan grote verschillen in de beschikbare personele en financiële middelen. In sommige landen, waar het secretariaat is ondergebracht bij een ministerie, is er slechts één administratief medewerker, die bovendien vaak een deeltijdfunctie bij de raad vervult. Het aantal medewerkers varieert van minder dan 1 tot ongeveer 20. De raad in het Verenigd Koninkrijk telt 58 medewerkers en is daarmee de grootste van de Unie. Niet alle raden hebben een eigen begroting. De omvang van de begroting varieert van minder dan 100 000 tot circa 1 mln euro. Een uitzondering is de raad in het Verenigd Koninkrijk, die 5,5 mln euro te besteden heeft. |
| --- | --- |

3.5

Tussen de raden bestaan grote verschillen in de beschikbare personele en financiële middelen. In sommige landen, waar het secretariaat is ondergebracht bij een ministerie, is er slechts één administratief medewerker, die bovendien vaak een deeltijdfunctie bij de raad vervult. Het aantal medewerkers varieert van minder dan 1 tot ongeveer 20. De raad in het Verenigd Koninkrijk telt 58 medewerkers en is daarmee de grootste van de Unie. Niet alle raden hebben een eigen begroting. De omvang van de begroting varieert van minder dan 100 000 tot circa 1 mln euro. Een uitzondering is de raad in het Verenigd Koninkrijk, die 5,5 mln euro te besteden heeft.

Impact

| 3.6 | De precieze impact van de raden is moeilijk te beoordelen, maar op basis van de beschikbare informatie kunnen toch enkele conclusies worden getrokken. Zo worden de aanbevelingen van raden met een sterk mandaat doorgaans grotendeels door de regering overgenomen, zeker als ze betrekking hebben op de nationale strategie voor duurzame ontwikkeling. Sommige raden staan in nauw contact met ministers en ministeries, en worden regelmatig bij de beleidsvorming betrokken. Andere daarentegen kunnen slechts op een afstand toekijken. Door talrijke stakeholders en het grote publiek bij hun werkzaamheden te betrekken, slagen sommige raden erin om het maatschappelijk middenveld bewust te maken van het belang van duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

3.6

De precieze impact van de raden is moeilijk te beoordelen, maar op basis van de beschikbare informatie kunnen toch enkele conclusies worden getrokken. Zo worden de aanbevelingen van raden met een sterk mandaat doorgaans grotendeels door de regering overgenomen, zeker als ze betrekking hebben op de nationale strategie voor duurzame ontwikkeling. Sommige raden staan in nauw contact met ministers en ministeries, en worden regelmatig bij de beleidsvorming betrokken. Andere daarentegen kunnen slechts op een afstand toekijken. Door talrijke stakeholders en het grote publiek bij hun werkzaamheden te betrekken, slagen sommige raden erin om het maatschappelijk middenveld bewust te maken van het belang van duurzame ontwikkeling.

Beoordeling

| 3.7 | De nationale raden kunnen een belangrijke rol spelen in het kader van het streven naar duurzame ontwikkeling. Ze geven immers onafhankelijk advies en hebben veel deskundigheid in huis. Ook zijn ze in staat om een dialoog met stakeholders en het maatschappelijk middenveld op gang te brengen. Bovendien kunnen ze toezien op de verwezenlijking van de langetermijndoelstellingen inzake duurzaamheid en waar nodig de alarmbel luiden. |
| --- | --- |

3.7

De nationale raden kunnen een belangrijke rol spelen in het kader van het streven naar duurzame ontwikkeling. Ze geven immers onafhankelijk advies en hebben veel deskundigheid in huis. Ook zijn ze in staat om een dialoog met stakeholders en het maatschappelijk middenveld op gang te brengen. Bovendien kunnen ze toezien op de verwezenlijking van de langetermijndoelstellingen inzake duurzaamheid en waar nodig de alarmbel luiden.

| 3.8 | Een overzicht van de nationale raden in de EU levert een rijk geschakeerd beeld op. In sommige lidstaten zijn er geen of slechts inactieve raden, terwijl de wél actieve raden aanzienlijk verschillen qua takenpakket, samenstelling, onafhankelijkheid, middelen en impact. Hiervoor bestaan een aantal redenen: de grootte en de staatsinrichting van het land, de plaats die duurzame ontwikkeling inneemt in het regeringsbeleid, de mate waarin het maatschappelijk middenveld van oudsher bij het beleid wordt betrokken, het voorhanden zijn van andere organen met een (ten dele) soortgelijk takenpakket, de bereidheid van regeringswege om adviezen van andere organen ter harte te nemen enz. |
| --- | --- |

3.8

Een overzicht van de nationale raden in de EU levert een rijk geschakeerd beeld op. In sommige lidstaten zijn er geen of slechts inactieve raden, terwijl de wél actieve raden aanzienlijk verschillen qua takenpakket, samenstelling, onafhankelijkheid, middelen en impact. Hiervoor bestaan een aantal redenen: de grootte en de staatsinrichting van het land, de plaats die duurzame ontwikkeling inneemt in het regeringsbeleid, de mate waarin het maatschappelijk middenveld van oudsher bij het beleid wordt betrokken, het voorhanden zijn van andere organen met een (ten dele) soortgelijk takenpakket, de bereidheid van regeringswege om adviezen van andere organen ter harte te nemen enz.

| 3.9 | Niet alle lidstaten maken volledig gebruik van de mogelijkheden die de nationale raden bieden. Sommige lidstaten richten alleen „voor de sier” een nationale raad op, zonder de bedoeling om daadwerkelijk input te krijgen van het maatschappelijk middenveld. Toch zijn er een aantal lidstaten met goed functionerende raden die hun taken naar behoren uitvoeren en werkelijk impact hebben. |
| --- | --- |

3.9

Niet alle lidstaten maken volledig gebruik van de mogelijkheden die de nationale raden bieden. Sommige lidstaten richten alleen „voor de sier” een nationale raad op, zonder de bedoeling om daadwerkelijk input te krijgen van het maatschappelijk middenveld. Toch zijn er een aantal lidstaten met goed functionerende raden die hun taken naar behoren uitvoeren en werkelijk impact hebben.

| 3.10 | De meeste raden blijken niet over voldoende personele en financiële middelen te beschikken. Er is tamelijk veel geld en mankracht nodig om gegevens te verzamelen, om beleidsmaatregelen en de effecten daarvan te analyseren, om de vergaderingen van de raad en burgerinitiatieven te organiseren, om doorwrochte en gezaghebbende rapporten op te stellen en om de aandacht van o.a. de regering daarop te vestigen. |
| --- | --- |

3.10

De meeste raden blijken niet over voldoende personele en financiële middelen te beschikken. Er is tamelijk veel geld en mankracht nodig om gegevens te verzamelen, om beleidsmaatregelen en de effecten daarvan te analyseren, om de vergaderingen van de raad en burgerinitiatieven te organiseren, om doorwrochte en gezaghebbende rapporten op te stellen en om de aandacht van o.a. de regering daarop te vestigen.

| 3.11 | In sommige lidstaten heeft de regering een grote invloed op bijvoorbeeld de benoeming van de leden, het aantal eigen vertegenwoordigers en het aantal medewerkers. Daarbij bestaat het gevaar dat ze de werkzaamheden van de raad naar hun hand zetten en dus doof blijven voor diens advies om verder te kijken dan de politieke kortetermijnbelangen en zich te richten op langetermijnkwesties als duurzaamheid. |
| --- | --- |

3.11

In sommige lidstaten heeft de regering een grote invloed op bijvoorbeeld de benoeming van de leden, het aantal eigen vertegenwoordigers en het aantal medewerkers. Daarbij bestaat het gevaar dat ze de werkzaamheden van de raad naar hun hand zetten en dus doof blijven voor diens advies om verder te kijken dan de politieke kortetermijnbelangen en zich te richten op langetermijnkwesties als duurzaamheid.

| 3.12 | Niet alle raden zijn er even goed in geslaagd het maatschappelijk middenveld bij het vraagstuk duurzame ontwikkeling te betrekken. Zij kunnen dan ook veel opsteken van elkaars positieve ervaringen op dit gebied. |
| --- | --- |

3.12

Niet alle raden zijn er even goed in geslaagd het maatschappelijk middenveld bij het vraagstuk duurzame ontwikkeling te betrekken. Zij kunnen dan ook veel opsteken van elkaars positieve ervaringen op dit gebied.

| 3.13 | Voor veel kwesties op het gebied van duurzame ontwikkeling zijn zowel de lidstaten als de EU bevoegd. Toch zijn de meeste raden nauwelijks in staat om zich op de Europese aspecten te richten of enige invloed te doen gelden in Brussel. Ze hebben geprobeerd dit enigszins te ondervangen door de oprichting van het EEAC-netwerk, dat duurzame ontwikkeling in Europa steeds meer op de agenda weet te plaatsen. |
| --- | --- |

3.13

Voor veel kwesties op het gebied van duurzame ontwikkeling zijn zowel de lidstaten als de EU bevoegd. Toch zijn de meeste raden nauwelijks in staat om zich op de Europese aspecten te richten of enige invloed te doen gelden in Brussel. Ze hebben geprobeerd dit enigszins te ondervangen door de oprichting van het EEAC-netwerk, dat duurzame ontwikkeling in Europa steeds meer op de agenda weet te plaatsen.

4.   Aanbevelingen

| 4.1 | Gezien de positieve ervaringen met „sterke” nationale raden voor duurzame ontwikkeling roept het Comité de lidstaten willen op om de positie van hun nationale raad te verbeteren of, als zij nog niet over een dergelijk orgaan beschikken, er een op te richten en erop toe te zien dat deze naar behoren kan functioneren. |
| --- | --- |

4.1

Gezien de positieve ervaringen met „sterke” nationale raden voor duurzame ontwikkeling roept het Comité de lidstaten willen op om de positie van hun nationale raad te verbeteren of, als zij nog niet over een dergelijk orgaan beschikken, er een op te richten en erop toe te zien dat deze naar behoren kan functioneren.

| 4.2 | Daar de samenstelling, het mandaat en de taken van de nationale raden per lidstaat verschillen, afhankelijk van de situatie en het politieke stelsel, zou het Comité graag zien dat de lidstaten de onderstaande algemene aanbevelingen ter harte nemen. |
| --- | --- |

4.2

Daar de samenstelling, het mandaat en de taken van de nationale raden per lidstaat verschillen, afhankelijk van de situatie en het politieke stelsel, zou het Comité graag zien dat de lidstaten de onderstaande algemene aanbevelingen ter harte nemen.

| 4.2.1 | Lidmaatschap: Het gezag en de geloofwaardigheid van de raden zullen toenemen naarmate ze vertegenwoordigers toelaten uit alle belangrijke maatschappelijke geledingen die zich bezighouden met duurzame ontwikkeling. Hoe breder de samenstelling van de raden, hoe groter de kans dat er draagvlak wordt gevonden voor hun voorstellen en initiatieven. |
| --- | --- |

4.2.1

Lidmaatschap: Het gezag en de geloofwaardigheid van de raden zullen toenemen naarmate ze vertegenwoordigers toelaten uit alle belangrijke maatschappelijke geledingen die zich bezighouden met duurzame ontwikkeling. Hoe breder de samenstelling van de raden, hoe groter de kans dat er draagvlak wordt gevonden voor hun voorstellen en initiatieven.

| 4.2.2 | Mandaat en visie: Om duurzaamheid te bewerkstelligen dienen beleidsmakers een langetermijnvisie te ontwikkelen en niet alleen rekening te houden met politieke overwegingen voor de korte en middellange termijn, maar ook met de behoeften van de komende generaties en met de toekomst van de aarde als zodanig. De nationale raden kunnen een belangrijke rol spelen bij het uitdragen van zo'n langetermijnvisie. Daarvoor hebben ze leden met visie, gezag en maatschappelijk invloed nodig, die een onafhankelijk standpunt weten te formuleren en vraagtekens durven te plaatsen bij bestaande maatregelen en praktijken. |
| --- | --- |

4.2.2

Mandaat en visie: Om duurzaamheid te bewerkstelligen dienen beleidsmakers een langetermijnvisie te ontwikkelen en niet alleen rekening te houden met politieke overwegingen voor de korte en middellange termijn, maar ook met de behoeften van de komende generaties en met de toekomst van de aarde als zodanig. De nationale raden kunnen een belangrijke rol spelen bij het uitdragen van zo'n langetermijnvisie. Daarvoor hebben ze leden met visie, gezag en maatschappelijk invloed nodig, die een onafhankelijk standpunt weten te formuleren en vraagtekens durven te plaatsen bij bestaande maatregelen en praktijken.

| 4.2.3 | Onafhankelijkheid: De nationale raden zouden veel meer invloed kunnen uitoefenen als ze zich niet te afhankelijk zouden opstellen van de regering en aandacht zouden vragen voor heikele politieke kwesties waarin kortetermijndoelstellingen botsen met de behoefte aan duurzaamheid op de lange termijn. |
| --- | --- |

4.2.3

Onafhankelijkheid: De nationale raden zouden veel meer invloed kunnen uitoefenen als ze zich niet te afhankelijk zouden opstellen van de regering en aandacht zouden vragen voor heikele politieke kwesties waarin kortetermijndoelstellingen botsen met de behoefte aan duurzaamheid op de lange termijn.

| 4.2.4 | Doel: De nationale raden zouden al in een vroeg stadium betrokken moeten worden bij de formulering van strategieën die direct of indirect met duurzame ontwikkeling te maken hebben. Ook zouden ze de tenuitvoerlegging daarvan op de voet moeten volgen. Dit betekent onder meer dat ze zich bezig moeten houden met allerlei aspecten van duurzaamheid, zoals klimaatverandering, energie- en vervoersbeleid, biodiversiteit, landbouw en plattelandsontwikkeling, en duurzaam economisch beleid. De raden zullen het meeste resultaat behalen als ze zich op verzoek van de regering in specifieke vraagstukken verdiepen en ook zelf onderwerpen aangrijpen die ze belangrijk achten. |
| --- | --- |

4.2.4

Doel: De nationale raden zouden al in een vroeg stadium betrokken moeten worden bij de formulering van strategieën die direct of indirect met duurzame ontwikkeling te maken hebben. Ook zouden ze de tenuitvoerlegging daarvan op de voet moeten volgen. Dit betekent onder meer dat ze zich bezig moeten houden met allerlei aspecten van duurzaamheid, zoals klimaatverandering, energie- en vervoersbeleid, biodiversiteit, landbouw en plattelandsontwikkeling, en duurzaam economisch beleid. De raden zullen het meeste resultaat behalen als ze zich op verzoek van de regering in specifieke vraagstukken verdiepen en ook zelf onderwerpen aangrijpen die ze belangrijk achten.

| 4.2.5 | Toegang tot informatie: Om goed te kunnen functioneren, moeten de nationale raden alle nodige informatie kunnen verzamelen en ongehinderd toegang krijgen tot de gegevens en beleidsplannen van de regering. |
| --- | --- |

4.2.5

Toegang tot informatie: Om goed te kunnen functioneren, moeten de nationale raden alle nodige informatie kunnen verzamelen en ongehinderd toegang krijgen tot de gegevens en beleidsplannen van de regering.

| 4.2.6 | Betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld: Een van de voornaamste taken van de nationale raden is het publiek te attenderen op de problematiek rond duurzame ontwikkeling. Zo kunnen ze beleidsmakers op een zinvolle manier ondersteunen bij het introduceren van het duurzaamheidsthema in het formele en informele onderwijs. Ook kunnen ze via de media meer begrip kweken voor dit vraagstuk. Door jaarlijks verslag uit te brengen over de geboekte resultaten, kunnen de raden nog eens extra aandacht vragen voor duurzame ontwikkeling en het publieke debat daarover levendig houden. |
| --- | --- |

4.2.6

Betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld: Een van de voornaamste taken van de nationale raden is het publiek te attenderen op de problematiek rond duurzame ontwikkeling. Zo kunnen ze beleidsmakers op een zinvolle manier ondersteunen bij het introduceren van het duurzaamheidsthema in het formele en informele onderwijs. Ook kunnen ze via de media meer begrip kweken voor dit vraagstuk. Door jaarlijks verslag uit te brengen over de geboekte resultaten, kunnen de raden nog eens extra aandacht vragen voor duurzame ontwikkeling en het publieke debat daarover levendig houden.

| 4.2.7 | Middelen: De lidstaten zouden voor de nationale raden voldoende middelen moeten vrijmaken, zodat die zich naar behoren van hun taak kunnen kwijten en de maatschappelijke discussie en het besluitvormingsproces de nodige toegevoegde waarde kunnen verlenen. |
| --- | --- |

4.2.7

Middelen: De lidstaten zouden voor de nationale raden voldoende middelen moeten vrijmaken, zodat die zich naar behoren van hun taak kunnen kwijten en de maatschappelijke discussie en het besluitvormingsproces de nodige toegevoegde waarde kunnen verlenen.

| 4.2.8 | Europese betrokkenheid: Het Comité roept de nationale raden op ervaringen te verzamelen, goede praktijkvoorbeelden uit te wisselen en een open dialoog te voeren met nationale raden in andere lidstaten, met name via het EEAC-netwerk, dat verder zou moeten worden uitgebreid. Hierdoor zal er in Europa veel draagvlak ontstaan voor duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

4.2.8

Europese betrokkenheid: Het Comité roept de nationale raden op ervaringen te verzamelen, goede praktijkvoorbeelden uit te wisselen en een open dialoog te voeren met nationale raden in andere lidstaten, met name via het EEAC-netwerk, dat verder zou moeten worden uitgebreid. Hierdoor zal er in Europa veel draagvlak ontstaan voor duurzame ontwikkeling.

| 4.3 | Het Comité adviseert de nationale raden ook om individueel en als groep te streven naar meer samenwerking met de Europese instellingen om de visie van het maatschappelijk middenveld ten aanzien van de Europese dimensie van duurzame ontwikkeling op EU-niveau onder de aandacht te brengen. Het Comité (en met name de Waarnemingspost duurzame ontwikkeling) kan een belangrijke bijdrage leveren door de raden nauwer te betrekken bij Europese duurzaamheidskwesties. Het zou met het EEAC en diens leden regelmatig overleg kunnen voeren over actuele zaken en steun kunnen verlenen aan Europese vergelijkende onderzoeken over duurzaamheid en meer in het bijzonder de input en rol van het maatschappelijk middenveld. Verder zou het door publicaties de aandacht kunnen vestigen op goede praktijkvoorbeelden. |
| --- | --- |

4.3

Het Comité adviseert de nationale raden ook om individueel en als groep te streven naar meer samenwerking met de Europese instellingen om de visie van het maatschappelijk middenveld ten aanzien van de Europese dimensie van duurzame ontwikkeling op EU-niveau onder de aandacht te brengen. Het Comité (en met name de Waarnemingspost duurzame ontwikkeling) kan een belangrijke bijdrage leveren door de raden nauwer te betrekken bij Europese duurzaamheidskwesties. Het zou met het EEAC en diens leden regelmatig overleg kunnen voeren over actuele zaken en steun kunnen verlenen aan Europese vergelijkende onderzoeken over duurzaamheid en meer in het bijzonder de input en rol van het maatschappelijk middenveld. Verder zou het door publicaties de aandacht kunnen vestigen op goede praktijkvoorbeelden.

| 4.4 | Ook buiten het kader van de nationale raden is de betrokkenheid van het grote publiek bij duurzame ontwikkeling van groot belang. Het Comité zou de nationale, regionale en lokale overheden dan ook willen oproepen om bij politieke besluiten over duurzaamheid rekening te houden met de visie van het maatschappelijk middenveld. Omdat er geen richtlijnen of minimumnormen voor burgerbetrokkenheid bestaan, adviseert het Comité om de deelname van het publiek regelmatig te benchmarken en om goede prestaties te belonen. De raden dienen er tevens voor te zorgen dat ze nauw samenwerken met andere organisaties en instellingen die zich met duurzame ontwikkeling bezighouden (zoals nationale sociaaleconomische raden). |
| --- | --- |

4.4

Ook buiten het kader van de nationale raden is de betrokkenheid van het grote publiek bij duurzame ontwikkeling van groot belang. Het Comité zou de nationale, regionale en lokale overheden dan ook willen oproepen om bij politieke besluiten over duurzaamheid rekening te houden met de visie van het maatschappelijk middenveld. Omdat er geen richtlijnen of minimumnormen voor burgerbetrokkenheid bestaan, adviseert het Comité om de deelname van het publiek regelmatig te benchmarken en om goede prestaties te belonen. De raden dienen er tevens voor te zorgen dat ze nauw samenwerken met andere organisaties en instellingen die zich met duurzame ontwikkeling bezighouden (zoals nationale sociaaleconomische raden).

| 4.5 | Tot slot wil Comité erop wijzen dat de werkzaamheden van de nationale raden alleen vruchten zullen afwerpen als regeringen bereid zijn om serieus te luisteren naar hun adviezen en om beleidsmatig — ook op het punt van financiering — concrete stappen te zetten richting een meer duurzame aanpak. |
| --- | --- |

4.5

Tot slot wil Comité erop wijzen dat de werkzaamheden van de nationale raden alleen vruchten zullen afwerpen als regeringen bereid zijn om serieus te luisteren naar hun adviezen en om beleidsmatig — ook op het punt van financiering — concrete stappen te zetten richting een meer duurzame aanpak.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Europese strategie voor duurzame ontwikkeling, Conclusies van de Raad van 26 juni 2006.

1

(2)  Zie de bibliografie.

2

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/33 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/33

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepen”

COM(2007) 269 final

(2008/C 120/08)

De Europese Commissie heeft op 22 mei 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Groenboek betreffende een betere ontmanteling van schepen.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 31 oktober 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Adams.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 13 december 2007) het volgende advies uitgebracht, dat met algemene stemmen is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is ingenomen met het voorstel van de Commissie om op zowel internationaal als regionaal niveau actie te ondernemen om zo snel mogelijk verandering te brengen in de huidige onaanvaardbare praktijken bij de ontmanteling van schepen. |
| --- | --- |

1.1

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is ingenomen met het voorstel van de Commissie om op zowel internationaal als regionaal niveau actie te ondernemen om zo snel mogelijk verandering te brengen in de huidige onaanvaardbare praktijken bij de ontmanteling van schepen.

| 1.2 | De internationale scheepsontmantelingssector heeft een gevarieerde structuur, met aan het ene uiterste veilige, goed gereguleerde droogdokinstallaties en aan het andere stranden waar schepen met de hand worden gesloopt met slechts minimale voorzieningen qua gezondheid, veiligheid en milieu. De meeste koopvaardijschepen komen uiteindelijk op zo'n strand in Zuid-Azië terecht. Wereldwijd bestaat er een ernstig tekort aan ontmantelingsinstallaties waar op een sociaal en ecologisch duurzame wijze wordt gewerkt. |
| --- | --- |

1.2

De internationale scheepsontmantelingssector heeft een gevarieerde structuur, met aan het ene uiterste veilige, goed gereguleerde droogdokinstallaties en aan het andere stranden waar schepen met de hand worden gesloopt met slechts minimale voorzieningen qua gezondheid, veiligheid en milieu. De meeste koopvaardijschepen komen uiteindelijk op zo'n strand in Zuid-Azië terecht. Wereldwijd bestaat er een ernstig tekort aan ontmantelingsinstallaties waar op een sociaal en ecologisch duurzame wijze wordt gewerkt.

| 1.3 | Het Comité vreest dat deze situatie zal verergeren door de golf van schepen die de komende paar jaar uit de vaart zullen worden genomen omdat enkelwandige olietankers van het wereldtoneel moeten verdwijnen, er thans een achterstand van naar schatting 15 miljoen Light Displacement Tonnage (LDT) bestaat (1) en de scheepsbouwsector de laatste tijd sterk is gegroeid. Dat er de komende jaren zoveel schepen ontmanteld moeten worden is deels terug te voeren op maatregelen die de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft getroffen op aandringen van de EU, die zo haar eigen milieu wil beschermen. De EU heeft dan ook duidelijk de verantwoordelijkheid om actie te ondernemen. |
| --- | --- |

1.3

Het Comité vreest dat deze situatie zal verergeren door de golf van schepen die de komende paar jaar uit de vaart zullen worden genomen omdat enkelwandige olietankers van het wereldtoneel moeten verdwijnen, er thans een achterstand van naar schatting 15 miljoen Light Displacement Tonnage (LDT) bestaat (1) en de scheepsbouwsector de laatste tijd sterk is gegroeid. Dat er de komende jaren zoveel schepen ontmanteld moeten worden is deels terug te voeren op maatregelen die de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft getroffen op aandringen van de EU, die zo haar eigen milieu wil beschermen. De EU heeft dan ook duidelijk de verantwoordelijkheid om actie te ondernemen.

| 1.4 | Sommige scheepseigenaren voorzien bij hun bedrijfskosten niet in een post voor een veilige en milieuhygiënisch verantwoorde ontmanteling, al beseft een grote groep (2) dat actie noodzakelijk is; zij werken dan ook aan vrijwillige maatregelen. |
| --- | --- |

1.4

Sommige scheepseigenaren voorzien bij hun bedrijfskosten niet in een post voor een veilige en milieuhygiënisch verantwoorde ontmanteling, al beseft een grote groep (2) dat actie noodzakelijk is; zij werken dan ook aan vrijwillige maatregelen.

| 1.5 | Hoewel het in de EU verboden is dat afgeschreven schepen koers zetten naar locaties met ontoereikende ontmantelingsfaciliteiten, kan deze wetgeving gemakkelijk omzeild worden. Het EESC heeft er keer op keer op gewezen, onlangs nog in zijn advies van maart 2007 over het Groenboek Naar een toekomstig maritiem beleid voor de Unie
   (3), dat lidstaten de internationale verdragen inzake maritieme veiligheid en milieubescherming zo spoedig mogelijk dienen te ratificeren en ervoor moeten zorgen dat deze daadwerkelijk worden gehandhaafd. |
| --- | --- |

1.5

Hoewel het in de EU verboden is dat afgeschreven schepen koers zetten naar locaties met ontoereikende ontmantelingsfaciliteiten, kan deze wetgeving gemakkelijk omzeild worden. Het EESC heeft er keer op keer op gewezen, onlangs nog in zijn advies van maart 2007 over het Groenboek Naar een toekomstig maritiem beleid voor de Unie
   (3), dat lidstaten de internationale verdragen inzake maritieme veiligheid en milieubescherming zo spoedig mogelijk dienen te ratificeren en ervoor moeten zorgen dat deze daadwerkelijk worden gehandhaafd.

| 1.6 | Het ontmantelen van afgeschreven schepen is een complexe materie, mede omdat het de ontwikkelingslanden die dat goedkoop kunnen doen, een belangrijke bron van werkgelegenheid en grondstoffen oplevert. Anderzijds houden de structurele armoede en andere sociale en juridische problemen in sommige gebieden van Zuid-Azië nauw verband met het feit dat zelfs de meest elementaire arbeids-, veiligheids- en milieunormen ontbreken of niet worden nageleefd. |
| --- | --- |

1.6

Het ontmantelen van afgeschreven schepen is een complexe materie, mede omdat het de ontwikkelingslanden die dat goedkoop kunnen doen, een belangrijke bron van werkgelegenheid en grondstoffen oplevert. Anderzijds houden de structurele armoede en andere sociale en juridische problemen in sommige gebieden van Zuid-Azië nauw verband met het feit dat zelfs de meest elementaire arbeids-, veiligheids- en milieunormen ontbreken of niet worden nageleefd.

Het EESC doet daarom de volgende aanbevelingen:

| 1.7 | Via de IMO moet een strenge internationale regeling worden ingevoerd om afgeschreven schepen te identificeren, te controleren en te verwijderen. De controle dient daarbij even scherp te zijn als in het geval van het Verdrag van Bazel: alle relevante normen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) moeten in de regeling worden opgenomen, er mogen geen uitzonderingen worden toegestaan en er moet worden voorkomen dat afgeschreven schepen met gevaarlijk afval koers zetten naar landen met ontoereikende installaties die geen verdragspartij zijn. |
| --- | --- |

1.7

Via de IMO moet een strenge internationale regeling worden ingevoerd om afgeschreven schepen te identificeren, te controleren en te verwijderen. De controle dient daarbij even scherp te zijn als in het geval van het Verdrag van Bazel: alle relevante normen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) moeten in de regeling worden opgenomen, er mogen geen uitzonderingen worden toegestaan en er moet worden voorkomen dat afgeschreven schepen met gevaarlijk afval koers zetten naar landen met ontoereikende installaties die geen verdragspartij zijn.

| 1.8 | Het zal echter nog jaren duren voordat een dergelijke IMO-overeenkomst uitgevoerd kan worden. Daarom pleit het EESC voor het volgende:






  — | doeltreffende vrijwillige programma's van scheepseigenaren om de problemen rond de ontmanteling van schepen zoveel mogelijk te beperken moeten aangemoedigd en ondersteund worden; |
| --- | --- | --- |

1.8

Het zal echter nog jaren duren voordat een dergelijke IMO-overeenkomst uitgevoerd kan worden. Daarom pleit het EESC voor het volgende:

—

doeltreffende vrijwillige programma's van scheepseigenaren om de problemen rond de ontmanteling van schepen zoveel mogelijk te beperken moeten aangemoedigd en ondersteund worden;

| — | de EU moet haar huidige wetgeving duidelijk toepassen door de afvaltransportverordening te handhaven. Er dient onmiddellijk actie te worden ondernomen om ervoor te zorgen dat havenstaten de bevoegdheid hebben om een schip „afgeschreven” te verklaren en ter ondersteuning van een begeleidend document waarin de termen „bedoeling om te verwijderen” en „land van uitvoer” worden verduidelijkt. Het EESC verzoekt de Commissie ook met spoed aanvullende maatregelen uit te werken en uit te voeren om omzeiling te voorkomen, zoals het eisen van een borg voor schepen die ouder zijn dan 25 jaar of waarvan is vastgesteld dat zij een groot risico inhouden en het koppelen van verdere subsidies voor de scheepvaartindustrie aan het gebruik van „groene” faciliteiten om schepen te ontmantelen of voorafgaand aan hun reis naar de sloop te reinigen; |
| --- | --- |

—

de EU moet haar huidige wetgeving duidelijk toepassen door de afvaltransportverordening te handhaven. Er dient onmiddellijk actie te worden ondernomen om ervoor te zorgen dat havenstaten de bevoegdheid hebben om een schip „afgeschreven” te verklaren en ter ondersteuning van een begeleidend document waarin de termen „bedoeling om te verwijderen” en „land van uitvoer” worden verduidelijkt. Het EESC verzoekt de Commissie ook met spoed aanvullende maatregelen uit te werken en uit te voeren om omzeiling te voorkomen, zoals het eisen van een borg voor schepen die ouder zijn dan 25 jaar of waarvan is vastgesteld dat zij een groot risico inhouden en het koppelen van verdere subsidies voor de scheepvaartindustrie aan het gebruik van „groene” faciliteiten om schepen te ontmantelen of voorafgaand aan hun reis naar de sloop te reinigen;

| — | de EU zou zich moeten toeleggen op een regeling voor veilige en milieuhygiënisch verantwoorde ontmantelingsinstallaties waarbij certificering en auditing door derden worden uitgevoerd. Een dergelijke regeling, waarop door de scheepseigenaren is aangedrongen, zal een transparant level playing field tot stand helpen brengen. |
| --- | --- |

—

de EU zou zich moeten toeleggen op een regeling voor veilige en milieuhygiënisch verantwoorde ontmantelingsinstallaties waarbij certificering en auditing door derden worden uitgevoerd. Een dergelijke regeling, waarop door de scheepseigenaren is aangedrongen, zal een transparant level playing field tot stand helpen brengen.

| 1.9 | Het EESC is er een groot voorstander van dat best practices bij het recyclen van schepen worden bevorderd en schepen binnen de EU van gas en giftige stoffen worden ontdaan voordat ze naar de sloop in derde landen gaan. Als cruciale eerste stap daartoe moeten de lidstaten zich ertoe verbinden om alle schepen in staatseigendom op deze manier te behandelen en moeten er bij de verkoop van afgeschreven schepen aan derden bindende afspraken over de sloop worden gemaakt. Door schepen die naar de sloop in derde landen gaan van te voren te reinigen kan schoon secundair staal worden geleverd aan Zuid-Aziatische bestemmingen waar de vraag daarnaar groot is. Te dien einde moet een begeleidend document over het vooraf reinigen van schepen worden opgesteld. |
| --- | --- |

1.9

Het EESC is er een groot voorstander van dat best practices bij het recyclen van schepen worden bevorderd en schepen binnen de EU van gas en giftige stoffen worden ontdaan voordat ze naar de sloop in derde landen gaan. Als cruciale eerste stap daartoe moeten de lidstaten zich ertoe verbinden om alle schepen in staatseigendom op deze manier te behandelen en moeten er bij de verkoop van afgeschreven schepen aan derden bindende afspraken over de sloop worden gemaakt. Door schepen die naar de sloop in derde landen gaan van te voren te reinigen kan schoon secundair staal worden geleverd aan Zuid-Aziatische bestemmingen waar de vraag daarnaar groot is. Te dien einde moet een begeleidend document over het vooraf reinigen van schepen worden opgesteld.

| 1.10 | Door financiële en technische bijstand te verlenen aan Zuid-Aziatische landen om hun installaties te verbeteren — zodat schepen in ieder geval niet meer op stranden maar in afgesloten installaties aan pieren of in droogdokken worden gesloopt, de veiligheid wordt verbeterd en er installaties komen voor de verdere verwerking van het afval — kunnen enkele van de meest ernstige problemen verlicht worden. |
| --- | --- |

1.10

Door financiële en technische bijstand te verlenen aan Zuid-Aziatische landen om hun installaties te verbeteren — zodat schepen in ieder geval niet meer op stranden maar in afgesloten installaties aan pieren of in droogdokken worden gesloopt, de veiligheid wordt verbeterd en er installaties komen voor de verdere verwerking van het afval — kunnen enkele van de meest ernstige problemen verlicht worden.

| 1.11 | Het EESC erkent dat toereikende maatregelen extra geld zullen kosten. Het steunt de door de Commissie geschetste regelingen die ervoor moeten zorgen dat dergelijke kosten tot de normale bedrijfskosten in de scheepvaart worden gerekend. Vooral door de IMO en de scheepeigenaren wordt erop aangedrongen dat er voor elk schip een recyclingsfonds wordt ingesteld, dat tijdens de levensduur van het schip wordt opgebouwd of als waarborg wordt afgegeven als het schip in de vaart wordt genomen. Diverse financiële instellingen zijn bij uitstek in staat om dergelijke maatregelen te structureren en uit te voeren. Lukt het niet een dergelijk fonds in te voeren, dan zou de EU naar regionale mechanismen, zoals havenstaatbelastingen of iets dergelijks, moeten kijken. |
| --- | --- |

1.11

Het EESC erkent dat toereikende maatregelen extra geld zullen kosten. Het steunt de door de Commissie geschetste regelingen die ervoor moeten zorgen dat dergelijke kosten tot de normale bedrijfskosten in de scheepvaart worden gerekend. Vooral door de IMO en de scheepeigenaren wordt erop aangedrongen dat er voor elk schip een recyclingsfonds wordt ingesteld, dat tijdens de levensduur van het schip wordt opgebouwd of als waarborg wordt afgegeven als het schip in de vaart wordt genomen. Diverse financiële instellingen zijn bij uitstek in staat om dergelijke maatregelen te structureren en uit te voeren. Lukt het niet een dergelijk fonds in te voeren, dan zou de EU naar regionale mechanismen, zoals havenstaatbelastingen of iets dergelijks, moeten kijken.

| 1.12 | Wanneer al bij het ontwerpen van schepen naar de recyclingsmogelijkheden wordt gekeken, d.w.z. dat de risico's worden vastgesteld en giftige materialen tijdens de bouw zoveel mogelijk worden vervangen, kunnen op lange termijn positieve effecten worden bereikt. Het EESC steunt dergelijke inspanningen van zowel EU, IMO als scheepseigenaren en scheepsbouwers. |
| --- | --- |

1.12

Wanneer al bij het ontwerpen van schepen naar de recyclingsmogelijkheden wordt gekeken, d.w.z. dat de risico's worden vastgesteld en giftige materialen tijdens de bouw zoveel mogelijk worden vervangen, kunnen op lange termijn positieve effecten worden bereikt. Het EESC steunt dergelijke inspanningen van zowel EU, IMO als scheepseigenaren en scheepsbouwers.

2.   Inleiding

| 2.1 | Achtergrond van dit advies is de internationale scheepvaart en het internationale vervoer van afval. Jaarlijks worden 200 tot 600 grote schepen gesloopt om het staal en andere grondstoffen van deze schepen weer te kunnen gebruiken. Een groot gedeelte van deze sloopactiviteiten gebeurt op getijdenstranden in Zuid-Aziatische landen en voor de veiligheid van de werknemers of de bescherming van het milieu is daarbij nauwelijks aandacht. De hoeveelheid gevaarlijke stoffen (met name oliehoudend slik, olie, verf, PVC en asbest) die de komende acht jaar uit sloopschepen zal worden gehaald en op sloopwerven zal terechtkomen, wordt geraamd op 5,5 miljoen ton. |
| --- | --- |

2.1

Achtergrond van dit advies is de internationale scheepvaart en het internationale vervoer van afval. Jaarlijks worden 200 tot 600 grote schepen gesloopt om het staal en andere grondstoffen van deze schepen weer te kunnen gebruiken. Een groot gedeelte van deze sloopactiviteiten gebeurt op getijdenstranden in Zuid-Aziatische landen en voor de veiligheid van de werknemers of de bescherming van het milieu is daarbij nauwelijks aandacht. De hoeveelheid gevaarlijke stoffen (met name oliehoudend slik, olie, verf, PVC en asbest) die de komende acht jaar uit sloopschepen zal worden gehaald en op sloopwerven zal terechtkomen, wordt geraamd op 5,5 miljoen ton.

| 2.2 | Van de sloopwerven waar schepen worden ontmanteld, heeft er op het Indiase subcontinent niet één maatregelen genomen om bodem- en waterverontreiniging te voorkomen. Bij de verwerking van het afval worden zelfs de meest elementaire milieunormen zelden nageleefd. Aangezien er weinig veiligheidsmaatregelen worden getroffen komen ongevallen veel voor en loopt de gezondheid op langere termijn gevaar doordat werknemers zonder adequate bescherming in aanraking komen met toxische materialen (4). |
| --- | --- |

2.2

Van de sloopwerven waar schepen worden ontmanteld, heeft er op het Indiase subcontinent niet één maatregelen genomen om bodem- en waterverontreiniging te voorkomen. Bij de verwerking van het afval worden zelfs de meest elementaire milieunormen zelden nageleefd. Aangezien er weinig veiligheidsmaatregelen worden getroffen komen ongevallen veel voor en loopt de gezondheid op langere termijn gevaar doordat werknemers zonder adequate bescherming in aanraking komen met toxische materialen (4).

| 2.3 | De overbrenging van sloopschepen van industrie- naar ontwikkelingslanden valt onder de internationale wetgeving inzake het vervoer van afval en de uitvoer van vaartuigen die gevaarlijke stoffen bevatten uit de EU is verboden op grond van de afvaltransportverordening. Wanneer schepen aan scheepsmakelaars worden overgedragen en van vlag veranderen worden eigendom en aansprakelijkheid echter onduidelijke kwesties, waardoor de wetgeving moeilijk te handhaven is en onverantwoordelijke eigenaars de ruimte krijgen om onder hun verplichtingen uit te komen. |
| --- | --- |

2.3

De overbrenging van sloopschepen van industrie- naar ontwikkelingslanden valt onder de internationale wetgeving inzake het vervoer van afval en de uitvoer van vaartuigen die gevaarlijke stoffen bevatten uit de EU is verboden op grond van de afvaltransportverordening. Wanneer schepen aan scheepsmakelaars worden overgedragen en van vlag veranderen worden eigendom en aansprakelijkheid echter onduidelijke kwesties, waardoor de wetgeving moeilijk te handhaven is en onverantwoordelijke eigenaars de ruimte krijgen om onder hun verplichtingen uit te komen.

| 2.4 | Uitbreiding van de capaciteit in de EU, bijvoorbeeld voor de ontmanteling van marineschepen en staatsschepen, zou enig soelaas bieden. Probleem is echter dat waarschijnlijk slechts een klein percentage van de geraamde 105 miljoen LDT die in de periode tot 2020 ontmanteld zal moeten worden (5), op deze manier verwerkt zou kunnen worden. |
| --- | --- |

2.4

Uitbreiding van de capaciteit in de EU, bijvoorbeeld voor de ontmanteling van marineschepen en staatsschepen, zou enig soelaas bieden. Probleem is echter dat waarschijnlijk slechts een klein percentage van de geraamde 105 miljoen LDT die in de periode tot 2020 ontmanteld zal moeten worden (5), op deze manier verwerkt zou kunnen worden.

| 2.5 | De Commissie zoekt in het groenboek dan ook dringend naar kostenefficiënte maatregelen om op grote schaal in overeenstemming met bovengenoemde Europese en internationale wetgeving strengere normen in te kunnen voeren. |
| --- | --- |

2.5

De Commissie zoekt in het groenboek dan ook dringend naar kostenefficiënte maatregelen om op grote schaal in overeenstemming met bovengenoemde Europese en internationale wetgeving strengere normen in te kunnen voeren.

3.   Samenvatting van het Groenboek

| 3.1 | In zijn conclusies van 20 november 2006 stelde de Raad dat het milieuvriendelijke beheer van de ontmanteling van schepen voor de Europese Unie een prioriteit is. De Commissie had haar standpunt al geformuleerd in haar Groenboek inzake maritiem beleid van juni 2006 (6), nl. dat de EU in het kader van haar toekomstige maritiem beleid internationale initiatieven moet ondersteunen om bindende minimumnormen voor scheepsrecycling vast te stellen en de bouw van „groene” recyclinginstallaties dient aan te moedigen. |
| --- | --- |

3.1

In zijn conclusies van 20 november 2006 stelde de Raad dat het milieuvriendelijke beheer van de ontmanteling van schepen voor de Europese Unie een prioriteit is. De Commissie had haar standpunt al geformuleerd in haar Groenboek inzake maritiem beleid van juni 2006 (6), nl. dat de EU in het kader van haar toekomstige maritiem beleid internationale initiatieven moet ondersteunen om bindende minimumnormen voor scheepsrecycling vast te stellen en de bouw van „groene” recyclinginstallaties dient aan te moedigen.

| 3.2 | In dit groenboek worden nieuwe ideeën geopperd om het overleg met de lidstaten en de belanghebbenden voort te zetten en te stimuleren en nieuwe maatregelen voor te bereiden, en worden belanghebbenden opgeroepen antwoord te geven op een aantal centrale vragen waarmee de belangrijkste problemen worden aangegeven. |
| --- | --- |

3.2

In dit groenboek worden nieuwe ideeën geopperd om het overleg met de lidstaten en de belanghebbenden voort te zetten en te stimuleren en nieuwe maatregelen voor te bereiden, en worden belanghebbenden opgeroepen antwoord te geven op een aantal centrale vragen waarmee de belangrijkste problemen worden aangegeven.

| 3.3 | De belangrijkste doelstelling van deze inspanningen is de bescherming van het milieu en van de menselijke gezondheid. Het is niet de bedoeling scheepsrecyclingactiviteiten op kunstmatige wijze terug te halen naar de EU en de landen in Zuid-Azië op die manier een belangrijke bron van inkomsten en noodzakelijke materialen te ontnemen. Het uiteindelijke doel is tot duurzame mondiale oplossingen te komen. |
| --- | --- |

3.3

De belangrijkste doelstelling van deze inspanningen is de bescherming van het milieu en van de menselijke gezondheid. Het is niet de bedoeling scheepsrecyclingactiviteiten op kunstmatige wijze terug te halen naar de EU en de landen in Zuid-Azië op die manier een belangrijke bron van inkomsten en noodzakelijke materialen te ontnemen. Het uiteindelijke doel is tot duurzame mondiale oplossingen te komen.

| 3.4 | Op dit moment bedraagt de capaciteit voor scheepsrecycling die voldoet aan de milieu- en veiligheidsnormen maximaal 2 miljoen ton per jaar op wereldschaal. Dit stemt overeen met ongeveer 30 % van de verwachte sloopvraag in een doorsnee jaar. De meeste van deze werven — vooral in China, maar ook in sommige EU-lidstaten — kunnen niet dezelfde schrootprijzen bieden als hun concurrenten in Zuid-Azië en hebben veel hogere kosten. Deze (en alle andere) ontmantelingswerven zullen binnenkort onder druk komen te staan omdat in 2015 1 300 enkelwandige tankers uit de vaart genomen moeten zijn als gevolg van maatregelen die na de rampen met de Erika en de Prestige zijn genomen (7). Het grootste punt van zorg is dat de veiligheids- en milieunormen verder uitgehold zullen worden wanneer minder ervaren arbeiders worden aangeworven om het sterk toegenomen volume te kunnen verwerken. Aangezien een piek bereikt zal worden in 2010, wanneer naar schatting mogelijk zo'n 800 enkelwandige tankers gesloopt zullen worden, moet dringend actie worden ondernomen. |
| --- | --- |

3.4

Op dit moment bedraagt de capaciteit voor scheepsrecycling die voldoet aan de milieu- en veiligheidsnormen maximaal 2 miljoen ton per jaar op wereldschaal. Dit stemt overeen met ongeveer 30 % van de verwachte sloopvraag in een doorsnee jaar. De meeste van deze werven — vooral in China, maar ook in sommige EU-lidstaten — kunnen niet dezelfde schrootprijzen bieden als hun concurrenten in Zuid-Azië en hebben veel hogere kosten. Deze (en alle andere) ontmantelingswerven zullen binnenkort onder druk komen te staan omdat in 2015 1 300 enkelwandige tankers uit de vaart genomen moeten zijn als gevolg van maatregelen die na de rampen met de Erika en de Prestige zijn genomen (7). Het grootste punt van zorg is dat de veiligheids- en milieunormen verder uitgehold zullen worden wanneer minder ervaren arbeiders worden aangeworven om het sterk toegenomen volume te kunnen verwerken. Aangezien een piek bereikt zal worden in 2010, wanneer naar schatting mogelijk zo'n 800 enkelwandige tankers gesloopt zullen worden, moet dringend actie worden ondernomen.

3.5   De juridische situatie

Het Verdrag van Bazel van 1989 biedt een kader voor de regulering van internationale transporten van gevaarlijke afvalstoffen. Een absoluut verbod (het „verbod van Bazel”) op de export van gevaarlijk afval van OESO-landen naar niet-OESO-landen (8) werd in 1997 opgenomen in de EU-regelgeving en is bindend voor de lidstaten. Het uitvoerverbod is echter zeer moeilijk toepasbaar wanneer een schip de Europese wateren eenmaal heeft verlaten. In het kader van het ontwerpverdrag waarover op dit moment binnen de IMO wordt onderhandeld, worden verdere bindende bepalingen voor de ontmanteling van schepen voorgesteld, maar de heersende opvatting is dat de ontmantelingspiek al lang voorbij zal zijn tegen de tijd dat dit verdrag van kracht wordt.

3.6   Economische aspecten van de ontmanteling van schepen

Verreweg de meeste schepen worden in Zuid-Azië ontmanteld vanwege de voordelen die voortvloeien uit verschillende economische factoren, waarvan de belangrijkste zijn:

| — | minder strenge voorschriften op het gebied van afval, gezondheid en veiligheid of gebrek aan handhaving van deze voorschriften; |
| --- | --- |

—

minder strenge voorschriften op het gebied van afval, gezondheid en veiligheid of gebrek aan handhaving van deze voorschriften;

| — | veel lagere loonkosten. Bij de ontmanteling van schepen op stranden kunnen geen zware machines worden ingezet en manuele arbeid blijft daarom een belangrijke kostenfactor; |
| --- | --- |

—

veel lagere loonkosten. Bij de ontmanteling van schepen op stranden kunnen geen zware machines worden ingezet en manuele arbeid blijft daarom een belangrijke kostenfactor;

| — | de aanvoer van schepen is onregelmatig en gevarieerd. Schepen worden meestal uit de vaart genomen als de vervoerstarieven laag zijn en de schepen lopen sterk uiteen qua ontwerp en samenstelling; |
| --- | --- |

—

de aanvoer van schepen is onregelmatig en gevarieerd. Schepen worden meestal uit de vaart genomen als de vervoerstarieven laag zijn en de schepen lopen sterk uiteen qua ontwerp en samenstelling;

| — | vanwege bepaalde wettelijke voorschriften bestaat in de OESO-landen geen markt voor gebruikt staal en tweedehands scheepsuitrusting. |
| --- | --- |

—

vanwege bepaalde wettelijke voorschriften bestaat in de OESO-landen geen markt voor gebruikt staal en tweedehands scheepsuitrusting.

De Commissie maakt duidelijk dat de markt in Zuid-Azië eigenlijk functioneert dankzij de extreme externalisering van kosten, waardoor bijzonder problematische sociale en ecologische omstandigheden ontstaan.

3.7   Ecologische en sociale aspecten

De schepen worden meestal gesloopt op open stranden zonder enige opvang-, verwerkings- of verwijderingsinstallaties. Een heel scala aan milieuverontreinigende stoffen komt in de bodem, het zand en de zee terecht, en door het verbranden van verf en plastic coatings wordt de atmosfeer vervuild. Dodelijke explosies zijn aan de orde van de dag, er vinden veel ongevallen plaats en de veiligheidsmaatregelen worden als volstrekt ontoereikend beschouwd. Arbeiders lopen ongeneeslijke chronische ziektes op — 16 % van de arbeiders op de Indiase werf Alang die in contact komen met asbest, lijdt aan asbestose. In Bangladesh zijn de afgelopen 20 jaar meer dan 400 arbeiders bij ongevallen omgekomen en meer dan 6 000 arbeiders ernstig gewond geraakt (9).

3.8   Internationale context

Sinds 2005 werkt de IMO samen met de IAO en het UNEP (het milieuprogramma van de Verenigde Naties) aan bindende internationale regels voor de schone ontmanteling van schepen. Er wordt nu onderhandeld over een ontwerpverdrag, dat tegen 2009 aangenomen zou moeten worden, maar dan pas enkele jaren daarna in werking zal treden. Volgens het huidige ontwerp zal het verdrag niet van toepassing zijn op oorlogsschepen of andere schepen die eigendom zijn van de staat. Over normen buiten het kader van de IMO, basisnormen voor scheepsrecyclingbedrijven, rapportageverplichtingen (waaronder kennisgeving tussen staten) en handhavingsinstrumenten is nog geen overeenstemming bereikt. De Commissie acht het onwaarschijnlijk dat het voorgestelde verdrag eenzelfde controle-, handhavings- en beschermingsniveau zal waarborgen als het Verdrag van Bazel.

3.9   Internationale oplossingen

De beste aanpak op middellange tot lange termijn is volgens de Commissie ondersteuning van het toekomstige IMO-verdrag. Punt van zorg is dat het IMO-verdrag mogelijk niet strikt genoeg zal zijn en te laat zal komen om het probleem van afgeschreven enkelwandige tankers uit de weg te ruimen; voor de tussentijd dient een oplossing te worden gevonden. De Commissie reikt enkele opties aan om het Europese beheer van de ontmanteling van schepen te verbeteren. De bedoeling is dat deze opties en de inspanningen op internationaal niveau elkaar ondersteunen. Het gaat hier om een dringende kwestie omdat een cruciaal aantal afgeschreven schepen de komende paar jaar naar de sloop gebracht zal worden.

3.10   Betere handhaving van de EU-regelgeving inzake de overbrenging van afval

Naast betere samenwerking tussen de lidstaten en nadere richtsnoeren m.b.t. de definitie van afval en een lijst van aanvaardbare recyclingbedrijven vergt dit meer controles door afvaltransport- en havenautoriteiten in Europese havens, met name gericht op oudere schepen (bijv. 25 jaar) of vaartuigen die vermoedelijk ontmanteld zullen worden. Daarnaast moet de opsporing van mogelijk afgeschreven schepen worden verbeterd en moet meer worden samengewerkt met belangrijke derde landen (zoals Egypte, vanwege het Suezkanaal). De Commissie pleit ook voor een specifiek beleid voor de ontmanteling van oorlogsschepen en andere schepen in staatseigendom.

3.11   Versterking van de ontmantelingscapaciteit in de EU

Aangezien de ontmantelingscapaciteit in de EU en andere OESO-landen (met name Turkije) nauwelijks toereikend is voor de oorlogs- en andere staatsschepen die de komende 10 jaar zullen worden afgedankt, zal er in de nabije toekomst een aanzienlijk tekort aan aanvaardbare ontmantelingscapaciteit ontstaan. De „groene” werven kunnen echter niet opboksen tegen de Zuid-Aziatische sloopbedrijven. In afwachting van effectieve internationale maatregelen die gelijke concurrentievoorwaarden moeten waarborgen, moeten acties volgens de Commissie in eerste instantie gericht zijn op schepen die eigendom zijn van de staat. De EU-lidstaten dienen het goede voorbeeld te geven en ervoor te zorgen dat voor de ontmanteling van oorlogsschepen gebruik wordt gemaakt van „groene” werven. Door in de verkoopovereenkomst van oorlogsschepen aan derde landen een clausule m.b.t. de ontmanteling op te nemen, kan deze verantwoordelijkheid worden uitgebreid.

| 3.11.1 | Voor de veel omvangrijkere koopvaardijvloot is er behoefte aan initiatieven om veranderingen in de scheepvaartsector op gang te brengen. Te denken valt aan een financieringssysteem waarbij scheepseigenaren en andere partijen wereldwijd bijdragen tot een veilige en milieuhygiënisch verantwoorde ontmanteling van schepen (zie hieronder). |
| --- | --- |

3.11.1

Voor de veel omvangrijkere koopvaardijvloot is er behoefte aan initiatieven om veranderingen in de scheepvaartsector op gang te brengen. Te denken valt aan een financieringssysteem waarbij scheepseigenaren en andere partijen wereldwijd bijdragen tot een veilige en milieuhygiënisch verantwoorde ontmanteling van schepen (zie hieronder).

3.12   Technische ondersteuning en overdracht van technologie en beste praktijken aan landen waar recycling plaatsvindt

Ondanks de sociale en ecologische nadelen levert de scheepsontmantelingssector een cruciale bijdrage aan de economische ontwikkeling van sommige Zuid-Aziatische landen. Er moet dus worden overwogen de installaties in deze landen d.m.v. technische ondersteuning en betere regelgeving te verbeteren. Het valt echter niet te ontkennen dat het ontbreken of de niet-naleving van elementaire regels inzake de veiligheid op het werk en de bescherming van het milieu nauw samenhangt met structurele armoede en andere sociale en juridische problemen. Om een duurzame verandering op gang te brengen, zal de steun in een ruimer kader moeten worden ondergebracht.

3.13   Aanmoedigen van vrijwillige maatregelen

De eigenaar is de aangewezen persoon om ervoor te zorgen dat de verwijdering op een veilige manier gebeurt. Er zijn voorbeelden van vrijwillige verbintenissen waarbij Europese scheepseigenaren ontmantelingswerven ondersteuning bieden om hun installaties te verbeteren. Bij wijze van maatschappelijk verantwoord ondernemerschap kunnen op korte termijn vrijwillige codes en overeenkomsten, gekoppeld aan onderscheidingen en een certificeringsysteem, een bijdrage leveren (10). Maatschappelijk verantwoorde praktijken en vrijwillige overeenkomsten kunnen doeltreffend zijn indien ze inhoudelijk goed zijn opgesteld, en ze zijn de snelste manier om verbetering in de situatie te brengen. Als echter blijkt dat de verbintenis niet wordt nageleefd, kan wetgeving alsnog noodzakelijk zijn.

3.14   Fonds voor de ontmanteling van schepen

Er is gediscussieerd over de vraag of rechtstreekse financiële steun aan „groene” ontmantelingswerven in de EU of aan eigenaars die hun schip overbrengen naar „groene” werven, hetzij voor volledige ontmanteling, hetzij voor ontsmetting, overwogen moet worden. Daarbij werd vooral gekeken naar de hoge kosten van dergelijke steun en het feit dat die mogelijk indruist tegen het principe dat de vervuiler moet betalen. De Commissie pleit er in het groenboek dan ook voor dat de kosten van duurzame ontmanteling standaard worden opgenomen onder de bedrijfskosten van een schip.

| 3.14.1 | Oprichting van een fonds voor de duurzame ontmanteling van schepen als bindend onderdeel van de nieuwe internationale regeling inzake de ontmanteling van schepen via de IMO zou een stap in de goede richting kunnen zijn. Een vergelijkbaar fonds voor vergoeding van schade door verontreiniging door olie bestaat al in het kader van het MARPOL-verdrag. |
| --- | --- |

3.14.1

Oprichting van een fonds voor de duurzame ontmanteling van schepen als bindend onderdeel van de nieuwe internationale regeling inzake de ontmanteling van schepen via de IMO zou een stap in de goede richting kunnen zijn. Een vergelijkbaar fonds voor vergoeding van schade door verontreiniging door olie bestaat al in het kader van het MARPOL-verdrag.

3.15   Andere beleidsopties

Diverse andere maatregelen kunnen nuttig zijn om verbeteringen binnen bedrijven die schepen ontmantelen op korte en middellange termijn te ondersteunen. Het gaat om:

| a) | EU-regelgeving, met name inzake enkelwandige olietankers; |
| --- | --- |

a)

EU-regelgeving, met name inzake enkelwandige olietankers;

| b) | koppeling van scheepvaartsteun aan groene ontmanteling van schepen; |
| --- | --- |

b)

koppeling van scheepvaartsteun aan groene ontmanteling van schepen;

| c) | invoering van een Europese certificering voor schone ontmanteling van schepen en onderscheidingen voor modelprojecten op het gebied van groene recycling; |
| --- | --- |

c)

invoering van een Europese certificering voor schone ontmanteling van schepen en onderscheidingen voor modelprojecten op het gebied van groene recycling;

| d) | bevordering van internationaal onderzoek inzake de ontmanteling van schepen. |
| --- | --- |

d)

bevordering van internationaal onderzoek inzake de ontmanteling van schepen.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Veel scheepsrecyclingsactiviteiten vinden plaats op een manier die indruist tegen internationaal overeengekomen normen op het gebied van de gezondheid en de veiligheid op de werkplek en milieubescherming. |
| --- | --- |

4.1

Veel scheepsrecyclingsactiviteiten vinden plaats op een manier die indruist tegen internationaal overeengekomen normen op het gebied van de gezondheid en de veiligheid op de werkplek en milieubescherming.

| 4.2 | De EU dient er beslist voor te zorgen dat haar voorschriften op het gebied van maritieme bescherming en veiligheid, bijvoorbeeld m.b.t. enkelwandige tankers, daadwerkelijk worden nageleefd door de afvaltransportverordening, die het Verdrag van Bazel inclusief het verbod van Bazel omvat, en de beginselen daarvan volledig te implementeren; het mag niet zo zijn dat de risico's eenvoudigweg op de ontwikkelingslanden worden afgewenteld. |
| --- | --- |

4.2

De EU dient er beslist voor te zorgen dat haar voorschriften op het gebied van maritieme bescherming en veiligheid, bijvoorbeeld m.b.t. enkelwandige tankers, daadwerkelijk worden nageleefd door de afvaltransportverordening, die het Verdrag van Bazel inclusief het verbod van Bazel omvat, en de beginselen daarvan volledig te implementeren; het mag niet zo zijn dat de risico's eenvoudigweg op de ontwikkelingslanden worden afgewenteld.

| 4.3 | Naast technische en financiële bijstand om de omstandigheden op ontmantelingswerven in ontwikkelingslanden te verbeteren, zal er geld nodig zijn om verontreinigde grond en water schoon te maken en andere schade die door ongecontroleerde sloopactiviteiten is ontstaan te verhelpen. Daarbij moet echter ook worden benadrukt dat technologische vooruitgang op zich niet volstaat om het soort problemen dat samenhangt met de situatie in ontwikkelingslanden op te lossen. |
| --- | --- |

4.3

Naast technische en financiële bijstand om de omstandigheden op ontmantelingswerven in ontwikkelingslanden te verbeteren, zal er geld nodig zijn om verontreinigde grond en water schoon te maken en andere schade die door ongecontroleerde sloopactiviteiten is ontstaan te verhelpen. Daarbij moet echter ook worden benadrukt dat technologische vooruitgang op zich niet volstaat om het soort problemen dat samenhangt met de situatie in ontwikkelingslanden op te lossen.

| 4.4 | Het EESC deelt de bezorgdheid van de Commissie over dit onderwerp en steunt haar benadering, die uit een combinatie van de meest uiteenlopende maatregelen bestaat. Aangezien de installaties en de omstandigheden dringend aan verbetering toe zijn (met name in Bangladesh), moet er alles aan worden gedaan om snel vooruitgang te boeken bij het bepalen van de beste vormen van bijstand, regelgeving en maatregelen, zodat er een Witboek met voorstellen gepubliceerd kan worden en adequate impactbeoordelingen opgezet kunnen worden. De scheepvaartsector erkent ook de noodzaak om de normen op het gebied van gezondheid en veiligheid op scheepsrecyclingwerven in de wereld te verbeteren (11) en staat positief tegenover de rol die de EU in dit verband kan spelen en de invloed die de EU binnen de IMO kan uitoefenen. |
| --- | --- |

4.4

Het EESC deelt de bezorgdheid van de Commissie over dit onderwerp en steunt haar benadering, die uit een combinatie van de meest uiteenlopende maatregelen bestaat. Aangezien de installaties en de omstandigheden dringend aan verbetering toe zijn (met name in Bangladesh), moet er alles aan worden gedaan om snel vooruitgang te boeken bij het bepalen van de beste vormen van bijstand, regelgeving en maatregelen, zodat er een Witboek met voorstellen gepubliceerd kan worden en adequate impactbeoordelingen opgezet kunnen worden. De scheepvaartsector erkent ook de noodzaak om de normen op het gebied van gezondheid en veiligheid op scheepsrecyclingwerven in de wereld te verbeteren (11) en staat positief tegenover de rol die de EU in dit verband kan spelen en de invloed die de EU binnen de IMO kan uitoefenen.

5.   Specifieke opmerkingen

| 5.1 | Om dit advies duidelijk en bondig te houden heeft het Comité zijn specifieke opmerkingen omgezet in praktische actiepunten, die zijn opgenomen in paragraaf 1 „Conclusies en Aanbevelingen” (punt 1.1-1.12) van dit advies. |
| --- | --- |

5.1

Om dit advies duidelijk en bondig te houden heeft het Comité zijn specifieke opmerkingen omgezet in praktische actiepunten, die zijn opgenomen in paragraaf 1 „Conclusies en Aanbevelingen” (punt 1.1-1.12) van dit advies.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Europese Commissie, DG Milieu: Ship Dismantling and Pre-cleaning of Ships, eindrapport, juni 2007.

1

Ship Dismantling and Pre-cleaning of Ships

(2)  Leden van ICS, BIMCO, ESCA, INTERTANKO en INTERCARGO, die samen een groot deel van de wereldvloot in handen hebben.

2

(3)  PB C 168 van 20.7.2007, blz. 50.

3

(4)  Rapport van Young Power in Social Action (YPSA) over werknemers in scheepssloperijen.

4

(5)  Europese Commissie, DG Milieu: Ship Dismantling and Pre-cleaning of Ships, eindrapport, juni 2007.

5

Ship Dismantling and Pre-cleaning of Ships

(6)  COM(2006) 275 final van 7.6.2006.

6

(7)  Verordening (EG) nr. 417/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 18 februari 2002 betreffende het versneld invoeren van de vereisten inzake een dubbelwandige uitvoering of een gelijkwaardig ontwerp voor enkelwandige olietankschepen en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 2978/94.

7

(8)  Verordening (EEG) nr. 259/93 van de Raad van 1 februari 1993 betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap (PB L 30 van 6.2.1993, blz. 1) zoals gewijzigd.

8

(9)  Verslag van YPSA (Young Power in Social Action) over arbeiders en scheepssloperijen, 2005.

9

(10)  Bijv. van Marisec (www.marisec.org/recycling) en de European Community Shipowners Association.

10

(11)  Ship Recycling — The Way Forward, BIMCO, ECSA, INTERTANKO, INTERCARGO.

11

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/38 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/38

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Groenboek van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: Aanpassing aan klimaatverandering in Europa — Mogelijkheden voor EU-actie”

COM(2007) 354 final

(2008/C 120/09)

De Europese Commissie heeft op 29 juni 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Groenboek van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Aanpassing aan klimaatverandering in Europa — Mogelijkheden voor EU-actie.

De afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 27 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Osborn.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 440e zitting op 12 en 13 december 2007 (vergadering van 12 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 127 stemmen voor en 1 stem tegen, bij 2 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Samenvatting en aanbevelingen

| 1.1 | Klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen waarmee de wereld in de 21e eeuw geconfronteerd wordt. Maatregelen om deze veranderingen te beperken door broeikasgasemissies terug te dringen hebben topprioriteit. Een tijdige planning om zich aan te passen aan veranderingen die thans onvermijdelijk zijn geworden, is evenwel ook belangrijk. Het Groenboek, waarmee Europa een eerste stap zet om hieraan iets te doen, is dan ook een goede zaak. |
| --- | --- |

1.1

Klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen waarmee de wereld in de 21e eeuw geconfronteerd wordt. Maatregelen om deze veranderingen te beperken door broeikasgasemissies terug te dringen hebben topprioriteit. Een tijdige planning om zich aan te passen aan veranderingen die thans onvermijdelijk zijn geworden, is evenwel ook belangrijk. Het Groenboek, waarmee Europa een eerste stap zet om hieraan iets te doen, is dan ook een goede zaak.

| 1.2 | Het EESC pleit voor de vaststelling van een overkoepelende Europese aanpassingsstrategie; in dit raamwerk moet dan worden aangegeven welke acties op Europees niveau, op nationaal niveau of door andere actoren moeten worden ondernomen. |
| --- | --- |

1.2

Het EESC pleit voor de vaststelling van een overkoepelende Europese aanpassingsstrategie; in dit raamwerk moet dan worden aangegeven welke acties op Europees niveau, op nationaal niveau of door andere actoren moeten worden ondernomen.

| 1.3 | Volgens het EESC moet bij de ontwikkeling van Europese en nationale aanpassingsstrategieën met de onderstaande kernpunten rekening worden gehouden.






  — | In de strategieën moeten maatregelen worden gepland op alle gebieden die in het Groenboek aan bod komen: bescherming van kustgebieden, overstromingen en droogtes, watervoorziening, branden, volksgezondheid, landbouw en biodiversiteit, landinrichting en planning van infrastructuur, bouwsector, enz. |
| --- | --- | --- |

1.3

Volgens het EESC moet bij de ontwikkeling van Europese en nationale aanpassingsstrategieën met de onderstaande kernpunten rekening worden gehouden.

—

In de strategieën moeten maatregelen worden gepland op alle gebieden die in het Groenboek aan bod komen: bescherming van kustgebieden, overstromingen en droogtes, watervoorziening, branden, volksgezondheid, landbouw en biodiversiteit, landinrichting en planning van infrastructuur, bouwsector, enz.

| — | In toekomstige programma's moet een groter deel van de Europese begrotingsmiddelen voor dergelijke aanpassingsmaatregelen worden uitgetrokken en de noodzaak van aanpassing moet in de criteria voor de beoordeling van programma's en projecten worden opgenomen. |
| --- | --- |

—

In toekomstige programma's moet een groter deel van de Europese begrotingsmiddelen voor dergelijke aanpassingsmaatregelen worden uitgetrokken en de noodzaak van aanpassing moet in de criteria voor de beoordeling van programma's en projecten worden opgenomen.

| — | Europa en zijn lidstaten moeten aanzienlijk meer en nieuwe middelen inzetten om de aanpassing in ontwikkelingslanden te ondersteunen. |
| --- | --- |

—

Europa en zijn lidstaten moeten aanzienlijk meer en nieuwe middelen inzetten om de aanpassing in ontwikkelingslanden te ondersteunen.

| — | Bestrijdings- en aanpassingsstrategieën moeten op elkaar worden afgestemd en elkaar aanvullen. Risicobeoordeling en -beheer moeten een cruciale rol spelen bij het vaststellen van prioriteiten. |
| --- | --- |

—

Bestrijdings- en aanpassingsstrategieën moeten op elkaar worden afgestemd en elkaar aanvullen. Risicobeoordeling en -beheer moeten een cruciale rol spelen bij het vaststellen van prioriteiten.

| — | Het Europese onderzoek naar de gevolgen van de klimaatverandering en de aanpassing daaraan moet aanzienlijk worden opgevoerd. |
| --- | --- |

—

Het Europese onderzoek naar de gevolgen van de klimaatverandering en de aanpassing daaraan moet aanzienlijk worden opgevoerd.

| — | Het Europese middenveld, met inbegrip van consumenten en het brede publiek, moet intensiever bij een en ander worden betrokken teneinde de problemen m.b.t. klimaatverandering en de noodzaak van een verandering van gedragspatronen te laten doordringen bij een breder publiek. Mensen zullen hun gedrag moeten bijstellen om verdere klimaatveranderingen een halt te kunnen toeroepen en zich aan te passen aan veranderingen die inmiddels onvermijdelijk zijn geworden. |
| --- | --- |

—

Het Europese middenveld, met inbegrip van consumenten en het brede publiek, moet intensiever bij een en ander worden betrokken teneinde de problemen m.b.t. klimaatverandering en de noodzaak van een verandering van gedragspatronen te laten doordringen bij een breder publiek. Mensen zullen hun gedrag moeten bijstellen om verdere klimaatveranderingen een halt te kunnen toeroepen en zich aan te passen aan veranderingen die inmiddels onvermijdelijk zijn geworden.

| — | Er zou een onafhankelijke instantie moeten komen om vorderingen inzake aanpassing aan de klimaatverandering en bestrijdingsmaatregelen in Europa te monitoren en te blijven aansporen tot de nodige aanpassingsmaatregelen en nakoming van aangegane verbintenissen. |
| --- | --- |

—

Er zou een onafhankelijke instantie moeten komen om vorderingen inzake aanpassing aan de klimaatverandering en bestrijdingsmaatregelen in Europa te monitoren en te blijven aansporen tot de nodige aanpassingsmaatregelen en nakoming van aangegane verbintenissen.

2.   Algemene opmerkingen

| 2.1 | Klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen waarmee de wereld in de 21e eeuw geconfronteerd wordt. |
| --- | --- |

2.1

Klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen waarmee de wereld in de 21e eeuw geconfronteerd wordt.

| 2.2 | De wereld heeft tot dusver vooral geprobeerd de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden door de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Thans wordt het evenwel steeds duidelijker dat vroegere emissies alleen al tot aanzienlijke verdere opwarming van de atmosfeer en de zeeën in de komende eeuw en de tijd daarna zullen leiden. Dit zal grote gevolgen hebben voor het klimaat en andere weersgebonden verschijnselen, alsmede voor het fysieke en natuurlijke milieu over de hele wereld. Er moet daarom meer aandacht gaan naar deze onvermijdelijke gevolgen van de opwarming van de aarde en de klimaatverandering en naar de vraag hoe men zich hieraan het best kan aanpassen. |
| --- | --- |

2.2

De wereld heeft tot dusver vooral geprobeerd de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden door de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Thans wordt het evenwel steeds duidelijker dat vroegere emissies alleen al tot aanzienlijke verdere opwarming van de atmosfeer en de zeeën in de komende eeuw en de tijd daarna zullen leiden. Dit zal grote gevolgen hebben voor het klimaat en andere weersgebonden verschijnselen, alsmede voor het fysieke en natuurlijke milieu over de hele wereld. Er moet daarom meer aandacht gaan naar deze onvermijdelijke gevolgen van de opwarming van de aarde en de klimaatverandering en naar de vraag hoe men zich hieraan het best kan aanpassen.

| 2.3 | Een en ander mag geen rem zetten op inspanningen om emissies terug te dringen teneinde verdere klimaatverandering te bestrijden. Wel integendeel, als duidelijk wordt hoe moeilijk aanpassing wel kan worden, zou dit de vastberadenheid moeten versterken om de uitstoot aanzienlijk te verminderen. Als emissies nu ongecontroleerd verder zouden mogen toenemen, zou dit toekomstige generaties veroordelen tot aanpassingsmaatregelen die veel lastiger en duurder zullen zijn. |
| --- | --- |

2.3

Een en ander mag geen rem zetten op inspanningen om emissies terug te dringen teneinde verdere klimaatverandering te bestrijden. Wel integendeel, als duidelijk wordt hoe moeilijk aanpassing wel kan worden, zou dit de vastberadenheid moeten versterken om de uitstoot aanzienlijk te verminderen. Als emissies nu ongecontroleerd verder zouden mogen toenemen, zou dit toekomstige generaties veroordelen tot aanpassingsmaatregelen die veel lastiger en duurder zullen zijn.

| 2.4 | Bestrijdings- en aanpassingsstrategieën moeten op elkaar worden afgestemd en elkaar aanvullen. Er moet werk worden gemaakt van geloofwaardige en haalbare strategieën voor het terugdringen van broeikasgasemissies tot aanvaardbare streefpercentages of marges die binnen realistische termijnen bereikt kunnen worden. De aanpassingsstrategieën moeten dan in kaart brengen hoe de wereld zich het best kan aanpassen aan de marge van klimaatverandering die hoogstwaarschijnlijk onvermijdelijk is en met deze bestrijdingsdoeleinden wordt nagestreefd. Risicobeoordeling en -beheer zullen een cruciale rol spelen bij het vaststellen van de nodige maatregelen en de orde van prioriteiten. |
| --- | --- |

2.4

Bestrijdings- en aanpassingsstrategieën moeten op elkaar worden afgestemd en elkaar aanvullen. Er moet werk worden gemaakt van geloofwaardige en haalbare strategieën voor het terugdringen van broeikasgasemissies tot aanvaardbare streefpercentages of marges die binnen realistische termijnen bereikt kunnen worden. De aanpassingsstrategieën moeten dan in kaart brengen hoe de wereld zich het best kan aanpassen aan de marge van klimaatverandering die hoogstwaarschijnlijk onvermijdelijk is en met deze bestrijdingsdoeleinden wordt nagestreefd. Risicobeoordeling en -beheer zullen een cruciale rol spelen bij het vaststellen van de nodige maatregelen en de orde van prioriteiten.

| 2.5 | In het Groenboek van de Commissie wordt een nuttig overzicht gegeven van tal van sectoren die door klimaatverandering getroffen zullen worden, alsmede van het soort problemen dat daarbij zal rijzen. |
| --- | --- |

2.5

In het Groenboek van de Commissie wordt een nuttig overzicht gegeven van tal van sectoren die door klimaatverandering getroffen zullen worden, alsmede van het soort problemen dat daarbij zal rijzen.

| 2.6 | Naar de mening van het EESC is er nu alle reden om te pleiten voor de vaststelling van een overkoepelende Europese raamstrategie die geldt voor alle kwesties die met aanpassing verband houden, en waarbij wordt aangegeven welke acties op Europees niveau, op nationaal niveau of door andere actoren moeten worden ondernomen. |
| --- | --- |

2.6

Naar de mening van het EESC is er nu alle reden om te pleiten voor de vaststelling van een overkoepelende Europese raamstrategie die geldt voor alle kwesties die met aanpassing verband houden, en waarbij wordt aangegeven welke acties op Europees niveau, op nationaal niveau of door andere actoren moeten worden ondernomen.

| 2.7 | In deze Europese aanpassingsstrategie zou moeten worden bepaald dat tegen een bepaalde datum nationale aanpassingsstrategieën moeten worden opgesteld waarover dan later regelmatig nationale uitvoeringsverslagen moeten worden voorgelegd. |
| --- | --- |

2.7

In deze Europese aanpassingsstrategie zou moeten worden bepaald dat tegen een bepaalde datum nationale aanpassingsstrategieën moeten worden opgesteld waarover dan later regelmatig nationale uitvoeringsverslagen moeten worden voorgelegd.

| 2.8 | In de Europese aanpassingsstrategie zal ook terdege aandacht moeten worden geschonken aan de externe dimensie en zal moeten worden aangegeven hoe Europa van plan is om andere gebieden in de wereld te helpen hun aanpassingsproblemen aan te pakken. |
| --- | --- |

2.8

In de Europese aanpassingsstrategie zal ook terdege aandacht moeten worden geschonken aan de externe dimensie en zal moeten worden aangegeven hoe Europa van plan is om andere gebieden in de wereld te helpen hun aanpassingsproblemen aan te pakken.

| 2.9 | Er zullen kordate en onafhankelijke institutionele regelingen nodig zijn om Europa in staat te stellen het nodige onderzoek en de nodige monitoring te verrichten en om ervoor te zorgen dat de politieke instanties t.z.t. de nodige maatregelen nemen. Het maatschappelijk middenveld dient ten volle bij de werkzaamheden van deze instellingen te worden betrokken. |
| --- | --- |

2.9

Er zullen kordate en onafhankelijke institutionele regelingen nodig zijn om Europa in staat te stellen het nodige onderzoek en de nodige monitoring te verrichten en om ervoor te zorgen dat de politieke instanties t.z.t. de nodige maatregelen nemen. Het maatschappelijk middenveld dient ten volle bij de werkzaamheden van deze instellingen te worden betrokken.

3.   Specifieke opmerkingen

| 3.1 | Naar de mening van het EESC zijn de specifieke actiegebieden die in het Groenboek zijn aangegeven, over het algemeen de juiste. In aansluiting op het Groenboek zou het EESC graag zien dat de Europese Unie en haar lidstaten binnen het kader van hun overkoepelende strategieën nu concrete programma's en maatregelen uitstippelen m.b.t. tot elk van deze onderwerpen. Er dienen tijdschema's en plannen te worden opgesteld en er moet voor passende financiering worden gezorgd. |
| --- | --- |

3.1

Naar de mening van het EESC zijn de specifieke actiegebieden die in het Groenboek zijn aangegeven, over het algemeen de juiste. In aansluiting op het Groenboek zou het EESC graag zien dat de Europese Unie en haar lidstaten binnen het kader van hun overkoepelende strategieën nu concrete programma's en maatregelen uitstippelen m.b.t. tot elk van deze onderwerpen. Er dienen tijdschema's en plannen te worden opgesteld en er moet voor passende financiering worden gezorgd.

| 3.2 | Wat de meeste thema's betreft, zullen de nationale en lokale overheden in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de organisatie van de noodzakelijke werkzaamheden. Er is evenwel een belangrijke rol weggelegd voor de Europese Unie bij het vaststellen van het raamwerk en het stimuleren en ondersteunen van nationale aanpassingsinspanningen. Het Comité zou met name graag zien dat de EU:






  — | uitvoerige onderzoeks- en monitoringactiviteiten verricht met het oog op meer gedetailleerde voorspellingen over het vermoedelijke tempo en de impact van klimaatverandering in de verschillende delen van Europa, alsook de afzonderlijke onderzoeksactiviteiten die in dit verband op veel verschillende niveaus in heel Europa worden ontplooid, helpt te coördineren; |
| --- | --- | --- |

3.2

Wat de meeste thema's betreft, zullen de nationale en lokale overheden in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de organisatie van de noodzakelijke werkzaamheden. Er is evenwel een belangrijke rol weggelegd voor de Europese Unie bij het vaststellen van het raamwerk en het stimuleren en ondersteunen van nationale aanpassingsinspanningen. Het Comité zou met name graag zien dat de EU:

—

uitvoerige onderzoeks- en monitoringactiviteiten verricht met het oog op meer gedetailleerde voorspellingen over het vermoedelijke tempo en de impact van klimaatverandering in de verschillende delen van Europa, alsook de afzonderlijke onderzoeksactiviteiten die in dit verband op veel verschillende niveaus in heel Europa worden ontplooid, helpt te coördineren;

| — | methoden ontwikkelt voor het evalueren van de gevolgen en het uitstippelen van passende aanpassingsstrategieën, alsook de uitwisseling bevordert van ervaringen en goede praktijkvoorbeelden op dit gebied; |
| --- | --- |

—

methoden ontwikkelt voor het evalueren van de gevolgen en het uitstippelen van passende aanpassingsstrategieën, alsook de uitwisseling bevordert van ervaringen en goede praktijkvoorbeelden op dit gebied;

| — | de uitstippeling van nationale, regionale en lokale aanpassingsstrategieën en uitvoeringsplannen aanmoedigt, alsook de verspreiding stimuleert van goede praktijken en ervaringen m.b.t. hetgeen reeds op de verschillende niveaus werd verwezenlijkt; |
| --- | --- |

—

de uitstippeling van nationale, regionale en lokale aanpassingsstrategieën en uitvoeringsplannen aanmoedigt, alsook de verspreiding stimuleert van goede praktijken en ervaringen m.b.t. hetgeen reeds op de verschillende niveaus werd verwezenlijkt;

| — | grensoverschrijdende problemen identificeert, die gecoördineerde actie tussen buurlanden of met andere Europese landen kunnen vergen (bv. verplaatsing van gemeenschappen of van landbouw- of andere economische activiteiten; habitats en biodiversiteit beschermt; praktische bijstand verleent in het geval van grote overstromingen, branden, pandemieën, enz.); |
| --- | --- |

—

grensoverschrijdende problemen identificeert, die gecoördineerde actie tussen buurlanden of met andere Europese landen kunnen vergen (bv. verplaatsing van gemeenschappen of van landbouw- of andere economische activiteiten; habitats en biodiversiteit beschermt; praktische bijstand verleent in het geval van grote overstromingen, branden, pandemieën, enz.);

| — | de verschillende economische gevolgen van klimaatverandering voor de verschillende gebieden in de Unie evalueert, samen met de behoefte aan ondersteuning van de aanpassingsprogramma's via het cohesiefonds of de structuurfondsen; |
| --- | --- |

—

de verschillende economische gevolgen van klimaatverandering voor de verschillende gebieden in de Unie evalueert, samen met de behoefte aan ondersteuning van de aanpassingsprogramma's via het cohesiefonds of de structuurfondsen;

| — | de verschillende gevolgen van klimaatverandering voor gezinnen, individuen en het MKB evalueert, samen met de adequaatheid van verzekerings- en compensatieregelingen in de hele Unie; |
| --- | --- |

—

de verschillende gevolgen van klimaatverandering voor gezinnen, individuen en het MKB evalueert, samen met de adequaatheid van verzekerings- en compensatieregelingen in de hele Unie;

| — | gebieden identificeert waarop Europese wetgeving of Europese initiatieven een nuttige rol zouden kunnen spelen, bv. door het opstellen van normen voor de evaluatie van mogelijke klimaatgerelateerde gevolgen en van passende oplossingen. |
| --- | --- |

—

gebieden identificeert waarop Europese wetgeving of Europese initiatieven een nuttige rol zouden kunnen spelen, bv. door het opstellen van normen voor de evaluatie van mogelijke klimaatgerelateerde gevolgen en van passende oplossingen.

4.   Bijzondere opmerkingen

| 4.1 | Bescherming van kustgebieden — De zeespiegel zal stijgen als het ijs smelt en de temperatuur van het water toeneemt. Op sommige plaatsen zullen fysieke barrières moeten worden gebouwd of verstevigd om grond en woongebieden te beschermen. Op andere plaatsen kan beheerde terugtrekking uit het gebied en het opnieuw creëren van beschermende zeemoerassen, gekoppeld aan het overplaatsen van de bewoners van dergelijke kwetsbare plekken, een geschiktere strategie zijn. |
| --- | --- |

4.1

Bescherming van kustgebieden — De zeespiegel zal stijgen als het ijs smelt en de temperatuur van het water toeneemt. Op sommige plaatsen zullen fysieke barrières moeten worden gebouwd of verstevigd om grond en woongebieden te beschermen. Op andere plaatsen kan beheerde terugtrekking uit het gebied en het opnieuw creëren van beschermende zeemoerassen, gekoppeld aan het overplaatsen van de bewoners van dergelijke kwetsbare plekken, een geschiktere strategie zijn.

| 4.2 | Overstromingen — De klimaatverandering zal vermoedelijk gepaard gaan met variabelere weerspatronen met langere droogteperiodes en af en toe hevige regenval die zal leiden tot snelle afstroming van het land en overstromingen. Plannen voor preventie van overstromingen moeten worden bijgesteld om rekening te houden met deze nieuwe weersomstandigheden. In sommige gevallen zullen nieuwe programma's voor dammen en waterkeringen nodig zijn. Weer elders zullen stuwmeren moeten worden gecreëerd of opnieuw aangelegd om het overstromingswater op te vangen. Ontwikkelingsprojecten in dergelijke regio's zullen misschien moeten worden beperkt en overplaatsing naar andere gebieden zal in overweging moeten worden genomen. |
| --- | --- |

4.2

Overstromingen — De klimaatverandering zal vermoedelijk gepaard gaan met variabelere weerspatronen met langere droogteperiodes en af en toe hevige regenval die zal leiden tot snelle afstroming van het land en overstromingen. Plannen voor preventie van overstromingen moeten worden bijgesteld om rekening te houden met deze nieuwe weersomstandigheden. In sommige gevallen zullen nieuwe programma's voor dammen en waterkeringen nodig zijn. Weer elders zullen stuwmeren moeten worden gecreëerd of opnieuw aangelegd om het overstromingswater op te vangen. Ontwikkelingsprojecten in dergelijke regio's zullen misschien moeten worden beperkt en overplaatsing naar andere gebieden zal in overweging moeten worden genomen.

| 4.3 | Watervoorraden en -tekorten — Watervoorraden staan in verschillende delen van Europa reeds onder druk en dit zal nog verergeren als de klimaatverandering zal leiden tot langere periodes van geringe regenval en droogte. Er moeten maatregelen komen om getroffen gebieden van nieuwe waterbronnen te voorzien (bv. via maatregelen als ontzilting of wateraanvoer over lange afstand) en het watergebruik doeltreffender te beheren. Er moet meer werk worden gemaakt van prikkels (met inbegrip van de prijsstelling) om efficiënt watergebruik te stimuleren. Tevens kan het nodig zijn activiteiten als intensieve landbouw of toerisme in de meest getroffen gebieden te ontmoedigen (Het EESC werkt thans aan een afzonderlijk specifieker advies over waterschaarste en droogtes). |
| --- | --- |

4.3

Watervoorraden en -tekorten — Watervoorraden staan in verschillende delen van Europa reeds onder druk en dit zal nog verergeren als de klimaatverandering zal leiden tot langere periodes van geringe regenval en droogte. Er moeten maatregelen komen om getroffen gebieden van nieuwe waterbronnen te voorzien (bv. via maatregelen als ontzilting of wateraanvoer over lange afstand) en het watergebruik doeltreffender te beheren. Er moet meer werk worden gemaakt van prikkels (met inbegrip van de prijsstelling) om efficiënt watergebruik te stimuleren. Tevens kan het nodig zijn activiteiten als intensieve landbouw of toerisme in de meest getroffen gebieden te ontmoedigen (Het EESC werkt thans aan een afzonderlijk specifieker advies over waterschaarste en droogtes).

| 4.4 | Het risico en de frequentie van grote branden nemen nu reeds toe in bv. gebieden in het zuiden van Europa die warmer en droger worden; dit gevaar kan nog groter worden als de temperatuur verder blijft stijgen. Beschermingsmaatregelen en de reactiecapaciteit zullen verder moeten worden opgevoerd en beter moeten worden gecoördineerd (Het EESC werkt thans aan een afzonderlijk specifieker advies over natuurrampen en civiele bescherming). |
| --- | --- |

4.4

Het risico en de frequentie van grote branden nemen nu reeds toe in bv. gebieden in het zuiden van Europa die warmer en droger worden; dit gevaar kan nog groter worden als de temperatuur verder blijft stijgen. Beschermingsmaatregelen en de reactiecapaciteit zullen verder moeten worden opgevoerd en beter moeten worden gecoördineerd (Het EESC werkt thans aan een afzonderlijk specifieker advies over natuurrampen en civiele bescherming).

| 4.5 | Volksgezondheid — Klimaatverandering kan op velerlei wijze gevolgen hebben voor de volksgezondheid. Zij kan leiden tot ruime verspreiding van ziektedragers; met name zij gedacht aan een noordwaartse verspreiding van een aantal ziekten die voorheen alleen in de tropen voorkwamen. Extreme temperaturen kunnen ook een directere impact hebben. Er moeten plannen komen om met het oog op deze veranderingen voorbereidselen te treffen. |
| --- | --- |

4.5

Volksgezondheid — Klimaatverandering kan op velerlei wijze gevolgen hebben voor de volksgezondheid. Zij kan leiden tot ruime verspreiding van ziektedragers; met name zij gedacht aan een noordwaartse verspreiding van een aantal ziekten die voorheen alleen in de tropen voorkwamen. Extreme temperaturen kunnen ook een directere impact hebben. Er moeten plannen komen om met het oog op deze veranderingen voorbereidselen te treffen.

| 4.6 | Landbouw — De landbouw zal in hoge mate door de klimaatverandering worden beïnvloed. Veranderingen in temperatuur en regenval zullen medebepalend zijn voor de geschiktheid van de grond voor verschillende landbouwdoeleinden en leiden tot grote veranderingen wat betreft de haalbare productiekwaliteit en -kwantiteit en vandaar ook de levensvatbaarheid van verschillende landbouwstelsels in diverse gebieden in Europa. |
| --- | --- |

4.6

Landbouw — De landbouw zal in hoge mate door de klimaatverandering worden beïnvloed. Veranderingen in temperatuur en regenval zullen medebepalend zijn voor de geschiktheid van de grond voor verschillende landbouwdoeleinden en leiden tot grote veranderingen wat betreft de haalbare productiekwaliteit en -kwantiteit en vandaar ook de levensvatbaarheid van verschillende landbouwstelsels in diverse gebieden in Europa.

| 4.6.1 | De „health check” van het GLB die in 2008 zal worden verricht, moet de aanzet geven tot verdere veranderingen, door landbouwers aan te moedigen hun landbouwpraktijken aan te passen aan klimaatveranderingen die thans in het vooruitzicht worden gesteld. |
| --- | --- |

4.6.1

De „health check” van het GLB die in 2008 zal worden verricht, moet de aanzet geven tot verdere veranderingen, door landbouwers aan te moedigen hun landbouwpraktijken aan te passen aan klimaatveranderingen die thans in het vooruitzicht worden gesteld.

| 4.6.2 | Het onderzoek naar nieuwe plantenvariëteiten en teeltmethoden die beter aangepast zijn aan de te verwachten weersomstandigheden, dient te worden uitgebreid. Ook dient een evaluatie te worden gemaakt van de impact van klimaatverandering op de vooruitzichten voor de veelteelt in verschillende delen van Europa, alsmede van de mogelijkheden om door klimaatverandering geïnduceerde verspreiding van ziekten aan te pakken (Het EESC zal binnenkort werk maken van een afzonderlijk specifieker advies over klimaatverandering en landbouw). |
| --- | --- |

4.6.2

Het onderzoek naar nieuwe plantenvariëteiten en teeltmethoden die beter aangepast zijn aan de te verwachten weersomstandigheden, dient te worden uitgebreid. Ook dient een evaluatie te worden gemaakt van de impact van klimaatverandering op de vooruitzichten voor de veelteelt in verschillende delen van Europa, alsmede van de mogelijkheden om door klimaatverandering geïnduceerde verspreiding van ziekten aan te pakken (Het EESC zal binnenkort werk maken van een afzonderlijk specifieker advies over klimaatverandering en landbouw).

| 4.7 | Biodiversiteit — Klimaatverandering zal grote veranderingen met zich meebrengen in de habitat van planten en dieren in Europa. In sommige gevallen zullen bepaalde soorten in een veranderde habitat niet meer kunnen overleven of bedreigd worden. Sommige soorten kunnen via natuurlijke processen succesvol naar een nieuwe habitat migreren. Andere zullen in de overgangsperiode moeten worden ondersteund willen zij in stand worden gehouden. Bestaande strategieën en programma's m.b.t. biodiversiteit moeten worden bijgesteld en er moet worden voorzien in middelen voor de tenuitvoerlegging ervan om deze overgang zonder groot verlies aan soorten te doen verlopen. |
| --- | --- |

4.7

Biodiversiteit — Klimaatverandering zal grote veranderingen met zich meebrengen in de habitat van planten en dieren in Europa. In sommige gevallen zullen bepaalde soorten in een veranderde habitat niet meer kunnen overleven of bedreigd worden. Sommige soorten kunnen via natuurlijke processen succesvol naar een nieuwe habitat migreren. Andere zullen in de overgangsperiode moeten worden ondersteund willen zij in stand worden gehouden. Bestaande strategieën en programma's m.b.t. biodiversiteit moeten worden bijgesteld en er moet worden voorzien in middelen voor de tenuitvoerlegging ervan om deze overgang zonder groot verlies aan soorten te doen verlopen.

| 4.8 | Bomen en bossen zullen ook aanzienlijk worden getroffen door de klimaatverandering. Sommige gebieden kunnen voor bepaalde soorten minder geschikt worden terwijl andere gebieden er juist beter voor geschikt zullen worden. Programma's voor (her-)aanplanting, boomverzorging en bosbeheer zullen dienovereenkomstig moeten worden aangepast. |
| --- | --- |

4.8

Bomen en bossen zullen ook aanzienlijk worden getroffen door de klimaatverandering. Sommige gebieden kunnen voor bepaalde soorten minder geschikt worden terwijl andere gebieden er juist beter voor geschikt zullen worden. Programma's voor (her-)aanplanting, boomverzorging en bosbeheer zullen dienovereenkomstig moeten worden aangepast.

| 4.9 | Planning van de landinrichting — Bij de planning van stedelijke en andere woongebieden, alsook van vervoer en andere infrastructuur zal steeds meer rekening moeten worden gehouden met veranderingen in temperatuur en weerpatronen. Deze overwegingen dienen hun neerslag te vinden in ontwerpnormen, professionele praktijken en opleiding. Ook bij individuele ontwikkelingsprogramma's en -projecten zullen deze gevolgen van de klimaatverandering in aanmerking moeten worden genomen. Methodologieën voor effectbeoordeling zullen terdege moeten worden aangepast. |
| --- | --- |

4.9

Planning van de landinrichting — Bij de planning van stedelijke en andere woongebieden, alsook van vervoer en andere infrastructuur zal steeds meer rekening moeten worden gehouden met veranderingen in temperatuur en weerpatronen. Deze overwegingen dienen hun neerslag te vinden in ontwerpnormen, professionele praktijken en opleiding. Ook bij individuele ontwikkelingsprogramma's en -projecten zullen deze gevolgen van de klimaatverandering in aanmerking moeten worden genomen. Methodologieën voor effectbeoordeling zullen terdege moeten worden aangepast.

| 4.10 | Gebouwen — De bouwsector zal hard worden getroffen door de klimaatverandering. Er moet werk worden gemaakt van striktere minimumvoorschriften inzake energie-efficiëntie van gebouwen, betere bouwnormen, enz. Ook dienen burgers gemakkelijker toegang te krijgen tot informatie over goede praktijken en beschikbare methoden, materialen en subsidies voor nieuwbouw en renovatie van oudere gebouwen, teneinde het energieverbruik terug te schroeven en gebouwen beter aan de veranderende temperatuur en weersomstandigheden aan te passen. |
| --- | --- |

4.10

Gebouwen — De bouwsector zal hard worden getroffen door de klimaatverandering. Er moet werk worden gemaakt van striktere minimumvoorschriften inzake energie-efficiëntie van gebouwen, betere bouwnormen, enz. Ook dienen burgers gemakkelijker toegang te krijgen tot informatie over goede praktijken en beschikbare methoden, materialen en subsidies voor nieuwbouw en renovatie van oudere gebouwen, teneinde het energieverbruik terug te schroeven en gebouwen beter aan de veranderende temperatuur en weersomstandigheden aan te passen.

| 4.11 | EU-begroting — In de jaarlijkse begroting moet volgens het EESC worden voorzien in een rubriek „aanpassing” voor de beleidsterreinen waarop onmiddellijke investeringen geboden zijn (bv. energie, onderzoek, landbouw, vervoer, bouwnormen, hulp bij natuurrampen, bescherming van de biodiversiteit, gezondheidsbeleid, enz.). In het volgende Financieel kader moet een veel groter deel van de beschikbare middelen worden uitgetrokken voor programma's die gericht zijn op bestrijding van en aanpassing aan klimaatverandering. Lidstaten moeten hun nationale begrotingen en uitgavenprogramma's op dezelfde manier aanpassen. |
| --- | --- |

4.11

EU-begroting — In de jaarlijkse begroting moet volgens het EESC worden voorzien in een rubriek „aanpassing” voor de beleidsterreinen waarop onmiddellijke investeringen geboden zijn (bv. energie, onderzoek, landbouw, vervoer, bouwnormen, hulp bij natuurrampen, bescherming van de biodiversiteit, gezondheidsbeleid, enz.). In het volgende Financieel kader moet een veel groter deel van de beschikbare middelen worden uitgetrokken voor programma's die gericht zijn op bestrijding van en aanpassing aan klimaatverandering. Lidstaten moeten hun nationale begrotingen en uitgavenprogramma's op dezelfde manier aanpassen.

| 4.12 | Structuurfondsen — In het kader van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Cohesiefonds en het IPA (Instrument for Pre-Accession Assistance — Instrument voor pretoetredingssteun) worden criteria gehanteerd voor ondersteuning van milieuprojecten, maar aanpassing aan klimaatverandering wordt niet expliciet vermeld en de effectbeoordelingen zijn vaak niet adequaat (tal van vervoer- en energieprojecten zijn duidelijk schadelijk voor het milieu en het klimaat). Bij de volgende herzieningen van al deze programma's moeten veel hogere percentages van de beschikbare middelen worden bestemd voor ondersteunende maatregelen ter bestrijding van en aanpassing aan de klimaatverandering. |
| --- | --- |

4.12

Structuurfondsen — In het kader van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Cohesiefonds en het IPA (Instrument for Pre-Accession Assistance — Instrument voor pretoetredingssteun) worden criteria gehanteerd voor ondersteuning van milieuprojecten, maar aanpassing aan klimaatverandering wordt niet expliciet vermeld en de effectbeoordelingen zijn vaak niet adequaat (tal van vervoer- en energieprojecten zijn duidelijk schadelijk voor het milieu en het klimaat). Bij de volgende herzieningen van al deze programma's moeten veel hogere percentages van de beschikbare middelen worden bestemd voor ondersteunende maatregelen ter bestrijding van en aanpassing aan de klimaatverandering.

| 4.13 | De Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling (EBWO) moeten rekening houden met de klimaatverandering bij het opstellen van hun begrotingen en het vaststellen van de criteria voor de beoordeling van projecten en programma's. |
| --- | --- |

4.13

De Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor wederopbouw en ontwikkeling (EBWO) moeten rekening houden met de klimaatverandering bij het opstellen van hun begrotingen en het vaststellen van de criteria voor de beoordeling van projecten en programma's.

| 4.14 | De verzekeringssector hecht veel belang aan klimaatverandering en houdt in toenemende mate rekening met factoren van klimaatverandering bij het nemen van beslissingen over de vraag tegen welke gebeurtenissen en op welke voorwaarden ze verzekeringen in dit verband wil aanbieden. De EU en haar lidstaten zouden een permanente dialoog met de verzekeringssector moeten institutionaliseren om ervoor te zorgen dat deze sector zijn rol ten volle kan spelen en het bedrijfsleven en andere actoren kan helpen zich aan de klimaatverandering aan te passen. |
| --- | --- |

4.14

De verzekeringssector hecht veel belang aan klimaatverandering en houdt in toenemende mate rekening met factoren van klimaatverandering bij het nemen van beslissingen over de vraag tegen welke gebeurtenissen en op welke voorwaarden ze verzekeringen in dit verband wil aanbieden. De EU en haar lidstaten zouden een permanente dialoog met de verzekeringssector moeten institutionaliseren om ervoor te zorgen dat deze sector zijn rol ten volle kan spelen en het bedrijfsleven en andere actoren kan helpen zich aan de klimaatverandering aan te passen.

| 4.15 | Ontwikkelingslanden — De aanpassingsproblemen zullen voor tal van ontwikkelingslanden veel groter zijn dan voor Europa en er zullen minder middelen zijn om ze aan te pakken. Sommige van de minst ontwikkelde landen hebben nog maar heel weinig gedaan om het probleem van de klimaatverandering het hoofd te bieden maar zullen tot de landen horen die het ergst worden getroffen. Zij maken aanspraak op billijke en rechtvaardige ontwikkelingssamenwerking en ondersteuning. Er zal steun moeten komen van de ontwikkelde landen, met inbegrip van personele, technische en financiële middelen om deze landen te helpen zich aan te passen. Europa moet een voortrekkersrol spelen en binnen zijn communautaire en nationale programma's voor ontwikkelingssteun aanvullende middelen uittrekken voor aanpassingsmaatregelen. Voorts moet het de internationale financiële gemeenschap helpen om op de uitdaging van de aanpassing in te spelen. |
| --- | --- |

4.15

Ontwikkelingslanden — De aanpassingsproblemen zullen voor tal van ontwikkelingslanden veel groter zijn dan voor Europa en er zullen minder middelen zijn om ze aan te pakken. Sommige van de minst ontwikkelde landen hebben nog maar heel weinig gedaan om het probleem van de klimaatverandering het hoofd te bieden maar zullen tot de landen horen die het ergst worden getroffen. Zij maken aanspraak op billijke en rechtvaardige ontwikkelingssamenwerking en ondersteuning. Er zal steun moeten komen van de ontwikkelde landen, met inbegrip van personele, technische en financiële middelen om deze landen te helpen zich aan te passen. Europa moet een voortrekkersrol spelen en binnen zijn communautaire en nationale programma's voor ontwikkelingssteun aanvullende middelen uittrekken voor aanpassingsmaatregelen. Voorts moet het de internationale financiële gemeenschap helpen om op de uitdaging van de aanpassing in te spelen.

| 4.16 | Sommige delen van de wereld zullen ten gevolge van de stijging van de zeespiegel of van extreme weersomstandigheden minder geschikt worden als woongebied (en zullen in sommige extreme gevallen zelfs praktisch onbewoonbaar worden). Klimaatverandering kan de druk vergroten en aanzetten tot toenemende migratie vanuit andere delen van de wereld naar Europa, en tot bevolkingsverschuivingen binnen Europa. Ontwikkelingsagentschappen en andere bevoegde regeringsinstanties zullen moeten klaar staan om ontwikkelingslanden te leren zulke risico's tijdig te onderkennen en hen te helpen bij de planning van eventuele verhuisprogramma's. |
| --- | --- |

4.16

Sommige delen van de wereld zullen ten gevolge van de stijging van de zeespiegel of van extreme weersomstandigheden minder geschikt worden als woongebied (en zullen in sommige extreme gevallen zelfs praktisch onbewoonbaar worden). Klimaatverandering kan de druk vergroten en aanzetten tot toenemende migratie vanuit andere delen van de wereld naar Europa, en tot bevolkingsverschuivingen binnen Europa. Ontwikkelingsagentschappen en andere bevoegde regeringsinstanties zullen moeten klaar staan om ontwikkelingslanden te leren zulke risico's tijdig te onderkennen en hen te helpen bij de planning van eventuele verhuisprogramma's.

| 4.17 | Het is nog steeds niet volledig duidelijk welke impact de klimaatverandering op nationaal en lokaal niveau in Europa zal hebben of in welk tempo deze verandering zich zal doorzetten; er is dan ook nog heel wat onderzoek en analyse nodig om de voorspellingen te verbeteren en te verfijnen. Het Europees Milieuagentschap zou een nuttige rol kunnen spelen als coördinator van alle onderzoek, monitoring, analyse- en voorspellingswerk op Europees niveau en zou informatie over goede praktijken kunnen helpen verspreiden onder besluitvormers en andere actoren die bij de concrete tenuitvoerlegging van de aanpassingsstrategieën betrokken zijn. Zelf wil het EESC graag ertoe bijdragen dat meer mensen een beter inzicht krijgen in de gevolgen van klimaatverandering in de verschillende delen van Europa, alsmede in de aanpassingsmaatregelen die in dit verband noodzakelijk zijn. |
| --- | --- |

4.17

Het is nog steeds niet volledig duidelijk welke impact de klimaatverandering op nationaal en lokaal niveau in Europa zal hebben of in welk tempo deze verandering zich zal doorzetten; er is dan ook nog heel wat onderzoek en analyse nodig om de voorspellingen te verbeteren en te verfijnen. Het Europees Milieuagentschap zou een nuttige rol kunnen spelen als coördinator van alle onderzoek, monitoring, analyse- en voorspellingswerk op Europees niveau en zou informatie over goede praktijken kunnen helpen verspreiden onder besluitvormers en andere actoren die bij de concrete tenuitvoerlegging van de aanpassingsstrategieën betrokken zijn. Zelf wil het EESC graag ertoe bijdragen dat meer mensen een beter inzicht krijgen in de gevolgen van klimaatverandering in de verschillende delen van Europa, alsmede in de aanpassingsmaatregelen die in dit verband noodzakelijk zijn.

| 4.18 | Het maatschappelijk middenveld moet uitvoerig worden betrokken bij het proces van aanpassing aan de klimaatverandering. Lokale gemeenschappen, ondernemingen en allerhande organisaties zullen steeds meer de invloed van de klimaatverandering ondervinden en zullen ook een rol moeten kunnen spelen bij het zoeken naar een oplossing. Mensen en organisaties moeten een beter inzicht krijgen in de veranderingen die nu reeds aan de gang zijn of zich vermoedelijk in de toekomst zullen voordoen, tijdens hun eigen leven of dat van hun kinderen. Zij moeten ook beter begrijpen wat bestrijding van of aanpassing aan de klimaatverandering voor hen precies betekent. Een betere kennis van deze problematiek zou integrerend deel moeten uitmaken van het curriculum in het formele en informele onderwijs. |
| --- | --- |

4.18

Het maatschappelijk middenveld moet uitvoerig worden betrokken bij het proces van aanpassing aan de klimaatverandering. Lokale gemeenschappen, ondernemingen en allerhande organisaties zullen steeds meer de invloed van de klimaatverandering ondervinden en zullen ook een rol moeten kunnen spelen bij het zoeken naar een oplossing. Mensen en organisaties moeten een beter inzicht krijgen in de veranderingen die nu reeds aan de gang zijn of zich vermoedelijk in de toekomst zullen voordoen, tijdens hun eigen leven of dat van hun kinderen. Zij moeten ook beter begrijpen wat bestrijding van of aanpassing aan de klimaatverandering voor hen precies betekent. Een betere kennis van deze problematiek zou integrerend deel moeten uitmaken van het curriculum in het formele en informele onderwijs.

| 4.19 | Het EESC benadrukt dat het van belang is het maatschappelijk middenveld op alle niveaus bij een en ander te betrekken, alsook met consumenten en het brede publiek te communiceren. Het onderschrijft volledig het in het Groenboek geformuleerde voorstel voor sectorale werkgroepen met belanghebbende actoren die kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van de nodige sectorgebonden oplossingen. Deze groepen moeten o.a. als belangrijke taak hebben technieken te ontwikkelen voor het beoordelen van risiconiveaus. Voorts zouden zij moeten toezien op de snelheid en paraatheid waarmee organisaties en gemeenschappen kunnen reageren op extreme weersomstandigheden en andere rampen die ernstiger kunnen worden en vaker kunnen voorkomen naarmate de klimaatveranderingen vorderen. |
| --- | --- |

4.19

Het EESC benadrukt dat het van belang is het maatschappelijk middenveld op alle niveaus bij een en ander te betrekken, alsook met consumenten en het brede publiek te communiceren. Het onderschrijft volledig het in het Groenboek geformuleerde voorstel voor sectorale werkgroepen met belanghebbende actoren die kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van de nodige sectorgebonden oplossingen. Deze groepen moeten o.a. als belangrijke taak hebben technieken te ontwikkelen voor het beoordelen van risiconiveaus. Voorts zouden zij moeten toezien op de snelheid en paraatheid waarmee organisaties en gemeenschappen kunnen reageren op extreme weersomstandigheden en andere rampen die ernstiger kunnen worden en vaker kunnen voorkomen naarmate de klimaatveranderingen vorderen.

| 4.20 | Voor regionale en lokale overheden is er een belangrijke rol weggelegd in het coördineren en stimuleren van initiatieven op hun niveau, en in de bevordering van de belangstelling en de inzet van het publiek. Overheden kunnen ook op alle niveaus een cruciale rol spelen door voorbeelden te stellen via passende planning van hun eigen gebouwen en projecten en via hun aanbestedingsbeleid. |
| --- | --- |

4.20

Voor regionale en lokale overheden is er een belangrijke rol weggelegd in het coördineren en stimuleren van initiatieven op hun niveau, en in de bevordering van de belangstelling en de inzet van het publiek. Overheden kunnen ook op alle niveaus een cruciale rol spelen door voorbeelden te stellen via passende planning van hun eigen gebouwen en projecten en via hun aanbestedingsbeleid.

| 4.21 | Het Groenboek stelt voor een Europese adviesgroep voor aanpassing aan de klimaatverandering op te richten met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, beleidsmakers en wetenschappers, die kan fungeren als een groep van deskundigen bij de ontwikkeling van de strategie. Het Comité onderschrijft het voorstel voor een dergelijke groep. |
| --- | --- |

4.21

Het Groenboek stelt voor een Europese adviesgroep voor aanpassing aan de klimaatverandering op te richten met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, beleidsmakers en wetenschappers, die kan fungeren als een groep van deskundigen bij de ontwikkeling van de strategie. Het Comité onderschrijft het voorstel voor een dergelijke groep.

| 4.22 | Bovendien stelt het Comité voor dat de EU nadenkt over de instelling van een onafhankelijk monitoringorgaan met een onafhankelijke voorzitter, die de tenuitvoerlegging van de hele strategie m.b.t. klimaatverandering (zowel aanpassing als bestrijding) op de voet moet volgen. Dit orgaan zou regelmatig publiek verslag moeten uitbrengen over de vooruitgang terzake en voor vroegtijdige waarschuwing moeten zorgen ingeval, afhankelijk van de eisen van de situatie, de nodige maatregelen lijken uit te blijven en de verbintenissen niet worden nagekomen. Het EESC is zelf ook van plan de vorderingen op dit gebied regelmatig onder de loep te nemen. |
| --- | --- |

4.22

Bovendien stelt het Comité voor dat de EU nadenkt over de instelling van een onafhankelijk monitoringorgaan met een onafhankelijke voorzitter, die de tenuitvoerlegging van de hele strategie m.b.t. klimaatverandering (zowel aanpassing als bestrijding) op de voet moet volgen. Dit orgaan zou regelmatig publiek verslag moeten uitbrengen over de vooruitgang terzake en voor vroegtijdige waarschuwing moeten zorgen ingeval, afhankelijk van de eisen van de situatie, de nodige maatregelen lijken uit te blijven en de verbintenissen niet worden nagekomen. Het EESC is zelf ook van plan de vorderingen op dit gebied regelmatig onder de loep te nemen.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/42 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/42

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt en tot wijziging van een aantal verordeningen”

COM(2007) 372 final — 2007/0138 (CNS)

(2008/C 120/10)

De Raad heeft op 7 september 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig de artikelen 36 en 37 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een verordening van de Raad houdende een gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt en tot wijziging van een aantal verordeningen.

De afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 27 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Kienle.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december 2007) onderstaand advies uitgebracht, dat met 109 stemmen voor en 5 stemmen tegen, bij 12 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Samenvatting van de conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is ermee ingenomen dat de Europese Commissie met haar voorstel voor een hervorming van de gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt op hoofdlijnen vasthoudt aan een specifieke GMO voor wijn. Wel had het graag gezien dat de Commissie meer rekening had gehouden met de voorstellen uit zijn advies van 14 december 2006 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Naar een duurzame Europese wijnsector” (1). |
| --- | --- |

1.1

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is ermee ingenomen dat de Europese Commissie met haar voorstel voor een hervorming van de gemeenschappelijke ordening van de wijnmarkt op hoofdlijnen vasthoudt aan een specifieke GMO voor wijn. Wel had het graag gezien dat de Commissie meer rekening had gehouden met de voorstellen uit zijn advies van 14 december 2006 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Naar een duurzame Europese wijnsector” (1).

| 1.2 | Het EESC benadrukt nogmaals dat het hoofddoel van de hervorming moet zijn om het concurrentievermogen van de Europese wijnen te verbeteren en marktaandeel terug te winnen. In dit licht moet de Commissie bij de hervorming en de regelingen voor de internationale handel meer oog hebben voor de positie van de Europese wijnbouwsector als wereldmarktleider. |
| --- | --- |

1.2

Het EESC benadrukt nogmaals dat het hoofddoel van de hervorming moet zijn om het concurrentievermogen van de Europese wijnen te verbeteren en marktaandeel terug te winnen. In dit licht moet de Commissie bij de hervorming en de regelingen voor de internationale handel meer oog hebben voor de positie van de Europese wijnbouwsector als wereldmarktleider.

| 1.3 | Het EESC benadrukt dat wijn en wijnbouw belangrijke en onlosmakelijke bestanddelen van de Europese cultuur en levenswijze vormen. De wijnbouw drukt in vele Europese wijnbouwgebieden zijn stempel op het maatschappelijke en economische klimaat. Daarom hecht het EESC eraan dat er bij de doelstellingen en maatregelen van de hervorming niet alleen gekeken wordt naar de economische implicaties, maar dat ook de gevolgen voor de werkgelegenheid, de sociale situatie, het milieu (met name in het kader van rooiprogramma's), de consumentenbescherming en de volksgezondheid in aanmerking worden genomen. In het verordeningsvoorstel van de Commissie gebeurt dit op onvoldoende wijze. |
| --- | --- |

1.3

Het EESC benadrukt dat wijn en wijnbouw belangrijke en onlosmakelijke bestanddelen van de Europese cultuur en levenswijze vormen. De wijnbouw drukt in vele Europese wijnbouwgebieden zijn stempel op het maatschappelijke en economische klimaat. Daarom hecht het EESC eraan dat er bij de doelstellingen en maatregelen van de hervorming niet alleen gekeken wordt naar de economische implicaties, maar dat ook de gevolgen voor de werkgelegenheid, de sociale situatie, het milieu (met name in het kader van rooiprogramma's), de consumentenbescherming en de volksgezondheid in aanmerking worden genomen. In het verordeningsvoorstel van de Commissie gebeurt dit op onvoldoende wijze.

| 1.4 | De wijnbouw in de EU vormt de bestaansgrond van 1,5 miljoen overwegend kleine gezinsbedrijven en biedt (al dan niet seizoensgebonden) werk aan ruim 2,5 miljoen mensen. Daarom wijst het EESC erop dat er bij de hervorming maatregelen genomen moeten worden die gunstig uitwerken op de inkomens van de wijnbouwers en op de werkgelegenheidsmogelijkheden in de Europese wijnbouw. |
| --- | --- |

1.4

De wijnbouw in de EU vormt de bestaansgrond van 1,5 miljoen overwegend kleine gezinsbedrijven en biedt (al dan niet seizoensgebonden) werk aan ruim 2,5 miljoen mensen. Daarom wijst het EESC erop dat er bij de hervorming maatregelen genomen moeten worden die gunstig uitwerken op de inkomens van de wijnbouwers en op de werkgelegenheidsmogelijkheden in de Europese wijnbouw.

| 1.5 | Het EESC prijst het voorstel van de Commissie om de wijnproducerende lidstaten een nationale enveloppe ter beschikking te stellen, omdat hiermee voor meer subsidiariteit wordt gezorgd en meer rekening kan worden gehouden met regionale verschillen. Het pakket aan steuninstrumenten moet echter worden uitgebreid om de doelstellingen van de hervorming te kunnen bereiken. |
| --- | --- |

1.5

Het EESC prijst het voorstel van de Commissie om de wijnproducerende lidstaten een nationale enveloppe ter beschikking te stellen, omdat hiermee voor meer subsidiariteit wordt gezorgd en meer rekening kan worden gehouden met regionale verschillen. Het pakket aan steuninstrumenten moet echter worden uitgebreid om de doelstellingen van de hervorming te kunnen bereiken.

| 1.6 | De door de Commissie voorgestelde maatregelen inzake consumentenvoorlichting zijn volgens het EESC niet toereikend. Het is ingenomen met de voorstellen ter bevordering van de afzet op exportmarkten, maar acht het noodzakelijk dat deze afzetbevorderingsmaatregelen ook op de interne markt worden toegepast. |
| --- | --- |

1.6

De door de Commissie voorgestelde maatregelen inzake consumentenvoorlichting zijn volgens het EESC niet toereikend. Het is ingenomen met de voorstellen ter bevordering van de afzet op exportmarkten, maar acht het noodzakelijk dat deze afzetbevorderingsmaatregelen ook op de interne markt worden toegepast.

2.   Voorstellen van de Commissie

| 2.1 | De Commissie stelt voor om de GMO voor wijn op de volgende gebieden te hervormen:






  — | steunmaatregelen uit een nationale enveloppe voor herstructurering en omschakeling van wijngaarden, groen oogsten, onderlinge fondsen, oogstverzekering en bevordering van de afzet op de markten van derde landen; |
| --- | --- | --- |

2.1

De Commissie stelt voor om de GMO voor wijn op de volgende gebieden te hervormen:

—

steunmaatregelen uit een nationale enveloppe voor herstructurering en omschakeling van wijngaarden, groen oogsten, onderlinge fondsen, oogstverzekering en bevordering van de afzet op de markten van derde landen;

| — | financiële overdrachten ten behoeve van plattelandsontwikkeling; |
| --- | --- |

—

financiële overdrachten ten behoeve van plattelandsontwikkeling;

| — | verandering van wijnbereidingsvoorschriften, met name inzake oenologische procedés, verhoging van het alcoholgehalte en aanzuring; |
| --- | --- |

—

verandering van wijnbereidingsvoorschriften, met name inzake oenologische procedés, verhoging van het alcoholgehalte en aanzuring;

| — | wijziging van etiketteringsregels, speciaal wat betreft de oorsprongs- en herkomstaanduiding, en aanpassing van de overige etiketteringsregels; |
| --- | --- |

—

wijziging van etiketteringsregels, speciaal wat betreft de oorsprongs- en herkomstaanduiding, en aanpassing van de overige etiketteringsregels;

| — | producenten- en brancheorganisaties; |
| --- | --- |

—

producenten- en brancheorganisaties;

| — | liberalisering van de aanplantregels vanaf 2013; |
| --- | --- |

—

liberalisering van de aanplantregels vanaf 2013;

| — | programma voor vrijwillige rooiing; |
| --- | --- |

—

programma voor vrijwillige rooiing;

| — | afschaffing van huidige marktbeheersmaatregelen; |
| --- | --- |

—

afschaffing van huidige marktbeheersmaatregelen;

| — | overheveling van bevoegdheden van Raad naar Commissie. |
| --- | --- |

—

overheveling van bevoegdheden van Raad naar Commissie.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het EESC kan zich grotendeels vinden in de door de Commissie genoemde doelstellingen. De voorgestelde maatregelen dienen echter wel aangepast en verbeterd te worden. |
| --- | --- |

3.1

Het EESC kan zich grotendeels vinden in de door de Commissie genoemde doelstellingen. De voorgestelde maatregelen dienen echter wel aangepast en verbeterd te worden.

| 3.2 | Het EESC herhaalt dat het zaak is, het concurrentievermogen van de Europese producenten op de interne markt alsook op de exportmarkten op te voeren, de positie van de Europese wijnbouweconomie te versterken, het streven naar kwaliteit te ondersteunen en beter in te spelen op de marktontwikkelingen en op de wensen van de consument. Met deze vereisten wordt in het verordeningsvoorstel van de Commissie onvoldoende rekening gehouden. |
| --- | --- |

3.2

Het EESC herhaalt dat het zaak is, het concurrentievermogen van de Europese producenten op de interne markt alsook op de exportmarkten op te voeren, de positie van de Europese wijnbouweconomie te versterken, het streven naar kwaliteit te ondersteunen en beter in te spelen op de marktontwikkelingen en op de wensen van de consument. Met deze vereisten wordt in het verordeningsvoorstel van de Commissie onvoldoende rekening gehouden.

| 3.3 | Het EESC wijst er nogmaals op dat de economische doelstellingen concreter moeten worden geformuleerd en met sociale en werkgelegenheidsdoelstellingen moeten worden aangevuld. Hierbij gaat het onder meer om verbetering van de inkomenssituatie voor wijnbouwbedrijven, betere ontwikkelingskansen voor jonge wijnboeren, duurzame werkgelegenheidsmogelijkheden en een passende beloning voor vaste arbeidskrachten en seizoensarbeiders. |
| --- | --- |

3.3

Het EESC wijst er nogmaals op dat de economische doelstellingen concreter moeten worden geformuleerd en met sociale en werkgelegenheidsdoelstellingen moeten worden aangevuld. Hierbij gaat het onder meer om verbetering van de inkomenssituatie voor wijnbouwbedrijven, betere ontwikkelingskansen voor jonge wijnboeren, duurzame werkgelegenheidsmogelijkheden en een passende beloning voor vaste arbeidskrachten en seizoensarbeiders.

| 3.4 | Het EESC herinnert eraan dat het kritisch staat tegenover de overheveling van bevoegdheden (bijv. inzake de goedkeuring van nieuwe wijnbereidingsprocedés) van de Raad naar de Commissie, omdat de Commissie bij de onderhandelingen over bilaterale akkoorden de belangen van de Europese wijnbouwers onvoldoende heeft behartigd. |
| --- | --- |

3.4

Het EESC herinnert eraan dat het kritisch staat tegenover de overheveling van bevoegdheden (bijv. inzake de goedkeuring van nieuwe wijnbereidingsprocedés) van de Raad naar de Commissie, omdat de Commissie bij de onderhandelingen over bilaterale akkoorden de belangen van de Europese wijnbouwers onvoldoende heeft behartigd.

| 3.5 | Het EESC vindt nog steeds dat het huidige budget moet worden verhoogd om rekening te houden met de toetreding tot de EU van twee nieuwe wijnproducerende landen. |
| --- | --- |

3.5

Het EESC vindt nog steeds dat het huidige budget moet worden verhoogd om rekening te houden met de toetreding tot de EU van twee nieuwe wijnproducerende landen.

| 3.6 | Opnieuw benadrukt het EESC dat de marktontwikkelingen scherper en uitvoeriger in de gaten moeten worden gehouden om betere informatie over productie, handel en consumptie als basis voor de ordening van de wijnmarkt te vergaren. De algemene gegevens waarvan tot nu toe wordt uitgegaan, zijn belangrijk, maar ontoereikend. Er is ook behoefte aan actuele informatie over veranderingen in productiestructuren, afzetkanalen en consumptiepatronen. |
| --- | --- |

3.6

Opnieuw benadrukt het EESC dat de marktontwikkelingen scherper en uitvoeriger in de gaten moeten worden gehouden om betere informatie over productie, handel en consumptie als basis voor de ordening van de wijnmarkt te vergaren. De algemene gegevens waarvan tot nu toe wordt uitgegaan, zijn belangrijk, maar ontoereikend. Er is ook behoefte aan actuele informatie over veranderingen in productiestructuren, afzetkanalen en consumptiepatronen.

| 3.7 | Net als de Commissie zou het EESC graag zien dat de nieuwe GMO zo snel mogelijk van kracht wordt. Wel zou er een „phasing out”-periode moeten worden vastgesteld, zodat bedrijven zich eventueel stapsgewijs aan de nieuwe randvoorwaarden kunnen aanpassen. |
| --- | --- |

3.7

Net als de Commissie zou het EESC graag zien dat de nieuwe GMO zo snel mogelijk van kracht wordt. Wel zou er een „phasing out”-periode moeten worden vastgesteld, zodat bedrijven zich eventueel stapsgewijs aan de nieuwe randvoorwaarden kunnen aanpassen.

| 3.8 | Het is een goede zaak dat de Commissie haar voorstel voor een rooiprogramma heeft gewijzigd. Het EESC acht het evenwel zinvol dat deze maatregelen in het kader van regionale of nationale structuurprogramma's ten uitvoer worden gelegd, om negatieve gevolgen van afzonderlijke rooimaatregelen (bijv. braakland temidden van wijngaarden) tegen te gaan en voor een ordelijke tenuitvoerlegging te zorgen. |
| --- | --- |

3.8

Het is een goede zaak dat de Commissie haar voorstel voor een rooiprogramma heeft gewijzigd. Het EESC acht het evenwel zinvol dat deze maatregelen in het kader van regionale of nationale structuurprogramma's ten uitvoer worden gelegd, om negatieve gevolgen van afzonderlijke rooimaatregelen (bijv. braakland temidden van wijngaarden) tegen te gaan en voor een ordelijke tenuitvoerlegging te zorgen.

| 3.9 | Het EESC is nog steeds tegen een totale liberalisering van de aanplantingsregels, omdat hiermee de doelstellingen van de GMO-hervorming op economisch en sociaal gebied en op het vlak van milieu en landschapsonderhoud in gevaar zouden komen. |
| --- | --- |

3.9

Het EESC is nog steeds tegen een totale liberalisering van de aanplantingsregels, omdat hiermee de doelstellingen van de GMO-hervorming op economisch en sociaal gebied en op het vlak van milieu en landschapsonderhoud in gevaar zouden komen.

4.   Bijzondere opmerkingen

4.1   Titel II: Steunmaatregelen — Hoofdstuk 1: Steunprogramma's

| 4.1.1 | Het is een goede zaak dat met de invoering van een nationale enveloppe in beginsel is tegemoetkomen aan het verzoek van het EESC om meer rekening te houden met regionale verschillen en om het subsidiariteitsbeginsel in de wijnsector consequenter toe te passen. Het EESC acht de voorgestelde steunmaatregelen echter ontoereikend. |
| --- | --- |

4.1.1

Het is een goede zaak dat met de invoering van een nationale enveloppe in beginsel is tegemoetkomen aan het verzoek van het EESC om meer rekening te houden met regionale verschillen en om het subsidiariteitsbeginsel in de wijnsector consequenter toe te passen. Het EESC acht de voorgestelde steunmaatregelen echter ontoereikend.

| 4.1.2 | Het EESC is het met de Commissie eens dat er moet worden vastgehouden aan een samenhangend en toereikend communautair kader. Binnen dit kader moeten de lidstaten bevoegd zijn voor de keuze van de maatregelen voor hun wijnbouwgebieden. In dit verband kunnen producentenorganisaties, brancheverenigingen, regelgevingsorganisaties en instanties met dienovereenkomstige doelstellingen een belangrijke rol spelen. |
| --- | --- |

4.1.2

Het EESC is het met de Commissie eens dat er moet worden vastgehouden aan een samenhangend en toereikend communautair kader. Binnen dit kader moeten de lidstaten bevoegd zijn voor de keuze van de maatregelen voor hun wijnbouwgebieden. In dit verband kunnen producentenorganisaties, brancheverenigingen, regelgevingsorganisaties en instanties met dienovereenkomstige doelstellingen een belangrijke rol spelen.

| 4.1.3 | Het EESC spreekt zich uit voor een omvangrijker maatregelenpakket om de doelstellingen van de GMO te kunnen verwezenlijken. Het verwijst naar zijn eerdere adviezen over de GMO voor wijn (2), waarin het reeds heeft aangedrongen op o.m. programma's om kwaliteitsproducten in de wijnbouw, wijnbereiding, afzet en consumentenvoorlichting te bevorderen, op maatregelen ten behoeve van probleemgebieden, en op de mogelijkheid om rechtstreekse areaalsteun te verlenen. |
| --- | --- |

4.1.3

Het EESC spreekt zich uit voor een omvangrijker maatregelenpakket om de doelstellingen van de GMO te kunnen verwezenlijken. Het verwijst naar zijn eerdere adviezen over de GMO voor wijn (2), waarin het reeds heeft aangedrongen op o.m. programma's om kwaliteitsproducten in de wijnbouw, wijnbereiding, afzet en consumentenvoorlichting te bevorderen, op maatregelen ten behoeve van probleemgebieden, en op de mogelijkheid om rechtstreekse areaalsteun te verlenen.

| 4.1.4 | Het EESC pleit nogmaals voor samenhangende en geïntegreerde maatregelen, teneinde zoveel mogelijk effect te sorteren. Dergelijke maatregelen moeten derhalve deel uitmaken van plannen die de gehele productieketen bestrijken, van de wijngaard via de verwerking tot de uiteindelijke afzet van het product. Het gaat hierbij ook om maatregelen inzake het aanboren van alternatieve afzetmarkten voor alle producten van de wijndruif. |
| --- | --- |

4.1.4

Het EESC pleit nogmaals voor samenhangende en geïntegreerde maatregelen, teneinde zoveel mogelijk effect te sorteren. Dergelijke maatregelen moeten derhalve deel uitmaken van plannen die de gehele productieketen bestrijken, van de wijngaard via de verwerking tot de uiteindelijke afzet van het product. Het gaat hierbij ook om maatregelen inzake het aanboren van alternatieve afzetmarkten voor alle producten van de wijndruif.

| 4.1.5 | Het EESC dringt opnieuw met klem aan op een speciaal programma ter ondersteuning van de wijnbouw in probleemgebieden (bijv. op steile heuvels en hellingen) en in gebieden die met extreme klimaatsomstandigheden te maken hebben. |
| --- | --- |

4.1.5

Het EESC dringt opnieuw met klem aan op een speciaal programma ter ondersteuning van de wijnbouw in probleemgebieden (bijv. op steile heuvels en hellingen) en in gebieden die met extreme klimaatsomstandigheden te maken hebben.

| 4.1.6 | Het EESC is verheugd dat de Commissie binnen de nationale enveloppe een belangrijke rol heeft toegekend aan exportbevorderingsmaatregelen. Daarnaast zijn er maatregelen nodig om de consumenten op de interne markt te informeren over de wijnbouwcultuur en hen in het bijzonder voor te lichten over de gunstige effecten van een gematigde consumptie van wijn en over de gevaren van misbruik. Het bepleit nogmaals dat de oprichting van een Europese waarnemingspost wordt ondersteund. |
| --- | --- |

4.1.6

Het EESC is verheugd dat de Commissie binnen de nationale enveloppe een belangrijke rol heeft toegekend aan exportbevorderingsmaatregelen. Daarnaast zijn er maatregelen nodig om de consumenten op de interne markt te informeren over de wijnbouwcultuur en hen in het bijzonder voor te lichten over de gunstige effecten van een gematigde consumptie van wijn en over de gevaren van misbruik. Het bepleit nogmaals dat de oprichting van een Europese waarnemingspost wordt ondersteund.

| 4.1.7 | Onmiddellijke afschaffing van de interventiemaatregelen is volgens het EESC onaanvaardbaar. Daarom raadt het aan dat er in het kader van de nationale enveloppe in de „phasing out”-periode 2008-2010 steun kan worden verleend voor distillatie voor de vervaardiging van drinkalcohol en voor particuliere opslag. |
| --- | --- |

4.1.7

Onmiddellijke afschaffing van de interventiemaatregelen is volgens het EESC onaanvaardbaar. Daarom raadt het aan dat er in het kader van de nationale enveloppe in de „phasing out”-periode 2008-2010 steun kan worden verleend voor distillatie voor de vervaardiging van drinkalcohol en voor particuliere opslag.

| 4.1.8 | In het kader van de nationale enveloppe moeten er ook maatregelen voor crisisbeheer worden gepland waarbij wordt uitgegaan van medeverantwoordelijkheid van de producenten. De tot dusverre geplande maatregelen (oogstverzekering en onderlinge fondsen) zijn ontoereikend om conjuncturele crises het hoofd te bieden. Daarom moet worden nagegaan of de tot nu toe doorgevoerde crisisdistillaties aan de verwachtingen hebben voldaan en of een crisisdistillatie binnen de nationale enveloppe kan worden gepland. |
| --- | --- |

4.1.8

In het kader van de nationale enveloppe moeten er ook maatregelen voor crisisbeheer worden gepland waarbij wordt uitgegaan van medeverantwoordelijkheid van de producenten. De tot dusverre geplande maatregelen (oogstverzekering en onderlinge fondsen) zijn ontoereikend om conjuncturele crises het hoofd te bieden. Daarom moet worden nagegaan of de tot nu toe doorgevoerde crisisdistillaties aan de verwachtingen hebben voldaan en of een crisisdistillatie binnen de nationale enveloppe kan worden gepland.

| 4.1.9 | Het huidige verbod op intense persing van druiven, pulp en wijnmoer is zinvol gebleken om de kwaliteit van de wijnproducten te garanderen en eventueel misbruik tegen te gaan. Het moet dan ook van kracht blijven. De lidstaten zouden gemachtigd moeten worden om het te distilleren percentage van de productie in bepaalde jaren te verhogen. |
| --- | --- |

4.1.9

Het huidige verbod op intense persing van druiven, pulp en wijnmoer is zinvol gebleken om de kwaliteit van de wijnproducten te garanderen en eventueel misbruik tegen te gaan. Het moet dan ook van kracht blijven. De lidstaten zouden gemachtigd moeten worden om het te distilleren percentage van de productie in bepaalde jaren te verhogen.

| 4.1.10 | Het EESC neemt er kennis van dat de Commissie een voorstel heeft uitgewerkt inzake de verdeling van het budget voor de nationale enveloppen. Voor de nieuwe lidstaten, ten aanzien waarvan er geen historische referenties zijn, zou een eigen verdeelsleutel op basis van het wijnbouwareaal moeten worden vastgesteld. |
| --- | --- |

4.1.10

Het EESC neemt er kennis van dat de Commissie een voorstel heeft uitgewerkt inzake de verdeling van het budget voor de nationale enveloppen. Voor de nieuwe lidstaten, ten aanzien waarvan er geen historische referenties zijn, zou een eigen verdeelsleutel op basis van het wijnbouwareaal moeten worden vastgesteld.

4.2   Hoofdstuk 2: Financiële overdrachten

| 4.2.1 | In tal van adviezen heeft het EESC de nadruk gelegd op de betekenis van de tweede pijler voor de toekomstige ontwikkeling van het platteland, waartoe ook de Europese wijnbouwgebieden behoren. Mede in het licht van deze essentiële doelstelling en met het oog op de oplossing van de problemen van de wijnbouwsector bepleit het EESC dat alle maatregelen die in het kader van de wijnmarkthervorming zijn besproken, gefinancierd worden uit de wijnbegroting. Daarom mag het budget niet worden verlaagd, noch door bezuinigingen, noch door overheveling van middelen. |
| --- | --- |

4.2.1

In tal van adviezen heeft het EESC de nadruk gelegd op de betekenis van de tweede pijler voor de toekomstige ontwikkeling van het platteland, waartoe ook de Europese wijnbouwgebieden behoren. Mede in het licht van deze essentiële doelstelling en met het oog op de oplossing van de problemen van de wijnbouwsector bepleit het EESC dat alle maatregelen die in het kader van de wijnmarkthervorming zijn besproken, gefinancierd worden uit de wijnbegroting. Daarom mag het budget niet worden verlaagd, noch door bezuinigingen, noch door overheveling van middelen.

4.3   Titel III: Regelgevingsmaatregelen — Hoofdstuk 2: Oenologische procedés en beperkingen

| 4.3.1 | Het is absoluut noodzakelijk dat er een internationaal aanvaarde definitie van het product wijn wordt opgesteld. Dit vereist tevens dat erkende productiemethoden worden vastgelegd. Duidelijk moet worden gemaakt dat de GMO geen betrekking heeft op zgn. vruchtenwijnen. |
| --- | --- |

4.3.1

Het is absoluut noodzakelijk dat er een internationaal aanvaarde definitie van het product wijn wordt opgesteld. Dit vereist tevens dat erkende productiemethoden worden vastgelegd. Duidelijk moet worden gemaakt dat de GMO geen betrekking heeft op zgn. vruchtenwijnen.

| 4.3.2 | Het streven om de wijnbereidingsprocedés af te stemmen op de OIV-regels moet een vastere plaats krijgen in de strategische koers van bilaterale of internationale handelsovereenkomsten. Het toestaan bij importwijnen van alle wijnbereidingsprocedés die ergens ter wereld zijn erkend, strookt niet met het voornemen om de bepalingen meer te doen aansluiten bij de regels van de OIV voor Europese wijnen en zou tot verdere scheeftrekking van de concurrentie leiden. Ook is het EESC tegen het voorstel om bij de export van wijnen oenologische procedés toe te staan die bij de afzet op de interne markt verboden zijn. |
| --- | --- |

4.3.2

Het streven om de wijnbereidingsprocedés af te stemmen op de OIV-regels moet een vastere plaats krijgen in de strategische koers van bilaterale of internationale handelsovereenkomsten. Het toestaan bij importwijnen van alle wijnbereidingsprocedés die ergens ter wereld zijn erkend, strookt niet met het voornemen om de bepalingen meer te doen aansluiten bij de regels van de OIV voor Europese wijnen en zou tot verdere scheeftrekking van de concurrentie leiden. Ook is het EESC tegen het voorstel om bij de export van wijnen oenologische procedés toe te staan die bij de afzet op de interne markt verboden zijn.

| 4.3.3 | Het EESC zou graag zien dat een lijst van toegestane oenologsche procedés als bijlage bij de thans voorgestelde verordening wordt opgenomen. De Raad zou bevoegd moeten blijven om deze procedés aan te passen en om nieuwe procedés toe te staan. |
| --- | --- |

4.3.3

Het EESC zou graag zien dat een lijst van toegestane oenologsche procedés als bijlage bij de thans voorgestelde verordening wordt opgenomen. De Raad zou bevoegd moeten blijven om deze procedés aan te passen en om nieuwe procedés toe te staan.

| 4.3.4 | Het EESC juicht toe dat de Commissie afgezien heeft van het plan om in Europa toe te staan, ingevoerde druivenmost of mostconcentraat tot wijn te verwerken en wijn uit de EU te versnijden met wijn uit derde landen. |
| --- | --- |

4.3.4

Het EESC juicht toe dat de Commissie afgezien heeft van het plan om in Europa toe te staan, ingevoerde druivenmost of mostconcentraat tot wijn te verwerken en wijn uit de EU te versnijden met wijn uit derde landen.

| 4.3.5 | Het EESC dringt er bij de Commissie op aan, bij haar voorstellen voor de productieregels rekening te houden met de plaatselijke verschillen en met de uiteenlopende klimatologische en weersomstandigheden in de EU. Het gaat hier om een zeer gevoelig thema. Voorkomen moet worden dat de Europese wijnsector in twee kampen uiteenvalt of dat de hervormingsvoorstellen worden geblokkeerd. Het EESC is er voorstander van dat alle oenologische procedés strenger worden gecontroleerd om de kwaliteit van wijn te bevorderen en te garanderen. |
| --- | --- |

4.3.5

Het EESC dringt er bij de Commissie op aan, bij haar voorstellen voor de productieregels rekening te houden met de plaatselijke verschillen en met de uiteenlopende klimatologische en weersomstandigheden in de EU. Het gaat hier om een zeer gevoelig thema. Voorkomen moet worden dat de Europese wijnsector in twee kampen uiteenvalt of dat de hervormingsvoorstellen worden geblokkeerd. Het EESC is er voorstander van dat alle oenologische procedés strenger worden gecontroleerd om de kwaliteit van wijn te bevorderen en te garanderen.

| 4.3.6 | Daarom gaat het EESC bij de beoordeling van de Commissievoorstellen uit van zijn eerdere advies ter zake, de door de Commissie gepresenteerde analyses, de voorgestelde liberalisering van de wijnbereidingsmethoden, de erkenning van wijnbereidingsprocedés in bilaterale overeenkomsten, en de doelstellingen van de hervorming, met name de opvoering van het concurrentievermogen en de terugdringing van de productiekosten. Na afweging van de voors en tegens van het Commissievoorstel pleit het EESC voor algemene voortzetting van de bestaande regelingen inzake het gebruik van sacharose en de steun voor mostconcentraat. |
| --- | --- |

4.3.6

Daarom gaat het EESC bij de beoordeling van de Commissievoorstellen uit van zijn eerdere advies ter zake, de door de Commissie gepresenteerde analyses, de voorgestelde liberalisering van de wijnbereidingsmethoden, de erkenning van wijnbereidingsprocedés in bilaterale overeenkomsten, en de doelstellingen van de hervorming, met name de opvoering van het concurrentievermogen en de terugdringing van de productiekosten. Na afweging van de voors en tegens van het Commissievoorstel pleit het EESC voor algemene voortzetting van de bestaande regelingen inzake het gebruik van sacharose en de steun voor mostconcentraat.

4.4   Hoofdstuk 3: Oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen

| 4.4.1 | Het EESC is ermee ingenomen dat de Commissie haar voorstellen over de benaming van wijnen op basis van hun herkomst heeft gepreciseerd. Terecht stelt de Commissie dat het begrip kwaliteitswijn uit de EU onder meer gebaseerd is op de specifieke eigenschappen die teruggaan tot de geografische oorsprong van de wijn. Het is van groot belang dat oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen worden beschermd. Oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen zouden dan ook alleen gebruikt mogen worden als de wijn binnen het afgebakende geografische gebied is bereid. |
| --- | --- |

4.4.1

Het EESC is ermee ingenomen dat de Commissie haar voorstellen over de benaming van wijnen op basis van hun herkomst heeft gepreciseerd. Terecht stelt de Commissie dat het begrip kwaliteitswijn uit de EU onder meer gebaseerd is op de specifieke eigenschappen die teruggaan tot de geografische oorsprong van de wijn. Het is van groot belang dat oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen worden beschermd. Oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen zouden dan ook alleen gebruikt mogen worden als de wijn binnen het afgebakende geografische gebied is bereid.

| 4.4.2 | Het is een goede zaak dat de Commissie haar voorstellen ondertussen in die zin heeft toegelicht en gepreciseerd dat waardevol gebleken kwaliteitsbeleidsregelingen die niet of niet uitsluitend op het beginsel van oorsprongsbenamingen stoelen, in stand kunnen worden gehouden. Met name de controle op kwaliteitswijnen is in tal van lidstaten doeltreffend gebleken, voor de producenten en zeker ook voor de consumenten. |
| --- | --- |

4.4.2

Het is een goede zaak dat de Commissie haar voorstellen ondertussen in die zin heeft toegelicht en gepreciseerd dat waardevol gebleken kwaliteitsbeleidsregelingen die niet of niet uitsluitend op het beginsel van oorsprongsbenamingen stoelen, in stand kunnen worden gehouden. Met name de controle op kwaliteitswijnen is in tal van lidstaten doeltreffend gebleken, voor de producenten en zeker ook voor de consumenten.

| 4.4.3 | In weerwil van dit alles blijven er nog vele vragen bestaan over de verenigbaarheid met Verordening (EG) nr. 753/2002 van de Commissie van 29 april 2002 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 1493/1999 van de Raad wat betreft de omschrijving, de aanduiding, de aanbiedingsvorm en de bescherming van bepaalde wijnbouwproducten (3). Het EESC verzoekt de Commissie daarom een concordantietabel voor te leggen om de gevolgen voor geografische en traditionele benamingen te kunnen vaststellen. |
| --- | --- |

4.4.3

In weerwil van dit alles blijven er nog vele vragen bestaan over de verenigbaarheid met Verordening (EG) nr. 753/2002 van de Commissie van 29 april 2002 tot vaststelling van uitvoeringsbepalingen van Verordening (EG) nr. 1493/1999 van de Raad wat betreft de omschrijving, de aanduiding, de aanbiedingsvorm en de bescherming van bepaalde wijnbouwproducten (3). Het EESC verzoekt de Commissie daarom een concordantietabel voor te leggen om de gevolgen voor geografische en traditionele benamingen te kunnen vaststellen.

4.5   Hoofdstuk IV: Etikettering

| 4.5.1 | Het EESC vindt de voorstellen zeer complex. Het verzoekt de Commissie een nauwkeurige simulatie te maken van de gevolgen van de voorgestelde wijzigingen. |
| --- | --- |

4.5.1

Het EESC vindt de voorstellen zeer complex. Het verzoekt de Commissie een nauwkeurige simulatie te maken van de gevolgen van de voorgestelde wijzigingen.

| 4.5.2 | De wetgeving inzake benamingen is, na jarenlange discussies, pas onlangs gewijzigd. Het EESC verzoekt de Commissie toe te lichten welke nieuwe factoren er zijn opgetreden die bij de net afgeronde discussie niet aan de orde zijn gekomen. |
| --- | --- |

4.5.2

De wetgeving inzake benamingen is, na jarenlange discussies, pas onlangs gewijzigd. Het EESC verzoekt de Commissie toe te lichten welke nieuwe factoren er zijn opgetreden die bij de net afgeronde discussie niet aan de orde zijn gekomen.

| 4.5.3 | Wanneer etiketteringsregels vereenvoudigd worden om de consument beter te informeren, kan het EESC dat alleen maar toejuichen. Zulke wijzigingen mogen echter niet tot een grotere kans op concurrentiescheeftrekking of misleiding van de consument of tot een stroom juridische geschillen leiden. In dit licht moeten tevens vraagtekens worden geplaatst bij het voorstel van de Commissie om voor wijnen zonder oorsprongsbenaming of geografische aanduiding, druivenras en oogstjaar facultatief te laten vermelden. Dit voorstel kan alleen worden geaccepteerd als er, om de consument te beschermen en misleiding en oneerlijke concurrentie te voorkomen, gezorgd wordt voor een controle- en certificeringssysteem waarmee de traceerbaarheid van deze wijnen wordt gegarandeerd. |
| --- | --- |

4.5.3

Wanneer etiketteringsregels vereenvoudigd worden om de consument beter te informeren, kan het EESC dat alleen maar toejuichen. Zulke wijzigingen mogen echter niet tot een grotere kans op concurrentiescheeftrekking of misleiding van de consument of tot een stroom juridische geschillen leiden. In dit licht moeten tevens vraagtekens worden geplaatst bij het voorstel van de Commissie om voor wijnen zonder oorsprongsbenaming of geografische aanduiding, druivenras en oogstjaar facultatief te laten vermelden. Dit voorstel kan alleen worden geaccepteerd als er, om de consument te beschermen en misleiding en oneerlijke concurrentie te voorkomen, gezorgd wordt voor een controle- en certificeringssysteem waarmee de traceerbaarheid van deze wijnen wordt gegarandeerd.

| 4.5.4 | In een alsmaar grotere Unie neemt het aantal talen toe, waardoor handelsbelemmeringen kunnen ontstaan, zoals nu bijv. het geval is bij de vermelding van het gebruik van sulfiet. Waar het gaat om zaken die verplicht op het etiket dienen te worden aangeduid (bijv. ingrediënten), moet het daarom mogelijk worden om voor iedereen begrijpelijke symbolen te gebruiken. |
| --- | --- |

4.5.4

In een alsmaar grotere Unie neemt het aantal talen toe, waardoor handelsbelemmeringen kunnen ontstaan, zoals nu bijv. het geval is bij de vermelding van het gebruik van sulfiet. Waar het gaat om zaken die verplicht op het etiket dienen te worden aangeduid (bijv. ingrediënten), moet het daarom mogelijk worden om voor iedereen begrijpelijke symbolen te gebruiken.

4.6   Titel V: Productiepotentieel

| 4.6.1 | Het EESC is ermee ingenomen dat de Commissie haar voorstellen inzake rooiregelingen gewijzigd heeft en het geplande budget heeft verlaagd. Het erkent het belang van rooiing als een marktordeningsinstrument dat als onderdeel van regionale of nationale structuurprogramma's binnen het algehele EU-kader gedurende een beperkte periode van drie tot vijf jaar moet worden aangeboden. Rooiing zou als vrijwillige maatregel moeten worden aangeboden om wijnstokken op areaal dat niet voor de wijnbouw geschikt is te verwijderen en de sluiting van bedrijven zonder toekomstperspectieven in sociaal opzicht te begeleiden. |
| --- | --- |

4.6.1

Het EESC is ermee ingenomen dat de Commissie haar voorstellen inzake rooiregelingen gewijzigd heeft en het geplande budget heeft verlaagd. Het erkent het belang van rooiing als een marktordeningsinstrument dat als onderdeel van regionale of nationale structuurprogramma's binnen het algehele EU-kader gedurende een beperkte periode van drie tot vijf jaar moet worden aangeboden. Rooiing zou als vrijwillige maatregel moeten worden aangeboden om wijnstokken op areaal dat niet voor de wijnbouw geschikt is te verwijderen en de sluiting van bedrijven zonder toekomstperspectieven in sociaal opzicht te begeleiden.

| 4.6.2 | Het EESC stelt tot zijn tevredenheid vast dat de Commissie haar oorspronkelijke tijdschema voor de liberalisering van de aanplantregels heeft gewijzigd. Het EESC blijft echter tegen een volledige liberalisering — ook in een later stadium — gekant, omdat hiermee de doelstellingen van de GMO-hervorming op economisch en sociaal gebied en op het vlak van milieu en landschapsonderhoud in gevaar zouden komen. Gezien de algemene verantwoordelijkheid voor de werkgelegenheid, de economie en de infrastructuur van de wijnbouwregio's, voor de sociale structuur, het milieu en de natuurbescherming kan er niet worden ingestemd met de verplaatsing van wijnbouw van cultureel waardevolle wijnlandschappen naar gebieden waar de teelt goedkoper is. |
| --- | --- |

4.6.2

Het EESC stelt tot zijn tevredenheid vast dat de Commissie haar oorspronkelijke tijdschema voor de liberalisering van de aanplantregels heeft gewijzigd. Het EESC blijft echter tegen een volledige liberalisering — ook in een later stadium — gekant, omdat hiermee de doelstellingen van de GMO-hervorming op economisch en sociaal gebied en op het vlak van milieu en landschapsonderhoud in gevaar zouden komen. Gezien de algemene verantwoordelijkheid voor de werkgelegenheid, de economie en de infrastructuur van de wijnbouwregio's, voor de sociale structuur, het milieu en de natuurbescherming kan er niet worden ingestemd met de verplaatsing van wijnbouw van cultureel waardevolle wijnlandschappen naar gebieden waar de teelt goedkoper is.

| 4.6.3 | Als de Europese aanplantregeling, gekoppeld aan een verbod op nieuwe aanplant, niet wordt voortgezet, dan moet er een kader worden geschapen waarmee het voor wijnbouwregio's mogelijk wordt om hun aanplantrechten en -regelingen te behouden of vorm te geven in overeenstemming met de doelstellingen van de GMO voor wijn. |
| --- | --- |

4.6.3

Als de Europese aanplantregeling, gekoppeld aan een verbod op nieuwe aanplant, niet wordt voortgezet, dan moet er een kader worden geschapen waarmee het voor wijnbouwregio's mogelijk wordt om hun aanplantrechten en -regelingen te behouden of vorm te geven in overeenstemming met de doelstellingen van de GMO voor wijn.

4.7   Nieuwe titel: Afzetbevordering en voorlichting

| 4.7.1 | Volgens het EESC zijn de Commissievoorstellen ontoereikend om op de interne markt marktaandeel te heroveren op wijnen uit derde landen, met name uit de „nieuwe wereld”. |
| --- | --- |

4.7.1

Volgens het EESC zijn de Commissievoorstellen ontoereikend om op de interne markt marktaandeel te heroveren op wijnen uit derde landen, met name uit de „nieuwe wereld”.

| 4.7.2 | Het EESC dringt er bij de Commissie op aan, binnen de nationale enveloppe ondersteunende maatregelen te plannen inzake consumentenvoorlichting en bevordering van de afzet, niet alleen op exportmarkten, maar ook op de interne markt. Daarbij moet speciale aandacht uitgaan naar uitgebreide voorlichting over de gunstige effecten van een matige wijnconsumptie als onderdeel van een gezond voedingspatroon en een moderne levensstijl. |
| --- | --- |

4.7.2

Het EESC dringt er bij de Commissie op aan, binnen de nationale enveloppe ondersteunende maatregelen te plannen inzake consumentenvoorlichting en bevordering van de afzet, niet alleen op exportmarkten, maar ook op de interne markt. Daarbij moet speciale aandacht uitgaan naar uitgebreide voorlichting over de gunstige effecten van een matige wijnconsumptie als onderdeel van een gezond voedingspatroon en een moderne levensstijl.

| 4.7.3 | De voorlichtings- en afzetbevorderingsmaatregelen moeten betrekking hebben op alle wijnbouwproducten. |
| --- | --- |

4.7.3

De voorlichtings- en afzetbevorderingsmaatregelen moeten betrekking hebben op alle wijnbouwproducten.

| 4.7.4 | Het EESC beveelt aan om in het communicatiebeleid voor wijnbouwproducten ook aandacht te besteden aan toerisme, gastronomie en andere producten uit wijnbouwstreken. |
| --- | --- |

4.7.4

Het EESC beveelt aan om in het communicatiebeleid voor wijnbouwproducten ook aandacht te besteden aan toerisme, gastronomie en andere producten uit wijnbouwstreken.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB C 325 van 30 december 2006, blz. 29.

1

(2)  PB C 101 van 12 april 1999, blz. 60-64 + idem voetnoot 1.

2

(3)  PB L 118 van 4 april 2002, blz. 1-54.

3

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

De volgende wijzigingsvoorstellen zijn verworpen, hoewel ze minstens een kwart van de stemmen hebben gekregen:

Paragraaf 4.3.6

Door de volgende tekst te vervangen:

„
  Na afweging van de voors en tegens van het Commissievoorstel is het EESC tot de conclusie gekomen dat landen die van oudsher al op legale wijze sacharose gebruiken, hiermee door moeten kunnen gaan. Om evenwel te garanderen dat alle wijnproducenten overal in de EU gelijk worden behandeld, moet de steun voor gerectificeerde geconcentreerde most behouden blijven en aangepast worden aan de nieuwe marktcondities waar het gaat om de lagere suikerprijzen. Deze steun, die nodig is om ook in de toekomst min of meer gelijke kosten te waarborgen, mag niet van invloed zijn op de nationale enveloppen, maar moet een aparte begrotingspost inzake de wijnbouw vormen.
  ”.

Motivering

De reeds doorgevoerde hervorming van de GMO voor suiker en de algehele hervorming van de GMO voor wijn leiden tot een heel andere kostenstructuur bij de productie van wijn. Wil men daadwerkelijk aan de eerder bestaande situatie vasthouden en eerlijke concurrentievoorwaarden garanderen (bij de verrijking van wijn zijn suiker en most immers concurrenten van elkaar), dan dient daarom te worden overwogen de steun voor most ofwel aan te passen, ofwel begrotingstechnisch buiten de nationale enveloppen te houden.

Stemuitslag

Stemmen voor: 25 Stemmen tegen: 54 Onthoudingen: 8

Nieuwe paragraaf 4.3.7

De volgende nieuwe paragraaf in te voegen:

| „
  4.3.7 | Het gebruik van sacharose voor de verrijking van wijn houdt in dat er een product wordt toegevoegd dat niet vrijkomt bij de verwerking van de wijndruif. Omdat het EESC altijd aandacht heeft gevraagd voor een transparante etikettering en bescherming van de consument, is het van mening dat het oenologische procedé waarbij wijn aldus wordt verrijkt, op het etiket moet worden vermeld.
  ”. |
| --- | --- |

„
  4.3.7

Het gebruik van sacharose voor de verrijking van wijn houdt in dat er een product wordt toegevoegd dat niet vrijkomt bij de verwerking van de wijndruif. Omdat het EESC altijd aandacht heeft gevraagd voor een transparante etikettering en bescherming van de consument, is het van mening dat het oenologische procedé waarbij wijn aldus wordt verrijkt, op het etiket moet worden vermeld.
  ”.

Motivering

Het EESC heeft ontegensprekelijk tot taak ervoor te zorgen dat consumenten altijd zo volledig mogelijk worden geïnformeerd over producten en levensmiddelen.

Stemuitslag

Stemmen voor: 30 Stemmen tegen: 70 Onthoudingen: 21

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/47 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/47

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De toekomst van de landbouw in gebieden met specifieke natuurlijke handicaps (berg-, eiland- en perifere regio's)”

(2008/C 120/11)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 27 september 2007 besloten overeenkomstig artikel 29, punt A, van de uitvoeringsbepalingen van zijn reglement van orde een advies op te stellen over

„De toekomst van de landbouw in gebieden met specifieke natuurlijke handicaps (berg-, eiland- en perifere regio's)”.

De afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 27 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Bros.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december) onderstaand advies uitgebracht, dat met 127 stemmen voor, 1 stem tegen, bij 6 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) heeft op 13 september 2006 een initiatiefadvies over „De toekomst van de landbouw in gebieden met specifieke natuurlijke handicaps (berg-, eiland- en perifere regio's)” (1) uitgebracht. |
| --- | --- |

1.1

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) heeft op 13 september 2006 een initiatiefadvies over „De toekomst van de landbouw in gebieden met specifieke natuurlijke handicaps (berg-, eiland- en perifere regio's)” (1) uitgebracht.

| 1.1.1 | Daarin wijdt het EESC een heel hoofdstuk (hoofdstuk 4) aan de problemen van berggebieden, waarin het vooral aandringt op:






  — | een specifiek EU-beleid voor berggebieden, |
| --- | --- | --- |

1.1.1

Daarin wijdt het EESC een heel hoofdstuk (hoofdstuk 4) aan de problemen van berggebieden, waarin het vooral aandringt op:

—

een specifiek EU-beleid voor berggebieden,

| — | een gemeenschappelijke definitie in EU-verband, |
| --- | --- |

—

een gemeenschappelijke definitie in EU-verband,

| — | extra steun voor berggebieden in het kader van de tweede pijler, |
| --- | --- |

—

extra steun voor berggebieden in het kader van de tweede pijler,

| — | consolidatie van de steunmaatregelen voor landbouwers in berggebieden, |
| --- | --- |

—

consolidatie van de steunmaatregelen voor landbouwers in berggebieden,

| — | integratie van het regionaal en het landbouwbeleid met het oog op een grotere impact op de berggebieden. |
| --- | --- |

—

integratie van het regionaal en het landbouwbeleid met het oog op een grotere impact op de berggebieden.

| 1.2 | Op 7 december 2006 heeft Commissievoorzitter Barroso tijdens een politieke gedachtewisseling aan het eind van de zitting van het Comité van de Regio's aangegeven dat hij het opstellen van een Groenboek over de toekomst van het beleid voor berggebieden zou toejuichen. |
| --- | --- |

1.2

Op 7 december 2006 heeft Commissievoorzitter Barroso tijdens een politieke gedachtewisseling aan het eind van de zitting van het Comité van de Regio's aangegeven dat hij het opstellen van een Groenboek over de toekomst van het beleid voor berggebieden zou toejuichen.

| 1.3 | Daarom meent het EESC er goed aan te doen een vervolgadvies op te stellen waarin het zich uitspreekt over het principe om een dergelijk Groenboek uit te brengen. |
| --- | --- |

1.3

Daarom meent het EESC er goed aan te doen een vervolgadvies op te stellen waarin het zich uitspreekt over het principe om een dergelijk Groenboek uit te brengen.

| 1.4 | Berggebieden leveren nl. tal van diensten en economische en publieke goederen waar alle burgers van Europa bij gebaat zijn. Hierbij valt met name te denken aan:






  — | vermindering van het gevaar van natuurrampen (waar zowel bewoners van berggebieden als andere burgers van profiteren, bijv. voor de bescherming van vervoerscorridors), |
| --- | --- | --- |

1.4

Berggebieden leveren nl. tal van diensten en economische en publieke goederen waar alle burgers van Europa bij gebaat zijn. Hierbij valt met name te denken aan:

—

vermindering van het gevaar van natuurrampen (waar zowel bewoners van berggebieden als andere burgers van profiteren, bijv. voor de bescherming van vervoerscorridors),

| — | landschappen voor toerisme en recreatie (sectoren die voor de bewoners van een verstedelijkt continent alsook voor het Europese concurrentievermogen van essentieel belang zijn), |
| --- | --- |

—

landschappen voor toerisme en recreatie (sectoren die voor de bewoners van een verstedelijkt continent alsook voor het Europese concurrentievermogen van essentieel belang zijn),

| — | de rijke biodiversiteit, |
| --- | --- |

—

de rijke biodiversiteit,

| — | unieke watervoorraden, |
| --- | --- |

—

unieke watervoorraden,

| — | kwaliteitsproducten, met name levensmiddelen. |
| --- | --- |

—

kwaliteitsproducten, met name levensmiddelen.

| 1.5 | De levering van deze goederen en diensten komt in gevaar als de berggebieden door de mensen die er wonen niet naar behoren worden beheerd. |
| --- | --- |

1.5

De levering van deze goederen en diensten komt in gevaar als de berggebieden door de mensen die er wonen niet naar behoren worden beheerd.

| 1.6 | Huidige en toekomstige uitdagingen van grote omvang, zoals de versterking van het economische concurrentievermogen, demografische veranderingen, klimaatverandering, enz., moet nu het hoofd worden geboden. Deze uitdagingen gaan weliswaar alle regio's aan, maar de impact ervan is in bergstreken extra groot. Daarom is een specifiek optreden vereist. |
| --- | --- |

1.6

Huidige en toekomstige uitdagingen van grote omvang, zoals de versterking van het economische concurrentievermogen, demografische veranderingen, klimaatverandering, enz., moet nu het hoofd worden geboden. Deze uitdagingen gaan weliswaar alle regio's aan, maar de impact ervan is in bergstreken extra groot. Daarom is een specifiek optreden vereist.

| 1.7 | De meeste beleidsmaatregelen die momenteel in berggebieden ten uitvoer worden gelegd, zijn op één sector gericht. Bovendien worden zij dikwijls van buitenaf opgelegd, zonder dat goed is gekeken naar de situatie ter plaatse. Het overheidsbeleid voor berggebieden dreigt te verwateren, in die zin dat aanvankelijk voor berggebieden bestemde maatregelen in toenemende mate ook in andere gebieden worden toegepast en dat in het beleid minder rekening wordt gehouden met het specifieke karakter van berggebieden. En dat terwijl in het nationale en Europese beleid steeds meer nadruk wordt gelegd op het promoten en ontwikkelen van de comparatieve voordelen die bepaalde gebieden hebben. |
| --- | --- |

1.7

De meeste beleidsmaatregelen die momenteel in berggebieden ten uitvoer worden gelegd, zijn op één sector gericht. Bovendien worden zij dikwijls van buitenaf opgelegd, zonder dat goed is gekeken naar de situatie ter plaatse. Het overheidsbeleid voor berggebieden dreigt te verwateren, in die zin dat aanvankelijk voor berggebieden bestemde maatregelen in toenemende mate ook in andere gebieden worden toegepast en dat in het beleid minder rekening wordt gehouden met het specifieke karakter van berggebieden. En dat terwijl in het nationale en Europese beleid steeds meer nadruk wordt gelegd op het promoten en ontwikkelen van de comparatieve voordelen die bepaalde gebieden hebben.

| 1.8 | Berggebieden zijn dus voor de gehele EU van belang, maar desondanks komen zij er in het Europese beleid enigszins bekaaid vanaf. Ook wordt veel te weinig erkend dat zij, met name dankzij hun innovatieve benaderingen, in aanzienlijke mate tot de economische groei en de diversiteit in Europa kunnen bijdragen. |
| --- | --- |

1.8

Berggebieden zijn dus voor de gehele EU van belang, maar desondanks komen zij er in het Europese beleid enigszins bekaaid vanaf. Ook wordt veel te weinig erkend dat zij, met name dankzij hun innovatieve benaderingen, in aanzienlijke mate tot de economische groei en de diversiteit in Europa kunnen bijdragen.

| 1.9 | Daarom pleit het EESC voor een veel samenhangendere en veel meer geïntegreerde beleidsaanpak. Het is zaak dat er voor de duurzame ontwikkeling van bergstreken een horizontale gebiedsbenadering wordt uitgewerkt. |
| --- | --- |

1.9

Daarom pleit het EESC voor een veel samenhangendere en veel meer geïntegreerde beleidsaanpak. Het is zaak dat er voor de duurzame ontwikkeling van bergstreken een horizontale gebiedsbenadering wordt uitgewerkt.

| 1.10 | Met een Groenboek van de EU over de toekomst van het beleid voor berggebieden zouden de in Europees verband bestaande maatregelen en initiatieven gestroomlijnd en versterkt kunnen worden, zodat zij speciaal in berggebieden meer effect gaan sorteren. Dit geldt vooral voor de landbouw in berggebieden. In de meeste Europese berggebieden ligt de landbouw namelijk ten grondslag aan de sociaaleconomische bedrijvigheid op andere terreinen (agro-industrie, toerisme, enz.). De aantrekkingskracht van deze gebieden is op de landbouw gebaseerd. Voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid is er dan ook een belangrijke rol weggelegd; het moet geïntegreerd worden in de met het Groenboek te maken evaluatie van de beleidsmaatregelen in berggebieden. |
| --- | --- |

1.10

Met een Groenboek van de EU over de toekomst van het beleid voor berggebieden zouden de in Europees verband bestaande maatregelen en initiatieven gestroomlijnd en versterkt kunnen worden, zodat zij speciaal in berggebieden meer effect gaan sorteren. Dit geldt vooral voor de landbouw in berggebieden. In de meeste Europese berggebieden ligt de landbouw namelijk ten grondslag aan de sociaaleconomische bedrijvigheid op andere terreinen (agro-industrie, toerisme, enz.). De aantrekkingskracht van deze gebieden is op de landbouw gebaseerd. Voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid is er dan ook een belangrijke rol weggelegd; het moet geïntegreerd worden in de met het Groenboek te maken evaluatie van de beleidsmaatregelen in berggebieden.

| 1.11 | Het EESC zou derhalve graag zien dat het Groenboek over de toekomst van het beleid voor berggebieden zo snel mogelijk wordt opgenomen in het werkprogramma van de Commissie. Zij dient aan te geven welke thema's er voor de berggebieden in de EU van strategisch belang zijn, toe te lichten welke rol de verschillende bestuurslagen en economische sectoren spelen en hoe er tussen hen voor coördinatie kan worden gezorgd, zij dient de specifieke statistische gegevens waarop het beleid voor deze gebieden wordt gebaseerd te versterken, na te gaan welke flankerende en ondersteunende maatregelen er in deze gebieden nodig zijn om de strategische doelstellingen van de EU te kunnen verwezenlijken, en voorstellen te formuleren om het Europese en nationale beleid te verbeteren. |
| --- | --- |

1.11

Het EESC zou derhalve graag zien dat het Groenboek over de toekomst van het beleid voor berggebieden zo snel mogelijk wordt opgenomen in het werkprogramma van de Commissie. Zij dient aan te geven welke thema's er voor de berggebieden in de EU van strategisch belang zijn, toe te lichten welke rol de verschillende bestuurslagen en economische sectoren spelen en hoe er tussen hen voor coördinatie kan worden gezorgd, zij dient de specifieke statistische gegevens waarop het beleid voor deze gebieden wordt gebaseerd te versterken, na te gaan welke flankerende en ondersteunende maatregelen er in deze gebieden nodig zijn om de strategische doelstellingen van de EU te kunnen verwezenlijken, en voorstellen te formuleren om het Europese en nationale beleid te verbeteren.

| 1.12 | Als er met het Groenboek naar gestreefd wordt om de comparatieve voordelen van berggebieden meer te benutten, zal het tevens aansluiten bij de herziene Lissabonstrategie en de strategie van Göteborg. Zo zal het ook bijdragen aan de doelstelling om meer groei en banen te creëren en zal het de EU helpen om in de komende jaren een kenniseconomie te worden die de mondiale concurrentie beter aankan. Berggebieden kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan heel Europa. De kansen die zij op het vlak van innovatie en groei bieden, dienen optimaal te worden benut. |
| --- | --- |

1.12

Als er met het Groenboek naar gestreefd wordt om de comparatieve voordelen van berggebieden meer te benutten, zal het tevens aansluiten bij de herziene Lissabonstrategie en de strategie van Göteborg. Zo zal het ook bijdragen aan de doelstelling om meer groei en banen te creëren en zal het de EU helpen om in de komende jaren een kenniseconomie te worden die de mondiale concurrentie beter aankan. Berggebieden kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan heel Europa. De kansen die zij op het vlak van innovatie en groei bieden, dienen optimaal te worden benut.

| 1.13 | Eurocommissaris Hübner van regionaal beleid heeft tijdens de zitting van het EESC van 11 en 12 juli 2007 gesproken over de „territoriale agenda van de EU” en voor 2008 een rapport over territoriale samenhang aangekondigd waarin zal worden nagegaan wat de gevolgen voor de regio's zullen zijn van de grote uitdagingen die voor de deur staan, en hoe zij kunnen worden aangepakt. Het EESC dringt erop aan dat bij de huidige uitstippeling van het cohesiebeleid van de EU en bij de implementatie van de territoriale agenda voldoende rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van berg-, eiland- en perifere regio's. |
| --- | --- |

1.13

Eurocommissaris Hübner van regionaal beleid heeft tijdens de zitting van het EESC van 11 en 12 juli 2007 gesproken over de „territoriale agenda van de EU” en voor 2008 een rapport over territoriale samenhang aangekondigd waarin zal worden nagegaan wat de gevolgen voor de regio's zullen zijn van de grote uitdagingen die voor de deur staan, en hoe zij kunnen worden aangepakt. Het EESC dringt erop aan dat bij de huidige uitstippeling van het cohesiebeleid van de EU en bij de implementatie van de territoriale agenda voldoende rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van berg-, eiland- en perifere regio's.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB C 318 van 23.12.2006, blz. 93.

1

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/49 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/49

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 998/2003 inzake veterinairrechtelijke voorschriften voor het niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren, wat betreft de verlenging van de overgangsperiode”

COM(2007) 572 final — 2007/0202 COD

(2008/C 120/12)

De Raad heeft op 23 oktober 2007 besloten om het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 37 en artikel 152, lid 4, onder b, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap te raadplegen over het

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 998/2003 inzake veterinairrechtelijke voorschriften voor het niet-commerciële verkeer van gezelschapsdieren, wat betreft de verlenging van de overgangsperiode.

Het Comité kan zich volledig in dit voorstel vinden. Het heeft bovendien in een op 29 november 2000 goedgekeurd advies (CESE 1411/2000) (1) reeds een standpunt over dit onderwerp ingenomen. Daarom heeft het tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december) met 131 stemmen voor, bij 4 onthoudingen, besloten een positief advies over dit voorstel uit te brengen en daarin te verwijzen naar zijn eerder geformuleerde standpunt ter zake.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB C 116 van 20.4.2001, blz. 54-56.

1

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/50 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/50

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het

| — | „Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 76/768/EEG, 88/378/EEG en 1999/13/EG van de Raad en de Richtlijnen 2000/53/EG, 2002/96/EG en 2004/42/EG teneinde ze aan te passen aan Verordening (EG) nr. ... betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels, en tot wijziging van Richtlijn 67/548/EEG en Verordening (EG) nr. 1907/2006” |
| --- | --- |

—

„Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 76/768/EEG, 88/378/EEG en 1999/13/EG van de Raad en de Richtlijnen 2000/53/EG, 2002/96/EG en 2004/42/EG teneinde ze aan te passen aan Verordening (EG) nr. ... betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels, en tot wijziging van Richtlijn 67/548/EEG en Verordening (EG) nr. 1907/2006”

| — | en over het „Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 648/2004 teneinde deze aan te passen aan Verordening (EG) nr. ... betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels en tot wijziging van Richtlijn 67/548/EEG van de Raad en Verordening (EG) nr. 1907/2006” |
| --- | --- |

—

en over het „Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 648/2004 teneinde deze aan te passen aan Verordening (EG) nr. ... betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels en tot wijziging van Richtlijn 67/548/EEG van de Raad en Verordening (EG) nr. 1907/2006”

COM(2007) 611 final — 2007/0212 (COD)

COM(2007) 613 final — 2007/0213 (COD)

(2008/C 120/13)

De Raad heeft op 13 november 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 76/768/EEG, 88/378/EEG en 1999/13/EG van de Raad en de Richtlijnen 2000/53/EG, 2002/96/EG en 2004/42/EG teneinde ze aan te passen aan Verordening (EG) ... betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels, en tot wijziging van Richtlijn 67/548/EEG en Verordening (EG) nr. 1907/2006

en over het Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 648/2004 teneinde deze aan te passen aan Verordening (EG) nr. ... betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels en tot wijziging van Richtlijn 67/548/EEG van de Raad en Verordening (EG) nr. 1907/2006.

Aangezien het Europees Economisch en Sociaal Comité instemt met het voorstel en er geen commentaar op heeft, heeft het tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 (vergadering van 12 december 2007) gehouden 440e zitting met 139 stemmen voor, bij 3 onthoudingen, besloten om een positief advies uit te brengen.

Het Comité zal over het Commissievoorstel (1) inzake de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels een advies (2) uitbrengen dat momenteel in de maak is en tijdens de zitting van maart 2008 in stemming zal worden gebracht.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels en tot wijziging van Richtlijn 67/548/EEG van de Raad en Verordening (EG) nr. 1907/2006 — COM(2007) 355 def.

1

(2)  NAT/367 — Rapporteur: de heer Sears.

2

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/51 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/51

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het thema „Impact van het territoriale karakter van de belastingwetgeving op de industriële reconversie”

(2008/C 120/14)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 16 februari 2007 besloten om overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over het thema:

„Impact van het territoriale karakter van de belastingwetgeving op de industriële reconversie”.

De adviescommissie Industriële reconversie, die met de voorbereidende werkzaamheden terzake was belast, heeft haar advies op 13 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer SCHADECK; corapporteur was de heer GAY.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 13 december 2007) onderstaand advies uitgebracht, dat met 102 stemmen voor en 7 stemmen tegen, bij 6 onthoudingen, is goedgekeurd.

Deel 1 — Conclusies en aanbevelingen

| A. | De Europese economie is sterk verweven met de wereldeconomie. De mate van verwevenheid varieert per sector. Zij is met name sterk bij de industriële activiteiten die het meest zijn blootgesteld aan de globalisering. Daarom moet bij de vaststelling van het economisch en fiscaal beleid van de Europese Unie rekening worden gehouden met de mondiale ontwikkelingen. Hoewel dit advies over de impact van het territoriale karakter van de belastingwetgeving op de industriële reconversie in de EU gaat, mag de EU daarbij niet geïsoleerd van de rest van de wereld worden beschouwd. |
| --- | --- |

A.

De Europese economie is sterk verweven met de wereldeconomie. De mate van verwevenheid varieert per sector. Zij is met name sterk bij de industriële activiteiten die het meest zijn blootgesteld aan de globalisering. Daarom moet bij de vaststelling van het economisch en fiscaal beleid van de Europese Unie rekening worden gehouden met de mondiale ontwikkelingen. Hoewel dit advies over de impact van het territoriale karakter van de belastingwetgeving op de industriële reconversie in de EU gaat, mag de EU daarbij niet geïsoleerd van de rest van de wereld worden beschouwd.

| B. | De EU en haar lidstaten zijn ieder verantwoordelijk voor het beheer van economisch, financieel, sociaal en milieubeleid dat niet alleen aan de marktdynamiek mag worden overgelaten. Er moet dan ook voor worden gezorgd dat het territoriale karakter van de belastingwetgeving een positieve impact heeft op de industriële reconversie in Europa, die zeker de marktwerking moet volgen, maar die er tevens baat bij heeft om in bovengenoemde beleidsterreinen te worden geïntegreerd, dus om in een bredere context te worden geplaatst. Het proces van Lissabon berust van nature op het evenwicht tussen de verschillende onderdelen (concurrentievermogen, sociale dimensie, milieubescherming). Dit evenwicht moet worden gekoesterd, ook met het oog op de belastingconcurrentie tussen de lidstaten (1). |
| --- | --- |

B.

De EU en haar lidstaten zijn ieder verantwoordelijk voor het beheer van economisch, financieel, sociaal en milieubeleid dat niet alleen aan de marktdynamiek mag worden overgelaten. Er moet dan ook voor worden gezorgd dat het territoriale karakter van de belastingwetgeving een positieve impact heeft op de industriële reconversie in Europa, die zeker de marktwerking moet volgen, maar die er tevens baat bij heeft om in bovengenoemde beleidsterreinen te worden geïntegreerd, dus om in een bredere context te worden geplaatst. Het proces van Lissabon berust van nature op het evenwicht tussen de verschillende onderdelen (concurrentievermogen, sociale dimensie, milieubescherming). Dit evenwicht moet worden gekoesterd, ook met het oog op de belastingconcurrentie tussen de lidstaten (1).

| C. | Het EESC stelt vast dat belastingconcurrentie een factor op de interne markt is die kan leiden tot scheeftrekking van de concurrentie. Daarom zijn voorschriften inzake transparantie en de opsporing van eventuele misbruiken en schadelijke praktijken noodzakelijk (2). Bovendien moeten indicatoren worden vastgesteld die een goede houvast zijn om de stand van zaken op het gebied van belastingconcurrentie op te maken. Het EESC merkt wel op dat het belastingregime geen beslissende factor is als moet worden besloten om al dan niet te investeren in het MKB. Het belastingregime weegt veel zwaarder door bij multinationals, die immers mobieler zijn. |
| --- | --- |

C.

Het EESC stelt vast dat belastingconcurrentie een factor op de interne markt is die kan leiden tot scheeftrekking van de concurrentie. Daarom zijn voorschriften inzake transparantie en de opsporing van eventuele misbruiken en schadelijke praktijken noodzakelijk (2). Bovendien moeten indicatoren worden vastgesteld die een goede houvast zijn om de stand van zaken op het gebied van belastingconcurrentie op te maken. Het EESC merkt wel op dat het belastingregime geen beslissende factor is als moet worden besloten om al dan niet te investeren in het MKB. Het belastingregime weegt veel zwaarder door bij multinationals, die immers mobieler zijn.

| D. | Belastingconcurrentie heeft niet alleen betrekking op de vennootschapsbelasting. Met de toenemende mobiliteit van financiële activa, treft deze concurrentie tevens de belasting op kapitaalinkomsten en de vermogensbelasting voor personen. |
| --- | --- |

D.

Belastingconcurrentie heeft niet alleen betrekking op de vennootschapsbelasting. Met de toenemende mobiliteit van financiële activa, treft deze concurrentie tevens de belasting op kapitaalinkomsten en de vermogensbelasting voor personen.

| E. | Het EESC is van mening dat de coördinatie van de verschillende fiscale regelingen de werking van de interne markt kan helpen verbeteren, omdat problemen bij de werking van de belastingstelsels en de kosten voor de naleving van de belastingwetgeving, met name in grensregio's, komen te vervallen. Het EESC herhaalt zijn aanbevelingen uit zijn advies over Fiscalis 2013 (3). |
| --- | --- |

E.

Het EESC is van mening dat de coördinatie van de verschillende fiscale regelingen de werking van de interne markt kan helpen verbeteren, omdat problemen bij de werking van de belastingstelsels en de kosten voor de naleving van de belastingwetgeving, met name in grensregio's, komen te vervallen. Het EESC herhaalt zijn aanbevelingen uit zijn advies over Fiscalis 2013 (3).

| F. | Het gebrek aan coördinatie tussen de nationale directebelastingstelsels leidt volgens het EESC tot de vaststelling van situaties waarin geen belasting wordt geheven (4), van misbruik of van distorsies van de werking van de interne markt. Dit leidt in de hele EU tot destabilisatie of zelfs tot uitholling van de belastinginkomsten. |
| --- | --- |

F.

Het gebrek aan coördinatie tussen de nationale directebelastingstelsels leidt volgens het EESC tot de vaststelling van situaties waarin geen belasting wordt geheven (4), van misbruik of van distorsies van de werking van de interne markt. Dit leidt in de hele EU tot destabilisatie of zelfs tot uitholling van de belastinginkomsten.

| G. | Onbeteugelde intracommunautaire belastingconcurrentie dreigt enerzijds de heffingsgrondslag van de minst mobiele belastingplichtigen — zoals kleine ondernemingen of niet-verplaatsbare diensten — te verzwaren, en anderzijds de verdeling van de belastingdruk tussen belastingbetalers en consumenten te wijzigen, om de openbare uitgaven en sociale uitkeringen te kunnen bekostigen. Dit laatste punt zou de sociale samenhang aantasten. |
| --- | --- |

G.

Onbeteugelde intracommunautaire belastingconcurrentie dreigt enerzijds de heffingsgrondslag van de minst mobiele belastingplichtigen — zoals kleine ondernemingen of niet-verplaatsbare diensten — te verzwaren, en anderzijds de verdeling van de belastingdruk tussen belastingbetalers en consumenten te wijzigen, om de openbare uitgaven en sociale uitkeringen te kunnen bekostigen. Dit laatste punt zou de sociale samenhang aantasten.

| H. | Het MKB en dienstverlenende ondernemingen zijn het minst goed toegerust om voordeel te trekken van de belastingconcurrentie. Om deze ondernemingen te helpen bij hun toetreding tot de internationale markt zou er volgens het EESC een vorm van begeleiding moeten komen, alsook opleidingsprogramma's voor leidinggevenden (net als voor ambtenaren) en zouden er, met name in de grens- en perifere regio's van de EU, adequate databanken moeten worden opgericht. |
| --- | --- |

H.

Het MKB en dienstverlenende ondernemingen zijn het minst goed toegerust om voordeel te trekken van de belastingconcurrentie. Om deze ondernemingen te helpen bij hun toetreding tot de internationale markt zou er volgens het EESC een vorm van begeleiding moeten komen, alsook opleidingsprogramma's voor leidinggevenden (net als voor ambtenaren) en zouden er, met name in de grens- en perifere regio's van de EU, adequate databanken moeten worden opgericht.

| I. | Het EESC is van oordeel dat de bestrijding van belastingfraude een prioriteit moet zijn, en herinnert aan de conclusies van zijn recente advies over dit onderwerp (5). |
| --- | --- |

I.

Het EESC is van oordeel dat de bestrijding van belastingfraude een prioriteit moet zijn, en herinnert aan de conclusies van zijn recente advies over dit onderwerp (5).

| J. | De verschuiving van de belastingdruk naar de minst mobiele productiefactoren kan de concurrentiepositie van de betrokken ondernemingen en hun arbeidsplaatsen ten opzichte van hun buitenlandse concurrenten parten spelen. Het groeipercentage van het nationale BBP zal te lijden hebben onder deze verschuiving van de belastingdruk, wat weer kan leiden tot een daling van de openbare investeringscapaciteit, wegens gebrek aan nieuwe begrotingsmiddelen. |
| --- | --- |

J.

De verschuiving van de belastingdruk naar de minst mobiele productiefactoren kan de concurrentiepositie van de betrokken ondernemingen en hun arbeidsplaatsen ten opzichte van hun buitenlandse concurrenten parten spelen. Het groeipercentage van het nationale BBP zal te lijden hebben onder deze verschuiving van de belastingdruk, wat weer kan leiden tot een daling van de openbare investeringscapaciteit, wegens gebrek aan nieuwe begrotingsmiddelen.

| K. | Belastingconcurrentie dwingt iedere lidstaat ertoe zijn overheidsuitgaven beter te beheersen. Het EESC dringt erop aan dat dit niet ten koste gaat van het aanbod of de kwaliteit van de openbare dienstverlening. Die overheidsuitgaven zijn van kapitaal belang voor het instandhouden en aantrekken van productieactiviteiten die rijkdom en werkgelegenheid en — uiteindelijk — belastinggrondslag genereren. De financiering van de collectieve sociale bescherming en de daardoor geboden dekking mogen niet in gevaar worden gebracht door de concurrentie tussen belastingstelsels. |
| --- | --- |

K.

Belastingconcurrentie dwingt iedere lidstaat ertoe zijn overheidsuitgaven beter te beheersen. Het EESC dringt erop aan dat dit niet ten koste gaat van het aanbod of de kwaliteit van de openbare dienstverlening. Die overheidsuitgaven zijn van kapitaal belang voor het instandhouden en aantrekken van productieactiviteiten die rijkdom en werkgelegenheid en — uiteindelijk — belastinggrondslag genereren. De financiering van de collectieve sociale bescherming en de daardoor geboden dekking mogen niet in gevaar worden gebracht door de concurrentie tussen belastingstelsels.

| L. | Het EESC steunt de inspanningen van de lidstaten om een eind te maken aan schadelijke concurrentie op belastinggebied en is ingenomen met hun toezegging om uiterlijk in 2010 een reeks schadelijke belastingregelingen (welke zijn opgenomen in de gedragscode uit 1997 (6)) te schrappen. Bovendien vraagt het de Commissie haar inspanningen op dit gebied, waarmee het dat jaar een begin heeft gemaakt, voort te zetten. |
| --- | --- |

L.

Het EESC steunt de inspanningen van de lidstaten om een eind te maken aan schadelijke concurrentie op belastinggebied en is ingenomen met hun toezegging om uiterlijk in 2010 een reeks schadelijke belastingregelingen (welke zijn opgenomen in de gedragscode uit 1997 (6)) te schrappen. Bovendien vraagt het de Commissie haar inspanningen op dit gebied, waarmee het dat jaar een begin heeft gemaakt, voort te zetten.

| M. | Het EESC steunt tevens het beleid van de Commissie om ervoor te zorgen dat overheidssteun, met inbegrip van fiscale voordelen voor speciaal geselecteerde bedrijven, ten goede komt aan de verwezenlijking van duurzame doelstellingen op het gebied van industriële reconversie en territoriale ontwikkeling, en compatibel is met het mededingingsbeleid van de EU. |
| --- | --- |

M.

Het EESC steunt tevens het beleid van de Commissie om ervoor te zorgen dat overheidssteun, met inbegrip van fiscale voordelen voor speciaal geselecteerde bedrijven, ten goede komt aan de verwezenlijking van duurzame doelstellingen op het gebied van industriële reconversie en territoriale ontwikkeling, en compatibel is met het mededingingsbeleid van de EU.

| N. | Het EESC dringt aan op de invoering van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) (7), met het oog op de vereenvoudiging, billijkheid en transparantie van de fiscale transacties tussen lidstaten. Zo zou het potentieel van de interne markt maximaal kunnen worden benut, terwijl de lidstaten hun soevereiniteit op het gebied van begroting en belastingen behouden en niet het risico lopen om de Verdragsbepalingen te overtreden. Aangezien de CCCTB waarschijnlijk op grond van een versterkte samenwerking gestalte zal krijgen, hoopt het EESC dat zoveel mogelijk lidstaten deze zullen overnemen. |
| --- | --- |

N.

Het EESC dringt aan op de invoering van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) (7), met het oog op de vereenvoudiging, billijkheid en transparantie van de fiscale transacties tussen lidstaten. Zo zou het potentieel van de interne markt maximaal kunnen worden benut, terwijl de lidstaten hun soevereiniteit op het gebied van begroting en belastingen behouden en niet het risico lopen om de Verdragsbepalingen te overtreden. Aangezien de CCCTB waarschijnlijk op grond van een versterkte samenwerking gestalte zal krijgen, hoopt het EESC dat zoveel mogelijk lidstaten deze zullen overnemen.

| O. | Het EESC vraagt meer informatie over de inhoud, modaliteiten en evolutie van het CCCTB-project, alvorens een nieuw advies te formuleren over dit complexe en strategische dossier. Vooralsnog verwijst het dan ook naar zijn verkennend advies uit 2006 dat op verzoek van commissaris KOVÁCS is uitgebracht (8). |
| --- | --- |

O.

Het EESC vraagt meer informatie over de inhoud, modaliteiten en evolutie van het CCCTB-project, alvorens een nieuw advies te formuleren over dit complexe en strategische dossier. Vooralsnog verwijst het dan ook naar zijn verkennend advies uit 2006 dat op verzoek van commissaris KOVÁCS is uitgebracht (8).

| P. | Desalniettemin plaatst het EESC een aantal kanttekeningen en vraagtekens bij de CCCTB. Het zou willen dat dit facultatieve project door zo veel mogelijk lidstaten wordt overgenomen (desnoods met een overgangsperiode) en dat de lidstaten uiteindelijk één heffingsgrondslag toepassen op alle belastingplichtigen. Bovendien moet worden bekeken of de gemeenschappelijke grondslag voor ondernemingen die op buitenlandse markten actief zijn, aan een transnationale instantie zal worden toevertrouwd. Ten slotte moet worden gekeken naar de gevolgen van zo'n grondslag voor de hoogte van de tarieven, die steeds meer uiteen dreigen te lopen. Er zou een plafond kunnen worden vastgesteld, dat net boven het huidige gemiddelde tarief van de nieuwe lidstaten ligt. |
| --- | --- |

P.

Desalniettemin plaatst het EESC een aantal kanttekeningen en vraagtekens bij de CCCTB. Het zou willen dat dit facultatieve project door zo veel mogelijk lidstaten wordt overgenomen (desnoods met een overgangsperiode) en dat de lidstaten uiteindelijk één heffingsgrondslag toepassen op alle belastingplichtigen. Bovendien moet worden bekeken of de gemeenschappelijke grondslag voor ondernemingen die op buitenlandse markten actief zijn, aan een transnationale instantie zal worden toevertrouwd. Ten slotte moet worden gekeken naar de gevolgen van zo'n grondslag voor de hoogte van de tarieven, die steeds meer uiteen dreigen te lopen. Er zou een plafond kunnen worden vastgesteld, dat net boven het huidige gemiddelde tarief van de nieuwe lidstaten ligt.

| Q. | Het EESC dringt erop aan dat de Commissie het toezicht versterkt op de fiscale praktijken van bepaalde „toevluchtsoorden” die belastbare middelen van de nationale belastingstelsels naar zich toe proberen te trekken. |
| --- | --- |

Q.

Het EESC dringt erop aan dat de Commissie het toezicht versterkt op de fiscale praktijken van bepaalde „toevluchtsoorden” die belastbare middelen van de nationale belastingstelsels naar zich toe proberen te trekken.

Deel 2 — Motivering

1.   Bereik van het advies

| 1.1 | De fiscaliteit (het niveau van de belastingdruk en de hoogte van de belastingen) wordt dikwijls genoemd als één van de criteria waaraan de aantrekkelijkheid van een gebied voor industriële, financiële of commerciële activiteiten kan worden getoetst. Toch is men het er niet over eens hoe zwaar dit criterium doorweegt in vergelijking met andere criteria, zoals de nabijheid van commercieel potentieel, de productiekosten, de beschikbaarheid van gekwalificeerde arbeidskrachten, openbare voorzieningen en infrastructuur, overheidssteun, enz. |
| --- | --- |

1.1

De fiscaliteit (het niveau van de belastingdruk en de hoogte van de belastingen) wordt dikwijls genoemd als één van de criteria waaraan de aantrekkelijkheid van een gebied voor industriële, financiële of commerciële activiteiten kan worden getoetst. Toch is men het er niet over eens hoe zwaar dit criterium doorweegt in vergelijking met andere criteria, zoals de nabijheid van commercieel potentieel, de productiekosten, de beschikbaarheid van gekwalificeerde arbeidskrachten, openbare voorzieningen en infrastructuur, overheidssteun, enz.

| 1.2 | Belastingsystemen zijn complex en het is niet eenvoudig om ze onderling te vergelijken. Het is echter van fundamenteel belang te kunnen beoordelen of de fiscale prikkels van de verschillende overheden helpen om de daarmee nagestreefde doelstellingen te bereiken, en in te schatten welke impact beslissingen ter bevordering van positieve industriële reconversie in hun gebied zullen hebben en welk prijskaartje daaraan hangt. |
| --- | --- |

1.2

Belastingsystemen zijn complex en het is niet eenvoudig om ze onderling te vergelijken. Het is echter van fundamenteel belang te kunnen beoordelen of de fiscale prikkels van de verschillende overheden helpen om de daarmee nagestreefde doelstellingen te bereiken, en in te schatten welke impact beslissingen ter bevordering van positieve industriële reconversie in hun gebied zullen hebben en welk prijskaartje daaraan hangt.

| 1.3 | In het onderhavige advies zullen richtsnoeren worden gegeven voor de manier waarop de industriële reconversie kan worden voorspeld en in goede banen kan worden geleid en waarop het Europese concurrentievermogen in het kader van de Lissabondoelstellingen kan worden verbeterd zodat een echte interne markt ontstaat met gezonde, niet-scheefgetrokken concurrentieverhoudingen of concurrentieverhoudingen die in ieder geval „aanvaardbaar” zijn (d.w.z. verenigbaar met de regels van de interne markt). |
| --- | --- |

1.3

In het onderhavige advies zullen richtsnoeren worden gegeven voor de manier waarop de industriële reconversie kan worden voorspeld en in goede banen kan worden geleid en waarop het Europese concurrentievermogen in het kader van de Lissabondoelstellingen kan worden verbeterd zodat een echte interne markt ontstaat met gezonde, niet-scheefgetrokken concurrentieverhoudingen of concurrentieverhoudingen die in ieder geval „aanvaardbaar” zijn (d.w.z. verenigbaar met de regels van de interne markt).

2.   Belastingconcurrentie en mobiliteit van de economische factoren

| 2.1 | De mobiliteit van de economische factoren binnen de EU neemt toe om de volgende redenen:






  — | grote ondernemingen beschouwen de Europese interne markt als één markt, hun thuismarkt; |
| --- | --- | --- |

2.1

De mobiliteit van de economische factoren binnen de EU neemt toe om de volgende redenen:

—

grote ondernemingen beschouwen de Europese interne markt als één markt, hun thuismarkt;

| — | de elektronische handel kent geen nationale grenzen; |
| --- | --- |

—

de elektronische handel kent geen nationale grenzen;

| — | de productie- en distributiefactoren vormen steeds gesegmenteerdere waardeketens, terwijl de verschillende schakels ervan steeds mobieler worden (9); |
| --- | --- |

—

de productie- en distributiefactoren vormen steeds gesegmenteerdere waardeketens, terwijl de verschillende schakels ervan steeds mobieler worden (9);

| — | de verbeteringen van de vervoersinfrastructuur en de kostendaling als gevolg van de hergroepering van het goederenvervoer stimuleren de geografische spreiding van ondernemingen en hun filialen; |
| --- | --- |

—

de verbeteringen van de vervoersinfrastructuur en de kostendaling als gevolg van de hergroepering van het goederenvervoer stimuleren de geografische spreiding van ondernemingen en hun filialen;

| — | er zijn steeds meer acquisities en fusies van multinationals; |
| --- | --- |

—

er zijn steeds meer acquisities en fusies van multinationals;

| — | ook de uitbreiding van de EU draagt bij tot de mobiliteit van economische investeringen, personen en kapitaal; |
| --- | --- |

—

ook de uitbreiding van de EU draagt bij tot de mobiliteit van economische investeringen, personen en kapitaal;

| — | de verbetering van de (talen)kennis en het taalonderricht draagt bij tot een grotere mobiliteit van personen. |
| --- | --- |

—

de verbetering van de (talen)kennis en het taalonderricht draagt bij tot een grotere mobiliteit van personen.

| 2.2 | De lidstaten gebruiken alle specifieke en structurele aspecten van hun belastingstelsels om op hun grondgebied investeringen en activiteiten aan te trekken, en zo het werkgelegenheidspotentieel en de belastinggrondslag te vergroten.
  De belastingplichtigen (ondernemingen en personen) kijken of zij hun economische situatie wellicht in het buitenland kunnen optimaliseren. De hoogte van de belastingafdrachten die zij volgens verschillende nationale belastingstelsels moeten betalen, vormt ongetwijfeld een strategische variabele. |
| --- | --- |

2.2

De lidstaten gebruiken alle specifieke en structurele aspecten van hun belastingstelsels om op hun grondgebied investeringen en activiteiten aan te trekken, en zo het werkgelegenheidspotentieel en de belastinggrondslag te vergroten.

De belastingplichtigen (ondernemingen en personen) kijken of zij hun economische situatie wellicht in het buitenland kunnen optimaliseren. De hoogte van de belastingafdrachten die zij volgens verschillende nationale belastingstelsels moeten betalen, vormt ongetwijfeld een strategische variabele.

| 2.3 | Deze belastingconcurrentie die dient om investeringen aan te trekken, bestaat ook binnen iedere lidstaat. |
| --- | --- |

2.3

Deze belastingconcurrentie die dient om investeringen aan te trekken, bestaat ook binnen iedere lidstaat.

| 2.4 | De omvang hiervan en de reële impact op de mobiliteit van de productiefactoren en het kapitaal is niet makkelijk te meten. Er bestaan veel studies over dit onderwerp, maar de conclusies lopen uiteen, behalve dan dat de belastingen slechts één van de bepalende factoren zijn voor de plaats van mobiele investeringen. Dit punt zal verderop nader worden uitgewerkt. |
| --- | --- |

2.4

De omvang hiervan en de reële impact op de mobiliteit van de productiefactoren en het kapitaal is niet makkelijk te meten. Er bestaan veel studies over dit onderwerp, maar de conclusies lopen uiteen, behalve dan dat de belastingen slechts één van de bepalende factoren zijn voor de plaats van mobiele investeringen. Dit punt zal verderop nader worden uitgewerkt.

| 2.5 | Met de uitbreiding van 15 naar 27 lidstaten heeft de Unie ontegenzeglijk aan diversiteit gewonnen. Iedere nieuwe lidstaat wordt gekenmerkt door zijn specifieke geografische, historische, culturele, sociale, politieke en economische context. Zij beschikken allen over een specifiek industrieel weefsel, evenals over een specifieke belastingwetgeving. |
| --- | --- |

2.5

Met de uitbreiding van 15 naar 27 lidstaten heeft de Unie ontegenzeglijk aan diversiteit gewonnen. Iedere nieuwe lidstaat wordt gekenmerkt door zijn specifieke geografische, historische, culturele, sociale, politieke en economische context. Zij beschikken allen over een specifiek industrieel weefsel, evenals over een specifieke belastingwetgeving.

3.   Impact van de belastingen op de industriële reconversie

a)   Belastingen op arbeid en geïnvesteerd kapitaal

| 3.1 | Voor de Europese Unie als geheel bedragen de belastinginkomsten en de sociale premies gemiddeld 39 % van het Europese BBP. Het totaal kan als volgt worden uitgesplitst (10):






  Belasting op bedrijfswinst | 10 % |
| --- | --- | --- |
| Inkomstenbelasting natuurlijke personen | 25 % |
| Socialezekerheidsbijdragen | 26 % |
| Indirecte belastingen | 30 % |
| Overige belastingen | 9 % |
| TOTAAL van de fiscale en sociale heffingen | 100 % |

3.1

Voor de Europese Unie als geheel bedragen de belastinginkomsten en de sociale premies gemiddeld 39 % van het Europese BBP. Het totaal kan als volgt worden uitgesplitst (10):

Belasting op bedrijfswinst

10 %

Inkomstenbelasting natuurlijke personen

25 %

Socialezekerheidsbijdragen

26 %

Indirecte belastingen

30 %

Overige belastingen

9 %

TOTAAL van de fiscale en sociale heffingen

100 %

| 3.2 | De indirecte belastingen bestaan hoofdzakelijk uit algemene verbruiksbelastingen, met name de belasting op de toegevoegde waarde (BTW), die in de EU is geharmoniseerd, naast belastingen en heffingen op enkele welbepaalde goederen en diensten, zoals accijnzen, die in de EU gedeeltelijk zijn geharmoniseerd. Aangezien indirecte belastingen slechts een secundaire rol spelen bij de keuze van de locatie van ondernemingen, gaat dit advies alleen over belastingen op arbeid (§ 3.2.1) en op door ondernemingen geïnvesteerd kapitaal (§ 3.2.2). |
| --- | --- |

3.2

De indirecte belastingen bestaan hoofdzakelijk uit algemene verbruiksbelastingen, met name de belasting op de toegevoegde waarde (BTW), die in de EU is geharmoniseerd, naast belastingen en heffingen op enkele welbepaalde goederen en diensten, zoals accijnzen, die in de EU gedeeltelijk zijn geharmoniseerd. Aangezien indirecte belastingen slechts een secundaire rol spelen bij de keuze van de locatie van ondernemingen, gaat dit advies alleen over belastingen op arbeid (§ 3.2.1) en op door ondernemingen geïnvesteerd kapitaal (§ 3.2.2).

| 3.2.1 | De
  geïnde inkomstenbelasting van werknemers
  vormen samen met
  alle socialezekerheidsbijdragen
  ongeveer de helft van alle fiscale en parafiscale heffingen. Aangezien deze heffingen rechtstreeks zijn gebaseerd op arbeid, doen zij de loonkosten uiteraard stijgen. Aangezien de arbeidskosten een fundamentele financiële factor zijn voor de industrie, mogen we vaststellen dat de fiscale en parafiscale heffingen — incl. socialezekerheidsbijdragen — op het inkomen van werknemers een rechtstreekse en onrechtstreekse impact kunnen hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie. Deze impact is rechtstreeks wanneer de overheid de fiscale heffingen of sociale werkgeversbijdragen int bij de bedrijven. Fiscale en sociale heffingen die door de werknemers worden afgedragen, verlagen niet alleen het netto-inkomen van de werknemers, maar kunnen tevens onrechtstreeks van invloed zijn op de onderhandelingen over hun bruto-inkomen, of een uittocht naar andere regio's tot gevolg hebben en de ontwikkeling van andere dan productie-activiteiten met lage loonkosten ontmoedigen. |
| --- | --- |

3.2.1

De
  geïnde inkomstenbelasting van werknemers
  vormen samen met
  alle socialezekerheidsbijdragen
  ongeveer de helft van alle fiscale en parafiscale heffingen. Aangezien deze heffingen rechtstreeks zijn gebaseerd op arbeid, doen zij de loonkosten uiteraard stijgen. Aangezien de arbeidskosten een fundamentele financiële factor zijn voor de industrie, mogen we vaststellen dat de fiscale en parafiscale heffingen — incl. socialezekerheidsbijdragen — op het inkomen van werknemers een rechtstreekse en onrechtstreekse impact kunnen hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie. Deze impact is rechtstreeks wanneer de overheid de fiscale heffingen of sociale werkgeversbijdragen int bij de bedrijven. Fiscale en sociale heffingen die door de werknemers worden afgedragen, verlagen niet alleen het netto-inkomen van de werknemers, maar kunnen tevens onrechtstreeks van invloed zijn op de onderhandelingen over hun bruto-inkomen, of een uittocht naar andere regio's tot gevolg hebben en de ontwikkeling van andere dan productie-activiteiten met lage loonkosten ontmoedigen.

| 3.2.1.1 | Hogere arbeidskosten zetten de ondernemingen er natuurlijk toe aan de arbeidsproductiviteit te verhogen door de kapitaalintensiteit op te voeren. Dit is met name het geval in lidstaten waar de kosten van de factor arbeid het hoogst zijn. Omgekeerd behoren de relatieve kosten van de factor arbeid tot de variabelen die ondernemingen ertoe bewegen hun arbeidsintensieve investeringen te doen in de lidstaten waar de arbeidskosten het laagst zijn. Aangezien fiscale heffingen en socialezekerheidsbijdragen gewoonlijk hoger zijn in de lidstaten waar het inkomensniveau (m.i.v. de werkgeversbijdragen en de belastingen) boven het Europese gemiddelde ligt, draagt de hoogte van de belasting op arbeid bij tot de verschillen in hoogte van de arbeidskosten, zodat vooral werkgelegenheid wordt geschapen in lidstaten met een meer concurrerende kostenstructuur. |
| --- | --- |

3.2.1.1

Hogere arbeidskosten zetten de ondernemingen er natuurlijk toe aan de arbeidsproductiviteit te verhogen door de kapitaalintensiteit op te voeren. Dit is met name het geval in lidstaten waar de kosten van de factor arbeid het hoogst zijn. Omgekeerd behoren de relatieve kosten van de factor arbeid tot de variabelen die ondernemingen ertoe bewegen hun arbeidsintensieve investeringen te doen in de lidstaten waar de arbeidskosten het laagst zijn. Aangezien fiscale heffingen en socialezekerheidsbijdragen gewoonlijk hoger zijn in de lidstaten waar het inkomensniveau (m.i.v. de werkgeversbijdragen en de belastingen) boven het Europese gemiddelde ligt, draagt de hoogte van de belasting op arbeid bij tot de verschillen in hoogte van de arbeidskosten, zodat vooral werkgelegenheid wordt geschapen in lidstaten met een meer concurrerende kostenstructuur.

| 3.2.1.2 | Vanuit het oogpunt van de consument wordt de uiteindelijke prijs van industriële producten uiteraard beïnvloed door al deze kostenfactoren, dus ook door de belastingen. Indirecte belastingen worden geheven bij de verkoop van het product aan de consument, en zijn dus geheel neutraal. In de lidstaat waar de consument woont wordt altijd hetzelfde BTW-tarief toegepast, ongeacht de vraag of het product in die lidstaat is vervaardigd of in een andere lidstaat of buiten de EU. Daarentegen zijn de belastingen die in de loop van het productieproces worden geheven, met name de belasting op arbeid, louter nationale belastingen die alleen in het land van productie op de producten worden geheven. Hieruit volgt dat de consument de keuze heeft tussen producten die meer of minder zwaar worden belast, afhankelijk van de lidstaat waar zij zijn geproduceerd. Zelfs als de sociale lasten en de belasting op arbeid op het niveau van de Unie zouden zijn geharmoniseerd, dan zou de consument nog altijd de keuze hebben tussen producten die in de EU zijn vervaardigd, die meer of minder zwaar worden belast, en producten van buiten de EU, die anders en soms zelfs veel minder worden belast. Het is dus niet alleen zaak dat de structuur van de fiscale en sociale heffingen op arbeid binnen de Unie wordt geharmoniseerd, maar ook dat de handel tussen de EU en de rest van de wereld in de analyse wordt meegenomen. |
| --- | --- |

3.2.1.2

Vanuit het oogpunt van de consument wordt de uiteindelijke prijs van industriële producten uiteraard beïnvloed door al deze kostenfactoren, dus ook door de belastingen. Indirecte belastingen worden geheven bij de verkoop van het product aan de consument, en zijn dus geheel neutraal. In de lidstaat waar de consument woont wordt altijd hetzelfde BTW-tarief toegepast, ongeacht de vraag of het product in die lidstaat is vervaardigd of in een andere lidstaat of buiten de EU. Daarentegen zijn de belastingen die in de loop van het productieproces worden geheven, met name de belasting op arbeid, louter nationale belastingen die alleen in het land van productie op de producten worden geheven. Hieruit volgt dat de consument de keuze heeft tussen producten die meer of minder zwaar worden belast, afhankelijk van de lidstaat waar zij zijn geproduceerd. Zelfs als de sociale lasten en de belasting op arbeid op het niveau van de Unie zouden zijn geharmoniseerd, dan zou de consument nog altijd de keuze hebben tussen producten die in de EU zijn vervaardigd, die meer of minder zwaar worden belast, en producten van buiten de EU, die anders en soms zelfs veel minder worden belast. Het is dus niet alleen zaak dat de structuur van de fiscale en sociale heffingen op arbeid binnen de Unie wordt geharmoniseerd, maar ook dat de handel tussen de EU en de rest van de wereld in de analyse wordt meegenomen.

| 3.2.1.3 | Het EESC dringt erop aan dat de Commissie het toezicht versterkt op de fiscale praktijken van bepaalde „toevluchtsoorden” die belastbare middelen van de nationale belastingstelsels naar zich toe proberen te trekken. |
| --- | --- |

3.2.1.3

Het EESC dringt erop aan dat de Commissie het toezicht versterkt op de fiscale praktijken van bepaalde „toevluchtsoorden” die belastbare middelen van de nationale belastingstelsels naar zich toe proberen te trekken.

| 3.2.2 | De
  belasting op geïnvesteerd kapitaal
  wordt eerst op het niveau van de onderneming geanalyseerd, en vervolgens op het niveau van de investeerder, die meestal aandeelhouder is. |
| --- | --- |

3.2.2

De
  belasting op geïnvesteerd kapitaal
  wordt eerst op het niveau van de onderneming geanalyseerd, en vervolgens op het niveau van de investeerder, die meestal aandeelhouder is.

| 3.2.2.1 | De nominale vennootschapsbelasting (11) varieert aanzienlijk van lidstaat tot lidstaat (zie tabel in bijlage 2). In België, Duitsland, Spanje en Malta ligt het percentage tussen de 34 en 38 %, terwijl dit in Cyprus, Ierland, Litouwen en Letland tussen de 10 en 15 % ligt.
  Over het algemeen is de vennootschapsbelasting in de nieuwe lidstaten duidelijk lager dan in de oude lidstaten: het gemiddelde is 29,5 % in de EU-15 en 20,3 % in de EU-10 (12). |
| --- | --- |

3.2.2.1

De nominale vennootschapsbelasting (11) varieert aanzienlijk van lidstaat tot lidstaat (zie tabel in bijlage 2). In België, Duitsland, Spanje en Malta ligt het percentage tussen de 34 en 38 %, terwijl dit in Cyprus, Ierland, Litouwen en Letland tussen de 10 en 15 % ligt.

Over het algemeen is de vennootschapsbelasting in de nieuwe lidstaten duidelijk lager dan in de oude lidstaten: het gemiddelde is 29,5 % in de EU-15 en 20,3 % in de EU-10 (12).

| 3.2.2.2 | De nominale belastingpercentages zijn echter een onvolledige indicator van de belastingdruk. Voor de bepaling van de effectieve belastingdruk moet rekening worden gehouden met de wijze waarop het belastbare inkomen wordt vastgesteld en met de verschillende technische operaties tijdens de vaststelling van het belastingtarief. Het is dan ook nuttig om tevens te kijken naar de impliciete belasting op kapitaal, waarbij de door ondernemingen betaalde belastingen worden vergeleken met het bruto-exploitatieoverschot van de ondernemingen (13) (zie tabel in bijlage 3). |
| --- | --- |

3.2.2.2

De nominale belastingpercentages zijn echter een onvolledige indicator van de belastingdruk. Voor de bepaling van de effectieve belastingdruk moet rekening worden gehouden met de wijze waarop het belastbare inkomen wordt vastgesteld en met de verschillende technische operaties tijdens de vaststelling van het belastingtarief. Het is dan ook nuttig om tevens te kijken naar de impliciete belasting op kapitaal, waarbij de door ondernemingen betaalde belastingen worden vergeleken met het bruto-exploitatieoverschot van de ondernemingen (13) (zie tabel in bijlage 3).

| 3.2.2.3 | De discrepantie tussen de twee meetinstrumenten is opmerkelijk:






  — | Sommige lidstaten hebben een zeer hoog nominaal belastingtarief, maar leggen in werkelijkheid tamelijk weinig belastingen op aan hun ondernemingen. |
| --- | --- | --- |

3.2.2.3

De discrepantie tussen de twee meetinstrumenten is opmerkelijk:

—

Sommige lidstaten hebben een zeer hoog nominaal belastingtarief, maar leggen in werkelijkheid tamelijk weinig belastingen op aan hun ondernemingen.

| — | Andere lidstaten hebben een „aantrekkelijk” (zeer laag) nominaal belastingtarief, maar heffen in werkelijkheid relatief veel belastingen op de inkomsten van hun ondernemingen. |
| --- | --- |

—

Andere lidstaten hebben een „aantrekkelijk” (zeer laag) nominaal belastingtarief, maar heffen in werkelijkheid relatief veel belastingen op de inkomsten van hun ondernemingen.

| — | Hieruit komt duidelijk naar voren dat sommige lidstaten een hoog tarief toepassen op een smalle belastinggrondslag, terwijl andere een lager tarief toepassen op een bredere belastinggrondslag. De effectieve belastingdruk kan uiteraard worden opgemaakt uit deze twee variabelen, zodat het niet mogelijk is de analyse te beperken tot de bestudering van de nominale belastingtarieven. Deze theorie wordt o.m. bevestigd door het cijfermateriaal m.b.t. Ierland en Duitsland (14). |
| --- | --- |

—

Hieruit komt duidelijk naar voren dat sommige lidstaten een hoog tarief toepassen op een smalle belastinggrondslag, terwijl andere een lager tarief toepassen op een bredere belastinggrondslag. De effectieve belastingdruk kan uiteraard worden opgemaakt uit deze twee variabelen, zodat het niet mogelijk is de analyse te beperken tot de bestudering van de nominale belastingtarieven. Deze theorie wordt o.m. bevestigd door het cijfermateriaal m.b.t. Ierland en Duitsland (14).

| 3.2.2.4 | Alleen al deze statistieken illustreren de complexiteit van de belastingproblematiek (15). In plaats van hieruit overhaaste conclusies te trekken, beperken wij ons tot de vaststelling dat er verschillen bestaan tussen de lidstaten, verschillen die er in concrete situaties toe kunnen leiden dat de activiteiten van een bepaalde onderneming die actief is op de Europese markt, in de ene lidstaat heel anders worden belast — met inbegrip van de socialezekerheidsbijdragen — dan in de andere lidstaat. |
| --- | --- |

3.2.2.4

Alleen al deze statistieken illustreren de complexiteit van de belastingproblematiek (15). In plaats van hieruit overhaaste conclusies te trekken, beperken wij ons tot de vaststelling dat er verschillen bestaan tussen de lidstaten, verschillen die er in concrete situaties toe kunnen leiden dat de activiteiten van een bepaalde onderneming die actief is op de Europese markt, in de ene lidstaat heel anders worden belast — met inbegrip van de socialezekerheidsbijdragen — dan in de andere lidstaat.

b)   De waardeketen van de onderneming

| 3.3 | Kleine en middelgrote bedrijven (het MKB) worden steeds meer blootgesteld aan de mondialisering van de markten — zij het actief of passief — met name in grensstreken en perifeer gelegen regio's van de EU. Deze bedrijven, die vaak zijn opgebouwd met persoonlijk en/of familiekapitaal, profiteren niet evenveel van de belastingconcurrentie als grote multinationals. Zij beschikken noch over de organisatie, noch over het management, noch over de middelen, noch over de kennis om maximaal te profiteren van deze concurrentie. De naleving van de belastingwetgeving die van land tot land verschilt, evenals de verschillen in belastinggrondslagen, tarieven, vrijstellingen, afschrijvingen, enz. vormen voor het MKB juist een extra kostenfactor en belemmeren hun de toegang tot buitenlandse markten. Desondanks zijn geïnternationaliseerde (of te internationaliseren) kleine en middelgrote bedrijven een van de grootste troeven voor een groei die rijkdom, toegevoegde waarde, innovatie en werkgelegenheid genereert, overeenkomstig de strategie van Lissabon. Er is begeleiding nodig om de ondernemingen hierbij te helpen. Daarvoor is het zaak dat er opleidingsprogramma's komen voor leidinggevenden in de ondernemingen, net zo goed als voor het overheidspersoneel, om hen klaar te stomen voor de verandering. |
| --- | --- |

3.3

Kleine en middelgrote bedrijven (het MKB) worden steeds meer blootgesteld aan de mondialisering van de markten — zij het actief of passief — met name in grensstreken en perifeer gelegen regio's van de EU. Deze bedrijven, die vaak zijn opgebouwd met persoonlijk en/of familiekapitaal, profiteren niet evenveel van de belastingconcurrentie als grote multinationals. Zij beschikken noch over de organisatie, noch over het management, noch over de middelen, noch over de kennis om maximaal te profiteren van deze concurrentie. De naleving van de belastingwetgeving die van land tot land verschilt, evenals de verschillen in belastinggrondslagen, tarieven, vrijstellingen, afschrijvingen, enz. vormen voor het MKB juist een extra kostenfactor en belemmeren hun de toegang tot buitenlandse markten. Desondanks zijn geïnternationaliseerde (of te internationaliseren) kleine en middelgrote bedrijven een van de grootste troeven voor een groei die rijkdom, toegevoegde waarde, innovatie en werkgelegenheid genereert, overeenkomstig de strategie van Lissabon. Er is begeleiding nodig om de ondernemingen hierbij te helpen. Daarvoor is het zaak dat er opleidingsprogramma's komen voor leidinggevenden in de ondernemingen, net zo goed als voor het overheidspersoneel, om hen klaar te stomen voor de verandering.

| 3.4 | Veel bedrijven die een significante rol in de intracommunautaire handel spelen — vooral bedrijven die actief zijn op de internationale markt, buiten de EU — opereren in het algemeen volgens een ander economisch model, namelijk:






  — | zij hebben de vorm van een kapitaalvennootschap, en de aandeelhouders wonen niet noodzakelijkerwijs in de regio of lidstaat waar de hoofdzetel is gevestigd; |
| --- | --- | --- |

3.4

Veel bedrijven die een significante rol in de intracommunautaire handel spelen — vooral bedrijven die actief zijn op de internationale markt, buiten de EU — opereren in het algemeen volgens een ander economisch model, namelijk:

—

zij hebben de vorm van een kapitaalvennootschap, en de aandeelhouders wonen niet noodzakelijkerwijs in de regio of lidstaat waar de hoofdzetel is gevestigd;

| — | zij zijn meestal georganiseerd in moeder- en dochterbedrijven, en vormen een min of meer geïntegreerde groep van ondernemingen; |
| --- | --- |

—

zij zijn meestal georganiseerd in moeder- en dochterbedrijven, en vormen een min of meer geïntegreerde groep van ondernemingen;

| — | de verschillende bedrijven die deel uitmaken van de groep opereren in meerdere lidstaten, waarbij: |
| --- | --- |

—

de verschillende bedrijven die deel uitmaken van de groep opereren in meerdere lidstaten, waarbij:

| — | ieder bedrijf een specifieke functie heeft en bijdraagt tot de waardeschepping, en de waardeketen duidelijk is opgesplitst tussen de verschillende bedrijven, waarbij ieder bedrijf een bijzondere functie heeft binnen het grotere geheel. |
| --- | --- |

—

ieder bedrijf een specifieke functie heeft en bijdraagt tot de waardeschepping, en de waardeketen duidelijk is opgesplitst tussen de verschillende bedrijven, waarbij ieder bedrijf een bijzondere functie heeft binnen het grotere geheel.

| 3.5 | De moderne industriële groepen (concerns) vervullen een waaier van nauw verbonden economische functies (beheer van de waarde- en aanbodketens, organisatie van de verschillende fasen van het productieproces, exploitatie van immateriële activa zoals knowhow, octrooien en merken, enz.), ten einde hun producten op de markt te brengen met behulp van een strategie die is gebaseerd op een stelselmatige marktanalyse. De plaats waar deze verschillende economische functies worden uitgeoefend hangt af van een samenspel van factoren, waarvan de belastingen er één zijn. |
| --- | --- |

3.5

De moderne industriële groepen (concerns) vervullen een waaier van nauw verbonden economische functies (beheer van de waarde- en aanbodketens, organisatie van de verschillende fasen van het productieproces, exploitatie van immateriële activa zoals knowhow, octrooien en merken, enz.), ten einde hun producten op de markt te brengen met behulp van een strategie die is gebaseerd op een stelselmatige marktanalyse. De plaats waar deze verschillende economische functies worden uitgeoefend hangt af van een samenspel van factoren, waarvan de belastingen er één zijn.

| 3.6 | In een dergelijke groepsstructuur moeten zowel iedere juridische entiteit apart als de groep in haar geheel worden geanalyseerd. De groep wijst iedere entiteit een economische functie toe, afhankelijk van de economische marktomstandigheden, met als doel de efficiency en rentabiliteit van de groep als geheel te optimaliseren. Het is legitiem dat de lidstaten hun belastingstelsel finetunen om de economische bedrijvigheid te stimuleren. Het is ook legitiem dat ondernemingen de belastingdruk net zo behandelen als de andere kosten waarmee zij te maken krijgen. |
| --- | --- |

3.6

In een dergelijke groepsstructuur moeten zowel iedere juridische entiteit apart als de groep in haar geheel worden geanalyseerd. De groep wijst iedere entiteit een economische functie toe, afhankelijk van de economische marktomstandigheden, met als doel de efficiency en rentabiliteit van de groep als geheel te optimaliseren. Het is legitiem dat de lidstaten hun belastingstelsel finetunen om de economische bedrijvigheid te stimuleren. Het is ook legitiem dat ondernemingen de belastingdruk net zo behandelen als de andere kosten waarmee zij te maken krijgen.

| 3.7 | Iedere juridische entiteit valt onder het fiscaal recht van haar plaats van vestiging, en de fiscale aspecten wegen even zwaar als alle andere variabelen die van invloed zijn op de besluitvorming door het management van de groep als geheel. |
| --- | --- |

3.7

Iedere juridische entiteit valt onder het fiscaal recht van haar plaats van vestiging, en de fiscale aspecten wegen even zwaar als alle andere variabelen die van invloed zijn op de besluitvorming door het management van de groep als geheel.

| 3.8 | De situatie van industriële groepen die op de verschillende markten van de Unie opereren, is dus zeer complex. In plaats van te kijken naar de plaats van vestiging of de verplaatsing of hervestiging van een groep zou dan ook beter een functionele analyse kunnen worden gemaakt van het industriële weefsel, en kan beter worden onderzocht welke factoren van invloed zijn op de plaats waar de verschillende economische functies worden uitgeoefend, zij het binnen een bepaalde lidstaat, binnen de EU of zelfs daarbuiten. Sommige economische functies zijn mobieler dan andere, en voor sommige mobiele functies zijn de belastingen een belangrijker criterium voor de plaats van uitoefening dan voor andere. Hoewel de belastingen vanzelfsprekend onderdeel zijn van de variabelen bij de besluitvorming, moet het belang hiervan bij de keuze voor de locatie ook weer niet worden overschat. |
| --- | --- |

3.8

De situatie van industriële groepen die op de verschillende markten van de Unie opereren, is dus zeer complex. In plaats van te kijken naar de plaats van vestiging of de verplaatsing of hervestiging van een groep zou dan ook beter een functionele analyse kunnen worden gemaakt van het industriële weefsel, en kan beter worden onderzocht welke factoren van invloed zijn op de plaats waar de verschillende economische functies worden uitgeoefend, zij het binnen een bepaalde lidstaat, binnen de EU of zelfs daarbuiten. Sommige economische functies zijn mobieler dan andere, en voor sommige mobiele functies zijn de belastingen een belangrijker criterium voor de plaats van uitoefening dan voor andere. Hoewel de belastingen vanzelfsprekend onderdeel zijn van de variabelen bij de besluitvorming, moet het belang hiervan bij de keuze voor de locatie ook weer niet worden overschat.

4.   Het raamwerk voor de concurrentie tussen de lidstaten op het gebied van de vennootschapsbelasting

| 4.1 | De belastingconcurrentie binnen de EU wordt momenteel beheerst door drie reeksen van maatregelen:






  — | de gedragscode en het systeem om veranderingen in fiscale wetgeving mee te delen (beide uit 1997) hebben een actieve dialoog op het niveau van de ministeries van financiën op gang gebracht, met als doel te waarborgen dat de nationale wetgevingen geen schadelijke belastingconcurrentie in de hand werken (§§ 4.2 t/m 4.4); |
| --- | --- | --- |

4.1

De belastingconcurrentie binnen de EU wordt momenteel beheerst door drie reeksen van maatregelen:

—

de gedragscode en het systeem om veranderingen in fiscale wetgeving mee te delen (beide uit 1997) hebben een actieve dialoog op het niveau van de ministeries van financiën op gang gebracht, met als doel te waarborgen dat de nationale wetgevingen geen schadelijke belastingconcurrentie in de hand werken (§§ 4.2 t/m 4.4);

| — | het Europese mededingingsrecht en de wetgeving inzake staatssteun in het bijzonder moeten voorkomen dat de invoering van bepaalde fiscale regelingen of de toepassing van fiscaal recht op concrete situaties ertoe leidt dat sommige ondernemingen staatssteun ontvangen die strijdig is met de goede werking van de interne markt (§§ 4.5 à 4.7); |
| --- | --- |

—

het Europese mededingingsrecht en de wetgeving inzake staatssteun in het bijzonder moeten voorkomen dat de invoering van bepaalde fiscale regelingen of de toepassing van fiscaal recht op concrete situaties ertoe leidt dat sommige ondernemingen staatssteun ontvangen die strijdig is met de goede werking van de interne markt (§§ 4.5 à 4.7);

| — | de meeste lidstaten hebben wetgeving uitgevaardigd om te voorkomen dat artificiële of abusieve structuren in het leven worden roepen om ondernemingen te laten profiteren van gunstige fiscale regelingen (§ 4.8). |
| --- | --- |

—

de meeste lidstaten hebben wetgeving uitgevaardigd om te voorkomen dat artificiële of abusieve structuren in het leven worden roepen om ondernemingen te laten profiteren van gunstige fiscale regelingen (§ 4.8).

| 4.2 | De gedragscode, die juridisch niet-bindend is, spoort de lidstaten ertoe aan de beginselen van een gezonde belastingconcurrentie na te leven. Naar aanleiding hiervan is een aantal belastingmaatregelen aangewezen, van wetgevende, regelgevende en administratieve aard, die een aanzienlijke impact (kunnen) hebben op de keuze van de locatie voor economische activiteiten van ondernemingen binnen de EU. De betrokken lidstaten hebben ermee ingestemd en concrete toezeggingen gedaan om die maatregelen aan te passen door daaruit ten laatste in 2010 de elementen te halen die leiden tot schadelijke belastingconcurrentie, uitzonderingen daargelaten (16). |
| --- | --- |

4.2

De gedragscode, die juridisch niet-bindend is, spoort de lidstaten ertoe aan de beginselen van een gezonde belastingconcurrentie na te leven. Naar aanleiding hiervan is een aantal belastingmaatregelen aangewezen, van wetgevende, regelgevende en administratieve aard, die een aanzienlijke impact (kunnen) hebben op de keuze van de locatie voor economische activiteiten van ondernemingen binnen de EU. De betrokken lidstaten hebben ermee ingestemd en concrete toezeggingen gedaan om die maatregelen aan te passen door daaruit ten laatste in 2010 de elementen te halen die leiden tot schadelijke belastingconcurrentie, uitzonderingen daargelaten (16).

| 4.3 | Het EESC is ingenomen met de resultaten van deze gedragscode, omdat de lidstaten met het afschaffen van schadelijke belastingmaatregelen (17) zorgen voor meer gezonde belastingconcurrentie binnen de EU en zo bijdragen aan de voltooiing van de interne markt.
  Het EESC dringt er bij de Commissie op aan dit initiatief voort te zetten door de reikwijdte van de gedragscode uit te breiden en onderzoek te doen naar bepaalde bijzondere belastingregelingen die de afgelopen jaren zijn geïntroduceerd. |
| --- | --- |

4.3

Het EESC is ingenomen met de resultaten van deze gedragscode, omdat de lidstaten met het afschaffen van schadelijke belastingmaatregelen (17) zorgen voor meer gezonde belastingconcurrentie binnen de EU en zo bijdragen aan de voltooiing van de interne markt.

Het EESC dringt er bij de Commissie op aan dit initiatief voort te zetten door de reikwijdte van de gedragscode uit te breiden en onderzoek te doen naar bepaalde bijzondere belastingregelingen die de afgelopen jaren zijn geïntroduceerd.

| 4.4 | Tegelijkertijd is er een communicatiesysteem in het leven geroepen tussen de lidstaten en de Commissie, om na te gaan of veranderingen in het fiscaal recht coherent zijn met het EU-beleid. De lidstaten hebben toegezegd geen nieuwe fiscale maatregelen in te zullen voeren die de belangen van de Unie schaden. |
| --- | --- |

4.4

Tegelijkertijd is er een communicatiesysteem in het leven geroepen tussen de lidstaten en de Commissie, om na te gaan of veranderingen in het fiscaal recht coherent zijn met het EU-beleid. De lidstaten hebben toegezegd geen nieuwe fiscale maatregelen in te zullen voeren die de belangen van de Unie schaden.

| 4.5 | Het Verdrag van Rome bevatte reeds een verbod voor de lidstaten om ondernemingen steun te verlenen — met inbegrip van fiscale voordelen — die de mededinging op de gemeenschappelijke markt vervalsen of dreigen te vervalsen. De Commissie is daarbij verantwoordelijk gesteld voor het toezicht en de follow-up. In 1997, toen een begin werd gemaakt met de opstelling van de gedragscode, hebben de ministers van financiën, bijeen in het kader van de Raad Ecofin, de Commissie expliciet gemandateerd om haar actie op het gebied van staatssteun voort te zetten en fiscale wetgeving van lidstaten die strijdig is met bovengenoemde bepalingen van het Verdrag, aan te vechten. |
| --- | --- |

4.5

Het Verdrag van Rome bevatte reeds een verbod voor de lidstaten om ondernemingen steun te verlenen — met inbegrip van fiscale voordelen — die de mededinging op de gemeenschappelijke markt vervalsen of dreigen te vervalsen. De Commissie is daarbij verantwoordelijk gesteld voor het toezicht en de follow-up. In 1997, toen een begin werd gemaakt met de opstelling van de gedragscode, hebben de ministers van financiën, bijeen in het kader van de Raad Ecofin, de Commissie expliciet gemandateerd om haar actie op het gebied van staatssteun voort te zetten en fiscale wetgeving van lidstaten die strijdig is met bovengenoemde bepalingen van het Verdrag, aan te vechten.

| 4.6 | De afgelopen tien jaar heeft de Commissie haar optreden op dit gebied geleidelijk aan uitgebreid. Niet alleen heeft zij — in overleg met de lidstaten — meer duidelijkheid proberen te scheppen inzake de criteria die zij op een hele reeks gebieden hanteert, maar tevens heeft zij specifieke acties ondernomen tegen bepaalde nationale fiscale maatregelen van sommige lidstaten. |
| --- | --- |

4.6

De afgelopen tien jaar heeft de Commissie haar optreden op dit gebied geleidelijk aan uitgebreid. Niet alleen heeft zij — in overleg met de lidstaten — meer duidelijkheid proberen te scheppen inzake de criteria die zij op een hele reeks gebieden hanteert, maar tevens heeft zij specifieke acties ondernomen tegen bepaalde nationale fiscale maatregelen van sommige lidstaten.

| 4.7 | In tegenstelling tot de gedragscode, die een niet-bindend, politiek karakter heeft, is de wetgeving inzake staatssteun juridisch bindend van aard. De Commissie heeft veel gezag op dit gebied en is bevoegd om een onverenigbare steunmaatregel te verbieden of te laten wijzigen, en kan de betrokken lidstaat zelfs verplichten om steun die onverenigbaar is met de interne markt terug te vorderen indien deze niet vooraf is aangemeld. De steunontvangende ondernemingen zijn in dat geval verplicht de fiscale voordelen terug te betalen. |
| --- | --- |

4.7

In tegenstelling tot de gedragscode, die een niet-bindend, politiek karakter heeft, is de wetgeving inzake staatssteun juridisch bindend van aard. De Commissie heeft veel gezag op dit gebied en is bevoegd om een onverenigbare steunmaatregel te verbieden of te laten wijzigen, en kan de betrokken lidstaat zelfs verplichten om steun die onverenigbaar is met de interne markt terug te vorderen indien deze niet vooraf is aangemeld. De steunontvangende ondernemingen zijn in dat geval verplicht de fiscale voordelen terug te betalen.

| 4.8 | De meeste lidstaten hebben fiscale bepalingen vastgesteld om belastingontduiking en de verplaatsing van activiteiten naar belastingparadijzen te bestrijden. Alle lidstaten wensen economische activiteiten aan te trekken, daaruit belastinginkomsten te genereren en te voorkomen dat belastbare activiteiten naar het buitenland worden doorgesluisd. |
| --- | --- |

4.8

De meeste lidstaten hebben fiscale bepalingen vastgesteld om belastingontduiking en de verplaatsing van activiteiten naar belastingparadijzen te bestrijden. Alle lidstaten wensen economische activiteiten aan te trekken, daaruit belastinginkomsten te genereren en te voorkomen dat belastbare activiteiten naar het buitenland worden doorgesluisd.

| 4.8.1 | Hoewel de fiscale wetgeving per lidstaat verschilt, dringt de vraag zich soms op of belastingmaatregelen compatibel zijn met de interne markt en het vrij verkeer binnen de Unie als ervan uit wordt gegaan dat het fiscaal recht van alle lidstaten moet overeenstemmen met het EU-recht. Het standpunt ten gronde van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap komt erop neer dat dergelijke maatregelen ter bestrijding van belastingontduiking en verplaatsing van inkomsten naar belastingparadijzen in principe onverenigbaar zijn met het beginsel van vrij verkeer binnen de EU; dergelijke maatregelen kunnen alleen gerechtvaardigd worden indien zij beperkt blijven tot een proportionele bestrijding van artificiële en abusieve structuren. |
| --- | --- |

4.8.1

Hoewel de fiscale wetgeving per lidstaat verschilt, dringt de vraag zich soms op of belastingmaatregelen compatibel zijn met de interne markt en het vrij verkeer binnen de Unie als ervan uit wordt gegaan dat het fiscaal recht van alle lidstaten moet overeenstemmen met het EU-recht. Het standpunt ten gronde van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap komt erop neer dat dergelijke maatregelen ter bestrijding van belastingontduiking en verplaatsing van inkomsten naar belastingparadijzen in principe onverenigbaar zijn met het beginsel van vrij verkeer binnen de EU; dergelijke maatregelen kunnen alleen gerechtvaardigd worden indien zij beperkt blijven tot een proportionele bestrijding van artificiële en abusieve structuren.

| 4.9 | Het EESC is van oordeel dat de bestrijding van belastingfraude een prioriteit moet zijn, en herinnert aan de conclusies van zijn recente advies over dit onderwerp (18). |
| --- | --- |

4.9

Het EESC is van oordeel dat de bestrijding van belastingfraude een prioriteit moet zijn, en herinnert aan de conclusies van zijn recente advies over dit onderwerp (18).

| 4.10 | Artikel 93 van het Verdrag van Rome schrijft voor dat de Raad met eenparigheid van stemmen de bepalingen vaststelt „die betrekking hebben op de harmonisatie van de wetgevingen inzake de omzetbelasting (...) voorzover deze harmonisatie noodzakelijk is om de instelling en de werking van de interne markt (...) te verzekeren”. |
| --- | --- |

4.10

Artikel 93 van het Verdrag van Rome schrijft voor dat de Raad met eenparigheid van stemmen de bepalingen vaststelt „die betrekking hebben op de harmonisatie van de wetgevingen inzake de omzetbelasting (...) voorzover deze harmonisatie noodzakelijk is om de instelling en de werking van de interne markt (...) te verzekeren”.

| 4.11 | De Commissie heeft verscheidene interessante initiatieven ontplooid, die erop zijn gericht de interne markt te voltooien met behulp van maatregelen op het gebied van de vennootschapsbelasting. Zo heeft de Commissie op 3 mei 2007 bevestigd dat zij haar werkzaamheden m.b.t. de invoering van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) zal voortzetten. De commissaris voor belastingen zal in de loop van het eerste halfjaar van 2008 een voorstel voor een richtlijn presenteren inzake de toepassing van de CCCTB vanaf het jaar 2010. Het EESC deelt de mening van de Commissie dat de CCCTB aanzienlijk kan bijdragen tot het succes van de interne markt, zelfs als dit meer transparantie en dus een actievere belastingconcurrentie inhoudt. Het EESC dringt er bij de Commissie op aan te volharden in haar werkzaamheden, hoe complex deze materie ook is. In het huidige stadium lijkt het echter nog te vroeg om de details van dit project te bespreken, aangezien de Commissie zelf nog geen gedetailleerd model heeft gepresenteerd voor de vaststelling van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag en de invoering van een geconsolideerd heffingssysteem voor de 27 lidstaten van de Unie. Desalniettemin plaatst het EESC nu al een aantal kanttekeningen en vraagtekens bij het CCCTB-project voor de vennootschapsbelasting in de toekomst. |
| --- | --- |

4.11

De Commissie heeft verscheidene interessante initiatieven ontplooid, die erop zijn gericht de interne markt te voltooien met behulp van maatregelen op het gebied van de vennootschapsbelasting. Zo heeft de Commissie op 3 mei 2007 bevestigd dat zij haar werkzaamheden m.b.t. de invoering van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB) zal voortzetten. De commissaris voor belastingen zal in de loop van het eerste halfjaar van 2008 een voorstel voor een richtlijn presenteren inzake de toepassing van de CCCTB vanaf het jaar 2010. Het EESC deelt de mening van de Commissie dat de CCCTB aanzienlijk kan bijdragen tot het succes van de interne markt, zelfs als dit meer transparantie en dus een actievere belastingconcurrentie inhoudt. Het EESC dringt er bij de Commissie op aan te volharden in haar werkzaamheden, hoe complex deze materie ook is. In het huidige stadium lijkt het echter nog te vroeg om de details van dit project te bespreken, aangezien de Commissie zelf nog geen gedetailleerd model heeft gepresenteerd voor de vaststelling van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag en de invoering van een geconsolideerd heffingssysteem voor de 27 lidstaten van de Unie. Desalniettemin plaatst het EESC nu al een aantal kanttekeningen en vraagtekens bij het CCCTB-project voor de vennootschapsbelasting in de toekomst.

5.   Kanttekeningen en vragen m.b.t. de geplande gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB)

| 5.1 | Aangezien de toepassing van de CCCTB door de lidstaten wellicht facultatief wordt (waarschijnlijk op grond van een versterkte samenwerking), hoopt het EESC dat zoveel mogelijk lidstaten deze zullen overnemen, desnoods met een overgangsperiode. |
| --- | --- |

5.1

Aangezien de toepassing van de CCCTB door de lidstaten wellicht facultatief wordt (waarschijnlijk op grond van een versterkte samenwerking), hoopt het EESC dat zoveel mogelijk lidstaten deze zullen overnemen, desnoods met een overgangsperiode.

| 5.2 | Als de geplande CCCTB facultatief wordt voor de ondernemingen, zal dit tot gevolg hebben dat de lidstaten die voor die mogelijkheid kiezen, twee systemen voor belastingaangifte en heffing moeten gaan toepassen. Is dat houdbaar nu de meeste lidstaten juist een grotere productiviteit van hun dienstverlening nastreven? |
| --- | --- |

5.2

Als de geplande CCCTB facultatief wordt voor de ondernemingen, zal dit tot gevolg hebben dat de lidstaten die voor die mogelijkheid kiezen, twee systemen voor belastingaangifte en heffing moeten gaan toepassen. Is dat houdbaar nu de meeste lidstaten juist een grotere productiviteit van hun dienstverlening nastreven?

| 5.3 | Als door multinationals voor de CCCTB wordt gekozen, bestaat er dan geen gevaar van verschil in behandeling (formaliteiten, boekhoudkundige en fiscale regelingen) tussen ondernemingen van één en dezelfde lidstaat die voor de CCCTB kiezen? |
| --- | --- |

5.3

Als door multinationals voor de CCCTB wordt gekozen, bestaat er dan geen gevaar van verschil in behandeling (formaliteiten, boekhoudkundige en fiscale regelingen) tussen ondernemingen van één en dezelfde lidstaat die voor de CCCTB kiezen?

| 5.4 | Met betrekking tot de twee voorgaande punten: zouden we niet beter kunnen streven naar de geleidelijke toepassing van één systeem op alle belastingplichtigen in één en dezelfde lidstaat? |
| --- | --- |

5.4

Met betrekking tot de twee voorgaande punten: zouden we niet beter kunnen streven naar de geleidelijke toepassing van één systeem op alle belastingplichtigen in één en dezelfde lidstaat?

| 5.5 | Als de CCCTB voor meer transparantie moet zorgen, moet de belastingaangifte voor de gemeenschappelijke heffingsgrondslag dan bij een transnationale instantie worden gedaan? |
| --- | --- |

5.5

Als de CCCTB voor meer transparantie moet zorgen, moet de belastingaangifte voor de gemeenschappelijke heffingsgrondslag dan bij een transnationale instantie worden gedaan?

| 5.6 | Met de CCTB zullen de verschillen in belastingheffing die verborgen zitten in de berekening van de belastinggrondslagen worden afgewenteld op de tarieven van de lidstaten die voor de CCCTB hebben geopteerd. Zal de gemeenschappelijke heffingsgrondslag niet leiden tot een grotere spreiding van de tarieven (in ieder geval van de nominale tarieven)? De belastingconcurrentie dreigt heviger te worden doordat de tarieven zichtbaar worden gemaakt. Een studie van de Commissie uit 2001 heeft laten zien dat de spreiding van nominale tarieven de belangrijkste oorzaak was van de economische distorsies als gevolg van de belastingconcurrentie! |
| --- | --- |

5.6

Met de CCTB zullen de verschillen in belastingheffing die verborgen zitten in de berekening van de belastinggrondslagen worden afgewenteld op de tarieven van de lidstaten die voor de CCCTB hebben geopteerd. Zal de gemeenschappelijke heffingsgrondslag niet leiden tot een grotere spreiding van de tarieven (in ieder geval van de nominale tarieven)? De belastingconcurrentie dreigt heviger te worden doordat de tarieven zichtbaar worden gemaakt. Een studie van de Commissie uit 2001 heeft laten zien dat de spreiding van nominale tarieven de belangrijkste oorzaak was van de economische distorsies als gevolg van de belastingconcurrentie!

| 5.7 | Als de kloof tussen de belastingtarieven blijft bestaan (in tegenstelling tot de recente tendens tot toenadering) of zelfs groter wordt voor lidstaten die voor de CCCTB hebben geopteerd, zou dan niet kunnen worden overwogen om voor die lidstaten een minimumtarief in te voeren? Dit tarief zou net onder het door de nieuwe lidstaten goedgekeurde tarief kunnen liggen. Voor deze landen zou er dan niets veranderen wat de invoer van buitenlands kapitaal betreft. De andere lidstaten zouden dan een hoger belastingtarief kunnen invoeren, zonder te hoeven vrezen voor een te agressief buitenlands fiscaal beleid t.a.v. hun economisch kapitaal. |
| --- | --- |

5.7

Als de kloof tussen de belastingtarieven blijft bestaan (in tegenstelling tot de recente tendens tot toenadering) of zelfs groter wordt voor lidstaten die voor de CCCTB hebben geopteerd, zou dan niet kunnen worden overwogen om voor die lidstaten een minimumtarief in te voeren? Dit tarief zou net onder het door de nieuwe lidstaten goedgekeurde tarief kunnen liggen. Voor deze landen zou er dan niets veranderen wat de invoer van buitenlands kapitaal betreft. De andere lidstaten zouden dan een hoger belastingtarief kunnen invoeren, zonder te hoeven vrezen voor een te agressief buitenlands fiscaal beleid t.a.v. hun economisch kapitaal.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Er is sprake van belastingconcurrentie wanneer de besluiten van een bepaalde overheid (nationaal, regionaal of lokaal) rechtstreeks van invloed zijn op wat de andere overheden kunnen doen, en wanneer de marktmechanismen niet in staat zijn deze interactie te reguleren (bron: OESO); voor meer details, zie bijlage 1.

1

(2)  Schadelijke belastingmaatregelen worden in de Gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen omschreven als „maatregelen die de locatie van economische activiteiten in de Gemeenschap in aanzienlijke mate beïnvloeden of kunnen beïnvloeden”. „Potentieel schadelijk” zijn volgens diezelfde gedragscode „belastingmaatregelen die een daadwerkelijk belastingniveau opleveren dat beduidend lager is, inclusief belasting tegen nultarief, dan die welke normaal gesproken in de betrokken lidstaat van toepassing zijn”

2

(zie http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/company_tax/harmful_tax_practices/index_en.htm).

(3)  PB C 93 van 27.4.2007.

3

(4)  Dubbele niet-heffing kan het gevolg zijn van een gebrek aan coördinatie tussen de nationale belastingstelsels van de lidstaten. „Er kunnen zich ook incongruenties voordoen in de wijze waarop de lidstaten schuld en aandelen definiëren. Een lening kan door sommige lidstaten als een inbreng van aandelen worden beschouwd, wat betekent dat zij de inkomsten uit dit kapitaal niet in de belastingheffing betrekken, terwijl diezelfde lening door andere lidstaten als een schuld kan worden aangemerkt, in welk geval zij toestaan dat de vennootschap die de rente betaalt, deze in mindering brengt. Dit kan resulteren in aftrek in een lidstaat zonder overeenkomstige belastingheffing in een andere lidstaat. Een ander knelpunt zijn de zogenaamde hybride lichamen, dat wil zeggen de lichamen die door sommige lidstaten als een vennootschap worden beschouwd (niet-transparant), terwijl ze door andere juist niet als een vennootschap worden beschouwd (transparant). Deze verschillende kwalificatie kan tot dubbele vrijstelling of dubbele aftrek leiden (Bron: Mededeling van de Commissie „Coördinatie van de directebelastingstelsels van de lidstaten op de interne markt”, COM(2006) 823 final, par. 3)”.

4

(5)  Advies over de Mededeling van de Commissie over „de noodzaak om een gecoördineerde strategie te ontwikkelen ter verbetering van de bestrijding van belastingfraude” (PB C 161 van 13.7.2007, blz. 8).

5

(6)  http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/company_tax/harmful_tax_practices/index_en.htm#code_conduct. Zie ook bijlage 4.

6

(7)  Zie de recente mededeling van de Commissie „Tenuitvoerlegging van het communautaire programma voor grotere groei en werkgelegenheid en voor een sterker concurrentievermogen van de Europese bedrijven — Vorderingen in 2006 en verdere stappen naar een voorstel voor een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (CCCTB)”, COM(2007) 223 final van 2 mei 2007.

7

(8)  ECO/165 — CESE 241/2006, PB C 88 van 11.4.2006.

8

(9)  Zie het EESC-advies „Waarde- en aanbodketens in Europa en wereldwijd” (CCMI/037 — PB C 168 van 20.7.2007, blz. 1).

9

(10)  Bron: OESO „Revenue Statistics 1965-2005, 2006 Edition”. De cijfers hebben betrekking op de EU-15.

10

(11)  Het wettelijk belastingtarief is het tarief dat door de wet wordt voorgeschreven.

11

wettelijk belastingtarief

Het effectieve belastingtarief is de belasting die een individu of onderneming betaalt inclusief alle aftrekmogelijkheden of uitkeringen door de overheid, gedeeld door het totale inkomen of belastbare inkomen van het individu of de onderneming.

effectieve belastingtarief

De impliciete belastingtarieven worden vastgesteld voor iedere economische functie. Zij worden berekend als het aandeel van de totale belastinginkomsten van de categorie (consumptie, arbeid of kapitaal) ten opzichte van de geschatte potentiële belastinggrondslag die is vastgesteld m.b.v. de nationale productie- en batenrekeningen.

impliciete belastingtarieven

De totale impliciete belasting op kapitaal wordt berekend als de verhouding tussen de inkomsten uit alle vermogensbelastingen en al het (in principe) belastbare kapitaal en de bedrijfsinkomsten in de economie. Hiermee wordt de gemiddelde belastingdruk op kapitaalopbrengsten weergegeven.

totale impliciete belasting op kapitaal

(Bron: Europese Commissie, DG TAXUD, Structures of the taxation systems in the European Union: 1995-2004).

Structures of the taxation systems in the European Union: 1995-2004

Zie de tabellen in bijlage 2 en 3 voor een vergelijking van de nominale en impliciete belastingdruk op kapitaal in de EU. Wegens verschillen in de wijze waarop de effectieve belasting wordt berekend kan hiervoor geen tabel worden gegeven.

(12)  Bron: Europese Commissie, Structures of the taxation systems in the European Union: 1995-2004, blz. 83 (doc. TAXUD E4/2006/DOC/3201). De gegevens voor Bulgarije en Roemenië ontbreken nog.

12

Structures of the taxation systems in the European Union: 1995-2004

(13)  Voor een meer gedetailleerde analyse en presentatie van de gegevens, zie op.cit., blz. 84-87.

13

op.cit

(14)  Met betrekking tot Duitsland en Ierland is er nog een andere indicator die deze paradox lijkt te bevestigen. De belasting op kapitaal vertegenwoordigt 15 % van de totale belastingdruk in Duitsland, terwijl dit percentage in Ierland 28 % bedraagt (bron: Structures of the taxation systems in the EU, 1995-2004, European Commission., table C.3_T).

14

Structures of the taxation systems in the EU, 1995-2004

(15)  In het kader van dit advies is het onmogelijk om voor iedere lidstaat de gegevens apart te analyseren en een gedetailleerde uitleg te geven, of om de statistische indicatoren te vergelijken met andere gegevens.

15

(16)  Voor een aantal regelingen loopt de uiterste termijn af in 2016.

16

(17)  Zie de definitie in voetnoot 2.

17

(18)  Advies over de Mededeling van de Commissie over „de noodzaak om een gecoördineerde strategie te ontwikkelen ter verbetering van de bestrijding van belastingfraude” (ECO/187 — PB C 161 van 13.7.2007, blz. 8).

18

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/57 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/57

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het thema „Impact van de Europese milieuregelgeving op industriële veranderingen”

(2008/C 120/15)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 16 februari 2007 besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over de

Impact van de Europese milieuregelgeving op industriële reconversie.

De Adviescommissie Industriële reconversie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 13 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer PEZZINI, corapporteur de heer NOWICKI.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 12 december 2007 gehouden 440e zitting, onderstaand advies uitgebracht, dat met 137 stemmen voor en 1 stem tegen, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het milieubeleid is momenteel één van de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen voor overheden en actoren van de economie. De veranderingen qua regelgeving en gedrag die nodig zijn om de Europese hoofddoelstelling van duurzame ontwikkeling waar te maken, mogen niet langer worden uitgesteld met als argument dat er wereldwijd langzaam wordt gereageerd op de milieuproblemen. |
| --- | --- |

1.1

Het milieubeleid is momenteel één van de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen voor overheden en actoren van de economie. De veranderingen qua regelgeving en gedrag die nodig zijn om de Europese hoofddoelstelling van duurzame ontwikkeling waar te maken, mogen niet langer worden uitgesteld met als argument dat er wereldwijd langzaam wordt gereageerd op de milieuproblemen.

| 1.2 | De Europese industrie beschikt over een aanzienlijk potentieel om tot een duurzame economie te komen, maar haar succes zal afhangen van de innovatiecapaciteit die ze aan de dag kan leggen in de industriële reconversie die nodig is geworden vanwege de opening van de markten, de globalisering en de veranderingen op het vlak van technologie en kennis. Die laatste zijn in een stroomversnelling geraakt nu er een groeiende bewustwording ontstaat rond de zorg voor het milieu en de natuurlijke hulpbronnen. |
| --- | --- |

1.2

De Europese industrie beschikt over een aanzienlijk potentieel om tot een duurzame economie te komen, maar haar succes zal afhangen van de innovatiecapaciteit die ze aan de dag kan leggen in de industriële reconversie die nodig is geworden vanwege de opening van de markten, de globalisering en de veranderingen op het vlak van technologie en kennis. Die laatste zijn in een stroomversnelling geraakt nu er een groeiende bewustwording ontstaat rond de zorg voor het milieu en de natuurlijke hulpbronnen.

| 1.3 | Zowel economische als sociale actoren, maar ook overheids- en particuliere ondernemingen, bewindvoerders en overheidsinstellingen moeten zich er terdege van bewust zijn dat we voor een nieuwe industriële revolutie staan, waarbij de kwaliteit van leven en het milieu centraal staan en die vraagt om een nieuwe, geïntegreerde manier van ontwerpen, produceren, consumeren, en van beheer en behoud van de natuurlijke hulpbronnen. |
| --- | --- |

1.3

Zowel economische als sociale actoren, maar ook overheids- en particuliere ondernemingen, bewindvoerders en overheidsinstellingen moeten zich er terdege van bewust zijn dat we voor een nieuwe industriële revolutie staan, waarbij de kwaliteit van leven en het milieu centraal staan en die vraagt om een nieuwe, geïntegreerde manier van ontwerpen, produceren, consumeren, en van beheer en behoud van de natuurlijke hulpbronnen.

| 1.4 | Het is volgens het Comité dringende noodzaak dat we onze defensieve en reactieve houding inruilen voor een overtuigd en proactief optreden en de blik op de toekomst richten door zowel in de EU als in de lidstaten een duidelijk en stabiel kader in het leven te roepen van positieve, duurzame acties waarmee sneller vooruitgang kan worden geboekt op de volgende terreinen:






  — | de ontwikkeling en toepassing van schone proces- en producttechnologie; |
| --- | --- | --- |

1.4

Het is volgens het Comité dringende noodzaak dat we onze defensieve en reactieve houding inruilen voor een overtuigd en proactief optreden en de blik op de toekomst richten door zowel in de EU als in de lidstaten een duidelijk en stabiel kader in het leven te roepen van positieve, duurzame acties waarmee sneller vooruitgang kan worden geboekt op de volgende terreinen:

—

de ontwikkeling en toepassing van schone proces- en producttechnologie;

| — | de bevordering van ondernemerszin gericht op milieuvriendelijke productie; |
| --- | --- |

—

de bevordering van ondernemerszin gericht op milieuvriendelijke productie;

| — | de opleiding van gekwalificeerd technisch personeel. |
| --- | --- |

—

de opleiding van gekwalificeerd technisch personeel.

| 1.5 | Het Comité wil benadrukken dat deze nieuwe proactieve houding gebaseerd moet zijn op preventie in plaats van op corrigerende maatregelen achteraf en dat daarbij voor iedereen dezelfde procedures moeten gelden in het kader van een Europese milieucode, waar zowel wetgevers als bedrijven en consumenten naar terug kunnen grijpen. |
| --- | --- |

1.5

Het Comité wil benadrukken dat deze nieuwe proactieve houding gebaseerd moet zijn op preventie in plaats van op corrigerende maatregelen achteraf en dat daarbij voor iedereen dezelfde procedures moeten gelden in het kader van een Europese milieucode, waar zowel wetgevers als bedrijven en consumenten naar terug kunnen grijpen.

| 1.6 | Het Comité is ervan overtuigd dat technologische ontwikkeling en innovatie in de eerste plaats de verantwoordelijkheid moeten zijn van de ondernemer en de overheid; zowel ondernemers als overheid moeten zich echter gestimuleerd en gesteund weten door passend Europees, nationaal en lokaal beleid, en door publiek-private partnerschappen, waardoor de toegang tot de voor dit proces zo belangrijke middelen wordt vereenvoudigd en vergemakkelijkt. |
| --- | --- |

1.6

Het Comité is ervan overtuigd dat technologische ontwikkeling en innovatie in de eerste plaats de verantwoordelijkheid moeten zijn van de ondernemer en de overheid; zowel ondernemers als overheid moeten zich echter gestimuleerd en gesteund weten door passend Europees, nationaal en lokaal beleid, en door publiek-private partnerschappen, waardoor de toegang tot de voor dit proces zo belangrijke middelen wordt vereenvoudigd en vergemakkelijkt.

| 1.7 | Nieuwe en duurzame industriële initiatieven dienen onderdeel te worden van de structuurfondsen, van communautaire programma's voor innovatie, onderzoek en opleiding en van de hiervoor relevante financiële instrumenten. |
| --- | --- |

1.7

Nieuwe en duurzame industriële initiatieven dienen onderdeel te worden van de structuurfondsen, van communautaire programma's voor innovatie, onderzoek en opleiding en van de hiervoor relevante financiële instrumenten.

| 1.8 | Het Comité dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de goedkeuring van concrete maatregelen te versnellen die door vereenvoudiging een einde kunnen maken aan de bureaucratische rompslomp en de stijgende kosten kunnen drukken die samenhangen met alle bureaucratische en technische verplichtingen van de huidige milieuwetgeving, die moet worden gestroomlijnd en op consequente wijze geconsolideerd. |
| --- | --- |

1.8

Het Comité dringt er bij de Commissie en de lidstaten op aan de goedkeuring van concrete maatregelen te versnellen die door vereenvoudiging een einde kunnen maken aan de bureaucratische rompslomp en de stijgende kosten kunnen drukken die samenhangen met alle bureaucratische en technische verplichtingen van de huidige milieuwetgeving, die moet worden gestroomlijnd en op consequente wijze geconsolideerd.

| 1.8.1 | Op verschillende niveaus dienen beleidsmaatregelen en instrumenten te worden ontwikkeld en nauw gecoördineerd. Daarnaast dient gewerkt te worden aan een milieubeleid dat zo duidelijk mogelijk, gebruiksvriendelijk en niet lastenverzwarend is, met name voor het midden- en kleinbedrijf. Het principe „minder maar beter wetgeven” dient te worden vertaald in goed doortimmerde en coherent geformuleerde milieuvoorschriften, die in het proces van aanpassing van de industriële reconversie voor rechtszekerheid en transparantie zorgen. Bovendien moeten die voorschriften leiden tot een betere bescherming van de hulpbronnen en van het milieu en tot de toepassing van duurzame en concurrerende technologische innovaties op de wereldmarkt. Het midden- en kleinbedrijf moet in staat worden gesteld om de met de naleving van de voorschriften gemoeide kosten te dragen, zonder dat dit zijn concurrentievermogen ondermijnt. |
| --- | --- |

1.8.1

Op verschillende niveaus dienen beleidsmaatregelen en instrumenten te worden ontwikkeld en nauw gecoördineerd. Daarnaast dient gewerkt te worden aan een milieubeleid dat zo duidelijk mogelijk, gebruiksvriendelijk en niet lastenverzwarend is, met name voor het midden- en kleinbedrijf. Het principe „minder maar beter wetgeven” dient te worden vertaald in goed doortimmerde en coherent geformuleerde milieuvoorschriften, die in het proces van aanpassing van de industriële reconversie voor rechtszekerheid en transparantie zorgen. Bovendien moeten die voorschriften leiden tot een betere bescherming van de hulpbronnen en van het milieu en tot de toepassing van duurzame en concurrerende technologische innovaties op de wereldmarkt. Het midden- en kleinbedrijf moet in staat worden gesteld om de met de naleving van de voorschriften gemoeide kosten te dragen, zonder dat dit zijn concurrentievermogen ondermijnt.

| 1.9 | Het is zaak dat er spoedig een geïntegreerde communautaire strategie voor de lange termijn wordt vastgesteld, die zekerheid biedt aan beleidsmakers en ondernemers en hen in staat stelt werk te maken van de vereiste technologische en organisatorische aanpassingen om de geavanceerde milieunormen te kunnen toepassen. |
| --- | --- |

1.9

Het is zaak dat er spoedig een geïntegreerde communautaire strategie voor de lange termijn wordt vastgesteld, die zekerheid biedt aan beleidsmakers en ondernemers en hen in staat stelt werk te maken van de vereiste technologische en organisatorische aanpassingen om de geavanceerde milieunormen te kunnen toepassen.

| 1.10 | Het stabiliteits- en groeipact zou wellicht kunnen worden herzien om de doelstellingen van de Lissabon- en van de Göteborgstrategie vanuit het oogpunt van een duurzaam milieu beter tot hun recht te laten komen en de aanzet te geven tot de noodzakelijke overheidsinvesteringen — die transparant en duidelijk moeten zijn en geen concurrentieverstoring mogen veroorzaken -, waardoor deze op den duur niet langer voor het begrotingstekort worden meegerekend. |
| --- | --- |

1.10

Het stabiliteits- en groeipact zou wellicht kunnen worden herzien om de doelstellingen van de Lissabon- en van de Göteborgstrategie vanuit het oogpunt van een duurzaam milieu beter tot hun recht te laten komen en de aanzet te geven tot de noodzakelijke overheidsinvesteringen — die transparant en duidelijk moeten zijn en geen concurrentieverstoring mogen veroorzaken -, waardoor deze op den duur niet langer voor het begrotingstekort worden meegerekend.

| 1.11 | De lidstaten zouden in hun jaarverslagen over het Lissabonproces gegevens moeten opnemen over de milieu-investeringen die ze dat jaar hebben gepland, evenals over de resultaten van de ex-postevaluaties van hun wetgevende en financiële maatregelen. Bij deze al beschikbare gegevens zouden de milieu-inspanningen beter moeten worden gespecificeerd, omdat daarop dan het samenvattend verslag zou kunnen worden gebaseerd dat de Commissie jaarlijks moet voorleggen aan de voorjaarstop van de Europese Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. |
| --- | --- |

1.11

De lidstaten zouden in hun jaarverslagen over het Lissabonproces gegevens moeten opnemen over de milieu-investeringen die ze dat jaar hebben gepland, evenals over de resultaten van de ex-postevaluaties van hun wetgevende en financiële maatregelen. Bij deze al beschikbare gegevens zouden de milieu-inspanningen beter moeten worden gespecificeerd, omdat daarop dan het samenvattend verslag zou kunnen worden gebaseerd dat de Commissie jaarlijks moet voorleggen aan de voorjaarstop van de Europese Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's.

| 1.12 | Het is zaak dat de positieve invloed van de verschillende economische instrumenten en fiscale stimuleringsmaatregels op het milieu in het nationale beleid naar voren komt. Dat geldt met name voor — hopelijk op Europese leest geschoeide (1) — belastingmaatregelen, die kunnen doorwerken in:






  — | de productieactiviteit en de arbeid; |
| --- | --- | --- |

1.12

Het is zaak dat de positieve invloed van de verschillende economische instrumenten en fiscale stimuleringsmaatregels op het milieu in het nationale beleid naar voren komt. Dat geldt met name voor — hopelijk op Europese leest geschoeide (1) — belastingmaatregelen, die kunnen doorwerken in:

—

de productieactiviteit en de arbeid;

| — | het gebruik van de natuurlijke hulpbronnen; |
| --- | --- |

—

het gebruik van de natuurlijke hulpbronnen;

| — | het niveau van milieuvervuiling; |
| --- | --- |

—

het niveau van milieuvervuiling;

| — | de keuzes voor een hoge mate van milieubescherming; |
| --- | --- |

—

de keuzes voor een hoge mate van milieubescherming;

| — | de technologische milieu-innovaties op het vlak van proces, product en organisatie. |
| --- | --- |

—

de technologische milieu-innovaties op het vlak van proces, product en organisatie.

| 1.13 | Er dient haast gemaakt te worden met de vaststelling van kwantificeerbare algemene doelstellingen, zodat handen en voeten kan worden gegeven aan de — ambitieuze — besluiten van de Europese voorjaarstop en de aansluitende Milieuraad. |
| --- | --- |

1.13

Er dient haast gemaakt te worden met de vaststelling van kwantificeerbare algemene doelstellingen, zodat handen en voeten kan worden gegeven aan de — ambitieuze — besluiten van de Europese voorjaarstop en de aansluitende Milieuraad.

| 1.14 | De sociale partners en de vertegenwoordigers van de maatschappelijke organisaties hebben op verschillende niveaus — en om te beginnen in Europa — binnen hun eigen sector of tussen beroepsgroepen een fundamentele rol te spelen, als het erom gaat uitdagingen als die van het mededingingsvermogen, het energie- en het milieuvraagstuk het hoofd te bieden. Deze zaken beïnvloeden de industrie verregaand, brengen belangrijke structurele reorganisaties met zich mee, met name in de nijverheid, en vereisen een nauw gecoördineerde en integrale benadering, die gepaard moet gaan met een voortdurend streven naar vereenvoudiging en stroomlijning van de procedures. |
| --- | --- |

1.14

De sociale partners en de vertegenwoordigers van de maatschappelijke organisaties hebben op verschillende niveaus — en om te beginnen in Europa — binnen hun eigen sector of tussen beroepsgroepen een fundamentele rol te spelen, als het erom gaat uitdagingen als die van het mededingingsvermogen, het energie- en het milieuvraagstuk het hoofd te bieden. Deze zaken beïnvloeden de industrie verregaand, brengen belangrijke structurele reorganisaties met zich mee, met name in de nijverheid, en vereisen een nauw gecoördineerde en integrale benadering, die gepaard moet gaan met een voortdurend streven naar vereenvoudiging en stroomlijning van de procedures.

| 1.15 | Het Comité is van mening dat de aanpak van problemen in verband met het milieu, met het duurzame gebruik van de natuurlijke hulpbronnen en met het creëren van milieuvriendelijke nieuwe marktkansen en nieuwe en betere banen voor milieubewuste werknemers moet gebeuren in een gunstig ondernemers- en werknemersklimaat, waar steun is voor hun innovatie-inspanningen evenals voor hun inspanningen op economisch, sociaal, cultureel en opleidingsgebied. Deze zijn immers voortdurend noodzakelijk, wil het bedrijfsleven de concurrentie het hoofd kunnen blijven bieden. |
| --- | --- |

1.15

Het Comité is van mening dat de aanpak van problemen in verband met het milieu, met het duurzame gebruik van de natuurlijke hulpbronnen en met het creëren van milieuvriendelijke nieuwe marktkansen en nieuwe en betere banen voor milieubewuste werknemers moet gebeuren in een gunstig ondernemers- en werknemersklimaat, waar steun is voor hun innovatie-inspanningen evenals voor hun inspanningen op economisch, sociaal, cultureel en opleidingsgebied. Deze zijn immers voortdurend noodzakelijk, wil het bedrijfsleven de concurrentie het hoofd kunnen blijven bieden.

| 1.16 | Zoals al vaker is herhaald door het Comité en is verklaard tijdens topbijeenkomsten van de Commissie, de Raad en het Europees Parlement, dient een halt te worden toegeroepen aan de bureaucratische rompslomp voor het bedrijfsleven, zodat er meer economische en maatschappelijke speelruimte ontstaat en duurzame modernisering van productie- en organisatieprocessen een kans krijgt. |
| --- | --- |

1.16

Zoals al vaker is herhaald door het Comité en is verklaard tijdens topbijeenkomsten van de Commissie, de Raad en het Europees Parlement, dient een halt te worden toegeroepen aan de bureaucratische rompslomp voor het bedrijfsleven, zodat er meer economische en maatschappelijke speelruimte ontstaat en duurzame modernisering van productie- en organisatieprocessen een kans krijgt.

| 1.17 | Er is een proactief en geïntegreerd beleid voor het bedrijfsleven nodig, dat zorg voor het milieu kan verenigen met de versterking van het mededingingsvermogen, zonder dat wordt ingeboet aan kwaliteit van leven en arbeid. Tegelijkertijd moet de werkgelegenheid worden opgeschroefd, moet de garantie worden geboden van een gekwalificeerd en milieubewust menselijk kapitaal: OTO-programma's, de Innovatie- en Mededingingsprogramma's en LIFE+ dienen te worden uitgevoerd middels de verbetering van de toegang tot de instrumenten van de structuurfondsen en voor territoriale samenhang, waarop die programma's ook qua tijdpad moeten zijn afgestemd. |
| --- | --- |

1.17

Er is een proactief en geïntegreerd beleid voor het bedrijfsleven nodig, dat zorg voor het milieu kan verenigen met de versterking van het mededingingsvermogen, zonder dat wordt ingeboet aan kwaliteit van leven en arbeid. Tegelijkertijd moet de werkgelegenheid worden opgeschroefd, moet de garantie worden geboden van een gekwalificeerd en milieubewust menselijk kapitaal: OTO-programma's, de Innovatie- en Mededingingsprogramma's en LIFE+ dienen te worden uitgevoerd middels de verbetering van de toegang tot de instrumenten van de structuurfondsen en voor territoriale samenhang, waarop die programma's ook qua tijdpad moeten zijn afgestemd.

| 1.18 | Wat de onderwijs- en opleidingsprogramma's betreft, dienen de inspanningen voor de ontwikkeling van de kennismaatschappij te zijn gericht op de integratie van de milieu- aspecten, te beginnen bij de basisschool en zo verder tot aan beroepsopleidingen, managementscholen en wetenschappelijke studie. |
| --- | --- |

1.18

Wat de onderwijs- en opleidingsprogramma's betreft, dienen de inspanningen voor de ontwikkeling van de kennismaatschappij te zijn gericht op de integratie van de milieu- aspecten, te beginnen bij de basisschool en zo verder tot aan beroepsopleidingen, managementscholen en wetenschappelijke studie.

| 1.19 | Om bedrijven in staat te stellen op voet van gelijkheid te kunnen concurreren op de globale markt, dienen de interne en internationale gevolgen van sociale, economische en milieuaspecten in onderlinge samenhang te worden beschouwd. Zo kan er ook bij het streven naar duurzame ontwikkeling rekening worden gehouden met de nieuwe en grotere interdependentie tussen landen en grote economische continentale gebieden waarvan inmiddels sprake is. |
| --- | --- |

1.19

Om bedrijven in staat te stellen op voet van gelijkheid te kunnen concurreren op de globale markt, dienen de interne en internationale gevolgen van sociale, economische en milieuaspecten in onderlinge samenhang te worden beschouwd. Zo kan er ook bij het streven naar duurzame ontwikkeling rekening worden gehouden met de nieuwe en grotere interdependentie tussen landen en grote economische continentale gebieden waarvan inmiddels sprake is.

| 1.20 | Europa moet met één stem kunnen spreken op bilaterale en multilaterale fora, zodat de aandacht niet alleen naar sociale aspecten gaat, maar ook milieuaspecten de nodige kracht kunnen worden bijgezet, bv. in de akkoorden waarover wordt onderhandeld in de Wereldhandelsorganisatie en op bilateraal niveau. |
| --- | --- |

1.20

Europa moet met één stem kunnen spreken op bilaterale en multilaterale fora, zodat de aandacht niet alleen naar sociale aspecten gaat, maar ook milieuaspecten de nodige kracht kunnen worden bijgezet, bv. in de akkoorden waarover wordt onderhandeld in de Wereldhandelsorganisatie en op bilateraal niveau.

2.   Inleiding

| 2.1 | Tijdens de in Brussel gehouden Europese Raad van 8 en 9 maart 2007 zijn het milieu en de klimaatverandering ruim aan bod gekomen, ook aan de hand van concrete doelstellingen. |
| --- | --- |

2.1

Tijdens de in Brussel gehouden Europese Raad van 8 en 9 maart 2007 zijn het milieu en de klimaatverandering ruim aan bod gekomen, ook aan de hand van concrete doelstellingen.

| 2.1.1 | Er is afgesproken te streven naar een terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen met 20 à 30 % in 2020 en met 60 à 80 % in 2050 in vergelijking met het niveau van 1990. |
| --- | --- |

2.1.1

Er is afgesproken te streven naar een terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen met 20 à 30 % in 2020 en met 60 à 80 % in 2050 in vergelijking met het niveau van 1990.

| 2.2 | In het jaarverslag van 2007 van de Commissie over de stand van zaken t.a.v. de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid werd ook al veel nadruk gelegd op de klimaatverandering, milieuvriendelijke innovatie, energie-efficiëntie, hernieuwbare energiebronnen en energiemarkten. |
| --- | --- |

2.2

In het jaarverslag van 2007 van de Commissie over de stand van zaken t.a.v. de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid werd ook al veel nadruk gelegd op de klimaatverandering, milieuvriendelijke innovatie, energie-efficiëntie, hernieuwbare energiebronnen en energiemarkten.

| 2.2.1 | In dit verslag is benadrukt dat er in deze sectoren gezocht moet worden naar doeltreffende oplossingen voor de milieuproblemen, naar een duurzaam gebruik van de natuurlijke hulpbronnen en naar het creëren van nieuwe marktkansen en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

2.2.1

In dit verslag is benadrukt dat er in deze sectoren gezocht moet worden naar doeltreffende oplossingen voor de milieuproblemen, naar een duurzaam gebruik van de natuurlijke hulpbronnen en naar het creëren van nieuwe marktkansen en werkgelegenheid.

| 2.3 | De Milieuraad van 20 februari 2007 heeft op haar beurt gewezen op de complementariteit van de vernieuwde EU-strategie voor duurzame ontwikkeling en de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid, evenals op de belangrijke bijdrage die met deze laatste wordt geleverd aan duurzame ontwikkeling. De Raad heeft ook benadrukt dat het belangrijk is om het milieu nog meer te beschermen en dat milieubescherming als zodanig beschouwd moet worden als één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling, en dat milieuaspecten in al het beleid moeten worden verwerkt. |
| --- | --- |

2.3

De Milieuraad van 20 februari 2007 heeft op haar beurt gewezen op de complementariteit van de vernieuwde EU-strategie voor duurzame ontwikkeling en de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid, evenals op de belangrijke bijdrage die met deze laatste wordt geleverd aan duurzame ontwikkeling. De Raad heeft ook benadrukt dat het belangrijk is om het milieu nog meer te beschermen en dat milieubescherming als zodanig beschouwd moet worden als één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling, en dat milieuaspecten in al het beleid moeten worden verwerkt.

| 2.4 | Met een evenwichtig milieubeleid kan een positieve bijdrage worden geleverd aan het concurrentievermogen en aan groei en werkgelegenheid. Voorwaarde is wel dat rekening wordt gehouden met de tijd die nodig is om aanpassingen door te voeren en dat gezorgd wordt voor betere en eenvoudigere regelgeving en minder bureaucratische verplichtingen. Die positieve bijdrage ontstaat doordat in zo'n beleid eco-innovatie en een efficiënt gebruik van de hulpbronnen actief worden bevorderd. Het om de haverklap nemen van nieuwe wettelijke maatregelen is niet de meest aangewezen weg, aangezien dit voortdurende wijzigingen van de bestaande wetgeving veronderstelt. |
| --- | --- |

2.4

Met een evenwichtig milieubeleid kan een positieve bijdrage worden geleverd aan het concurrentievermogen en aan groei en werkgelegenheid. Voorwaarde is wel dat rekening wordt gehouden met de tijd die nodig is om aanpassingen door te voeren en dat gezorgd wordt voor betere en eenvoudigere regelgeving en minder bureaucratische verplichtingen. Die positieve bijdrage ontstaat doordat in zo'n beleid eco-innovatie en een efficiënt gebruik van de hulpbronnen actief worden bevorderd. Het om de haverklap nemen van nieuwe wettelijke maatregelen is niet de meest aangewezen weg, aangezien dit voortdurende wijzigingen van de bestaande wetgeving veronderstelt.

| 2.5 | De Raad heeft er bij de Commissie op aangedrongen zo snel mogelijk een groenboek te publiceren over marktinstrumenten die kunnen worden ingezet ten behoeve van het milieu. Dit groenboek zou ideeën moeten aandragen voor milieubeleidsinstrumenten met een goede kosten-batenverhouding, die in samenhang met regelgeving en aanmoedigingspremies in de lidstaten moeten worden toegepast. Dergelijke maatregelen zouden niet mogen leiden tot marktverstoring, maar zouden in alle afzonderlijke productiesectoren het milieu op efficiënte wijze moeten beschermen, waarbij er gezocht wordt naar lokale oplossingen voor lokale problemen. |
| --- | --- |

2.5

De Raad heeft er bij de Commissie op aangedrongen zo snel mogelijk een groenboek te publiceren over marktinstrumenten die kunnen worden ingezet ten behoeve van het milieu. Dit groenboek zou ideeën moeten aandragen voor milieubeleidsinstrumenten met een goede kosten-batenverhouding, die in samenhang met regelgeving en aanmoedigingspremies in de lidstaten moeten worden toegepast. Dergelijke maatregelen zouden niet mogen leiden tot marktverstoring, maar zouden in alle afzonderlijke productiesectoren het milieu op efficiënte wijze moeten beschermen, waarbij er gezocht wordt naar lokale oplossingen voor lokale problemen.

| 2.5.1 | „Wil er van een strategie voor duurzame ontwikkeling een echte impuls kunnen uitgaan, dan moet de strategie met concrete meetbare doelstellingen en op basis van een strikte analyse worden uitgevoerd”, zo schreef het Comité in een recent advies. En voegde daaraan toe dat „het verslag van de Raad over de herziening van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling weliswaar een groot aantal doelstellingen en maatregelen bevat, maar die niet koppelt aan een gekwantificeerde analyse van gegevens en ontwikkelingen of aan een kwalitatieve analyse van vragen en problemen (2).”. |
| --- | --- |

2.5.1

„Wil er van een strategie voor duurzame ontwikkeling een echte impuls kunnen uitgaan, dan moet de strategie met concrete meetbare doelstellingen en op basis van een strikte analyse worden uitgevoerd”, zo schreef het Comité in een recent advies. En voegde daaraan toe dat „het verslag van de Raad over de herziening van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling weliswaar een groot aantal doelstellingen en maatregelen bevat, maar die niet koppelt aan een gekwantificeerde analyse van gegevens en ontwikkelingen of aan een kwalitatieve analyse van vragen en problemen (2).”.

| 2.6 | Het is dus van belang dat de CCMI zich gaat buigen over het omvangrijke thema van de milieu-impact van de Europese regelgeving op industriële reconversie en zich daarbij laat leiden door de ervaring die het EESC en de CCMI hebben opgedaan bij het opstellen van hun talrijke adviezen over dit thema. |
| --- | --- |

2.6

Het is dus van belang dat de CCMI zich gaat buigen over het omvangrijke thema van de milieu-impact van de Europese regelgeving op industriële reconversie en zich daarbij laat leiden door de ervaring die het EESC en de CCMI hebben opgedaan bij het opstellen van hun talrijke adviezen over dit thema.

| 2.7 | De Raad Concurrentievermogen van 4 december 2006 heeft erop gewezen hoe belangrijk het is om, met name in de nijverheid, eco-innovatie, concurrentievermogen en onderzoek en ontwikkeling te bevorderen, door volop gebruik te maken van de mogelijkheden van leidende markten zoals die van:






  — | duurzame, veilige en milieuvriendelijke technologie; |
| --- | --- | --- |

2.7

De Raad Concurrentievermogen van 4 december 2006 heeft erop gewezen hoe belangrijk het is om, met name in de nijverheid, eco-innovatie, concurrentievermogen en onderzoek en ontwikkeling te bevorderen, door volop gebruik te maken van de mogelijkheden van leidende markten zoals die van:

—

duurzame, veilige en milieuvriendelijke technologie;

| — | ecodesign van producten; |
| --- | --- |

—

ecodesign van producten;

| — | hernieuwbare energiebronnen; |
| --- | --- |

—

hernieuwbare energiebronnen;

| — | energie-efficiëntie en het behoud van natuurlijke hulpbronnen; |
| --- | --- |

—

energie-efficiëntie en het behoud van natuurlijke hulpbronnen;

| — | diensten voor watervoorziening. |
| --- | --- |

—

diensten voor watervoorziening.

Aan deze lijst zou het efficiënte gebruik van materialen moeten worden toegevoegd (3).

| 2.7.1 | Het gaat erom dat Europa koploper wordt op het gebied van eco-innovatie en uitgroeit tot de meest energie-efficiënte regio ter wereld. |
| --- | --- |

2.7.1

Het gaat erom dat Europa koploper wordt op het gebied van eco-innovatie en uitgroeit tot de meest energie-efficiënte regio ter wereld.

| 2.8 | De CCMI heeft de afgelopen jaren uitgebreid stilgestaan bij maatregelen gericht op het indammen van de vraag, zoals in de adviezen van het EESC van respectievelijk september 2003 en september 2006 (4) over Industriële reconversie: balans en vooruitzichten — Een integrale aanpak en Duurzame ontwikkeling als katalysator voor industriële reconversie. In deze adviezen werd met name gekeken naar de dynamiek van „een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder de behoeften van de toekomstige generaties te schaden” (5). |
| --- | --- |

2.8

De CCMI heeft de afgelopen jaren uitgebreid stilgestaan bij maatregelen gericht op het indammen van de vraag, zoals in de adviezen van het EESC van respectievelijk september 2003 en september 2006 (4) over Industriële reconversie: balans en vooruitzichten — Een integrale aanpak en Duurzame ontwikkeling als katalysator voor industriële reconversie. In deze adviezen werd met name gekeken naar de dynamiek van „een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder de behoeften van de toekomstige generaties te schaden” (5).

| 2.9 | In het onderhavige initiatiefadvies ligt het accent daarentegen op het aanbod aan duurzame, milieuvriendelijke producties en gaat de aandacht vooral uit naar Europese milieuregelgeving die verregaande gevolgen heeft voor de wijze waarop goederen worden vervaardigd en verdeeld, maar ook steeds meer voor de processen, de dienstverlening en de goederen zelf. |
| --- | --- |

2.9

In het onderhavige initiatiefadvies ligt het accent daarentegen op het aanbod aan duurzame, milieuvriendelijke producties en gaat de aandacht vooral uit naar Europese milieuregelgeving die verregaande gevolgen heeft voor de wijze waarop goederen worden vervaardigd en verdeeld, maar ook steeds meer voor de processen, de dienstverlening en de goederen zelf.

| 2.10 | Als het geïntegreerde productbeleid eenmaal rond is en is getoetst aan alle mogelijke consequenties daarvan, dan wordt dat een vast onderdeel van de communautaire strategie voor duurzame ontwikkeling. Alle producten hebben een impact op het milieu, tijdens de productiefase dan wel bij het gebruik en de uiteindelijke afvalverwijdering. Dat geldt ook voor diensten. De EU tracht verder ondernemers en het maatschappelijk middenveld aan te zetten tot een grotere zorg voor het milieu, via maatregelen als het ecolabel, het communautaire systeem voor milieubeleid en milieu-audits en vrijwillige overeenkomsten. |
| --- | --- |

2.10

Als het geïntegreerde productbeleid eenmaal rond is en is getoetst aan alle mogelijke consequenties daarvan, dan wordt dat een vast onderdeel van de communautaire strategie voor duurzame ontwikkeling. Alle producten hebben een impact op het milieu, tijdens de productiefase dan wel bij het gebruik en de uiteindelijke afvalverwijdering. Dat geldt ook voor diensten. De EU tracht verder ondernemers en het maatschappelijk middenveld aan te zetten tot een grotere zorg voor het milieu, via maatregelen als het ecolabel, het communautaire systeem voor milieubeleid en milieu-audits en vrijwillige overeenkomsten.

| 2.11 | Alleen een nauwkeurige beoordeling van de milieu-impact van het menselijke doen en laten en van de beslissingen van de mens kan leiden tot efficiënte milieubescherming. De gevolgen voor het milieu kunnen ofwel preventief worden onderzocht (met behulp van milieueffectrapportages van private en publieke projecten), ofwel achteraf (door in de lidstaten uit te voeren milieucontroles waarbij alle belanghebbenden betrokken worden). |
| --- | --- |

2.11

Alleen een nauwkeurige beoordeling van de milieu-impact van het menselijke doen en laten en van de beslissingen van de mens kan leiden tot efficiënte milieubescherming. De gevolgen voor het milieu kunnen ofwel preventief worden onderzocht (met behulp van milieueffectrapportages van private en publieke projecten), ofwel achteraf (door in de lidstaten uit te voeren milieucontroles waarbij alle belanghebbenden betrokken worden).

| 2.11.1 | Net zoveel aandacht dient te worden besteed aan de duurzaamheid van de consumptie en van het industriebeleid. |
| --- | --- |

2.11.1

Net zoveel aandacht dient te worden besteed aan de duurzaamheid van de consumptie en van het industriebeleid.

| 2.12 | Inmiddels zijn er sanctiemaatregelen van kracht voor wanneer schade wordt berokkend aan beschermde natuur- en aan watergebieden of de bodem wordt vervuild. Het „de vervuiler betaalt”- principe heeft in 2004 zijn beslag gekregen met de goedkeuring van de Richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid. Deze Richtlijn bepaalt dat wie milieuschade veroorzaakt heeft, financieel aansprakelijk kan worden gesteld voor het herstellen van die schade. Bovendien bestaan er tegenwoordig Europese regels inzake afvalbeheer, verpakkingsmateriaal, geluidsoverlast, water- en luchtvervuiling, de klimaatverandering, natuurlijke en technologische risico's en ongelukken met bepaalde gevaarlijke stoffen (6). |
| --- | --- |

2.12

Inmiddels zijn er sanctiemaatregelen van kracht voor wanneer schade wordt berokkend aan beschermde natuur- en aan watergebieden of de bodem wordt vervuild. Het „de vervuiler betaalt”- principe heeft in 2004 zijn beslag gekregen met de goedkeuring van de Richtlijn betreffende milieuaansprakelijkheid. Deze Richtlijn bepaalt dat wie milieuschade veroorzaakt heeft, financieel aansprakelijk kan worden gesteld voor het herstellen van die schade. Bovendien bestaan er tegenwoordig Europese regels inzake afvalbeheer, verpakkingsmateriaal, geluidsoverlast, water- en luchtvervuiling, de klimaatverandering, natuurlijke en technologische risico's en ongelukken met bepaalde gevaarlijke stoffen (6).

| 2.13 | Het systematisch integreren van milieuvereisten in het ontwerp van producten met het oog op het terugdringen van de negatieve impact ervan op het milieu gedurende de hele levenscyclus van het product is, in deze tijd van globalisering van de markt, een zeer ambitieuze doelstelling, waarvoor specifieke Europese regels gelden (7). Dit thema is één van de prioriteiten die destijds in het kader van het Zesde milieuactieprogramma van de EU (2002-2012) werden geformuleerd. Met dit programma zijn zeven thematische strategieën (8) uitgewerkt en ingevoerd met betrekking tot de algemene en specifieke kenmerken van het productie- en distributiesysteem. Het Comité heeft hierover al advies uitgebracht. |
| --- | --- |

2.13

Het systematisch integreren van milieuvereisten in het ontwerp van producten met het oog op het terugdringen van de negatieve impact ervan op het milieu gedurende de hele levenscyclus van het product is, in deze tijd van globalisering van de markt, een zeer ambitieuze doelstelling, waarvoor specifieke Europese regels gelden (7). Dit thema is één van de prioriteiten die destijds in het kader van het Zesde milieuactieprogramma van de EU (2002-2012) werden geformuleerd. Met dit programma zijn zeven thematische strategieën (8) uitgewerkt en ingevoerd met betrekking tot de algemene en specifieke kenmerken van het productie- en distributiesysteem. Het Comité heeft hierover al advies uitgebracht.

| 2.14 | De CCMI kan zich volledig vinden in een productie- en distributieproces waarbij de milieunormen vanaf de beginfase in acht worden genomen. Deze doelstelling moet worden verwezenlijkt als onderdeel van de Lissabonstrategie, teneinde het concurrentievermogen van de in verandering zijnde Europese industrie weer op peil te brengen, niet alleen wat een duurzaam en samenhangende ontwikkeling betreft, maar ook om bij te dragen aan de vereenvoudiging en de stroomlijning van de technische en administratieve formaliteiten voor het bedrijfsleven en met name voor het MKB. |
| --- | --- |

2.14

De CCMI kan zich volledig vinden in een productie- en distributieproces waarbij de milieunormen vanaf de beginfase in acht worden genomen. Deze doelstelling moet worden verwezenlijkt als onderdeel van de Lissabonstrategie, teneinde het concurrentievermogen van de in verandering zijnde Europese industrie weer op peil te brengen, niet alleen wat een duurzaam en samenhangende ontwikkeling betreft, maar ook om bij te dragen aan de vereenvoudiging en de stroomlijning van de technische en administratieve formaliteiten voor het bedrijfsleven en met name voor het MKB.

| 2.15 | Wanneer er voor de toepassing van de milieuvereisten op ontwerp, ontwikkeling, distributie en afvalverwijdering van alle energieconsumerende producten een samenhangend kader wordt geformuleerd, vallen daar 70 % van de op de interne markt verhandelde producten onder (9). Een dergelijk kader blijft niet beperkt tot het energierendement, maar omvat alle aspecten van de impact op het milieu, zoals vaste emissies, rookgassen en geluids- en elektromagnetische emissies. |
| --- | --- |

2.15

Wanneer er voor de toepassing van de milieuvereisten op ontwerp, ontwikkeling, distributie en afvalverwijdering van alle energieconsumerende producten een samenhangend kader wordt geformuleerd, vallen daar 70 % van de op de interne markt verhandelde producten onder (9). Een dergelijk kader blijft niet beperkt tot het energierendement, maar omvat alle aspecten van de impact op het milieu, zoals vaste emissies, rookgassen en geluids- en elektromagnetische emissies.

| 2.16 | Op het productie- en distributiesysteem is overigens ook nog een uitgebreide reeks milieuvoorschriften van toepassing, die verstrekkende gevolgen zullen hebben voor de productiewijze en de wijze van dienstverlening in de EU. Ook hier is transparantie, vereenvoudiging en consolidering weer de boodschap. De communautaire milieu-inspanningen zijn een dwarsdoorsnijdend thema voor alle overige beleidsmaatregelen: zo kan het gaan om de technische standaardisering van de regelgeving rond chemische stoffen zoals geformuleerd in de REACH-verordening, om maatregelen inzake het werkgelegenheidsbeleid of om maatregelen voor de interne markt en de handel in goederen en diensten. |
| --- | --- |

2.16

Op het productie- en distributiesysteem is overigens ook nog een uitgebreide reeks milieuvoorschriften van toepassing, die verstrekkende gevolgen zullen hebben voor de productiewijze en de wijze van dienstverlening in de EU. Ook hier is transparantie, vereenvoudiging en consolidering weer de boodschap. De communautaire milieu-inspanningen zijn een dwarsdoorsnijdend thema voor alle overige beleidsmaatregelen: zo kan het gaan om de technische standaardisering van de regelgeving rond chemische stoffen zoals geformuleerd in de REACH-verordening, om maatregelen inzake het werkgelegenheidsbeleid of om maatregelen voor de interne markt en de handel in goederen en diensten.

| 2.17 | Bij de tenuitvoerlegging van beleid moet rekening worden gehouden met de neveneffecten die de draagwijdte van de hoofddoelstellingen (10) kunnen verkleinen en ernstige niet gewenste gevolgen hebben voor de economie als ze niet worden meegewogen in een alomvattende beoordeling binnen een geïntegreerd kader (11). |
| --- | --- |

2.17

Bij de tenuitvoerlegging van beleid moet rekening worden gehouden met de neveneffecten die de draagwijdte van de hoofddoelstellingen (10) kunnen verkleinen en ernstige niet gewenste gevolgen hebben voor de economie als ze niet worden meegewogen in een alomvattende beoordeling binnen een geïntegreerd kader (11).

3.   Het huidige communautaire kader voor milieubeleid

| 3.1 | Milieubeleid is momenteel één van de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen voor overheden en actoren van de economie. De trage wereldwijde reactie op milieuproblemen mag niet langer een excuus zijn om de invoering van nieuwe regels en gedragsveranderingen uit te stellen. Die zijn immers noodzakelijk om toe te werken naar de hoofddoelstelling, namelijk om duurzame ontwikkeling waar te maken, een uitdaging waar onze partners in heel de wereld mee geconfronteerd worden. |
| --- | --- |

3.1

Milieubeleid is momenteel één van de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen voor overheden en actoren van de economie. De trage wereldwijde reactie op milieuproblemen mag niet langer een excuus zijn om de invoering van nieuwe regels en gedragsveranderingen uit te stellen. Die zijn immers noodzakelijk om toe te werken naar de hoofddoelstelling, namelijk om duurzame ontwikkeling waar te maken, een uitdaging waar onze partners in heel de wereld mee geconfronteerd worden.

| 3.2 | Duurzame ontwikkeling moeten volgens het Comité (12) leiden tot een rechtvaardigere en welvarendere Europese samenleving, die kan bogen op een schoner, veiliger en gezonder milieu en die een betere kwaliteit van leven en werken biedt voor onszelf, onze kinderen en onze kleinkinderen. Dat vereist echter een grotere samenhang tussen EU-beleid en EU-instrumenten, zodat proactieve en niet-bureaucratische randvoorwaarden kunnen worden gecreëerd, waarbij rekening wordt gehouden met de economische en sociale aspecten van industriële reconversie en het bedrijfsleven beter in staat wordt gesteld om te concurreren op de globale markt. |
| --- | --- |

3.2

Duurzame ontwikkeling moeten volgens het Comité (12) leiden tot een rechtvaardigere en welvarendere Europese samenleving, die kan bogen op een schoner, veiliger en gezonder milieu en die een betere kwaliteit van leven en werken biedt voor onszelf, onze kinderen en onze kleinkinderen. Dat vereist echter een grotere samenhang tussen EU-beleid en EU-instrumenten, zodat proactieve en niet-bureaucratische randvoorwaarden kunnen worden gecreëerd, waarbij rekening wordt gehouden met de economische en sociale aspecten van industriële reconversie en het bedrijfsleven beter in staat wordt gesteld om te concurreren op de globale markt.

| 3.3 | Wetenschappelijke en technologische vooruitgang zijn noodzakelijk om economische groei te kunnen verenigen met duurzaamheid op milieu- en maatschappelijk gebied. Het Comité heeft dit in een recent advies in de volgende bewoordingen benadrukt: „Wetenschappelijke en technische topprestaties en de omzetting daarvan in concurrerend economisch vermogen zijn de conditio sine qua non om onze toekomst — bijv. ten aanzien van energie- en klimaatproblemen — veilig te stellen, onze huidige positie op het wereldtoneel te behouden en te verbeteren en het Europese sociaal model niet in gevaar te brengen maar verder uit te bouwen” (13). |
| --- | --- |

3.3

Wetenschappelijke en technologische vooruitgang zijn noodzakelijk om economische groei te kunnen verenigen met duurzaamheid op milieu- en maatschappelijk gebied. Het Comité heeft dit in een recent advies in de volgende bewoordingen benadrukt: „Wetenschappelijke en technische topprestaties en de omzetting daarvan in concurrerend economisch vermogen zijn de conditio sine qua non om onze toekomst — bijv. ten aanzien van energie- en klimaatproblemen — veilig te stellen, onze huidige positie op het wereldtoneel te behouden en te verbeteren en het Europese sociaal model niet in gevaar te brengen maar verder uit te bouwen” (13).

| 3.4 | Uit de keuzes die zijn gemaakt voor het Zevende kaderprogramma 2007-2013 voor communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie blijkt duidelijk hoe centraal het milieu staat: „Milieubescherming is fundamenteel voor de levenskwaliteit en de levensvoorwaarden van de huidige en komende generaties. Het is een bijzondere ambitieuze en eventueel ook cruciale doelstelling om de daarmee verbonden door mens of natuur veroorzaakte problemen in kaart te brengen en op te lossen. Deze taak is nauw verweven met kwesties die op de meest uiteenlopende onderzoeks- en beleidsgebieden spelen: economisch beleid, energiebeleid, volksgezondheidsbeleid en landbouwbeleid, inclusief toezichtstaken en, vanwege de mondiale aspecten, internationale akkoorden” (14). |
| --- | --- |

3.4

Uit de keuzes die zijn gemaakt voor het Zevende kaderprogramma 2007-2013 voor communautaire activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie blijkt duidelijk hoe centraal het milieu staat: „Milieubescherming is fundamenteel voor de levenskwaliteit en de levensvoorwaarden van de huidige en komende generaties. Het is een bijzondere ambitieuze en eventueel ook cruciale doelstelling om de daarmee verbonden door mens of natuur veroorzaakte problemen in kaart te brengen en op te lossen. Deze taak is nauw verweven met kwesties die op de meest uiteenlopende onderzoeks- en beleidsgebieden spelen: economisch beleid, energiebeleid, volksgezondheidsbeleid en landbouwbeleid, inclusief toezichtstaken en, vanwege de mondiale aspecten, internationale akkoorden” (14).

| 3.4.1 | De Europese Technologische Platforms (15) vormen een belangrijk instrument om het innovatiepotentieel van Europa te stimuleren. Daarnaast bestaat er het Actieplan voor milieutechnologie, waarin wordt verwezen naar de „leidende markten”. |
| --- | --- |

3.4.1

De Europese Technologische Platforms (15) vormen een belangrijk instrument om het innovatiepotentieel van Europa te stimuleren. Daarnaast bestaat er het Actieplan voor milieutechnologie, waarin wordt verwezen naar de „leidende markten”.

| 3.4.2 | De nijverheid zal van belang blijven voor de Europese economische activiteit als de nieuwe criteria van de bescherming van de kwaliteit van leven en de kwaliteit van het milieu en van een behoorlijk beheer van de natuurlijke rijkdommen voortdurend haar ontwikkeling blijven bepalen. Hieraan wordt vormgegeven door:






  — | nieuwe bedrijfsmodellen; |
| --- | --- | --- |

3.4.2

De nijverheid zal van belang blijven voor de Europese economische activiteit als de nieuwe criteria van de bescherming van de kwaliteit van leven en de kwaliteit van het milieu en van een behoorlijk beheer van de natuurlijke rijkdommen voortdurend haar ontwikkeling blijven bepalen. Hieraan wordt vormgegeven door:

—

nieuwe bedrijfsmodellen;

| — | producten en diensten met een hoge toegevoegde waarde; |
| --- | --- |

—

producten en diensten met een hoge toegevoegde waarde;

| — | geavanceerde industriële technieken, met gebruikmaking van hoogwaardige ecotechnologie; |
| --- | --- |

—

geavanceerde industriële technieken, met gebruikmaking van hoogwaardige ecotechnologie;

| — | nieuwe productietechnologieën en -wetenschappen om technische en milieunormen vast te stellen; |
| --- | --- |

—

nieuwe productietechnologieën en -wetenschappen om technische en milieunormen vast te stellen;

| — | bijstelling van de OTO-modellen en van de infrastructuur voor onderwijs, waarin de nieuwe milieunormen worden verwerkt; |
| --- | --- |

—

bijstelling van de OTO-modellen en van de infrastructuur voor onderwijs, waarin de nieuwe milieunormen worden verwerkt;

| — | „groene” aanbestedingen; |
| --- | --- |

—

„groene” aanbestedingen;

| — | nieuwe vormen van financiering van milieutechnologie, zoals voorzien in het Actieplan (16) |
| --- | --- |

—

nieuwe vormen van financiering van milieutechnologie, zoals voorzien in het Actieplan (16)

| — | betere toepassing van onderzoek en van technische en andere normen. |
| --- | --- |

—

betere toepassing van onderzoek en van technische en andere normen.

| 3.5 | Duurzame ontwikkeling is één van de speerpunten bij de instrumenten voor het cohesiebeleid 2007-2013. Er wordt gestreefd naar synergie tussen de sociale en de milieudimensie, waarvoor een totaal bedrag van 308 miljard euro is uitgetrokken: „Bij de opstelling van programma's en projecten moet rekening worden gehouden met het milieubeschermingsaspect teneinde duurzame ontwikkeling te bevorderen” (17). |
| --- | --- |

3.5

Duurzame ontwikkeling is één van de speerpunten bij de instrumenten voor het cohesiebeleid 2007-2013. Er wordt gestreefd naar synergie tussen de sociale en de milieudimensie, waarvoor een totaal bedrag van 308 miljard euro is uitgetrokken: „Bij de opstelling van programma's en projecten moet rekening worden gehouden met het milieubeschermingsaspect teneinde duurzame ontwikkeling te bevorderen” (17).

| 3.5.1 | Het EFRO ondersteunt overal in de EU programma's voor regionale ontwikkeling, economische verandering, bevordering van het concurrentievermogen en van territoriale samenwerking. Milieubescherming en onderzoek, evenals risicopreventie in deze belangrijke sector kunnen eveneens financiering uit dit fonds ontvangen, met name als het gaat om achterstandregio's. |
| --- | --- |

3.5.1

Het EFRO ondersteunt overal in de EU programma's voor regionale ontwikkeling, economische verandering, bevordering van het concurrentievermogen en van territoriale samenwerking. Milieubescherming en onderzoek, evenals risicopreventie in deze belangrijke sector kunnen eveneens financiering uit dit fonds ontvangen, met name als het gaat om achterstandregio's.

| 3.5.2 | Uit het Cohesiefonds wordt steun aan milieumaatregelen en aan de Transeuropese vervoersnetwerken gefinancierd. Momenteel komen lidstaten voor deze steun in aanmerking als ze een BNI hebben dat onder de 90 % van het EU-gemiddelde ligt (18). Er is echter een schaarste aan middelen voor de spoorweginfrastructuur, hetgeen zorgwekkende gevolgen heeft voor het milieu en voor de kwaliteit van leven. |
| --- | --- |

3.5.2

Uit het Cohesiefonds wordt steun aan milieumaatregelen en aan de Transeuropese vervoersnetwerken gefinancierd. Momenteel komen lidstaten voor deze steun in aanmerking als ze een BNI hebben dat onder de 90 % van het EU-gemiddelde ligt (18). Er is echter een schaarste aan middelen voor de spoorweginfrastructuur, hetgeen zorgwekkende gevolgen heeft voor het milieu en voor de kwaliteit van leven.

| 3.5.3 | De cohesie-uitgaven zullen voortaan vooral worden besteed aan gemeenschappelijke thema's, zoals onderzoek en technologische ontwikkeling, innovatie en ondernemerschap, de informatiemaatschappij, transport, energie — met inbegrip van hernieuwbare energiebronnen, milieubescherming en thema's i.v.m. het menselijk kapitaal en het arbeidsmarktbeleid. |
| --- | --- |

3.5.3

De cohesie-uitgaven zullen voortaan vooral worden besteed aan gemeenschappelijke thema's, zoals onderzoek en technologische ontwikkeling, innovatie en ondernemerschap, de informatiemaatschappij, transport, energie — met inbegrip van hernieuwbare energiebronnen, milieubescherming en thema's i.v.m. het menselijk kapitaal en het arbeidsmarktbeleid.

| 3.5.4 | Overigens wijst het Comité erop dat „het cohesiefonds en de structuurfondsen ver vooruit liepen op de Lissabonstrategie in al haar facetten (economische groei, cohesie, werkgelegenheid, kwaliteit van arbeid, milieuduurzaamheid) en het Europees sociaal model hebben helpen consolideren” (19). |
| --- | --- |

3.5.4

Overigens wijst het Comité erop dat „het cohesiefonds en de structuurfondsen ver vooruit liepen op de Lissabonstrategie in al haar facetten (economische groei, cohesie, werkgelegenheid, kwaliteit van arbeid, milieuduurzaamheid) en het Europees sociaal model hebben helpen consolideren” (19).

| 3.5.5 | In het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (2007-2013), waarover het Comité een zeer positief oordeel heeft uitgebracht (20), is onder meer het programma voor „Intelligente Energie — Europa” voor duurzame ontwikkeling in de energiesector opgenomen, waarmee niet alleen de verbetering van de energie-efficiency wordt beoogd, maar ook de veiligheid van de bevoorrading en van de hernieuwbare bronnen. Daarnaast is er het financieringsinstrument LIFE PLUS, dat — zij het helaas met te weinig middelen (21) — innovatieve methodes en instrumenten wil steunen en wil bijdragen tot de consolidering van de kennisbasis voor ontwikkeling, beoordeling, monitoring en evaluatie, tot capaciteitsopbouw en uitwisseling van goede praktijken, tot betere milieu-governance en verspreiding van de bijbehorende informatie en tot een grotere bewustwording ten aanzien van milieuvraagstukken. |
| --- | --- |

3.5.5

In het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (2007-2013), waarover het Comité een zeer positief oordeel heeft uitgebracht (20), is onder meer het programma voor „Intelligente Energie — Europa” voor duurzame ontwikkeling in de energiesector opgenomen, waarmee niet alleen de verbetering van de energie-efficiency wordt beoogd, maar ook de veiligheid van de bevoorrading en van de hernieuwbare bronnen. Daarnaast is er het financieringsinstrument LIFE PLUS, dat — zij het helaas met te weinig middelen (21) — innovatieve methodes en instrumenten wil steunen en wil bijdragen tot de consolidering van de kennisbasis voor ontwikkeling, beoordeling, monitoring en evaluatie, tot capaciteitsopbouw en uitwisseling van goede praktijken, tot betere milieu-governance en verspreiding van de bijbehorende informatie en tot een grotere bewustwording ten aanzien van milieuvraagstukken.

| 3.5.6 | Zoals in voorgaande adviezen van het Comité al is aangegeven, mogen ook de door de EIB toegekende individuele financieringen ten behoeve van projecten voor milieubescherming niet over het hoofd gezien worden. Deze zijn goed voor een derde van het totale aanbod aan individuele financieringen, dat in 2005 in de Europese Unie 10,9 miljard euro beliep. |
| --- | --- |

3.5.6

Zoals in voorgaande adviezen van het Comité al is aangegeven, mogen ook de door de EIB toegekende individuele financieringen ten behoeve van projecten voor milieubescherming niet over het hoofd gezien worden. Deze zijn goed voor een derde van het totale aanbod aan individuele financieringen, dat in 2005 in de Europese Unie 10,9 miljard euro beliep.

| 3.5.7 | Het Comité wil nogmaals benadrukken dat „in een context als de huidige, die openstaat voor de mondiale concurrentie, een governance-strategie om tot een maatschappelijk verantwoordelijk gebied te komen, de garantie moet vormen voor een duurzame en dynamische sociaal-economische ontwikkeling van hoge kwaliteit” teneinde te zorgen voor „een hoog niveau van duurzame ontwikkeling op milieu- en sociaal gebied zowel ten aanzien van productie als consumptie” (22). |
| --- | --- |

3.5.7

Het Comité wil nogmaals benadrukken dat „in een context als de huidige, die openstaat voor de mondiale concurrentie, een governance-strategie om tot een maatschappelijk verantwoordelijk gebied te komen, de garantie moet vormen voor een duurzame en dynamische sociaal-economische ontwikkeling van hoge kwaliteit” teneinde te zorgen voor „een hoog niveau van duurzame ontwikkeling op milieu- en sociaal gebied zowel ten aanzien van productie als consumptie” (22).

| 3.5.8 | Aangezien 40 % van de CO2-uitstoot afkomstig is van de steden, is er verder dringend behoefte aan een beleid inzake stadsplanning „ook om aan de EU-streefwaarden en -voorschriften inzake luchtkwaliteit in steden te kunnen voldoen ...” (23). |
| --- | --- |

3.5.8

Aangezien 40 % van de CO2-uitstoot afkomstig is van de steden, is er verder dringend behoefte aan een beleid inzake stadsplanning „ook om aan de EU-streefwaarden en -voorschriften inzake luchtkwaliteit in steden te kunnen voldoen ...” (23).

| 3.6 | In de huidige regeling voor overheidssteun op milieugebied — waar het Comité een advies over heeft uitgebracht (24) — wordt voornamelijk uitgegaan van drie soorten steunmaatregelen:






  — | exploitatiesteun voor afvalbeheer en energiebesparingen; |
| --- | --- | --- |

3.6

In de huidige regeling voor overheidssteun op milieugebied — waar het Comité een advies over heeft uitgebracht (24) — wordt voornamelijk uitgegaan van drie soorten steunmaatregelen:

—

exploitatiesteun voor afvalbeheer en energiebesparingen;

| — | steun voor adviesdiensten en bijstand op milieugebied voor het MKB (25); |
| --- | --- |

—

steun voor adviesdiensten en bijstand op milieugebied voor het MKB (25);

| — | steun voor investeringen die noodzakelijk zijn om milieudoelstellingen te verwezenlijken, om vervuiling of vervuilende factoren te bestrijden of op te heffen en om productiemethoden milieuvriendelijker te maken. |
| --- | --- |

—

steun voor investeringen die noodzakelijk zijn om milieudoelstellingen te verwezenlijken, om vervuiling of vervuilende factoren te bestrijden of op te heffen en om productiemethoden milieuvriendelijker te maken.

Deze regeling moet voor eind 2007 worden herzien.

| 3.7 | Volgens het Comité is het dringend nodig dat:






  — | het systeem voor de handel in broeikasgasuitstootrechten wordt verbeterd en geconsolideerd (26); |
| --- | --- | --- |

3.7

Volgens het Comité is het dringend nodig dat:

—

het systeem voor de handel in broeikasgasuitstootrechten wordt verbeterd en geconsolideerd (26);

| — | de vastlegging en opslag van koolstof wordt bevorderd; |
| --- | --- |

—

de vastlegging en opslag van koolstof wordt bevorderd;

| — | de door transport veroorzaakte uitstoot wordt beperkt; |
| --- | --- |

—

de door transport veroorzaakte uitstoot wordt beperkt;

| — | duurzame groei alle aandacht krijgt; |
| --- | --- |

—

duurzame groei alle aandacht krijgt;

| — | de mogelijkheden voor energiebesparing worden onderzocht die ontstaan door de verbetering van de consumentenvoorlichting en de toepassing van de richtsnoeren inzake energieverbruik van gebouwen, evenals door het toekomstige Europees Handvest betreffende de rechten van de energieconsument (27). |
| --- | --- |

—

de mogelijkheden voor energiebesparing worden onderzocht die ontstaan door de verbetering van de consumentenvoorlichting en de toepassing van de richtsnoeren inzake energieverbruik van gebouwen, evenals door het toekomstige Europees Handvest betreffende de rechten van de energieconsument (27).

| 3.7.1 | De dankzij een grotere efficiëntie in het gebruik van brandstoffen geboekte winst is deels tenietgedaan, met name door de groei van het goederen- en passagiersvervoer, die heeft geleid tot een netto toename in de uitstoot van broeikasgassen (cf. databank van het Internationaal partnerschap inzake klimaatverandering — Europees Agentschap voor het Milieu) (28). Op lokaal niveau blijven er nog altijd ernstige problemen bestaan, met name de verkeerscongestie, de geluidsoverlast en de deeltjesemissie, ook al zullen technologische ontwikkelingen op het gebied van roetfilters in de toekomst wellicht goede resultaten opleveren wat dat laatste betreft (29). |
| --- | --- |

3.7.1

De dankzij een grotere efficiëntie in het gebruik van brandstoffen geboekte winst is deels tenietgedaan, met name door de groei van het goederen- en passagiersvervoer, die heeft geleid tot een netto toename in de uitstoot van broeikasgassen (cf. databank van het Internationaal partnerschap inzake klimaatverandering — Europees Agentschap voor het Milieu) (28). Op lokaal niveau blijven er nog altijd ernstige problemen bestaan, met name de verkeerscongestie, de geluidsoverlast en de deeltjesemissie, ook al zullen technologische ontwikkelingen op het gebied van roetfilters in de toekomst wellicht goede resultaten opleveren wat dat laatste betreft (29).

| 3.8 | De toepassing van de milieuregels en — normen is niet bevredigend: uit de laatste publicatie van het Internal Market Scoreboard (februari 2007) blijkt dat juist in de milieusector sprake is van de meeste inbreuken op de regels voor de interne markt (meer dan 18 % van alle inbreuken worden tegen milieuvoorschriften gepleegd). Als daarbij nog de overtredingen tegen de energie- en vervoersregels worden opgeteld, komen we uit op ongeveer 33 % van alle inbreuken (30). |
| --- | --- |

3.8

De toepassing van de milieuregels en — normen is niet bevredigend: uit de laatste publicatie van het Internal Market Scoreboard (februari 2007) blijkt dat juist in de milieusector sprake is van de meeste inbreuken op de regels voor de interne markt (meer dan 18 % van alle inbreuken worden tegen milieuvoorschriften gepleegd). Als daarbij nog de overtredingen tegen de energie- en vervoersregels worden opgeteld, komen we uit op ongeveer 33 % van alle inbreuken (30).

| 3.8.1 | De eerste wetgevende stap die werd gezet om het „de vervuiler betaalt”- principe daadwerkelijk tot prioritaire doelstelling te maken, is Richtlijn 2004/35/EG van 21 april 2004 betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade geweest. Het Comité vertoonde zich indertijd zeer verheugd (31) over deze Richtlijn, omdat ze erop gericht is de schade te voorkomen en de natuur in haar oorspronkelijke staat te herstellen. |
| --- | --- |

3.8.1

De eerste wetgevende stap die werd gezet om het „de vervuiler betaalt”- principe daadwerkelijk tot prioritaire doelstelling te maken, is Richtlijn 2004/35/EG van 21 april 2004 betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade geweest. Het Comité vertoonde zich indertijd zeer verheugd (31) over deze Richtlijn, omdat ze erop gericht is de schade te voorkomen en de natuur in haar oorspronkelijke staat te herstellen.

| 3.8.2 | In 2006 is overgegaan tot een herziening van verschillende richtlijnen, teneinde deze te verbeteren, te vereenvoudigen en de tenuitvoerlegging ervan te stroomlijnen. Het ging hierbij om de volgende richtlijnen:






  — | Richtlijn 2002/95/EG (RoHS) betreffende beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur, zoals lood, ijzer, cadmium, zeswaardig chroom en bepaalde brandvertragende producten; |
| --- | --- | --- |

3.8.2

In 2006 is overgegaan tot een herziening van verschillende richtlijnen, teneinde deze te verbeteren, te vereenvoudigen en de tenuitvoerlegging ervan te stroomlijnen. Het ging hierbij om de volgende richtlijnen:

—

Richtlijn 2002/95/EG (RoHS) betreffende beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur, zoals lood, ijzer, cadmium, zeswaardig chroom en bepaalde brandvertragende producten;

| — | Richtlijn 2002/96/EG, ook bekend als AEEA, die erop gericht is om de hoeveelheid afgedankte elektrische en elektronische apparatuur in te perken middels maatregelen voor hergebruik en recyclage van deze apparatuur en hun onderdelen; |
| --- | --- |

—

Richtlijn 2002/96/EG, ook bekend als AEEA, die erop gericht is om de hoeveelheid afgedankte elektrische en elektronische apparatuur in te perken middels maatregelen voor hergebruik en recyclage van deze apparatuur en hun onderdelen;

| — | de IPPC-richtlijn (
  Integrated Pollution and Prevention Control
  ) inzake de geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging; |
| --- | --- |

—

de IPPC-richtlijn (
  Integrated Pollution and Prevention Control
  ) inzake de geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging;

| — | de Kaderrichtlijn betreffende afvalstoffen
   (32), die voortkomt uit het samengaan van drie voorgaande richtlijnen. |
| --- | --- |

—

de Kaderrichtlijn betreffende afvalstoffen
   (32), die voortkomt uit het samengaan van drie voorgaande richtlijnen.

| 3.8.3 | Met deze richtlijnen wordt de producenten goede gelegenheden geboden om milieuaspecten op de lange termijn in hun bedrijfsstrategie te integreren en nieuwe marktkansen te creëren via betere milieuprestaties t.a.v. hun producten en productieprocessen. |
| --- | --- |

3.8.3

Met deze richtlijnen wordt de producenten goede gelegenheden geboden om milieuaspecten op de lange termijn in hun bedrijfsstrategie te integreren en nieuwe marktkansen te creëren via betere milieuprestaties t.a.v. hun producten en productieprocessen.

| 3.8.4 | Kaderrichtlijn 2005/32/EG EUP (ecologisch ontwerp voor energieverbruikende producten) verdient volgens het Comité — zoals het ook in zijn desbetreffende advies (33) heeft benadrukt — speciale aandacht in het kader van de strategie voor geïntegreerd productbeleid (Integrated product policy — IPP). Met deze richtlijn, die betrekking heeft op alle energieverbruikende apparatuur (elektriciteit of fossiele brandstoffen) wordt ernaar gestreefd om een kader aan te reiken voor de integratie van milieuaspecten in de ontwerpfase in tal van industriesectoren. |
| --- | --- |

3.8.4

Kaderrichtlijn 2005/32/EG EUP (ecologisch ontwerp voor energieverbruikende producten) verdient volgens het Comité — zoals het ook in zijn desbetreffende advies (33) heeft benadrukt — speciale aandacht in het kader van de strategie voor geïntegreerd productbeleid (Integrated product policy — IPP). Met deze richtlijn, die betrekking heeft op alle energieverbruikende apparatuur (elektriciteit of fossiele brandstoffen) wordt ernaar gestreefd om een kader aan te reiken voor de integratie van milieuaspecten in de ontwerpfase in tal van industriesectoren.

| 3.8.5 | Verordening (EG) 1907/2006, beter bekend als REACH — Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals — komt in de plaats van ongeveer 40 regelingen en zorgt voor één enkel systeem voor alle chemische stoffen. Het Comité heeft destijds enkele kritische kanttekeningen bij deze Verordening geplaatst (34) vanwege haar complexiteit en de omvang van de technische bijlagen. |
| --- | --- |

3.8.5

Verordening (EG) 1907/2006, beter bekend als REACH — Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals — komt in de plaats van ongeveer 40 regelingen en zorgt voor één enkel systeem voor alle chemische stoffen. Het Comité heeft destijds enkele kritische kanttekeningen bij deze Verordening geplaatst (34) vanwege haar complexiteit en de omvang van de technische bijlagen.

| 3.9 | Verder zijn er verschillende nuttige instrumenten ingevoerd die op vrijwillige basis kunnen worden toegepast, gaande van milieuconvenanten en het Europese systeem voor milieukeuren tot aan het communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS): daar komen nog de voorstellen betreffende de randvoorwaarden voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en de ontwikkeling van een maatschappelijk verantwoordelijk gebied. |
| --- | --- |

3.9

Verder zijn er verschillende nuttige instrumenten ingevoerd die op vrijwillige basis kunnen worden toegepast, gaande van milieuconvenanten en het Europese systeem voor milieukeuren tot aan het communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS): daar komen nog de voorstellen betreffende de randvoorwaarden voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en de ontwikkeling van een maatschappelijk verantwoordelijk gebied.

| 3.9.1 | Hoofddoelstelling van het door de Commissie in juli 2002 gepresenteerde Actieplan betreffende milieuconvenanten
   (35) was om „de regelgeving via gecoördineerde actie te vereenvoudigen”, conform het door de Europese Raad van Lissabon geformuleerde mandaat, dat achtereenvolgens bekrachtigd is in Stockholm, Laken en Barcelona, teneinde de juridische zekerheid ervan te garanderen en zo de dynamiek van het bedrijfsleven te bevorderen. Het Comité heeft zich ook over dit thema uitgesproken (36). |
| --- | --- |

3.9.1

Hoofddoelstelling van het door de Commissie in juli 2002 gepresenteerde Actieplan betreffende milieuconvenanten
   (35) was om „de regelgeving via gecoördineerde actie te vereenvoudigen”, conform het door de Europese Raad van Lissabon geformuleerde mandaat, dat achtereenvolgens bekrachtigd is in Stockholm, Laken en Barcelona, teneinde de juridische zekerheid ervan te garanderen en zo de dynamiek van het bedrijfsleven te bevorderen. Het Comité heeft zich ook over dit thema uitgesproken (36).

| 3.9.2 | Overigens heeft de Commissie die mogelijkheid van vrijwillige milieuconvenanten al in 1996 gelanceerd. Het gaat in feite om instrumenten voor zelfregulering en coregulering en het interessante eraan is dat ze de industrie de gelegenheid bieden vroegtijdig in te spelen op problemen en er doeltreffende en passende oplossingen voor te vinden. Op deze manier kan er veel sneller worden opgetreden en worden toegewerkt naar een veel „eenvoudigere en soepelere regelgeving die dichter bij de burgers staat en begrijpelijker voor hen is”, waardoor „het sluiten van milieuconvenanten op communautair niveau kan worden gestimuleerd” (37). |
| --- | --- |

3.9.2

Overigens heeft de Commissie die mogelijkheid van vrijwillige milieuconvenanten al in 1996 gelanceerd. Het gaat in feite om instrumenten voor zelfregulering en coregulering en het interessante eraan is dat ze de industrie de gelegenheid bieden vroegtijdig in te spelen op problemen en er doeltreffende en passende oplossingen voor te vinden. Op deze manier kan er veel sneller worden opgetreden en worden toegewerkt naar een veel „eenvoudigere en soepelere regelgeving die dichter bij de burgers staat en begrijpelijker voor hen is”, waardoor „het sluiten van milieuconvenanten op communautair niveau kan worden gestimuleerd” (37).

| 3.9.3 | In dit verband wil het Comité benadrukken dat „de Commissie zich altijd zou moeten afvragen of er daadwerkelijk een wettelijk kader nodig is om de nagestreefde doelstellingen te verwezenlijken, of dat zelf- of coregulering volstaat. Als er meerdere keuzemogelijkheden zijn, moet de voorkeur uitgaan naar de optie met de laagste kosten, de minste administratieve lasten, de grootste transparantie en de grootste deelname van belanghebbenden” (38). |
| --- | --- |

3.9.3

In dit verband wil het Comité benadrukken dat „de Commissie zich altijd zou moeten afvragen of er daadwerkelijk een wettelijk kader nodig is om de nagestreefde doelstellingen te verwezenlijken, of dat zelf- of coregulering volstaat. Als er meerdere keuzemogelijkheden zijn, moet de voorkeur uitgaan naar de optie met de laagste kosten, de minste administratieve lasten, de grootste transparantie en de grootste deelname van belanghebbenden” (38).

| 3.9.4 | Dankzij Verordening (EG) nr. 1980/2000 kunnen bedrijven een Europese milieukeur aanvragen met het doel om producten te bevorderen die een verminderd milieueffect hebben in vergelijking met producten van dezelfde categorie en om de consument juiste, wetenschappelijk onderbouwde informatie over producten te verschaffen. Het potentiële succes van deze Europese milieukeur loopt gevaar te worden ondermijnd door de wildgroei aan communautaire en bijkomende nationale ecolabels: „De verwijzing naar de goedkeuring van diverse systemen voor milieu-etikettering (incl. milieuverklaringen en -claims) doet vragen rijzen in verband met de noodzaak voor de lidstaten om vervolgens beleidsinstrumenten en toezichtsregelingen in het leven te roepen waarmee de waarheidsgetrouwheid van die etiketten kan worden gecontroleerd. Het Comité brengt overigens al in zijn advies over de nieuwe Verordening inzake toekenning van milieukeuren” (39)„naar voren dat de „wildgroei” van keurmerken en andere beweringen aangaande de milieuvriendelijkheid van producten ten stelligste moet worden tegengegaan. De omvang van dergelijke ongereguleerde merken brengt de consument in verwarring, terwijl deze beweringen soms misleidend zijn” (40). |
| --- | --- |

3.9.4

Dankzij Verordening (EG) nr. 1980/2000 kunnen bedrijven een Europese milieukeur aanvragen met het doel om producten te bevorderen die een verminderd milieueffect hebben in vergelijking met producten van dezelfde categorie en om de consument juiste, wetenschappelijk onderbouwde informatie over producten te verschaffen. Het potentiële succes van deze Europese milieukeur loopt gevaar te worden ondermijnd door de wildgroei aan communautaire en bijkomende nationale ecolabels: „De verwijzing naar de goedkeuring van diverse systemen voor milieu-etikettering (incl. milieuverklaringen en -claims) doet vragen rijzen in verband met de noodzaak voor de lidstaten om vervolgens beleidsinstrumenten en toezichtsregelingen in het leven te roepen waarmee de waarheidsgetrouwheid van die etiketten kan worden gecontroleerd. Het Comité brengt overigens al in zijn advies over de nieuwe Verordening inzake toekenning van milieukeuren” (39)„naar voren dat de „wildgroei” van keurmerken en andere beweringen aangaande de milieuvriendelijkheid van producten ten stelligste moet worden tegengegaan. De omvang van dergelijke ongereguleerde merken brengt de consument in verwarring, terwijl deze beweringen soms misleidend zijn” (40).

| 3.9.5 | Het Comité kan zich volledig vinden (41) in de vrijwillige aansluiting van organisaties bij een communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS). „Het beschouwt EMAS als een nuttig instrument om het algemene streven naar duurzame productie- en consumptiepatronen (duurzame ontwikkeling) te verwezenlijken” en als een instrument „dat bedoeld is om organisaties te belonen die meer doen dan wettelijk noodzakelijk is en hun milieuprestaties voortdurend verbeteren” (42). „Aan de hand van EMAS krijgen organisaties en instellingen een concreet beeld van de milieu-effecten van hun activiteiten — bijvoorbeeld het gebruik van energie en materialen, het reizen per auto, trein of vliegtuig — en kunnen ze deze reduceren” (43). |
| --- | --- |

3.9.5

Het Comité kan zich volledig vinden (41) in de vrijwillige aansluiting van organisaties bij een communautair milieubeheer- en milieuauditsysteem (EMAS). „Het beschouwt EMAS als een nuttig instrument om het algemene streven naar duurzame productie- en consumptiepatronen (duurzame ontwikkeling) te verwezenlijken” en als een instrument „dat bedoeld is om organisaties te belonen die meer doen dan wettelijk noodzakelijk is en hun milieuprestaties voortdurend verbeteren” (42). „Aan de hand van EMAS krijgen organisaties en instellingen een concreet beeld van de milieu-effecten van hun activiteiten — bijvoorbeeld het gebruik van energie en materialen, het reizen per auto, trein of vliegtuig — en kunnen ze deze reduceren” (43).

| 3.9.6 | Zoals het Comité al vaker heeft aangegeven (44), beschouwt het maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) als „een belangrijke bijdrage voor het verwezenlijken van de in Lissabon vastgestelde strategische doelstelling”. MVO kan niet los gezien worden van de notie van een maatschappelijk verantwoordelijk gebied en van territoriale governance van industriële reconversie, die tot stand kunnen komen door de oprichting van nieuwe bedrijven te stimuleren, nieuwe beroepsprofielen te ontwikkelen en te zorgen voor meer en betere banen. Daarbij moet wel het op de kenniseconomie gerichte Europees sociaal model (45) in stand worden gehouden en moet een geïntegreerde territoriale benadering worden gevolgd, teneinde „de grootste zorg te kunnen besteden aan de milieuaspecten in de economische en industriële reconversie” (46). In de loop van de periode 2000-2005 hebben de uitgaven voor milieubescherming in de EU een jaarlijks gemiddelde bereikt van circa 1,7 % van de totale toegevoegde waarde van de industriesector (47). |
| --- | --- |

3.9.6

Zoals het Comité al vaker heeft aangegeven (44), beschouwt het maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) als „een belangrijke bijdrage voor het verwezenlijken van de in Lissabon vastgestelde strategische doelstelling”. MVO kan niet los gezien worden van de notie van een maatschappelijk verantwoordelijk gebied en van territoriale governance van industriële reconversie, die tot stand kunnen komen door de oprichting van nieuwe bedrijven te stimuleren, nieuwe beroepsprofielen te ontwikkelen en te zorgen voor meer en betere banen. Daarbij moet wel het op de kenniseconomie gerichte Europees sociaal model (45) in stand worden gehouden en moet een geïntegreerde territoriale benadering worden gevolgd, teneinde „de grootste zorg te kunnen besteden aan de milieuaspecten in de economische en industriële reconversie” (46). In de loop van de periode 2000-2005 hebben de uitgaven voor milieubescherming in de EU een jaarlijks gemiddelde bereikt van circa 1,7 % van de totale toegevoegde waarde van de industriesector (47).

| 3.9.7 | Het Comité heeft zich al meermaals gebogen (48) over de integratie van milieuaspecten in het Europese normaliseringsproces. Het betoonde zich „overtuigd van de noodzaak om de normalisatieprocedure te versnellen, zonder ze echter ingewikkelder te maken, teneinde de ontwikkeling en de hoge kwaliteit van alle aspecten van de interne markt, ook die welke met milieu te maken hebben, te garanderen. De bedoeling hiervan is het normalisatieproces efficiënt, betaalbaar en onbureaucratisch te maken, en de capaciteiten van de nationale, normalisatie-instellingen op voorhand aan te passen”. |
| --- | --- |

3.9.7

Het Comité heeft zich al meermaals gebogen (48) over de integratie van milieuaspecten in het Europese normaliseringsproces. Het betoonde zich „overtuigd van de noodzaak om de normalisatieprocedure te versnellen, zonder ze echter ingewikkelder te maken, teneinde de ontwikkeling en de hoge kwaliteit van alle aspecten van de interne markt, ook die welke met milieu te maken hebben, te garanderen. De bedoeling hiervan is het normalisatieproces efficiënt, betaalbaar en onbureaucratisch te maken, en de capaciteiten van de nationale, normalisatie-instellingen op voorhand aan te passen”.

| 3.9.8 | Het wil er in dat verband op wijzen dat de dwingende milieuvoorschriften en de vrijwillige technische normen die worden toegepast door bedrijven die milieubewustzijn en kwaliteit hoog in het vaandel hebben, complementair moeten zijn. Ook wordt een lans gebroken voor soepelere gedragscodes, die leiden tot milieuvriendelijke normaliseringsprocessen voor de bedrijven en met name voor het MKB. |
| --- | --- |

3.9.8

Het wil er in dat verband op wijzen dat de dwingende milieuvoorschriften en de vrijwillige technische normen die worden toegepast door bedrijven die milieubewustzijn en kwaliteit hoog in het vaandel hebben, complementair moeten zijn. Ook wordt een lans gebroken voor soepelere gedragscodes, die leiden tot milieuvriendelijke normaliseringsprocessen voor de bedrijven en met name voor het MKB.

| 3.9.9 | Er valt nog heel wat winst te boeken bij openbare aanbestedingen wat de vereisten inzake milieu en duurzaamheid betreft. Dit geldt zowel voor openbare werken, overheidsopdrachten en gunningen, als voor de „uitgesloten sectoren”. |
| --- | --- |

3.9.9

Er valt nog heel wat winst te boeken bij openbare aanbestedingen wat de vereisten inzake milieu en duurzaamheid betreft. Dit geldt zowel voor openbare werken, overheidsopdrachten en gunningen, als voor de „uitgesloten sectoren”.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het nauwe verband tussen vraagstukken i.v.m. concurrentievermogen, energie en milieu heeft een grote impact op bedrijven die basis- en intermediaire goederen produceren en vergt verregaande structurele aanpassingen in hun productieprocessen. Daarom is er volgens het Comité een nauw gecoördineerde en geïntegreerde benadering van een aantal beleidsterreinen en instrumenten op verschillende niveaus nodig. Daarbij blijven vereenvoudiging van de procedures en terugdringing van de bureaucratie, met name voor het MKB, steevaste noodzaak. |
| --- | --- |

4.1

Het nauwe verband tussen vraagstukken i.v.m. concurrentievermogen, energie en milieu heeft een grote impact op bedrijven die basis- en intermediaire goederen produceren en vergt verregaande structurele aanpassingen in hun productieprocessen. Daarom is er volgens het Comité een nauw gecoördineerde en geïntegreerde benadering van een aantal beleidsterreinen en instrumenten op verschillende niveaus nodig. Daarbij blijven vereenvoudiging van de procedures en terugdringing van de bureaucratie, met name voor het MKB, steevaste noodzaak.

| 4.2 | Om toe te zien op de samenhang van de afzonderlijke initiatieven en daarbij zowel de vereisten van duurzaamheid als van concurrentievermogen in het oog te houden, pleit het Comité voor:






  — | een evenwichtige deelname van alle betrokken partijen aan de totstandbrenging van een stabiel en betrouwbaar regelgevingskader, waarin concurrentievermogen, energie en milieu evenveel aandacht krijgen; |
| --- | --- | --- |

4.2

Om toe te zien op de samenhang van de afzonderlijke initiatieven en daarbij zowel de vereisten van duurzaamheid als van concurrentievermogen in het oog te houden, pleit het Comité voor:

—

een evenwichtige deelname van alle betrokken partijen aan de totstandbrenging van een stabiel en betrouwbaar regelgevingskader, waarin concurrentievermogen, energie en milieu evenveel aandacht krijgen;

| — | de juiste balans tussen normalisering, regulering en vrijwillige autoregulering; |
| --- | --- |

—

de juiste balans tussen normalisering, regulering en vrijwillige autoregulering;

| — | steun voor mechanismen die structurele aanpassingen en het zoeken naar nieuwe, schone en concurrerende technologieën bevorderen; |
| --- | --- |

—

steun voor mechanismen die structurele aanpassingen en het zoeken naar nieuwe, schone en concurrerende technologieën bevorderen;

| — | opleiding en bijscholing van kaderpersoneel en werknemers van bedrijven, met het oog op de doorvoering van duurzame industriële reconversie die nieuwe banen kan opleveren evenals nieuwe concurrentiemogelijkheden; |
| --- | --- |

—

opleiding en bijscholing van kaderpersoneel en werknemers van bedrijven, met het oog op de doorvoering van duurzame industriële reconversie die nieuwe banen kan opleveren evenals nieuwe concurrentiemogelijkheden;

| — | een systematische effectbeoordeling voor- en achteraf van zowel de regulerende en vrijwillige instrumenten als van het beleid dat de samenhang, efficiency en duurzaamheid daarvan moet garanderen; |
| --- | --- |

—

een systematische effectbeoordeling voor- en achteraf van zowel de regulerende en vrijwillige instrumenten als van het beleid dat de samenhang, efficiency en duurzaamheid daarvan moet garanderen;

| — | een grotere betrokkenheid van de consumenten, producenten en distributiebedrijven, zowel vooraf bij het ontwerp, als achteraf bij de toetsing van en de controle op de toepassing en naleving van de uitvoeringsmaatregelen; |
| --- | --- |

—

een grotere betrokkenheid van de consumenten, producenten en distributiebedrijven, zowel vooraf bij het ontwerp, als achteraf bij de toetsing van en de controle op de toepassing en naleving van de uitvoeringsmaatregelen;

| — | de garantie dat de Europese interne markt echt de mogelijkheden biedt voor aantoonbaar gelijke mededingingsvoorwaarden, ook bekeken vanuit de invalshoek van het respect voor de — Europese en internationale — milieunormen. |
| --- | --- |

—

de garantie dat de Europese interne markt echt de mogelijkheden biedt voor aantoonbaar gelijke mededingingsvoorwaarden, ook bekeken vanuit de invalshoek van het respect voor de — Europese en internationale — milieunormen.

| 4.3 | De maatregelen gericht op de integratie van milieuaspecten in industriële activiteiten hebben belangrijke resultaten opgeleverd: in de periode tussen 1985 en 2000 is er in de nijverheid in de EU al een totale vermindering met ruim 11 % van de CO2-uitstoot gerealiseerd en dat bij een productietoename met 31 % in diezelfde periode (49). Bovendien is er sprake van een volledige ontkoppeling van de productie en de uitstoot van gassen die verzuring veroorzaken en van ozonprecursoren, en van de productie en het gebruik van energie en grondstoffen. |
| --- | --- |

4.3

De maatregelen gericht op de integratie van milieuaspecten in industriële activiteiten hebben belangrijke resultaten opgeleverd: in de periode tussen 1985 en 2000 is er in de nijverheid in de EU al een totale vermindering met ruim 11 % van de CO2-uitstoot gerealiseerd en dat bij een productietoename met 31 % in diezelfde periode (49). Bovendien is er sprake van een volledige ontkoppeling van de productie en de uitstoot van gassen die verzuring veroorzaken en van ozonprecursoren, en van de productie en het gebruik van energie en grondstoffen.

| 4.4 | Het Comité is ervan overtuigd dat milieubescherming aanleiding kan geven tot een nieuwe dialoog tussen de sociale partners en het maatschappelijk middenveld, zowel tússen de verschillende beroepsgroepen als binnen de sectoren zelf, teneinde processen voor duurzame industriële reconversie op gang te brengen. |
| --- | --- |

4.4

Het Comité is ervan overtuigd dat milieubescherming aanleiding kan geven tot een nieuwe dialoog tussen de sociale partners en het maatschappelijk middenveld, zowel tússen de verschillende beroepsgroepen als binnen de sectoren zelf, teneinde processen voor duurzame industriële reconversie op gang te brengen.

| 4.5 | Er dienen meer middelen voor onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe ideeën te worden uitgetrokken, zodat problemen bij de bron kunnen worden aangepakt en de kwaliteit van de productie en van de werkgelegenheid er niet onder hoeft te lijden. Dat is beter dan zijn toevlucht te zoeken tot de handel in certificaten, waarbij de echte problemen niet worden aangepakt. |
| --- | --- |

4.5

Er dienen meer middelen voor onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe ideeën te worden uitgetrokken, zodat problemen bij de bron kunnen worden aangepakt en de kwaliteit van de productie en van de werkgelegenheid er niet onder hoeft te lijden. Dat is beter dan zijn toevlucht te zoeken tot de handel in certificaten, waarbij de echte problemen niet worden aangepakt.

| 4.5.1 | Om de milieudoelstellingen te kunnen realiseren, is het raadzaam uit te gaan van een lange-termijnvisie voor een sector en een routekaart te hanteren, zoals het voorbeeld van het Europese Staalplatform aantoont. Op die manier kunnen de beschikbare middelen en instrumenten optimaal benut en gecoördineerd worden, zodat zoveel mogelijk voordeel kan worden getrokken van de toegang tot wetenschappelijke uitmuntendheid en technologische know-how. |
| --- | --- |

4.5.1

Om de milieudoelstellingen te kunnen realiseren, is het raadzaam uit te gaan van een lange-termijnvisie voor een sector en een routekaart te hanteren, zoals het voorbeeld van het Europese Staalplatform aantoont. Op die manier kunnen de beschikbare middelen en instrumenten optimaal benut en gecoördineerd worden, zodat zoveel mogelijk voordeel kan worden getrokken van de toegang tot wetenschappelijke uitmuntendheid en technologische know-how.

| 4.5.2 | De nationale wetgevingen zouden bij de omzetting van de Europese richtlijnen en verordeningen moeten voorzien in allerlei prikkels die aanzetten tot een nieuwe en vanuit recyclingoogpunt effectievere benadering van productontwerp. |
| --- | --- |

4.5.2

De nationale wetgevingen zouden bij de omzetting van de Europese richtlijnen en verordeningen moeten voorzien in allerlei prikkels die aanzetten tot een nieuwe en vanuit recyclingoogpunt effectievere benadering van productontwerp.

| 4.6 | Beleidsmaatregelen inzake concurrentievermogen, inzake energie en inzake milieu zijn onderling nauw verbonden en drukken elk hun stempel op met name de industrie voor basis- en intermediaire producten. |
| --- | --- |

4.6

Beleidsmaatregelen inzake concurrentievermogen, inzake energie en inzake milieu zijn onderling nauw verbonden en drukken elk hun stempel op met name de industrie voor basis- en intermediaire producten.

| 4.7 | Wil de industrie op duurzame wijze kunnen produceren, dan is een evenwichtige deelname van alle betrokken partijen nodig, teneinde toe te werken naar een stabiel en betrouwbaar regelgevingskader, waarin concurrentievermogen, energie en milieu evenveel aandacht krijgen. De volgende thema's dienen aan de orde te worden gesteld:






  — | de concrete tenuitvoerlegging van beginselen voor betere regelgeving; |
| --- | --- | --- |

4.7

Wil de industrie op duurzame wijze kunnen produceren, dan is een evenwichtige deelname van alle betrokken partijen nodig, teneinde toe te werken naar een stabiel en betrouwbaar regelgevingskader, waarin concurrentievermogen, energie en milieu evenveel aandacht krijgen. De volgende thema's dienen aan de orde te worden gesteld:

—

de concrete tenuitvoerlegging van beginselen voor betere regelgeving;

| — | de klimaatverandering en met name het systeem voor de handel in emissierechten; |
| --- | --- |

—

de klimaatverandering en met name het systeem voor de handel in emissierechten;

| — | de initiatieven voor de bevordering van energie-efficiency en hernieuwbare energiebronnen; |
| --- | --- |

—

de initiatieven voor de bevordering van energie-efficiency en hernieuwbare energiebronnen;

| — | het functioneren van de energiemarkten en met name van de elektriciteitsmarkt; |
| --- | --- |

—

het functioneren van de energiemarkten en met name van de elektriciteitsmarkt;

| — | de tenuitvoerlegging van de thematische strategie voor afvalpreventie en — recyclage, en de regelgeving dienaangaande; |
| --- | --- |

—

de tenuitvoerlegging van de thematische strategie voor afvalpreventie en — recyclage, en de regelgeving dienaangaande;

| — | een grotere efficiëntie bij het gebruik van hulpbronnen en de toepassing van innovatieve milieuvriendelijke technologieën. |
| --- | --- |

—

een grotere efficiëntie bij het gebruik van hulpbronnen en de toepassing van innovatieve milieuvriendelijke technologieën.

| 4.8 | Met betrekking tot milieubeleidsmaatregelen die bedoeld zijn voor „lokale collectieve goederen”, zoals luchtkwaliteit en stadsparken, is duidelijk dat veranderingen in de „kwaliteit van de leefomgeving” grote gevolgen hebben voor de woonkosten, de werkgelegenheid en de inspraak van kansarmere groepen bij beslissingen over het milieubeleid. Bovendien zullen deze laatste groepen minder mogelijkheden/bekwaamheden hebben om bij te dragen aan een efficiënte energiebezuiniging. |
| --- | --- |

4.8

Met betrekking tot milieubeleidsmaatregelen die bedoeld zijn voor „lokale collectieve goederen”, zoals luchtkwaliteit en stadsparken, is duidelijk dat veranderingen in de „kwaliteit van de leefomgeving” grote gevolgen hebben voor de woonkosten, de werkgelegenheid en de inspraak van kansarmere groepen bij beslissingen over het milieubeleid. Bovendien zullen deze laatste groepen minder mogelijkheden/bekwaamheden hebben om bij te dragen aan een efficiënte energiebezuiniging.

| 4.8.1 | Ook heeft een en ander zijn weerslag op de werkgelegenheid. Ervan uitgaande dat achterhaalde banen grotendeels vervangen worden door banen voor activiteiten in de overheids- en particuliere sector, is er in de dienstensector flink wat omscholing nodig om de milieudimensie te integreren in de beroepsvereisten; bovendien moet daartoe een Europese strategie voor duurzame mobiliteit worden toegepast. |
| --- | --- |

4.8.1

Ook heeft een en ander zijn weerslag op de werkgelegenheid. Ervan uitgaande dat achterhaalde banen grotendeels vervangen worden door banen voor activiteiten in de overheids- en particuliere sector, is er in de dienstensector flink wat omscholing nodig om de milieudimensie te integreren in de beroepsvereisten; bovendien moet daartoe een Europese strategie voor duurzame mobiliteit worden toegepast.

| 4.9 | Milieumaatregelen zullen nog doeltreffender worden en nog meer positieve impact hebben indien de EU erin slaagt haar communautaire acties ook internationaal ingang te doen vinden. Het is van belang dat de EU, ook door de opname van milieuclausules in internationale overeenkomsten, ernaar streeft zoveel mogelijk bijval te vinden voor de naleving van de milieunormen. Zo zou er in de internationale handelsregels niet alleen aandacht moeten zijn voor sociale, maar ook voor ecologische dumping (50), waarbij de overdracht van milieutechnologie en de wereldwijde toepassing van eco-innovatie worden bevorderd (51). |
| --- | --- |

4.9

Milieumaatregelen zullen nog doeltreffender worden en nog meer positieve impact hebben indien de EU erin slaagt haar communautaire acties ook internationaal ingang te doen vinden. Het is van belang dat de EU, ook door de opname van milieuclausules in internationale overeenkomsten, ernaar streeft zoveel mogelijk bijval te vinden voor de naleving van de milieunormen. Zo zou er in de internationale handelsregels niet alleen aandacht moeten zijn voor sociale, maar ook voor ecologische dumping (50), waarbij de overdracht van milieutechnologie en de wereldwijde toepassing van eco-innovatie worden bevorderd (51).

| 4.10 | In dat verband zouden initiatieven voor het opstellen van ambitieuze maar realistische routekaarten moeten worden gesteund, teneinde internationale sectorale benchmarking voor energie-efficiëntie en de vermindering van schadelijke emissies te ontwikkelen. Hierbij moet gebruik worden gemaakt van de beste beschikbare technologie (BAT) (52). |
| --- | --- |

4.10

In dat verband zouden initiatieven voor het opstellen van ambitieuze maar realistische routekaarten moeten worden gesteund, teneinde internationale sectorale benchmarking voor energie-efficiëntie en de vermindering van schadelijke emissies te ontwikkelen. Hierbij moet gebruik worden gemaakt van de beste beschikbare technologie (BAT) (52).

| 4.11 | De Europese Unie moet er bij de industrielanden en de grote opkomende landen — met name China en India — op blijven hameren dat er nieuwe wegen naar duurzame ontwikkeling moeten worden gevonden. Dit zou ook zijn beslag kunnen krijgen in een herformulering van het Europese beleid voor ontwikkelingssamenwerking (53). |
| --- | --- |

4.11

De Europese Unie moet er bij de industrielanden en de grote opkomende landen — met name China en India — op blijven hameren dat er nieuwe wegen naar duurzame ontwikkeling moeten worden gevonden. Dit zou ook zijn beslag kunnen krijgen in een herformulering van het Europese beleid voor ontwikkelingssamenwerking (53).

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Cf. het Eurovignettensysteem — Richtlijn 2006/38/EG ter wijziging van Richtlijn 1999/62/EG betreffende het in rekening brengen van het gebruik van bepaalde infrastructuurvoorzieningen aan zware vrachtvoertuigen.

1

(2)  Zie verkennend advies NAT/348 — PB C 168 van 20.7.2007 — Rapporteur: RIBBE.

2

(3)  Zie advies CCMI/029 — CESE PB C 318 van 23.12.2006 over Duurzame ontwikkeling als katalysator voor industriële reconversie.

3

Duurzame ontwikkeling als katalysator voor industriële reconversie

(4)  CCMI/002 en CCMI/029 — PB C 318 van 23.12.2006.

4

(5)  CCMI/029 — PB C 318 van 23.12.2006, paragraaf B.

5

(6)  Richtlijn 96/82/EG van de Raad van 9 december 1996 betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken (de Seveso II — Richtlijn).

6

(7)  Richtlijn 2005/32/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 juli 2005 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van eisen inzake ecologisch ontwerp voor energieverbruikende producten en tot wijziging van Richtlijn 92/42/EEG van de Raad en de Richtlijnen 96/57/EG en 2000/55/EG van het Europees Parlement en de Raad.

7

(8)  De zeven thematische strategieën hebben betrekking op:

8

| — | luchtvervuiling, |
| --- | --- |

—

luchtvervuiling,

| — | mariene milieu, |
| --- | --- |

—

mariene milieu,

| — | duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen, |
| --- | --- |

—

duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen,

| — | preventie en recyclage van afvalproducten, |
| --- | --- |

—

preventie en recyclage van afvalproducten,

| — | bodembescherming, |
| --- | --- |

—

bodembescherming,

| — | gebruik van pesticiden, |
| --- | --- |

—

gebruik van pesticiden,

| — | stadsmilieu. |
| --- | --- |

—

stadsmilieu.

(9)  Cf. Richtlijn 2005/32/EG.

9

(10)  Zie TEN/274, rapporteur: IOZIA en TEN/287, rapporteur: ZBORIL.

10

(11)  Zie TEN/286 „Voortgangsverslag inzake biobrandstoffen”, rapporteur: IOZIA.

11

(12)  Zie PB C 117 van 30.4.2004 over De strategie voor duurzame ontwikkeling.

12

De strategie voor duurzame ontwikkeling

(13)  Advies PB C 325 van 30.12.2006
  Europa's onderzoeks-, ontwikkelings- en innovatiepotentieel benutten en versterken, rapporteur: WOLF (verkennend advies).

13

Europa's onderzoeks-, ontwikkelings- en innovatiepotentieel benutten en versterken

(14)  Uitspraak van het Comité in zijn PB C 185 van 8.8.2006 over de Specifieke programma's van het het zevende kaderprogramma 2007-2013, rapporteurs: WOLF en PEZZINI.

14

Specifieke programma's van het het zevende kaderprogramma 2007-2013

(15)  De Europese Technologische Platforms (EPT) zijn informele privé-organisaties waarin alle stakeholders een gemeenschappelijke visie en benadering delen t.a.v. de technologische ontwikkeling in een bepaalde sector of op bepaalde terreinen, en die strategische thema's centraal stellen, waarbij belangrijke technologische vooruitgang bepalend zijn voor de groei, het concurrentievermogen en de toekomstige duurzaamheid van Europa. Begin 2007 waren er 31 EPT in het leven geroepen. — Zie „Derde verslag over de Europese Technologische Platforms bij de lancering van het KP7”, maart 2007, Europese Commissie.

15

stakeholders

(16)  Zie COM(2004) 38 final: „Stimulering van technologieën voor duurzame ontwikkeling: een Actieplan voor de Europese Unie inzake Milieutechnologieën.”.

16

(17)  2006/702/EG: Beschikking van de Raad van 6 oktober 2006 betreffende communautaire strategische richtsnoeren inzake cohesie.

17

(18)  Art. 2 e.v. van Verordening (EG) nr. 1084/2006 van de Raad van 11 juli 2006 tot oprichting van het Cohesiefonds en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1164/94.

18

(19)  Advies PB C 93 van 27.4.2007, rapporteur: DERRUINE.

19

(20)  Advies PB C 65 van 17.3.2006, rapporteurs: WELSCHKE en FUSCO.

20

(21)  Advies PB C 255 van 14.10.2005, rapporteur: RIBBE.

21

(22)  Zie advies PB C 318 van 23.12.2006 over De territoriale governance van de industriële reconversie, rapporteurs: PEZZINI en GIBELLIERI.

22

De territoriale governance van de industriële reconversie

(23)  Zie advies PB C 168 van 20.7.2007 over Verkeer in stedelijke en grootstedelijke gebieden, rapporteur: RIBBE.

23

Verkeer in stedelijke en grootstedelijke gebieden

(24)  Advies PB C 318 van 23.12.2006 over de Hervorming van de staatssteun, rapporteur: PEZZINI, en met name paragraaf 3.10: „De communautaire kaderregeling voor staatssteunmaatregelen ter bescherming van het milieu blijft tot 2007 van kracht. Ook hier is van belang dat de Lissabondoelstellingen worden nagestreefd, waarbij moet worden toegewerkt naar invoering van het systeem voor de handel in CO2-emissies (Emission Trading Scheme (ETS) — nationale toewijzingsplannen), tegen de achtergrond van de doelstellingen van het Protocol van Kyoto.”.

24

Hervorming van de staatssteun

2

(25)  Zie COM(2007) 379 final van 8 oktober 2007, en met name de parr. 5.2 t/m 5.5.

25

(26)  PB C 221 van 17.9.2003 over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasuitstootrechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (COM(2001) 581 final — 2001/0245 (COD), PB C 221 van 17 september 2002, p. 27-30).

26

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasuitstootrechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad

(27)  Zie de Mededeling van de Commissie COM(2007) 386 final, waarover het EESC een advies zal uitbrengen (afdeling Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij).

27

(28)  Advies PB C 80 van 30.3.2004 over Projectmechanismen — Kyoto (II) Rapporteur: LE NOUAIL MARLIERE.

28

Projectmechanismen

Kyoto (II)

(29)  Zie PB C 318 van 23.12.2006 over Een thematische strategie voor het stadsmilieu, Rapporteur PEZZINI.

29

Een thematische strategie voor het stadsmilieu

(30)  Zie Scoreboard 15 bis, interne markt, december 2006, blz. 21 (http://ec.europa.eu/internal_market/score/docs/score15bis/score15bis_en.pdf) Opsplitsing van overtredingen per sector — Figuur 16: „Milieu”, „Energie en vervoer” en „belasting en douane” zijn goed voor 50 % van alle inbreukprocedures.

30

(31)  PB C 241 van 7.10.2002, rapporteur: SANCHEZ (PB C 241 van 7.10.2002).

31

(32)  COM(2005) 667 final.

32

(33)  PB C 117 van 30.4.2004, rapporteur: PEZZINI.

33

(34)  PB C 294 van 25.11.2005, rapporteur: BRAGHIN.

34

(35)  COM(2002) 412 final — Mededeling van de Commissie over de Milieuconvenanten op het niveau van de Gemeenschap binnen het kader van het actieplan inzake de vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving.

35

Milieuconvenanten op het niveau van de Gemeenschap binnen het kader van het actieplan inzake de vereenvoudiging en verbetering van de regelgeving

(36)  PB C 61 van 14.3.2003, rapporteur: GAFO FERNÁNDEZ.

36

(37)  PB C 61 van 14.3.2003.

37

(38)  Zie verkennend advies INT/347 — CESE 562/2007 fin, rapporteur: IOZIA.

38

(39)  PB C 296 van 29.9.1997, blz. 77.

39

(40)  Advies CESE 925/2001, rapporteur: PEZZINI.

40

(41)  Advies PB C 258 van 10.9.1999, rapporteur: PEZZINI, en advies CESE 1160/2006 over Klimaatverandering — de rol van het maatschappelijk middenveld, rapporteur: EHNMARK.

41

Klimaatverandering

de rol van het maatschappelijk middenveld

(42)  De leden van het EESC hebben er herhaaldelijk voor gepleit het gebouw van het Comité ook in aanmerking te laten komen voor een beoordeling volgens het EMAS-systeem, zoals de Commissie ook voor haar gebouwen wil laten doen.

42

(43)  PB C 318 van 23.12.2006 over Klimaatverandering — De rol van het maatschappelijk middenveld, rapporteur: EHNMARK.

43

Klimaatverandering

De rol van het maatschappelijk middenveld

(44)  PB C 169 van 6.7.1992 over Groenboek — De bevordering van een Europees kader voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven, rapporteurs: HORNUNG-DRAUS, ENGELEN-KEFER en HOFFELT; PB C 223 van 31.8.2005 over Informatie- en meetinstrumenten voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in een geglobaliseerde economie, rapporteur: PICHENOT; PB C 325 van 30.12.2006 over Tenuitvoerlegging van het partnerschap voor groei en werkgelegenheid: Europa moet een voorbeeld worden op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, rapporteur: PICHENOT.

44

Groenboek

De bevordering van een Europees kader voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven

Informatie- en meetinstrumenten voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in een geglobaliseerde economie

Tenuitvoerlegging van het partnerschap voor groei en werkgelegenheid: Europa moet een voorbeeld worden op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen

(45)  Advies PB C 185 van 8.8.2006, rapporteur: EHNMARK.

45

(46)  PB C 318 van 23.12.2006 over De territoriale governance van de industriële reconversie: de rol van de sociale partners en de bijdrage van het programma voor concurrentievermogen en innovatie, rapporteurs: PEZZINI en GIBELLIERI.

46

De territoriale governance van de industriële reconversie: de rol van de sociale partners en de bijdrage van het programma voor concurrentievermogen en innovatie

(47)  Momenteel bedraagt de bruto toegevoegde waarde van de industrie 22 % van het BBP (71 % diensten; 5 % bouwsector en 2 % landbouwsector). Bron: Eurostat.

47

(48)  Van 29 november 2001, advies PB C 117 van 30.4.2004 en advies PB C 74 van 23.3.2005, rapporteur: PEZZINI.

48

(49)  Zie EIPRO, Commissie, GCO, mei 2006.

49

(50)  Cf. Groenboek — Ontmanteling van schepen, COM(2007) 269 final van 22 mei 2007.

50

(51)  Conclusies van de Raad „Nieuwe stimulans milieubeleid EU, 28 juni 2007”.

51

(52)  BAT = Best Available Technologies.

52

Best Available Technologies

(53)  Zie de Duurzaamheidseffectbeoordeling (Sustainability impact assessment — SIA) in het kader van de economische partnerschapsovereenkomsten (EPO) met de ACS-landen (zie verkennend advies REX/189 — PB C 65 van 17.3.2006, rapporteur: PEZZINI, corapporteur: DANTIN).

53

Sustainability impact assessment

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/66 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/66

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de „Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Meer solidariteit tussen de generaties”

COM(2007) 244 final

(2008/C 120/16)

De Europese Commissie heeft op 20 juni 2007 besloten om het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig art. 262 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap te raadplegen over de

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Meer solidariteit tussen de generaties.

De gespecialiseerde afdeling Werkgelegenheid, sociale zaken en burgerschap, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 14 november 2007 goedgekeurd; rapporteur was de heer JAHIER.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 13 december 2007 gehouden 440e zitting onderstaand advies uitgebracht, dat met 106 stemmen voor en 21 stemmen tegen, bij 28 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1 | De solidariteit tussen de generaties is een van de sleutelbeginselen van het Europees sociaal model, dat in het licht van de demografische veranderingen en de gevolgen daarvan om een nieuwe inspanning en nieuwe oplossingen vraagt, teneinde deze te versterken in het kader van een nieuw financieel evenwicht. De instandhouding van de solidariteit tussen de generaties vraagt derhalve om een actieve aanpak van de overheden op de verschillende niveaus en een hoofdrol voor alle sociale actoren, teneinde kwalitatief hoogwaardige sociale diensten van algemeen belang te waarborgen, voor gezinnen, jongeren en alle personen die zorgbehoevend zijn, en de duurzaamheid van de pensioen- en sociale zekerheidsstelsel veilig te stellen. |
| --- | --- |

1.1

De solidariteit tussen de generaties is een van de sleutelbeginselen van het Europees sociaal model, dat in het licht van de demografische veranderingen en de gevolgen daarvan om een nieuwe inspanning en nieuwe oplossingen vraagt, teneinde deze te versterken in het kader van een nieuw financieel evenwicht. De instandhouding van de solidariteit tussen de generaties vraagt derhalve om een actieve aanpak van de overheden op de verschillende niveaus en een hoofdrol voor alle sociale actoren, teneinde kwalitatief hoogwaardige sociale diensten van algemeen belang te waarborgen, voor gezinnen, jongeren en alle personen die zorgbehoevend zijn, en de duurzaamheid van de pensioen- en sociale zekerheidsstelsel veilig te stellen.

| 1.2 | Over al deze onderwerpen — met name de combinatie van werk en gezinsleven, de bevordering van gelijke kansen en de bevordering van de werkgelegenheid, in het bijzonder voor vrouwen — heeft het EESC reeds verschillende adviezen (1) uitgebracht, waarvan de aanbevelingen in het onderhavige advies volledig worden overgenomen en nog eens worden herhaald, zowel in het gedeelte van de analyse als in het gedeelte waarin concrete voorstellen worden gedaan. |
| --- | --- |

1.2

Over al deze onderwerpen — met name de combinatie van werk en gezinsleven, de bevordering van gelijke kansen en de bevordering van de werkgelegenheid, in het bijzonder voor vrouwen — heeft het EESC reeds verschillende adviezen (1) uitgebracht, waarvan de aanbevelingen in het onderhavige advies volledig worden overgenomen en nog eens worden herhaald, zowel in het gedeelte van de analyse als in het gedeelte waarin concrete voorstellen worden gedaan.

| 1.3 | Ondanks de titel van de mededeling, „Meer solidariteit tussen de generaties”, gaat de tekst hoofdzakelijk over de gezinsproblematiek en de nieuwe Europese alliantie voor het gezin, waartoe de Europese Raad onlangs heeft besloten. Met de activiteiten die momenteel op EU-niveau worden ontplooid zit er voor het eerst sinds lange tijd weer schot in het gezinsbeleid. De Europese Commissie wijst er in haar mededeling op dat dit „de eerste stap in de richting van een antwoord op de demografische veranderingen” is. Het onderhavige advies is dan ook met name gefocust op deze vraagstukken. |
| --- | --- |

1.3

Ondanks de titel van de mededeling, „Meer solidariteit tussen de generaties”, gaat de tekst hoofdzakelijk over de gezinsproblematiek en de nieuwe Europese alliantie voor het gezin, waartoe de Europese Raad onlangs heeft besloten. Met de activiteiten die momenteel op EU-niveau worden ontplooid zit er voor het eerst sinds lange tijd weer schot in het gezinsbeleid. De Europese Commissie wijst er in haar mededeling op dat dit „de eerste stap in de richting van een antwoord op de demografische veranderingen” is. Het onderhavige advies is dan ook met name gefocust op deze vraagstukken.

| 1.4 | In 1983 keurde het Europees Parlement een resolutie over het Europese gezinsbeleid goed, waarmee het voor de eerste keer een Europees gezicht gaf aan het gezinsbeleid. Nog belangrijker was dat het jaar daarop een specifieke begrotingslijn voor de bevordering van gezinsmaatregelen werd geopend. |
| --- | --- |

1.4

In 1983 keurde het Europees Parlement een resolutie over het Europese gezinsbeleid goed, waarmee het voor de eerste keer een Europees gezicht gaf aan het gezinsbeleid. Nog belangrijker was dat het jaar daarop een specifieke begrotingslijn voor de bevordering van gezinsmaatregelen werd geopend.

| 1.5 | In 1989 vond de eerste vergadering van de Raad van ministers van gezinszaken plaats, die enkele belangrijke maatregelen goedkeurde op grond van voorstellen van de Commissie. Zo werd de Commissie zelf gevraagd een Europese waarnemingspost voor de sociale situatie, demografie en gezin op te richten — die vandaag bekend staat als de Waarnemingspost voor de demografie en de sociale situatie — en een groep op hoog niveau van regeringsdeskundigen voor gezinsvraagstukken. Bovendien heeft de Commissie een uit vertegenwoordigers van verschillende diensten bestaande groep opgericht om de verschillende communautaire beleidsterreinen vanuit het standpunt van het gezin te bestuderen. De Raad heeft bij die gelegenheid besloten om de contacten met gezinsorganisaties en de interfractiewerkgroep Gezin en kinderbescherming van het EP te institutionaliseren. |
| --- | --- |

1.5

In 1989 vond de eerste vergadering van de Raad van ministers van gezinszaken plaats, die enkele belangrijke maatregelen goedkeurde op grond van voorstellen van de Commissie. Zo werd de Commissie zelf gevraagd een Europese waarnemingspost voor de sociale situatie, demografie en gezin op te richten — die vandaag bekend staat als de Waarnemingspost voor de demografie en de sociale situatie — en een groep op hoog niveau van regeringsdeskundigen voor gezinsvraagstukken. Bovendien heeft de Commissie een uit vertegenwoordigers van verschillende diensten bestaande groep opgericht om de verschillende communautaire beleidsterreinen vanuit het standpunt van het gezin te bestuderen. De Raad heeft bij die gelegenheid besloten om de contacten met gezinsorganisaties en de interfractiewerkgroep Gezin en kinderbescherming van het EP te institutionaliseren.

| 1.6 | In 1994, 1999 en 2004 heeft het EP nieuwe resoluties aangenomen, terwijl het in 1998 de voornoemde interfractiewerkgroep Gezin heeft opgericht. |
| --- | --- |

1.6

In 1994, 1999 en 2004 heeft het EP nieuwe resoluties aangenomen, terwijl het in 1998 de voornoemde interfractiewerkgroep Gezin heeft opgericht.

| 1.7 | Met de crisis in 1998 over de begrotingslijnen en de rechtsgrond daarvoor, kwam er helaas ook een einde aan de specifieke begrotingslijn voor gezinssteun. |
| --- | --- |

1.7

Met de crisis in 1998 over de begrotingslijnen en de rechtsgrond daarvoor, kwam er helaas ook een einde aan de specifieke begrotingslijn voor gezinssteun.

| 1.8 | Onderhavige mededeling vloeit voor uit de gedachtevorming over demografische ontwikkeling die de Commissie met het Groenboek uit 2005 over de demografische uitdagingen (2) op gang heeft gebracht, en met de mededeling De demografische toekomst van Europa: probleem of uitdaging? (3) heeft voortgezet. Zij past bovendien binnen een bredere institutionele ontwikkeling waartoe het Duitse voorzitterschap de aanzet heeft gegeven met de conclusies van de Europese voorjaarstop, en die is uitgemond in de conclusies van de Raad van ministers van 30 mei 2007 over de Alliantie voor het gezin, die vervolgens zijn overgenomen in de conclusies van de Europese Raad van 21 en 22 juni 2007. |
| --- | --- |

1.8

Onderhavige mededeling vloeit voor uit de gedachtevorming over demografische ontwikkeling die de Commissie met het Groenboek uit 2005 over de demografische uitdagingen (2) op gang heeft gebracht, en met de mededeling De demografische toekomst van Europa: probleem of uitdaging? (3) heeft voortgezet. Zij past bovendien binnen een bredere institutionele ontwikkeling waartoe het Duitse voorzitterschap de aanzet heeft gegeven met de conclusies van de Europese voorjaarstop, en die is uitgemond in de conclusies van de Raad van ministers van 30 mei 2007 over de Alliantie voor het gezin, die vervolgens zijn overgenomen in de conclusies van de Europese Raad van 21 en 22 juni 2007.

| 1.9 | In de mededeling wordt uiteengezet dat het gezinsbeleid in Europa hoofdzakelijk drie soorten steun kent: directe en indirecte tegemoetkomingen in de kosten van gezinnen; voorzieningen voor ouders op het gebied van de opvoeding en opvang van kinderen en hulp voor zorgbehoevenden; en aanpassing van de arbeidstijden en arbeidsomstandigheden en regelingen voor het gebruikmaken van sociale dienstverlening van algemeen belang op lokaal niveau. Deze vormen van steun hebben zich in de verschillende lidstaten op zeer uiteenlopende wijze ontwikkeld, afhankelijk van de nationale politieke keuzen en doelstellingen. De Commissie vindt het moeilijk om aan te geven welk beleid het doeltreffendst is, maar onderstreept wel dat sommige lidstaten (de Scandinavische landen) erin zijn geslaagd ter ondersteuning van de combinatie van werk en gezinsleven en gelijke kansen voor mannen en vrouwen een mix van beleidsmaatregelen vast te stellen waarmee zowel een hoog vruchtbaarheidscijfer als een hoge arbeidsparticipatie van vrouwen wordt bevorderd. |
| --- | --- |

1.9

In de mededeling wordt uiteengezet dat het gezinsbeleid in Europa hoofdzakelijk drie soorten steun kent: directe en indirecte tegemoetkomingen in de kosten van gezinnen; voorzieningen voor ouders op het gebied van de opvoeding en opvang van kinderen en hulp voor zorgbehoevenden; en aanpassing van de arbeidstijden en arbeidsomstandigheden en regelingen voor het gebruikmaken van sociale dienstverlening van algemeen belang op lokaal niveau. Deze vormen van steun hebben zich in de verschillende lidstaten op zeer uiteenlopende wijze ontwikkeld, afhankelijk van de nationale politieke keuzen en doelstellingen. De Commissie vindt het moeilijk om aan te geven welk beleid het doeltreffendst is, maar onderstreept wel dat sommige lidstaten (de Scandinavische landen) erin zijn geslaagd ter ondersteuning van de combinatie van werk en gezinsleven en gelijke kansen voor mannen en vrouwen een mix van beleidsmaatregelen vast te stellen waarmee zowel een hoog vruchtbaarheidscijfer als een hoge arbeidsparticipatie van vrouwen wordt bevorderd.

| 1.10 | Hoewel gezinsbeleid als zodanig onder de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten valt, herinnert de Commissie eraan dat de Europese Unie altijd heeft getracht rekening te houden met het effect van haar beleidsmaatregelen op gezinnen en de levenskwaliteit van de gezinsleden. De combinatie van werk en gezinsleven is dan ook een van de pijlers van het communautaire werkgelegenheidsbeleid geworden, in het kader van de Lissabonstrategie. |
| --- | --- |

1.10

Hoewel gezinsbeleid als zodanig onder de exclusieve bevoegdheid van de lidstaten valt, herinnert de Commissie eraan dat de Europese Unie altijd heeft getracht rekening te houden met het effect van haar beleidsmaatregelen op gezinnen en de levenskwaliteit van de gezinsleden. De combinatie van werk en gezinsleven is dan ook een van de pijlers van het communautaire werkgelegenheidsbeleid geworden, in het kader van de Lissabonstrategie.

| 1.11 | Vervolgens worden in de mededeling van de Commissie de kenmerken van de Europese alliantie voor het gezin en de EU-maatregelen ter ondersteuning van deze alliantie beschreven. Verder is de oprichting van een groep op hoog niveau van regeringsdeskundigen voor demografische vraagstukken gepland, evenals de organisatie van Europese, nationale, regionale en lokale fora en netwerken, en de oprichting binnen de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden van een waarnemingscentrum voor goede praktijken, naast een reeks onderzoeksregelingen binnen het zevende kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Ten slotte wil de Commissie middelen van de Europese structuurfondsen gebruiken om de bevordering van gelijke kansen te ondersteunen en de combinatie van werk en gezin te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

1.11

Vervolgens worden in de mededeling van de Commissie de kenmerken van de Europese alliantie voor het gezin en de EU-maatregelen ter ondersteuning van deze alliantie beschreven. Verder is de oprichting van een groep op hoog niveau van regeringsdeskundigen voor demografische vraagstukken gepland, evenals de organisatie van Europese, nationale, regionale en lokale fora en netwerken, en de oprichting binnen de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden van een waarnemingscentrum voor goede praktijken, naast een reeks onderzoeksregelingen binnen het zevende kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Ten slotte wil de Commissie middelen van de Europese structuurfondsen gebruiken om de bevordering van gelijke kansen te ondersteunen en de combinatie van werk en gezin te vergemakkelijken.

2.   Opmerkingen en uitdagingen

| 2.1.1 | De solidariteit tussen de generaties is ongetwijfeld een zeer breed en complex vraagstuk, dat moet worden bekeken in het licht van de uiteenlopende uitdagingen op sociaal, economisch en internationaal vlak — zoals de vergrijzing — die het leven van de Europese burgers in de toekomst sterk zullen beïnvloeden, met name wat hun arbeids- en sociale omstandigheden betreft. De Commissie wijst er in haar mededeling op dat de Lissabonstrategie een kader biedt om het gezinsbeleid te moderniseren door gelijke kansen te bevorderen en met name door de combinatie werk, gezin en privéleven te vergemakkelijken, zodat meer vrouwen kunnen werken. Het bevorderen van de combinatie werk, gezin en privéleven wordt ook benadrukt in de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid, die aanbevelen om het werkgelegenheidsbeleid beter af te stemmen op de levensomstandigheden in de verschillende levensfasen. In het kader van de open coördinatiemethode voor sociale bescherming en sociale integratie wordt dan weer de nadruk gelegd op het verbeteren van de situatie van arme kinderen en hun gezinnen, modernisering van de pensioenstelsels en verbetering van de langdurige zorg voor zorgbehoevenden. |
| --- | --- |

2.1.1

De solidariteit tussen de generaties is ongetwijfeld een zeer breed en complex vraagstuk, dat moet worden bekeken in het licht van de uiteenlopende uitdagingen op sociaal, economisch en internationaal vlak — zoals de vergrijzing — die het leven van de Europese burgers in de toekomst sterk zullen beïnvloeden, met name wat hun arbeids- en sociale omstandigheden betreft. De Commissie wijst er in haar mededeling op dat de Lissabonstrategie een kader biedt om het gezinsbeleid te moderniseren door gelijke kansen te bevorderen en met name door de combinatie werk, gezin en privéleven te vergemakkelijken, zodat meer vrouwen kunnen werken. Het bevorderen van de combinatie werk, gezin en privéleven wordt ook benadrukt in de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid, die aanbevelen om het werkgelegenheidsbeleid beter af te stemmen op de levensomstandigheden in de verschillende levensfasen. In het kader van de open coördinatiemethode voor sociale bescherming en sociale integratie wordt dan weer de nadruk gelegd op het verbeteren van de situatie van arme kinderen en hun gezinnen, modernisering van de pensioenstelsels en verbetering van de langdurige zorg voor zorgbehoevenden.

| 2.1.2 | De betrekkingen tussen de generaties zoals die binnen het gezin voorkomen, vormen ook voor Europa een enorme uitdaging. Het gezin is de plek bij uitstek waar de solidariteit tussen de genders en tussen personen in verschillende levensfasen concreet gestalte krijgt. Als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen is er een sterke differentiatie in de gezinsstructuur opgetreden. Bij het ontwikkelen van beleidsmaatregelen dient rekening te worden gehouden met de verschillende gezinssituaties als gevolg van het subsidiariteitsbeginsel en de nationale wetgeving (4). |
| --- | --- |

2.1.2

De betrekkingen tussen de generaties zoals die binnen het gezin voorkomen, vormen ook voor Europa een enorme uitdaging. Het gezin is de plek bij uitstek waar de solidariteit tussen de genders en tussen personen in verschillende levensfasen concreet gestalte krijgt. Als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen is er een sterke differentiatie in de gezinsstructuur opgetreden. Bij het ontwikkelen van beleidsmaatregelen dient rekening te worden gehouden met de verschillende gezinssituaties als gevolg van het subsidiariteitsbeginsel en de nationale wetgeving (4).

| 2.1.3 | De jongste rapporten over de sociaaldemografische situatie in de verschillende lidstaten laten zien dat het aantal huishoudens toeneemt, maar dat zij in omvang afnemen. Tegelijkertijd verandert de gezinsstructuur veel sneller dan voorheen, als gevolg van de daling van het aantal huwelijken (van 8 per 1 000 inwoners in de jaren '60 naar 5,1 per 1 000 inwoners in 1999), de hogere leeftijd waarop men trouwt, de stijging van het aantal (echt)scheidingen, de toename van het aantal alleenstaanden en van het aantal kinderen buiten het traditionele gezinsverband. Wat dit laatste punt betreft: binnen de EU is het aantal kinderen dat in een eenoudergezin opgroeit sinds 1983 gestegen met 50 %; tegenwoordig leeft 14 % van de kinderen in de Unie in eenoudergezinnen (met een piek van 25 % in het Verenigd Koninkrijk) (5). Steeds meer kinderen leven daarnaast in samengestelde gezinnen met meerdere grootouders en broers en zussen uit een eerdere relatie van de ouders. De adoptie van kinderen van buiten Europa neemt toe en immigratie heeft nieuwe familieculturen met zich meegebracht. |
| --- | --- |

2.1.3

De jongste rapporten over de sociaaldemografische situatie in de verschillende lidstaten laten zien dat het aantal huishoudens toeneemt, maar dat zij in omvang afnemen. Tegelijkertijd verandert de gezinsstructuur veel sneller dan voorheen, als gevolg van de daling van het aantal huwelijken (van 8 per 1 000 inwoners in de jaren '60 naar 5,1 per 1 000 inwoners in 1999), de hogere leeftijd waarop men trouwt, de stijging van het aantal (echt)scheidingen, de toename van het aantal alleenstaanden en van het aantal kinderen buiten het traditionele gezinsverband. Wat dit laatste punt betreft: binnen de EU is het aantal kinderen dat in een eenoudergezin opgroeit sinds 1983 gestegen met 50 %; tegenwoordig leeft 14 % van de kinderen in de Unie in eenoudergezinnen (met een piek van 25 % in het Verenigd Koninkrijk) (5). Steeds meer kinderen leven daarnaast in samengestelde gezinnen met meerdere grootouders en broers en zussen uit een eerdere relatie van de ouders. De adoptie van kinderen van buiten Europa neemt toe en immigratie heeft nieuwe familieculturen met zich meegebracht.

| 2.1.4 | Het vruchtbaarheidscijfer in Europa ligt tegenwoordig op 1,45 kinderen per vrouw, wat ver onder het vervangingspercentage van de bevolking ligt. De laagste cijfers zijn te vinden in de landen rond de Middellandse Zee en de Oost-Europese landen. De daling van het geboortecijfer is een vrijwel algemeen verschijnsel in de EU: sinds de jaren '60 is het cijfer met ruim 45 % gedaald. |
| --- | --- |

2.1.4

Het vruchtbaarheidscijfer in Europa ligt tegenwoordig op 1,45 kinderen per vrouw, wat ver onder het vervangingspercentage van de bevolking ligt. De laagste cijfers zijn te vinden in de landen rond de Middellandse Zee en de Oost-Europese landen. De daling van het geboortecijfer is een vrijwel algemeen verschijnsel in de EU: sinds de jaren '60 is het cijfer met ruim 45 % gedaald.

| 2.1.5 | De Europese samenleving telt daarom steeds minder jongeren en kinderen, en steeds meer gepensioneerden en ouderen in het algemeen. In 1950 was 40 % van de bevolking van de EU-25 jonger dan 25. In 2000 was dat slechts 30 %, en in 2025 zal het cijfer verder dalen tot 25 %. Daarentegen was in 1950 slechts één op de tien personen ouder dan 65 jaar, terwijl dat in 2000 één op de zes was en in 2025 één op de vier zal zijn. Deze cijfers brengen ingrijpende veranderingen teweeg in de consumptiepatronen, de behoeften op het stuk van huisvesting en zorg, de sociale verhoudingen en de prioriteiten van het overheidsbeleid. |
| --- | --- |

2.1.5

De Europese samenleving telt daarom steeds minder jongeren en kinderen, en steeds meer gepensioneerden en ouderen in het algemeen. In 1950 was 40 % van de bevolking van de EU-25 jonger dan 25. In 2000 was dat slechts 30 %, en in 2025 zal het cijfer verder dalen tot 25 %. Daarentegen was in 1950 slechts één op de tien personen ouder dan 65 jaar, terwijl dat in 2000 één op de zes was en in 2025 één op de vier zal zijn. Deze cijfers brengen ingrijpende veranderingen teweeg in de consumptiepatronen, de behoeften op het stuk van huisvesting en zorg, de sociale verhoudingen en de prioriteiten van het overheidsbeleid.

| 2.1.6 | Het is waar dat de meeste ouderen dankzij de verschillende socialezekerheidsstelsels in Europa, de levensomstandigheden en de vooruitgang van de medische wetenschap tegenwoordig een veel langere levensverwachting hebben, en een relatief comfortabel inkomen genieten. Toch leeft ten minste één op de zes vrouwen ouder dan 65, en circa een kwart van de oudere alleenstaanden, in armoede (6). De armoede en uitsluiting van oudere vrouwen is vaak het gevolg van het feit dat zij nauwelijks of geen professionele loopbaan hebben gehad. Het armoedegevaar wordt uiteraard nog groter onder zeventig- en tachtigplussers en legt een steeds zwaardere last op de gezinnen van hun kinderen als de zorgvoorzieningen niet volstaan. |
| --- | --- |

2.1.6

Het is waar dat de meeste ouderen dankzij de verschillende socialezekerheidsstelsels in Europa, de levensomstandigheden en de vooruitgang van de medische wetenschap tegenwoordig een veel langere levensverwachting hebben, en een relatief comfortabel inkomen genieten. Toch leeft ten minste één op de zes vrouwen ouder dan 65, en circa een kwart van de oudere alleenstaanden, in armoede (6). De armoede en uitsluiting van oudere vrouwen is vaak het gevolg van het feit dat zij nauwelijks of geen professionele loopbaan hebben gehad. Het armoedegevaar wordt uiteraard nog groter onder zeventig- en tachtigplussers en legt een steeds zwaardere last op de gezinnen van hun kinderen als de zorgvoorzieningen niet volstaan.

| 2.2 | Volgens de Eurobarometer (7) beschouwt 97 % van de Europeanen het gezin als een van de belangrijkste zaken in het leven, en plaatsen zij het gezin direct na de gezondheid op de tweede plaats. Dit positieve oordeel over het gezin wordt nog manifester wanneer de Europeanen wordt gevraagd naar de toekomst (8). Het belang van het gezin is het meest duidelijk voor hulpbehoevenden: 70 % van de respondenten zegt zich tot de eigen partner te wenden voor hulp, terwijl 25 % een ander lid van het gezin om hulp vraagt, vooral in geval van ziekte (88 %), behoefte aan advies (78 %) of geldproblemen (68 %). |
| --- | --- |

2.2

Volgens de Eurobarometer (7) beschouwt 97 % van de Europeanen het gezin als een van de belangrijkste zaken in het leven, en plaatsen zij het gezin direct na de gezondheid op de tweede plaats. Dit positieve oordeel over het gezin wordt nog manifester wanneer de Europeanen wordt gevraagd naar de toekomst (8). Het belang van het gezin is het meest duidelijk voor hulpbehoevenden: 70 % van de respondenten zegt zich tot de eigen partner te wenden voor hulp, terwijl 25 % een ander lid van het gezin om hulp vraagt, vooral in geval van ziekte (88 %), behoefte aan advies (78 %) of geldproblemen (68 %).

| 2.3 | Europese gezinnen wonen steeds meer aan de rand van grote steden. Dit model verbergt echter grote verschillen per leeftijdsgroep: bejaarden en jongeren zijn meer gebonden aan grote steden, terwijl gezinnen met kinderen en personen aan het eind van hun loopbaan zich eerder in de buurt van kleinere steden vestigen. De verschillen per leeftijdsgroep dreigen nieuwe problemen te creëren op het stuk van de dienstverlening en sociale cohesie in de grote metropolitane gebieden, een verschijnsel dat nog wordt versterkt door migratiebewegingen, die over het algemeen omvangrijker zijn in steden, omdat de vraag naar arbeidskrachten er groter is. |
| --- | --- |

2.3

Europese gezinnen wonen steeds meer aan de rand van grote steden. Dit model verbergt echter grote verschillen per leeftijdsgroep: bejaarden en jongeren zijn meer gebonden aan grote steden, terwijl gezinnen met kinderen en personen aan het eind van hun loopbaan zich eerder in de buurt van kleinere steden vestigen. De verschillen per leeftijdsgroep dreigen nieuwe problemen te creëren op het stuk van de dienstverlening en sociale cohesie in de grote metropolitane gebieden, een verschijnsel dat nog wordt versterkt door migratiebewegingen, die over het algemeen omvangrijker zijn in steden, omdat de vraag naar arbeidskrachten er groter is.

| 2.4 | Het percentage 65-plussers in Europa is in 2005 gestegen tot 17,2 % (EU-15). Dankzij hun hogere levensverwachting vormen vrouwen de grootste groep in het groeiende contingent ouderen: zij vertegenwoordigen in alle Europese lidstaten meer dan 50 % van de bevolking boven de 65 jaar. |
| --- | --- |

2.4

Het percentage 65-plussers in Europa is in 2005 gestegen tot 17,2 % (EU-15). Dankzij hun hogere levensverwachting vormen vrouwen de grootste groep in het groeiende contingent ouderen: zij vertegenwoordigen in alle Europese lidstaten meer dan 50 % van de bevolking boven de 65 jaar.

| 2.5 | Circa 72 miljoen mensen in de EU-25 (oftewel 15 % van de bevolking) leven in armoede, terwijl er 26 miljoen net boven de armoedegrens leven (9). 12 miljoen hiervan zijn ouderen; 9 % van de bevolking in de EU heeft twee van de laatste drie jaar van zijn leven in een gezin met een laag inkomen geleefd. Het armoederisico is met name groot onder gezinnen met meerdere kinderen. Circa 20 % van de 94 miljoen Europese jongeren onder de 18 jaar is blootgesteld aan het risico van armoede, en de afgelopen drie decennia is het armoedecijfer onder kinderen in alle EU-lidstaten gestegen. Tegenwoordig is de armoede onder kinderen zelfs hoger dan de armoede onder de totale bevolking, met name in eenoudergezinnen, gezinnen die langdurig met werkloosheid of te weinig werk te kampen hebben en grote gezinnen. Kinderen uit arme gezinnen komen veel tekort, zijn in hoge mate kansarm, hebben meer gezondheidsproblemen en boeken dikwijls slechte resultaten op school, met voor de toekomst uiteraard alle sociale, economische en politieke consequenties van dien. Een dergelijke veronachtzaming van de rechten van het kind kan een gunstig klimaat scheppen voor jeugddelinquentie, uitbuiting van kinderen en kinderhandel. |
| --- | --- |

2.5

Circa 72 miljoen mensen in de EU-25 (oftewel 15 % van de bevolking) leven in armoede, terwijl er 26 miljoen net boven de armoedegrens leven (9). 12 miljoen hiervan zijn ouderen; 9 % van de bevolking in de EU heeft twee van de laatste drie jaar van zijn leven in een gezin met een laag inkomen geleefd. Het armoederisico is met name groot onder gezinnen met meerdere kinderen. Circa 20 % van de 94 miljoen Europese jongeren onder de 18 jaar is blootgesteld aan het risico van armoede, en de afgelopen drie decennia is het armoedecijfer onder kinderen in alle EU-lidstaten gestegen. Tegenwoordig is de armoede onder kinderen zelfs hoger dan de armoede onder de totale bevolking, met name in eenoudergezinnen, gezinnen die langdurig met werkloosheid of te weinig werk te kampen hebben en grote gezinnen. Kinderen uit arme gezinnen komen veel tekort, zijn in hoge mate kansarm, hebben meer gezondheidsproblemen en boeken dikwijls slechte resultaten op school, met voor de toekomst uiteraard alle sociale, economische en politieke consequenties van dien. Een dergelijke veronachtzaming van de rechten van het kind kan een gunstig klimaat scheppen voor jeugddelinquentie, uitbuiting van kinderen en kinderhandel.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Ondanks bovenstaande opmerkingen hebben de EU-instellingen er tot nu toe veel moeite mee gehad om het gezin te beschouwen als een sociale structuur die een essentiële rol in de hedendaagse samenleving vervult en derhalve meer aandacht van Europa verdient. |
| --- | --- |

3.1

Ondanks bovenstaande opmerkingen hebben de EU-instellingen er tot nu toe veel moeite mee gehad om het gezin te beschouwen als een sociale structuur die een essentiële rol in de hedendaagse samenleving vervult en derhalve meer aandacht van Europa verdient.

| 3.2 | Hoewel op internationaal en Europees niveau door de meest uiteenlopende overheidsorganen tal van officiële verklaringen zijn uitgebracht waarin gezinnen een fundamentele rol in de samenleving wordt toegekend, heeft Europa op concreet niveau nog niet veel gedaan om het gezin op te nemen in zijn prioriteiten, die hoofdzakelijk berusten op twee pijlers: enerzijds de vrije markt en de mededinging, en anderzijds gelijke kansen voor alle burgers. Het belang van deze twee pijlers blijkt bijv. duidelijk uit de strategie van Lissabon en de Sociale agenda voor 2005-2010. |
| --- | --- |

3.2

Hoewel op internationaal en Europees niveau door de meest uiteenlopende overheidsorganen tal van officiële verklaringen zijn uitgebracht waarin gezinnen een fundamentele rol in de samenleving wordt toegekend, heeft Europa op concreet niveau nog niet veel gedaan om het gezin op te nemen in zijn prioriteiten, die hoofdzakelijk berusten op twee pijlers: enerzijds de vrije markt en de mededinging, en anderzijds gelijke kansen voor alle burgers. Het belang van deze twee pijlers blijkt bijv. duidelijk uit de strategie van Lissabon en de Sociale agenda voor 2005-2010.

| 3.3 | Over het algemeen benadert de Europese Commissie het gezinsthema vanuit het oogpunt van het sociaal beleid, het werkgelegenheids- en het gelijkekansenbeleid (10). In veel documenten die betrekking hebben op jongerenzaken, rechten van het kind, opleiding, enz., is het begrip „gezin” echter bijna altijd afwezig en wordt meestal een aanpak gevolgd die gericht is op de rechten van het individu, of van de persoon als economisch subject. Slechts heel zelden wordt de mens beschouwd in zijn relatie tot anderen, als onderdeel van een gezin en van een netwerk van sociale betrekkingen. Terwijl het gezin toch het allerbelangrijkst blijft om de persoonlijke ontwikkeling van het individu mogelijk te maken, om zijn maatschappelijke integratie en toetreding tot de arbeidsmarkt te begeleiden, en zeer vaak ook voor hem te zorgen als hij ziek is, of wanneer hij tijdelijk of blijvend met een handicap te maken krijgt of het niet alleen redt. Het zorgaanbod — zowel door de overheid als door particuliere of sociale instellingen — blijft van fundamenteel belang om te helpen werk en gezinsleven te combineren, armoede en werkloosheid te bestrijden en gezinnen te helpen en te ondersteunen bij ziekte, drugsgebruik, opvoedingsproblemen of gezinsgeweld, maar kan geen vervanging zijn van de emotionele en affectieve behoeften van mensen, of het nu gaat om degenen die verzorgd worden of om de verzorgers zelf (11). |
| --- | --- |

3.3

Over het algemeen benadert de Europese Commissie het gezinsthema vanuit het oogpunt van het sociaal beleid, het werkgelegenheids- en het gelijkekansenbeleid (10). In veel documenten die betrekking hebben op jongerenzaken, rechten van het kind, opleiding, enz., is het begrip „gezin” echter bijna altijd afwezig en wordt meestal een aanpak gevolgd die gericht is op de rechten van het individu, of van de persoon als economisch subject. Slechts heel zelden wordt de mens beschouwd in zijn relatie tot anderen, als onderdeel van een gezin en van een netwerk van sociale betrekkingen. Terwijl het gezin toch het allerbelangrijkst blijft om de persoonlijke ontwikkeling van het individu mogelijk te maken, om zijn maatschappelijke integratie en toetreding tot de arbeidsmarkt te begeleiden, en zeer vaak ook voor hem te zorgen als hij ziek is, of wanneer hij tijdelijk of blijvend met een handicap te maken krijgt of het niet alleen redt. Het zorgaanbod — zowel door de overheid als door particuliere of sociale instellingen — blijft van fundamenteel belang om te helpen werk en gezinsleven te combineren, armoede en werkloosheid te bestrijden en gezinnen te helpen en te ondersteunen bij ziekte, drugsgebruik, opvoedingsproblemen of gezinsgeweld, maar kan geen vervanging zijn van de emotionele en affectieve behoeften van mensen, of het nu gaat om degenen die verzorgd worden of om de verzorgers zelf (11).

| 3.4 | De groeiende vraag van de Europese burgers naar gezinsmaatregelen lijkt in positieve zin de aandacht te hebben gewekt van het Duitse voorzitterschap van de Raad van de EU, dat een „grote alliantie” tussen de instellingen heeft voorgesteld om met een gecoördineerd beleid te komen dat de daling van het aantal geboortes en de toename van het aantal ouderen kan compenseren. De afgelopen twee jaar is er in alle Europese instellingen weer meer aandacht voor deze problematiek gekomen, die zich uitte in een meer systematische, strategische en verkennende aanpak, met meer mogelijkheden. |
| --- | --- |

3.4

De groeiende vraag van de Europese burgers naar gezinsmaatregelen lijkt in positieve zin de aandacht te hebben gewekt van het Duitse voorzitterschap van de Raad van de EU, dat een „grote alliantie” tussen de instellingen heeft voorgesteld om met een gecoördineerd beleid te komen dat de daling van het aantal geboortes en de toename van het aantal ouderen kan compenseren. De afgelopen twee jaar is er in alle Europese instellingen weer meer aandacht voor deze problematiek gekomen, die zich uitte in een meer systematische, strategische en verkennende aanpak, met meer mogelijkheden.

| 3.5 | Dit blijkt uit de belangrijke bepalingen uit het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie met betrekking tot het gezin (12), hoewel het wenselijk was geweest dat bij de herziening van de Verdragen van de Unie in art. 3 (doelstellingen van de Europese Unie) een expliciete verwijzing naar de „ondersteuning van het gezinsleven” zou zijn opgenomen. |
| --- | --- |

3.5

Dit blijkt uit de belangrijke bepalingen uit het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie met betrekking tot het gezin (12), hoewel het wenselijk was geweest dat bij de herziening van de Verdragen van de Unie in art. 3 (doelstellingen van de Europese Unie) een expliciete verwijzing naar de „ondersteuning van het gezinsleven” zou zijn opgenomen.

| 3.6 | Het EESC is zeer verheugd over deze nieuwe mededeling van de Commissie, waarin een concreet tijdschema is opgenomen voor de verwezenlijking van de geplande Alliantie voor het gezin. Deze alliantie vormt een constructief platform waarbinnen verschillende voorstellen van het EESC en andere suggesties die tijdens het bredere debat zijn gedaan worden overgenomen, om een antwoord te geven op de uitdagingen van de demografische veranderingen, om samenwerking en partnerschap tussen de verschillende actoren aan te moedigen, om beter in te spelen op de behoeften van gezinnen bij de zorg voor hun kinderen en andere personen die van hen afhankelijk zijn, om de combinatie werk, gezin en privéleven te vergemakkelijken — door onder meer te investeren in een systeem van kwaliteitsdiensten voor kinderen en gezinnen — en zo een nieuwe en sterkere solidariteit tussen generaties te bewerkstelligen. |
| --- | --- |

3.6

Het EESC is zeer verheugd over deze nieuwe mededeling van de Commissie, waarin een concreet tijdschema is opgenomen voor de verwezenlijking van de geplande Alliantie voor het gezin. Deze alliantie vormt een constructief platform waarbinnen verschillende voorstellen van het EESC en andere suggesties die tijdens het bredere debat zijn gedaan worden overgenomen, om een antwoord te geven op de uitdagingen van de demografische veranderingen, om samenwerking en partnerschap tussen de verschillende actoren aan te moedigen, om beter in te spelen op de behoeften van gezinnen bij de zorg voor hun kinderen en andere personen die van hen afhankelijk zijn, om de combinatie werk, gezin en privéleven te vergemakkelijken — door onder meer te investeren in een systeem van kwaliteitsdiensten voor kinderen en gezinnen — en zo een nieuwe en sterkere solidariteit tussen generaties te bewerkstelligen.

| 3.7 | Het blijft betreurenswaardig dat sommige lidstaten de toepassing van de open coördinatiemethode, waarmee de Alliantie een meer strategisch en structureel karakter zou hebben gekregen, hebben tegengehouden. Het EESC erkent echter dat deze mededeling mogelijkheden biedt om een algemeen platform te ontwikkelen, wat de mogelijkheid van verdere stappen — mits goed gecoördineerd — openlaat. |
| --- | --- |

3.7

Het blijft betreurenswaardig dat sommige lidstaten de toepassing van de open coördinatiemethode, waarmee de Alliantie een meer strategisch en structureel karakter zou hebben gekregen, hebben tegengehouden. Het EESC erkent echter dat deze mededeling mogelijkheden biedt om een algemeen platform te ontwikkelen, wat de mogelijkheid van verdere stappen — mits goed gecoördineerd — openlaat.

| 3.8 | Het is te hopen dat deze nieuwe actielijn ook na het Duitse voorzitterschap van de EU evenveel aandacht blijft krijgen. In het kader van de hernieuwde en steeds grotere belangstelling van de verschillende Europese instellingen voor sociale kwesties en welzijn is het gezin steeds meer een centraal aandachtspunt, discussiethema en actieterrein. Deze eerste en voorzichtige openingen moeten gaandeweg worden versterkt en uitgebreid, via een gedetailleerd werkplan voor de komende jaren, dat in 2010 zou moeten worden afgesloten met het derde Europees demografieforum. |
| --- | --- |

3.8

Het is te hopen dat deze nieuwe actielijn ook na het Duitse voorzitterschap van de EU evenveel aandacht blijft krijgen. In het kader van de hernieuwde en steeds grotere belangstelling van de verschillende Europese instellingen voor sociale kwesties en welzijn is het gezin steeds meer een centraal aandachtspunt, discussiethema en actieterrein. Deze eerste en voorzichtige openingen moeten gaandeweg worden versterkt en uitgebreid, via een gedetailleerd werkplan voor de komende jaren, dat in 2010 zou moeten worden afgesloten met het derde Europees demografieforum.

| 3.9 | Meer in het algemeen moet er een duidelijke erkenning komen voor de praktische en substantiële bijdrage van gezinnen aan onze samenleving en voor de concrete zorg die zij bieden aan personen in alle levensfasen, en moet zowel rekening worden gehouden met het sociaaleconomische nut daarvan als met de onvermijdelijke stijging van de kosten van de welzijnszorg indien de gezinnen bij de uitoefening van hun rol niet adequaat worden gesteund en aangemoedigd. |
| --- | --- |

3.9

Meer in het algemeen moet er een duidelijke erkenning komen voor de praktische en substantiële bijdrage van gezinnen aan onze samenleving en voor de concrete zorg die zij bieden aan personen in alle levensfasen, en moet zowel rekening worden gehouden met het sociaaleconomische nut daarvan als met de onvermijdelijke stijging van de kosten van de welzijnszorg indien de gezinnen bij de uitoefening van hun rol niet adequaat worden gesteund en aangemoedigd.

| 3.10 | In dit verband spelen de sociale partners op verschillende niveaus nu al een belangrijke rol. In het kader van hun eerste gezamenlijke werkprogramma voor de periode 2003-2006 hebben de sociale partners een actieschema gepresenteerd op het gebied van gelijke kansen, met speciale aandacht voor de combinatie werk en gezinsleven en alle daarmee verband houdende vragen. Hun tweede werkprogramma (2006-2008) is gebaseerd op een uitgebreide analyse van de belangrijkste uitdagingen voor de arbeidsmarkt (13). Het EESC moedigt de sociale partners aan op de ingeslagen weg voort te gaan. |
| --- | --- |

3.10

In dit verband spelen de sociale partners op verschillende niveaus nu al een belangrijke rol. In het kader van hun eerste gezamenlijke werkprogramma voor de periode 2003-2006 hebben de sociale partners een actieschema gepresenteerd op het gebied van gelijke kansen, met speciale aandacht voor de combinatie werk en gezinsleven en alle daarmee verband houdende vragen. Hun tweede werkprogramma (2006-2008) is gebaseerd op een uitgebreide analyse van de belangrijkste uitdagingen voor de arbeidsmarkt (13). Het EESC moedigt de sociale partners aan op de ingeslagen weg voort te gaan.

| 3.11 | Er dient tevens steeds meer rekening te worden gehouden met de structurele dimensie van de rol van het gezin voor de productie en reproductie van het sociale en relationele kapitaal, dat wordt beschouwd als zijnde van fundamenteel belang voor het welzijn van de afzonderlijke burgers en van de samenleving als geheel. De tijd die wordt doorgebracht met de kinderen en het gezin gaat ten koste van de tijd die aan de carrière kan worden besteed. Het is echter ook een investering in de verzorging en vorming van personen, die derhalve dient te worden erkend en beloond: hierbij kan naast de bestaande maatregelen (aanmoedigingspremies, fiscale aftrek, ouderschapsverlof, enz.) worden gedacht aan een regeling waarbij de tijd die wordt besteed aan de zorg voor hulpbehoevende gezinsleden gewoon meetelt voor de pensioenopbouw (14), om te voorkomen dat de solidariteit tussen de generaties later problemen oplevert (in de zin van ontoereikende pensioenen en een toename van het armoederisico), met name voor vrouwen. |
| --- | --- |

3.11

Er dient tevens steeds meer rekening te worden gehouden met de structurele dimensie van de rol van het gezin voor de productie en reproductie van het sociale en relationele kapitaal, dat wordt beschouwd als zijnde van fundamenteel belang voor het welzijn van de afzonderlijke burgers en van de samenleving als geheel. De tijd die wordt doorgebracht met de kinderen en het gezin gaat ten koste van de tijd die aan de carrière kan worden besteed. Het is echter ook een investering in de verzorging en vorming van personen, die derhalve dient te worden erkend en beloond: hierbij kan naast de bestaande maatregelen (aanmoedigingspremies, fiscale aftrek, ouderschapsverlof, enz.) worden gedacht aan een regeling waarbij de tijd die wordt besteed aan de zorg voor hulpbehoevende gezinsleden gewoon meetelt voor de pensioenopbouw (14), om te voorkomen dat de solidariteit tussen de generaties later problemen oplevert (in de zin van ontoereikende pensioenen en een toename van het armoederisico), met name voor vrouwen.

| 3.12 | Zo moet tevens worden gekeken naar de mogelijkheid om „tijdskrediet” of onbetaald verlof op te nemen, wat moeilijk kan worden verdisconteerd en dus vaak onzichtbaar is maar wat de kwaliteit van het sociale leven, die door de meeste mensen steeds meer wordt nagestreefd en gewaardeerd, aanzienlijk verbetert. |
| --- | --- |

3.12

Zo moet tevens worden gekeken naar de mogelijkheid om „tijdskrediet” of onbetaald verlof op te nemen, wat moeilijk kan worden verdisconteerd en dus vaak onzichtbaar is maar wat de kwaliteit van het sociale leven, die door de meeste mensen steeds meer wordt nagestreefd en gewaardeerd, aanzienlijk verbetert.

| 3.13 | Het is derhalve zaak dat er een andere, expliciete en positieve sociale waardering komt voor deze structurele en fundamentele dimensie van het menselijk samenleven, waarop de oorsprong en instandhouding van het sociale bindweefsel zijn gebaseerd, en dat tegelijkertijd de voorwaarden worden geschapen op het gebied van omgevingsfactoren en beschikbare diensten, zodat het mogelijk wordt een eigen gezin te stichten, het gewenste aantal kinderen te krijgen en in alle rust de zorg voor dierbaren op zich te nemen. |
| --- | --- |

3.13

Het is derhalve zaak dat er een andere, expliciete en positieve sociale waardering komt voor deze structurele en fundamentele dimensie van het menselijk samenleven, waarop de oorsprong en instandhouding van het sociale bindweefsel zijn gebaseerd, en dat tegelijkertijd de voorwaarden worden geschapen op het gebied van omgevingsfactoren en beschikbare diensten, zodat het mogelijk wordt een eigen gezin te stichten, het gewenste aantal kinderen te krijgen en in alle rust de zorg voor dierbaren op zich te nemen.

4.   Specifieke opmerkingen

| 4.1 | De mededeling van de Commissie beschrijft verschillende positieve en goed opgebouwde actielijnen en bevat tevens enkele concrete voorstellen (zoals de oprichting van de groep op hoog niveau van regeringsdeskundigen voor demografische vraagstukken). Het EESC steunt deze actielijnen en zou graag zien dat zij volledig worden uitgewerkt. Het hoopt dat hier genoeg ruchtbaarheid aan wordt gegeven en dat de vorderingen breed onder de aandacht worden gebracht, om een zo groot mogelijke participatie te bereiken. |
| --- | --- |

4.1

De mededeling van de Commissie beschrijft verschillende positieve en goed opgebouwde actielijnen en bevat tevens enkele concrete voorstellen (zoals de oprichting van de groep op hoog niveau van regeringsdeskundigen voor demografische vraagstukken). Het EESC steunt deze actielijnen en zou graag zien dat zij volledig worden uitgewerkt. Het hoopt dat hier genoeg ruchtbaarheid aan wordt gegeven en dat de vorderingen breed onder de aandacht worden gebracht, om een zo groot mogelijke participatie te bereiken.

| 4.2 | Met betrekking tot de betrokkenheid van de lokale en regionale actoren, die een steeds grotere en centralere rol spelen bij de maatschappelijke dienstverlening en de tenuitvoerlegging van doeltreffende experimenten, is het niet alleen wenselijk dat de oprichting van regionale en lokale fora wordt aangemoedigd, maar moet tevens de Commissie worden verzocht een proactieve rol te spelen en, in overleg met de belanghebbende partijen, een samenhangend plan van fora en initiatieven in alle lidstaten van de Unie voor te bereiden en aan te moedigen, teneinde een zo groot mogelijk draagvlak te creëren. |
| --- | --- |

4.2

Met betrekking tot de betrokkenheid van de lokale en regionale actoren, die een steeds grotere en centralere rol spelen bij de maatschappelijke dienstverlening en de tenuitvoerlegging van doeltreffende experimenten, is het niet alleen wenselijk dat de oprichting van regionale en lokale fora wordt aangemoedigd, maar moet tevens de Commissie worden verzocht een proactieve rol te spelen en, in overleg met de belanghebbende partijen, een samenhangend plan van fora en initiatieven in alle lidstaten van de Unie voor te bereiden en aan te moedigen, teneinde een zo groot mogelijk draagvlak te creëren.

| 4.3 | Het EESC ondersteunt de oprichting van een waarnemingscentrum voor goede praktijken op het gebied van gezinsbeleid binnen de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden en beveelt aan dat e.e.a. plaatsvindt in het kader van een raadpleging van de actoren van het maatschappelijk middenveld — met name gezinsorganisaties — tijdens de verschillende fases van dat proces, zowel bij het in kaart brengen van goede praktijken als bij gelegenheden waar deze goede praktijken worden vergeleken en geëvalueerd. |
| --- | --- |

4.3

Het EESC ondersteunt de oprichting van een waarnemingscentrum voor goede praktijken op het gebied van gezinsbeleid binnen de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden en beveelt aan dat e.e.a. plaatsvindt in het kader van een raadpleging van de actoren van het maatschappelijk middenveld — met name gezinsorganisaties — tijdens de verschillende fases van dat proces, zowel bij het in kaart brengen van goede praktijken als bij gelegenheden waar deze goede praktijken worden vergeleken en geëvalueerd.

| 4.4 | Er dient op te worden toegezien dat deze waarnemingspost zich niet alleen focust op gezinskwesties die verband houden met de arbeidsomstandigheden, maar dat deze tevens op gezette tijden nagaat wat de behoeften van de gezinnen en de generaties zijn, en tegelijkertijd onderzoek doet naar het aanbod op het gebied van de instandhouding en bevordering van nieuwe vormen van solidariteit tussen de generaties, en het kostenplaatje daarvan. Een en ander zou meer inzicht verschaffen in de toestand van de bestaande „infrastructuur voor sociaal burgerschap” in de lidstaten van de Unie (15). |
| --- | --- |

4.4

Er dient op te worden toegezien dat deze waarnemingspost zich niet alleen focust op gezinskwesties die verband houden met de arbeidsomstandigheden, maar dat deze tevens op gezette tijden nagaat wat de behoeften van de gezinnen en de generaties zijn, en tegelijkertijd onderzoek doet naar het aanbod op het gebied van de instandhouding en bevordering van nieuwe vormen van solidariteit tussen de generaties, en het kostenplaatje daarvan. Een en ander zou meer inzicht verschaffen in de toestand van de bestaande „infrastructuur voor sociaal burgerschap” in de lidstaten van de Unie (15).

| 4.5 | Wat onderzoeksmaatregelen betreft stelt het EESC tevens de volgende specifieke aandachtspunten voor:






  — | de rol en impact van financieel-economische maatregelen (qua toeslagen, aftrekmogelijkheden en kortingen) van de verschillende EU-lidstaten t.a.v. het gezinsleven, met name met betrekking tot kinderen (van de geboorte tot en met de verzorging en opvoeding) en volwassen die ten laste komen van een gezin, t.a.v. de combinatie van werk en gezinsleven, t.a.v. de participatiegraad van vrouwen en t.a.v. een eerlijkere verdeling van gezinstaken tussen mannen en vrouwen; |
| --- | --- | --- |

4.5

Wat onderzoeksmaatregelen betreft stelt het EESC tevens de volgende specifieke aandachtspunten voor:

—

de rol en impact van financieel-economische maatregelen (qua toeslagen, aftrekmogelijkheden en kortingen) van de verschillende EU-lidstaten t.a.v. het gezinsleven, met name met betrekking tot kinderen (van de geboorte tot en met de verzorging en opvoeding) en volwassen die ten laste komen van een gezin, t.a.v. de combinatie van werk en gezinsleven, t.a.v. de participatiegraad van vrouwen en t.a.v. een eerlijkere verdeling van gezinstaken tussen mannen en vrouwen;

| — | het beleid en de maatregelen ter bevordering van een actieve oudere bevolking- rekening houdend met het feit dat de tijd die verstrijkt tussen het moment van pensionering en het moment dat mensen hulpbehoevend worden als gevolg van ziekte of hun hoge leeftijd steeds langer wordt — en het toenemend aantal initiatieven en maatregelen om ouderen te betrekken bij sociale en culturele activiteiten ten behoeve van hun eigen gemeenschap, wat de kwaliteit van het sociaal kapitaal in zijn algemeen vergroot; |
| --- | --- |

—

het beleid en de maatregelen ter bevordering van een actieve oudere bevolking- rekening houdend met het feit dat de tijd die verstrijkt tussen het moment van pensionering en het moment dat mensen hulpbehoevend worden als gevolg van ziekte of hun hoge leeftijd steeds langer wordt — en het toenemend aantal initiatieven en maatregelen om ouderen te betrekken bij sociale en culturele activiteiten ten behoeve van hun eigen gemeenschap, wat de kwaliteit van het sociaal kapitaal in zijn algemeen vergroot;

| — | het verloop van de levenscyclus (16), om te bestuderen of de hierboven beschreven longitudinale dimensie van een gemiddeld mensenleven niet kan worden vervangen door een meer mobiele en alternerende structuur, waarbij de tijd die wordt geïnvesteerd in het gezin en de loopbaanonderbreking om zich te wijden aan de zorg voor kinderen of andere hulpbehoevende personen, of aan een opleiding, niet langer worden beschouwd als een gelukkige uitzondering of als een nadeel voor de carrière (vooral van vrouwen), maar dat zij stilaan voor de meeste mannen en vrouwen die dat wensen een normale en gangbare praktijk worden (17); |
| --- | --- |

—

het verloop van de levenscyclus (16), om te bestuderen of de hierboven beschreven longitudinale dimensie van een gemiddeld mensenleven niet kan worden vervangen door een meer mobiele en alternerende structuur, waarbij de tijd die wordt geïnvesteerd in het gezin en de loopbaanonderbreking om zich te wijden aan de zorg voor kinderen of andere hulpbehoevende personen, of aan een opleiding, niet langer worden beschouwd als een gelukkige uitzondering of als een nadeel voor de carrière (vooral van vrouwen), maar dat zij stilaan voor de meeste mannen en vrouwen die dat wensen een normale en gangbare praktijk worden (17);

| — | het feit dat de eerder genoemde toename van het aantal eenoudergezinnen de eenzaamheid onder ouderen dreigt te vergroten en hen met zwaardere vaste lasten dreigt op te zadelen, en dat een mobiele structuur van de levenscyclus hun levenskwaliteit aanzienlijk kan verslechteren; ook moet worden bestudeerd welke maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat de pensioenen iedereen een waardige levensstandaard kunnen garanderen, naast de mogelijkheid van een individualisering van de pensioenen tussen de leden van een gezin; |
| --- | --- |

—

het feit dat de eerder genoemde toename van het aantal eenoudergezinnen de eenzaamheid onder ouderen dreigt te vergroten en hen met zwaardere vaste lasten dreigt op te zadelen, en dat een mobiele structuur van de levenscyclus hun levenskwaliteit aanzienlijk kan verslechteren; ook moet worden bestudeerd welke maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat de pensioenen iedereen een waardige levensstandaard kunnen garanderen, naast de mogelijkheid van een individualisering van de pensioenen tussen de leden van een gezin;

| — | de gevolgen en kosten van kinderarmoede voor de samenleving (o.a. kinderhandel en misdrijven tegenover kinderen); ondersteuning van gezinnen bij werkloosheid, ziekte, drugsgebruik, geestelijke gezondheidsproblemen, gezinsgeweld en opvoedingsproblemen; en factoren die de zelfstandigwording van jongeren en de stichting van een eigen gezin belemmeren. |
| --- | --- |

—

de gevolgen en kosten van kinderarmoede voor de samenleving (o.a. kinderhandel en misdrijven tegenover kinderen); ondersteuning van gezinnen bij werkloosheid, ziekte, drugsgebruik, geestelijke gezondheidsproblemen, gezinsgeweld en opvoedingsproblemen; en factoren die de zelfstandigwording van jongeren en de stichting van een eigen gezin belemmeren.

| 4.6 | Er zijn nog twee gebieden die nauwelijks zijn verkend, en waarvan het EESC hoopt dat de Commissie deze in het kader van de huidige strategie aan een nadere analyse onderwerpt:






  — | het huisvestingsbeleid, dat nu nog hoofdzakelijk is gebaseerd op een levenscyclus waarin de carrière vooropstaat, wat niet meer overeenstemt met de werkelijkheid (18). Speciale aandacht dient uit te gaan naar sociale huisvesting, zowel wat betreft de bevordering van gastgezinnen als wat betreft het recht en de concrete mogelijkheid voor veel hulpbehoevenden om thuis te blijven wonen; |
| --- | --- | --- |

4.6

Er zijn nog twee gebieden die nauwelijks zijn verkend, en waarvan het EESC hoopt dat de Commissie deze in het kader van de huidige strategie aan een nadere analyse onderwerpt:

—

het huisvestingsbeleid, dat nu nog hoofdzakelijk is gebaseerd op een levenscyclus waarin de carrière vooropstaat, wat niet meer overeenstemt met de werkelijkheid (18). Speciale aandacht dient uit te gaan naar sociale huisvesting, zowel wat betreft de bevordering van gastgezinnen als wat betreft het recht en de concrete mogelijkheid voor veel hulpbehoevenden om thuis te blijven wonen;

| — | de situatie van personen met een handicap of personen die sterk afhankelijk zijn; zij wonen dikwijls in hun eigen woning of in de woning van hun gezin, wat zowel een uitdaging vormt vanwege de te ontwikkelen voorzieningen en producten met behulp waarvan ouderen zelfstandig kunnen blijven wonen, als vanwege het gevaar van eenzaamheid, iets wat vaak pas aan het licht komt wanneer zich een gezinsdrama voordoet. |
| --- | --- |

—

de situatie van personen met een handicap of personen die sterk afhankelijk zijn; zij wonen dikwijls in hun eigen woning of in de woning van hun gezin, wat zowel een uitdaging vormt vanwege de te ontwikkelen voorzieningen en producten met behulp waarvan ouderen zelfstandig kunnen blijven wonen, als vanwege het gevaar van eenzaamheid, iets wat vaak pas aan het licht komt wanneer zich een gezinsdrama voordoet.

| 4.7 | Van bijzonder belang is voorts het voorstel dat onlangs aan diverse Europese instellingen is gedaan door een brede waaier aan Europese gezinsorganisaties (19). Het betreft een herziening van de BTW-tarieven op producten voor zuigelingen, peuters en kleuters, om te beginnen luiers. In dit verband heeft de Commissie op 19 juli 2006 al een concrete politieke toezegging gedaan voor de herziening van de VIe richtlijn, en met name van bijlage H van richtlijn 2006/112/EG, waarin de producten en diensten worden genoemd waarop de lidstaten eventueel een minimumtarief van 5 % mogen toepassen (20). De kosten van deze producten wegen doorgaans zwaar door op het gezinsbudget van Europese gezinnen. Het EESC steunt dit voorstel, waarmee de Europese Unie concreet iets kan doen om de lidstaten aan te moedigen gezinnen financiële steun te verlenen waar zij iets aan hebben. |
| --- | --- |

4.7

Van bijzonder belang is voorts het voorstel dat onlangs aan diverse Europese instellingen is gedaan door een brede waaier aan Europese gezinsorganisaties (19). Het betreft een herziening van de BTW-tarieven op producten voor zuigelingen, peuters en kleuters, om te beginnen luiers. In dit verband heeft de Commissie op 19 juli 2006 al een concrete politieke toezegging gedaan voor de herziening van de VIe richtlijn, en met name van bijlage H van richtlijn 2006/112/EG, waarin de producten en diensten worden genoemd waarop de lidstaten eventueel een minimumtarief van 5 % mogen toepassen (20). De kosten van deze producten wegen doorgaans zwaar door op het gezinsbudget van Europese gezinnen. Het EESC steunt dit voorstel, waarmee de Europese Unie concreet iets kan doen om de lidstaten aan te moedigen gezinnen financiële steun te verlenen waar zij iets aan hebben.

| 4.8 | Ten slotte dient nogmaals te worden gewezen op twee specifieke actielijnen:






  — | de noodzaak van een striktere family mainstreaming van het EU-beleid, om systematisch rekening te houden met de impact van de verschillende maatregelen op gezinnen, en om de gezinsdimensie te integreren in de verschillende sociaaleconomische actieterreinen van de Unie. In dat verband acht het EESC het zaak dat de Commissie de interdepartementale groep die in 1989 is opgericht maar thans een zieltogend bestaan leidt, nieuw leven inblaast, teneinde haar eigen acties op dit gebied beter te coördineren; |
| --- | --- | --- |

4.8

Ten slotte dient nogmaals te worden gewezen op twee specifieke actielijnen:

—

de noodzaak van een striktere family mainstreaming van het EU-beleid, om systematisch rekening te houden met de impact van de verschillende maatregelen op gezinnen, en om de gezinsdimensie te integreren in de verschillende sociaaleconomische actieterreinen van de Unie. In dat verband acht het EESC het zaak dat de Commissie de interdepartementale groep die in 1989 is opgericht maar thans een zieltogend bestaan leidt, nieuw leven inblaast, teneinde haar eigen acties op dit gebied beter te coördineren;

| — | de noodzaak van systematische raadpleging van de Europese burgers en met name gezinsorganisaties en de sociale partners, om lopende maatregelen beter te kunnen beoordelen en de informatieverspreiding beter en doeltreffender te laten verlopen. Dit proces zou zowel financieel als logistiek — door adequate procedures en organen aan te wijzen — moeten worden gesteund. In dat verband zou het EESC het aangewezen orgaan kunnen zijn om deze taak de nodige structurele stabiliteit te geven. |
| --- | --- |

—

de noodzaak van systematische raadpleging van de Europese burgers en met name gezinsorganisaties en de sociale partners, om lopende maatregelen beter te kunnen beoordelen en de informatieverspreiding beter en doeltreffender te laten verlopen. Dit proces zou zowel financieel als logistiek — door adequate procedures en organen aan te wijzen — moeten worden gesteund. In dat verband zou het EESC het aangewezen orgaan kunnen zijn om deze taak de nodige structurele stabiliteit te geven.

5.   Conclusies

| 5.1 | Het thema „solidariteit tussen de generaties” mag niet beperkt blijven tot het demografische vraagstuk — hoe belangrijk deze uitdaging ook is — maar zal de komende jaren steeds meer prioriteit moeten krijgen van horizontale betrokkenen (instellingen, sociale partners, maatschappelijke organisaties, enz.) en verticale belangengroepen (van jongeren, ouderen, enz.) omdat zij van doorslaggevend belang zijn voor Europa's economische, sociale en culturele ontwikkeling en om het sociale pact waarop onze democratieën zijn gebaseerd nieuw leven in te blazen.
  De solidariteitscultuur die de Europese ontwikkeling tot nu toe heeft gekenmerkt, heeft originele en duurzame oplossingen mogelijk gemaakt die cruciaal zijn gebleken voor de menselijke, sociale en economische ontwikkeling: van de nationale socialezekerheidsstelsels tot de verhouding tussen sociale rechten en plichten, van de ontwikkeling van burgerschapsrechten tot de uitwisseling en continuïteit van verantwoordelijkheden tussen de verschillende generaties binnen het gezin. |
| --- | --- |

5.1

Het thema „solidariteit tussen de generaties” mag niet beperkt blijven tot het demografische vraagstuk — hoe belangrijk deze uitdaging ook is — maar zal de komende jaren steeds meer prioriteit moeten krijgen van horizontale betrokkenen (instellingen, sociale partners, maatschappelijke organisaties, enz.) en verticale belangengroepen (van jongeren, ouderen, enz.) omdat zij van doorslaggevend belang zijn voor Europa's economische, sociale en culturele ontwikkeling en om het sociale pact waarop onze democratieën zijn gebaseerd nieuw leven in te blazen.

De solidariteitscultuur die de Europese ontwikkeling tot nu toe heeft gekenmerkt, heeft originele en duurzame oplossingen mogelijk gemaakt die cruciaal zijn gebleken voor de menselijke, sociale en economische ontwikkeling: van de nationale socialezekerheidsstelsels tot de verhouding tussen sociale rechten en plichten, van de ontwikkeling van burgerschapsrechten tot de uitwisseling en continuïteit van verantwoordelijkheden tussen de verschillende generaties binnen het gezin.

| 5.2 | Om het met de woorden van de Franse schrijver Antoine de Saint-Exupéry te zeggen: „De toekomst moet je niet voorspellen, maar mogelijk maken”. Er moet dus voor worden gezorgd dat alle burgers, maar vooral gezinnen en jongeren, weer vertrouwen in de toekomst krijgen. Dan zullen zij niet langer eerst moeten afrekenen met een sociale uitgangssituatie die qua middelen, dienstenaanbod en beschikbare tijd zo nadelig is dat zij het besluit om een eigen gezin te stichten en het door hen gewenste aantal kinderen op de wereld te zetten steeds voor zich uit moeten schuiven. Juist dan zullen zij de kracht gewaarworden van een nieuwe solidariteit tussen de generaties, en zullen zij in staat worden gesteld hieraan hun eigen bijdrage te leveren en de uitdagingen waar wij nu voor staan aan te gaan. |
| --- | --- |

5.2

Om het met de woorden van de Franse schrijver Antoine de Saint-Exupéry te zeggen: „De toekomst moet je niet voorspellen, maar mogelijk maken”. Er moet dus voor worden gezorgd dat alle burgers, maar vooral gezinnen en jongeren, weer vertrouwen in de toekomst krijgen. Dan zullen zij niet langer eerst moeten afrekenen met een sociale uitgangssituatie die qua middelen, dienstenaanbod en beschikbare tijd zo nadelig is dat zij het besluit om een eigen gezin te stichten en het door hen gewenste aantal kinderen op de wereld te zetten steeds voor zich uit moeten schuiven. Juist dan zullen zij de kracht gewaarworden van een nieuwe solidariteit tussen de generaties, en zullen zij in staat worden gesteld hieraan hun eigen bijdrage te leveren en de uitdagingen waar wij nu voor staan aan te gaan.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Zie het EESC-advies van 16 december 2004 over Relaties tussen generaties (rapporteur: BLOCH-LAINÉ) in PB C 157 van 28.6.2005; het EESC-advies van 14 maart 2007 over Het gezin en de demografische ontwikkelingen (rapporteur: BUFFETAUT) in PB C 161 van 13 juli 2007; het EESC-advies van 14 maart 2007 over Impact van de vergrijzing op economisch en begrotingsgebied (rapporteur: FLORIO) in PB C 161 van 13 juli 2007; het EESC-advies over De rol van de sociale partners bij het combineren van beroeps-, gezins- en privéleven (rapporteur: CLEVER) van juli 2007, om alleen nog maar de belangrijkste te noemen.

1

Relaties tussen generaties

Het gezin en de demografische ontwikkelingen

Impact van de vergrijzing op economisch en begrotingsgebied

De rol van de sociale partners bij het combineren van beroeps-, gezins- en privéleven

(2)  COM(2005) 94 final.

2

(3)  Zie COM(2006) 571 final, waarover het EESC zich heeft uitgesproken in het op verzoek van het Duitse voorzitterschap uitgebrachte verkennend advies van 14 maart 2007 over Het gezin en de demografische ontwikkelingen (rapporteur: BUFFETAUT)in PB C 161 van 13 juli 2007.

3

Het gezin en de demografische ontwikkelingen

(4)  EESC-advies van 28 september 2005 over het „Groenboek over het toepasselijke recht en de rechterlijke bevoegdheid in echtscheidingszaken”, rapporteur: de heer Retureau (PB C 24 van 31 januari 2006), waarin wordt opgemerkt dat „in het Groenboek (...), op goede gronden, niet (wordt) voorgesteld om voor harmonisatie van het materiële recht te kiezen”.

4

(5)  Eurostat, Population in Europe, 2005. Hoewel het percentage van eenoudergezinnen sterk verschilt per lidstaat (Italië telt weinig eenoudergezinnen, Zweden juist veel), is de samenstelling vrijwel identiek in alle landen (vrouwen zijn duidelijk in de meerderheid), met uitzondering van Zweden, waar 26 % van de alleenstaande ouders mannen zijn.

5

Population in Europe

(6)  Armoede is hier berekend in verhouding tot het nationale inkomensniveau, zodat het cijfer lager uitvalt in sommige van de nieuwe lidstaten (bijv. 6 % in Polen), terwijl het zeer hoog is in landen als Ierland (44 %), Griekenland (33 %), Portugal (30 %), België (26 %) en het Verenigd Koninkrijk (24 %). De sociale realiteit in Europa, basisdocument voor de raadplegingsprocedure van het Bureau van Europese beleidsadviseurs (BEPA), maart 2007.

6

De sociale realiteit in Europa

(7)  Special Eurobarometer 273, European Social Reality, februari 2007.

7

European Social Reality

(8)  Zie in dit verband Valori a confronto, R. Gubert en G. Pollini, Milaan 2006, dat is gebaseerd op de uitkomsten van de European Values Study die door verschillende Europese universiteiten is uitgevoerd onder 40 000 burgers uit 33 Europese landen (de 27 EU-lidstaten en sommige andere lidstaten van de Raad van Europa). Ook het onderzoek The demografic future of Europe van het Robert Bosch Institute en het Duitse federale instituut voor demografisch onderzoek, waarbij 34 000 burgers uit 14 Europese landen zijn ondervraagd, bevestigt dat de Europeanen zeer sterk gehecht zijn aan het gezin.

8

Valori a confronto

The demografic future of Europe

(9)  Berekening op grond van een armoedegrens van 60 % van het gemiddelde inkomen. Sociale situatie in Europa 2004 en Eurostat 2003. Zie ook het rapport over de sociale situatie in Europa 2005-2006 dat de Commissie in het voorjaar van 2007 heeft gepubliceerd, met als thema het evenwicht tussen de generaties in een vergrijzend Europa.

9

(10)  Gezinsvraagstukken vallen onder DG werkgelegenheid, sociale zaken en gelijke kansen. Specifieke documenten hierover kunnen worden gevonden op de website van de Europese Alliantie voor het gezin: http://ec.europa.eu/employment_social/families/index_en.html. Helaas kunnen de belangrijke werkzaamheden die de in 1989 opgerichte Waarnemingspost voor het gezin gedurende meer dan een decennia (van 1989 tot 2000) heeft verricht, niet in hun totaliteit worden geraadpleegd.

10

(11)  Susy Giullari en Jane Lewis, „The Adult Worker Model Family, Gender Equality and Care”; Social Policy and Development Programme Paper Number 19, United Nations Research Institute for Social Development, april 2005.

11

(12)  Artt. 67, 69, 74, 84-3, 93 en 94.

12

(13)  De sociale partners hebben in juli 2007 een brief gestuurd aan Eurocommissaris Špidla, waarin zij aangeven de richtlijn m.b.t. ouderschapsverlof tegen het licht te willen houden en te willen bekijken hoe het met de combinatie van werk en gezinsleven staat in de EU. De organisaties hebben daartoe een gemeenschappelijke werkgroep opgericht, die tijdens de voorjaarstop van de Raad Sociale zaken volgend jaar in maart verslag zal doen.

13

(14)  Zie bijvoorbeeld de nieuwe maatregelen in Finland, waar de sociale partners in 2003 dankzij onderhandelingen een belangrijke hervorming van het pensioenstelsel hebben bereikt, die in 2004 door het parlement is goedgekeurd en in 2005 van kracht is geworden. Voor meer info zie de Engelstalige pagina's op:

14

www.tyoelake.fi.

(15)  Zie het advies van het EESC van 10 december 2003 over De tussentijdse evaluatie van de agenda voor het sociaal beleid (rapporteur: JAHIER), PB C 80 van 30 maart 2004.

15

De tussentijdse evaluatie van de agenda voor het sociaal beleid

(16)  Een gemiddeld mensenleven wordt tot op heden gekenmerkt door een zeer rigide opeenvolging van opgroeien, leren en een moeilijke en lange toetreding tot de arbeidsmarkt, wat onvermijdelijk gevolgen heeft voor de tijd die met het gezin kan worden doorgebracht en het potentiële geboortecijfer, wat er vervolgens weer toe leidt dat personen op latere leeftijd de dubbele zorg op zich moeten nemen voor hun kinderen en hun eigen ouders.

16

(17)  In dit verband moeten de reeds geplande onderzoekslijnen van de Stichting van Dublin absoluut worden toegejuicht en uitgebreid.

17

(18)  Zie in dit verband het advies over Huisvesting en regionaal beleid (rapporteur: GRASSO, corapporteur: PRUD'HOMME), PB C 161 van 13.7.2007.

18

Huisvesting en regionaal beleid

(19)  Op 15 mei jl., tijdens de internationale dag van het gezin, heeft de ELFAC (de Europese Confederatie van grote gezinnen) samen met tal van andere organisaties zoals de COFACE (de Confederatie van Gezinsorganisaties in de Europese Gemeenschap) een oproep gedaan aan de verantwoordelijken van de instellingen, onder de titel Need for reduced VAT on essential items for child raising. Zie:

19

Need for reduced VAT on essential items for child raising

www.elfac.org.

(20)  Nu reeds hanteren sommige lidstaten een lager BTW-tarief voor luiers, maar de gezinsorganisaties zijn van mening dat hierover een krachtiger besluit moet worden genomen dat betrekking heeft op alle producten voor zuigelingen, peuters en kleuters — van voeding tot kleding — die nu nog onder het maximumtarief vallen.

20

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Het volgende wijzigingsvoorstel, waarvoor ten minste een kwart van de stemmen is uitgebracht, is tijdens de behandeling verworpen (art. 54, lid 3, van het rvo):

Paragraaf 4.3

Als volgt aan te vullen:

„Het EESC ondersteunt de oprichting van een waarnemingscentrum voor goede praktijken op het gebied van gezinsbeleid binnen de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden en beveelt aan dat e.e.a. plaatsvindt in het kader van een raadpleging van de actoren van het maatschappelijk middenveld — met name gezinsorganisaties — tijdens de verschillende fases van dat proces, zowel bij het in kaart brengen van goede praktijken als bij gelegenheden waar deze goede praktijken worden vergeleken en geëvalueerd. Het EESC dringt er bij Commissie, Europees Parlement en Raad op aan het nodige te doen om ervoor te zorgen dat de waarnemingspost voor gezinszaken bij de Stichting van Dublin wordt opgericht en dat hiervoor voldoende financiële middelen worden uitgetrokken.”.

Motivering

De Europese instellingen zijn momenteel in gesprek over begrotingszaken. Dit zal gevolgen hebben voor de financiële middelen die nodig zijn om de waarnemingspost in staat te stellen reeds in 2008 met zijn werkzaamheden te beginnen.

Stemuitslag

Stemmen voor: 63 Stemmen tegen: 67 Onthoudingen: 22

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/73 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/73

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Vierde verslag over de economische en sociale cohesie”

COM(2007) 273 final

(2008/C 120/17)

De Europese Commissie heeft op 30 mei 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

„Vierde verslag over de economische en sociale cohesie”.

De gespecialiseerde afdeling Economische en Monetaire Unie, economische en sociale samenhang, die met de voorbereidende werkzaamheden terzake was belast, heeft haar advies op 8 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer DERRUINE.

Het EESC heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 13 december 2007) onderstaand advies uitgebracht, dat met 88 stemmen voor, zonder stemmen tegen en zonder onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1 | In artikel 159 van het Verdrag is bepaald dat de Commissie om de drie jaar verslag uitbrengt over de stand van zaken m.b.t. de sociale en economische cohesie in Europa. |
| --- | --- |

1.1

In artikel 159 van het Verdrag is bepaald dat de Commissie om de drie jaar verslag uitbrengt over de stand van zaken m.b.t. de sociale en economische cohesie in Europa.

| 1.2 | Aangezien het cohesieverslag wordt uitgebracht in het jaar voorafgaand aan de bijwerking van de geïntegreerde richtsnoeren van de Lissabonstrategie, hoopt het EESC, zoals het al eerder te kennen heeft gegeven, dat zijn overwegingen niet alleen worden meegenomen in de volgende generatie regionaal beleid, maar meteen ook al bij de uitwerking van de nieuwe geïntegreerde richtsnoeren (1). |
| --- | --- |

1.2

Aangezien het cohesieverslag wordt uitgebracht in het jaar voorafgaand aan de bijwerking van de geïntegreerde richtsnoeren van de Lissabonstrategie, hoopt het EESC, zoals het al eerder te kennen heeft gegeven, dat zijn overwegingen niet alleen worden meegenomen in de volgende generatie regionaal beleid, maar meteen ook al bij de uitwerking van de nieuwe geïntegreerde richtsnoeren (1).

| 1.3 | „Territoriale cohesie” wordt in het Hervormingsverdrag voor het eerst genoemd als algemene doelstelling van de EU (art. 3). Tot de Conventie over de toekomst van Europa „territoriale cohesie” daaraan toevoegde en de Intergouvernementele Conferentie (IGC) van 2007 die toevoeging bekrachtigde, was hiervan nooit sprake. |
| --- | --- |

1.3

„Territoriale cohesie” wordt in het Hervormingsverdrag voor het eerst genoemd als algemene doelstelling van de EU (art. 3). Tot de Conventie over de toekomst van Europa „territoriale cohesie” daaraan toevoegde en de Intergouvernementele Conferentie (IGC) van 2007 die toevoeging bekrachtigde, was hiervan nooit sprake.

2.   Algemene opmerkingen

| 2.1 | Met de Mededeling die naar aanleiding van het verslag is uitgebracht, wil de Commissie aan de hand van een reeks vragen een debat over de toekomst van het structuurbeleid op gang brengen. Volgens het EESC ontbreken twee belangrijke vragen, die beide om een concreet antwoord vragen:






  — | Het heeft geen zin te discussiëren over het cohesiebeleid waaraan bijna een derde van de Europese begroting wordt besteed, als er niet ook gesproken wordt over de beschikbare middelen om het beleid uit te voeren. Het EESC wijst erop dat de in het akkoord over de financiële vooruitzichten goedgekeurde Europese begroting ontoereikend is om Europa's ambities waar te maken. Voor het structuurbeleid geldt hetzelfde: 0,36 % van het bbp is niet voldoende om de economische, sociale en territoriale samenhang in Europa te waarborgen (2). |
| --- | --- | --- |

2.1

Met de Mededeling die naar aanleiding van het verslag is uitgebracht, wil de Commissie aan de hand van een reeks vragen een debat over de toekomst van het structuurbeleid op gang brengen. Volgens het EESC ontbreken twee belangrijke vragen, die beide om een concreet antwoord vragen:

—

Het heeft geen zin te discussiëren over het cohesiebeleid waaraan bijna een derde van de Europese begroting wordt besteed, als er niet ook gesproken wordt over de beschikbare middelen om het beleid uit te voeren. Het EESC wijst erop dat de in het akkoord over de financiële vooruitzichten goedgekeurde Europese begroting ontoereikend is om Europa's ambities waar te maken. Voor het structuurbeleid geldt hetzelfde: 0,36 % van het bbp is niet voldoende om de economische, sociale en territoriale samenhang in Europa te waarborgen (2).

| — | De rol van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld: een deel van de vragengaat weliswaar over governance, maar dan alleen over governance in de strict politieke betekenis van dat woord. Van de rol van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld wordt helaas met geen woord gerept, hoewel deze toch onontbeerlijk zijn als het erom gaat de projecten op de behoeften ter plaatse af te stemmen en daarvoor een groot draagvlak te creëren, en als tot transparantie in het gebruik van de middelen moet worden bijgedragen. |
| --- | --- |

—

De rol van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld: een deel van de vragengaat weliswaar over governance, maar dan alleen over governance in de strict politieke betekenis van dat woord. Van de rol van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld wordt helaas met geen woord gerept, hoewel deze toch onontbeerlijk zijn als het erom gaat de projecten op de behoeften ter plaatse af te stemmen en daarvoor een groot draagvlak te creëren, en als tot transparantie in het gebruik van de middelen moet worden bijgedragen.

| 2.2 | De cijfers in het verslag kunnen ontmoedigend zijn voor de aandachtige lezer, omdat niet altijd duidelijk is of ze betrekking hebben op EU-15, EU-25 of EU-27. De referentiedata voor ontwikkelingen zijn al even verwarrend. Zo wordt er in het verslag vaak gesproken over de cohesie in de EU-27, waarbij naar 1996 wordt verwezen, het jaar waarin de EU net tot 15 lidstaten was uitgebreid. De in het verslag geschetste ontwikkelingen hebben dus niet alleen betrekking op de EU, maar ook op landen waarop het Europees sectoraal beleid (interne markt, mededinging, regionaal beleid) niet of nauwelijks (gezien de aard van hun handelsbetrekkingen) van invloed is geweest. Met andere woorden kunnen er geen ondubbelzinnige conclusies worden getrokken over de vraag in hoeverre het structuurbeleid tot meer samenhang heeft bijgedragen, ook al is die bijdrage op zich onloochenbaar (3). |
| --- | --- |

2.2

De cijfers in het verslag kunnen ontmoedigend zijn voor de aandachtige lezer, omdat niet altijd duidelijk is of ze betrekking hebben op EU-15, EU-25 of EU-27. De referentiedata voor ontwikkelingen zijn al even verwarrend. Zo wordt er in het verslag vaak gesproken over de cohesie in de EU-27, waarbij naar 1996 wordt verwezen, het jaar waarin de EU net tot 15 lidstaten was uitgebreid. De in het verslag geschetste ontwikkelingen hebben dus niet alleen betrekking op de EU, maar ook op landen waarop het Europees sectoraal beleid (interne markt, mededinging, regionaal beleid) niet of nauwelijks (gezien de aard van hun handelsbetrekkingen) van invloed is geweest. Met andere woorden kunnen er geen ondubbelzinnige conclusies worden getrokken over de vraag in hoeverre het structuurbeleid tot meer samenhang heeft bijgedragen, ook al is die bijdrage op zich onloochenbaar (3).

| 2.3 | Het bbp per hoofd van de bevolking is na de uitbreiding gedaald als gevolg van de toetreding van landen die een stuk armer waren dan hun voorgangers (statistisch effect). Dit heeft het criterium van 75 % van het bbp per hoofd van de bevolking, dat gebruikt wordt om vast te stellen of een regio qua ontwikkeling al dan niet achterop is geraakt, enigszins vertroebeld. Voor de toetreding van Bulgarije en Roemenië geldt dezelfde redenering. Men kan dus niet rechtstreeks de situatie m.b.t. de cohesie van voor 2004 vergelijken met de situatie nu. De prestaties van de twaalf regio's waarvan het bbp nu boven de 75 %-drempel uitkomt, moeten dus worden gerelativeerd. Niets zegt dat dit niet het gevolg is van het statistisch effect. |
| --- | --- |

2.3

Het bbp per hoofd van de bevolking is na de uitbreiding gedaald als gevolg van de toetreding van landen die een stuk armer waren dan hun voorgangers (statistisch effect). Dit heeft het criterium van 75 % van het bbp per hoofd van de bevolking, dat gebruikt wordt om vast te stellen of een regio qua ontwikkeling al dan niet achterop is geraakt, enigszins vertroebeld. Voor de toetreding van Bulgarije en Roemenië geldt dezelfde redenering. Men kan dus niet rechtstreeks de situatie m.b.t. de cohesie van voor 2004 vergelijken met de situatie nu. De prestaties van de twaalf regio's waarvan het bbp nu boven de 75 %-drempel uitkomt, moeten dus worden gerelativeerd. Niets zegt dat dit niet het gevolg is van het statistisch effect.

| 2.4 | In het verslag staat dat negen van de twaalf lidstaten die tussen 2004 en 2007 tot de EU zijn toegetreden, aan het begin van de volgende programmeringsperiode de drempel van 75 % van het bbp per hoofd van de Europese bevolking zullen hebben overschreden. De 75 %-drempel verliest hierdoor aan relevantie. Dit is iets waarover nu al moet worden nagedacht. |
| --- | --- |

2.4

In het verslag staat dat negen van de twaalf lidstaten die tussen 2004 en 2007 tot de EU zijn toegetreden, aan het begin van de volgende programmeringsperiode de drempel van 75 % van het bbp per hoofd van de Europese bevolking zullen hebben overschreden. De 75 %-drempel verliest hierdoor aan relevantie. Dit is iets waarover nu al moet worden nagedacht.

| 2.5 | Het verslag bevat zeer veel informatie, maar het is jammer dat er niet altijd verbanden worden gelegd.






  — | Wie par. 2.1.3, 3.2, 2.2.4 (met name de grafiek) en 2.2.6 van bijlage I leest, merkt bijvoorbeeld dat het moeilijk is om én economische groei én een harmonieuze ontwikkeling te verwezenlijken (i.c. het scheppen van werkgelegenheid waar alle regio's profijt van hebben). Toch is dit met name voor een aantal nieuwe lidstaten (Polen, Hongarije, Roemenië, Bulgarije en Tsjechië) een reële uitdaging. |
| --- | --- | --- |

2.5

Het verslag bevat zeer veel informatie, maar het is jammer dat er niet altijd verbanden worden gelegd.

—

Wie par. 2.1.3, 3.2, 2.2.4 (met name de grafiek) en 2.2.6 van bijlage I leest, merkt bijvoorbeeld dat het moeilijk is om én economische groei én een harmonieuze ontwikkeling te verwezenlijken (i.c. het scheppen van werkgelegenheid waar alle regio's profijt van hebben). Toch is dit met name voor een aantal nieuwe lidstaten (Polen, Hongarije, Roemenië, Bulgarije en Tsjechië) een reële uitdaging.

| — | De oude cohesielanden Ierland, Griekenland en Spanje hebben hun achterstand geheel of gedeeltelijk ingehaald, maar hoe staat het met de duurzaamheid van hun groei? Hoe kan men optimistisch zijn over de toekomst als de productiviteit per uur de afgelopen tien jaar alleen maar steeds meer is gaan afwijken van het Europees gemiddelde of als de groei hoofdzakelijk gebaseerd is op de onroerendgoedsector, zoals in Spanje het geval is? Hoe valt te verklaren dat er in Ierland ondanks de sterke groei, waardoor het land naar de tweede plaats is gekatapulteerd in de rangschikking volgens het reële bbp per hoofd van de bevolking en er opnieuw een situatie van volledige werkgelegenheid is ontstaan, bijna één man of vrouw op de vijf tot armoede dreigt te vervallen? |
| --- | --- |

—

De oude cohesielanden Ierland, Griekenland en Spanje hebben hun achterstand geheel of gedeeltelijk ingehaald, maar hoe staat het met de duurzaamheid van hun groei? Hoe kan men optimistisch zijn over de toekomst als de productiviteit per uur de afgelopen tien jaar alleen maar steeds meer is gaan afwijken van het Europees gemiddelde of als de groei hoofdzakelijk gebaseerd is op de onroerendgoedsector, zoals in Spanje het geval is? Hoe valt te verklaren dat er in Ierland ondanks de sterke groei, waardoor het land naar de tweede plaats is gekatapulteerd in de rangschikking volgens het reële bbp per hoofd van de bevolking en er opnieuw een situatie van volledige werkgelegenheid is ontstaan, bijna één man of vrouw op de vijf tot armoede dreigt te vervallen?

| — | Opvallend is dat in dit uitvoerige verslag met geen woord wordt gerept van de kwaliteit van banen, toch één van de basisdoelstellingen van de in 2000 goedgekeurde Lissabonstrategie (4). Het EESC vindt dat elke lidstaat grondig moet nagaan of de banen die met behulp van de structuurfondsen zijn gesubsidieerd of gecreëerd, echt tot de integratie van werknemers op de arbeidsmarkt, behoorlijke levensomstandigheden en adequate salarissen hebben geleid. |
| --- | --- |

—

Opvallend is dat in dit uitvoerige verslag met geen woord wordt gerept van de kwaliteit van banen, toch één van de basisdoelstellingen van de in 2000 goedgekeurde Lissabonstrategie (4). Het EESC vindt dat elke lidstaat grondig moet nagaan of de banen die met behulp van de structuurfondsen zijn gesubsidieerd of gecreëerd, echt tot de integratie van werknemers op de arbeidsmarkt, behoorlijke levensomstandigheden en adequate salarissen hebben geleid.

| 2.6 | Aan de sociale economie, waarin 10 % van de Europese ondernemingen actief zou zijn, en haar bijdrage aan de cohesie (met name ondersteuning van de meest kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt) wordt evenmin aandacht besteed. De sociale economie schept kwalitatief hoogstaande banen en draagt bij tot duurzame ontwikkeling door banen op lokaal en regionaal niveau vast te houden, plattelandsgebieden nieuw leven in te blazen, sociaal kapitaal te creëren en de weg te effenen voor herstructurering op sectoraal, lokaal en regionaal niveau. Het zou goed zijn als men over statistieken van de verschillende lidstaten zou kunnen beschikken die zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht vergelijkbaar zijn, zodat er een beter inzicht in deze sector kan worden verkregen. |
| --- | --- |

2.6

Aan de sociale economie, waarin 10 % van de Europese ondernemingen actief zou zijn, en haar bijdrage aan de cohesie (met name ondersteuning van de meest kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt) wordt evenmin aandacht besteed. De sociale economie schept kwalitatief hoogstaande banen en draagt bij tot duurzame ontwikkeling door banen op lokaal en regionaal niveau vast te houden, plattelandsgebieden nieuw leven in te blazen, sociaal kapitaal te creëren en de weg te effenen voor herstructurering op sectoraal, lokaal en regionaal niveau. Het zou goed zijn als men over statistieken van de verschillende lidstaten zou kunnen beschikken die zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht vergelijkbaar zijn, zodat er een beter inzicht in deze sector kan worden verkregen.

| 2.7 | Het EESC is van mening dat een aantal aspecten van economische, sociale en territoriale cohesie uitgediept of bestudeerd zouden moeten worden: de gelijkheid van kansen op de arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

2.7

Het EESC is van mening dat een aantal aspecten van economische, sociale en territoriale cohesie uitgediept of bestudeerd zouden moeten worden: de gelijkheid van kansen op de arbeidsmarkt.

| 2.8 | Voor wie het nut van het cohesiebeleid van de EU nog steeds niet inziet, voert het verslag nieuwe argumenten aan:






  — | De marktkrachten hebben een voorkeur voor hoofdsteden, waardoor de stroom werknemers en werkzoekenden zich op deze steden richt, ook al is het eldorado waarnaar zij op zoek zijn, daar vaak niet te vinden. Dit punt mag niet onderschat worden in de discussies waarin voor bevordering van de mobiliteit wordt gepleit als middel om de werkloosheid tegen te gaan; |
| --- | --- | --- |

2.8

Voor wie het nut van het cohesiebeleid van de EU nog steeds niet inziet, voert het verslag nieuwe argumenten aan:

—

De marktkrachten hebben een voorkeur voor hoofdsteden, waardoor de stroom werknemers en werkzoekenden zich op deze steden richt, ook al is het eldorado waarnaar zij op zoek zijn, daar vaak niet te vinden. Dit punt mag niet onderschat worden in de discussies waarin voor bevordering van de mobiliteit wordt gepleit als middel om de werkloosheid tegen te gaan;

| — | Hoofdsteden zijn overigens dikwijls de enige motoren van groei. Slechts in drie landen zijn er secundaire ontwikkelingspolen van internationale allure die een duurzame economische ontwikkeling kennen. Dit lijkt te verklaren waarom de gemiddelde groei op regionaal niveau varieert van 0 tot 8,6 % (1997-2004); |
| --- | --- |

—

Hoofdsteden zijn overigens dikwijls de enige motoren van groei. Slechts in drie landen zijn er secundaire ontwikkelingspolen van internationale allure die een duurzame economische ontwikkeling kennen. Dit lijkt te verklaren waarom de gemiddelde groei op regionaal niveau varieert van 0 tot 8,6 % (1997-2004);

| — | Ook als een land in zijn geheel dankzij de aandrijvingskracht van zijn hoofdstad de kritische grens van 75 % bereikt, zullen tal van regio's er veel langer over doen om deze drempel te halen. |
| --- | --- |

—

Ook als een land in zijn geheel dankzij de aandrijvingskracht van zijn hoofdstad de kritische grens van 75 % bereikt, zullen tal van regio's er veel langer over doen om deze drempel te halen.

Het was dan ook meer dan tijd dat „territoriale cohesie”, als eigenlijke basis van economische en sociale cohesie, erkenning kreeg als volwaardige algemene doelstelling van de EU.

| 2.9 | Het EESC juicht het toe dat de cohesie in Europa van een nieuwe kant wordt belicht doordat de situatie in de EU wordt vergeleken met de situatie bij haar mondiale concurrenten en de rol van de hoofdsteden naar voren wordt gehaald en op de gevolgen van de klimaatverandering voor de duurzame ontwikkeling (onevenwichtige ontwikkeling en vooral druk op het milieu) en voor de regio's wordt gewezen. |
| --- | --- |

2.9

Het EESC juicht het toe dat de cohesie in Europa van een nieuwe kant wordt belicht doordat de situatie in de EU wordt vergeleken met de situatie bij haar mondiale concurrenten en de rol van de hoofdsteden naar voren wordt gehaald en op de gevolgen van de klimaatverandering voor de duurzame ontwikkeling (onevenwichtige ontwikkeling en vooral druk op het milieu) en voor de regio's wordt gewezen.

| 2.10 | Het EESC schaart zich achter de doelstelling van de EU om een voortrekkersrol te spelen in de bestrijding van de klimaatverandering. Als landen buiten de EU niet volgen, zal dit echter wel de concurrentiepositie in gevaar brengen en gevolgen hebben voor het cohesiebeleid van de Unie. Een gevolg van scheefgetrokken concurrentieverhoudingen is dat meer bedrijven verplaatst zullen worden naar landen die geen beleid ter bestrijding van de klimaatverandering voeren. |
| --- | --- |

2.10

Het EESC schaart zich achter de doelstelling van de EU om een voortrekkersrol te spelen in de bestrijding van de klimaatverandering. Als landen buiten de EU niet volgen, zal dit echter wel de concurrentiepositie in gevaar brengen en gevolgen hebben voor het cohesiebeleid van de Unie. Een gevolg van scheefgetrokken concurrentieverhoudingen is dat meer bedrijven verplaatst zullen worden naar landen die geen beleid ter bestrijding van de klimaatverandering voeren.

| 2.11 | Het EESC is verheugd over de hernieuwde aandacht voor territoriale cohesie, die ondanks de goedkeuring van het „Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief” (1999) tot dusverre geen prioriteit genoot. De strategie voor stadsontwikkeling, de Territoriale Agenda en het Handvest van Leipzig omvatten een aantal belangrijke beginselen voor stadsontwikkeling en het EESC heeft de rol van stadsagglomeraties belicht in verband met het industrie- en innovatiebeleid. |
| --- | --- |

2.11

Het EESC is verheugd over de hernieuwde aandacht voor territoriale cohesie, die ondanks de goedkeuring van het „Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief” (1999) tot dusverre geen prioriteit genoot. De strategie voor stadsontwikkeling, de Territoriale Agenda en het Handvest van Leipzig omvatten een aantal belangrijke beginselen voor stadsontwikkeling en het EESC heeft de rol van stadsagglomeraties belicht in verband met het industrie- en innovatiebeleid.

| 2.12 | Het laatste hoofdstuk, waarin het verband tussen het communautaire beleid en de cohesie wordt besproken, is het minst overtuigend. Er wordt een overzicht gegeven van de maatregelen die in het kader van de Lissabonstrategie zijn genomen zonder dat duidelijk wordt aangetoond welke concrete, verifieerbare effecten deze op de cohesie hebben gehad. |
| --- | --- |

2.12

Het laatste hoofdstuk, waarin het verband tussen het communautaire beleid en de cohesie wordt besproken, is het minst overtuigend. Er wordt een overzicht gegeven van de maatregelen die in het kader van de Lissabonstrategie zijn genomen zonder dat duidelijk wordt aangetoond welke concrete, verifieerbare effecten deze op de cohesie hebben gehad.

3.   Aanbevelingen

| 3.1 | Zonder vooruit te willen lopen op zijn initiatiefadvies n.a.v. de openbare raadpleging van de Commissie over de toekomstige Europese begroting zou het EESC graag een aantal eerder gedane aanbevelingen in herinnering brengen. |
| --- | --- |

3.1

Zonder vooruit te willen lopen op zijn initiatiefadvies n.a.v. de openbare raadpleging van de Commissie over de toekomstige Europese begroting zou het EESC graag een aantal eerder gedane aanbevelingen in herinnering brengen.

| 3.1.1 | De structuurfondsen kunnen momenteel nauwelijks meer doen dan subsidies toekennen. In een eerder advies (5) heeft het EESC voorgesteld dat de werking van de structuurfondsen opnieuw wordt bekeken om aan de steun uit de betrokken fondsen een multiplier-effect te geven door samenwerking met het Europese Investeringsfonds en de EIB. Het EESC heeft voorgesteld om die subsidies in financiële producten om te zetten om een hefboomeffect te creëren: met een aanbetaalde euro als borg voor het uitlenen van risicokapitaal zou zo een investering van 5 à 10 euro in een klein of middelgroot bedrijf moeten kunnen worden gefinancierd. Het voorbeeld van het JEREMIE-programma verdient navolging op grotere schaal (6). |
| --- | --- |

3.1.1

De structuurfondsen kunnen momenteel nauwelijks meer doen dan subsidies toekennen. In een eerder advies (5) heeft het EESC voorgesteld dat de werking van de structuurfondsen opnieuw wordt bekeken om aan de steun uit de betrokken fondsen een multiplier-effect te geven door samenwerking met het Europese Investeringsfonds en de EIB. Het EESC heeft voorgesteld om die subsidies in financiële producten om te zetten om een hefboomeffect te creëren: met een aanbetaalde euro als borg voor het uitlenen van risicokapitaal zou zo een investering van 5 à 10 euro in een klein of middelgroot bedrijf moeten kunnen worden gefinancierd. Het voorbeeld van het JEREMIE-programma verdient navolging op grotere schaal (6).

| 3.1.2 | Zonder dat de bijdrage van de lidstaten wordt verhoogd, kunnen ook middelen worden vrijgemaakt voor projecten met een Europese meerwaarde (met name ontbrekende verbindingen in de trans-Europese netwerken (TEN) en projecten van het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG)). |
| --- | --- |

3.1.2

Zonder dat de bijdrage van de lidstaten wordt verhoogd, kunnen ook middelen worden vrijgemaakt voor projecten met een Europese meerwaarde (met name ontbrekende verbindingen in de trans-Europese netwerken (TEN) en projecten van het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG)).

| 3.1.2.1 | Het EESC heeft herhaaldelijk kritiek geuit op het BTW-systeem in de Europese begroting vanwege de veel te hoge innings-, administratie- en controlekosten die dit systeem met zich meebrengt (7). Deze kosten moeten omlaag, zodat er middelen vrijkomen voor gemeenschappelijke projecten. |
| --- | --- |

3.1.2.1

Het EESC heeft herhaaldelijk kritiek geuit op het BTW-systeem in de Europese begroting vanwege de veel te hoge innings-, administratie- en controlekosten die dit systeem met zich meebrengt (7). Deze kosten moeten omlaag, zodat er middelen vrijkomen voor gemeenschappelijke projecten.

| 3.1.2.2 | Men zou moeten stoppen met het terugbetalen aan de lidstaten van niet-bestede middelen uit de toch al magere Europese begroting. Deze middelen vormen slechts een zeer klein percentage van iedere jaarlijkse begroting, maar dat neemt niet weg dat al die middelen bij elkaar opgeteld voor de periode 2000-2005 bijna 45 miljard euro bedragen, die, als ze beschikbaar waren gesteld, productief hadden kunnen worden geïnvesteerd (8). |
| --- | --- |

3.1.2.2

Men zou moeten stoppen met het terugbetalen aan de lidstaten van niet-bestede middelen uit de toch al magere Europese begroting. Deze middelen vormen slechts een zeer klein percentage van iedere jaarlijkse begroting, maar dat neemt niet weg dat al die middelen bij elkaar opgeteld voor de periode 2000-2005 bijna 45 miljard euro bedragen, die, als ze beschikbaar waren gesteld, productief hadden kunnen worden geïnvesteerd (8).

| 3.1.2.3 | Alle lidstaten hebben vanwege de vergrijzing van hun bevolking met hogere sociale kosten te maken, maar mogen in het kader van het Stabiliteitspact niet boven hun begroting gaan. Publiek-private partnerschappen zouden hier een alternatief kunnen bieden, op voorwaarde dat de overheid (met name op subnationaal niveau) erin slaagt om met de particuliere sector goed uitgebalanceerde overeenkomsten te sluiten, hetgeen betekent dat de bestuurlijke capaciteit zou moeten worden versterkt. |
| --- | --- |

3.1.2.3

Alle lidstaten hebben vanwege de vergrijzing van hun bevolking met hogere sociale kosten te maken, maar mogen in het kader van het Stabiliteitspact niet boven hun begroting gaan. Publiek-private partnerschappen zouden hier een alternatief kunnen bieden, op voorwaarde dat de overheid (met name op subnationaal niveau) erin slaagt om met de particuliere sector goed uitgebalanceerde overeenkomsten te sluiten, hetgeen betekent dat de bestuurlijke capaciteit zou moeten worden versterkt.

| 3.2 | De strategische richtsnoeren voor het regionaal beleid zijn afgestemd op de strategie van Lissabon. Het EESC stelt voor dat er in het regionaal beleid op een evenwichtigere manier rekening wordt gehouden met de strategie ter bevordering van de duurzame ontwikkeling. Deze laatste strategie is namelijk vooral gericht op cohesie in al haar facetten, aangezien in de Lissabonstrategie, die als een aanvulling daarop moet worden beschouwd, het concurrentievermogen centraal staat (9). | LISSABONSTRATEGIE | STRATEGIE VOOR DUURZAME ONTWIKKELING |
| --- | --- | --- | --- |
| Tijds-bestek | 2010 | Geen streefdatum; lange termijn |
| Actie-radius | Europese Unie | Bestrijkt meer dan alleen het Europees grondgebied vanwege haar externe dimensie |
| Prioriteiten (10) | Groei en werkgelegenheid bevorderen, zorgen voor een dynamische en goede werking van de Eurozone, Europa aantrekkelijker maken voor investeerders en werknemers, kennis en innovatie benutten ten behoeve van groei, meer mensen op de arbeidsmarkt houden en integreren, de socialezekerheidsstelsels moderniseren, het aanpassingsvermogen van werknemers en ondernemingen verbeteren en de arbeidsmarkt flexibeler maken, en meer in menselijk kapitaal investeren door betere onderwijs- en opleidingsmogelijkheden | Reageren op de klimaatverandering, een kwalitatief hoogstaande gezondheidszorg bevorderen, maatschappelijke uitsluiting bestrijden en inspelen op demografische veranderingen, natuurlijke hulpbronnen beter beheren, vervoer duurzamer maken, armoede in de wereld bestrijden en ontwikkeling stimuleren |

3.2

De strategische richtsnoeren voor het regionaal beleid zijn afgestemd op de strategie van Lissabon. Het EESC stelt voor dat er in het regionaal beleid op een evenwichtigere manier rekening wordt gehouden met de strategie ter bevordering van de duurzame ontwikkeling. Deze laatste strategie is namelijk vooral gericht op cohesie in al haar facetten, aangezien in de Lissabonstrategie, die als een aanvulling daarop moet worden beschouwd, het concurrentievermogen centraal staat (9).

LISSABONSTRATEGIE

STRATEGIE VOOR DUURZAME ONTWIKKELING

Tijds-bestek

2010

Geen streefdatum; lange termijn

Actie-radius

Europese Unie

Bestrijkt meer dan alleen het Europees grondgebied vanwege haar externe dimensie

Prioriteiten (10)

Groei en werkgelegenheid bevorderen, zorgen voor een dynamische en goede werking van de Eurozone, Europa aantrekkelijker maken voor investeerders en werknemers, kennis en innovatie benutten ten behoeve van groei, meer mensen op de arbeidsmarkt houden en integreren, de socialezekerheidsstelsels moderniseren, het aanpassingsvermogen van werknemers en ondernemingen verbeteren en de arbeidsmarkt flexibeler maken, en meer in menselijk kapitaal investeren door betere onderwijs- en opleidingsmogelijkheden

Reageren op de klimaatverandering, een kwalitatief hoogstaande gezondheidszorg bevorderen, maatschappelijke uitsluiting bestrijden en inspelen op demografische veranderingen, natuurlijke hulpbronnen beter beheren, vervoer duurzamer maken, armoede in de wereld bestrijden en ontwikkeling stimuleren

| 3.2.1 | Onderstaande kaarten van het Europees Waarnemingsnetwerk voor ruimtelijke ordening (ESPON) geven een beeld van de polarisering en toenemende verstedelijking van nu tot 2030 als dan nog steeds de huidige koers wordt gevaren met de Lissabonstrategie. Met een scenario dat meer op cohesie gericht is, zou het economische kerngebied kunnen worden uitgebreid en zou vooral de ontwikkeling van andere groeipolen (de regio's aan de Oostzee, het in het oosten gelegen gebied tussen Wenen, Berlijn, Warschau en Boedapest, Zuid-Frankrijk en Catalonië) kunnen worden gestimuleerd. |
| --- | --- |

3.2.1

Onderstaande kaarten van het Europees Waarnemingsnetwerk voor ruimtelijke ordening (ESPON) geven een beeld van de polarisering en toenemende verstedelijking van nu tot 2030 als dan nog steeds de huidige koers wordt gevaren met de Lissabonstrategie. Met een scenario dat meer op cohesie gericht is, zou het economische kerngebied kunnen worden uitgebreid en zou vooral de ontwikkeling van andere groeipolen (de regio's aan de Oostzee, het in het oosten gelegen gebied tussen Wenen, Berlijn, Warschau en Boedapest, Zuid-Frankrijk en Catalonië) kunnen worden gestimuleerd.

| 3.2.2 | Het EESC wil er in dit verband nogmaals (11) op wijzen hoe belangrijk het voor een harmonieuze ontwikkeling is om een polycentrisme op 2 niveaus te ontwikkelen en vorm te geven, zodat polarisering met alle nefaste gevolgen van dien kan worden voorkomen (12). Op niveau 1 dient de ontwikkeling van groeipolen verspreid over het gehele Europese grondgebied te worden bevorderd om groei en werkgelegenheid te stimuleren buiten het economische kerngebied van de zgn. vijfhoek, terwijl op niveau 2 de banden en synergie tussen de grote stedelijke centra en de (omringende) plattelandsgebieden moeten worden versterkt om zgn. „territoriale breuken” binnen de NUTS (Gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek) te vermijden. |
| --- | --- |

3.2.2

Het EESC wil er in dit verband nogmaals (11) op wijzen hoe belangrijk het voor een harmonieuze ontwikkeling is om een polycentrisme op 2 niveaus te ontwikkelen en vorm te geven, zodat polarisering met alle nefaste gevolgen van dien kan worden voorkomen (12). Op niveau 1 dient de ontwikkeling van groeipolen verspreid over het gehele Europese grondgebied te worden bevorderd om groei en werkgelegenheid te stimuleren buiten het economische kerngebied van de zgn. vijfhoek, terwijl op niveau 2 de banden en synergie tussen de grote stedelijke centra en de (omringende) plattelandsgebieden moeten worden versterkt om zgn. „territoriale breuken” binnen de NUTS (Gemeenschappelijke nomenclatuur van territoriale eenheden voor de statistiek) te vermijden.

| 3.3 | Gezien het steeds groter wordende overwicht van hoofdsteden als kernen waar rijkdom, economische bedrijvigheid en werkgelegenheid worden gegenereerd (wat vooral geldt voor bepaalde nieuwe lidstaten (13)) en de sterke correlatie tussen het stijgingspercentage van het bbp en de inflatie, zouden de regeringen en het maatschappelijk middenveld van de landen die op het punt staan tot de eurozone toe te treden, er goed aan doen aandacht te besteden aan de gevolgen van de overgang op de gemeenschappelijke munt voor de binnenlandse cohesie. Die binnenlandse cohesie kan onder druk komen te staan als verschillende regio's van eenzelfde land niet dezelfde dynamiek ontwikkelen. Afgezien van de ontegenzeggelijke voordelen van de overgang naar de euro (14), zal het beleid waardoor voor de hele euro-zone één rentevoet wordt vastgelegd, niet altijd in overeenstemming zijn met de specifieke behoeften van hun nationale economie en zal dat beleid in de grote economische centra (m.i.v. de hoofdstad) anders worden ervaren dan in de overige regio's. Aanvullend zal het econonomisch beleid van de lidstaten beter moeten worden gecoördineerd om dit effect te verminderen (15). |
| --- | --- |

3.3

Gezien het steeds groter wordende overwicht van hoofdsteden als kernen waar rijkdom, economische bedrijvigheid en werkgelegenheid worden gegenereerd (wat vooral geldt voor bepaalde nieuwe lidstaten (13)) en de sterke correlatie tussen het stijgingspercentage van het bbp en de inflatie, zouden de regeringen en het maatschappelijk middenveld van de landen die op het punt staan tot de eurozone toe te treden, er goed aan doen aandacht te besteden aan de gevolgen van de overgang op de gemeenschappelijke munt voor de binnenlandse cohesie. Die binnenlandse cohesie kan onder druk komen te staan als verschillende regio's van eenzelfde land niet dezelfde dynamiek ontwikkelen. Afgezien van de ontegenzeggelijke voordelen van de overgang naar de euro (14), zal het beleid waardoor voor de hele euro-zone één rentevoet wordt vastgelegd, niet altijd in overeenstemming zijn met de specifieke behoeften van hun nationale economie en zal dat beleid in de grote economische centra (m.i.v. de hoofdstad) anders worden ervaren dan in de overige regio's. Aanvullend zal het econonomisch beleid van de lidstaten beter moeten worden gecoördineerd om dit effect te verminderen (15).

| 3.4 | Het belang van de diensten van algemeen belang (DAB) wordt andermaal onderstreept in het verslag. In verband met het nieuwe protocol over de diensten van algemeen belang dat door de IGC 2007 is opgesteld, herhaalt het EESC zijn verzoek om „op EU-niveau gemeenschappelijke maatstaven [vast te stellen] voor (zowel de economische als niet-economische) DAB, d.w.z. gemeenschappelijke normen voor alle, dus ook de sociale, diensten van algemeen belang. Die maatstaven zouden in een — volgens de codecisieprocedure goed te keuren — kaderrichtlijn moeten worden verwerkt, zodat er een op de specifieke kenmerken van deze diensten afgestemd Europees rechtskader tot stand komt” (16). |
| --- | --- |

3.4

Het belang van de diensten van algemeen belang (DAB) wordt andermaal onderstreept in het verslag. In verband met het nieuwe protocol over de diensten van algemeen belang dat door de IGC 2007 is opgesteld, herhaalt het EESC zijn verzoek om „op EU-niveau gemeenschappelijke maatstaven [vast te stellen] voor (zowel de economische als niet-economische) DAB, d.w.z. gemeenschappelijke normen voor alle, dus ook de sociale, diensten van algemeen belang. Die maatstaven zouden in een — volgens de codecisieprocedure goed te keuren — kaderrichtlijn moeten worden verwerkt, zodat er een op de specifieke kenmerken van deze diensten afgestemd Europees rechtskader tot stand komt” (16).

| 3.5 | Volgens het EESC [wiens standpunt door het EP in recente verslagen is overgenomen] mag het bbp per capita bij het beoordelen van de samenhang niet het enige criterium zijn. Het pleit voor een meer representatieve indicator, die niet alleen rekening houdt met het bbp, maar ook met de werkgelegenheids- en werkloosheidscijfers, het niveau van sociale bescherming, de beschikbaarheid van diensten van algemeen nut, enz. (17). Deze indicatoren dienen bovendien te worden aangevuld met indicatoren voor inkomensongelijkheid (Ginicoëfficiënt of interquintielratio) en voor de uitstoot van CO2 (per inwoner of ontwikkeling sinds 1990). In het algemeen geldt dat het Europees statistisch instrumentarium dient te worden uitgebreid, met name op het niveau van de NUTS, en dat de banden tussen Eurostat en de nationale instituten voor de statistiek moeten worden aangehaald om zo snel mogelijk over zo nauwkeurig en volledig mogelijke gegevens te kunnen beschikken (18). |
| --- | --- |

3.5

Volgens het EESC [wiens standpunt door het EP in recente verslagen is overgenomen] mag het bbp per capita bij het beoordelen van de samenhang niet het enige criterium zijn. Het pleit voor een meer representatieve indicator, die niet alleen rekening houdt met het bbp, maar ook met de werkgelegenheids- en werkloosheidscijfers, het niveau van sociale bescherming, de beschikbaarheid van diensten van algemeen nut, enz. (17). Deze indicatoren dienen bovendien te worden aangevuld met indicatoren voor inkomensongelijkheid (Ginicoëfficiënt of interquintielratio) en voor de uitstoot van CO2 (per inwoner of ontwikkeling sinds 1990). In het algemeen geldt dat het Europees statistisch instrumentarium dient te worden uitgebreid, met name op het niveau van de NUTS, en dat de banden tussen Eurostat en de nationale instituten voor de statistiek moeten worden aangehaald om zo snel mogelijk over zo nauwkeurig en volledig mogelijke gegevens te kunnen beschikken (18).

| 3.6 | Het EESC stelt voor te onderzoeken of het niet beter zou zijn om de volgende keer bij de toewijzing van de middelen uit de structuurfondsen, in plaats van het bbp, het bruto nationaal inkomen (bni) als economische indicator te gebruiken, zoals al voor het Cohesiefonds wordt gedaan. Zo kan namelijk rekening worden gehouden met het economisch effect van pendelaars (dat bijdraagt tot grotere verschillen zoals in een omlijnde tekst in het verslag wordt onderstreept, terwijl tegelijkertijd wordt aangedrongen op mobiliteit op alle niveaus) en met de stroom van rechtstreekse investeringen in het buitenland waarvan de opbrengsten gedeeltelijk terugvloeien naar het land van herkomst. In het bruto nationaal inkomen worden de in- en uitgaande geldstromen verrekend, wat bij het bbp niet het geval is. Voor sommige landen (Luxemburg, Ierland, Tsjechië, Estland, Cyprus, Hongarije en in mindere mate Polen en Roemenië) kan dit een groot verschil uitmaken en leiden tot een sub-optimale toewijzing van middelen uit de structuurfondsen. Opgemerkt zij tevens dat deze gegevens ontbreken voor de NUTS. Dit euvel zou zo snel mogelijk moeten worden verholpen. |
| --- | --- |

3.6

Het EESC stelt voor te onderzoeken of het niet beter zou zijn om de volgende keer bij de toewijzing van de middelen uit de structuurfondsen, in plaats van het bbp, het bruto nationaal inkomen (bni) als economische indicator te gebruiken, zoals al voor het Cohesiefonds wordt gedaan. Zo kan namelijk rekening worden gehouden met het economisch effect van pendelaars (dat bijdraagt tot grotere verschillen zoals in een omlijnde tekst in het verslag wordt onderstreept, terwijl tegelijkertijd wordt aangedrongen op mobiliteit op alle niveaus) en met de stroom van rechtstreekse investeringen in het buitenland waarvan de opbrengsten gedeeltelijk terugvloeien naar het land van herkomst. In het bruto nationaal inkomen worden de in- en uitgaande geldstromen verrekend, wat bij het bbp niet het geval is. Voor sommige landen (Luxemburg, Ierland, Tsjechië, Estland, Cyprus, Hongarije en in mindere mate Polen en Roemenië) kan dit een groot verschil uitmaken en leiden tot een sub-optimale toewijzing van middelen uit de structuurfondsen. Opgemerkt zij tevens dat deze gegevens ontbreken voor de NUTS. Dit euvel zou zo snel mogelijk moeten worden verholpen.

4.   Antwoorden op een aantal vragen van de Commissie

4.1   Hoe kunnen de regio's reageren op de herstructureringsdruk die wordt uitgeoefend door dynamische concurrenten in lowtech- en mediumtechsectoren?

| 4.1.1 | Wat het streven naar meer Europese topondernemingen betreft, blijkt dat het zevende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling en het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (PIC) — in beide gevallen programma's ter bevordering van het mkb en kennisregio's — te veel een top-down-benadering hanteren. Het is zaak „de opname in netwerken van wetenschappelijk-technologische kenniscentra van topniveau, de oprichting van industrieparken en gestructureerde contacten tussen universiteiten, bedrijfsleven en overheid” te bevorderen. Dit gezegd zijnde, dient men erop bedacht te zijn dat de noodzaak tot innovatie tot een nieuwe fragmentatie dreigt te leiden als men geen nieuwe competenties creëert om burgers te helpen zich aan te passen aan de veranderingen (19). Dit betekent dat men zich meer moet gaan bezighouden met het kwaliteitsaspect van werk, want „niet alleen moeten de investeringen in O&O en investeringen in het algemeen worden verhoogd en moet met het oog op de eisen van de kennis- en de informatiemaatschappij worden geïnvesteerd in onderwijs en verdere scholing, ook moet de kwaliteit van het beroepsleven worden verbeterd om de productiviteit en het innovatievermogen van bedrijven te laten groeien. Dit wordt aangetoond door wetenschappelijke onderzoeken naar het verband tussen kwaliteit van het werk en productiviteit, en naar de invloed van wat de betrokken werknemers verstaan onder 'goed werk' op hun motivatie en inzet” (20). |
| --- | --- |

4.1.1

Wat het streven naar meer Europese topondernemingen betreft, blijkt dat het zevende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling en het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (PIC) — in beide gevallen programma's ter bevordering van het mkb en kennisregio's — te veel een top-down-benadering hanteren. Het is zaak „de opname in netwerken van wetenschappelijk-technologische kenniscentra van topniveau, de oprichting van industrieparken en gestructureerde contacten tussen universiteiten, bedrijfsleven en overheid” te bevorderen. Dit gezegd zijnde, dient men erop bedacht te zijn dat de noodzaak tot innovatie tot een nieuwe fragmentatie dreigt te leiden als men geen nieuwe competenties creëert om burgers te helpen zich aan te passen aan de veranderingen (19). Dit betekent dat men zich meer moet gaan bezighouden met het kwaliteitsaspect van werk, want „niet alleen moeten de investeringen in O&O en investeringen in het algemeen worden verhoogd en moet met het oog op de eisen van de kennis- en de informatiemaatschappij worden geïnvesteerd in onderwijs en verdere scholing, ook moet de kwaliteit van het beroepsleven worden verbeterd om de productiviteit en het innovatievermogen van bedrijven te laten groeien. Dit wordt aangetoond door wetenschappelijke onderzoeken naar het verband tussen kwaliteit van het werk en productiviteit, en naar de invloed van wat de betrokken werknemers verstaan onder 'goed werk' op hun motivatie en inzet” (20).

| 4.1.2 | Met betrekking tot het industriebeleid is het EESC van mening dat „het in kaart brengen van synergieën en de inspraak van alle betrokkenen als het erom gaat structurele veranderingen in goede banen te leiden” ervoor kan zorgen dat „omschakelingen in het bedrijfsleven op sociaal aanvaardbare wijze worden doorgevoerd, mits de sociale partners stelselmatig bij de voorbereiding en tenuitvoerlegging daarvan worden betrokken en de tweeledige doelstelling, nl. het stimuleren van het concurrentievermogen en het zoveel mogelijk beperken van de negatieve sociale gevolgen, consequent wordt nagestreefd” (21). |
| --- | --- |

4.1.2

Met betrekking tot het industriebeleid is het EESC van mening dat „het in kaart brengen van synergieën en de inspraak van alle betrokkenen als het erom gaat structurele veranderingen in goede banen te leiden” ervoor kan zorgen dat „omschakelingen in het bedrijfsleven op sociaal aanvaardbare wijze worden doorgevoerd, mits de sociale partners stelselmatig bij de voorbereiding en tenuitvoerlegging daarvan worden betrokken en de tweeledige doelstelling, nl. het stimuleren van het concurrentievermogen en het zoveel mogelijk beperken van de negatieve sociale gevolgen, consequent wordt nagestreefd” (21).

| 4.1.3 | In grensoverschrijdende regio's zou de weg voor industriële veranderingen kunnen worden gebaand „door het facultatieve transnationale kader voor cao-onderhandelingen, zoals dat in de sociale agenda 2005-2010 is aangekondigd, concreet gestalte te geven” (22). |
| --- | --- |

4.1.3

In grensoverschrijdende regio's zou de weg voor industriële veranderingen kunnen worden gebaand „door het facultatieve transnationale kader voor cao-onderhandelingen, zoals dat in de sociale agenda 2005-2010 is aangekondigd, concreet gestalte te geven” (22).

| 4.1.4 | Het EESC steunt het verzoek van het Europees Parlement om het verschijnsel bedrijfsverplaatsingen op lokaal en regionaal niveau (vaststelling van het aantal gecreëerde en verloren banen, soort banen, gevolgen voor de economische, sociale en territoriale cohesie) te evalueren en op de voet te blijven volgen en concrete voorstellen te doen in de vorm van periodieke verslagen (23). |
| --- | --- |

4.1.4

Het EESC steunt het verzoek van het Europees Parlement om het verschijnsel bedrijfsverplaatsingen op lokaal en regionaal niveau (vaststelling van het aantal gecreëerde en verloren banen, soort banen, gevolgen voor de economische, sociale en territoriale cohesie) te evalueren en op de voet te blijven volgen en concrete voorstellen te doen in de vorm van periodieke verslagen (23).

| 4.1.5 | Niet gebruikte kredieten zouden voor een deel in het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering kunnen vloeien, een nieuw instrument dat snel en op tijdelijke basis steun verleent aan werknemers die door de mondialisering hun baan zijn kwijtgeraakt. Wel zouden de criteria om hiervoor in aanmerking te komen, moeten worden aangepast; nu kan er alleen in het geval van grote groepen ontslagen werknemers een beroep op worden gedaan, terwijl kleine en middelgrote bedrijven 99,8 % van alle ondernemingen uitmaken (microbedrijven 91,5 %) en goed zijn voor 67,1 % van de totale werkgelegenheid. |
| --- | --- |

4.1.5

Niet gebruikte kredieten zouden voor een deel in het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering kunnen vloeien, een nieuw instrument dat snel en op tijdelijke basis steun verleent aan werknemers die door de mondialisering hun baan zijn kwijtgeraakt. Wel zouden de criteria om hiervoor in aanmerking te komen, moeten worden aangepast; nu kan er alleen in het geval van grote groepen ontslagen werknemers een beroep op worden gedaan, terwijl kleine en middelgrote bedrijven 99,8 % van alle ondernemingen uitmaken (microbedrijven 91,5 %) en goed zijn voor 67,1 % van de totale werkgelegenheid.

| 4.1.6 | Conform de algemene bepalingen inzake de structuurfondsen moet worden vastgehouden aan de regel dat steunontvangende bedrijven de vestiging waar de gesubsidieerde investering heeft plaatsgehad gedurende zeven jaar op dezelfde plaats dienen te handhaven. |
| --- | --- |

4.1.6

Conform de algemene bepalingen inzake de structuurfondsen moet worden vastgehouden aan de regel dat steunontvangende bedrijven de vestiging waar de gesubsidieerde investering heeft plaatsgehad gedurende zeven jaar op dezelfde plaats dienen te handhaven.

| 4.1.7 | Afgaand op een eerste evaluatie zou het JEREMIE-initiatief te veel gericht zijn op sleutelsectoren en te weinig voordeel opleveren voor de kleine en middelgrote bedrijven die daarbuiten werkzaam zijn. |
| --- | --- |

4.1.7

Afgaand op een eerste evaluatie zou het JEREMIE-initiatief te veel gericht zijn op sleutelsectoren en te weinig voordeel opleveren voor de kleine en middelgrote bedrijven die daarbuiten werkzaam zijn.

| 4.1.8 | Door tekortschietende infrastructuur, te weinig menselijk kapitaal of een omvang die geen ruimte biedt voor schaalvoordelen zullen sommige Europese regio's in de kenniseconomie niet op de eerste rang kunnen zitten. Ten opzichte van de nabije grootstedelijke gebieden zouden zij zich als aantrekkelijke woonomgeving moeten ontwikkelen of zich moeten specialiseren op gebieden waar de agglomeratie-effecten minder zwaar wegen of waar de vereiste kritische massa minder groot is. Plattelandsgebieden mogen niet louter en alleen als landbouwgebieden worden beschouwd. |
| --- | --- |

4.1.8

Door tekortschietende infrastructuur, te weinig menselijk kapitaal of een omvang die geen ruimte biedt voor schaalvoordelen zullen sommige Europese regio's in de kenniseconomie niet op de eerste rang kunnen zitten. Ten opzichte van de nabije grootstedelijke gebieden zouden zij zich als aantrekkelijke woonomgeving moeten ontwikkelen of zich moeten specialiseren op gebieden waar de agglomeratie-effecten minder zwaar wegen of waar de vereiste kritische massa minder groot is. Plattelandsgebieden mogen niet louter en alleen als landbouwgebieden worden beschouwd.

| 4.1.9 | Toerisme is, samen met alle aanverwante activiteiten, een alternatief. Een greep uit het soort nieuwe bedrijvigheid dat op het platteland kan ontstaan: gespecialiseerde handel in lokale producten, vervaardiging van traditionele ambachtelijke producten en levensmiddelen, dienstverlening op het vlak van sport en milieuvriendelijke recreatie, audiovisuele en „virtual reality”-voorzieningen, culturele promotie, kinderopvang, campings en groepsaccommodatie, natuurgeneeswijzen, lichaamsverzorging, traditionele bouwwijzen en het weer onder de aandacht brengen van ambachtelijke beroepen, internetcafés, promotie van lokaal onroerend goed, advisering inzake nieuwe activiteiten, productie van goederen en diensten die gewoonlijk in toeristische accommodaties worden verbruikt, bijzondere aandacht voor ouderen (24). In dit verband dient maximale aandacht en steun te gaan naar ecotoerisme, dat uitgaat van biologisch beheer. Doel van ecotoerisme is burgers de beginselen bij te brengen van duurzame en milieuvriendelijke ontwikkeling die het natuurlijk evenwicht niet verstoort. Hier is een rol weggelegd voor het ESF en FEADER. |
| --- | --- |

4.1.9

Toerisme is, samen met alle aanverwante activiteiten, een alternatief. Een greep uit het soort nieuwe bedrijvigheid dat op het platteland kan ontstaan: gespecialiseerde handel in lokale producten, vervaardiging van traditionele ambachtelijke producten en levensmiddelen, dienstverlening op het vlak van sport en milieuvriendelijke recreatie, audiovisuele en „virtual reality”-voorzieningen, culturele promotie, kinderopvang, campings en groepsaccommodatie, natuurgeneeswijzen, lichaamsverzorging, traditionele bouwwijzen en het weer onder de aandacht brengen van ambachtelijke beroepen, internetcafés, promotie van lokaal onroerend goed, advisering inzake nieuwe activiteiten, productie van goederen en diensten die gewoonlijk in toeristische accommodaties worden verbruikt, bijzondere aandacht voor ouderen (24). In dit verband dient maximale aandacht en steun te gaan naar ecotoerisme, dat uitgaat van biologisch beheer. Doel van ecotoerisme is burgers de beginselen bij te brengen van duurzame en milieuvriendelijke ontwikkeling die het natuurlijk evenwicht niet verstoort. Hier is een rol weggelegd voor het ESF en FEADER.

| 4.1.10 | Cultuurtoerisme biedt interessante kansen voor tal van regio's. De EU zou wat dit betreft „goede praktijken voor het beheer van cultuurtoeristische diensten kunnen bevorderen door elementen van competitie en beloning in te bouwen in haar programma's, om te beginnen in het programma „Culturele hoofdsteden van Europa” en het nog op te zetten programma „European destinations of excellence” („Europese topbestemmingen”). Bovendien zou de EU advies kunnen geven aan steden en gebieden die besluiten zich kandidaat te stellen voor deze twee programma's, en hun een grotere financiële bijdrage kunnen geven of zelfs voorrang kunnen verlenen bij de toekenning van steun uit de structuurfondsen voor de verwezenlijking van de benodigde infrastructuur” (25). |
| --- | --- |

4.1.10

Cultuurtoerisme biedt interessante kansen voor tal van regio's. De EU zou wat dit betreft „goede praktijken voor het beheer van cultuurtoeristische diensten kunnen bevorderen door elementen van competitie en beloning in te bouwen in haar programma's, om te beginnen in het programma „Culturele hoofdsteden van Europa” en het nog op te zetten programma „European destinations of excellence” („Europese topbestemmingen”). Bovendien zou de EU advies kunnen geven aan steden en gebieden die besluiten zich kandidaat te stellen voor deze twee programma's, en hun een grotere financiële bijdrage kunnen geven of zelfs voorrang kunnen verlenen bij de toekenning van steun uit de structuurfondsen voor de verwezenlijking van de benodigde infrastructuur” (25).

4.2   Is de klimaatverandering een probleem voor het cohesiebeleid?

| 4.2.1 | Het EESC is het met ESPON eens dat de gevolgen van de klimaatverandering van regio tot regio zullen verschillen en om een gedifferentieerde aanpak vragen (26). In de economische vijfhoek zal ernaar worden gestreefd om de economische productiviteit op peil te houden door negatieve agglomeratie-effecten (luchtverontreiniging en CO2-uitstoot) aan te pakken, gebruik te maken van modern en efficiënt openbaar vervoer en de ruimtelijke ordening beter te regelen. In Zuid-Europese regio's en in berggebieden moet allereerst paal en perk worden gesteld aan het chaotische grondgebruik en de ongecontroleerde bouwactiviteiten. Om de meest afgelegen gebieden beter toegankelijk te maken zijn vernieuwende maatregelen nodig, die echter op de lange termijn geen negatieve gevolgen mogen hebben. |
| --- | --- |

4.2.1

Het EESC is het met ESPON eens dat de gevolgen van de klimaatverandering van regio tot regio zullen verschillen en om een gedifferentieerde aanpak vragen (26). In de economische vijfhoek zal ernaar worden gestreefd om de economische productiviteit op peil te houden door negatieve agglomeratie-effecten (luchtverontreiniging en CO2-uitstoot) aan te pakken, gebruik te maken van modern en efficiënt openbaar vervoer en de ruimtelijke ordening beter te regelen. In Zuid-Europese regio's en in berggebieden moet allereerst paal en perk worden gesteld aan het chaotische grondgebruik en de ongecontroleerde bouwactiviteiten. Om de meest afgelegen gebieden beter toegankelijk te maken zijn vernieuwende maatregelen nodig, die echter op de lange termijn geen negatieve gevolgen mogen hebben.

| 4.2.2 | Het solidariteitsfonds, waarop bij natuurrampen onmiddellijk een beroep kan worden gedaan, moet financieel worden versterkt en aangevuld. Om de strijdbare houding van de EU ten opzichte van de klimaatverandering (waarvoor langetermijnmaatregelen nodig zijn) beter zichtbaar te maken, moeten uit dit fonds voortaan ook projecten voor preventief risicomanagement worden gefinancierd. |
| --- | --- |

4.2.2

Het solidariteitsfonds, waarop bij natuurrampen onmiddellijk een beroep kan worden gedaan, moet financieel worden versterkt en aangevuld. Om de strijdbare houding van de EU ten opzichte van de klimaatverandering (waarvoor langetermijnmaatregelen nodig zijn) beter zichtbaar te maken, moeten uit dit fonds voortaan ook projecten voor preventief risicomanagement worden gefinancierd.

| 4.2.3 | Er dienen bij de selectie van via de diverse begrotingslijnen en programma's te financieren projecten duidelijke, transparante maatstaven te worden gehanteerd. Deze moeten ook duurzaamheidscriteria omvatten, zoals de gevolgen van projecten voor het milieu, de volksgezondheid, de werkgelegenheid en het concurrentievermogen van de EU (27). |
| --- | --- |

4.2.3

Er dienen bij de selectie van via de diverse begrotingslijnen en programma's te financieren projecten duidelijke, transparante maatstaven te worden gehanteerd. Deze moeten ook duurzaamheidscriteria omvatten, zoals de gevolgen van projecten voor het milieu, de volksgezondheid, de werkgelegenheid en het concurrentievermogen van de EU (27).

4.3   Hoe kan het cohesiebeleid beter bijdragen aan een harmonieuze, evenwichtige en duurzame ontwikkeling en daarbij tegelijk de diversiteit van de EU-regio's in acht nemen — niet alleen de minst begunstigde gebieden, eilanden en plattelands- en kustgebieden, maar ook steden, in verval verkerende industrieregio's en andere gebieden met bijzondere geografische kenmerken?

| 4.4 | Het EESC heeft zich al herhaalde malen sterk gemaakt voor een polycentrische aanpak van het Europese grondgebied. In het vierde cohesierapport wordt uitgebreid aandacht besteed aan de dominantie van de economische vijfhoek en het toenemende belang van hoofdsteden, maar ook aan de maatschappelijke en ecologische kosten van een en ander. Bevordering van secundaire ontwikkelingskernen, grootstedelijke gebieden, met behoud van synergie tussen de elkaar aanvullende stadscentra en zeer afgelegen regio's (28). Er zou op gezette tijden een rapport kunnen worden uitgebracht over de sociaal-economische situatie in de grootstedelijke gebieden; daarvoor zou dan wel een statistisch meetinstrument moeten worden ontwikkeld (29). Wat dit betreft zouden territoriale ontwikkelingspacten in het kader van de mondialisering van belang kunnen blijken, vooral als deze deel uitmaken van een foresight-aanpak om zo een bijdrage te leveren aan een culturele ontwikkeling van de samenleving waarvan niemand wordt uitgesloten (30). |
| --- | --- |

4.4

Het EESC heeft zich al herhaalde malen sterk gemaakt voor een polycentrische aanpak van het Europese grondgebied. In het vierde cohesierapport wordt uitgebreid aandacht besteed aan de dominantie van de economische vijfhoek en het toenemende belang van hoofdsteden, maar ook aan de maatschappelijke en ecologische kosten van een en ander. Bevordering van secundaire ontwikkelingskernen, grootstedelijke gebieden, met behoud van synergie tussen de elkaar aanvullende stadscentra en zeer afgelegen regio's (28). Er zou op gezette tijden een rapport kunnen worden uitgebracht over de sociaal-economische situatie in de grootstedelijke gebieden; daarvoor zou dan wel een statistisch meetinstrument moeten worden ontwikkeld (29). Wat dit betreft zouden territoriale ontwikkelingspacten in het kader van de mondialisering van belang kunnen blijken, vooral als deze deel uitmaken van een foresight-aanpak om zo een bijdrage te leveren aan een culturele ontwikkeling van de samenleving waarvan niemand wordt uitgesloten (30).

| 4.4.1 | Het EESC is voor toepassing van het model van „maatschappelijk verantwoorde territoria”. Dit zijn territoria die conform het akkoord van Bristol (31) (december 2005) een duurzame ontwikkeling nastreven en daarbij rekening houden met de economische, sociale en milieudimensie en met de sociaal-economische gevolgen van de vergrijzing. Wat dit betreft moet beslist worden vastgehouden aan het in het zesde O&O-kaderprogramma vervatte streven om het maatschappelijk middenveld bij de besluitvorming over de te volgens koers te betrekken. Het zevende kaderprogramma bevat speciale maatregelen op het gebied van de menselijke ontwikkeling en de vergrijzing (32). |
| --- | --- |

4.4.1

Het EESC is voor toepassing van het model van „maatschappelijk verantwoorde territoria”. Dit zijn territoria die conform het akkoord van Bristol (31) (december 2005) een duurzame ontwikkeling nastreven en daarbij rekening houden met de economische, sociale en milieudimensie en met de sociaal-economische gevolgen van de vergrijzing. Wat dit betreft moet beslist worden vastgehouden aan het in het zesde O&O-kaderprogramma vervatte streven om het maatschappelijk middenveld bij de besluitvorming over de te volgens koers te betrekken. Het zevende kaderprogramma bevat speciale maatregelen op het gebied van de menselijke ontwikkeling en de vergrijzing (32).

| 4.4.2 | Omdat gebieden met veel werkgelegenheid zich ook over landsgrenzen heen kunnen uitstrekken, zou Interreg meer geld moeten krijgen voor grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden (33). |
| --- | --- |

4.4.2

Omdat gebieden met veel werkgelegenheid zich ook over landsgrenzen heen kunnen uitstrekken, zou Interreg meer geld moeten krijgen voor grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden (33).

| 4.4.3 | „Het is een goede zaak dat de Commissie in het kader van de convergentie een mechanisme wil invoeren om de minpunten van de ultraperifere regio's en van de regio's met structurele zwakheden te compenseren”, aldus het EESC (34). Aangezien de helft van de voor O&O bestemde middelen in een zeer gering aantal regio's terecht komt, pleit het EESC voor sectorspecifieke beleidsmaatregelen om „de overdracht van technologie tussen de regio's (te) helpen stimuleren”. Het is van mening dat een Europees beleid voor regio's met blijvende handicaps gebaseerd moet zijn op drie grote principes: 1) het principe van „onveranderlijkheid” (voor regio's waarop het begrip „herstel” niet van toepassing is); 2) het principe van „positieve discriminatie”, bedoeld om voor echte gelijkheid te zorgen; en 3) het principe van „evenredigheid”, om rekening te houden met de uiteenlopende geografische, demografische of milieusituatie en op de consequenties daarvan. De vereiste instrumenten zijn interventionistische maatregelen van sociale aard, zoals „directe steun aan bepaalde segmenten van de handel of dienstverleners, preferentiële tarieven voor ingezetenen in het zee- of luchtvervoer, het bestaan van hoogwaardige openbare diensten” (35). |
| --- | --- |

4.4.3

„Het is een goede zaak dat de Commissie in het kader van de convergentie een mechanisme wil invoeren om de minpunten van de ultraperifere regio's en van de regio's met structurele zwakheden te compenseren”, aldus het EESC (34). Aangezien de helft van de voor O&O bestemde middelen in een zeer gering aantal regio's terecht komt, pleit het EESC voor sectorspecifieke beleidsmaatregelen om „de overdracht van technologie tussen de regio's (te) helpen stimuleren”. Het is van mening dat een Europees beleid voor regio's met blijvende handicaps gebaseerd moet zijn op drie grote principes: 1) het principe van „onveranderlijkheid” (voor regio's waarop het begrip „herstel” niet van toepassing is); 2) het principe van „positieve discriminatie”, bedoeld om voor echte gelijkheid te zorgen; en 3) het principe van „evenredigheid”, om rekening te houden met de uiteenlopende geografische, demografische of milieusituatie en op de consequenties daarvan. De vereiste instrumenten zijn interventionistische maatregelen van sociale aard, zoals „directe steun aan bepaalde segmenten van de handel of dienstverleners, preferentiële tarieven voor ingezetenen in het zee- of luchtvervoer, het bestaan van hoogwaardige openbare diensten” (35).

| 4.4.3.1 | De Commissie merkt terecht op dat de bereikbaarheidsproblemen van eilanden betekenen dat „bij het reizen met de auto of trein de reistijd door de overtocht met een boot wordt verlengd”. Bereikbaarheid is voor eilanden „een specifiek probleem”. En terecht benadrukt de Commissie ook het probleem van hun geringe bevolkingsgrootte. De meeste eilanden kunnen zich namelijk niet verlaten op hun thuismarkt. Er bestaan echter ook nog andere problemen die bepalend zijn voor hun „ontwikkelingsmogelijkheden op de lange termijn”, zoals natuurlijke gevaren, hun beperkte hoeveelheid hulpbronnen en hun kwetsbare milieu. |
| --- | --- |

4.4.3.1

De Commissie merkt terecht op dat de bereikbaarheidsproblemen van eilanden betekenen dat „bij het reizen met de auto of trein de reistijd door de overtocht met een boot wordt verlengd”. Bereikbaarheid is voor eilanden „een specifiek probleem”. En terecht benadrukt de Commissie ook het probleem van hun geringe bevolkingsgrootte. De meeste eilanden kunnen zich namelijk niet verlaten op hun thuismarkt. Er bestaan echter ook nog andere problemen die bepalend zijn voor hun „ontwikkelingsmogelijkheden op de lange termijn”, zoals natuurlijke gevaren, hun beperkte hoeveelheid hulpbronnen en hun kwetsbare milieu.

| 4.4.3.2 | In artikel 16 van het EG-Verdrag is bepaald dat „... de lidstaten er, in het kader van hun onderscheiden bevoegdheden en binnen het toepassingsgebied van dit Verdrag, zorg voor [dragen] dat deze diensten functioneren op basis van beginselen en voorwaarden die hen in staat stellen hun taken te vervullen.” |
| --- | --- |

4.4.3.2

In artikel 16 van het EG-Verdrag is bepaald dat „... de lidstaten er, in het kader van hun onderscheiden bevoegdheden en binnen het toepassingsgebied van dit Verdrag, zorg voor [dragen] dat deze diensten functioneren op basis van beginselen en voorwaarden die hen in staat stellen hun taken te vervullen.”

| 4.4.3.3 | Eén van de instrumenten die in dit verband kunnen worden vermeld is een gemeenschappelijk model voor universele diensten op het gebied van openbare dienstverlening, dat overeenkomstig de beleidsdocumenten terzake en de regelgevingsdocumenten van de EU in de betreffende sectoren moet worden toegepast. Dit instrument wordt naar voren geschoven in het Groenboek over de diensten van algemeen belang (36). |
| --- | --- |

4.4.3.3

Eén van de instrumenten die in dit verband kunnen worden vermeld is een gemeenschappelijk model voor universele diensten op het gebied van openbare dienstverlening, dat overeenkomstig de beleidsdocumenten terzake en de regelgevingsdocumenten van de EU in de betreffende sectoren moet worden toegepast. Dit instrument wordt naar voren geschoven in het Groenboek over de diensten van algemeen belang (36).

| 4.4.4 | Bedrijven die EU-subsidies krijgen maar voor het verstrijken van de eerder genoemde periode van zeven jaar verhuizen, dienen hiervoor een boete te krijgen. Geld uit de staatskas mag niet gebruikt worden om arbeidsplaatsen te laten verdwijnen. |
| --- | --- |

4.4.4

Bedrijven die EU-subsidies krijgen maar voor het verstrijken van de eerder genoemde periode van zeven jaar verhuizen, dienen hiervoor een boete te krijgen. Geld uit de staatskas mag niet gebruikt worden om arbeidsplaatsen te laten verdwijnen.

4.5   Welke gevolgen hebben de in het verslag genoemde uitdagingen voor de hoofdbestanddelen van sociale cohesie, zoals sociale integratie en kansen voor allen? Moet worden geprobeerd op deze gevolgen te anticiperen en ze te neutraliseren?

| 4.5.1 | De gelijke behandeling van mannen en vrouwen wordt als leidend beginsel expliciet genoemd in de structuurfondsverordeningen, zij het dat er bijna alleen maar aandacht aan wordt besteed als het om arbeidsmarktkwesties gaat. Bij de lidstaten moet worden aangedrongen op een geïntegreerde aanpak (bijvoorbeeld aan de hand van de geïntegreerde Lissabonrichtsnoeren, en eventueel afzonderlijke aanbevelingen). Om de operationele programma's te kunnen beoordelen zijn absoluut naar sekse uitgesplitste gegevens nodig. |
| --- | --- |

4.5.1

De gelijke behandeling van mannen en vrouwen wordt als leidend beginsel expliciet genoemd in de structuurfondsverordeningen, zij het dat er bijna alleen maar aandacht aan wordt besteed als het om arbeidsmarktkwesties gaat. Bij de lidstaten moet worden aangedrongen op een geïntegreerde aanpak (bijvoorbeeld aan de hand van de geïntegreerde Lissabonrichtsnoeren, en eventueel afzonderlijke aanbevelingen). Om de operationele programma's te kunnen beoordelen zijn absoluut naar sekse uitgesplitste gegevens nodig.

| 4.5.2 | De lidstaten moeten maatregelen treffen om paren de kans te geven hun kinderwens te realiseren. Deze maatregelen moeten concreet worden uitgewerkt door middel van bv. directe financiële ondersteuning, belastingvoordelen en het aanbieden van openbare of particuliere infrastructuur (bv. verschillende soorten crèches, met inbegrip van bedrijfscrèches van één of meerdere bedrijven), dagscholen en economisch haalbare dienstverlening. Daarbij is niet zozeer de kwantiteit als wel de kwaliteit van de voorzieningen van belang (37). Overigens herinnert het EESC eraan dat de lidstaten na de Europese Raad van Barcelona (maart 2002) zijn overeengekomen om „voor 2010 te voorzien in kinderopvang voor ten minste 90 % van de kinderen tussen de 3 jaar en de leerplichtige leeftijd en voor ten minste 33 % van de kinderen onder de 3 jaar”. Ook zou een minimumbedrag in de overheidsbegroting moeten worden vastgesteld „dat voor kinderen en gezinnen moet worden aangewend of m.a.w. voor investeringen in de toekomst, teneinde te voorkomen dat deze middelen worden opgeslokt door de gemeenschappelijke kosten verbonden aan de vergrijzing, die mogelijk door het ouder wordende kiezerskorps als prioritair zullen worden beschouwd” (38). Wat dit betreft valt wel iets te zeggen voor de oprichting van een „demografiefonds” ter ondersteuning van de nationale maatregelen om het geboortecijfer op te krikken en het aantal werkende vrouwen op te voeren. Op die manier zouden er meer EU-middelen vrijkomen voor kinderopvang, ouderenzorg en de renovatie/modernisering van schoolgebouwen, met name op het platteland. |
| --- | --- |

4.5.2

De lidstaten moeten maatregelen treffen om paren de kans te geven hun kinderwens te realiseren. Deze maatregelen moeten concreet worden uitgewerkt door middel van bv. directe financiële ondersteuning, belastingvoordelen en het aanbieden van openbare of particuliere infrastructuur (bv. verschillende soorten crèches, met inbegrip van bedrijfscrèches van één of meerdere bedrijven), dagscholen en economisch haalbare dienstverlening. Daarbij is niet zozeer de kwantiteit als wel de kwaliteit van de voorzieningen van belang (37). Overigens herinnert het EESC eraan dat de lidstaten na de Europese Raad van Barcelona (maart 2002) zijn overeengekomen om „voor 2010 te voorzien in kinderopvang voor ten minste 90 % van de kinderen tussen de 3 jaar en de leerplichtige leeftijd en voor ten minste 33 % van de kinderen onder de 3 jaar”. Ook zou een minimumbedrag in de overheidsbegroting moeten worden vastgesteld „dat voor kinderen en gezinnen moet worden aangewend of m.a.w. voor investeringen in de toekomst, teneinde te voorkomen dat deze middelen worden opgeslokt door de gemeenschappelijke kosten verbonden aan de vergrijzing, die mogelijk door het ouder wordende kiezerskorps als prioritair zullen worden beschouwd” (38). Wat dit betreft valt wel iets te zeggen voor de oprichting van een „demografiefonds” ter ondersteuning van de nationale maatregelen om het geboortecijfer op te krikken en het aantal werkende vrouwen op te voeren. Op die manier zouden er meer EU-middelen vrijkomen voor kinderopvang, ouderenzorg en de renovatie/modernisering van schoolgebouwen, met name op het platteland.

| 4.5.3 | Naast maatregelen om het geboortecijfer te verhogen is het van belang dat „de gezondheid en veiligheid van de kinderen [...] worden beschermd en verbeterd, dat aan allen hoogwaardig onderwijs [wordt] verstrekt en dat aan ouders hulp- en steunregelingen [...] worden voorgesteld om aan hun behoeften en moeilijkheden tegemoet te komen. Bijzondere aandacht moet gaan naar gezinnen en kinderen die in grote armoede leven, bijzondere ondersteuning nodig hebben en van allochtone afkomst zijn. Hoewel het voor het EESC vaststaat dat de Europese bevolking veroudert en de vernieuwing van generaties voor het voortbestaan van het continent absoluut noodzakelijk is, herinnert het er toch aan dat financiering van (al dan niet actieve) pensionering toch moet kunnen worden vergemakkelijkt door de massale werkloosheid weg te werken, de groep in de leeftijdscategorie van 25 tot 35 jaar duurzame werkgelegenheid te verschaffen, en echte garanties te bieden voor beroepsloopbanen in het algemeen” (39). Hierbij is voor het ESF een belangrijke rol weggelegd. |
| --- | --- |

4.5.3

Naast maatregelen om het geboortecijfer te verhogen is het van belang dat „de gezondheid en veiligheid van de kinderen [...] worden beschermd en verbeterd, dat aan allen hoogwaardig onderwijs [wordt] verstrekt en dat aan ouders hulp- en steunregelingen [...] worden voorgesteld om aan hun behoeften en moeilijkheden tegemoet te komen. Bijzondere aandacht moet gaan naar gezinnen en kinderen die in grote armoede leven, bijzondere ondersteuning nodig hebben en van allochtone afkomst zijn. Hoewel het voor het EESC vaststaat dat de Europese bevolking veroudert en de vernieuwing van generaties voor het voortbestaan van het continent absoluut noodzakelijk is, herinnert het er toch aan dat financiering van (al dan niet actieve) pensionering toch moet kunnen worden vergemakkelijkt door de massale werkloosheid weg te werken, de groep in de leeftijdscategorie van 25 tot 35 jaar duurzame werkgelegenheid te verschaffen, en echte garanties te bieden voor beroepsloopbanen in het algemeen” (39). Hierbij is voor het ESF een belangrijke rol weggelegd.

| 4.5.4 | Het EESC zou verder willen „dat op Europees niveau voorstellen worden gedaan voor een aantal gemeenschappelijke doelstellingen inzake toegang tot huisvesting en voor minimumnormen betreffende de kwaliteit van woningen, waarbij een definitie wordt gegeven van wat „behoorlijke huisvesting” is” (40). |
| --- | --- |

4.5.4

Het EESC zou verder willen „dat op Europees niveau voorstellen worden gedaan voor een aantal gemeenschappelijke doelstellingen inzake toegang tot huisvesting en voor minimumnormen betreffende de kwaliteit van woningen, waarbij een definitie wordt gegeven van wat „behoorlijke huisvesting” is” (40).

| 4.5.5 | In dit verband pleit het EESC ervoor „dat de Europese financiële instellingen tegen heel lage rente middelen zouden uittrekken voor huisvestingsprogramma's ten gunste van jongeren, gezinnen met kinderen, immigranten, ouderen of personen met een handicap, sociale risicogroepen e.a., waarbij de mobiliteit van werknemers, een evenwichtige sociale mix en voor de bewoners betaalbare prijzen worden bevorderd. [...] Met het gebruik van JESSICA zal de basis worden gelegd voor de oprichting van een garantiefonds voor sociale-woningprojecten op grotere schaal. Het EESC zou willen dat bij de tussentijdse evaluatie van de Structuurfondsen dit aspect onder de loep wordt genomen” (41). |
| --- | --- |

4.5.5

In dit verband pleit het EESC ervoor „dat de Europese financiële instellingen tegen heel lage rente middelen zouden uittrekken voor huisvestingsprogramma's ten gunste van jongeren, gezinnen met kinderen, immigranten, ouderen of personen met een handicap, sociale risicogroepen e.a., waarbij de mobiliteit van werknemers, een evenwichtige sociale mix en voor de bewoners betaalbare prijzen worden bevorderd. [...] Met het gebruik van JESSICA zal de basis worden gelegd voor de oprichting van een garantiefonds voor sociale-woningprojecten op grotere schaal. Het EESC zou willen dat bij de tussentijdse evaluatie van de Structuurfondsen dit aspect onder de loep wordt genomen” (41).

4.6   Wat zijn de belangrijkste vaardigheden die onze burgers in de toekomst nodig hebben om nieuwe uitdagingen te kunnen aangaan?

| 4.6.1 | Dat in het antwoord 2.1 de territoriale ontwikkelingspacten worden genoemd, is belangwekkend, omdat de situaties en concrete uitdagingen een verscheidenheid vertonen die om de inzet van verschillende instrumenten en vaardigheden vraagt (zie 1.1). De sociale partners, die nu al (sinds 2002) ieder voorjaar bij de Europese Raad verslag uitbrengen van hun rol op het gebied van „levenslang leren”, moeten hier actief bij worden betrokken. |
| --- | --- |

4.6.1

Dat in het antwoord 2.1 de territoriale ontwikkelingspacten worden genoemd, is belangwekkend, omdat de situaties en concrete uitdagingen een verscheidenheid vertonen die om de inzet van verschillende instrumenten en vaardigheden vraagt (zie 1.1). De sociale partners, die nu al (sinds 2002) ieder voorjaar bij de Europese Raad verslag uitbrengen van hun rol op het gebied van „levenslang leren”, moeten hier actief bij worden betrokken.

| 4.6.2 | Het EESC brengt in herinnering dat „... het t.a.v. de toepassing van ICT bij het levenslang leren, vooral op het Europese platteland en in kleine steden, van doorslaggevend belang (is) dat de EU en de regeringen van de lidstaten steun verlenen aan de ontwikkeling van Internet-breedbandverbindingen (42), die toegang verlenen tot informatie- en e-learningsystemen”. Het doet in dit verband een beroep op de Commissie om „de kwestie van de toegang tot breedbandverbindingen te erkennen als onderdeel van een ruimere strategie die ertoe moet leiden dat e-toegankelijkheid de status van openbare nutsdienst wordt verleend”. Verder zou t.a.v. het elektronische afstandsonderwijs en -opleiding „bijzondere aandacht moeten worden besteed aan het gevaar van de digitale generatiekloof ...” (43). |
| --- | --- |

4.6.2

Het EESC brengt in herinnering dat „... het t.a.v. de toepassing van ICT bij het levenslang leren, vooral op het Europese platteland en in kleine steden, van doorslaggevend belang (is) dat de EU en de regeringen van de lidstaten steun verlenen aan de ontwikkeling van Internet-breedbandverbindingen (42), die toegang verlenen tot informatie- en e-learningsystemen”. Het doet in dit verband een beroep op de Commissie om „de kwestie van de toegang tot breedbandverbindingen te erkennen als onderdeel van een ruimere strategie die ertoe moet leiden dat e-toegankelijkheid de status van openbare nutsdienst wordt verleend”. Verder zou t.a.v. het elektronische afstandsonderwijs en -opleiding „bijzondere aandacht moeten worden besteed aan het gevaar van de digitale generatiekloof ...” (43).

4.7   Wat is de optimale verdeling van verantwoordelijkheid tussen de communautaire, nationale en regionale niveaus binnen een systeem met verschillende bestuursniveaus, gelet op de noodzaak de programma's van het cohesiebeleid op efficiënte wijze te beheren?

| 4.7.1 | Het EESC blijft sterk gekant tegen welke poging dan ook om het cohesiebeleid weer in de nationale sfeer te trekken, omdat dit beleid ontegenzeggelijk een Europese meerwaarde voor de solidariteit, groei en werkgelegenheid heeft en de resultaten ervan zichtbaar zijn voor de Europese burgers. |
| --- | --- |

4.7.1

Het EESC blijft sterk gekant tegen welke poging dan ook om het cohesiebeleid weer in de nationale sfeer te trekken, omdat dit beleid ontegenzeggelijk een Europese meerwaarde voor de solidariteit, groei en werkgelegenheid heeft en de resultaten ervan zichtbaar zijn voor de Europese burgers.

| 4.7.2 | In de artikelen 2, 158 en 159 van het Verdrag staat dat samenhang een doelstelling moet zijn van al het communautaire, nationale, transversale of sectorale beleid. Cohesie — en dan met name de territoriale dimensie daarvan — moet dus meewegen bij de uitwerking van de geïntegreerde richtsnoeren en bij effectbeoordelingen (44). |
| --- | --- |

4.7.2

In de artikelen 2, 158 en 159 van het Verdrag staat dat samenhang een doelstelling moet zijn van al het communautaire, nationale, transversale of sectorale beleid. Cohesie — en dan met name de territoriale dimensie daarvan — moet dus meewegen bij de uitwerking van de geïntegreerde richtsnoeren en bij effectbeoordelingen (44).

| 4.7.3 | Toe te juichen valt dat de IGC „territoriale samenhang” heeft toegevoegd aan de lijst van doelstellingen van de EU en dat de Commissie voornemens is om in DG REGIO een nieuwe eenheid „Territoriale samenhang” op te richten die tot taak krijgt erop toe te zien dat sectorale beleidsmaatregelen altijd ook de samenhang ten goede komen. Voor communautaire steun in aanmerking komende projecten moeten worden gecofinancierd door de nationale overheden: om die reden is herbezinning nodig op de budgettaire bakens die in het stabiliteits- en groeipact zijn uitgezet en de gevolgen daarvan voor de financiering van de trans-Europese netwerken, en vooral van de daarin nog ontbrekende verbindingen.
  In dit verband zij gewezen op enkele algemene richtsnoeren, waarvan sommige al in de Verdragen zijn vastgelegd en waarvan andere geformuleerd zijn als vervolg op de Intergouvernementele Conferentie van 2007. Hierin wordt vastgesteld dat „de Unie bij de bepaling en de uitvoering van haar beleid en optreden:






  — | rekening houdt met de eisen in verband met de bevordering van een hoog niveau van werkgelegenheid, de waarborging van een adequate sociale bescherming, de bestrijding van maatschappelijke uitsluiting alsmede een hoog niveau van onderwijs, opleiding en bescherming van de volksgezondheid (nieuw artikel 5 bis van het Hervormingsverdrag); |
| --- | --- | --- |

4.7.3

Toe te juichen valt dat de IGC „territoriale samenhang” heeft toegevoegd aan de lijst van doelstellingen van de EU en dat de Commissie voornemens is om in DG REGIO een nieuwe eenheid „Territoriale samenhang” op te richten die tot taak krijgt erop toe te zien dat sectorale beleidsmaatregelen altijd ook de samenhang ten goede komen. Voor communautaire steun in aanmerking komende projecten moeten worden gecofinancierd door de nationale overheden: om die reden is herbezinning nodig op de budgettaire bakens die in het stabiliteits- en groeipact zijn uitgezet en de gevolgen daarvan voor de financiering van de trans-Europese netwerken, en vooral van de daarin nog ontbrekende verbindingen.

In dit verband zij gewezen op enkele algemene richtsnoeren, waarvan sommige al in de Verdragen zijn vastgelegd en waarvan andere geformuleerd zijn als vervolg op de Intergouvernementele Conferentie van 2007. Hierin wordt vastgesteld dat „de Unie bij de bepaling en de uitvoering van haar beleid en optreden:

—

rekening houdt met de eisen in verband met de bevordering van een hoog niveau van werkgelegenheid, de waarborging van een adequate sociale bescherming, de bestrijding van maatschappelijke uitsluiting alsmede een hoog niveau van onderwijs, opleiding en bescherming van de volksgezondheid (nieuw artikel 5 bis van het Hervormingsverdrag);

| — | streeft naar bestrijding van iedere vorm van discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afkomst, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid (nieuw artikel 5 ter van het Hervormingsverdrag), en |
| --- | --- |

—

streeft naar bestrijding van iedere vorm van discriminatie op grond van geslacht, ras of etnische afkomst, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid (nieuw artikel 5 ter van het Hervormingsverdrag), en

| — | ernaar streeft om de eisen inzake milieubescherming te integreren (...), in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling (artikel 6 van het EG-Verdrag, dat gehandhaafd blijft in het nieuwe Verdrag).”. |
| --- | --- |

—

ernaar streeft om de eisen inzake milieubescherming te integreren (...), in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling (artikel 6 van het EG-Verdrag, dat gehandhaafd blijft in het nieuwe Verdrag).”.

Bij het formuleren en uitvoeren van het structuurbeleid dient tevens rekening te worden gehouden met de bepalingen van het Handvest van de Grondrechten, die hun weerslag vinden in het Verdrag betreffende de Europese Unie (artikel 6).

| 4.7.4 | Zeer betreurenswaardig is volgens het EESC dat de Commissie in deze eerste raadplegingsronde verzuimt in te gaan op de rol van de sociale partners en maatschappelijke organisaties bij het opzetten, uitwerken en uitvoeren van de structuurfondsen. Alleen door hun betrokkenheid kunnen gecofinancierde projecten aan de omstandigheden in het veld en aan hun behoeften — als onderdeel van de strategische richtsnoeren — worden aangepast. Het EESC „pleit voor het opstellen van richtsnoeren voor de raadpleging van het maatschappelijk middenveld over de strategie- en programmeringsdocumenten die in de lidstaten worden opgesteld. (...) De lidstaten dienen tekst en uitleg te geven over de manier waarop zij te werk zijn gegaan om de nodige feedback te krijgen over de toepassing van het partnerschapsbeginsel in de toezichtcomités. De nationale en regionale overheden dienen meer gebruik te maken van het potentieel dat in het maatschappelijk middenveld aanwezig is. Zij moeten het middenveld bij het uitwerken van hun promotiestrategieën betrekken en initiatieven vanuit de basis financieel ondersteunen via hun budget voor promotie- en informatieactiviteiten rond de structuurfondsen. Het Comité dringt erop aan dat hiervoor voldoende middelen worden uitgetrokken”. Ten slotte is het EESC nog van mening dat „bij grensoverschrijdende of interregionale programma's (...) de raadpleging ook over de grenzen heen (moet) plaatsvinden en (dat) moet worden bevorderd dat tussen de sociale en beroepsactoren ook grensoverschrijdend en interregionaal wordt samengewerkt” (45). |
| --- | --- |

4.7.4

Zeer betreurenswaardig is volgens het EESC dat de Commissie in deze eerste raadplegingsronde verzuimt in te gaan op de rol van de sociale partners en maatschappelijke organisaties bij het opzetten, uitwerken en uitvoeren van de structuurfondsen. Alleen door hun betrokkenheid kunnen gecofinancierde projecten aan de omstandigheden in het veld en aan hun behoeften — als onderdeel van de strategische richtsnoeren — worden aangepast. Het EESC „pleit voor het opstellen van richtsnoeren voor de raadpleging van het maatschappelijk middenveld over de strategie- en programmeringsdocumenten die in de lidstaten worden opgesteld. (...) De lidstaten dienen tekst en uitleg te geven over de manier waarop zij te werk zijn gegaan om de nodige feedback te krijgen over de toepassing van het partnerschapsbeginsel in de toezichtcomités. De nationale en regionale overheden dienen meer gebruik te maken van het potentieel dat in het maatschappelijk middenveld aanwezig is. Zij moeten het middenveld bij het uitwerken van hun promotiestrategieën betrekken en initiatieven vanuit de basis financieel ondersteunen via hun budget voor promotie- en informatieactiviteiten rond de structuurfondsen. Het Comité dringt erop aan dat hiervoor voldoende middelen worden uitgetrokken”. Ten slotte is het EESC nog van mening dat „bij grensoverschrijdende of interregionale programma's (...) de raadpleging ook over de grenzen heen (moet) plaatsvinden en (dat) moet worden bevorderd dat tussen de sociale en beroepsactoren ook grensoverschrijdend en interregionaal wordt samengewerkt” (45).

| 4.7.5 | Gesterkt door de Open Dagen en het initiatief „Regio's voor economische verandering” pleit het EESC met klem voor






  — | de oprichting van een Europees agentschap voor toerisme dat als waarnemingspost zou fungeren om de EU, de lidstaten en de regio's van informatie en betrouwbare en vergelijkbare gegevens over toerisme te voorzien (46); |
| --- | --- | --- |

4.7.5

Gesterkt door de Open Dagen en het initiatief „Regio's voor economische verandering” pleit het EESC met klem voor

—

de oprichting van een Europees agentschap voor toerisme dat als waarnemingspost zou fungeren om de EU, de lidstaten en de regio's van informatie en betrouwbare en vergelijkbare gegevens over toerisme te voorzien (46);

| — | de invoering van een prijs „Eurogreen city” als stimulans voor collectieve overheden en de daarin actieve overheidsinstanties en particuliere bedrijven om zich in dat opzicht optimaal in te zetten en te gedragen (47); |
| --- | --- |

—

de invoering van een prijs „Eurogreen city” als stimulans voor collectieve overheden en de daarin actieve overheidsinstanties en particuliere bedrijven om zich in dat opzicht optimaal in te zetten en te gedragen (47);

| — | de invoering van „een instrument voor technische bijstand aan huisvestingsprojecten ... (waarmee) projecten optimaal en met toepassing van de meest geschikte methoden in de stadsvernieuwingsprogramma's (kunnen) worden geïntegreerd” (48). |
| --- | --- |

—

de invoering van „een instrument voor technische bijstand aan huisvestingsprojecten ... (waarmee) projecten optimaal en met toepassing van de meest geschikte methoden in de stadsvernieuwingsprogramma's (kunnen) worden geïntegreerd” (48).

Het zwaartepunt moet worden gelegd bij de verspreiding van ervaringen en voorbeelden van beste praktijken.

4.8   Wat zijn de nieuwe mogelijkheden voor samenwerking tussen regio's, zowel binnen als buiten de EU?

| 4.8.1 | Volgens het EESC kan een forum waarin vertegenwoordigers van metropolen en van de Commissie bijeenkomen, bevorderlijk zijn voor polycentrisme en vergroting van de kennis over deze zones. Er zou een werkgroep kunnen worden opgericht om voorbeelden van goede praktijken op dit gebied op te sporen en te verspreiden (49). |
| --- | --- |

4.8.1

Volgens het EESC kan een forum waarin vertegenwoordigers van metropolen en van de Commissie bijeenkomen, bevorderlijk zijn voor polycentrisme en vergroting van de kennis over deze zones. Er zou een werkgroep kunnen worden opgericht om voorbeelden van goede praktijken op dit gebied op te sporen en te verspreiden (49).

| 4.8.2 | De juridische entiteiten („rechtspersonen”) die in het kader van de „Europese groepering voor grensoverschrijdende samenwerking” (EGGS), net zo goed als in het kader van de andere structuurfondsen, in het leven zijn geroepen, moeten worden belast met de coördinatie van de diverse financieringsbronnen waarmee uit hoofde van die fondsen projecten kunnen worden opgezet en uitgevoerd ter ondersteuning van het industriebeleid in de betrokken regio. Daarbij zouden die middelen toegankelijk moeten zijn voor de vertegenwoordigers van de diverse belanghebbende partijen in de regio. „De oprichting van dergelijke rechtspersonen kan een extra duwtje in de rug betekenen voor grensoverschrijdende samenwerking, geeft de betrokken regio's meer zelfbewustzijn en zet hen aan tot harmonisatie van hun wet- en regelgeving.” (50). |
| --- | --- |

4.8.2

De juridische entiteiten („rechtspersonen”) die in het kader van de „Europese groepering voor grensoverschrijdende samenwerking” (EGGS), net zo goed als in het kader van de andere structuurfondsen, in het leven zijn geroepen, moeten worden belast met de coördinatie van de diverse financieringsbronnen waarmee uit hoofde van die fondsen projecten kunnen worden opgezet en uitgevoerd ter ondersteuning van het industriebeleid in de betrokken regio. Daarbij zouden die middelen toegankelijk moeten zijn voor de vertegenwoordigers van de diverse belanghebbende partijen in de regio. „De oprichting van dergelijke rechtspersonen kan een extra duwtje in de rug betekenen voor grensoverschrijdende samenwerking, geeft de betrokken regio's meer zelfbewustzijn en zet hen aan tot harmonisatie van hun wet- en regelgeving.” (50).

| 4.8.3 | Tegen die achtergrond verdient het aanbeveling om onderling overleg en sociale en beroepspartnerschappen (ook over de grenzen van landen en regio's heen) te bevorderen en om initiatieven voor een sociale dialoog over die grenzen heen aan te moedigen, „met name door het transnationale facultatieve kader voor cao-onderhandelingen, zoals dat in de sociale agenda voor 2005/2010 wordt aangekondigd, concreet gestalte te geven” (51). |
| --- | --- |

4.8.3

Tegen die achtergrond verdient het aanbeveling om onderling overleg en sociale en beroepspartnerschappen (ook over de grenzen van landen en regio's heen) te bevorderen en om initiatieven voor een sociale dialoog over die grenzen heen aan te moedigen, „met name door het transnationale facultatieve kader voor cao-onderhandelingen, zoals dat in de sociale agenda voor 2005/2010 wordt aangekondigd, concreet gestalte te geven” (51).

| 4.8.4 | Een andere sector waar de regio's kunnen samenwerken om de cohesie te bevorderen, is de energiesector, die immers van grote invloed is op de productiekosten, de gezinnen en de economische ontwikkeling. Hierbij kan worden gedacht aan vormen van uitwisseling tussen armere regio's en regio's die over meer energie tegen een lagere prijs beschikken. Dit is thans mogelijk door gebruik te maken van een gereguleerd maar flexibeler netwerksysteem en dankzij de invoering van een „energiebeurs”. |
| --- | --- |

4.8.4

Een andere sector waar de regio's kunnen samenwerken om de cohesie te bevorderen, is de energiesector, die immers van grote invloed is op de productiekosten, de gezinnen en de economische ontwikkeling. Hierbij kan worden gedacht aan vormen van uitwisseling tussen armere regio's en regio's die over meer energie tegen een lagere prijs beschikken. Dit is thans mogelijk door gebruik te maken van een gereguleerd maar flexibeler netwerksysteem en dankzij de invoering van een „energiebeurs”.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Zie par. 1.4 van het EESC-advies over „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6.

1

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

(2)  Zonder te willen vooruitlopen op het initiatiefadvies dat het EESC hierover opstelt, zullen wij in een later stadium een aantal voorstellen bespreken die al zijn geformuleerd.

2

(3)  EESC-advies over „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6.

3

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

(4)  Er wordt in het verslag wel naar verwezen, maar alleen in verband met het onderwijs- en opleidingsniveau, terwijl in COM(2003) 728 final tien aspecten van kwalitatief hoogstaande banen worden genoemd die nader worden geanalyseerd aan de hand van een hele reeks indicatoren.

4

(5)  EESC-advies over de „Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)”, PB C 185 van 8 augustus 2006.

5

Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)

(6)  EESC-advies over de „Mededeling van de Commissie: Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid — Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)”, PB C 185 van 8 augustus 2006, blz. 52.

6

Mededeling van de Commissie: Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid

Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)

(7)  EESC-advies over „Het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen”, PB C 267 van 27 oktober 2005, blz. 57.

7

Het stelsel van eigen middelen van de Europese Gemeenschappen

(8)  EESC-advies over „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2006, blz. 6.

8

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

(9)  Ter gelegenheid van de nieuwe impuls voor de strategie van Lissabon in maart 2005 heeft de Europese Raad bevestigd dat deze strategie past in de ruimere context van de duurzame ontwikkeling, i.e. dat aan de behoeften van het heden moet worden voldaan zonder het de komende generaties moeilijker te maken om in hun behoeften te voorzien. De Europese Raad heeft daarnaast herhaald dat hij belang hecht aan duurzame ontwikkeling als elementair beginsel dat alle beleid en maatregelen van de Unie beheerst (conclusie van de Europese Raad van juni 2005).

9

(10)  COM(2005) 141 final „Geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid (2005-2008)”; COM(2005) 658 final „Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de herziening van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling — Een actieplatform”.

10

Geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid (2005-2008)

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over de herziening van de EU-strategie voor duurzame ontwikkeling — Een actieplatform

(11)  Zie de adviezen van het EESC over „Europese metropolitane gebieden: sociaal-economische gevolgen voor de toekomst van Europa”, PB C 168 van 20 juli 2007, blz. 10; „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6 en „De territoriale Agenda”, PB C 168 van 20 juli 2007, blz. 16.

11

Europese metropolitane gebieden: sociaal-economische gevolgen voor de toekomst van Europa

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

De territoriale Agenda

(12)  Zie de studie van de commissie Regionale ontwikkeling van het Europees Parlement „Regional disparities and cohesion: what strategies for the future?”, mei 2007.

12

Regional disparities and cohesion: what strategies for the future?

(13)  Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de EMU in 2008 zal hieraan een advies worden gewijd.

13

(14)  Idem als voor voetnoot 13.

14

(15)  Ter gelegenheid van de nieuwe impuls voor de strategie van Lissabon in maart 2005 heeft de Europese Raad bevestigd dat deze strategie past in de ruimere context van de duurzame ontwikkeling, i.e. dat aan de behoeften van het heden moet worden voldaan zonder het de komende generaties moeilijker te maken om in hun behoeften te voorzien. De Europese Raad heeft daarnaast herhaald dat hij belang hecht aan duurzame ontwikkeling als elementair beginsel dat alle beleid en maatregelen van de Unie beheerst (conclusie van de Europese Raad van juni 2005).

15

(16)  Zie het EESC-advies over de „Mededeling van de Commissie „Uitvoering van het communautaire Lissabon-programma” — Sociale diensten van algemeen belang in de Europese Unie”, PB C 161 van 13 juli 2007, blz. 80.

16

Mededeling van de Commissie „Uitvoering van het communautaire Lissabon-programma

Sociale diensten van algemeen belang in de Europese Unie

(17)  Zie het EESC-advies over „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6, par. 1.3.

17

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

(18)  Idem als voor voetnoot 9.

18

(19)  EESC-advies over „De territoriale governance van de industriële reconversie: de rol van de sociale partners en de bijdrage van het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (PIC)”, PB C 318 van 23 december 2006, blz. 12.

19

De territoriale governance van de industriële reconversie: de rol van de sociale partners en de bijdrage van het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (PIC)

(20)  EESC-advies over de „Kwaliteit van het beroepsleven, productiviteit en werkgelegenheid in het licht van de mondialisering en de demografische veranderingen”, PB C 318 van 23 december 2006, blz. 157.

20

Kwaliteit van het beroepsleven, productiviteit en werkgelegenheid in het licht van de mondialisering en de demografische veranderingen

(21)  Initiatiefadvies van het EESC over de „Sociale dialoog en betrokkenheid van werknemers: sleutel tot anticipatie op en sturing van industriële reconversie”, PB C 24 van 31 januari 2006, blz. 90.

21

Sociale dialoog en betrokkenheid van werknemers: sleutel tot anticipatie op en sturing van industriële reconversie

(22)  EESC-advies over De mededeling van de Commissie „Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid — Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)”, PB C 185 van 8 augustus 2006, blz. 52.

22

De mededeling van de Commissie „Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid

Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)

(23)  Verslag over bedrijfsverplaatsingen in het kader van de regionale ontwikkeling (rapporteur: Hutchinson, 30 januari 2006).

23

(24)  EESC-advies over „De bijdrage van toerisme aan het sociaal-economisch herstel van achteropgeraakte gebieden”, PB C 24 van 31 januari 2006, blz. 1.

24

De bijdrage van toerisme aan het sociaal-economisch herstel van achteropgeraakte gebieden

(25)  EESC-advies over „Toerisme en cultuur: twee motoren voor groei”, PB C 110 van 9 mei 2006, blz. 1.

25

Toerisme en cultuur: twee motoren voor groei

(26)  ESPON, „Scenarios on the territorial future of Europe”, mei 2007.

26

Scenarios on the territorial future of Europe

(27)  EESC-advies „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6.

27

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

(28)  EESC-advies over „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6.

28

(29)  Zie de twee EESC-adviezen over „Europese metropolitane gebieden: sociaal-economische gevolgen voor de toekomst van Europa”, PB C 302 van 7 december 2004, blz. 101 en PB C 168 van 20 juli 2007, blz. 10.

29

Europese metropolitane gebieden: sociaal-economische gevolgen voor de toekomst van Europa

(30)  EESC-advies over „De territoriale governance van de industriële reconversie: de rol van de sociale partners en de bijdrage van het programma voor concurrentievermogen en innovatie”, PB C 318 van 23 december 2006, blz. 12.

30

De territoriale governance van de industriële reconversie: de rol van de sociale partners en de bijdrage van het programma voor concurrentievermogen en innovatie

(31)  www.odpm.gov.uk

31

(32)  EESC-advies over „De mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een thematische strategie voor het stadsmilieu”, PB C 318 van 23 december 2006, blz. 86.

32

De mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een thematische strategie voor het stadsmilieu

(33)  EESC-advies over het „Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een Europese groepering voor grensoverschrijdende samenwerking (EGGS)”, PB C 255 van 14 oktober 2005, blz. 76, § 3.4.

33

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een Europese groepering voor grensoverschrijdende samenwerking (EGGS)

(34)  EESC-advies over het „Derde verslag over de economische en sociale cohesie — nieuw partnerschap voor samenhang: convergentie, concurrentievermogen en samenwerking”, PB C 302 van 7 december 2004, blz. 60.

34

Derde verslag over de economische en sociale cohesie

nieuw partnerschap voor samenhang: convergentie, concurrentievermogen en samenwerking

(35)  EESC-advies over „Een betere integratie van regio's met blijvende natuurlijke en structurele handicaps”, PB C 221 van 8 september 2005, blz. 141.

35

Een betere integratie van regio's met blijvende natuurlijke en structurele handicaps

(36)  COM(2003) 270 final.

36

(37)  EESC-advies over „Het gezin en de demografische ontwikkelingen”, PB C 161 van 13 juli 2007, blz. 66.

37

Het gezin en de demografische ontwikkelingen

(38)  Ibidem.

38

(39)  Ibidem.

39

(40)  EESC-advies over „Huisvesting en regionaal beleid”, PB C 161 van 13 juli 2007, blz. 17.

40

Huisvesting en regionaal beleid

(41)  Ibidem.

41

(42)  Een Internet-breedbandverbinding is een communicatiekanaal met een hoge capaciteit dat soepel en snel toegang geeft tot de informatie- en e-learningsystemen (zie:

42

Internet-breedbandverbinding

www.elearningeuropa.info).

(43)  EESC-advies over „De bijdrage van IT-gesteund levenslang leren aan het Europese concurrentievermogen, de industriële reconversie en de ontwikkeling van sociaal kapitaal”, PB C 318 van 23 december 2006, blz. 20.

43

De bijdrage van IT-gesteund levenslang leren aan het Europese concurrentievermogen, de industriële reconversie en de ontwikkeling van sociaal kapitaal

(44)  EESC-advies over „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6.

44

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

(45)  Zie de EESC-adviezen over „De Mededeling van de Commissie: Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid — Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)”, PB C 185 van 8 augustus 2006, blz. 52 en over „De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie”, PB C 93 van 27 april 2007, blz. 6.

45

De Mededeling van de Commissie: Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid

Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)

De effecten van het structuurbeleid op de samenhang binnen de Europese Unie

(46)  EESC-advies over „Toerisme en cultuur: twee motoren voor groei”, PB C 110 van 9 mei 2006, blz. 1.

46

Toerisme en cultuur: twee motoren voor groei

(47)  EESC-advies over „De Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een stadsmilieu”, PB C 318 van 23 december 2006, blz. 86.

47

De Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over een stadsmilieu

(48)  EESC-advies over „Huisvesting en regionaal beleid”, PB C 161 van 13 juli 2007, blz. 17.

48

Huisvesting en regionaal beleid

(49)  Zie de twee EESC-adviezen over „Europese metropolitane gebieden: sociaal-economische gevolgen voor de toekomst van Europa”, PB C 302 van 7 december 2004, blz. 101 en PB C 168 van 20 juli 2007, blz. 10.

49

Europese metropolitane gebieden: sociaal-economische gevolgen voor de toekomst van Europa

(50)  EESC-advies over „Industriële veranderingsprocessen in grensoverschrijdende regio's na de uitbreiding van de Europese Unie”, PB C 185 van 8 augustus 2006, blz. 24.

50

Industriële veranderingsprocessen in grensoverschrijdende regio's na de uitbreiding van de Europese Unie

(51)  EESC-advies over „De Mededeling van de Commissie: Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid — Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)”, PB C 185 van 8 augustus 2006, blz. 52.

51

De Mededeling van de Commissie: Cohesiebeleid ter ondersteuning van groei en werkgelegenheid

Strategische richtsnoeren voor het cohesiebeleid (2007-2013)

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/82 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/82

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „Migratie en ontwikkeling: Kansen en uitdagingen”

(2008/C 120/18)

Op 16 februari 2007 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over

Migratie en ontwikkeling: kansen en uitdagingen.

De gespecialiseerde afdeling Externe betrekkingen, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 oktober 2007 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Sharma.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december 2007) het volgende advies uitgebracht, dat met 125 stemmen voor, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Samenvatting

| 1.1 | In dit initiatiefadvies worden voorstellen gedaan op het gebied van de nauw verweven beleidsterreinen migratie en ontwikkelingssamenwerking. |
| --- | --- |

1.1

In dit initiatiefadvies worden voorstellen gedaan op het gebied van de nauw verweven beleidsterreinen migratie en ontwikkelingssamenwerking.

| 1.2 | Uit praktijkvoorbeelden, suggesties en voor beide partijen gunstige samenwerkingsovereenkomsten blijkt dat migratie heel goed als ontwikkelingsinstrument kan fungeren. Door specifieke maatregelen voor te stellen, wil het Comité ervoor zorgen dat het accent in de discussie wordt verlegd van vage beleidsintenties naar het opstellen van concrete plannen. |
| --- | --- |

1.2

Uit praktijkvoorbeelden, suggesties en voor beide partijen gunstige samenwerkingsovereenkomsten blijkt dat migratie heel goed als ontwikkelingsinstrument kan fungeren. Door specifieke maatregelen voor te stellen, wil het Comité ervoor zorgen dat het accent in de discussie wordt verlegd van vage beleidsintenties naar het opstellen van concrete plannen.

| 1.3 | Het migratie- en ontwikkelingsbeleid zal beduidend meer effect sorteren als, met het oog op een verhoging van het inkomensniveau van de achterblijvers, het overmaken van geld naar het thuisfront eenvoudiger wordt (3.4 — 3.8) en wellicht ook als, ten behoeve van de minst ontwikkelde landen of bepaalde inkomensgroepen in de derde wereld, het beheer van de migratiestromen beter wordt aangepakt (4.2). Dankzij co-ontwikkeling kunnen geldovermakingen door particulieren worden aangewend voor infrastructurele projecten waarvan de hele bevolking zal profiteren (5.1 — 5.2). Een andere vorm van co-ontwikkeling, waarbij samenwerking met migrantenorganisaties onontbeerlijk is, is het mobiliseren van mensen en middelen voor directe buitenlandse investeringen, de overdracht van kennis en technologie, en sociale en culturele ondersteuning (5.3 — 5.8). Het migratie- en ontwikkelingsbeleid kan dankzij circulaire en virtuele migratie de nadelige gevolgen van braindrain beperken (6.2 — 6.4). Tot slot is het Comité van mening dat het migratie- en ontwikkelingsbeleid alleen succesvol kan zijn als het wordt geïntegreerd in andere gerelateerde beleidsonderdelen en als de coherentie in het beleid is gewaarborgd (7.1 — 7.3). |
| --- | --- |

1.3

Het migratie- en ontwikkelingsbeleid zal beduidend meer effect sorteren als, met het oog op een verhoging van het inkomensniveau van de achterblijvers, het overmaken van geld naar het thuisfront eenvoudiger wordt (3.4 — 3.8) en wellicht ook als, ten behoeve van de minst ontwikkelde landen of bepaalde inkomensgroepen in de derde wereld, het beheer van de migratiestromen beter wordt aangepakt (4.2). Dankzij co-ontwikkeling kunnen geldovermakingen door particulieren worden aangewend voor infrastructurele projecten waarvan de hele bevolking zal profiteren (5.1 — 5.2). Een andere vorm van co-ontwikkeling, waarbij samenwerking met migrantenorganisaties onontbeerlijk is, is het mobiliseren van mensen en middelen voor directe buitenlandse investeringen, de overdracht van kennis en technologie, en sociale en culturele ondersteuning (5.3 — 5.8). Het migratie- en ontwikkelingsbeleid kan dankzij circulaire en virtuele migratie de nadelige gevolgen van braindrain beperken (6.2 — 6.4). Tot slot is het Comité van mening dat het migratie- en ontwikkelingsbeleid alleen succesvol kan zijn als het wordt geïntegreerd in andere gerelateerde beleidsonderdelen en als de coherentie in het beleid is gewaarborgd (7.1 — 7.3).

| 1.4 | Dit advies is een aanvulling op het advies „Immigratie en samenwerking: een EU-beleid in het teken van de ontwikkeling van de landen van herkomst” van rapporteur dhr. Pariza Castaños (1). Tevens sluit het aan op de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over circulaire migratie en mobiliteitspartnerschappen tussen de Europese Unie en derde landen” (2). |
| --- | --- |

1.4

Dit advies is een aanvulling op het advies „Immigratie en samenwerking: een EU-beleid in het teken van de ontwikkeling van de landen van herkomst” van rapporteur dhr. Pariza Castaños (1). Tevens sluit het aan op de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over circulaire migratie en mobiliteitspartnerschappen tussen de Europese Unie en derde landen” (2).

2.   Migratie en globalisering

| 2.1 | De globalisering heeft geleid tot een vrij verkeer van kapitaal, goederen en diensten, maar niet van personen. Om de ontwikkelingslanden meer te laten profiteren van de economische groei als gevolg van de globalisering, is het belangrijk dat er wordt nagedacht over een vrijer verkeer van personen. Uitgangspunt van dit advies is dat ontwikkelingslanden dankzij migratie meer profijt kunnen trekken van de geglobaliseerde economie. Migratie kan ongelijkheid wegnemen, maar moet niet in de plaats komen van de traditionele ontwikkelingshulp. |
| --- | --- |

2.1

De globalisering heeft geleid tot een vrij verkeer van kapitaal, goederen en diensten, maar niet van personen. Om de ontwikkelingslanden meer te laten profiteren van de economische groei als gevolg van de globalisering, is het belangrijk dat er wordt nagedacht over een vrijer verkeer van personen. Uitgangspunt van dit advies is dat ontwikkelingslanden dankzij migratie meer profijt kunnen trekken van de geglobaliseerde economie. Migratie kan ongelijkheid wegnemen, maar moet niet in de plaats komen van de traditionele ontwikkelingshulp.

| 2.2 | Migratie kan om twee redenen worden beschouwd als de „missing link” tussen globalisering en ontwikkeling. In de eerste plaats laten de demografische tendensen zien dat de arbeidsmarkt in de EU, en dan vooral de arbeidsintensieve dienstensector, in de nabije toekomst met nog meer tekorten zal worden geconfronteerd. Daarnaast verwacht de Wereldbank dat een gedegen migratiebeleid op de korte termijn zal resulteren in een belangrijke financiële ondersteuning in de vorm van geldovermakingen aan de achterblijvende bevolking in de arme landen (3). Tussen de OESO-landen, maar ook tussen de OESO-landen en de ontwikkelingslanden en zelfs tussen de ontwikkelingslanden onderling, wordt er steeds meer geld overgemaakt (4). Internationale migratie kan dan ook een belangrijke bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de millenniumdoelen. Net als co-ontwikkeling en circulaire migratie zijn geldovermakingen door migranten een belangrijk ontwikkelingsinstrument, waarvan het potentieel wordt bepaald door de behoeften van de West-Europese arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

2.2

Migratie kan om twee redenen worden beschouwd als de „missing link” tussen globalisering en ontwikkeling. In de eerste plaats laten de demografische tendensen zien dat de arbeidsmarkt in de EU, en dan vooral de arbeidsintensieve dienstensector, in de nabije toekomst met nog meer tekorten zal worden geconfronteerd. Daarnaast verwacht de Wereldbank dat een gedegen migratiebeleid op de korte termijn zal resulteren in een belangrijke financiële ondersteuning in de vorm van geldovermakingen aan de achterblijvende bevolking in de arme landen (3). Tussen de OESO-landen, maar ook tussen de OESO-landen en de ontwikkelingslanden en zelfs tussen de ontwikkelingslanden onderling, wordt er steeds meer geld overgemaakt (4). Internationale migratie kan dan ook een belangrijke bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de millenniumdoelen. Net als co-ontwikkeling en circulaire migratie zijn geldovermakingen door migranten een belangrijk ontwikkelingsinstrument, waarvan het potentieel wordt bepaald door de behoeften van de West-Europese arbeidsmarkt.

| 2.3 | Het Comité pleit in dit advies voor een brede, gedegen en integrale aanpak van het migratie- en ontwikkelingsbeleid. Een dergelijke aanpak biedt z.i. veel kans op een win-winsituatie. |
| --- | --- |

2.3

Het Comité pleit in dit advies voor een brede, gedegen en integrale aanpak van het migratie- en ontwikkelingsbeleid. Een dergelijke aanpak biedt z.i. veel kans op een win-winsituatie.

| 2.4 | Kernidee is dat voor de ontwikkelingslanden de voordelen van migratie niet opwegen tegen de nadelen en dat daarom naar een beter evenwicht tussen de lusten en de lasten moet worden gestreefd. Terwijl in sommige landen migratie enig soelaas biedt voor overbevolking en werkloosheid, en vrijwillige emigratie van gekwalificeerde arbeidskrachten leidt tot geldovermakingen, directe buitenlandse investeringen en kennisoverdracht, is in andere landen de voortdurende uitstroom van menselijk kapitaal juist een rem op de ontwikkeling. Om die reden is er een goede aansturing nodig die de positieve effecten van migratie verhoogt en de negatieve effecten tegengaat. |
| --- | --- |

2.4

Kernidee is dat voor de ontwikkelingslanden de voordelen van migratie niet opwegen tegen de nadelen en dat daarom naar een beter evenwicht tussen de lusten en de lasten moet worden gestreefd. Terwijl in sommige landen migratie enig soelaas biedt voor overbevolking en werkloosheid, en vrijwillige emigratie van gekwalificeerde arbeidskrachten leidt tot geldovermakingen, directe buitenlandse investeringen en kennisoverdracht, is in andere landen de voortdurende uitstroom van menselijk kapitaal juist een rem op de ontwikkeling. Om die reden is er een goede aansturing nodig die de positieve effecten van migratie verhoogt en de negatieve effecten tegengaat.

| 2.5 | Het Comité is het met de toonaangevende internationale ontwikkelingsorganisaties, zoals o.m. de Wereldbank, het Britse ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking en Oxfam, eens dat internationale migratie de armoedebestrijding en economische ontwikkeling in de derde wereld kan bevorderen. Huishoudens in ontwikkelingslanden die door emigranten financieel worden geholpen, zien hun inkomen fors toenemen. Op de korte termijn leidt dit tot een aanzienlijke verlichting van de armoede en op de lange termijn mogelijk zelfs tot duurzame ontwikkeling, mits de overheid voor de nodige sturing zorgt. Vormen van co-ontwikkeling als diasporafilantropie, sociale ondersteuning, kennisoverdracht en internationale zakelijke netwerken dragen eveneens bij aan duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

2.5

Het Comité is het met de toonaangevende internationale ontwikkelingsorganisaties, zoals o.m. de Wereldbank, het Britse ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking en Oxfam, eens dat internationale migratie de armoedebestrijding en economische ontwikkeling in de derde wereld kan bevorderen. Huishoudens in ontwikkelingslanden die door emigranten financieel worden geholpen, zien hun inkomen fors toenemen. Op de korte termijn leidt dit tot een aanzienlijke verlichting van de armoede en op de lange termijn mogelijk zelfs tot duurzame ontwikkeling, mits de overheid voor de nodige sturing zorgt. Vormen van co-ontwikkeling als diasporafilantropie, sociale ondersteuning, kennisoverdracht en internationale zakelijke netwerken dragen eveneens bij aan duurzame ontwikkeling.

| 2.6 | Met een goed migratie- en ontwikkelingsbeleid zou het mogelijk moeten zijn om kwetsbare landen (d.w.z. bijna heel Afrika bezuiden de Sahara) te beschermen tegen de negatieve gevolgen van internationale migratie. Ontwikkelingslanden die het minst profiteren van geldovermakingen en hulp van emigranten, betalen naar verhouding vaak een hoge tol, doordat ze hooggekwalificeerde en getalenteerde mensen verliezen. Dit kan tot op zekere hoogte worden gecompenseerd door het stimuleren van circulaire en virtuele migratie. Bovendien zou er in het migratie- en ontwikkelingsbeleid ook rekening moeten worden gehouden met de specifieke behoeften van de sectoren die veel te lijden hebben van migratie, zoals het onderwijs en de gezondheidszorg. Ontwikkelingshulp zal weinig uithalen, indien dergelijk beleid bijvoorbeeld niets doet aan de uittocht van medisch personeel in door HIV en AIDS geteisterde gebieden. Bilaterale en regionale partnerschappen tussen herkomst- en bestemmingslanden kunnen deze sectoren, die zo belangrijk zijn voor de ontwikkeling, helpen beschermen. |
| --- | --- |

2.6

Met een goed migratie- en ontwikkelingsbeleid zou het mogelijk moeten zijn om kwetsbare landen (d.w.z. bijna heel Afrika bezuiden de Sahara) te beschermen tegen de negatieve gevolgen van internationale migratie. Ontwikkelingslanden die het minst profiteren van geldovermakingen en hulp van emigranten, betalen naar verhouding vaak een hoge tol, doordat ze hooggekwalificeerde en getalenteerde mensen verliezen. Dit kan tot op zekere hoogte worden gecompenseerd door het stimuleren van circulaire en virtuele migratie. Bovendien zou er in het migratie- en ontwikkelingsbeleid ook rekening moeten worden gehouden met de specifieke behoeften van de sectoren die veel te lijden hebben van migratie, zoals het onderwijs en de gezondheidszorg. Ontwikkelingshulp zal weinig uithalen, indien dergelijk beleid bijvoorbeeld niets doet aan de uittocht van medisch personeel in door HIV en AIDS geteisterde gebieden. Bilaterale en regionale partnerschappen tussen herkomst- en bestemmingslanden kunnen deze sectoren, die zo belangrijk zijn voor de ontwikkeling, helpen beschermen.

| 2.7 | Het Comité is zich ervan bewust dat migratie in velerlei opzichten diepe sporen nalaat in zowel het herkomstland als het vestigingsland en dat bepaalde gevolgen van migratiebewegingen pas jaren later onder ogen worden gezien. Een toenemende bron van zorg zijn de migrantenkinderen die met één ouder in het herkomstland achterblijven en daarom niet altijd toegang krijgen tot onderwijs en gezondheidszorg. Gebieden met een hoge migratiegraad kunnen te maken krijgen met een scheefgroei tussen het aantal mannen en vrouwen, hetgeen bijna altijd gevolgen heeft voor de sociaal-economische randvoorwaarden voor de ontwikkeling op de lange termijn. Deze vraagstukken moeten zeker worden meegenomen bij het ontwikkelen en uitvoeren van beleidsmaatregelen inzake internationale migratie. |
| --- | --- |

2.7

Het Comité is zich ervan bewust dat migratie in velerlei opzichten diepe sporen nalaat in zowel het herkomstland als het vestigingsland en dat bepaalde gevolgen van migratiebewegingen pas jaren later onder ogen worden gezien. Een toenemende bron van zorg zijn de migrantenkinderen die met één ouder in het herkomstland achterblijven en daarom niet altijd toegang krijgen tot onderwijs en gezondheidszorg. Gebieden met een hoge migratiegraad kunnen te maken krijgen met een scheefgroei tussen het aantal mannen en vrouwen, hetgeen bijna altijd gevolgen heeft voor de sociaal-economische randvoorwaarden voor de ontwikkeling op de lange termijn. Deze vraagstukken moeten zeker worden meegenomen bij het ontwikkelen en uitvoeren van beleidsmaatregelen inzake internationale migratie.

| 2.8 | Het Comité wijst op de onderlinge sociaal-economische afhankelijkheid tussen herkomst- en vestigingslanden. Migranten die in het vestigingsland hogerop komen, zullen over het algemeen meer geld overmaken aan de achterblijvers. Evenzo zullen goed geïntegreerde migranten door middel van liefdadigheid, sociale ondersteuning en circulaire of virtuele migratie een grotere bijdrage leveren aan de co-ontwikkeling van het herkomstland dan hun niet-geïntegreerde landgenoten. Vestigingslanden zouden daarom initiatieven moeten ontplooien om te voorkomen dat migranten onder hun opleidingsniveau werken („brain waste”). Dergelijke initiatieven zouden zich kunnen richten op het bevorderen van de integratie van migranten in het algemeen, maar ook heel specifiek op gelijke beloning, verbetering van de arbeidsvoorwaarden (incl. de toegang tot vakbonden) of de vaak problematische verblijfsstatus van migranten. Dezen kunnen daardoor meer betekenen voor het vestigingsland en tegelijkertijd een grotere bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het herkomstland. |
| --- | --- |

2.8

Het Comité wijst op de onderlinge sociaal-economische afhankelijkheid tussen herkomst- en vestigingslanden. Migranten die in het vestigingsland hogerop komen, zullen over het algemeen meer geld overmaken aan de achterblijvers. Evenzo zullen goed geïntegreerde migranten door middel van liefdadigheid, sociale ondersteuning en circulaire of virtuele migratie een grotere bijdrage leveren aan de co-ontwikkeling van het herkomstland dan hun niet-geïntegreerde landgenoten. Vestigingslanden zouden daarom initiatieven moeten ontplooien om te voorkomen dat migranten onder hun opleidingsniveau werken („brain waste”). Dergelijke initiatieven zouden zich kunnen richten op het bevorderen van de integratie van migranten in het algemeen, maar ook heel specifiek op gelijke beloning, verbetering van de arbeidsvoorwaarden (incl. de toegang tot vakbonden) of de vaak problematische verblijfsstatus van migranten. Dezen kunnen daardoor meer betekenen voor het vestigingsland en tegelijkertijd een grotere bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het herkomstland.

| 2.9 | Daarnaast moeten er plannen worden ontwikkeld om illegale migratie en het daarmee gepaard gaande verschijnsel van zwartwerk in de vestigingslanden aan banden te leggen. Dit is niet alleen in het belang van de gastlanden, maar ook in dat van de illegalen zelf, die door hun kwetsbare positie gemakkelijk het slachtoffer worden van uitbuiting en vaak moeten werken in ongezonde en gevaarlijke omstandigheden. Illegale migratie is bovendien geen oplossing voor het ontwikkelingsvraagstuk, omdat illegalen in de vestigingslanden maar moeizaam integreren en het thuisfront nauwelijks financieel kunnen ondersteunen als gevolg van de hoge kosten die ze hebben moeten maken voor hun reis. Dit neemt niet weg dat het zowel om humanitaire als om economische en sociale redenen zaak is goed geïntegreerde illegalen te regulariseren. Verder is het mede vanuit ontwikkelingsoogpunt wenselijk om de mogelijkheden voor legale migratie te verruimen. Migranten zullen dan bovendien minder snel een beroep doen op criminele organisaties van mensensmokkelaars en -handelaars. Met andere woorden, legale migratie verkleint de kans op uitbuiting. |
| --- | --- |

2.9

Daarnaast moeten er plannen worden ontwikkeld om illegale migratie en het daarmee gepaard gaande verschijnsel van zwartwerk in de vestigingslanden aan banden te leggen. Dit is niet alleen in het belang van de gastlanden, maar ook in dat van de illegalen zelf, die door hun kwetsbare positie gemakkelijk het slachtoffer worden van uitbuiting en vaak moeten werken in ongezonde en gevaarlijke omstandigheden. Illegale migratie is bovendien geen oplossing voor het ontwikkelingsvraagstuk, omdat illegalen in de vestigingslanden maar moeizaam integreren en het thuisfront nauwelijks financieel kunnen ondersteunen als gevolg van de hoge kosten die ze hebben moeten maken voor hun reis. Dit neemt niet weg dat het zowel om humanitaire als om economische en sociale redenen zaak is goed geïntegreerde illegalen te regulariseren. Verder is het mede vanuit ontwikkelingsoogpunt wenselijk om de mogelijkheden voor legale migratie te verruimen. Migranten zullen dan bovendien minder snel een beroep doen op criminele organisaties van mensensmokkelaars en -handelaars. Met andere woorden, legale migratie verkleint de kans op uitbuiting.

| 2.10 | Het Comité beseft dat Zuid-Zuidmigratie internationaal gezien het meest voorkomt. Internationale migranten trekken hoofdzakelijk naar een buurland of de aangrenzende regio (5). Met name onder de armste bevolkingsgroepen is verhuizing binnen de nationale grenzen echter de belangrijkste vorm van migratie, aangezien dit minder risico's met zich meebrengt en minder financiële middelen, minder vaardigheden en minder contacten vereist (6). In een allesomvattend migratie- en ontwikkelingsbeleid moet daarom ook rekening worden gehouden met de mogelijke effecten van regionale en interne migratie op armoedebestrijding en economische ontwikkeling. |
| --- | --- |

2.10

Het Comité beseft dat Zuid-Zuidmigratie internationaal gezien het meest voorkomt. Internationale migranten trekken hoofdzakelijk naar een buurland of de aangrenzende regio (5). Met name onder de armste bevolkingsgroepen is verhuizing binnen de nationale grenzen echter de belangrijkste vorm van migratie, aangezien dit minder risico's met zich meebrengt en minder financiële middelen, minder vaardigheden en minder contacten vereist (6). In een allesomvattend migratie- en ontwikkelingsbeleid moet daarom ook rekening worden gehouden met de mogelijke effecten van regionale en interne migratie op armoedebestrijding en economische ontwikkeling.

| 2.11 | Het Comité roept de lidstaten op tot naleving van de gecodificeerde voorschriften van de Internationale Conventie voor de Bescherming van de Rechten van Alle Arbeidsmigranten en hun Familieleden (1990). |
| --- | --- |

2.11

Het Comité roept de lidstaten op tot naleving van de gecodificeerde voorschriften van de Internationale Conventie voor de Bescherming van de Rechten van Alle Arbeidsmigranten en hun Familieleden (1990).

3.   Migratie, armoedebestrijding en het faciliteren van geldovermakingen

| 3.1 | Het Comité beschouwt de geldovermakingen door migranten naar familie in het thuisland als een vorm van ontwikkelingshulp. Uit onderzoek blijkt dat geldovermakingen een gunstige invloed hebben op het inkomen van de ontvangers, die daardoor enigszins uit de armoede komen. |
| --- | --- |

3.1

Het Comité beschouwt de geldovermakingen door migranten naar familie in het thuisland als een vorm van ontwikkelingshulp. Uit onderzoek blijkt dat geldovermakingen een gunstige invloed hebben op het inkomen van de ontvangers, die daardoor enigszins uit de armoede komen.

| 3.2 | Een aanzienlijk deel van de overgemaakte gelden (waarschijnlijk tussen één en twee derde) komt langs informele kanalen bij de ontvangers terecht. Dit heeft negatieve gevolgen voor zowel de migrant en de ontvanger als het herkomst- en het vestigingsland. Door het gebrek aan concurrentie onder de financiële dienstverleners in de informele sector zijn migranten en ontvangers gedwongen om hoge transactiekosten te betalen, hetgeen een zware aanslag betekent op hun inkomen. Voor financieel zwakke ontwikkelingslanden vormen geldovermakingen door migranten een belangrijke bron van deviezen. Mits daarvoor de officiële bankinstellingen worden ingeschakeld, dragen zij bij aan een gezondere financiële situatie doordat zij ervoor zorgen dat de banken over meer tegoeden beschikken en meer leningen kunnen verstrekken (7). Geldovermakingen genereren daarmee een positief macro-economisch effect. Bovendien zijn de informele circuits een doorn in het oog van de vestigingslanden, omdat deze zich veelal bezighouden met witwaspraktijken of de financiering van terroristische organisaties, en daarom een bedreiging vormen voor de veiligheid. |
| --- | --- |

3.2

Een aanzienlijk deel van de overgemaakte gelden (waarschijnlijk tussen één en twee derde) komt langs informele kanalen bij de ontvangers terecht. Dit heeft negatieve gevolgen voor zowel de migrant en de ontvanger als het herkomst- en het vestigingsland. Door het gebrek aan concurrentie onder de financiële dienstverleners in de informele sector zijn migranten en ontvangers gedwongen om hoge transactiekosten te betalen, hetgeen een zware aanslag betekent op hun inkomen. Voor financieel zwakke ontwikkelingslanden vormen geldovermakingen door migranten een belangrijke bron van deviezen. Mits daarvoor de officiële bankinstellingen worden ingeschakeld, dragen zij bij aan een gezondere financiële situatie doordat zij ervoor zorgen dat de banken over meer tegoeden beschikken en meer leningen kunnen verstrekken (7). Geldovermakingen genereren daarmee een positief macro-economisch effect. Bovendien zijn de informele circuits een doorn in het oog van de vestigingslanden, omdat deze zich veelal bezighouden met witwaspraktijken of de financiering van terroristische organisaties, en daarom een bedreiging vormen voor de veiligheid.

| 3.3 | Er zijn verschillende redenen waarom migranten in vele gevallen de informele kanalen prefereren boven de officiële bankinstellingen. Voor veel migranten zijn de officiële bankinstellingen te duur, te langzaam, te bureaucratisch of simpelweg niet toegankelijk. Ook kan het zijn dat ze de banken in het herkomstland niet vertrouwen of dat ze bang zijn voor schommelende wisselkoersen. Veel arme familieleden hebben fysiek geen toegang tot bankfaciliteiten, zeker niet in de afgelegen gebieden op het platteland. Een nog groter aantal kan de kosten voor een bankrekening gewoonweg niet opbrengen. Naar verhouding zijn de transactiekosten voor mensen met een laag inkomen die regelmatig geld overmaken, veel te hoog. Illegalen beschikken vaak niet eens over de juiste papieren om een bankrekening te openen. |
| --- | --- |

3.3

Er zijn verschillende redenen waarom migranten in vele gevallen de informele kanalen prefereren boven de officiële bankinstellingen. Voor veel migranten zijn de officiële bankinstellingen te duur, te langzaam, te bureaucratisch of simpelweg niet toegankelijk. Ook kan het zijn dat ze de banken in het herkomstland niet vertrouwen of dat ze bang zijn voor schommelende wisselkoersen. Veel arme familieleden hebben fysiek geen toegang tot bankfaciliteiten, zeker niet in de afgelegen gebieden op het platteland. Een nog groter aantal kan de kosten voor een bankrekening gewoonweg niet opbrengen. Naar verhouding zijn de transactiekosten voor mensen met een laag inkomen die regelmatig geld overmaken, veel te hoog. Illegalen beschikken vaak niet eens over de juiste papieren om een bankrekening te openen.

| 3.4 | Met dit advies wil het Comité de Commissie, het Parlement en de Raad attent maken op een aantal mogelijke initiatieven die de ontwikkeling van herkomstlanden bevorderen. |
| --- | --- |

3.4

Met dit advies wil het Comité de Commissie, het Parlement en de Raad attent maken op een aantal mogelijke initiatieven die de ontwikkeling van herkomstlanden bevorderen.

| 3.4.1 | Bankinstellingen in de herkomstlanden zouden migranten die in het buitenland wonen en werken, de mogelijkheid moeten bieden om spaarrekeningen in vreemde valuta te openen. |
| --- | --- |

3.4.1

Bankinstellingen in de herkomstlanden zouden migranten die in het buitenland wonen en werken, de mogelijkheid moeten bieden om spaarrekeningen in vreemde valuta te openen.

| 3.4.2 | Gezinnen met een laag inkomen zouden tegen een betaalbaar tarief gebruik moeten kunnen maken van bankdiensten. Ook in gebieden waar momenteel nog geen banken zijn, zouden dergelijke voorzieningen moeten komen. Daarvoor kunnen bankdiensten worden gekoppeld aan de meer gangbare dienstverlenende netwerken, zoals de posterijen, de detailhandel of kredietverenigingen. Bankinstellingen mogen echter geen ongunstige wisselkoersen hanteren om de verlaging van de transactiekosten te compenseren. |
| --- | --- |

3.4.2

Gezinnen met een laag inkomen zouden tegen een betaalbaar tarief gebruik moeten kunnen maken van bankdiensten. Ook in gebieden waar momenteel nog geen banken zijn, zouden dergelijke voorzieningen moeten komen. Daarvoor kunnen bankdiensten worden gekoppeld aan de meer gangbare dienstverlenende netwerken, zoals de posterijen, de detailhandel of kredietverenigingen. Bankinstellingen mogen echter geen ongunstige wisselkoersen hanteren om de verlaging van de transactiekosten te compenseren.

| 3.4.3 | Om de transactiekosten te drukken moet er meer concurrentie komen onder de financiële dienstverleners die overboekingen verrichten. NGO's en overheden in de vestigingslanden kunnen de concurrentie aanmoedigen door de prijzen van de verschillende banken bekend te maken (een goed voorbeeld daarvan is de website www.sendmoneyhome.org). Daarnaast zou het maatschappelijk middenveld, in samenwerking met de financiële instellingen, de migranten beter wegwijs moeten maken op het gebied van geldzaken. |
| --- | --- |

3.4.3

Om de transactiekosten te drukken moet er meer concurrentie komen onder de financiële dienstverleners die overboekingen verrichten. NGO's en overheden in de vestigingslanden kunnen de concurrentie aanmoedigen door de prijzen van de verschillende banken bekend te maken (een goed voorbeeld daarvan is de website www.sendmoneyhome.org). Daarnaast zou het maatschappelijk middenveld, in samenwerking met de financiële instellingen, de migranten beter wegwijs moeten maken op het gebied van geldzaken.

| 3.4.4 | Ook door modernisering van de banktechnologie in de landen van herkomst zouden de transactiekosten aanzienlijk omlaag kunnen en zouden de transacties zelf sneller en veiliger verlopen. In afgelegen gebieden zou informatietechnologie op basis van satellietverbindingen de administratieve processen kunnen verbeteren en elektronische overschrijvingen mogelijk maken, waardoor de efficiency nog verder zou toenemen. Een innovatieve manier om de financiële dienstverlening verder uit te breiden is het invoeren van bankpassen of het leveren van extra diensten via de mobiele telefoon. Al deze maatregelen voor capaciteitsopbouw vragen om investeringen, waartoe de officiële ontwikkelingshulp of publiekprivate samenwerkingsverbanden de aanzet moeten geven. |
| --- | --- |

3.4.4

Ook door modernisering van de banktechnologie in de landen van herkomst zouden de transactiekosten aanzienlijk omlaag kunnen en zouden de transacties zelf sneller en veiliger verlopen. In afgelegen gebieden zou informatietechnologie op basis van satellietverbindingen de administratieve processen kunnen verbeteren en elektronische overschrijvingen mogelijk maken, waardoor de efficiency nog verder zou toenemen. Een innovatieve manier om de financiële dienstverlening verder uit te breiden is het invoeren van bankpassen of het leveren van extra diensten via de mobiele telefoon. Al deze maatregelen voor capaciteitsopbouw vragen om investeringen, waartoe de officiële ontwikkelingshulp of publiekprivate samenwerkingsverbanden de aanzet moeten geven.

| 3.4.5 | Illegale migranten die een bankrekening willen openen, worden veelal afgeschrikt door de strenge identificatievoorschriften. Daarom zouden banken initiatieven moeten ontwikkelen om dergelijke migranten gemakkelijker toegang te bieden tot hun diensten. Waar mogelijk zouden de lidstaten daartoe de voor het bankwezen geldende wetten en regels moeten aanpassen. |
| --- | --- |

3.4.5

Illegale migranten die een bankrekening willen openen, worden veelal afgeschrikt door de strenge identificatievoorschriften. Daarom zouden banken initiatieven moeten ontwikkelen om dergelijke migranten gemakkelijker toegang te bieden tot hun diensten. Waar mogelijk zouden de lidstaten daartoe de voor het bankwezen geldende wetten en regels moeten aanpassen.

| 3.5 | Willen geldovermakingen uitgroeien tot een vorm van ontwikkelingshulp, dan moeten in de eerste plaats de transactiekosten worden verlaagd en vervolgens de transactieprocedures worden vereenvoudigd. Vestigingslanden zouden partnerschappen moeten sluiten met herkomstlanden die veel geld ontvangen, met als doel bankinstellingen toegankelijker te maken voor arme mensen, financiële dienstverleners meer vertrouwd te maken met de procedures met betrekking tot geldovermakingen en het gebruik van de officiële kanalen te bevorderen. |
| --- | --- |

3.5

Willen geldovermakingen uitgroeien tot een vorm van ontwikkelingshulp, dan moeten in de eerste plaats de transactiekosten worden verlaagd en vervolgens de transactieprocedures worden vereenvoudigd. Vestigingslanden zouden partnerschappen moeten sluiten met herkomstlanden die veel geld ontvangen, met als doel bankinstellingen toegankelijker te maken voor arme mensen, financiële dienstverleners meer vertrouwd te maken met de procedures met betrekking tot geldovermakingen en het gebruik van de officiële kanalen te bevorderen.

| 3.6 | Het Comité dringt er bij de in de EU gevestigde bankinstellingen op aan dat zij met hun dienstverlening duidelijk laten zien dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in hun vaandel hebben staan en dat zij de behoeften van migranten en hun families serieus nemen. |
| --- | --- |

3.6

Het Comité dringt er bij de in de EU gevestigde bankinstellingen op aan dat zij met hun dienstverlening duidelijk laten zien dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in hun vaandel hebben staan en dat zij de behoeften van migranten en hun families serieus nemen.

| 3.7 | Het Comité juicht het toe dat samenwerkingsverbanden initiatieven aandragen om de transactiekosten te verlagen en de toegankelijkheid van financiële dienstverleners te verhogen, met als doel de geldovermakingen naar ontwikkelingslanden te stimuleren. |
| --- | --- |

3.7

Het Comité juicht het toe dat samenwerkingsverbanden initiatieven aandragen om de transactiekosten te verlagen en de toegankelijkheid van financiële dienstverleners te verhogen, met als doel de geldovermakingen naar ontwikkelingslanden te stimuleren.

| 3.7.1 | Een voorbeeld daarvan is het door GSM Association (de brancheorganisatie van aanbieders van mobiele telefonie) en MasterCard (de creditcardmaatschappij) ontwikkelde systeem waarmee migranten geld op hun mobiele telefoon kunnen zetten en vervolgens naar een mobiel nummer in het buitenland kunnen sturen. De ontvanger verneemt via een sms dat het geld is aangekomen. |
| --- | --- |

3.7.1

Een voorbeeld daarvan is het door GSM Association (de brancheorganisatie van aanbieders van mobiele telefonie) en MasterCard (de creditcardmaatschappij) ontwikkelde systeem waarmee migranten geld op hun mobiele telefoon kunnen zetten en vervolgens naar een mobiel nummer in het buitenland kunnen sturen. De ontvanger verneemt via een sms dat het geld is aangekomen.

| 3.7.2 | Een ander voorbeeld is het initiatief van de Britse bank Lloyds TSB en de Indiase bank ICICI om de transactiekosten af te schaffen voor Indiase migranten die geld willen overmaken naar het thuisfront. Voorwaarde is wel dat ze een minimumsaldo op hun ICICI-rekening hebben staan. |
| --- | --- |

3.7.2

Een ander voorbeeld is het initiatief van de Britse bank Lloyds TSB en de Indiase bank ICICI om de transactiekosten af te schaffen voor Indiase migranten die geld willen overmaken naar het thuisfront. Voorwaarde is wel dat ze een minimumsaldo op hun ICICI-rekening hebben staan.

| 3.8 | Vooral ten tijde van oorlogen, crisissen en natuurrampen zijn geldovermakingen een snel en doeltreffend middel om de eerste nood van slachtoffers en vluchtelingen in het herkomstland te lenigen. Humanitaire hulporganisaties en eerstehulpdiensten zouden in het kader van hun programma's ervoor moeten zorgen dat de getroffenen toegang krijgen tot deze financiële ondersteuning. |
| --- | --- |

3.8

Vooral ten tijde van oorlogen, crisissen en natuurrampen zijn geldovermakingen een snel en doeltreffend middel om de eerste nood van slachtoffers en vluchtelingen in het herkomstland te lenigen. Humanitaire hulporganisaties en eerstehulpdiensten zouden in het kader van hun programma's ervoor moeten zorgen dat de getroffenen toegang krijgen tot deze financiële ondersteuning.

4.   Migratie, migratiebeheer en de strijd tegen ongelijkheid in onderontwikkelde regio's

| 4.1 | Hoewel geldovermakingen de armoede bij de ontvangers direct kunnen verlichten, hebben deze particuliere transacties als ontwikkelingsinstrument slechts een beperkt effect doordat zij doorgaans niet bestemd zijn voor de allerarmsten; het zijn immers de lagere middenklassen die de initiële kosten van migratie kunnen opbrengen. Bovendien wordt er vooral geld overgemaakt naar de grote emigratielanden die doelbewust menselijk kapitaal laten wegvloeien; minder dan een derde van de geldovermakingen gaat naar de minst ontwikkelde landen. Er kan alleen sprake zijn van continuïteit in de geldovermakingen als er voortdurend nieuwe migranten bijkomen, en dat is in grote mate afhankelijk van het immigratiebeleid en de economische groei in de vestigingslanden. |
| --- | --- |

4.1

Hoewel geldovermakingen de armoede bij de ontvangers direct kunnen verlichten, hebben deze particuliere transacties als ontwikkelingsinstrument slechts een beperkt effect doordat zij doorgaans niet bestemd zijn voor de allerarmsten; het zijn immers de lagere middenklassen die de initiële kosten van migratie kunnen opbrengen. Bovendien wordt er vooral geld overgemaakt naar de grote emigratielanden die doelbewust menselijk kapitaal laten wegvloeien; minder dan een derde van de geldovermakingen gaat naar de minst ontwikkelde landen. Er kan alleen sprake zijn van continuïteit in de geldovermakingen als er voortdurend nieuwe migranten bijkomen, en dat is in grote mate afhankelijk van het immigratiebeleid en de economische groei in de vestigingslanden.

| 4.2 | Willen de vestigingslanden iets doen aan de bestrijding van armoede en ongelijkheid, dan zullen ze, zoals gezegd, niet alleen maatregelen moeten treffen om het overmaken van geld te vereenvoudigen en te versnellen, maar zullen ze ook het beheer van de daaraan voorafgaande migratiestromen beter moeten aanpakken. Door de toestroom van migranten wettelijk aan banden te leggen, verhinderen de vestigingslanden juist dat er geld kan worden overgemaakt naar het thuisfront. Verder kunnen ze door middel van een voorkeursbehandeling van specifieke groepen migranten uit bepaalde (regio's in de) herkomstlanden invloed uitoefenen op de bestemming van de geldstromen. Dit voorkomt dat als gevolg van reeds bestaande migrantennetwerken bepaalde regio's worden voorgetrokken en er nog meer ongelijkheid ontstaat in de herkomstlanden. Proactieve ondersteuning van de minst ontwikkelde regio's door de vestigingslanden kan deze ongelijkheid helpen bestrijden. Een andere manier om die regio's te laten profiteren van geldovermakingen, is leden van daar woonachtige gezinnen met lage inkomens ertoe aan te zetten om te migreren en om hen daarbij te helpen. |
| --- | --- |

4.2

Willen de vestigingslanden iets doen aan de bestrijding van armoede en ongelijkheid, dan zullen ze, zoals gezegd, niet alleen maatregelen moeten treffen om het overmaken van geld te vereenvoudigen en te versnellen, maar zullen ze ook het beheer van de daaraan voorafgaande migratiestromen beter moeten aanpakken. Door de toestroom van migranten wettelijk aan banden te leggen, verhinderen de vestigingslanden juist dat er geld kan worden overgemaakt naar het thuisfront. Verder kunnen ze door middel van een voorkeursbehandeling van specifieke groepen migranten uit bepaalde (regio's in de) herkomstlanden invloed uitoefenen op de bestemming van de geldstromen. Dit voorkomt dat als gevolg van reeds bestaande migrantennetwerken bepaalde regio's worden voorgetrokken en er nog meer ongelijkheid ontstaat in de herkomstlanden. Proactieve ondersteuning van de minst ontwikkelde regio's door de vestigingslanden kan deze ongelijkheid helpen bestrijden. Een andere manier om die regio's te laten profiteren van geldovermakingen, is leden van daar woonachtige gezinnen met lage inkomens ertoe aan te zetten om te migreren en om hen daarbij te helpen.

5.   Migratie en (co-)ontwikkeling

| 5.1 | Met co-ontwikkeling worden migrantenactiviteiten bedoeld die de bestaande ontwikkelingshulp aanvullen maar niet vervangen en die zijn gebaseerd op de concrete behoeften, op het duurzaamheidsbeginsel en op samenwerking met de gemeenschappen in de herkomstlanden. Een vorm van co-ontwikkeling waarvan alle inkomensgroepen profiteren, zijn investeringen in onderwijs en basisvoorzieningen waarbij gebruik wordt gemaakt van geldovermakingen door migranten. Daarom acht het Comité het een goede zaak dat geldovermakingen worden ingebed in het co-ontwikkelingsbeleid. |
| --- | --- |

5.1

Met co-ontwikkeling worden migrantenactiviteiten bedoeld die de bestaande ontwikkelingshulp aanvullen maar niet vervangen en die zijn gebaseerd op de concrete behoeften, op het duurzaamheidsbeginsel en op samenwerking met de gemeenschappen in de herkomstlanden. Een vorm van co-ontwikkeling waarvan alle inkomensgroepen profiteren, zijn investeringen in onderwijs en basisvoorzieningen waarbij gebruik wordt gemaakt van geldovermakingen door migranten. Daarom acht het Comité het een goede zaak dat geldovermakingen worden ingebed in het co-ontwikkelingsbeleid.

| 5.1.1 | Een waardevol initiatief is het co-financieringsprogramma, waarbij de aangesloten institutionele partners elk bedrag dat migranten overmaken voor lokale ontwikkeling in het herkomstland, verdubbelen (8). Vanwege hun deskundigheid en de ervaring van hun medewerkers komen ontwikkelingsorganisaties als eerste in aanmerking om als partner in een dergelijk programma te fungeren. Samenwerking met de lokale overheden kan daarbij een garantie zijn voor blijvend succes. Via informatieplatforms, waarin migranten ook zouden moeten worden opgeroepen om hun geld via de officiële bankinstellingen over te maken, zouden de co-financieringsprogramma's meer onder de aandacht van het grote publiek moeten worden gebracht, en zouden eventuele barrières moeten worden weggenomen. Vervolgens zouden de succesvolle programma's in kaart moeten worden gebracht en zouden potentiële partners uit de particuliere sector moeten worden aangemoedigd om mee te doen. Dit laatste geldt zeker voor geldtransactiekantoren en bedrijven met een groot aantal allochtone medewerkers, die daarmee blijk kunnen geven van hun commitment aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Deze publiekprivate samenwerkingsverbanden komen alle betrokkenen ten goede: de ontwikkelingslanden ontvangen meer financiële ondersteuning van de migranten, en banken en bedrijven winnen het vertrouwen van de klanten. Het Comité is in dit verband van oordeel dat de samenwerking tussen gast- en herkomstland op alle niveaus gestalte dient te krijgen, d.w.z. niet alleen op het niveau van de institutionele overheden, maar ook op het vlak van de sociale partners en de overige maatschappelijke organisaties. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan de uitwerking van anticorruptiemaatregelen (adequate procedures, handvesten) die moeten verhinderen dat de overgemaakte gelden in verkeerde handen terechtkomen. |
| --- | --- |

5.1.1

Een waardevol initiatief is het co-financieringsprogramma, waarbij de aangesloten institutionele partners elk bedrag dat migranten overmaken voor lokale ontwikkeling in het herkomstland, verdubbelen (8). Vanwege hun deskundigheid en de ervaring van hun medewerkers komen ontwikkelingsorganisaties als eerste in aanmerking om als partner in een dergelijk programma te fungeren. Samenwerking met de lokale overheden kan daarbij een garantie zijn voor blijvend succes. Via informatieplatforms, waarin migranten ook zouden moeten worden opgeroepen om hun geld via de officiële bankinstellingen over te maken, zouden de co-financieringsprogramma's meer onder de aandacht van het grote publiek moeten worden gebracht, en zouden eventuele barrières moeten worden weggenomen. Vervolgens zouden de succesvolle programma's in kaart moeten worden gebracht en zouden potentiële partners uit de particuliere sector moeten worden aangemoedigd om mee te doen. Dit laatste geldt zeker voor geldtransactiekantoren en bedrijven met een groot aantal allochtone medewerkers, die daarmee blijk kunnen geven van hun commitment aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Deze publiekprivate samenwerkingsverbanden komen alle betrokkenen ten goede: de ontwikkelingslanden ontvangen meer financiële ondersteuning van de migranten, en banken en bedrijven winnen het vertrouwen van de klanten. Het Comité is in dit verband van oordeel dat de samenwerking tussen gast- en herkomstland op alle niveaus gestalte dient te krijgen, d.w.z. niet alleen op het niveau van de institutionele overheden, maar ook op het vlak van de sociale partners en de overige maatschappelijke organisaties. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan de uitwerking van anticorruptiemaatregelen (adequate procedures, handvesten) die moeten verhinderen dat de overgemaakte gelden in verkeerde handen terechtkomen.

| 5.2 | Daarnaast zouden migranten kunnen worden aangespoord om geld over te maken voor ondernemingsactiviteiten of investeringen. |
| --- | --- |

5.2

Daarnaast zouden migranten kunnen worden aangespoord om geld over te maken voor ondernemingsactiviteiten of investeringen.

| 5.2.1 | Om ervoor te zorgen dat er meer geld wordt overgemaakt, zouden de herkomstlanden zelf ook maatregelen kunnen treffen, zoals vrijstelling van inkomstenbelasting bij investeringen in de lokale economie of vrijstelling van importheffingen bij investeringen in bedrijven. |
| --- | --- |

5.2.1

Om ervoor te zorgen dat er meer geld wordt overgemaakt, zouden de herkomstlanden zelf ook maatregelen kunnen treffen, zoals vrijstelling van inkomstenbelasting bij investeringen in de lokale economie of vrijstelling van importheffingen bij investeringen in bedrijven.

| 5.2.2 | Het Comité roept bankinstellingen en ontwikkelingsorganisaties op om proefprojecten op te zetten waarbij men de geldovermakingen ten goede laat komen aan microkredietinstellingen in ontwikkelingslanden. |
| --- | --- |

5.2.2

Het Comité roept bankinstellingen en ontwikkelingsorganisaties op om proefprojecten op te zetten waarbij men de geldovermakingen ten goede laat komen aan microkredietinstellingen in ontwikkelingslanden.

| 5.2.3 | Bankinstellingen in herkomst- en vestigingslanden zouden moeten worden gestimuleerd om samenwerkingsverbanden aan te gaan, om zo bij geldovermakingen crossselling van extra financiële diensten mogelijk te maken, zoals bijvoorbeeld het aanbieden van kleine zakelijke leningen of hypotheken. |
| --- | --- |

5.2.3

Bankinstellingen in herkomst- en vestigingslanden zouden moeten worden gestimuleerd om samenwerkingsverbanden aan te gaan, om zo bij geldovermakingen crossselling van extra financiële diensten mogelijk te maken, zoals bijvoorbeeld het aanbieden van kleine zakelijke leningen of hypotheken.

| 5.2.4 | Om dit soort activiteiten te stimuleren, zouden ontwikkelingsorganisaties en organisaties uit het maatschappelijk middenveld de migrantengemeenschappen in de vestigingslanden moeten informeren over diverse investeringsmogelijkheden. Tevens zouden ze bedrijfsopleidingen moeten aanbieden en helpen bij het opzetten van netwerken van migranten en ondernemers die kapitaal nodig hebben. Allochtone ondernemers in de vestigingslanden en ondernemers in de herkomstlanden zouden via strategische netwerken van bedrijfsleven en ontwikkelingsinstanties en -organisaties met elkaar in contact moeten worden gebracht. |
| --- | --- |

5.2.4

Om dit soort activiteiten te stimuleren, zouden ontwikkelingsorganisaties en organisaties uit het maatschappelijk middenveld de migrantengemeenschappen in de vestigingslanden moeten informeren over diverse investeringsmogelijkheden. Tevens zouden ze bedrijfsopleidingen moeten aanbieden en helpen bij het opzetten van netwerken van migranten en ondernemers die kapitaal nodig hebben. Allochtone ondernemers in de vestigingslanden en ondernemers in de herkomstlanden zouden via strategische netwerken van bedrijfsleven en ontwikkelingsinstanties en -organisaties met elkaar in contact moeten worden gebracht.

| 5.3 | Voor sommige van de hierboven genoemde maatregelen is samenwerking met migrantenorganisaties in de vestigingslanden nodig. De netwerken tussen diaspora en herkomstland zijn hoofdzakelijk het resultaat van initiatieven van enkelingen of groepen. Zij vormen een belangrijke bron van directe buitenlandse investeringen, overdracht van kennis en technologie, liefdadigheid en sociale en culturele ondersteuning. Ook kunnen ze helpen bij vredeshandhaving en wederopbouw. De minst ontwikkelde landen zijn echter niet bij machte om emigranten op te sporen en hulpnetwerken op te zetten voor het kanaliseren van geldovermakingen, investeringen en de overdracht van kennis en vaardigheden. |
| --- | --- |

5.3

Voor sommige van de hierboven genoemde maatregelen is samenwerking met migrantenorganisaties in de vestigingslanden nodig. De netwerken tussen diaspora en herkomstland zijn hoofdzakelijk het resultaat van initiatieven van enkelingen of groepen. Zij vormen een belangrijke bron van directe buitenlandse investeringen, overdracht van kennis en technologie, liefdadigheid en sociale en culturele ondersteuning. Ook kunnen ze helpen bij vredeshandhaving en wederopbouw. De minst ontwikkelde landen zijn echter niet bij machte om emigranten op te sporen en hulpnetwerken op te zetten voor het kanaliseren van geldovermakingen, investeringen en de overdracht van kennis en vaardigheden.

| 5.4 | Daarom moet de nodige prioriteit worden gegeven aan het opbouwen van capaciteit in organisaties van migranten uit de minst ontwikkelde landen en moet de ontwikkelingshulp zich op het laagste inkomenssegment richten. |
| --- | --- |

5.4

Daarom moet de nodige prioriteit worden gegeven aan het opbouwen van capaciteit in organisaties van migranten uit de minst ontwikkelde landen en moet de ontwikkelingshulp zich op het laagste inkomenssegment richten.

| 5.5 | Bij capaciteitsopbouw moet er rekening mee worden gehouden dat de organisatiestructuur van de migrantengemeenschappen meestal los en informeel is en de kenmerken draagt van het land van herkomst. Bovendien verloopt het contact met de achterblijvers volgens een eigen dynamiek. |
| --- | --- |

5.5

Bij capaciteitsopbouw moet er rekening mee worden gehouden dat de organisatiestructuur van de migrantengemeenschappen meestal los en informeel is en de kenmerken draagt van het land van herkomst. Bovendien verloopt het contact met de achterblijvers volgens een eigen dynamiek.

| 5.6 | Door geschikte migrantenorganisaties zo veel mogelijk in staat te stellen een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de herkomstlanden, kan er braintrust worden gecreëerd. Dit vereist speciale programma's waarmee migranten (of hun nakomelingen) kunnen worden geworven voor ontwikkelingsprojecten van publieke of particuliere organisaties. Migranten brengen daarbij niet alleen hun talenkennis en culturele vaardigheden in, maar ook hun in het vestigingsland verworven kennis en kunde en hun contacten. |
| --- | --- |

5.6

Door geschikte migrantenorganisaties zo veel mogelijk in staat te stellen een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de herkomstlanden, kan er braintrust worden gecreëerd. Dit vereist speciale programma's waarmee migranten (of hun nakomelingen) kunnen worden geworven voor ontwikkelingsprojecten van publieke of particuliere organisaties. Migranten brengen daarbij niet alleen hun talenkennis en culturele vaardigheden in, maar ook hun in het vestigingsland verworven kennis en kunde en hun contacten.

| 5.6.1 | Alvorens er echter binnen de migrantenorganisaties en in de minst ontwikkelde landen met capaciteitsopbouw kan worden begonnen, moeten dergelijke organisaties en hun netwerken in kaart worden gebracht. Het Comité pleit daarom voor een inventarisatie (op basis van vrijwilligheid) van goed opgeleide migranten uit door braindrain getroffen landen en van migrantenbedrijven uit kleine en middelgrote ontwikkelingslanden. |
| --- | --- |

5.6.1

Alvorens er echter binnen de migrantenorganisaties en in de minst ontwikkelde landen met capaciteitsopbouw kan worden begonnen, moeten dergelijke organisaties en hun netwerken in kaart worden gebracht. Het Comité pleit daarom voor een inventarisatie (op basis van vrijwilligheid) van goed opgeleide migranten uit door braindrain getroffen landen en van migrantenbedrijven uit kleine en middelgrote ontwikkelingslanden.

| 5.6.2 | Eenmaal in kaart gebracht zouden de migrantenorganisaties in staat moeten worden gesteld om contacten te leggen met het herkomstland en bij te dragen aan de ontwikkeling daarvan. Vestigingslanden en internationale ontwikkelingsorganisaties zouden daarbij een helpende hand moeten uitsteken door platforms, fora en (reis)beurzen aan te bieden en door zakelijke ontmoetingen te arrangeren. |
| --- | --- |

5.6.2

Eenmaal in kaart gebracht zouden de migrantenorganisaties in staat moeten worden gesteld om contacten te leggen met het herkomstland en bij te dragen aan de ontwikkeling daarvan. Vestigingslanden en internationale ontwikkelingsorganisaties zouden daarbij een helpende hand moeten uitsteken door platforms, fora en (reis)beurzen aan te bieden en door zakelijke ontmoetingen te arrangeren.

| 5.7 | Niet alle migrantengemeenschappen ondersteunen de ontwikkeling van het moederland. Veel hangt af van de politieke en sociaal-economische omstandigheden en het gevoerde beleid in het herkomstland. Dat neemt niet weg dat migrantenorganisaties in het algemeen meer bij ontwikkelingsvraagstukken zouden moeten worden betrokken en daarom door ontwikkelingsorganisaties zouden moeten gevraagd om na te denken over zinvolle samenwerking. |
| --- | --- |

5.7

Niet alle migrantengemeenschappen ondersteunen de ontwikkeling van het moederland. Veel hangt af van de politieke en sociaal-economische omstandigheden en het gevoerde beleid in het herkomstland. Dat neemt niet weg dat migrantenorganisaties in het algemeen meer bij ontwikkelingsvraagstukken zouden moeten worden betrokken en daarom door ontwikkelingsorganisaties zouden moeten gevraagd om na te denken over zinvolle samenwerking.

| 5.8 | Het Comité juicht het toe dat er voor de bovengenoemde ontwikkelingsactiviteiten een speciaal migratie- en ontwikkelingsfonds wordt opgericht. |
| --- | --- |

5.8

Het Comité juicht het toe dat er voor de bovengenoemde ontwikkelingsactiviteiten een speciaal migratie- en ontwikkelingsfonds wordt opgericht.

6.   Braintrust en circulaire en virtuele migratie als remedie tegen braindrain

| 6.1 | In de herkomstlanden zorgt de vrijwillige uitstroom van menselijk kapitaal vaak voor een positief economisch effect, doordat op het punt van overbevolking en werkloosheid de druk iets van de ketel wordt gehaald. Sommige landen slagen erin om door een weloverwogen export van arbeid in het verre buitenland een bron van inkomsten (via geldovermakingen), kennis en directe investeringen te creëren. Voor de minst ontwikkelde landen kan de voortdurende uitstroom van menselijk kapitaal, met name van hooggekwalificeerde arbeidskrachten, echter nadelig uitpakken, omdat zij economisch en institutioneel gezien niet in staat zijn om dit verlies op te vangen. |
| --- | --- |

6.1

In de herkomstlanden zorgt de vrijwillige uitstroom van menselijk kapitaal vaak voor een positief economisch effect, doordat op het punt van overbevolking en werkloosheid de druk iets van de ketel wordt gehaald. Sommige landen slagen erin om door een weloverwogen export van arbeid in het verre buitenland een bron van inkomsten (via geldovermakingen), kennis en directe investeringen te creëren. Voor de minst ontwikkelde landen kan de voortdurende uitstroom van menselijk kapitaal, met name van hooggekwalificeerde arbeidskrachten, echter nadelig uitpakken, omdat zij economisch en institutioneel gezien niet in staat zijn om dit verlies op te vangen.

| 6.2 | Het Comité roept de verschillende partijen daarom op alles in het werk te stellen om de negatieve effecten van braindrain tegen te gaan, en de nodige plannen te ontwikkelen om een verder verlies van menselijk kapitaal in kwetsbare economieën en sectoren te voorkomen. In een recente Mededeling heeft de Commissie er al op gewezen dat de nadelige gevolgen van braindrain kunnen worden beperkt dankzij circulaire en virtuele migratie (9). Door middel van gedragscodes, hogere inkomens en compensatiefondsen kan worden voorkomen dat geschoolde arbeidskrachten hun land de rug toekeren. Bovendien kunnen de OESO-landen door outsourcing op maat de migratiedruk op de ontwikkelingslanden helpen verminderen. Net als in de vestigingslanden moet echter worden voorkomen dat werknemers in dergelijke geoutsourcete sectoren onder hun niveau functioneren. |
| --- | --- |

6.2

Het Comité roept de verschillende partijen daarom op alles in het werk te stellen om de negatieve effecten van braindrain tegen te gaan, en de nodige plannen te ontwikkelen om een verder verlies van menselijk kapitaal in kwetsbare economieën en sectoren te voorkomen. In een recente Mededeling heeft de Commissie er al op gewezen dat de nadelige gevolgen van braindrain kunnen worden beperkt dankzij circulaire en virtuele migratie (9). Door middel van gedragscodes, hogere inkomens en compensatiefondsen kan worden voorkomen dat geschoolde arbeidskrachten hun land de rug toekeren. Bovendien kunnen de OESO-landen door outsourcing op maat de migratiedruk op de ontwikkelingslanden helpen verminderen. Net als in de vestigingslanden moet echter worden voorkomen dat werknemers in dergelijke geoutsourcete sectoren onder hun niveau functioneren.

| 6.3 | Het bevorderen van circulaire en virtuele migratie vereist braintrust. En daarvoor moet er, zoals reeds gezegd, binnen de migrantenorganisaties worden gewerkt aan capaciteitsopbouw en moeten er contacten kunnen worden gelegd met het herkomstland. Gekwalificeerde migranten die in een vestigingsland aan een universiteit of hbo-instelling hebben gestudeerd, kunnen iets voor hun herkomstland betekenen als zij de kans krijgen om hun kennis en diensten daar aan te bieden. |
| --- | --- |

6.3

Het bevorderen van circulaire en virtuele migratie vereist braintrust. En daarvoor moet er, zoals reeds gezegd, binnen de migrantenorganisaties worden gewerkt aan capaciteitsopbouw en moeten er contacten kunnen worden gelegd met het herkomstland. Gekwalificeerde migranten die in een vestigingsland aan een universiteit of hbo-instelling hebben gestudeerd, kunnen iets voor hun herkomstland betekenen als zij de kans krijgen om hun kennis en diensten daar aan te bieden.

| 6.4 | Het nettoverlies van gekwalificeerde arbeidskrachten in herkomstlanden (braindrain) leidt in principe tot braintrust in de vestigingslanden. Braindrain en braintrust zijn dus twee zijden van dezelfde medaille. Belangrijk is echter vooral dat braintrust bepaalde negatieve effecten van braindrain in de herkomstlanden kan compenseren. Zo kunnen individuele migranten het thuisfront tijdelijk (tijdens een verblijf in het moederland) of virtueel (door middel van onlineprogramma's of -platforms) laten profiteren van hun vaardigheden en organisatievermogen. |
| --- | --- |

6.4

Het nettoverlies van gekwalificeerde arbeidskrachten in herkomstlanden (braindrain) leidt in principe tot braintrust in de vestigingslanden. Braindrain en braintrust zijn dus twee zijden van dezelfde medaille. Belangrijk is echter vooral dat braintrust bepaalde negatieve effecten van braindrain in de herkomstlanden kan compenseren. Zo kunnen individuele migranten het thuisfront tijdelijk (tijdens een verblijf in het moederland) of virtueel (door middel van onlineprogramma's of -platforms) laten profiteren van hun vaardigheden en organisatievermogen.

| 6.4.1 | De betrokken landen dienen hun visumbeleid meer op één lijn te brengen, zodat geschoolde migranten gemakkelijker op en neer kunnen reizen tussen het vestigingsland en het herkomstland. Internationale ontwikkelingsorganisaties zouden met programma's moeten komen om hoogopgeleide migranten de kans te geven virtueel kennis over te dragen en diensten aan te bieden. Te denken valt aan cardiologen die in vestigingslanden via internet medische dossiers uit herkomstlanden analyseren, aan geologen die hypermoderne laboratoria in vestigingslanden ter beschikking stellen, of aan financieel analisten die ondernemingsplannen beoordelen in verband met aanvragen voor microkrediet. Het verstrekken van meervoudige visa is een manier om circulaire migratie te bevorderen. |
| --- | --- |

6.4.1

De betrokken landen dienen hun visumbeleid meer op één lijn te brengen, zodat geschoolde migranten gemakkelijker op en neer kunnen reizen tussen het vestigingsland en het herkomstland. Internationale ontwikkelingsorganisaties zouden met programma's moeten komen om hoogopgeleide migranten de kans te geven virtueel kennis over te dragen en diensten aan te bieden. Te denken valt aan cardiologen die in vestigingslanden via internet medische dossiers uit herkomstlanden analyseren, aan geologen die hypermoderne laboratoria in vestigingslanden ter beschikking stellen, of aan financieel analisten die ondernemingsplannen beoordelen in verband met aanvragen voor microkrediet. Het verstrekken van meervoudige visa is een manier om circulaire migratie te bevorderen.

| 6.4.2 | Migranten zouden ook veel meer tot terugkeer en/of circulaire migratie worden aangezet als zij hun pensioen en sociale verzekeringen mee zouden kunnen nemen naar het herkomstland. |
| --- | --- |

6.4.2

Migranten zouden ook veel meer tot terugkeer en/of circulaire migratie worden aangezet als zij hun pensioen en sociale verzekeringen mee zouden kunnen nemen naar het herkomstland.

| 6.4.3 | Ontwikkelingslanden zouden moeten worden gewezen op de verschillende mogelijkheden van co-ontwikkeling en zouden moeten worden aangemoedigd en in staat gesteld om netwerken te creëren met migrantengemeenschappen in het buitenland. |
| --- | --- |

6.4.3

Ontwikkelingslanden zouden moeten worden gewezen op de verschillende mogelijkheden van co-ontwikkeling en zouden moeten worden aangemoedigd en in staat gesteld om netwerken te creëren met migrantengemeenschappen in het buitenland.

| 6.4.4 | Hiervoor is het uiteraard noodzakelijk dat migranten goed integreren in het vestigingsland. Door de vaardigheden van de migranten op hun juiste waarde te beoordelen en door de in het herkomstland behaalde diploma's en getuigschriften te erkennen, kunnen de vestigingslanden ervoor zorgen dat migranten minder onder hun opleidingsniveau werken en zodoende een grotere bijdrage leveren aan zowel de economie van het ontvangende land als de ontwikkeling van het herkomstland. |
| --- | --- |

6.4.4

Hiervoor is het uiteraard noodzakelijk dat migranten goed integreren in het vestigingsland. Door de vaardigheden van de migranten op hun juiste waarde te beoordelen en door de in het herkomstland behaalde diploma's en getuigschriften te erkennen, kunnen de vestigingslanden ervoor zorgen dat migranten minder onder hun opleidingsniveau werken en zodoende een grotere bijdrage leveren aan zowel de economie van het ontvangende land als de ontwikkeling van het herkomstland.

| 6.5 | Bijzonder kwetsbare sectoren, zoals onderwijs en gezondheidszorg, zouden hoe dan ook moeten worden gevrijwaard van braindrain. Dit vraagt om maatregelen die de afstotende werking van de herkomstlanden en de aanzuigende werking van de vestigingslanden remmen. |
| --- | --- |

6.5

Bijzonder kwetsbare sectoren, zoals onderwijs en gezondheidszorg, zouden hoe dan ook moeten worden gevrijwaard van braindrain. Dit vraagt om maatregelen die de afstotende werking van de herkomstlanden en de aanzuigende werking van de vestigingslanden remmen.

| 6.5.1 | Het Comité dringt er bij de ontwikkelde landen op aan om in ontwikkelingslanden geen personeel uit kwetsbare sectoren te werven. De Britse regering geeft in dit opzicht het goede voorbeeld met haar gedragscode voor ethisch verantwoorde werving, die bepaalt dat publieke en particuliere medische instellingen geen nieuw personeel mogen aannemen uit ontwikkelingslanden die te kampen hebben met personeelstekorten in de gezondheidszorg. |
| --- | --- |

6.5.1

Het Comité dringt er bij de ontwikkelde landen op aan om in ontwikkelingslanden geen personeel uit kwetsbare sectoren te werven. De Britse regering geeft in dit opzicht het goede voorbeeld met haar gedragscode voor ethisch verantwoorde werving, die bepaalt dat publieke en particuliere medische instellingen geen nieuw personeel mogen aannemen uit ontwikkelingslanden die te kampen hebben met personeelstekorten in de gezondheidszorg.

| 6.5.2 | Andere vestigingslanden zouden hun beleid op het gebied van arbeidsimmigratie op een soortgelijke wijze kunnen aanpassen, om zo de toestroom van hooggekwalificeerde arbeidskrachten uit kwetsbare sectoren in ontwikkelingslanden tot een minimum te beperken. |
| --- | --- |

6.5.2

Andere vestigingslanden zouden hun beleid op het gebied van arbeidsimmigratie op een soortgelijke wijze kunnen aanpassen, om zo de toestroom van hooggekwalificeerde arbeidskrachten uit kwetsbare sectoren in ontwikkelingslanden tot een minimum te beperken.

| 6.6 | Afhankelijk van de beschikbare middelen van de diverse ontwikkelingslanden bestaan er verschillende mogelijkheden om de gevolgen van braindrain tegen te gaan. |
| --- | --- |

6.6

Afhankelijk van de beschikbare middelen van de diverse ontwikkelingslanden bestaan er verschillende mogelijkheden om de gevolgen van braindrain tegen te gaan.

| 6.6.1 | Zo kunnen ontwikkelingslanden bijvoorbeeld meer mensen opleiden dan zij zelf nodig hebben, zodat ze een op export georiënteerde human development-strategie kunnen voeren. Een dergelijk beleid zou kunnen worden gefinancierd door de invoering van een emigratiebelasting — te betalen door de emigrant dan wel het vestigingsland — voor hooggekwalificeerde arbeidskrachten die hun land willen verlaten. |
| --- | --- |

6.6.1

Zo kunnen ontwikkelingslanden bijvoorbeeld meer mensen opleiden dan zij zelf nodig hebben, zodat ze een op export georiënteerde human development-strategie kunnen voeren. Een dergelijk beleid zou kunnen worden gefinancierd door de invoering van een emigratiebelasting — te betalen door de emigrant dan wel het vestigingsland — voor hooggekwalificeerde arbeidskrachten die hun land willen verlaten.

| 6.6.2 | Om permanente migratie te ontmoedigen zouden migranten kunnen worden gevraagd om vóór hun vertrek een terugbetalingsovereenkomst te sluiten met het herkomstland. De herkomstlanden zouden op die manier (uit compensatiefondsen) de kosten voor onderwijs en opleiding vergoed krijgen (10). |
| --- | --- |

6.6.2

Om permanente migratie te ontmoedigen zouden migranten kunnen worden gevraagd om vóór hun vertrek een terugbetalingsovereenkomst te sluiten met het herkomstland. De herkomstlanden zouden op die manier (uit compensatiefondsen) de kosten voor onderwijs en opleiding vergoed krijgen (10).

| 6.6.3 | Voor ontwikkelingslanden die ernstig te lijden hebben van braindrain, zouden de nodige inspanningen moeten worden geleverd om de nodige braintrust te creëren. |
| --- | --- |

6.6.3

Voor ontwikkelingslanden die ernstig te lijden hebben van braindrain, zouden de nodige inspanningen moeten worden geleverd om de nodige braintrust te creëren.

| 6.6.4 | Voor hooggekwalificeerde arbeidskrachten die voor een verdere opleiding of specialisatie naar een ontwikkeld land gaan, zouden de gastlanden een speciale toelatingsregeling moeten invoeren die de betrokkenen de mogelijkheid biedt om geregeld naar het gastland terug te keren of zonder al te veel rompslomp visa voor een kort verblijf te verkrijgen. Deze maatregelen op het gebied van circulaire migratie kunnen migranten stimuleren tot terugkeer naar het herkomstland. |
| --- | --- |

6.6.4

Voor hooggekwalificeerde arbeidskrachten die voor een verdere opleiding of specialisatie naar een ontwikkeld land gaan, zouden de gastlanden een speciale toelatingsregeling moeten invoeren die de betrokkenen de mogelijkheid biedt om geregeld naar het gastland terug te keren of zonder al te veel rompslomp visa voor een kort verblijf te verkrijgen. Deze maatregelen op het gebied van circulaire migratie kunnen migranten stimuleren tot terugkeer naar het herkomstland.

7.   Ruim baan voor een geïntegreerd en samenhangend migratie- en ontwikkelingsbeleid

| 7.1 | Zoals gezegd, trekken migranten uit ontwikkelingslanden hoofdzakelijk naar het zuiden of naar aangrenzende regio's, en niet zozeer naar de ontwikkelde landen. Het Comité pleit dan ook voor een meer regionale aanpak van de migratie- en ontwikkelingsproblematiek, naar het voorbeeld van de Afrikaanse Unie. |
| --- | --- |

7.1

Zoals gezegd, trekken migranten uit ontwikkelingslanden hoofdzakelijk naar het zuiden of naar aangrenzende regio's, en niet zozeer naar de ontwikkelde landen. Het Comité pleit dan ook voor een meer regionale aanpak van de migratie- en ontwikkelingsproblematiek, naar het voorbeeld van de Afrikaanse Unie.

| 7.2 | Het Comité pleit ervoor om het migratie- en ontwikkelingsbeleid te integreren in het migratie- en integratiebeleid van de vestigingslanden, in de nationale ontwikkelingsstrategieën van de herkomstlanden en in de armoedebestrijdingsstrategieën van de internationale ontwikkelingsorganisaties. |
| --- | --- |

7.2

Het Comité pleit ervoor om het migratie- en ontwikkelingsbeleid te integreren in het migratie- en integratiebeleid van de vestigingslanden, in de nationale ontwikkelingsstrategieën van de herkomstlanden en in de armoedebestrijdingsstrategieën van de internationale ontwikkelingsorganisaties.

| 7.3 | Zo'n gecoördineerde aanpak zorgt er namelijk voor dat het migratie- en ontwikkelingsbeleid de gewenste effecten sorteert. Het handels- en veiligheidsbeleid mag in geen geval de inspanningen op het gebied van het migratie- en ontwikkelingsbeleid ondermijnen. Voorts roept het Comité de lidstaten op om te streven naar een coherent beleid waarin geen onderscheid wordt gemaakt tussen nationale en Europese maatregelen. |
| --- | --- |

7.3

Zo'n gecoördineerde aanpak zorgt er namelijk voor dat het migratie- en ontwikkelingsbeleid de gewenste effecten sorteert. Het handels- en veiligheidsbeleid mag in geen geval de inspanningen op het gebied van het migratie- en ontwikkelingsbeleid ondermijnen. Voorts roept het Comité de lidstaten op om te streven naar een coherent beleid waarin geen onderscheid wordt gemaakt tussen nationale en Europese maatregelen.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  SOC/268, Immigratie en ontwikkelingssamenwerking, d.d. 4 juni 2007.

1

(2)  COM(2007) 248 final d.d. 16 mei 2007.

2

(3)  Zie Global Economic Prospect 2006 van de Wereldbank.

3

Global Economic Prospect 2006

(4)  Volgens de Wereldbank is het aantal geldoverboekingen tussen 2001 en 2005 verdubbeld tot een recordbedrag van 249 miljard USD. Daarvan ging 180 miljard, oftewel vier- tot vijfmaal het bedrag dat aan officiële ontwikkelingshulp wordt uitgegeven, naar ontwikkelingslanden (International Migration Agenda and the World Bank — Managing Risks and Enhancing Benefits, Wereldbank 2006). Oxfam schat dat migranten jaarlijks 80 miljard USD naar ontwikkelingslanden overmaken (International Development Committee Inquiry on Migration and Development, Oxfam, 2003). De Wereldcommissie voor Internationale Migratie gaat daarentegen uit van een bedrag van 93 miljard USD per jaar (Migration and Development, Policy Analysis and Research Programme, 2003). Het totale aandeel van geldovermakingen bedraagt 2,2 % van het bruto binnenlands product van alle ontwikkelingslanden samen (Internationaal Monetair Fonds, 2005).

4

International Migration Agenda and the World Bank

Managing Risks and Enhancing Benefits

International Development Committee Inquiry on Migration and Development

Migration and Development, Policy Analysis and Research Programme

(5)  Vooral Zuid-Afrika gaat gebukt onder een massale toestroom van migranten uit de omringende regio.

5

(6)  Zie het rapport Moving out of poverty — making migration work better for poor people

6

Moving out of poverty

making migration work better for poor people

(http://www.dfid.gov.uk/pubs/files/migration-policy-paper-draft.pdf) van het Britse ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking.

(7)  Door contracten af te sluiten met migranten die regelmatig geld overmaken, kunnen banken goedkopere en langere leningen afsluiten op de internationale kapitaalmarkten.

7

(8)  Een voorbeeld uit de VS is de migrantengemeenschap uit Zacatecas in Mexico. Elke dollar die zij overmaakt, wordt in het kader van het programma Three for One door zowel de federale regering van Mexico als de deelstaatregering van Zacatecas verdubbeld. Om een dergelijk initiatief tot een succes te maken, moeten de migranten maatschappelijk gezien dermate geïntegreerd zijn dat ze zich kunnen organiseren.

8

Three for One

(9)  Zie de Mededeling van de Commissie Circulaire migratie en mobiliteitspartnerschappen tussen de Europese Unie en derde landen.

9

Circulaire migratie en mobiliteitspartnerschappen tussen de Europese Unie en derde landen

(10)  Zie voor meer informatie over de bijdrage van migranten aan eventuele compensatiefondsen voor herkomstlanden het verkennend advies „Gezondheid en migratie” (rapporteur: Sharma, corapporteur: Cser) (PB C 256 van 27.10.2007).

10

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/89 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/89

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië: Rol van het maatschappelijk middenveld”

(2008/C 120/19)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn zitting van 15 februari 2007 besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over

De betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië: Rol van het maatschappelijk middenveld.

De gespecialiseerde afdeling Externe betrekkingen, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 15 november 2007 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw PICHENOT.

Het Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december) het volgende advies uitgebracht, dat met 117 stemmen voor en 2 stemmen tegen, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

1.1   Een grotere rol voor het maatschappelijk middenveld in de betrekkingen tussen de EU en Moldavië

| 1.1.1 | Het jaar 2005 vormde een keerpunt in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië. Na de goedkeuring van het actieplan EU-Moldavië (2005-2008), de vestiging van een EU-vertegenwoordiging in de Moldavische hoofdstad en de benoeming van een hoge vertegenwoordiger voor de onderhandelingen over het conflict rond het afgescheiden gebiedsdeel Transnistrië zijn de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst aanzienlijk verbeterd. Het Comité wil met dit eerste advies over de samenwerking met Moldavië deze ontwikkeling ondersteunen door meer aandacht te vragen voor de rol van het maatschappelijk middenveld en door een gemeenschappelijke agenda op te stellen met initiatieven voor de nabije toekomst. |
| --- | --- |

1.1.1

Het jaar 2005 vormde een keerpunt in de betrekkingen tussen de Europese Unie en Moldavië. Na de goedkeuring van het actieplan EU-Moldavië (2005-2008), de vestiging van een EU-vertegenwoordiging in de Moldavische hoofdstad en de benoeming van een hoge vertegenwoordiger voor de onderhandelingen over het conflict rond het afgescheiden gebiedsdeel Transnistrië zijn de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst aanzienlijk verbeterd. Het Comité wil met dit eerste advies over de samenwerking met Moldavië deze ontwikkeling ondersteunen door meer aandacht te vragen voor de rol van het maatschappelijk middenveld en door een gemeenschappelijke agenda op te stellen met initiatieven voor de nabije toekomst.

| 1.1.2 | Voor een intensievere samenwerking moeten de EU en Moldavië qua waarden wel op dezelfde lijn zitten, met name wat betreft de naleving van de fundamentele vrijheden en het commitment aan een democratische samenleving zonder uitsluiting en aan het principe van een dialoog met een onafhankelijk maatschappelijk middenveld. Juist het maatschappelijk middenveld zal bepalend zijn voor de identiteit van Moldavië, want het put uit het menselijk potentieel van een gebied waar verschillende talen en culturen samenkomen — een potentieel dat zonder meer een belangrijke troef is. |
| --- | --- |

1.1.2

Voor een intensievere samenwerking moeten de EU en Moldavië qua waarden wel op dezelfde lijn zitten, met name wat betreft de naleving van de fundamentele vrijheden en het commitment aan een democratische samenleving zonder uitsluiting en aan het principe van een dialoog met een onafhankelijk maatschappelijk middenveld. Juist het maatschappelijk middenveld zal bepalend zijn voor de identiteit van Moldavië, want het put uit het menselijk potentieel van een gebied waar verschillende talen en culturen samenkomen — een potentieel dat zonder meer een belangrijke troef is.

| 1.1.3 | Net als de andere GOS-landen die dezelfde historische ontwikkeling hebben doorgemaakt, heeft Moldavië geen traditie of ervaring op het vlak van onafhankelijk maatschappelijke organisaties. Toch is het, gezien de huidige ontwikkelingen, van groot belang om contacten te leggen en partners te vinden die stappen willen zetten richting de naleving van gemeenschappelijke waarden. |
| --- | --- |

1.1.3

Net als de andere GOS-landen die dezelfde historische ontwikkeling hebben doorgemaakt, heeft Moldavië geen traditie of ervaring op het vlak van onafhankelijk maatschappelijke organisaties. Toch is het, gezien de huidige ontwikkelingen, van groot belang om contacten te leggen en partners te vinden die stappen willen zetten richting de naleving van gemeenschappelijke waarden.

| 1.1.4 | Het Comité benadrukt dat het nationale actieplan EU-Moldavië (1) in het kader van het nabuurschapsbeleid alleen succes kan hebben als de maatschappelijke organisaties bij de tenuitvoerlegging daarvan worden betrokken. De Commissie zou dan ook een duidelijk signaal moeten afgeven door criteria, procedures en instrumenten voor te stellen waarmee hun betrokkenheid kan worden vergroot. Dat neemt niet weg dat de EU-vertegenwoordiging in Chisinau reeds goed werk verricht door contacten te leggen met vertegenwoordigers van het Moldavische middenveld. Deze kunnen daardoor officieel meedoen als in april 2008 de balans wordt opgemaakt van het actieplan en als daarna wordt overgegaan naar de volgende fasen van een versterkt partnerschap. |
| --- | --- |

1.1.4

Het Comité benadrukt dat het nationale actieplan EU-Moldavië (1) in het kader van het nabuurschapsbeleid alleen succes kan hebben als de maatschappelijke organisaties bij de tenuitvoerlegging daarvan worden betrokken. De Commissie zou dan ook een duidelijk signaal moeten afgeven door criteria, procedures en instrumenten voor te stellen waarmee hun betrokkenheid kan worden vergroot. Dat neemt niet weg dat de EU-vertegenwoordiging in Chisinau reeds goed werk verricht door contacten te leggen met vertegenwoordigers van het Moldavische middenveld. Deze kunnen daardoor officieel meedoen als in april 2008 de balans wordt opgemaakt van het actieplan en als daarna wordt overgegaan naar de volgende fasen van een versterkt partnerschap.

| 1.1.5 | Het Comité pleit voor duurzame en op vooruitgang gerichte betrekkingen met het Moldavische middenveld. Daartoe moeten, om te beginnen, de betrekkingen worden gestructureerd en zou er in 2008 een conferentie moeten worden georganiseerd om vast te stellen welke partners bereid zijn tot een transparante werkwijze. Tijdens deze conferentie, waaraan lokale en regionale actoren zullen deelnemen, moet er op basis van onderstaande voorstellen gezamenlijk een tweejarig werkprogramma worden opgesteld:






  — | Analyse van de bestaande mechanismen voor informatie en overleg van zowel de Moldavische overheid als de EU. Daartoe behoort ook een rapportage over de tenuitvoerlegging van het nationale actieplan voor 2005-2008. |
| --- | --- | --- |

1.1.5

Het Comité pleit voor duurzame en op vooruitgang gerichte betrekkingen met het Moldavische middenveld. Daartoe moeten, om te beginnen, de betrekkingen worden gestructureerd en zou er in 2008 een conferentie moeten worden georganiseerd om vast te stellen welke partners bereid zijn tot een transparante werkwijze. Tijdens deze conferentie, waaraan lokale en regionale actoren zullen deelnemen, moet er op basis van onderstaande voorstellen gezamenlijk een tweejarig werkprogramma worden opgesteld:

—

Analyse van de bestaande mechanismen voor informatie en overleg van zowel de Moldavische overheid als de EU. Daartoe behoort ook een rapportage over de tenuitvoerlegging van het nationale actieplan voor 2005-2008.

| — | Voorbereiding en opleiding van het maatschappelijk middenveld met het oog op de voortzetting van het partnerschap na 2008. |
| --- | --- |

—

Voorbereiding en opleiding van het maatschappelijk middenveld met het oog op de voortzetting van het partnerschap na 2008.

| — | Opleiding van het maatschappelijk middenveld op het gebied van de mechanismen van het Europese financieringsinstrument. |
| --- | --- |

—

Opleiding van het maatschappelijk middenveld op het gebied van de mechanismen van het Europese financieringsinstrument.

Een dergelijk werkprogramma heeft alleen kans van slagen als de initiatieven van het Moldavische middenveld worden gefinancierd via de programma's van de Europese Unie.

| 1.1.6 | Nadat de balans zal zijn opgemaakt van de conferentie in 2008, moeten er nieuwe initiatieven worden gelanceerd en moet er binnen de „nabuurschapsgroep” van het Comité verder worden gewerkt aan de ontwikkeling van onderlinge betrekkingen op basis van vooruitgang, d.w.z. rekening houdend met de fundamentele principes van goed bestuur en duurzame ontwikkeling. Daarbij zal worden uitgegaan van onderstaande beginselen die reeds zijn vervat in het Stelsel van Algemene Preferenties (SAP-plus):






  — | de zestien VN/IAO-verdragen (2) betreffende fundamentele mensen- en arbeidsrechten; |
| --- | --- | --- |

1.1.6

Nadat de balans zal zijn opgemaakt van de conferentie in 2008, moeten er nieuwe initiatieven worden gelanceerd en moet er binnen de „nabuurschapsgroep” van het Comité verder worden gewerkt aan de ontwikkeling van onderlinge betrekkingen op basis van vooruitgang, d.w.z. rekening houdend met de fundamentele principes van goed bestuur en duurzame ontwikkeling. Daarbij zal worden uitgegaan van onderstaande beginselen die reeds zijn vervat in het Stelsel van Algemene Preferenties (SAP-plus):

—

de zestien VN/IAO-verdragen (2) betreffende fundamentele mensen- en arbeidsrechten;

| — | de elf verdragen betreffende beginselen op het gebied van milieu en goed bestuur (3). |
| --- | --- |

—

de elf verdragen betreffende beginselen op het gebied van milieu en goed bestuur (3).

| 1.1.7 | Op die manier zal de EU het Moldavische middenveld aanmoedigen om een bijdrage te leveren aan de verwezenlijking van de Europese normen van onafhankelijkheid, representativiteit en transparantie. De Commissie zou in elk voortgangsverslag over het nationale actieplan een apart hoofdstuk moeten wijden aan de naleving van de fundamentele rechten, zoals vrijheid van vereniging, vrijheid van meningsuiting en uitoefening van de vakbondsrechten. |
| --- | --- |

1.1.7

Op die manier zal de EU het Moldavische middenveld aanmoedigen om een bijdrage te leveren aan de verwezenlijking van de Europese normen van onafhankelijkheid, representativiteit en transparantie. De Commissie zou in elk voortgangsverslag over het nationale actieplan een apart hoofdstuk moeten wijden aan de naleving van de fundamentele rechten, zoals vrijheid van vereniging, vrijheid van meningsuiting en uitoefening van de vakbondsrechten.

| 1.1.8 | De Moldaviërs moeten zich geleidelijk aan weer kunnen bedienen van de instrumenten en de deskundigheid die door de Europese en internationale organisaties ter beschikking zijn gesteld. Het Comité staat achter de oproep van de Raad van Europa aan het maatschappelijk middenveld om de strijd aan te binden met de corruptie (een van de uitgangspunten van GRECO (4)). Tevens pleit het voor grensoverschrijdende samenwerking in de strijd tegen de georganiseerde misdaad. |
| --- | --- |

1.1.8

De Moldaviërs moeten zich geleidelijk aan weer kunnen bedienen van de instrumenten en de deskundigheid die door de Europese en internationale organisaties ter beschikking zijn gesteld. Het Comité staat achter de oproep van de Raad van Europa aan het maatschappelijk middenveld om de strijd aan te binden met de corruptie (een van de uitgangspunten van GRECO (4)). Tevens pleit het voor grensoverschrijdende samenwerking in de strijd tegen de georganiseerde misdaad.

| 1.1.9 | Het Comité steunt het initiatief van Europese en internationale donoren om de verschillende maatregelen beter op elkaar af te stemmen. Het dringt erop aan om in het kader van de programma's voor armoedebestrijding prioriteit te verlenen aan de verdere uitbouw van de sociale basisvoorzieningen, en vooral ook om de leefomstandigheden in weeshuizen aan te pakken, de prijzen van antiretrovirale geneesmiddelen te verlagen en slachtoffers van mensenhandel te helpen bij hun reïntegratie. |
| --- | --- |

1.1.9

Het Comité steunt het initiatief van Europese en internationale donoren om de verschillende maatregelen beter op elkaar af te stemmen. Het dringt erop aan om in het kader van de programma's voor armoedebestrijding prioriteit te verlenen aan de verdere uitbouw van de sociale basisvoorzieningen, en vooral ook om de leefomstandigheden in weeshuizen aan te pakken, de prijzen van antiretrovirale geneesmiddelen te verlagen en slachtoffers van mensenhandel te helpen bij hun reïntegratie.

| 1.1.10 | Door de aanhoudende droogte van de afgelopen zomer zijn de oogsten mislukt en is het land terechtgekomen in een diep dal van faillissementen en torenhoge schulden. De regering heeft om internationale voedselhulp en om technische ondersteuning van de FAO gevraagd. Het Comité acht het in deze situatie van groot belang om in contact te treden met maatschappelijke organisaties die actief zijn in de voedingsbranche. Overigens heeft de Commissie besloten om op korte termijn 3 mln euro aan humanitaire hulp te verlenen aan plattelandsgebieden in de meest kwetsbare landen. |
| --- | --- |

1.1.10

Door de aanhoudende droogte van de afgelopen zomer zijn de oogsten mislukt en is het land terechtgekomen in een diep dal van faillissementen en torenhoge schulden. De regering heeft om internationale voedselhulp en om technische ondersteuning van de FAO gevraagd. Het Comité acht het in deze situatie van groot belang om in contact te treden met maatschappelijke organisaties die actief zijn in de voedingsbranche. Overigens heeft de Commissie besloten om op korte termijn 3 mln euro aan humanitaire hulp te verlenen aan plattelandsgebieden in de meest kwetsbare landen.

| 1.1.11 | Het is bijzonder belangrijk dat er netwerken bestaan en dat er gemeenschappelijke projecten worden uitgevoerd waaraan alle Moldaviërs, dus ook de organisaties van de inwoners van Transnistrië, kunnen deelnemen. Wat het conflict om dit afgescheiden gebiedsdeel betreft, is het Comité van oordeel dat de EU moet doorgaan met haar grenscontrolemissie en moet blijven werken aan een oplossing die het behoud van de territoriale eenheid waarborgt. |
| --- | --- |

1.1.11

Het is bijzonder belangrijk dat er netwerken bestaan en dat er gemeenschappelijke projecten worden uitgevoerd waaraan alle Moldaviërs, dus ook de organisaties van de inwoners van Transnistrië, kunnen deelnemen. Wat het conflict om dit afgescheiden gebiedsdeel betreft, is het Comité van oordeel dat de EU moet doorgaan met haar grenscontrolemissie en moet blijven werken aan een oplossing die het behoud van de territoriale eenheid waarborgt.

| 1.1.12 | Het Comité is van oordeel dat de Moldavische middenveldorganisaties zouden moeten worden gestimuleerd om democratische praktijken uit te wisselen. Daartoe zouden deze organisaties toegang moeten krijgen tot vooral de Roemeenstalige EESC-publicaties op internet en tot de activiteiten van de nationale SER's (via CESlink). Het Comité roept de nationale SER's (in het bijzonder die van Roemenië en Bulgarije) en AICESIS (5) op tot een gezamenlijke inspanning om de Moldavische samenleving vertrouwd te maken met de instrumenten en praktijken van het maatschappelijk middenveld in Europa. |
| --- | --- |

1.1.12

Het Comité is van oordeel dat de Moldavische middenveldorganisaties zouden moeten worden gestimuleerd om democratische praktijken uit te wisselen. Daartoe zouden deze organisaties toegang moeten krijgen tot vooral de Roemeenstalige EESC-publicaties op internet en tot de activiteiten van de nationale SER's (via CESlink). Het Comité roept de nationale SER's (in het bijzonder die van Roemenië en Bulgarije) en AICESIS (5) op tot een gezamenlijke inspanning om de Moldavische samenleving vertrouwd te maken met de instrumenten en praktijken van het maatschappelijk middenveld in Europa.

| 1.1.13 | Het zou een goede zaak zijn als het maatschappelijk middenveld in Moldavië meer betrokken zou worden bij de dialoog met de landen van de westelijke Balkan en de regionale dialoog van de Zwarte Zeelanden, met name via interregionale en grensoverschrijdende samenwerking in dit voor de nabije toekomst zo belangrijke strategische gebied. De samenwerking tussen de EU en Moldavië ligt in het verlengde van de inmiddels al op kruissnelheid gekomen samenwerking met de buurlanden en in het bijzonder Rusland. |
| --- | --- |

1.1.13

Het zou een goede zaak zijn als het maatschappelijk middenveld in Moldavië meer betrokken zou worden bij de dialoog met de landen van de westelijke Balkan en de regionale dialoog van de Zwarte Zeelanden, met name via interregionale en grensoverschrijdende samenwerking in dit voor de nabije toekomst zo belangrijke strategische gebied. De samenwerking tussen de EU en Moldavië ligt in het verlengde van de inmiddels al op kruissnelheid gekomen samenwerking met de buurlanden en in het bijzonder Rusland.

1.2   Gerichte steun voor veelbelovende organisaties en vredestichters

1.2.1   Werken aan een constructieve sociale dialoog

Wat de moeizame betrekkingen tussen de sociale partners betreft, wijst het Comité erop dat Moldavië niet alleen de IAO-verdragen, maar ook het Sociaal Handvest van de Raad van Europa en de daarin voorziene klachtenprocedure onderschrijft. De IAO zou technische bijstand moeten leveren om arbeidsconflicten bij de daartoe bevoegde rechtbanken te kunnen beslechten.

1.2.2   Bevorderen van contacten met de Europese samenleving

Het Comité staat volledig achter de visa- en terugnameovereenkomst die de EU en Moldavië in oktober 2007 hebben gesloten (6). Dankzij deze overeenkomst zullen er sneller visa kunnen worden verstrekt, wat onder meer zal leiden tot meer uitwisselingen van burgers die een voortrekkersrol vervullen, zoals docenten, wetenschappers, journalisten en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. Het Comité pleit ook voor een ruimere openstelling van de communautaire programma's. Zo zouden vooral ook jongeren, via Erasmus Mundus, van deze programma's gebruik moeten kunnen maken. De nieuwe visa- en terugnameovereenkomst kan ook een oplossing betekenen voor het stijgende aantal Moldaviërs dat de Roemeense nationaliteit probeert te verkrijgen.

Het Comité roept de regering van Moldavië op om het maatschappelijk middenveld bij het Europese en internationale gebeuren (WTO, OVSE, de Raad van Europa en de gemeenschap van Franssprekenden) te betrekken. De lidstaten van hun kant zouden contacten moeten leggen met het Moldavische middenveld door uitwisselingen (studiebeurzen, stedenbanden, grensoverschrijdende samenwerking) te organiseren en te financieren.

1.2.3   Beschermen van het milieu

Er dient steun te komen voor milieuorganisaties die zich inzetten voor de vernietiging van wapenvoorraden en niet-vervoerbare munitie, de berging van militair en industrieel afval en de aanpak van watervervuiling.

2.   Voornaamste kenmerken van de sociaal-economische situatie in Moldavië

| 2.1 | Met een BBP van circa 1 000 dollar per hoofd van de bevolking is Moldavië al jarenlang het armste land van Europa en behoort het volgens de Wereldbank als enige Europese staat tot de categorie van lage-inkomenslanden. De bevolking van nog geen 4 miljoen in 2004 krimpt als gevolg van het stijgende sterftecijfer (met name onder mannen), het dalende geboortecijfer en het grote aantal emigranten. |
| --- | --- |

2.1

Met een BBP van circa 1 000 dollar per hoofd van de bevolking is Moldavië al jarenlang het armste land van Europa en behoort het volgens de Wereldbank als enige Europese staat tot de categorie van lage-inkomenslanden. De bevolking van nog geen 4 miljoen in 2004 krimpt als gevolg van het stijgende sterftecijfer (met name onder mannen), het dalende geboortecijfer en het grote aantal emigranten.

| 2.2 | Nadat de armoede tussen 1999 en 2005 een dramatisch dieptepunt bereikte, is er nu weer een opgaande lijn te zien, hoewel nog altijd gemiddeld 30 % van de bevolking onder de armoedegrens leeft. Het herstel is niet gelijkmatig, waardoor vooral kinderen en ouderen nog altijd in schrijnende armoede leven en moeten rondkomen van 2 dollar per dag. Op het platteland en in de kleine steden leeft zelfs 40 tot 50 % van de bevolking onder de armoedegrens. |
| --- | --- |

2.2

Nadat de armoede tussen 1999 en 2005 een dramatisch dieptepunt bereikte, is er nu weer een opgaande lijn te zien, hoewel nog altijd gemiddeld 30 % van de bevolking onder de armoedegrens leeft. Het herstel is niet gelijkmatig, waardoor vooral kinderen en ouderen nog altijd in schrijnende armoede leven en moeten rondkomen van 2 dollar per dag. Op het platteland en in de kleine steden leeft zelfs 40 tot 50 % van de bevolking onder de armoedegrens.

| 2.3 | Veel kinderen zijn dak- en thuisloos en lopen daardoor het gevaar slachtoffer te worden van kinderarbeid, kinderhandel en prostitutie. Door de armoede is het aantal sociale wezen (kinderen die uit geldgebrek door familie naar weeshuizen worden gestuurd) aanzienlijk gestegen. |
| --- | --- |

2.3

Veel kinderen zijn dak- en thuisloos en lopen daardoor het gevaar slachtoffer te worden van kinderarbeid, kinderhandel en prostitutie. Door de armoede is het aantal sociale wezen (kinderen die uit geldgebrek door familie naar weeshuizen worden gestuurd) aanzienlijk gestegen.

| 2.4 | Door de verslechterde sociale situatie worden vrouwen op grote schaal gediscrimineerd. Vrouwen zijn vaker werkloos, werken meer onder hun niveau, worden slechter betaald en verrichten meer seizoenarbeid in de landbouwsector. In vergelijking met mannen lopen ze, vooral door de afbraak van de sociale voorzieningen (op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en gezin) en de verlaging van de pensioenen, meer het gevaar om in de armoede terecht te komen. Vrouwen en ook moeders gaan daardoor gemakkelijk in op illegale en/of riskante voorstellen, met als gevolg dat ze in handen komen van mensenhandelaars. De meeste slachtoffers zijn jonge vrouwen die op zoek zijn naar werk. |
| --- | --- |

2.4

Door de verslechterde sociale situatie worden vrouwen op grote schaal gediscrimineerd. Vrouwen zijn vaker werkloos, werken meer onder hun niveau, worden slechter betaald en verrichten meer seizoenarbeid in de landbouwsector. In vergelijking met mannen lopen ze, vooral door de afbraak van de sociale voorzieningen (op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en gezin) en de verlaging van de pensioenen, meer het gevaar om in de armoede terecht te komen. Vrouwen en ook moeders gaan daardoor gemakkelijk in op illegale en/of riskante voorstellen, met als gevolg dat ze in handen komen van mensenhandelaars. De meeste slachtoffers zijn jonge vrouwen die op zoek zijn naar werk.

| 2.5 | In 2004 heeft Moldavië ingestemd met een door de Wereldbank, het UNDP en andere donoren ondersteund programma voor groei en armoedebestrijding. In december 2006 zijn de donoren van diverse financiële instellingen en de EU overeengekomen dat ze gezamenlijk zorg zullen dragen voor een coherente en efficiënte naleving van de financieringsvoorwaarden. Daartoe hebben ze voor de komende vier jaar een bedrag van 1 miljard euro aan giften en leningen ter beschikking gesteld. |
| --- | --- |

2.5

In 2004 heeft Moldavië ingestemd met een door de Wereldbank, het UNDP en andere donoren ondersteund programma voor groei en armoedebestrijding. In december 2006 zijn de donoren van diverse financiële instellingen en de EU overeengekomen dat ze gezamenlijk zorg zullen dragen voor een coherente en efficiënte naleving van de financieringsvoorwaarden. Daartoe hebben ze voor de komende vier jaar een bedrag van 1 miljard euro aan giften en leningen ter beschikking gesteld.

2.6   De verslechterde situatie op de arbeidsmarkt

| 2.6.1 | Met de ineenstorting van de economie is de situatie op de arbeidsmarkt in de jaren negentig aanzienlijk verslechterd. De financiële crisis die Rusland in augustus 1998 teisterde, had onmiddellijk ook een negatief effect op de werkgelegenheid in Moldavië. Sinds 2003 neemt de werkgelegenheid echter weer toe. Daardoor is de werkloosheid onder de beroepsbevolking gedaald tot 7,4 % eind 2006 (tegenover 11 % in 1999). Ongeveer 35 % van de werkende bevolking doet zwartwerk (7). |
| --- | --- |

2.6.1

Met de ineenstorting van de economie is de situatie op de arbeidsmarkt in de jaren negentig aanzienlijk verslechterd. De financiële crisis die Rusland in augustus 1998 teisterde, had onmiddellijk ook een negatief effect op de werkgelegenheid in Moldavië. Sinds 2003 neemt de werkgelegenheid echter weer toe. Daardoor is de werkloosheid onder de beroepsbevolking gedaald tot 7,4 % eind 2006 (tegenover 11 % in 1999). Ongeveer 35 % van de werkende bevolking doet zwartwerk (7).

| 2.6.2 | Hoewel het reële inkomen blijft stijgen, is het gemiddelde inkomen nog altijd zeer laag (129 USD in 2006) (8). Vele Moldavische huishoudens hebben echter nog andere inkomstenbronnen. Zo zou een groot aantal gezinnen geld ontvangen van familie in het buitenland en werken veel mensen zwart. Bovendien blijkt uit gegevens van het officiële bureau voor de statistiek dat meer dan 200 000 mensen (oftewel 15 % van de beroepsbevolking) in niet-geregistreerde ondernemingen werkzaam zijn en dat bij 35 % van het personeel van erkende bedrijven (vooral in de bouw, de agrarische sector en de bosbouw) geen loonbelasting en premies worden afgedragen. |
| --- | --- |

2.6.2

Hoewel het reële inkomen blijft stijgen, is het gemiddelde inkomen nog altijd zeer laag (129 USD in 2006) (8). Vele Moldavische huishoudens hebben echter nog andere inkomstenbronnen. Zo zou een groot aantal gezinnen geld ontvangen van familie in het buitenland en werken veel mensen zwart. Bovendien blijkt uit gegevens van het officiële bureau voor de statistiek dat meer dan 200 000 mensen (oftewel 15 % van de beroepsbevolking) in niet-geregistreerde ondernemingen werkzaam zijn en dat bij 35 % van het personeel van erkende bedrijven (vooral in de bouw, de agrarische sector en de bosbouw) geen loonbelasting en premies worden afgedragen.

| 2.6.3 | Veel Moldaviërs (naar schatting 1 miljoen) hebben hun land verlaten om als seizoenarbeider, maar vooral ook als illegale arbeidskracht in het buitenland te werken. Het betreft hier ongeveer 30 % van de beroepsbevolking. Deze uittocht gaat gepaard met verlies van menselijk kapitaal en heeft ook nadelige gevolgen voor de financiering van de sociale zekerheid. Gezien de grote armoede zal deze arbeidsemigratie de komende jaren waarschijnlijk niet zo snel verdwijnen. |
| --- | --- |

2.6.3

Veel Moldaviërs (naar schatting 1 miljoen) hebben hun land verlaten om als seizoenarbeider, maar vooral ook als illegale arbeidskracht in het buitenland te werken. Het betreft hier ongeveer 30 % van de beroepsbevolking. Deze uittocht gaat gepaard met verlies van menselijk kapitaal en heeft ook nadelige gevolgen voor de financiering van de sociale zekerheid. Gezien de grote armoede zal deze arbeidsemigratie de komende jaren waarschijnlijk niet zo snel verdwijnen.

2.7   De zwakke plekken van de Moldavische economie

2.7.1   De Russische invloedssfeer

| 2.7.2 | De oorzaken van de dramatische daling van het BBP in de jaren negentig moeten buiten Moldavië gezocht worden en hebben onder meer te maken met het verlies van handelsmarkten, de afhankelijkheid van energie-import, de emigratie van gekwalificeerde arbeidskrachten en de afscheiding van het geïndustrialiseerde Transnistrië. |
| --- | --- |

2.7.2

De oorzaken van de dramatische daling van het BBP in de jaren negentig moeten buiten Moldavië gezocht worden en hebben onder meer te maken met het verlies van handelsmarkten, de afhankelijkheid van energie-import, de emigratie van gekwalificeerde arbeidskrachten en de afscheiding van het geïndustrialiseerde Transnistrië.

| 2.7.3 | Ondanks een aanzienlijk herstel van de groei sinds 2000 (met groeicijfers tot 6 à 8 % per jaar) blijft de economie zeer kwetsbaar (terugval van de groei tot 4 % in 2006) en dreigt de negatieve tendens zich in 2007 voort te zetten. De voornaamste reden voor deze teruggang is de verdubbeling van de gasprijs, waartoe de leverancier, Gazprom, heeft besloten. |
| --- | --- |

2.7.3

Ondanks een aanzienlijk herstel van de groei sinds 2000 (met groeicijfers tot 6 à 8 % per jaar) blijft de economie zeer kwetsbaar (terugval van de groei tot 4 % in 2006) en dreigt de negatieve tendens zich in 2007 voort te zetten. De voornaamste reden voor deze teruggang is de verdubbeling van de gasprijs, waartoe de leverancier, Gazprom, heeft besloten.

| 2.7.4 | Uit irritatie over de pro-Europese houding van de Moldavische president heeft Rusland geprobeerd om het land onder druk te zetten door een invoerverbod voor wijn af te kondigen. Daarmee verloor Moldavië in 2006 een van zijn belangrijkste exportinkomsten (wijn is goed voor 35 % van de export en 85 % van de uitgevoerde wijn wordt in Rusland afgezet). |
| --- | --- |

2.7.4

Uit irritatie over de pro-Europese houding van de Moldavische president heeft Rusland geprobeerd om het land onder druk te zetten door een invoerverbod voor wijn af te kondigen. Daarmee verloor Moldavië in 2006 een van zijn belangrijkste exportinkomsten (wijn is goed voor 35 % van de export en 85 % van de uitgevoerde wijn wordt in Rusland afgezet).

2.8   Een economie van landbouw en voedingsmiddelen

| 2.8.1 | Moldavië is nog altijd een agrarisch land. De landbouw- en voedingssector is goed voor meer dan 30 % van het BBP (9) en heeft een belangrijk aandeel in de export (65 %). De agrarische familiebedrijven zorgen ervoor dat de bevolking in de stad en op het platteland in grote mate zelfvoorzienend is. De voedingsmiddelenindustrie neemt eveneens een belangrijke plaats in in de economie. Toeleveranciers en afnemers (kunstmest, glas, verpakkingen) zijn afhankelijk van de kwaliteit en kwantiteit van de opbrengsten in de landbouw. |
| --- | --- |

2.8.1

Moldavië is nog altijd een agrarisch land. De landbouw- en voedingssector is goed voor meer dan 30 % van het BBP (9) en heeft een belangrijk aandeel in de export (65 %). De agrarische familiebedrijven zorgen ervoor dat de bevolking in de stad en op het platteland in grote mate zelfvoorzienend is. De voedingsmiddelenindustrie neemt eveneens een belangrijke plaats in in de economie. Toeleveranciers en afnemers (kunstmest, glas, verpakkingen) zijn afhankelijk van de kwaliteit en kwantiteit van de opbrengsten in de landbouw.

2.9   De cruciale rol van geldovermakingen door geëmigreerde familieleden

| 2.9.1 | Het is belangrijk om te weten dat de weinige positieve resultaten die er na de grote recessie zijn geboekt, niet het gevolg zijn van een wederopbouw van de economie, maar van een enorme financiële injectie (30 % van BBP van Moldavië) door Moldaviërs die in het buitenland zijn gaan werken. Tussen 600 000 en 1 miljoen van deze emigranten zijn werkzaam in West-Europa (19 % in Italië) of Rusland (60 %), en tezamen hebben ze in 2006 1 miljard euro naar hun familie in het moederland gestuurd. |
| --- | --- |

2.9.1

Het is belangrijk om te weten dat de weinige positieve resultaten die er na de grote recessie zijn geboekt, niet het gevolg zijn van een wederopbouw van de economie, maar van een enorme financiële injectie (30 % van BBP van Moldavië) door Moldaviërs die in het buitenland zijn gaan werken. Tussen 600 000 en 1 miljoen van deze emigranten zijn werkzaam in West-Europa (19 % in Italië) of Rusland (60 %), en tezamen hebben ze in 2006 1 miljard euro naar hun familie in het moederland gestuurd.

| 2.9.2 | Door het ontbreken van een gunstig investeringsklimaat zet deze financiële ondersteuning niet aan tot nieuwe economische activiteiten. Wel heeft ze tot gevolg dat de prijzen voor onroerend goed zijn gestegen, dat er een grote vraag is naar importartikelen en dat de inflatie maar moeilijk te beteugelen is. |
| --- | --- |

2.9.2

Door het ontbreken van een gunstig investeringsklimaat zet deze financiële ondersteuning niet aan tot nieuwe economische activiteiten. Wel heeft ze tot gevolg dat de prijzen voor onroerend goed zijn gestegen, dat er een grote vraag is naar importartikelen en dat de inflatie maar moeilijk te beteugelen is.

3.   Democratie, mensenrechten en goed bestuur

3.1   Human development index

| 3.1.1 | In 2006 stond Moldavië op de 114e plaats van de human development index van het UNDP, de slechtste score van alle Europese landen en ook een van de laagste van alle voormalige sovjetrepublieken. |
| --- | --- |

3.1.1

In 2006 stond Moldavië op de 114e plaats van de human development index van het UNDP, de slechtste score van alle Europese landen en ook een van de laagste van alle voormalige sovjetrepublieken.

| 3.1.2 | Doordat er nog een hoop schort aan de onafhankelijkheid van de media, de mensenrechtensituatie en het functioneren van het justitieel apparaat, kunnen burgers maar moeilijk initiatieven ontplooien en kan het maatschappelijk middenveld zich nauwelijks organiseren. |
| --- | --- |

3.1.2

Doordat er nog een hoop schort aan de onafhankelijkheid van de media, de mensenrechtensituatie en het functioneren van het justitieel apparaat, kunnen burgers maar moeilijk initiatieven ontplooien en kan het maatschappelijk middenveld zich nauwelijks organiseren.

| 3.1.3 | Het ontbreken van onafhankelijke media is een van de voornaamste problemen die in het recente rapport van de Raad van Europa (september 2007) (10) aan de orde worden gesteld. De hervorming van de wetgeving over de vrijheid van meningsuiting is weliswaar belangrijk, maar zet in de praktijk weinig zoden aan de dijk. Onpartijdigheid en deontologie zijn twee belangrijke elementen van het beroep van journalist. Druk van de overheid op journalisten, met name in de audiovisuele media, is dan ook volkomen uit den boze. |
| --- | --- |

3.1.3

Het ontbreken van onafhankelijke media is een van de voornaamste problemen die in het recente rapport van de Raad van Europa (september 2007) (10) aan de orde worden gesteld. De hervorming van de wetgeving over de vrijheid van meningsuiting is weliswaar belangrijk, maar zet in de praktijk weinig zoden aan de dijk. Onpartijdigheid en deontologie zijn twee belangrijke elementen van het beroep van journalist. Druk van de overheid op journalisten, met name in de audiovisuele media, is dan ook volkomen uit den boze.

3.2   Corruptie

| 3.2.1 | De georganiseerde misdaad brengt de veiligheid ernstig in gevaar en vormt een grote belemmering voor instellingen en investeerders. De criminele activiteiten zijn buitengewoon rampzalig en werken belastingontduiking, smokkel en corruptie in de hand. In de door Transparency International opgestelde Corruptie Perceptie Index van 2006 neemt Moldavië met een score van 3,2 op 10 de 81e plaats in, waarmee het tot de groep van zeer corrupte landen behoort. Toch is er sprake van lichte daling, wat erop wijst dat de regering en het maatschappelijk middenveld corruptiebestrijding serieus nemen. |
| --- | --- |

3.2.1

De georganiseerde misdaad brengt de veiligheid ernstig in gevaar en vormt een grote belemmering voor instellingen en investeerders. De criminele activiteiten zijn buitengewoon rampzalig en werken belastingontduiking, smokkel en corruptie in de hand. In de door Transparency International opgestelde Corruptie Perceptie Index van 2006 neemt Moldavië met een score van 3,2 op 10 de 81e plaats in, waarmee het tot de groep van zeer corrupte landen behoort. Toch is er sprake van lichte daling, wat erop wijst dat de regering en het maatschappelijk middenveld corruptiebestrijding serieus nemen.

3.3   Het kwetsbare democratische acquis en de traditie van autoritaire macht

| 3.3.1 | Het Comité roept de autoriteiten in Moldavië op om de conclusies van zowel de ruim honderd OVSE-waarnemers als de andere internationale waarnemers bij de gemeenteraadsverkiezingen in juni jl. ter harte te nemen en om waar nodig te werken aan een betere naleving van de Europese normen voor verkiezingen, zodat de parlementsverkiezingen van 2009 op een meer democratische manier kunnen verlopen. |
| --- | --- |

3.3.1

Het Comité roept de autoriteiten in Moldavië op om de conclusies van zowel de ruim honderd OVSE-waarnemers als de andere internationale waarnemers bij de gemeenteraadsverkiezingen in juni jl. ter harte te nemen en om waar nodig te werken aan een betere naleving van de Europese normen voor verkiezingen, zodat de parlementsverkiezingen van 2009 op een meer democratische manier kunnen verlopen.

| 3.3.2 | De Raad van Europa heeft in meerdere rapporten Moldavië aangespoord om te werken aan een onafhankelijke rechtspraak, een goed functionerend justitieel apparaat, pluralisme in de media en versterking van de lokale democratie. Het land heeft kunnen profiteren van de regionale projecten die in de periode 2002-2004 in het kader van het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten (EIDHR) zijn opgezet en sinds 2007 zijn hervat. Via het EIDHR werd steun verleend aan initiatieven van het maatschappelijk middenveld voor meer democratie en bescherming van mensenrechten. |
| --- | --- |

3.3.2

De Raad van Europa heeft in meerdere rapporten Moldavië aangespoord om te werken aan een onafhankelijke rechtspraak, een goed functionerend justitieel apparaat, pluralisme in de media en versterking van de lokale democratie. Het land heeft kunnen profiteren van de regionale projecten die in de periode 2002-2004 in het kader van het Europees initiatief voor democratie en mensenrechten (EIDHR) zijn opgezet en sinds 2007 zijn hervat. Via het EIDHR werd steun verleend aan initiatieven van het maatschappelijk middenveld voor meer democratie en bescherming van mensenrechten.

3.4   De geopolitieke burenruzie om Transnistrië

| 3.4.1 | Als een moeilijk in te passen stukje in de geopolitieke puzzel van de regio blijft het gebiedsdeel Transnistrië, dat zich gesteund voelt door Rusland en de aanwezigheid van eenheden van het Russische leger, een bron van spanning en onzekerheid aan de buitengrenzen van de Unie. |
| --- | --- |

3.4.1

Als een moeilijk in te passen stukje in de geopolitieke puzzel van de regio blijft het gebiedsdeel Transnistrië, dat zich gesteund voelt door Rusland en de aanwezigheid van eenheden van het Russische leger, een bron van spanning en onzekerheid aan de buitengrenzen van de Unie.

| 3.4.2 | Het vinden van een politieke oplossing voor het conflict rond het afgescheiden gebiedsdeel Transnistrië is eveneens een van de prioriteiten van het actieplan EU-Moldavië. Het feit dat Moldavië sinds de toetreding van Roemenië en Bulgarije aan de EU grenst, maakt deze kwestie des te prangender. In 2005 heeft de Unie haar inspanningen op dit gebied verhoogd door de benoeming van een speciale vertegenwoordiger (sinds maart 2007 de heer Miszei) die als waarnemer zal optreden bij de zogeheten „5+2-onderhandelingen”. Op het moment liggen deze onderhandelingen stil. |
| --- | --- |

3.4.2

Het vinden van een politieke oplossing voor het conflict rond het afgescheiden gebiedsdeel Transnistrië is eveneens een van de prioriteiten van het actieplan EU-Moldavië. Het feit dat Moldavië sinds de toetreding van Roemenië en Bulgarije aan de EU grenst, maakt deze kwestie des te prangender. In 2005 heeft de Unie haar inspanningen op dit gebied verhoogd door de benoeming van een speciale vertegenwoordiger (sinds maart 2007 de heer Miszei) die als waarnemer zal optreden bij de zogeheten „5+2-onderhandelingen”. Op het moment liggen deze onderhandelingen stil.

| 3.4.3 | Bovendien heeft de georganiseerde misdaad dit gebied stevig in zijn greep en maken criminele bendes uit zowel Transnistrië als Moldavië, Rusland en Oekraïne zich schuldig aan wapenhandel, handel in strategische goederen, witwaspraktijken, drugssmokkel en mensenhandel. |
| --- | --- |

3.4.3

Bovendien heeft de georganiseerde misdaad dit gebied stevig in zijn greep en maken criminele bendes uit zowel Transnistrië als Moldavië, Rusland en Oekraïne zich schuldig aan wapenhandel, handel in strategische goederen, witwaspraktijken, drugssmokkel en mensenhandel.

3.5   Grenscontrolemissie voor Oekraïne en Moldavië (EUBAM)

| 3.5.1 | Als gevolg van het conflict rond Transnistrië en de soms moeizame betrekkingen tussen de EU en Rusland is de relatie met Oekraïne, dat Moldavië voor een groot deel omsluit, gecompliceerd en uitermate verwarrend. Vanwege de gebrekkige controle aan de grenzen en de toegang tot de Zwarte Zee via Odessa werken veel illegale handelaars vanuit Moldavië of gebruiken ze het land als doorvoerhaven. |
| --- | --- |

3.5.1

Als gevolg van het conflict rond Transnistrië en de soms moeizame betrekkingen tussen de EU en Rusland is de relatie met Oekraïne, dat Moldavië voor een groot deel omsluit, gecompliceerd en uitermate verwarrend. Vanwege de gebrekkige controle aan de grenzen en de toegang tot de Zwarte Zee via Odessa werken veel illegale handelaars vanuit Moldavië of gebruiken ze het land als doorvoerhaven.

| 3.5.2 | De in december 2005 op verzoek van de Oekraïense en Moldavische president ingestelde grenscontrolemissie EUBAM vormt een uiterst belangrijke stap voor de stabilisering van het land en de strijd tegen smokkel. Zo'n honderd douaniers en grensbewakers uit zeventien EU-landen controleren en ondersteunen hun Moldavische en Oekraïense collega's, en oefenen daarmee grote druk uit op de regering van het afgescheiden gebiedsdeel Transnistrië. Er is veel aandacht voor persoonlijke begeleiding en risicogebieden, en er zijn al enkele successen geboekt. |
| --- | --- |

3.5.2

De in december 2005 op verzoek van de Oekraïense en Moldavische president ingestelde grenscontrolemissie EUBAM vormt een uiterst belangrijke stap voor de stabilisering van het land en de strijd tegen smokkel. Zo'n honderd douaniers en grensbewakers uit zeventien EU-landen controleren en ondersteunen hun Moldavische en Oekraïense collega's, en oefenen daarmee grote druk uit op de regering van het afgescheiden gebiedsdeel Transnistrië. Er is veel aandacht voor persoonlijke begeleiding en risicogebieden, en er zijn al enkele successen geboekt.

| 3.5.3 | In november 2006 werd een geautomatiseerd systeem voor informatie-uitwisseling ingevoerd om de effectiviteit van de grenscontroles te vergroten. De regeling werd onlangs verlengd tot november 2009. Het Comité zou graag zien dat deze beveiliging permanent werd. |
| --- | --- |

3.5.3

In november 2006 werd een geautomatiseerd systeem voor informatie-uitwisseling ingevoerd om de effectiviteit van de grenscontroles te vergroten. De regeling werd onlangs verlengd tot november 2009. Het Comité zou graag zien dat deze beveiliging permanent werd.

4.   Het maatschappelijk middenveld in Moldavië en zijn activiteiten

4.1   Voornaamste conclusies van het bezoek van de EESC-delegatie in 2004

| 4.1.1 | Vanwege het ongunstige politieke en economische klimaat stonden de activiteiten van het maatschappelijk middenveld in deze periode op een laag pitje. Het aantal mannen en vrouwen dat zich op nationaal of lokaal niveau voor een maatschappelijke organisatie zou kunnen inzetten, is als gevolg van de emigratie van met name de beter opgeleide jongeren drastisch teruggelopen. Overheidsorganisaties onderhouden nauwelijks betrekkingen en de centralisering van het bestuur belemmert het ontstaan van maatschappelijke bewegingen. Moldavië kampt met een diepgeworteld paternalisme: de verantwoordelijkheid voor het welzijn van de bevolking ligt er volledig bij de staat. De president belichaamt duidelijk de behoefte van de meerderheid van de bevolking aan een sterke leider. |
| --- | --- |

4.1.1

Vanwege het ongunstige politieke en economische klimaat stonden de activiteiten van het maatschappelijk middenveld in deze periode op een laag pitje. Het aantal mannen en vrouwen dat zich op nationaal of lokaal niveau voor een maatschappelijke organisatie zou kunnen inzetten, is als gevolg van de emigratie van met name de beter opgeleide jongeren drastisch teruggelopen. Overheidsorganisaties onderhouden nauwelijks betrekkingen en de centralisering van het bestuur belemmert het ontstaan van maatschappelijke bewegingen. Moldavië kampt met een diepgeworteld paternalisme: de verantwoordelijkheid voor het welzijn van de bevolking ligt er volledig bij de staat. De president belichaamt duidelijk de behoefte van de meerderheid van de bevolking aan een sterke leider.

| 4.1.2 | Met betrekking tot het recht tot vergadering wordt in de grondwet alleen verwezen naar politieke partijen en niet naar maatschappelijke organisaties. Wel voorziet de grondwet in het recht tot „oprichting en lidmaatschap van vakbonden” (art. 42) en in de vrijheid van vereniging (art. 40). Met de in 1997 ingevoerde wet op openbare organen en stichtingen zijn de bestaansvoorwaarden van NGO's verbeterd. In de praktijk zijn het staatsapparaat en de regeringspartijen enerzijds en de economische en politieke belangenorganisaties anderzijds elkaar gaan overlappen. |
| --- | --- |

4.1.2

Met betrekking tot het recht tot vergadering wordt in de grondwet alleen verwezen naar politieke partijen en niet naar maatschappelijke organisaties. Wel voorziet de grondwet in het recht tot „oprichting en lidmaatschap van vakbonden” (art. 42) en in de vrijheid van vereniging (art. 40). Met de in 1997 ingevoerde wet op openbare organen en stichtingen zijn de bestaansvoorwaarden van NGO's verbeterd. In de praktijk zijn het staatsapparaat en de regeringspartijen enerzijds en de economische en politieke belangenorganisaties anderzijds elkaar gaan overlappen.

| 4.1.3 | Volgens waarnemers van met name de Raad van Europa (11) is de wetgeving inzake het justitiële apparaat hervormd om ervoor te zorgen dat het recht in het algemeen en vooral ook met betrekking tot het maatschappelijk middenveld wordt geëerbiedigd. Dat neemt niet weg dat de Raad van Europa, zeker wat betreft de onafhankelijkheid van de rechtspraak, een oogje in het zeil blijft houden. |
| --- | --- |

4.1.3

Volgens waarnemers van met name de Raad van Europa (11) is de wetgeving inzake het justitiële apparaat hervormd om ervoor te zorgen dat het recht in het algemeen en vooral ook met betrekking tot het maatschappelijk middenveld wordt geëerbiedigd. Dat neemt niet weg dat de Raad van Europa, zeker wat betreft de onafhankelijkheid van de rechtspraak, een oogje in het zeil blijft houden.

4.2   Het deskundigenonderzoek over de situatie van het maatschappelijk middenveld in 2007 (12)

| 4.2.1 | Uit verschillende bronnen blijkt dat het aantal NGO's fors is gegroeid. In een studie van het EESC werd dat aantal in 2004 op circa drieduizend geschat, een aantal dat inmiddels al zou zijn opgelopen tot meer dan zevenduizend (13). In de studie wordt overigens wel geconstateerd dat „er met 54 % daarvan geen contact kan worden opgenomen” en dat minder dan 20 % van de geregistreerde organisaties actief is. Daarentegen is er op lokaal en regionaal niveau, ook in Transnistrië, een aanzienlijke stijging te zien van het aantal NGO's. |
| --- | --- |

4.2.1

Uit verschillende bronnen blijkt dat het aantal NGO's fors is gegroeid. In een studie van het EESC werd dat aantal in 2004 op circa drieduizend geschat, een aantal dat inmiddels al zou zijn opgelopen tot meer dan zevenduizend (13). In de studie wordt overigens wel geconstateerd dat „er met 54 % daarvan geen contact kan worden opgenomen” en dat minder dan 20 % van de geregistreerde organisaties actief is. Daarentegen is er op lokaal en regionaal niveau, ook in Transnistrië, een aanzienlijke stijging te zien van het aantal NGO's.

| 4.2.2 | De meeste niet-gouvernementele organisaties zijn nog altijd in of rond de hoofdstad Chisinau geconcentreerd, ook al komt er volgens UNDP iets meer spreiding: „Van de NGO's die in de afgelopen vier jaar zijn geregistreerd, heeft 67 % een nationale en 82 % een lokale vestiging” (14). De NGO's richten zich op alle segmenten van de samenleving, maar vaak worden de prioriteiten bepaald door de donoren in het buitenland. |
| --- | --- |

4.2.2

De meeste niet-gouvernementele organisaties zijn nog altijd in of rond de hoofdstad Chisinau geconcentreerd, ook al komt er volgens UNDP iets meer spreiding: „Van de NGO's die in de afgelopen vier jaar zijn geregistreerd, heeft 67 % een nationale en 82 % een lokale vestiging” (14). De NGO's richten zich op alle segmenten van de samenleving, maar vaak worden de prioriteiten bepaald door de donoren in het buitenland.

| 4.2.3 | Naar het schijnt onderhouden vakbonden, werkgeversorganisaties en andere belangenverenigingen vanwege wederzijds onbegrip en wantrouwen nog altijd weinig betrekkingen. Een uitzondering zijn de contacten die een aantal zakenmensen sinds kort in Transnistrië hebben aangeknoopt met enkele NGO's. |
| --- | --- |

4.2.3

Naar het schijnt onderhouden vakbonden, werkgeversorganisaties en andere belangenverenigingen vanwege wederzijds onbegrip en wantrouwen nog altijd weinig betrekkingen. Een uitzondering zijn de contacten die een aantal zakenmensen sinds kort in Transnistrië hebben aangeknoopt met enkele NGO's.

| 4.2.4 | Ook al is er geen raadpleging aan voorafgegaan, het actieplan EU-Moldavië dat in 2005 in werking is getreden, heeft het maatschappelijk middenveld en met name het verenigingswezen een nieuw elan bezorgd, waardoor al verschillende projecten op stapel zijn gezet. |
| --- | --- |

4.2.4

Ook al is er geen raadpleging aan voorafgegaan, het actieplan EU-Moldavië dat in 2005 in werking is getreden, heeft het maatschappelijk middenveld en met name het verenigingswezen een nieuw elan bezorgd, waardoor al verschillende projecten op stapel zijn gezet.

5.   Veranderingen in de organisaties van de sociale partners

5.1   Werkgeversorganisaties

| 5.1.1 | De aan Eurochambres gelieerde Kamer van koophandel en industrie in Moldavië (CCI) behartigt de belangen van meer dan 1 500 ondernemingen in alle sectoren en is sinds 1999 de belangrijkste instelling voor het bedrijfsleven. Van een organisatie die zich bezighield met het afgeven van certificaten van oorsprong voor in het GOS op de markt gebrachte producten en met het toezicht op de export naar de EU in verband met de preferentiële tariefbehandeling (een taak die nu in handen is van de douane), is de CCI uitgegroeid tot een echte kamer van koophandel die het bedrijfsleven op allerlei manieren ten dienste staat en die met name de export van Moldavische producten en de oprichting van joint ventures met buitenlandse ondernemingen ondersteunt (15). De CCI maakt deel uit van de officiële werkgeversvertegenwoordiging bij onder meer de IAO en is actief op het gebied van de betrekkingen met de EU. Premier Tarlev, die sinds 2001 aan het hoofd van de regering staat, heeft in het verleden belangrijke functies bekleed bij de CCI. De kleine en middelgrote bedrijven (met minder dan dertig werknemers) hebben zich verenigd in een aparte organisatie die financieel en organisatorisch nauw met de CCI verweven is. |
| --- | --- |

5.1.1

De aan Eurochambres gelieerde Kamer van koophandel en industrie in Moldavië (CCI) behartigt de belangen van meer dan 1 500 ondernemingen in alle sectoren en is sinds 1999 de belangrijkste instelling voor het bedrijfsleven. Van een organisatie die zich bezighield met het afgeven van certificaten van oorsprong voor in het GOS op de markt gebrachte producten en met het toezicht op de export naar de EU in verband met de preferentiële tariefbehandeling (een taak die nu in handen is van de douane), is de CCI uitgegroeid tot een echte kamer van koophandel die het bedrijfsleven op allerlei manieren ten dienste staat en die met name de export van Moldavische producten en de oprichting van joint ventures met buitenlandse ondernemingen ondersteunt (15). De CCI maakt deel uit van de officiële werkgeversvertegenwoordiging bij onder meer de IAO en is actief op het gebied van de betrekkingen met de EU. Premier Tarlev, die sinds 2001 aan het hoofd van de regering staat, heeft in het verleden belangrijke functies bekleed bij de CCI. De kleine en middelgrote bedrijven (met minder dan dertig werknemers) hebben zich verenigd in een aparte organisatie die financieel en organisatorisch nauw met de CCI verweven is.

| 5.1.2 | Naast de CCI is er nog een Nationaal verbond van werkgevers, dat eveneens deel uitmaakt van de Moldavische vertegenwoordiging bij internationale congressen van de IAO en dat de belangen van de ondernemers behartigt tijdens de door de regering georganiseerde ontmoetingen in het kader van het sociaal overleg. In 2006 heeft de regering na een klacht van de IAO besloten om de contributie aan werkgeversorganisaties fiscaal aftrekbaar te maken. |
| --- | --- |

5.1.2

Naast de CCI is er nog een Nationaal verbond van werkgevers, dat eveneens deel uitmaakt van de Moldavische vertegenwoordiging bij internationale congressen van de IAO en dat de belangen van de ondernemers behartigt tijdens de door de regering georganiseerde ontmoetingen in het kader van het sociaal overleg. In 2006 heeft de regering na een klacht van de IAO besloten om de contributie aan werkgeversorganisaties fiscaal aftrekbaar te maken.

| 5.1.3 | De sociale partners hebben op nationaal niveau drie nieuwe CAO's afgesloten en op lokaal en sectoraal niveau elf. Hun werkelijke invloed blijft echter beperkt, omdat de CCI, ondanks de erkenning door de IAO, hoofdzakelijk opkomt voor de belangen van het bedrijfsleven. |
| --- | --- |

5.1.3

De sociale partners hebben op nationaal niveau drie nieuwe CAO's afgesloten en op lokaal en sectoraal niveau elf. Hun werkelijke invloed blijft echter beperkt, omdat de CCI, ondanks de erkenning door de IAO, hoofdzakelijk opkomt voor de belangen van het bedrijfsleven.

5.2   Werknemersorganisaties/vakbonden

| 5.2.1 | Tot 2000 werden de werknemers in Moldavië vertegenwoordigd door de Federatie van vakverenigingen van de republiek Moldavië (FGSRM), de eenheidsvakbond die in 1990 voortkwam uit de vakorganisatie van de Sovjet-Unie. In 2000 werd deze federatie omgedoopt tot Verbond van vakverenigingen van de republiek Moldavië (CSRM). De tegenstellingen tussen de Moldavisch- en de Russischtalige bevolking, tussen de communistische partij en de rechtsnationale beweging en tussen de boeren, de industrie en de dienstverlenende sector leidden al snel tot interne spanningen. Nog in 2000 verlieten verschillende vakverenigingen, waaronder 14 industriebonden, de kunstenbond en de ambtenarenbond, de CSRM om de nieuwe vakcentrale CSL Solidaritatea op te richten. Nadat het bestuur van de CSRM was opgestapt, kreeg de organisatie een nieuwe leider in de persoon van Petru Chiriac. De poging om de breuk weer te lijmen mislukte, ondanks de bemiddeling van het Internationaal Verbond van Vakverenigingen (het vroegere IVVV), waarvan de CSRM in 1997 lid was geworden. De oorzaak hiervan moet gezocht worden in persoonlijke conflicten, in onenigheid over de verdeling van het erfgoed van de vakbond en vooral in het verschil in politieke opvattingen tussen de overwegend Moldavischtalige en meer rechts en (christen-)democratisch georiënteerde CSRM en de hoofdzakelijk Russischtalige en communistisch gezinde Solidaritatea. |
| --- | --- |

5.2.1

Tot 2000 werden de werknemers in Moldavië vertegenwoordigd door de Federatie van vakverenigingen van de republiek Moldavië (FGSRM), de eenheidsvakbond die in 1990 voortkwam uit de vakorganisatie van de Sovjet-Unie. In 2000 werd deze federatie omgedoopt tot Verbond van vakverenigingen van de republiek Moldavië (CSRM). De tegenstellingen tussen de Moldavisch- en de Russischtalige bevolking, tussen de communistische partij en de rechtsnationale beweging en tussen de boeren, de industrie en de dienstverlenende sector leidden al snel tot interne spanningen. Nog in 2000 verlieten verschillende vakverenigingen, waaronder 14 industriebonden, de kunstenbond en de ambtenarenbond, de CSRM om de nieuwe vakcentrale CSL Solidaritatea op te richten. Nadat het bestuur van de CSRM was opgestapt, kreeg de organisatie een nieuwe leider in de persoon van Petru Chiriac. De poging om de breuk weer te lijmen mislukte, ondanks de bemiddeling van het Internationaal Verbond van Vakverenigingen (het vroegere IVVV), waarvan de CSRM in 1997 lid was geworden. De oorzaak hiervan moet gezocht worden in persoonlijke conflicten, in onenigheid over de verdeling van het erfgoed van de vakbond en vooral in het verschil in politieke opvattingen tussen de overwegend Moldavischtalige en meer rechts en (christen-)democratisch georiënteerde CSRM en de hoofdzakelijk Russischtalige en communistisch gezinde Solidaritatea.

| 5.2.2 | De verdeeldheid in de vakbeweging nam toe toen de leider van de communistische partij, Vladimir Voronin, in 2001 tot president van Moldavië werd gekozen. Het besluit van Solidaritatea om met de regering samen te werken en zo de sociale verworvenheden veilig te stellen, en de steeds luider wordende kritiek van de CSRM leidden tot een gespannen relatie tussen de machthebbers en de twee vakbonden. De regering koos ervoor om via haar contacten in de communistische partij en bij de diverse overheden Solidaritatea systematisch voor te trekken en de positie van de CSRM te verzwakken. |
| --- | --- |

5.2.2

De verdeeldheid in de vakbeweging nam toe toen de leider van de communistische partij, Vladimir Voronin, in 2001 tot president van Moldavië werd gekozen. Het besluit van Solidaritatea om met de regering samen te werken en zo de sociale verworvenheden veilig te stellen, en de steeds luider wordende kritiek van de CSRM leidden tot een gespannen relatie tussen de machthebbers en de twee vakbonden. De regering koos ervoor om via haar contacten in de communistische partij en bij de diverse overheden Solidaritatea systematisch voor te trekken en de positie van de CSRM te verzwakken.

| 5.2.3 | Door de onophoudelijke bemoeienissen van de autoriteiten heeft de CSRM in januari 2004, met steun van het vroegere IVVV en de beroepsorganisaties UITA en ISP, een klacht ingediend bij het Comité voor Vakbondsvrijheid (CLS) van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) wegens schending van de vrijheid van vereniging. In zijn tussentijds verslag van 2006 heeft het CLS een onafhankelijk onderzoek geëist naar de verschillende gevallen van staatsinmenging die door de CSRM zijn gemeld. Ook wordt daarin geconstateerd dat het in Moldavië ontbreekt aan een mechanisme om schendingen van vakbondsrechten te voorkomen en te bestraffen, en om de naleving van de internationale normen op dit gebied af te dwingen. In 2005 heeft het Internationaal Arbeidsbureau van de IAO een missie naar Moldavië georganiseerd en heeft het IVVV in een kritisch rapport (in het kader van de verslaglegging over het Algemeen Preferentieel Systeem en de aan Moldavië toegekende preferenties) de Europese Commissie gewezen op de situatie in het land. Tot op heden heeft de regering nog geen enkele stap genomen om de wetgeving op orde te brengen en de aanbevelingen van het CLS op te volgen. Ondanks de verschillende feiten die het CLS in zijn klacht naar voren heeft gebracht, blijft de Moldavische regering bij het standpunt dat de hele situatie het gevolg is van de rivaliteit tussen twee vakorganisaties. |
| --- | --- |

5.2.3

Door de onophoudelijke bemoeienissen van de autoriteiten heeft de CSRM in januari 2004, met steun van het vroegere IVVV en de beroepsorganisaties UITA en ISP, een klacht ingediend bij het Comité voor Vakbondsvrijheid (CLS) van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) wegens schending van de vrijheid van vereniging. In zijn tussentijds verslag van 2006 heeft het CLS een onafhankelijk onderzoek geëist naar de verschillende gevallen van staatsinmenging die door de CSRM zijn gemeld. Ook wordt daarin geconstateerd dat het in Moldavië ontbreekt aan een mechanisme om schendingen van vakbondsrechten te voorkomen en te bestraffen, en om de naleving van de internationale normen op dit gebied af te dwingen. In 2005 heeft het Internationaal Arbeidsbureau van de IAO een missie naar Moldavië georganiseerd en heeft het IVVV in een kritisch rapport (in het kader van de verslaglegging over het Algemeen Preferentieel Systeem en de aan Moldavië toegekende preferenties) de Europese Commissie gewezen op de situatie in het land. Tot op heden heeft de regering nog geen enkele stap genomen om de wetgeving op orde te brengen en de aanbevelingen van het CLS op te volgen. Ondanks de verschillende feiten die het CLS in zijn klacht naar voren heeft gebracht, blijft de Moldavische regering bij het standpunt dat de hele situatie het gevolg is van de rivaliteit tussen twee vakorganisaties.

| 5.2.4 | Wel roept de regering — bijvoorbeeld in de toespraak van president Voronin tijdens het congres van Solidaritatea in 2005 — de partijen steeds vaker openlijk op om weer één eenheidsvakbond te vormen. Sinds 2005-2006 zijn de krachtsverhoudingen tussen de twee organisaties omgekeerd. Waar de CSRM in 2001 nog beduidend groter was dan Solidaritatea (450 000 tegenover 200 000 leden), is deze laatste in 2006 uitgegroeid tot de belangrijkste vakorganisatie van het land. Tijdens een congres in juni 2007 zijn de twee organisaties weer herenigd. Het Internationaal Verbond van Vakverenigingen (IVV) heeft echter al laten weten dat het niet instemt met de toetreding van de CSRM tot de nieuwe herenigde organisatie. Eerst moet worden aangetoond dat zij onafhankelijk is van de regering en de principes van vrijheid van vereniging en recht op collectief onderhandelen duidelijk onderschrijft. |
| --- | --- |

5.2.4

Wel roept de regering — bijvoorbeeld in de toespraak van president Voronin tijdens het congres van Solidaritatea in 2005 — de partijen steeds vaker openlijk op om weer één eenheidsvakbond te vormen. Sinds 2005-2006 zijn de krachtsverhoudingen tussen de twee organisaties omgekeerd. Waar de CSRM in 2001 nog beduidend groter was dan Solidaritatea (450 000 tegenover 200 000 leden), is deze laatste in 2006 uitgegroeid tot de belangrijkste vakorganisatie van het land. Tijdens een congres in juni 2007 zijn de twee organisaties weer herenigd. Het Internationaal Verbond van Vakverenigingen (IVV) heeft echter al laten weten dat het niet instemt met de toetreding van de CSRM tot de nieuwe herenigde organisatie. Eerst moet worden aangetoond dat zij onafhankelijk is van de regering en de principes van vrijheid van vereniging en recht op collectief onderhandelen duidelijk onderschrijft.

6.   Het ontstaan van verenigingen en NGO's

6.1   Hoofdpunten van de EESC-studie uit 2004

| 6.1.1 | Sinds de onafhankelijkheid in 1991 zou het aantal lokaal en nationaal geregistreerde NGO's in Moldavië tot circa 2 800 zijn gegroeid. Veel van de met name door het bedrijfsleven en de autoriteiten opgerichte NGO's in het landelijke register hadden slechts een tijdelijke missie aan het begin van de overgangsperiode en kunnen dan ook niet als onafhankelijke actoren van het maatschappelijk middenveld worden gezien. Daarnaast zijn er nog een aantal organisaties die samen met de oppositie sinds 2001 leiding hebben gegeven aan een aantal grote demonstraties tegen de communistische regering.
  Om de machthebbers te beïnvloeden, zijn de Moldavische NGO's voornamelijk in de hoofdstad actief (hetgeen typerend is voor landen met een overgangseconomie). Met name de NGO's die zich toeleggen op nieuwe activiteiten zoals jeugdbeleid, consumentenbescherming en milieu, ondervinden steeds meer tegenwerking van de politiek. In Transnistrië worden dergelijke NGO's grotendeels aan banden gelegd door middel van strenge overheidscontroles. |
| --- | --- |

6.1.1

Sinds de onafhankelijkheid in 1991 zou het aantal lokaal en nationaal geregistreerde NGO's in Moldavië tot circa 2 800 zijn gegroeid. Veel van de met name door het bedrijfsleven en de autoriteiten opgerichte NGO's in het landelijke register hadden slechts een tijdelijke missie aan het begin van de overgangsperiode en kunnen dan ook niet als onafhankelijke actoren van het maatschappelijk middenveld worden gezien. Daarnaast zijn er nog een aantal organisaties die samen met de oppositie sinds 2001 leiding hebben gegeven aan een aantal grote demonstraties tegen de communistische regering.

Om de machthebbers te beïnvloeden, zijn de Moldavische NGO's voornamelijk in de hoofdstad actief (hetgeen typerend is voor landen met een overgangseconomie). Met name de NGO's die zich toeleggen op nieuwe activiteiten zoals jeugdbeleid, consumentenbescherming en milieu, ondervinden steeds meer tegenwerking van de politiek. In Transnistrië worden dergelijke NGO's grotendeels aan banden gelegd door middel van strenge overheidscontroles.

| 6.1.2 | Enkele belangrijke geldschieters (Soros, USAID, Eurasia, Hebo, British Peace Building) houden zich bezig met onderwijs, cultuur en mensenrechten. |
| --- | --- |

6.1.2

Enkele belangrijke geldschieters (Soros, USAID, Eurasia, Hebo, British Peace Building) houden zich bezig met onderwijs, cultuur en mensenrechten.

| 6.1.3 | De jongerenorganisaties, die als gevolg van de toenemende emigratie steeds minder leden tellen, eisen van hun regering een echt pro-Europees beleid dat niet alleen met de mond wordt beleden. Ze zouden graag zien dat de EU hun de mogelijkheid biedt om mee te doen aan uitwisselingsprogramma's. De meeste vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld zijn van oordeel dat de toekomstige communautaire hulpprogramma's niet alleen met de regering moeten worden uitgewerkt en uitgevoerd (zoals dat met TACIS gebeurde), maar dat ook de actieve NGO's daarbij moeten worden betrokken. |
| --- | --- |

6.1.3

De jongerenorganisaties, die als gevolg van de toenemende emigratie steeds minder leden tellen, eisen van hun regering een echt pro-Europees beleid dat niet alleen met de mond wordt beleden. Ze zouden graag zien dat de EU hun de mogelijkheid biedt om mee te doen aan uitwisselingsprogramma's. De meeste vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld zijn van oordeel dat de toekomstige communautaire hulpprogramma's niet alleen met de regering moeten worden uitgewerkt en uitgevoerd (zoals dat met TACIS gebeurde), maar dat ook de actieve NGO's daarbij moeten worden betrokken.

6.2   Het deskundigenonderzoek over de recente ontwikkelingen in het maatschappelijk middenveld

| 6.2.1 | Tijdens de laatste verkiezingen, in 2005, hebben ongeveer tweehonderd NGO's voor het eerst de handen ineengeslagen en een onafhankelijke coalitie gevormd, die toezicht moest houden op een eerlijke stembusgang. Deze zogeheten Burgercoalitie 2005
   (16), die overal van zich liet horen en veel aandacht genoot van de media, was weer helemaal terug tijdens de verkiezingen van 2007, waar ze een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de verbetering van de geloofwaardigheid van de NGO's onder de bevolking. |
| --- | --- |

6.2.1

Tijdens de laatste verkiezingen, in 2005, hebben ongeveer tweehonderd NGO's voor het eerst de handen ineengeslagen en een onafhankelijke coalitie gevormd, die toezicht moest houden op een eerlijke stembusgang. Deze zogeheten Burgercoalitie 2005
   (16), die overal van zich liet horen en veel aandacht genoot van de media, was weer helemaal terug tijdens de verkiezingen van 2007, waar ze een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de verbetering van de geloofwaardigheid van de NGO's onder de bevolking.

| 6.2.2 | Kort samengevat, zijn er drie categorieën NGO's in Moldavië. De eerste bestaat uit grote, bekende en goed uitgeruste organisaties in de hoofdstad die onderdeel uitmaken van internationale netwerken (17). De tweede categorie bestaat uit een groot aantal minder ontwikkelde NGO's die voortdurend op zoek zijn naar financiële steun en die met schaarse operationele middelen vaak een „onemanshow” opvoeren. Tot de derde categorie moeten enkele GONGO's (government organised NGO's) worden gerekend, die net als in andere landen geheel en al door de regering zijn opgezet en van staatswege worden gefinancierd. |
| --- | --- |

6.2.2

Kort samengevat, zijn er drie categorieën NGO's in Moldavië. De eerste bestaat uit grote, bekende en goed uitgeruste organisaties in de hoofdstad die onderdeel uitmaken van internationale netwerken (17). De tweede categorie bestaat uit een groot aantal minder ontwikkelde NGO's die voortdurend op zoek zijn naar financiële steun en die met schaarse operationele middelen vaak een „onemanshow” opvoeren. Tot de derde categorie moeten enkele GONGO's (government organised NGO's) worden gerekend, die net als in andere landen geheel en al door de regering zijn opgezet en van staatswege worden gefinancierd.

| 6.2.3 | In Transnistrië is deze laatste categorie alomtegenwoordig door het feit dat het regiem van president Smirnov voor zijn strategie en machtspositie nog altijd bondgenoten zoekt in het maatschappelijk middenveld. Volgens een onlangs uitgebrachte Tsjechische studie (18) bestaan de negenhonderd NGO's in Transnistrië uit nog twee andere categorieën: traditionele arbeiders-, vrouwen- en jongerenorganisaties en kleine NGO's die openlijk contacten onderhouden met Chisinau en met internationale netwerken. Sommige kiezen met het oog op de Europese hulp voor registratie bij de Moldavische autoriteiten. |
| --- | --- |

6.2.3

In Transnistrië is deze laatste categorie alomtegenwoordig door het feit dat het regiem van president Smirnov voor zijn strategie en machtspositie nog altijd bondgenoten zoekt in het maatschappelijk middenveld. Volgens een onlangs uitgebrachte Tsjechische studie (18) bestaan de negenhonderd NGO's in Transnistrië uit nog twee andere categorieën: traditionele arbeiders-, vrouwen- en jongerenorganisaties en kleine NGO's die openlijk contacten onderhouden met Chisinau en met internationale netwerken. Sommige kiezen met het oog op de Europese hulp voor registratie bij de Moldavische autoriteiten.

6.3   De huidige mechanismen voor overleg met het maatschappelijk middenveld en onderhandelingen met de sociale partners

| 6.3.1 | Sinds 2005 zijn verschillende ministers in overleg getreden met een deel van het maatschappelijk middenveld of hebben ze de bestaande dialoog verder uitgebouwd door middel van bijvoorbeeld een maandelijkse overlegbijeenkomst op het ministerie van Buitenlandse Zaken en Europese Samenwerking. Tevens is er in april 2006 een nationale conferentie gehouden waar achttien aanbevelingen zijn gedaan om „de samenwerking tussen de regering en het maatschappelijk middenveld te verbeteren”. Andere ministeries, waaronder die van Justitie, Landbouw en Financiën, hebben regelmatig contact met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. Er lopen op dit moment verschillende projecten (vooral in samenwerking met het UNDP) om de registratieprocedures te vereenvoudigen en de moeilijke financiële situatie waarin veel NGO's verkeren, te verbeteren. |
| --- | --- |

6.3.1

Sinds 2005 zijn verschillende ministers in overleg getreden met een deel van het maatschappelijk middenveld of hebben ze de bestaande dialoog verder uitgebouwd door middel van bijvoorbeeld een maandelijkse overlegbijeenkomst op het ministerie van Buitenlandse Zaken en Europese Samenwerking. Tevens is er in april 2006 een nationale conferentie gehouden waar achttien aanbevelingen zijn gedaan om „de samenwerking tussen de regering en het maatschappelijk middenveld te verbeteren”. Andere ministeries, waaronder die van Justitie, Landbouw en Financiën, hebben regelmatig contact met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. Er lopen op dit moment verschillende projecten (vooral in samenwerking met het UNDP) om de registratieprocedures te vereenvoudigen en de moeilijke financiële situatie waarin veel NGO's verkeren, te verbeteren.

| 6.3.2 | Ook het Moldavische parlement streeft sinds kort naar nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld. Zo heeft het in 2006 op initiatief van Marian Lupu een zeer ambitieus concept gelanceerd dat voorziet in een reeks samenwerkingsvormen en -mechanismen, zoals permanent onlineoverleg, ad-hocvergaderingen, publieke hoorzittingen. |
| --- | --- |

6.3.2

Ook het Moldavische parlement streeft sinds kort naar nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld. Zo heeft het in 2006 op initiatief van Marian Lupu een zeer ambitieus concept gelanceerd dat voorziet in een reeks samenwerkingsvormen en -mechanismen, zoals permanent onlineoverleg, ad-hocvergaderingen, publieke hoorzittingen.

| 6.3.3 | Aangemoedigd door de positieve ervaringen van hun Roemeense en Oekraïense buren, worden verschillende NGO's sinds twee jaar op meerdere terreinen actief betrokken bij het actieplan EU-Moldavië, tot grote tevredenheid van het Europees Parlement, dat in mei 2007 een rapport heeft uitgebracht. |
| --- | --- |

6.3.3

Aangemoedigd door de positieve ervaringen van hun Roemeense en Oekraïense buren, worden verschillende NGO's sinds twee jaar op meerdere terreinen actief betrokken bij het actieplan EU-Moldavië, tot grote tevredenheid van het Europees Parlement, dat in mei 2007 een rapport heeft uitgebracht.

| 6.3.4 | Het is niet verbazingwekkend dat er qua arbeidsverhoudingen nauwelijks beweging zit in de sociale dialoog in Moldavië. Er bestond weliswaar een Republikeinse commissie voor collectieve onderhandelingen, maar die fungeerde meer als een informatiepunt voor elders genomen besluiten dan als een platform voor overleg en dialoog. De sociale partners hadden geen zeggenschap over de agenda, waardoor het niet mogelijk was om de klacht en de follow-up van de aanbevelingen van de CLS te bespreken. De commissie had geen eigen secretariaat en beschikte evenmin over decentrale structuren op regionaal of sectoraal niveau. Verder had de CSRM met steun van Europese vakorganisaties en het vroegere IVVV verschillende programma's voor samenwerking met het verbond van vakverenigingen in Transnistrië ontwikkeld. |
| --- | --- |

6.3.4

Het is niet verbazingwekkend dat er qua arbeidsverhoudingen nauwelijks beweging zit in de sociale dialoog in Moldavië. Er bestond weliswaar een Republikeinse commissie voor collectieve onderhandelingen, maar die fungeerde meer als een informatiepunt voor elders genomen besluiten dan als een platform voor overleg en dialoog. De sociale partners hadden geen zeggenschap over de agenda, waardoor het niet mogelijk was om de klacht en de follow-up van de aanbevelingen van de CLS te bespreken. De commissie had geen eigen secretariaat en beschikte evenmin over decentrale structuren op regionaal of sectoraal niveau. Verder had de CSRM met steun van Europese vakorganisaties en het vroegere IVVV verschillende programma's voor samenwerking met het verbond van vakverenigingen in Transnistrië ontwikkeld.

| 6.3.5 | In 2006 is er een wet aangenomen inzake de organisatie en werkwijze van een nationale commissie voor collectieve overeenkomsten met sectorale en decentrale commissies. Twaalf van de achttien leden van deze nationale commissie worden door de sociale partners benoemd. |
| --- | --- |

6.3.5

In 2006 is er een wet aangenomen inzake de organisatie en werkwijze van een nationale commissie voor collectieve overeenkomsten met sectorale en decentrale commissies. Twaalf van de achttien leden van deze nationale commissie worden door de sociale partners benoemd.

Concluderend moet worden gesteld dat het nog veel te vroeg is om nu al een oordeel te vellen over de huidige overleg- en onderhandelingsstructuur en de doeltreffendheid van de door de regering opgezette samenwerking. Dit kan pas na verloop van tijd worden gemeten op basis van duidelijk vastgestelde principes en methoden.

Gezien de huidige ontwikkelingen in de betrekkingen tussen de EU en Moldavië en de eerste stappen die met deze nieuwe vormen van sociale en civiele dialoog worden gezet, zou het Comité graag uitwisselingen met het Moldavische middenveld willen organiseren.

Het advies is om in 2008 een conferentie te houden, zodat het begin van dergelijke uitwisselingen samenvalt met de voorbereidingen voor een nieuw kader voor de betrekkingen tussen de EU en Moldavië.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Zie bijlage A.

1

(2)  Zie het tijdens de zitting van 9 en 10 februari 2005 goedgekeurde EESC-advies over het „Voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling van een stelsel van algemene tariefpreferenties” voor de periode 1 januari 2006 t/m 31 december 2008 (rapporteur: de heer Pezzini), PB C 221/15 van 8 september 2005.

2

(3)  Zie bijlage B.

3

(4)  Groep van staten tegen corruptie van de Raad van Europa.

4

(5)  Internationale vereniging van sociaaleconomische raden en aanverwante instellingen.

5

(6)  De bedoeling is dat de overeenkomst voor eind 2007 wordt geratificeerd.

6

(7)  Statistieken van de Moldavische overheid.

7

(8)  Statistieken van de Moldavische overheid.

8

(9)  Statistieken van de Moldavische overheid.

9

(10)  Rapport de la commission pour le respect des obligations et engagements du Conseil de l'Europe pour la Moldavie, september 2007.

10

Rapport de la commission pour le respect des obligations et engagements du Conseil de l'Europe pour la Moldavie

(11)  Respect des obligations et des engagements de la Moldavie, Raad van Europa, 14 september 2007.

11

Respect des obligations et des engagements de la Moldavie

(12)  Studies over het maatschappelijk middenveld in Moldavië: De Europese Unie en het maatschappelijk middenveld in Moldavië, conclusies van de AETI- en ECAS-conferentie, juni 2006; Versterking van de dialoog tussen de Moldavische overheid en het maatschappelijk middenveld over de tenuitvoerlegging van het actieplan EU-Moldavië, conclusies van de in april 2006 gehouden conferentie van de stichting Eurasia, het Moldavische ministerie van Buitenlandse zaken en USAID; Versterking van de niet-gouvernementele sector in het conflictgebied in Moldavië, IMAC, februari 2007; Studie over de ontwikkeling van niet-gouvernementele organisaties in Moldavië ter voorbereiding van de donorbijeenkomst, PNUD, mei 2007; Enquête over de Moldavische ngo's op sociaal gebied (EU-project), Transtec, mei-juni 2006; Versterking van de financiële draagkracht van de organisaties uit het Moldavische middenveld, PNUD & SOROS, 2005; Enquête over de ontwikkeling van niet-gouvernementele organisaties in Moldavië, follow-upverslag van de Raad van Europa, september 2007; De transitielanden in 2007 — Moldavië, CEPS, G. Dura en N. Popescu, 2007; De situatie in Transnistrië, People in Need (CZ), november 2006.

12

De Europese Unie en het maatschappelijk middenveld in Moldavië

Versterking van de dialoog tussen de Moldavische overheid en het maatschappelijk middenveld over de tenuitvoerlegging van het actieplan EU-Moldavië

Versterking van de niet-gouvernementele sector in het conflictgebied in Moldavië

Studie over de ontwikkeling van niet-gouvernementele organisaties in Moldavië ter voorbereiding van de donorbijeenkomst,

Enquête over de Moldavische ngo's op sociaal gebied

Versterking van de financiële draagkracht van de organisaties uit het Moldavische middenveld

Enquête over de ontwikkeling van niet-gouvernementele organisaties in Moldavië

De transitielanden in 2007

Moldavië

De situatie in Transnistrië

(13)  UNDP-studie, mei 2007.

13

(14)  UNDP-studie, 2007, p. 3.

14

(15)  Zie de informatieve nota van de CCI van mei 2007.

15

(16)  Evaluatierapport van de stichting Eurasia (oktober 2005).

16

(17)  Voorbeelden daarvan zijn terug te vinden in het USAID-rapport The 2005 NGO Sustainability Index.

17

The 2005 NGO Sustainability Index

(18)  Ondřej Soukup, NGO People in Need, Praag, 2007.

18

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/96 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/96

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de „Uitvoering van de Lissabonstrategie: Stand van zaken en perspectieven”

(2008/C 120/20)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 27 september 2007 besloten om overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een advies op te stellen over de

Uitvoering van de Lissabonstrategie: stand van zaken en perspectieven.

Het bureau belastte zijn ad-hocgroep Lissabonstrategie met de voorbereidende werkzaamheden ter zake. Rapporteurs waren de heer Van Iersel en de heer Barabás.

Gelet op het dringende karakter van deze werkzaamheden heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 13 december) de heer Van Iersel aangewezen als algemeen rapporteur en de heer Barabás als corapporteur en onderstaand advies uitgebracht, dat met 122 stemmen voor en 1 stem tegen, bij 12 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het EESC acht het wenselijk dat het maatschappelijk middenveld in de lidstaten, met name de nationale sociaaleconomische raden (SER's) — indien deze bestaan (1) — op actieve wijze wordt betrokken bij de uitvoering van de Lissabonagenda. Daartoe doet het onderstaande voorstellen. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC acht het wenselijk dat het maatschappelijk middenveld in de lidstaten, met name de nationale sociaaleconomische raden (SER's) — indien deze bestaan (1) — op actieve wijze wordt betrokken bij de uitvoering van de Lissabonagenda. Daartoe doet het onderstaande voorstellen.

| 1.1.1 | Behalve regeringen moeten ook maatschappelijke groeperingen de aanzet geven tot creatieve werkwijzen en zelf met het oog op veranderingen doeltreffende praktische en concrete maatregelen nemen. Daarnaast zijn meer partnerschappen en nieuwe allianties nodig om het Lissabonproces te doen slagen en de uitvoering ervan te bekrachtigen (2). Daarom is onderhavig advies hoofdzakelijk gewijd aan de bijdragen van de nationale SER's en het maatschappelijk middenveld. |
| --- | --- |

1.1.1

Behalve regeringen moeten ook maatschappelijke groeperingen de aanzet geven tot creatieve werkwijzen en zelf met het oog op veranderingen doeltreffende praktische en concrete maatregelen nemen. Daarnaast zijn meer partnerschappen en nieuwe allianties nodig om het Lissabonproces te doen slagen en de uitvoering ervan te bekrachtigen (2). Daarom is onderhavig advies hoofdzakelijk gewijd aan de bijdragen van de nationale SER's en het maatschappelijk middenveld.

| 1.1.2 | Op grond van goede praktijkvoorbeelden uit een aantal lidstaten mag worden gesteld dat voorlichting, raadpleging en transparantie overal noodzakelijk zijn voor de uitwerking en uitvoering van de nationale hervormingsprogramma's (NHP's) en de lidstaatspecifieke aanbevelingen. |
| --- | --- |

1.1.2

Op grond van goede praktijkvoorbeelden uit een aantal lidstaten mag worden gesteld dat voorlichting, raadpleging en transparantie overal noodzakelijk zijn voor de uitwerking en uitvoering van de nationale hervormingsprogramma's (NHP's) en de lidstaatspecifieke aanbevelingen.

| 1.1.3 | Ook is het belangrijk dat het maatschappelijk middenveld vroegtijdig wordt betrokken bij de formulering van de hoofdlijnen van de volgende cyclus (die in 2010 van start gaat), waarin groei, werkgelegenheid, sociale samenhang en duurzame ontwikkeling centraal zouden moeten staan. |
| --- | --- |

1.1.3

Ook is het belangrijk dat het maatschappelijk middenveld vroegtijdig wordt betrokken bij de formulering van de hoofdlijnen van de volgende cyclus (die in 2010 van start gaat), waarin groei, werkgelegenheid, sociale samenhang en duurzame ontwikkeling centraal zouden moeten staan.

| 1.1.4 | Het EESC wijst erop dat een doeltreffende uitvoering van de Lissabonagenda bevorderlijk is voor de wenselijke zichtbaarheid daarvan en de samenhang op de lange termijn. |
| --- | --- |

1.1.4

Het EESC wijst erop dat een doeltreffende uitvoering van de Lissabonagenda bevorderlijk is voor de wenselijke zichtbaarheid daarvan en de samenhang op de lange termijn.

| 1.1.5 | Uitwisseling van standpunten en goede praktijkvoorbeelden tussen het EESC en de nationale SER's over de NHP's en de Lissabonagenda kan zeer nuttig zijn. Het EESC zou in dit verband ondersteuning kunnen bieden. |
| --- | --- |

1.1.5

Uitwisseling van standpunten en goede praktijkvoorbeelden tussen het EESC en de nationale SER's over de NHP's en de Lissabonagenda kan zeer nuttig zijn. Het EESC zou in dit verband ondersteuning kunnen bieden.

| 1.1.6 | Alle nationale SER's zouden moeten worden betrokken bij de jaarlijkse raadplegingsrondes van de Commissie. De nationale SER's en maatschappelijke organisaties zouden vertegenwoordigers van de Commissie kunnen uitnodigen voor discussies over ideeën en wenselijke benaderingen op nationaal niveau. |
| --- | --- |

1.1.6

Alle nationale SER's zouden moeten worden betrokken bij de jaarlijkse raadplegingsrondes van de Commissie. De nationale SER's en maatschappelijke organisaties zouden vertegenwoordigers van de Commissie kunnen uitnodigen voor discussies over ideeën en wenselijke benaderingen op nationaal niveau.

| 1.1.7 | Wat de werkzaamheden van de Raad betreft, wil het EESC graag deelnemen aan de werkgroep Lisbon Methodology, die onder auspiciën staat van het comité Economisch beleid van de Raad. |
| --- | --- |

1.1.7

Wat de werkzaamheden van de Raad betreft, wil het EESC graag deelnemen aan de werkgroep Lisbon Methodology, die onder auspiciën staat van het comité Economisch beleid van de Raad.

| 1.1.8 | Het stelt verder voor dat de Europese Raad hem opdraagt om elk jaar een verslag uit te brengen met informatie (indien beschikbaar) over de mate waarin het maatschappelijk middenveld en de nationale SER's (in de landen waar deze bestaan) worden betrokken bij de uitvoering van de Lissabonstrategie. In dat verslag zou het EESC ook concrete voorstellen en wenselijke verbeteringen moeten kunnen formuleren (3). |
| --- | --- |

1.1.8

Het stelt verder voor dat de Europese Raad hem opdraagt om elk jaar een verslag uit te brengen met informatie (indien beschikbaar) over de mate waarin het maatschappelijk middenveld en de nationale SER's (in de landen waar deze bestaan) worden betrokken bij de uitvoering van de Lissabonstrategie. In dat verslag zou het EESC ook concrete voorstellen en wenselijke verbeteringen moeten kunnen formuleren (3).

| 1.1.9 | De door het EESC bepleite werkwijze stemt overeen met de aanpak van het Europees Parlement en het Comité van de Regio's om de nationale parlementen en de regio's bij de Lissabonstrategie te betrekken. Het EESC is voorstander van intensievere samenwerking op dit gebied. |
| --- | --- |

1.1.9

De door het EESC bepleite werkwijze stemt overeen met de aanpak van het Europees Parlement en het Comité van de Regio's om de nationale parlementen en de regio's bij de Lissabonstrategie te betrekken. Het EESC is voorstander van intensievere samenwerking op dit gebied.

2.   Inleiding

| 2.1 | Sinds 2005 is er zowel inhoudelijk als institutioneel vooruitgang geboekt met het Lissabonproces. De lidstaten zijn het er steeds meer over eens dat structurele aanpassingen t.a.v. concurrentievermogen (kennismaatschappij), duurzame groei en werkgelegenheid nodig zijn. |
| --- | --- |

2.1

Sinds 2005 is er zowel inhoudelijk als institutioneel vooruitgang geboekt met het Lissabonproces. De lidstaten zijn het er steeds meer over eens dat structurele aanpassingen t.a.v. concurrentievermogen (kennismaatschappij), duurzame groei en werkgelegenheid nodig zijn.

| 2.2 | De voor de herziene Lissabonstrategie gekozen werkwijze is institutioneel gezien een verbetering dankzij de volgende veranderingen:






  — | een heldere agenda voor de geïntegreerde richtsnoeren; |
| --- | --- | --- |

2.2

De voor de herziene Lissabonstrategie gekozen werkwijze is institutioneel gezien een verbetering dankzij de volgende veranderingen:

—

een heldere agenda voor de geïntegreerde richtsnoeren;

| — | gedetailleerde nationale hervormingsprogramma's (NHP's); |
| --- | --- |

—

gedetailleerde nationale hervormingsprogramma's (NHP's);

| — | verduidelijking van de rol van de Commissie; |
| --- | --- |

—

verduidelijking van de rol van de Commissie;

| — | monitoring van het proces op nationaal niveau door de Commissie; |
| --- | --- |

—

monitoring van het proces op nationaal niveau door de Commissie;

| — | lidstaatspecifieke aanbevelingen; |
| --- | --- |

—

lidstaatspecifieke aanbevelingen;

| — | onderlinge uitoefening van druk (peer pressure). |
| --- | --- |

—

onderlinge uitoefening van druk (peer pressure).

| 2.3 | De praktijk laat zien dat de combinatie van een helder geformuleerde en in overleg tot stand gebrachte Europese agenda en het opnieuw toepassen, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, van de waardevolle opencoördinatiemethode vruchten begint af te werpen. De lidstaten tonen een steeds grotere bereidheid om begrip voor elkaar op te brengen en staan meer en meer open voor kritische gedachtewisselingen over hervormingen. Een van de resultaten van de nieuwe werkwijze is dat een groeiend aantal lidstaten vaker bereid is over de eigen grenzen heen te kijken en goede praktijkvoorbeelden te bestuderen. |
| --- | --- |

2.3

De praktijk laat zien dat de combinatie van een helder geformuleerde en in overleg tot stand gebrachte Europese agenda en het opnieuw toepassen, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, van de waardevolle opencoördinatiemethode vruchten begint af te werpen. De lidstaten tonen een steeds grotere bereidheid om begrip voor elkaar op te brengen en staan meer en meer open voor kritische gedachtewisselingen over hervormingen. Een van de resultaten van de nieuwe werkwijze is dat een groeiend aantal lidstaten vaker bereid is over de eigen grenzen heen te kijken en goede praktijkvoorbeelden te bestuderen.

| 2.4 | Niettemin gaapt er een kloof tussen woorden en daden. Het echte punt van zorg is de uitvoering. Die is vaak onvolledig of onnauwkeurig en regelmatig ontbreekt het aan tijdschema's en concrete en/of meetbare doelstellingen. |
| --- | --- |

2.4

Niettemin gaapt er een kloof tussen woorden en daden. Het echte punt van zorg is de uitvoering. Die is vaak onvolledig of onnauwkeurig en regelmatig ontbreekt het aan tijdschema's en concrete en/of meetbare doelstellingen.

| 2.5 | Bovendien bestaan er substantiële verschillen tussen de lidstaten en slikken niet alle lidstaten zomaar kritische opmerkingen van andere lidstaten of de Commissie. Momenteel analyseren de lidstaten in beperkte mate elkaars NHP's in het kader van het zgn. multilateraal toezicht. |
| --- | --- |

2.5

Bovendien bestaan er substantiële verschillen tussen de lidstaten en slikken niet alle lidstaten zomaar kritische opmerkingen van andere lidstaten of de Commissie. Momenteel analyseren de lidstaten in beperkte mate elkaars NHP's in het kader van het zgn. multilateraal toezicht.

| 2.6 | De meeste regeringen hebben in hun midden als coördinator een „meneer of mevrouw Lissabon” aangewezen. Dat zou het stroomlijnen van de samenwerking tussen regeringen en Commissie moeten vergemakkelijken en de transparantie moeten vergroten. In het merendeel van de lidstaten echter moet de desbetreffende minister of staatssecretaris zijn of haar rol in de regering en zijn of haar positie t.o.v. parlement en samenleving nog bepalen. |
| --- | --- |

2.6

De meeste regeringen hebben in hun midden als coördinator een „meneer of mevrouw Lissabon” aangewezen. Dat zou het stroomlijnen van de samenwerking tussen regeringen en Commissie moeten vergemakkelijken en de transparantie moeten vergroten. In het merendeel van de lidstaten echter moet de desbetreffende minister of staatssecretaris zijn of haar rol in de regering en zijn of haar positie t.o.v. parlement en samenleving nog bepalen.

| 2.7 | Er wordt wel beweerd dat de Lissabonstrategie Europa's best bewaarde geheim is, omdat die term zelden in de mond wordt genomen. Sinds de eind 2005 doorgevoerde herziening van die strategie echter voeren de lidstaten geleidelijk hervormingen door die zijn gebaseerd op onderlinge afspraken, wat niet in de laatste plaats te danken is aan de aangepaste werkwijze. |
| --- | --- |

2.7

Er wordt wel beweerd dat de Lissabonstrategie Europa's best bewaarde geheim is, omdat die term zelden in de mond wordt genomen. Sinds de eind 2005 doorgevoerde herziening van die strategie echter voeren de lidstaten geleidelijk hervormingen door die zijn gebaseerd op onderlinge afspraken, wat niet in de laatste plaats te danken is aan de aangepaste werkwijze.

| 2.8 | Het Lissabonproces lijkt nu op de rails te staan, hoewel de komende twee jaar beslissend zullen zijn voor het vervolg en de verdere invulling ervan. Het is vooral cruciaal dat het helder van opzet is, dat die opzet door iedereen wordt aanvaard, dat het proces erkend wordt als een strategie voor heel Europa (ook door niet-gouvernementele betrokkenen) en dat het leidt tot aanpassing en convergentie van regeringsbeleid. |
| --- | --- |

2.8

Het Lissabonproces lijkt nu op de rails te staan, hoewel de komende twee jaar beslissend zullen zijn voor het vervolg en de verdere invulling ervan. Het is vooral cruciaal dat het helder van opzet is, dat die opzet door iedereen wordt aanvaard, dat het proces erkend wordt als een strategie voor heel Europa (ook door niet-gouvernementele betrokkenen) en dat het leidt tot aanpassing en convergentie van regeringsbeleid.

3.   Gedeelde verantwoordelijkheid van EESC, nationale SER's en maatschappelijk middenveld in het Lissabonproces

| 3.1 | De Lissabonagenda draait erom de Europese samenleving in staat te stellen de uitdagingen van de 21e eeuw aan te gaan en ervoor te zorgen dat Europa zich staande kan blijven houden en zijn rol kan blijven vervullen op een wereldtoneel waarop het aantal spelers blijft toenemen. Ook komt het aan op krachtdadig optreden. |
| --- | --- |

3.1

De Lissabonagenda draait erom de Europese samenleving in staat te stellen de uitdagingen van de 21e eeuw aan te gaan en ervoor te zorgen dat Europa zich staande kan blijven houden en zijn rol kan blijven vervullen op een wereldtoneel waarop het aantal spelers blijft toenemen. Ook komt het aan op krachtdadig optreden.

| 3.2 | Het Lissabonproces mag niet alleen een zaak zijn van beleidsmakers, wetgevers en groepen op hoog niveau, maar moet een proces zijn van iedereen, voor iedereen en door iedereen, en wel om twee redenen:






  — | bijdragen van vele maatschappelijke geledingen zijn gewenst om de beste manieren van aanpak te bepalen; |
| --- | --- | --- |

3.2

Het Lissabonproces mag niet alleen een zaak zijn van beleidsmakers, wetgevers en groepen op hoog niveau, maar moet een proces zijn van iedereen, voor iedereen en door iedereen, en wel om twee redenen:

—

bijdragen van vele maatschappelijke geledingen zijn gewenst om de beste manieren van aanpak te bepalen;

| — | de uitvoering in de lidstaten hangt grotendeels af van de samenwerking tussen alle betrokkenen; medeverantwoordelijkheid is het sleutelwoord. |
| --- | --- |

—

de uitvoering in de lidstaten hangt grotendeels af van de samenwerking tussen alle betrokkenen; medeverantwoordelijkheid is het sleutelwoord.

| 3.3 | Medeverantwoordelijkheid en actieve deelname van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties zou het Lissabonproces versterken, omdat daardoor een top-down- en bottom-up-aanpak zouden worden gecombineerd. Beide zaken zouden ook leiden tot een onmisbaar solide maatschappelijk draagvlak. |
| --- | --- |

3.3

Medeverantwoordelijkheid en actieve deelname van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties zou het Lissabonproces versterken, omdat daardoor een top-down- en bottom-up-aanpak zouden worden gecombineerd. Beide zaken zouden ook leiden tot een onmisbaar solide maatschappelijk draagvlak.

| 3.4 | Tot nu toe hebben de SER en het maatschappelijk middenveld in veel lidstaten niets of slechts weinig in de melk te brokken gehad als het gaat om het Lissabonproces. Er moet dan ook meer worden gedaan om ervoor te zorgen dat zij daarvoor medeverantwoordelijk worden. In de lidstaten waar geen SER bestaat, zou het maatschappelijk middenveld op andere institutionele manieren bij de Lissabonstrategie moeten worden betrokken. |
| --- | --- |

3.4

Tot nu toe hebben de SER en het maatschappelijk middenveld in veel lidstaten niets of slechts weinig in de melk te brokken gehad als het gaat om het Lissabonproces. Er moet dan ook meer worden gedaan om ervoor te zorgen dat zij daarvoor medeverantwoordelijk worden. In de lidstaten waar geen SER bestaat, zou het maatschappelijk middenveld op andere institutionele manieren bij de Lissabonstrategie moeten worden betrokken.

| 3.5 | Sociale partners en andere maatschappelijke organisaties moeten het hele jaar lang aan alle fasen van het Lissabonproces deelnemen. De verschillende fasen van dat proces zijn: evaluatie (van de huidige cyclus), voorbereiding, uitvoering en follow-up van de NHP's en de lidstaatspecifieke aanbevelingen voor de middellange termijn. |
| --- | --- |

3.5

Sociale partners en andere maatschappelijke organisaties moeten het hele jaar lang aan alle fasen van het Lissabonproces deelnemen. De verschillende fasen van dat proces zijn: evaluatie (van de huidige cyclus), voorbereiding, uitvoering en follow-up van de NHP's en de lidstaatspecifieke aanbevelingen voor de middellange termijn.

| 3.6 | Het EESC zou graag zien dat de nationale SER's zelf op de volgende vier manieren aan de uitvoering van de Lissabonagenda meewerken:






  — | door voldoende informatie in te winnen en naar behoren deel te nemen aan raadplegingsprocessen; |
| --- | --- | --- |

3.6

Het EESC zou graag zien dat de nationale SER's zelf op de volgende vier manieren aan de uitvoering van de Lissabonagenda meewerken:

—

door voldoende informatie in te winnen en naar behoren deel te nemen aan raadplegingsprocessen;

| — | door kritisch te kijken naar de uitvoering van de agenda op nationaal niveau; |
| --- | --- |

—

door kritisch te kijken naar de uitvoering van de agenda op nationaal niveau;

| — | door concrete voorstellen te formuleren; |
| --- | --- |

—

door concrete voorstellen te formuleren;

| — | door mee te doen aan nationale beleidsdiscussies, teneinde de bekendheid van de agenda te vergroten. |
| --- | --- |

—

door mee te doen aan nationale beleidsdiscussies, teneinde de bekendheid van de agenda te vergroten.

| 3.7 | In de landen zonder nationale SER of tripartiet comité moeten andere manieren worden gevonden om de sociale partners en het maatschappelijk middenveld bij de raadpleging te betrekken (4). |
| --- | --- |

3.7

In de landen zonder nationale SER of tripartiet comité moeten andere manieren worden gevonden om de sociale partners en het maatschappelijk middenveld bij de raadpleging te betrekken (4).

| 3.8 | Op regionaal en lokaal niveau zou dezelfde aanpak moeten worden gevolgd, omdat de echte uitvoering vaak staat of valt op deze niveaus. Daarnaast moeten op regionaal niveau partnerschappen met de sociale partners en maatschappelijke organisaties worden gestimuleerd ter bevordering van de territoriale en sociale cohesie. |
| --- | --- |

3.8

Op regionaal en lokaal niveau zou dezelfde aanpak moeten worden gevolgd, omdat de echte uitvoering vaak staat of valt op deze niveaus. Daarnaast moeten op regionaal niveau partnerschappen met de sociale partners en maatschappelijke organisaties worden gestimuleerd ter bevordering van de territoriale en sociale cohesie.

| 3.9 | Voor de omzetting van de in het kader van de Lissabonstrategie opgestelde actieplannen in concrete maatregelen op regionaal en lokaal niveau zou op doeltreffende wijze gebruik moeten worden gemaakt van de Structuurfondsen. |
| --- | --- |

3.9

Voor de omzetting van de in het kader van de Lissabonstrategie opgestelde actieplannen in concrete maatregelen op regionaal en lokaal niveau zou op doeltreffende wijze gebruik moeten worden gemaakt van de Structuurfondsen.

| 3.10 | Het EESC ziet voor zichzelf een vierledige rol weggelegd:






  — | de visie van het maatschappelijk middenveld voor het voetlicht brengen; |
| --- | --- | --- |

3.10

Het EESC ziet voor zichzelf een vierledige rol weggelegd:

—

de visie van het maatschappelijk middenveld voor het voetlicht brengen;

| — | indien mogelijk als informatiekanaal en daarmee als spreekbuis van de nationale SER's en andere maatschappelijke organisaties fungeren, en zo de in de Commissie en de Raad gevoerde discussies op een hoger plan tillen; |
| --- | --- |

—

indien mogelijk als informatiekanaal en daarmee als spreekbuis van de nationale SER's en andere maatschappelijke organisaties fungeren, en zo de in de Commissie en de Raad gevoerde discussies op een hoger plan tillen;

| — | in samenwerking met de nationale SER's een forum bieden voor de uitwisseling van gedachten en goede praktijkvoorbeelden en indien mogelijk een forum bieden voor discussie tussen de nationale SER's en de Commissie (5); |
| --- | --- |

—

in samenwerking met de nationale SER's een forum bieden voor de uitwisseling van gedachten en goede praktijkvoorbeelden en indien mogelijk een forum bieden voor discussie tussen de nationale SER's en de Commissie (5);

| — | de bekendheid van de doelstellingen en uitkomsten van het Lissabonproces vergroten. |
| --- | --- |

—

de bekendheid van de doelstellingen en uitkomsten van het Lissabonproces vergroten.

4.   Werkzaamheden m.b.t. de tijdens de voorjaarstop van 2006 vastgestelde prioriteiten

| 4.1 | Het EESC heeft tijdens zijn zitting van juli 2007 op verzoek van de Europese Raad vier initiatiefadviezen over de volgende onderwerpen goedgekeurd:






  — | Arbeidskansen voor prioritaire categorieën (6) |
| --- | --- | --- |

4.1

Het EESC heeft tijdens zijn zitting van juli 2007 op verzoek van de Europese Raad vier initiatiefadviezen over de volgende onderwerpen goedgekeurd:

—

Arbeidskansen voor prioritaire categorieën (6)

| — | Investeren in kennis en innovatie (7) |
| --- | --- |

—

Investeren in kennis en innovatie (7)

| — | Ondernemingspotentieel, vooral bij het midden- en kleinbedrijf (8) |
| --- | --- |

—

Ondernemingspotentieel, vooral bij het midden- en kleinbedrijf (8)

| — | Een energiebeleid voor Europa (9) |
| --- | --- |

—

Een energiebeleid voor Europa (9)

De nationale SER's hebben meegeholpen aan de voorbereiding van deze initiatiefadviezen. Hun bijdragen ter zake zijn als bijlagen daarbij gevoegd. Later heeft het EESC nog een advies uitgebracht over een betere integratie van de klimaatveranderingsstrategie in de Lissabonstrategie.

| 4.2 | Deze adviezen — met daarin thematische bijdragen van de nationale SER's aan door de Raad als prioritair aangemerkte vraagstukken — leveren concrete input voor het verslag van de Commissie en bieden een uitgangspunt voor verdere discussie in de aanloop naar de top van Lissabon in maart 2008. |
| --- | --- |

4.2

Deze adviezen — met daarin thematische bijdragen van de nationale SER's aan door de Raad als prioritair aangemerkte vraagstukken — leveren concrete input voor het verslag van de Commissie en bieden een uitgangspunt voor verdere discussie in de aanloop naar de top van Lissabon in maart 2008.

| 4.3 | Onderhavig initiatiefadvies moet in de eerste plaats worden beschouwd als een bijdrage aan de discussies die in de Raad worden gevoerd. Hoofddoel ervan is om de rol te verduidelijken die de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties in het Lissabonproces spelen. |
| --- | --- |

4.3

Onderhavig initiatiefadvies moet in de eerste plaats worden beschouwd als een bijdrage aan de discussies die in de Raad worden gevoerd. Hoofddoel ervan is om de rol te verduidelijken die de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties in het Lissabonproces spelen.

| 4.4 | Het EESC heeft bij de voorbereiding van dit advies tevens gebruik gemaakt van de bijdrage van zijn verbindingsgroep met Europese maatschappelijke organisaties en netwerken. Die bijdrage is eveneens als bijlage bij dit advies gevoegd. |
| --- | --- |

4.4

Het EESC heeft bij de voorbereiding van dit advies tevens gebruik gemaakt van de bijdrage van zijn verbindingsgroep met Europese maatschappelijke organisaties en netwerken. Die bijdrage is eveneens als bijlage bij dit advies gevoegd.

5.   Deelname van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld

| 5.1 | Het is van groot belang dat in brede kringen van de samenleving wordt gediscussieerd over de Lissabonagenda als een wenselijke Europese beleidsagenda die aansluit op nationale omstandigheden, procedures en regels. |
| --- | --- |

5.1

Het is van groot belang dat in brede kringen van de samenleving wordt gediscussieerd over de Lissabonagenda als een wenselijke Europese beleidsagenda die aansluit op nationale omstandigheden, procedures en regels.

| 5.2 | De documenten die de Commissie over „Lissabon” publiceert, moeten erop zijn gericht om brede maatschappelijke discussies op gang te brengen. Het zoeken naar nieuwe en succesvolle partnerschappen vereist enerzijds doelgerichtheid en terreinafbakening en anderzijds informatie en communicatie. |
| --- | --- |

5.2

De documenten die de Commissie over „Lissabon” publiceert, moeten erop zijn gericht om brede maatschappelijke discussies op gang te brengen. Het zoeken naar nieuwe en succesvolle partnerschappen vereist enerzijds doelgerichtheid en terreinafbakening en anderzijds informatie en communicatie.

| 5.3 | Meer debat en transparantie betekent meer bekendheid bij het grote publiek. Dat vormt wellicht ook een stimulans om met ongebruikelijke voorstellen en oplossingen te komen of daarvoor open te staan. In verscheidene landen staan positieve maatregelen, praktijken en/of onderhandelingen tussen de sociale partners op sectoraal of bedrijfsniveau vaak aan de wieg van interessante micro-economische ontwikkelingen. |
| --- | --- |

5.3

Meer debat en transparantie betekent meer bekendheid bij het grote publiek. Dat vormt wellicht ook een stimulans om met ongebruikelijke voorstellen en oplossingen te komen of daarvoor open te staan. In verscheidene landen staan positieve maatregelen, praktijken en/of onderhandelingen tussen de sociale partners op sectoraal of bedrijfsniveau vaak aan de wieg van interessante micro-economische ontwikkelingen.

| 5.4 | Essentieel is de manier waarop de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties die over de expertise beschikken om aan het Lissabonproces deel te nemen, worden betrokken bij de NHP's en bij de uitvoering van EU-aanbevelingen. |
| --- | --- |

5.4

Essentieel is de manier waarop de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties die over de expertise beschikken om aan het Lissabonproces deel te nemen, worden betrokken bij de NHP's en bij de uitvoering van EU-aanbevelingen.

| 5.5 | Deelname van al deze betrokkenen aan het Lissabonproces kan er ook toe leiden dat nationale agenda's gelijker op gaan lopen, hetgeen wenselijk is, gelet op de groeiende onderlinge economische afhankelijkheid van de Europese landen en de daaruit voortvloeiende spillover-effecten. |
| --- | --- |

5.5

Deelname van al deze betrokkenen aan het Lissabonproces kan er ook toe leiden dat nationale agenda's gelijker op gaan lopen, hetgeen wenselijk is, gelet op de groeiende onderlinge economische afhankelijkheid van de Europese landen en de daaruit voortvloeiende spillover-effecten.

| 5.6 | In de praktijk is gebleken dat het Lissabonproces beter functioneert als de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties actief verantwoordelijkheden op zich nemen. Dat proces veronderstelt immers een niet-conflictuele samenwerkingscultuur. Er bestaan aanwijzingen dat zo'n cultuur zich in de lidstaten aan het wortelen is. |
| --- | --- |

5.6

In de praktijk is gebleken dat het Lissabonproces beter functioneert als de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties actief verantwoordelijkheden op zich nemen. Dat proces veronderstelt immers een niet-conflictuele samenwerkingscultuur. Er bestaan aanwijzingen dat zo'n cultuur zich in de lidstaten aan het wortelen is.

| 5.7 | De mate waarin de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties bij de Lissabonstrategie worden betrokken, verschilt per lidstaat (10). Dat is deels te wijten aan de uiteenlopende wettelijke regelingen voor de nationale SER's en soortgelijke organisaties, en heeft deels te maken met de vraag in hoeverre zij informatie krijgen en deelnemen aan raadplegingsprocessen, wat nog maar weinig gebeurt. |
| --- | --- |

5.7

De mate waarin de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties bij de Lissabonstrategie worden betrokken, verschilt per lidstaat (10). Dat is deels te wijten aan de uiteenlopende wettelijke regelingen voor de nationale SER's en soortgelijke organisaties, en heeft deels te maken met de vraag in hoeverre zij informatie krijgen en deelnemen aan raadplegingsprocessen, wat nog maar weinig gebeurt.

| 5.8 | De Commissie zou alle lidstaten moeten aanmoedigen om maatschappelijke organisaties en de nationale SER's (in de landen waar deze bestaan) bij nationale raadplegingsprocessen te betrekken. |
| --- | --- |

5.8

De Commissie zou alle lidstaten moeten aanmoedigen om maatschappelijke organisaties en de nationale SER's (in de landen waar deze bestaan) bij nationale raadplegingsprocessen te betrekken.

| 5.9 | De Commissie spreekt tijdens de raadpleging van sommige lidstaten ook met de sociale partners. Dat zou geleidelijk aan meer moeten gebeuren. De Commissie zou zo een grotere rol op het vlak van monitoring kunnen gaan spelen. Verder zou het raadzaam zijn dat de Commissie in de landen waar de regering deel uitmaakt van de SER of een tripartiet comité, apart overleg pleegt met de sociale partners. |
| --- | --- |

5.9

De Commissie spreekt tijdens de raadpleging van sommige lidstaten ook met de sociale partners. Dat zou geleidelijk aan meer moeten gebeuren. De Commissie zou zo een grotere rol op het vlak van monitoring kunnen gaan spelen. Verder zou het raadzaam zijn dat de Commissie in de landen waar de regering deel uitmaakt van de SER of een tripartiet comité, apart overleg pleegt met de sociale partners.

| 5.10 | Het zou nuttig zijn als de nationale SER's hun ervaringen met raadpleging en participatie met elkaar zouden delen (11) en bijvoorbeeld zouden spreken over:






  — | informatie en raadpleging over de Lissabonagenda op nationaal niveau; |
| --- | --- | --- |

5.10

Het zou nuttig zijn als de nationale SER's hun ervaringen met raadpleging en participatie met elkaar zouden delen (11) en bijvoorbeeld zouden spreken over:

—

informatie en raadpleging over de Lissabonagenda op nationaal niveau;

| — | de manier waarop zij aan hun regering hun mening kenbaar maken; |
| --- | --- |

—

de manier waarop zij aan hun regering hun mening kenbaar maken;

| — | de mate waarin hun regering in haar beleid met die mening rekening houdt. |
| --- | --- |

—

de mate waarin hun regering in haar beleid met die mening rekening houdt.

| 5.11 | Om te bewerkstelligen dat de werkwijzen van nationale SER's meer op elkaar gaan lijken, zou het eveneens nuttig kunnen zijn om bi- of trilaterale bijeenkomsten te organiseren (fora, rondetafelconferenties e.d.). |
| --- | --- |

5.11

Om te bewerkstelligen dat de werkwijzen van nationale SER's meer op elkaar gaan lijken, zou het eveneens nuttig kunnen zijn om bi- of trilaterale bijeenkomsten te organiseren (fora, rondetafelconferenties e.d.).

| 5.12 | Het EESC zou in dit kader een bijdrage kunnen leveren door goede praktijkvoorbeelden van informatie en raadpleging uit heel Europa te verzamelen en een overzicht op te stellen van interessante werkwijzen en maatregelen van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties uit de lidstaten. |
| --- | --- |

5.12

Het EESC zou in dit kader een bijdrage kunnen leveren door goede praktijkvoorbeelden van informatie en raadpleging uit heel Europa te verzamelen en een overzicht op te stellen van interessante werkwijzen en maatregelen van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties uit de lidstaten.

| 5.13 | In de landen zonder SER zou het EESC rechtstreeks met nationale maatschappelijke organisaties kunnen samenwerken via zijn leden, die onderzoeksreizen naar deze landen organiseren en daar bijvoorbeeld nationale hoorzittingen houden. |
| --- | --- |

5.13

In de landen zonder SER zou het EESC rechtstreeks met nationale maatschappelijke organisaties kunnen samenwerken via zijn leden, die onderzoeksreizen naar deze landen organiseren en daar bijvoorbeeld nationale hoorzittingen houden.

6.   Uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden

| 6.1 | Het is zeker de moeite waard om bekendheid te geven aan concrete micro-economische praktijksituaties in de lidstaten waar, dankzij de deelname van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties, nationale doelstellingen al zijn of waarschijnlijk zullen worden gerealiseerd. |
| --- | --- |

6.1

Het is zeker de moeite waard om bekendheid te geven aan concrete micro-economische praktijksituaties in de lidstaten waar, dankzij de deelname van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties, nationale doelstellingen al zijn of waarschijnlijk zullen worden gerealiseerd.

| 6.2 | Voorbeelden daarvan zijn:
  Onderzoek, innovatie, kennis






  — | bevorderen van de kennismaatschappij; |
| --- | --- | --- |

6.2

Voorbeelden daarvan zijn:

Onderzoek, innovatie, kennis

—

bevorderen van de kennismaatschappij;

| — | scholing op alle niveaus, m.i.v. beroepsopleiding — nieuwe vaardigheden voor nieuwe kansen; |
| --- | --- |

—

scholing op alle niveaus, m.i.v. beroepsopleiding — nieuwe vaardigheden voor nieuwe kansen;

| — | opnieuw lanceren van pacten voor levenslang leren en open leercentra; |
| --- | --- |

—

opnieuw lanceren van pacten voor levenslang leren en open leercentra;

| — | samenwerking tussen universiteiten, onderzoeksinstituten en kleine en middelgrote bedrijven; |
| --- | --- |

—

samenwerking tussen universiteiten, onderzoeksinstituten en kleine en middelgrote bedrijven;

| — | oprichting van een Europees technologie-instituut; |
| --- | --- |

—

oprichting van een Europees technologie-instituut;

| — | innovatieplatforms waaraan het bedrijfsleven deelneemt; |
| --- | --- |

—

innovatieplatforms waaraan het bedrijfsleven deelneemt;

Ondernemerschap en concurrentievermogen

| — | bevorderen van startende ondernemers en ondernemerschap in het algemeen; |
| --- | --- |

—

bevorderen van startende ondernemers en ondernemerschap in het algemeen;

| — | speciale aandacht voor het MKB (rechtskader en risicokapitaal); |
| --- | --- |

—

speciale aandacht voor het MKB (rechtskader en risicokapitaal);

| — | één loket voor bedrijven; |
| --- | --- |

—

één loket voor bedrijven;

| — | verminderen van bureaucratie en met name vaststellen waar zo'n vermindering het meest effectief zou zijn; |
| --- | --- |

—

verminderen van bureaucratie en met name vaststellen waar zo'n vermindering het meest effectief zou zijn;

| — | e-overheid; |
| --- | --- |

—

e-overheid;

| — | innovatiesubsidies voor het MKB („innovatiebonnen”); |
| --- | --- |

—

innovatiesubsidies voor het MKB („innovatiebonnen”);

| — | specifieke belastingmaatregelen; |
| --- | --- |

—

specifieke belastingmaatregelen;

Arbeidsmarkt en werkgelegenheid

| — | innovatieve ideeën en meetbare doelstellingen om banen voor jongeren en ouderen te scheppen; |
| --- | --- |

—

innovatieve ideeën en meetbare doelstellingen om banen voor jongeren en ouderen te scheppen;

| — | maatschappelijke integratie van kwetsbare groepen; |
| --- | --- |

—

maatschappelijke integratie van kwetsbare groepen;

| — | gelijkheid tussen mannen en vrouwen; |
| --- | --- |

—

gelijkheid tussen mannen en vrouwen;

| — | bevorderen van duurzame werkgelegenheid; |
| --- | --- |

—

bevorderen van duurzame werkgelegenheid;

| — | juiste benadering van werken in deeltijd; |
| --- | --- |

—

juiste benadering van werken in deeltijd;

| — | nieuwe ideeën en manieren om „flexicurity” in de praktijk te brengen; |
| --- | --- |

—

nieuwe ideeën en manieren om „flexicurity” in de praktijk te brengen;

| — | nieuwe partnerschappen op lokaal en regionaal niveau; |
| --- | --- |

—

nieuwe partnerschappen op lokaal en regionaal niveau;

| — | stimuleren van ondernemingen die behoren tot de sociale economie. |
| --- | --- |

—

stimuleren van ondernemingen die behoren tot de sociale economie.

Verder dient te worden nagedacht over effectieve en concrete maatregelen inzake energie en de klimaatverandering, waaronder tijdschema's.

Over al deze vraagstukken wordt nu al tussen betrokkenen uit één of meer lidstaten gediscussieerd. Nationale SER's en maatschappelijke organisaties hebben namelijk hun eigen standpunten over de praktische uitvoering van beleid. De discussies die overheidsfunctionarissen en politici voeren, zouden zeker baat hebben bij gerichte bottom-up voorstellen, waarmee het bewijs zou worden geleverd van het enorme potentieel dat in de Europese samenleving aanwezig is.

| 6.3 | Door op grotere schaal met de betrokkenen te gaan discussiëren zouden nieuwe concrete doelstellingen kunnen worden vastgesteld t.a.v. de opencoördinatiemethode. Daartoe zou ook een systeem van benchmarking, indicatoren en peer reviews kunnen behoren als criteria voor de mate waarin maatschappelijke organisaties bij beleid worden betrokken. |
| --- | --- |

6.3

Door op grotere schaal met de betrokkenen te gaan discussiëren zouden nieuwe concrete doelstellingen kunnen worden vastgesteld t.a.v. de opencoördinatiemethode. Daartoe zou ook een systeem van benchmarking, indicatoren en peer reviews kunnen behoren als criteria voor de mate waarin maatschappelijke organisaties bij beleid worden betrokken.

| 6.4 | Daarnaast zou het voor de Commissie en de Raad interessant zijn om te weten waarover de nationale SER's onderling discussiëren. Het EESC zou daarom een overzicht kunnen opstellen van hun discussieonderwerpen die van Europees belang zijn. Hoe meer hun discussies gaan over concrete maatregelen en manieren om de Lissabondoelstellingen te realiseren, hoe meer aandacht zij in regeringskringen zullen krijgen. |
| --- | --- |

6.4

Daarnaast zou het voor de Commissie en de Raad interessant zijn om te weten waarover de nationale SER's onderling discussiëren. Het EESC zou daarom een overzicht kunnen opstellen van hun discussieonderwerpen die van Europees belang zijn. Hoe meer hun discussies gaan over concrete maatregelen en manieren om de Lissabondoelstellingen te realiseren, hoe meer aandacht zij in regeringskringen zullen krijgen.

| 6.5 | Essentieel is de uitvoering van maatregelen zelf en hoe daartoe gebruik wordt gemaakt van doelstellingen, meetbare resultaten en tijdschema's. Het maatschappelijk middenveld in het algemeen en de nationale SER's in het bijzonder kunnen in dit verband een doorslaggevende rol spelen door te wijzen op tekortkomingen en te helpen bij het vinden van duurzame oplossingen. |
| --- | --- |

6.5

Essentieel is de uitvoering van maatregelen zelf en hoe daartoe gebruik wordt gemaakt van doelstellingen, meetbare resultaten en tijdschema's. Het maatschappelijk middenveld in het algemeen en de nationale SER's in het bijzonder kunnen in dit verband een doorslaggevende rol spelen door te wijzen op tekortkomingen en te helpen bij het vinden van duurzame oplossingen.

Brussel, 13 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Het desbetreffende institutionele kader is in de EU zeer divers: een aanzienlijk aantal lidstaten kent een „SER”, in de meeste „nieuwe” lidstaten bestaan zgn. „tripartiete comités” (sociale partners + regering), een klein aantal lidstaten heeft helemaal geen SER. Het EESC probeert zoveel mogelijk bijdragen van representatieve organisaties te verzamelen. Die zullen als gezamenlijk verslag aan de Europese Raad bij dit advies worden gevoegd.

1

(2)  Resolutie van het EESC over „De tenuitvoerlegging van de herziene Lissabonstrategie” (PB C 97 van 27.4.2007).

2

(3)  Het EESC wijst erop dat het zich geenszins wil mengen in de eigen procedures van de lidstaten (in het bijzonder Spanje) t.a.v. raadpleging, bevoegdheden en legitimiteit van de sociale partners.

3

(4)  In Zweden bijvoorbeeld raadpleegt de regering meerdere keren per jaar (ter voorbereiding van het NHP) zowel de sociale partners als het maatschappelijk middenveld, in afzonderlijke vergaderingen.

4

(5)  In dit verband zij opgemerkt dat het Europees Parlement onlangs samen met de nationale parlementen eveneens een coördinatiestructuur heeft opgezet.

5

(6)  „Arbeidskansen voor prioritaire categorieën (Lissabonstrategie)”, PB C 256 van 27 oktober 2007, blz. 93

6

http://www.eesc.europa.eu/lisbon_strategy/eesc_documents/index_en.asp.

(7)  „Investeren in kennis en innovatie (Lissabonstrategie)”, PB C 256 van 27 oktober 2007, blz. 17

7

http://www.eesc.europa.eu/lisbon_strategy/eesc_documents/index_en.asp.

(8)  „Ondernemingspotentieel, vooral bij het midden- en kleinbedrijf (Lissabonstrategie)”, PB C 256 van 27 oktober 2007, blz. 8

8

http://www.eesc.europa.eu/lisbon_strategy/eesc_documents/index_en.asp.

(9)  „Een energiebeleid voor Europa (Lissabonstrategie)”, PB C 256 van 27 oktober 2007, blz. 31

9

http://www.eesc.europa.eu/lisbon_strategy/eesc_documents/index_en.asp.

(10)  Zie voetnoot 3.

10

(11)  Een goed voorbeeld van monitoring van een NHP door de nationale SER is te vinden in Griekenland, waar de Griekse SER een waarnemingspost voor de Lissabonstrategie heeft opgezet. Daarmee kan in alle openheid worden nagegaan of er al dan niet vooruitgang wordt geboekt. Andere nationale SER's hebben te kennen gegeven dit voorbeeld te willen volgen.

11

---

| 16.5.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 120/100 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 120/100

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de structuur en de tarieven van de accijns op tabaksfabrikaten (gecodificeerde versie)”

COM(2007) 587 final

(2008/C 120/21)

De Raad heeft op 24 oktober 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

„Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de structuur en de tarieven van de accijns op tabaksfabrikaten (gecodificeerde versie)”.

Aangezien het Comité volledig instemt met het voorstel en er geen commentaar op heeft, heeft het tijdens zijn op 12 en 13 december 2007 gehouden 440e zitting (vergadering van 12 december) met 129 stemmen voor, bij 6 onthoudingen, besloten om een positief advies uit te brengen.

Brussel, 12 december 2007.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---