# Publicatieblad C 83/2008

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 83 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 51e jaargang2 april 2008 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 83

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

51e jaargang2 april 2008

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | IV   Informatie |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2008/C 083/01 | Door de Europese Centrale Bank toegepaste rentevoet voor de basisherfinancieringstransacties: 4,23 % per 1 april 2008 — Wisselkoersen van de euro | 1 |
| 2008/C 083/02 | Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 15 juni 2007 betreffende een voorontwerp van beschikking in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica — Rapporteur: Verenigd Koninkrijk | 2 |
| 2008/C 083/03 | Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica (Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21) | 3 |
| 2008/C 083/04 | Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op de 428e bijeenkomst van 29 juni 2007 betreffende een voorontwerp van beschikking in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica — Rapporteur: Verenigd Koninkrijk | 5 |
| 2008/C 083/05 | Samenvatting van beschikking van de Commissie van 4 juli 2007 inzake een procedure op grond van artikel 82 van het EG-Verdrag (Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica) | 6 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2008/C 083/01

Door de Europese Centrale Bank toegepaste rentevoet voor de basisherfinancieringstransacties: 4,23 % per 1 april 2008 — Wisselkoersen van de euro

1

2008/C 083/02

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 15 juni 2007 betreffende een voorontwerp van beschikking in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica — Rapporteur: Verenigd Koninkrijk

2

2008/C 083/03

Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica (Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21)

(Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21)

3

2008/C 083/04

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op de 428e bijeenkomst van 29 juni 2007 betreffende een voorontwerp van beschikking in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica — Rapporteur: Verenigd Koninkrijk

5

2008/C 083/05

Samenvatting van beschikking van de Commissie van 4 juli 2007 inzake een procedure op grond van artikel 82 van het EG-Verdrag (Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica)

6

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 2.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 83/1 |
| --- | --- | --- | --- |

2.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 83/1

---

Door de Europese Centrale Bank toegepaste rentevoet voor de basisherfinancieringstransacties (1):

4,23 % per 1 april 2008

Wisselkoersen van de euro (2)

1 april 2008

(2008/C 83/01)

1 euro=

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,566 |
| JPY | Japanse yen | 157,55 |
| DKK | Deense kroon | 7,4567 |
| GBP | Pond sterling | 0,7888 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,3945 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,5737 |
| ISK | IJslandse kroon | 120,38 |
| NOK | Noorse kroon | 8,072 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,184 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 258,55 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,698 |
| PLN | Poolse zloty | 3,5107 |
| RON | Roemeense leu | 3,731 |
| SKK | Slowaakse koruna | 32,475 |
| TRY | Turkse lira | 2,0588 |
| AUD | Australische dollar | 1,7215 |
| CAD | Canadese dollar | 1,6069 |
| HKD | Hongkongse dollar | 12,1953 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 2,0044 |
| SGD | Singaporese dollar | 2,1602 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 541,96 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 12,6595 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 10,9802 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,2745 |
| IDR | Indonesische roepia | 14 443,22 |
| MYR | Maleisische ringgit | 5,0026 |
| PHP | Filipijnse peso | 64,911 |
| RUB | Russische roebel | 36,951 |
| THB | Thaise baht | 49,31 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,7452 |
| MXN | Mexicaanse peso | 16,6513 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,566

JPY

Japanse yen

157,55

DKK

Deense kroon

7,4567

GBP

Pond sterling

0,7888

SEK

Zweedse kroon

9,3945

CHF

Zwitserse frank

1,5737

ISK

IJslandse kroon

120,38

NOK

Noorse kroon

8,072

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,184

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

258,55

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,698

PLN

Poolse zloty

3,5107

RON

Roemeense leu

3,731

SKK

Slowaakse koruna

32,475

TRY

Turkse lira

2,0588

AUD

Australische dollar

1,7215

CAD

Canadese dollar

1,6069

HKD

Hongkongse dollar

12,1953

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

2,0044

SGD

Singaporese dollar

2,1602

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 541,96

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

12,6595

CNY

Chinese yuan renminbi

10,9802

HRK

Kroatische kuna

7,2745

IDR

Indonesische roepia

14 443,22

MYR

Maleisische ringgit

5,0026

PHP

Filipijnse peso

64,911

RUB

Russische roebel

36,951

THB

Thaise baht

49,31

BRL

Braziliaanse real

2,7452

MXN

Mexicaanse peso

16,6513

---

(1)

Rentevoet die is toegepast op de laatst uitgevoerde transactie voor de opgegeven dag. In geval van een tender met variabele rente, verwijst deze rentevoet naar de marginale interestvoet.

(2)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 2.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 83/2 |
| --- | --- | --- | --- |

2.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 83/2

---

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op zijn bijeenkomst van 15 juni 2007 betreffende een voorontwerp van beschikking in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica

Rapporteur: Verenigd Koninkrijk

(2008/C 83/02)

| 1. | Het Adviescomité is het eens met de Commissie dat de kleinhandelsmarkt voor breedbandtoegang voor het grote publiek en de groothandelsmarkten voor breedbandtoegang op nationaal en regionaal niveau de relevante productmarkten in Spanje zijn. Een minderheid onthoudt zich. |
| --- | --- |

1.

Het Adviescomité is het eens met de Commissie dat de kleinhandelsmarkt voor breedbandtoegang voor het grote publiek en de groothandelsmarkten voor breedbandtoegang op nationaal en regionaal niveau de relevante productmarkten in Spanje zijn. Een minderheid onthoudt zich.

| 2. | Het Adviescomité deelt de mening van de Commissie dat Telefónica de España een machtspositie inneemt op de relevante markten. |
| --- | --- |

2.

Het Adviescomité deelt de mening van de Commissie dat Telefónica de España een machtspositie inneemt op de relevante markten.

| 3. | Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie gebruikte methodologie en gegevens om te concluderen dat er sprake is van een prijssqueeze door Telefónica, met inbegrip van het gebruik van gegevens die verschillend zijn van de in de besluiten van de CMT (Spaanse reguleringsinstantie) gebruikte gegevens. Een minderheid onthoudt zich. |
| --- | --- |

3.

Het Adviescomité is het eens met de door de Commissie gebruikte methodologie en gegevens om te concluderen dat er sprake is van een prijssqueeze door Telefónica, met inbegrip van het gebruik van gegevens die verschillend zijn van de in de besluiten van de CMT (Spaanse reguleringsinstantie) gebruikte gegevens. Een minderheid onthoudt zich.

| 4. | Het Adviescomité hecht zijn goedkeuring aan de berekeningen van de Commissie op grond waarvan het bestaan van een prijssqueeze werd vastgesteld. Een minderheid onthoudt zich. |
| --- | --- |

4.

Het Adviescomité hecht zijn goedkeuring aan de berekeningen van de Commissie op grond waarvan het bestaan van een prijssqueeze werd vastgesteld. Een minderheid onthoudt zich.

| 5. | Wat betreft de conclusie van de Commissie inzake de impact van de prijssqueeze op de mededinging en de door de consument geleden schade, keurt het Adviescomité: a) de beoordeling van de Commissie van de waarschijnlijke gevolgen; en b) de beoordeling van de Commissie van de daadwerkelijke gevolgen goed. Een minderheid is het niet eens met punt b). |
| --- | --- |

5.

Wat betreft de conclusie van de Commissie inzake de impact van de prijssqueeze op de mededinging en de door de consument geleden schade, keurt het Adviescomité: a) de beoordeling van de Commissie van de waarschijnlijke gevolgen; en b) de beoordeling van de Commissie van de daadwerkelijke gevolgen goed. Een minderheid is het niet eens met punt b).

| 6. | Het Adviescomité deelt de mening van de Commissie volgens welke: a) er geen objectieve rechtvaardiging is voor de prijssqueeze; en b) de prijssqueeze een inbreuk vormt op artikel 82 van het Verdrag. |
| --- | --- |

6.

Het Adviescomité deelt de mening van de Commissie volgens welke: a) er geen objectieve rechtvaardiging is voor de prijssqueeze; en b) de prijssqueeze een inbreuk vormt op artikel 82 van het Verdrag.

| 7. | Het Adviescomité is het eens met de Commissie dat Telefónica over autonomie beschikte bij het vaststellen van de prijzen en dat de besluiten van de CMT betreffende de prijssqueeze, Telefónica niet vrijstelt van de toepassing van artikel 82. Een minderheid onthoudt zich. |
| --- | --- |

7.

Het Adviescomité is het eens met de Commissie dat Telefónica over autonomie beschikte bij het vaststellen van de prijzen en dat de besluiten van de CMT betreffende de prijssqueeze, Telefónica niet vrijstelt van de toepassing van artikel 82. Een minderheid onthoudt zich.

| 8. | Het Adviescomité beveelt aan dat zijn advies in het Publicatieblad van de Europese Unie wordt bekendgemaakt. |
| --- | --- |

8.

Het Adviescomité beveelt aan dat zijn advies in het Publicatieblad van de Europese Unie wordt bekendgemaakt.

---

| 2.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 83/3 |
| --- | --- | --- | --- |

2.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 83/3

---

Eindverslag van de Raadadviseur-auditeur in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica

(Opgesteld overeenkomstig de artikelen 15 en 16 van Besluit 2001/462/EG, EGKS van de Commissie van 23 mei 2001 betreffende het mandaat van de Raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures — PB L 162 van 19.6.2001, blz. 21)

(2008/C 83/03)

De ontwerpbeschikking geeft aanleiding tot de volgende opmerkingen:

Inleiding

De onderhavige zaak vloeit voort uit een klacht die op 11 juli 2003 werd ingediend door Wanadoo España, SL (thans France Telecom España, SA, „France Telecom”) tegen Telefónica, SA („Telefónica”). Na onderzoek van de klacht en op basis van aanvullende informatie kwam de Commissie tot de voorlopige conclusie dat Telefónica sinds september 2001 praktijken op het gebied van prijszetting ten uitvoer had gelegd die in strijd waren met artikel 82 van het EG-Verdrag, door uitholling van de marge (prijssqueeze) tussen de prijzen die de dochterondernemingen van Telefónica, Telefónica de España, SAU („TESAU”), Telefónica Data de España, SAU („TDATA”) en Terra Networks España, SA („TERRA”) hun concurrenten aanrekenen voor wholesale breedbandtoegang in Spanje en de retailprijzen die zij van eindverbruikers vragen.

De mededeling van punten van bezwaar en de antwoordtermijn

De mededeling van punten van bezwaar werd op 20 februari 2006 aan Telefónica, TESAU, TDATA en TERRA (de „partijen”) toegezonden. Op met redenen omkleed verzoek van de partijen verlengde ik de uiterste antwoordtermijn tot 19 mei 2006. De partijen antwoordden naar behoren (het „antwoord”) op die datum. Een niet-vertrouwelijke versie van de mededeling van punten van bezwaar werd aan France Telecom toegezonden,zodat genoemde onderneming haar opmerkingen hierover zou kunnen maken.

In de loop van de procedure liet ik een aantal ondernemingen en ondernemersverenigingen die concurrenten van Telefónica zijn als belanghebbenden tot de procedure toe, te weten: Tele2 Telecommunication Services, SL („Tele2”), Grupo Corporativo ONO, SA („ONO”), Jazz Telecom, SA („Jazztel”) en Associación de Empresas Operadoras y de Servicios de Telecomunicaciones („ASTEL”).

Toegang tot het dossier

Op 21 februari 2006 werd toegang tot het dossier van de Commissie verleend in de vorm van een CD-ROM. Op 7 april 2006 breidde de desbetreffende dienst van de Commissie de toegang tot het dossier uit met nieuwe, niet-vertrouwelijke versies van bepaalde documenten.

Op 21 april 2006 verzocht Telefónica mij schriftelijk om toegang tot bepaalde andere documenten in het dossier van de Commissie. De relevante dienst van de Commissie had toegang tot deze documenten geweigerd op basis van de vertrouwelijkheid ervan. Telefónica betoogde dat deze documenten, en met name de gegevens over de kosten van concurrenten en over de lijnen die via andere wholesale-aanbiedingen waren gecontracteerd, ontlastende bewijsstukken konden bevatten met betrekking tot de verdediging van Telefónica. Ik was van mening dat de verlangde informatie zakengeheimen bevatte en niet noodzakelijk was voor de verdediging van Telefónica; ik heb daarom geen toestemming gegeven voor inzage in deze documenten.

Hoorzitting

Op verzoek van Telefónica en andere belanghebbenden vond op 12 en 13 juni 2006 een hoorzitting plaats. De klager, France Telecom evenals Jazztel, ONO, en ASTEL woonden de hoorzitting bij en zetten hun standpunt uiteen.

Letter of facts

Op 11 januari 2007 heeft de desbetreffende dienst van de Commissie een letter of facts aan Telefónica gezonden waarin de Commissie meedeelde dat zij voornemens was bepaalde nieuwe feiten in een mogelijke eindbeschikking op te nemen. Er werd nogmaals toegang tot het dossier verleend in de vorm van een nieuwe CD-ROM. Telefónica beantwoordde de letter of facts op 12 februari 2007.

In haar antwoord bracht Telefónica bepaalde kwesties onder de aandacht die zij van belang achtte voor haar recht op verdediging. Telefónica betoogde met name dat zij niet in de gelegenheid was gesteld om naar behoren opmerkingen te maken over bepaalde in de letter of facts vervatte vraagstukken.

Na de omstandigheden ter zake te hebben onderzocht stelde ik vast dat de betrokken dienst van de Commissie op verzoek van Telefónica verdere uitleg heeft gegeven en een termijnverlenging van één week heeft toegekend in verband met deze aanvullende informatie. Telefónica verzocht niet om verdere uitleg. Ik was van oordeel dat Telefónica naar behoren was ingelicht en voldoende in de gelegenheid was gesteld om haar opmerkingen te maken over de in de letter of facts besproken kwesties en de conclusies die de Commissie voornemens was daaruit te trekken.

De ontwerpbeschikking

In de ontwerpbeschikking heeft de Commissie de berekeningen van de prijssqueeze voor de tweede helft van 2005 en het jaar 2006, als vervat in de letter of facts, geactualiseerd.

In de ontwerpbeschikking die aan de Commissie is voorgelegd zijn slechts de bezwaren in aanmerking genomen ten aanzien waarvan de betrokkenen in de gelegenheid zijn gesteld hun standpunt kenbaar te maken.

Ik concludeer dat de rechten van de partijen om te worden gehoord in deze zaak in acht zijn genomen.

Brussel, 15 juni 2007.

Karen WILLIAMS

---

| 2.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 83/5 |
| --- | --- | --- | --- |

2.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 83/5

---

Advies van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en machtsposities uitgebracht op de 428e bijeenkomst van 29 juni 2007 betreffende een voorontwerp van beschikking in Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica

Rapporteur: Verenigd Koninkrijk

(2008/C 83/04)

| 1. | Het Adviescomité is het eens met het voorstel van de Commissie wat het opleggen van een geldboete betreft. Een minderheid onthoudt zich. |
| --- | --- |

1.

Het Adviescomité is het eens met het voorstel van de Commissie wat het opleggen van een geldboete betreft. Een minderheid onthoudt zich.

| 2. | Het Adviescomité gaat akkoord met de Commissie om deze boete in te delen in de categorie „zeer zware geldboeten”. Een minderheid is het daarmee niet eens. |
| --- | --- |

2.

Het Adviescomité gaat akkoord met de Commissie om deze boete in te delen in de categorie „zeer zware geldboeten”. Een minderheid is het daarmee niet eens.

| 3. | Het Adviescomité is het eens met het voorstel van de Commissie om het bedrag van de geldboete te verminderen, rekening houdend met de verzachtende omstandigheid volgens welke de kosten van Telefónica onderworpen waren aan een specifieke sectoriële regelgeving van de Spaanse CMT. |
| --- | --- |

3.

Het Adviescomité is het eens met het voorstel van de Commissie om het bedrag van de geldboete te verminderen, rekening houdend met de verzachtende omstandigheid volgens welke de kosten van Telefónica onderworpen waren aan een specifieke sectoriële regelgeving van de Spaanse CMT.

| 4. | Het Adviescomité is het eens met het door de Commissie voorgestelde definitieve bedrag van de geldboete. Een minderheid onthoudt zich en is het daarmee niet eens. |
| --- | --- |

4.

Het Adviescomité is het eens met het door de Commissie voorgestelde definitieve bedrag van de geldboete. Een minderheid onthoudt zich en is het daarmee niet eens.

| 5. | Het Adviescomité gaat akkoord dat zijn advies wordt bekendgemaakt. |
| --- | --- |

5.

Het Adviescomité gaat akkoord dat zijn advies wordt bekendgemaakt.

| 6. | Het Adviescomité verzoekt de Commissie rekening te houden met alle overige opmerkingen die tijdens de discussie zijn gemaakt. |
| --- | --- |

6.

Het Adviescomité verzoekt de Commissie rekening te houden met alle overige opmerkingen die tijdens de discussie zijn gemaakt.

---

| 2.4.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 83/6 |
| --- | --- | --- | --- |

2.4.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 83/6

---

Samenvatting van beschikking van de Commissie

van 4 juli 2007

inzake een procedure op grond van artikel 82 van het EG-Verdrag

(Zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica)

(Slechts de tekst in de Spaanse taal is authentiek)

(2008/C 83/05)

Op 4 juli 2007 heeft de Commissie een beschikking gegeven inzake een procedure op grond van artikel 82 van het EG-Verdrag. Ingevolge artikel 30 van Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad
   (1)
  maakt de Commissie hier de namen van de partijen en de belangrijkste punten van de beschikking, waaronder de opgelegde sancties, bekend, rekening houdend met het rechtmatige belang dat ondernemingen bij het bewaren van hun bedrijfsgeheimen hebben. Een niet-vertrouwelijke versie van de volledige tekst van de beschikking in de authentieke taal van de zaak en in de werktalen van de Commissie is te vinden op de website van DG COMP, op het volgende adres:

http://europa.eu.int/comm/competition/index_en.html

I.   INLEIDING

In de beschikking wordt een boete van 151 875 000 EUR opgelegd aan Telefónica SA en Telefónica de España SAU (hoofdelijk aansprakelijk) wegens een inbreuk op artikel 82 van het EG-Verdrag. Van september 2001 tot december 2006 maakte Telefónica misbruik van haar machtspositie door op de Spaanse markten voor breedbandtoegang oneerlijke prijzen op te leggen in de vorm van margebeperking.

II.   BESCHRIJVING VAN DE ZAAK

1.   Procedure

Op 11 juli 2003 diende Wanadoo España bij de Commissie een klacht in waarin het bedrijf aanvoerde dat Telefónica zich schuldig maakte aan margebeperking op de Spaanse markten voor breedbandtoegang tot internet. De Commissie zond op 20 februari 2006 een mededeling van punten van bezwaar aan Telefónica, waarop Telefónica op 19 mei 2006 antwoordde. Op 12 en 13 juni 2006 werd een hoorzitting gehouden. Op 11 januari 2007 zond de Commissie Telefónica een brief waarin zij nieuwe feitelijke elementen uiteenzette die in de ontwerp-beschikking in aanmerking zouden kunnen worden genomen. Telefónica antwoordde bij brief van 12 februari 2007.

Het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities heeft op 29 juni 2007 een gunstig advies over de ontwerp-beschikking uitgebracht.

2.   Achtergrond

De technologie die in Spanje voor de levering van diensten op het gebied van toegang tot breedbandinternet het meest wordt gebruikt is ADSL (80 % van de breedbandaansluitingen eind 2006), dat via een vaste telefoonlijn toegang tot internet verschaft. De gevestigde exploitant Telefónica is het enige Spaanse telecommunicatiebedrijf dat een vast telefoonnet op landelijk niveau heeft. De onderneming heeft dit aansluitnet opgezet terwijl zij exclusieve rechten genoot, hetgeen zeer lang heeft geduurd, zodat zij haar investeringskosten kon financieren uit de opbrengsten van haar monopoliepositie.

Telefónica heeft de controle over de gehele ADSL-waardeketen in Spanje. Aangezien het oneconomisch is om het aansluitnet van Telefónica te dupliceren, zouden andere netwerkexploitanten die detaildiensten op het gebied van toegang tot breedbandinternet willen aanbieden geen andere keuze hebben dan wholesale-producten op het gebied van breedbandtoegang aan te kopen, die alle op het aansluitnet van Telefónica steunen. Het is hun niet mogelijk geweest de markt te betreden op basis van wholesale-producten die steunen op andere technologieën (kabelmodem).

3.   Juridische beoordeling

3.1.   Relevant markten en machtspositie

In de beschikking worden drie relevante productmarkten genoemd, de „massa”-retailmarkt voor breedband en twee wholesale-markten voor breedband, te weten de wholesale-markt voor breedbandtoegang op regionaal niveau en de wholesale-markt voor breedbandtoegang op nationaal niveau.

De wholesale-markten zijn in hoofdzaak afgebakend door de zware investeringen voor het uitbouwen van het netwerk die nodig zijn om van het ene wholesale-product naar het andere over te schakelen: i) wholesale-toegang op nationaal niveau concentreert het verkeer op één enkel toegangspunt, wat de exploitanten in staat stelt retaildiensten op het gebied van toegang tot breedbandinternet aan te bieden zonder enige (of slechts weinig) kosten te hoeven maken voor het uitbouwen van een netwerk; ii) voor wholesale-toegang op regionaal niveau is het opzetten van een kostbaar netwerk vereist dat tot 109 regionale toegangspunten heeft.

Telefónica is tevens de exclusieve leverancier van een derde type wholesale-breedbandtoegang, te weten de ontbundeling van het aansluitnet die niet als relevante markt voor deze beschikking is gedefinieerd. Gelet op de zeer grote investeringsintensiteit is dit product niet uitwisselbaar met bovengenoemde wholesale-producten. Daarenboven zijn er aanzienlijke problemen met de daadwerkelijke beschikbaarheid van dit soort toegang geweest; ten aanzien hiervan is in november 2006 door de Spaanse regelgevende instantie een sanctie opgelegd.

Telefónica heeft op beide wholesale-markten een machtspositie. Zij heeft het monopolie op de levering van wholesale-toegang op regionaal niveau en bezit een marktaandeel van 80 % op de nationale wholesale-markt. Telefónica heeft een doorslaggevende invloed kunnen uitoefenen (margebeperking, algemene vertraging bij de levering van ontbundeling van het aansluitnet) op de beschikbaarheid van concurrerende wholesale-aanbiedingen op de nationale markt (die noodzakelijkerwijs zijn gebaseerd op andere wholesale-aanbiedingen van Telefónica).

3.2.   Het misbruik

Van september 2001 tot december 2006 waren de marge tussen de retailprijzen van Telefónica en de prijs van wholesale-toegang tot breedbanddiensten op regionaal niveau, enerzijds, en de marge tussen deze prijzen op regionaal niveau, anderzijds, onvoldoende om de kosten te dekken die een zo efficiënte onderneming als Telefónica zou moeten maken om diensten op het gebied van retail-breedbandtoegang te leveren.

Overeenkomstig de vaste rechtspraak bestaat de methode die wordt toegepast om een margebeperking vast te stellen erin, te bepalen of de downstream-tak van Telefónica rendabel zou zijn op basis van de upstreamrechten die door de upstream-tak van Telefónica worden geïnd. Er worden twee methoden voor berekening van de rentabiliteit gebruikt: de zogenoemde „periodegewijze” methode (die de rentabiliteit van Telefónica voor ieder boekjaar raamt) en de inkomstenmethode (discounted cash flows — „DCF”) (aan de hand waarvan prijzen onder de kostprijs kunnen worden vastgesteld in de beginfase van een groeiende markt (2) maar die vereist dat Telefónica over de periode 2001-2006 rendabel is), die door Telefónica zelf is voorgesteld. Beide methoden leidden tot dezelfde conclusie: Telefónica heeft van september 2001 tot december 2006 margebeperking toegepast.

Volgens Telefónica is de praktijk waarop de beschikking betrekking heeft, dat wil zeggen margebeperking, een constructieve weigering om te leveren en daarom had de Commissie moeten aantonen dat aan de in de zaak-Oscar Bronner gehanteerde criteria (3) is voldaan. De feitelijke, economische en juridische omstandigheden van de onderhavige zaak zijn echter fundamenteel verschillend van die in de zaak-Oscar Bronner. In de onderhavige zaak verplicht de met het Gemeenschapsrecht verenigbare Spaanse regelgeving Telefónica zowel op regionaal als op nationaal niveau wholesale-toegang te verlenen. Deze verplichting is aan de onderneming opgelegd met het doel de concurrentie te bevorderen en de belangen van de consumenten te beschermen en vloeit voort uit een afweging die de autoriteiten hebben gemaakt tussen prikkels voor Telefónica en haar concurrenten om te investeren en te innoveren en de noodzaak de downstream-concurrentie op de lange termijn te stimuleren. In ieder geval is de ex ante stimulans voor Telefónica om in haar infrastructuur te investeren in de onderhavige zaak nooit een punt geweest: het upstream-netwerk van Telefónica is grotendeels tot stand gekomen dankzij investeringen die lang voor de komst van breedbanddiensten in Spanje zijn gedaan in een context waarin Telefónica bijzondere of uitsluitende rechten genoot die de onderneming tegen concurrentie beschermden.

Op geen enkel moment werd Telefónica verhinderd aan de margebeperking een eind te maken door lagere wholesale-prijzen aan haar concurrenten voor te stellen. Tot 21 december 2006 was er geen enkele prijsreglementering op haar landelijke wholesale-prijzen van toepassing en de regionale wholesale-prijzen waren alleen in de vorm van maximumprijzen gereglementeerd.

Het misbruik eindigde met het ingrijpen in december 2006 door de Spaanse regelgevende instantie, die de wholesale-prijzen verlaagde. De regelgevende instantie heeft zich nooit uitgesproken over het bestaan van een margebeperking met betrekking tot de twee landelijke wholesale-producten van Telefónica en haar evaluatie van het bestaan van een margebeperking met betrekking tot de regionale wholesale-producten van Telefónica was gebaseerd op prognoses die in oktober 2001 door Telefónica waren gesteld, terwijl de Commissie de daadwerkelijk gemaakte historische kosten gebruikte.

3.3.   Gevolgen van het misbruik

In het onderhavige geval is het waarschijnlijk dat zich marktafscherming heeft voorgedaan, omdat de margebeperking het vermogen van de concurrenten van Telefónica om de relevante markt te betreden en concurrentiedruk op Telefónica uit te oefenen, negatief had beïnvloed (4). De margebeperking beperkte de concurrentie door concurrenten die even efficiënt waren zware verliezen toe te brengen: zij werden ofwel uiteindelijk genoodzaakt de markt te verlaten of in ieder geval beperkt in hun vermogen om te investeren en zich te ontwikkelen. Zelfs als hun prijzen en hun uitgaven voor marketing gelijke tred hielden met die van Telefónica, waren zij, ten gevolge van hun voortdurende verliezen, op de lange termijn nauwelijks in staat met een hevige concurrentie het hoofd te bieden aan Telefónica. Het was dan ook waarschijnlijk dat het gedrag van Telefónica de markttoetreding en de groei van concurrenten vertraagde en ook zoveel mogelijk het tijdstip uitstelde waarop ADSL-exploitanten zodanige schaalvoordelen zouden hebben bereikt dat zij in hun eigen infrastructuur konden investeren en, uiteindelijk, de ontbundeling van het aansluitnet konden gebruiken.

De onmiddellijke schade voor de consumenten kon aanzienlijk zijn: indien de concurrentievervalsing die voortvloeide uit de door Telefónica gehanteerde margebeperking niet aanwezig was, zou de concurrentie op de retailmarkt voor breedbanddiensten heviger zijn geweest, wat voor de consumenten grotere voordelen had opgeleverd in de vorm van lagere prijzen, een ruimere keuze en innovatie.

De margebeperking heeft een concreet afschermingseffect op de retailmarkt en zeer schadelijke gevolgen voor de eindgebruikers gehad. De retailprijzen in Spanje vallen onder de hoogste retailprijzen (zo zij niet de hoogste zijn) in de EU-15 en de breedbandpenetratie in Spanje ligt onder het gemiddelde in de EU-15. Aangezien er geen factoren in verband met vraag of aanbod zijn die het hoge niveau van de Spaanse retailprijzen kunnen verklaren, volgt hieruit dat het gedrag van Telefónica tot aanzienlijke schade voor de consumenten heeft geleid.

4.   Geldboeten

Het gedrag van Telefónica was opzettelijk. Uit de gegevens van de onderneming blijkt dat het niet mogelijk is dat zij zich er niet van bewust was dat zij stroomafwaarts verliezen leed. Wat de prijzen voor wholesale-toegang op regionaal niveau betreft moet Telefónica, zelfs wanneer men uitgaat van de gunstige veronderstelling dat de onderneming in het begin had kunnen denken dat het model van de Spaanse regelgevende instantie op realistische ramingen was gebaseerd, zeer vroeg hebben beseft — of had zij zeer vroeg moeten beseffen — dat de feitelijke kosten niet met deze ramingen overeenkwamen. Zelfs indien dit in het voor Telefónica meest gunstige licht wordt onderzocht, vormt het feit dat de onderneming, ondanks de opeenstapeling van bewijzen van het tegendeel, bleef vertrouwen op de nauwkeurigheid van de ramingen en berekeningen van de CMT (Spaanse commissie voor de telecommunicatiemarkt) — op zijn zachtst gezegd — zeer nalatig gedrag. Zo het ex ante ingrijpen door de regelgevende instantie ten aanzien van het regionale wholesale-product al als relevant kan worden beschouwd, kan het als verzachtende omstandigheid worden beschouwd. Daarom moet aan Telefónica een geldboete worden opgelegd.

De geldboete werd vastgelegd op basis van de ernst en de duur van de inbreuk.

4.1.   Ernst

De ernst van een inbreuk wordt bepaald door de aard en de feitelijke invloed van het misbruik, en door de omvang van de desbetreffende geografische markt.

4.1.1.   Aard van de inbreuk

Het gedrag van Telefónica is regelrecht misbruik door een onderneming die vrijwel een monopoliepositie inneemt, waarvoor al verscheidene precedenten bestaan. Met name in de beschikking inzake Deutsche Telekom werden de toepassingsvoorwaarden van artikel 82 van het EG-Verdrag op een economische activiteit die aan ex ante sectorspecifieke regelgeving onderworpen is, verduidelijkt. Dit soort misbruik kan als zeer ernstige inbreuk worden gekwalificeerd uit hoofde van de richtsnoeren van de Commissie voor de berekening van geldboetes die op de periode in kwestie van toepassing zijn.

Zoals de Commissie in haar beschikking inzake Deutsche Telekom aangaf, brengt het soort misbruik dat door Telefónica is gemaakt de doelstelling in de gehele EU een interne markt voor telecommunicatienetwerken en -diensten zonder concurrentievervalsing tot stand te brengen in gevaar en kan dit zeker als zeer ernstige inbreuk worden aangemerkt (5). De Commissie heeft — om verscheidene redenen waarvan geen enkele hier van toepassing is — het misbruik door Deutsche Telekom destijds niet als een zeer ernstige inbreuk aangemerkt.

4.1.2.   Impact van de inbreuk

Bij de beoordeling van de zwaarte van de inbreuk heeft de Commissie er rekening mee gehouden dat de relevante markten in deze beschikking markten van aanzienlijk economisch belang zijn die in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij een fundamentele rol vervullen. Breedbandaansluitingen zijn een eerste vereiste voor de levering van velerlei on-line commerciële en openbare diensten aan eindgebruikers.

Zoals in punt 3.3 is uiteengezet, heeft het gedrag van Telefónica het vermogen van de concurrerende ADSL-exploitanten om zich in de retailmarkt duurzaam te ontwikkelen beperkt en heeft dit de consumenten aanzienlijke schade toegebracht.

4.1.3.   Omvang van de relevante geografische markt

De relevante geografische markt is Spanje. Het feit dat het misbruik tot één lidstaat was beperkt doet niets af aan de conclusie dat deze inbreuk als zeer ernstig moet worden aangemerkt, omdat de zwaarte van een inbreuk in het licht van alle omstandigheden van de zaak moet worden vastgesteld. In de sector telecommunicatie zijn margebeperkingen noodzakelijkerwijs beperkt tot één lidstaat (omvang van het netwerk van de gevestigde exploitant) maar verhinderen zij concurrenten uit andere lidstaten een snel groeiende markt te betreden.

4.1.4.   Conclusie wat de zwaarte van de inbreuk betreft

Gelet op het voorgaande moet de inbreuk over het geheel genomen als zeer ernstig worden aangemerkt, alhoewel de zwaarte ervan niet noodzakelijkerwijs gedurende de gehele periode dezelfde was.

Bij de aanvankelijk aan Telefónica opgelegde geldboete wordt rekening gehouden met het feit dat de ernst van het misbruik door de onderneming gedurende de periode in kwestie en met name na de Deutsche Telekom-beschikking duidelijker werd.

4.2.   Duur van de inbreuk

De inbreuk duurde in dit geval van september 2001 tot december 2006, dat wil zeggen vijf jaar en 4 maanden. Het betreft derhalve een misbruik van lange duur in de zin van de richtsnoeren van de Commissie inzake geldboeten.

4.3.   Verzachtende omstandigheden

Gelet op het beschikbare bewijsmateriaal is de Commissie van oordeel dat in deze zaak het bestaan van verzachtende omstandigheden kan worden erkend, aangezien gedurende een deel van de periode in kwestie sommige van de door Telefónica gehanteerde prijzen aan sectorspecifieke regelgeving waren onderworpen. Net zoals in de zaak-Deutsche Telekom, waar het feit dat op de retail- en wholesale-tarieven van Deutsche Telekom sectorspecifieke regelgeving van toepassing was, in aanmerking werd genomen als verzachtende omstandigheid en een vermindering van 10 % werd toegepast, wordt in dit geval een vermindering van 10 % toegepast, hoewel Telefónica over een veel grotere manoeuvreerruimte beschikte om haar prijzen vast te stellen.

Rekening houdend met alle hierboven genoemde factoren wordt het bedrag van de boete vastgesteld op 151 875 000 EUR. Deze boete wordt opgelegd aan Telefónica SA en haar dochteronderneming Telefónica de España SAU, hoofdelijk aansprakelijk.

---

(1)  PB L 1 van 4.1.2003, blz. 1.

(2)  Bij deze methode wordt, bijvoorbeeld, rekening gehouden met de leereffecten en de schaalvoordelen die snelgroeiende markten zoals de markt in kwestie kenmerken.

(3)  Zaak C-7/97, Oscar Bronner, Jurispr. 1998, blz. I-7791, punten 43 tot en met 46.

(4)  Om vast te stellen dat er sprake is van een afschermingseffect is het niet nodig dat rivalen worden gedwongen de markt te verlaten: het volstaat dat zij benadeeld worden en er derhalve toe worden gedwongen minder agressief te concurreren.

(5)  Zie beschikking Deutsche Telekom, overwegingen 203 en 204.

---