# Publicatieblad C 74/2008

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 74 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 51e jaargang20 maart 2008 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 74

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

51e jaargang20 maart 2008

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Raad |
| 2008/C 074/01 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Oostenrijk voor de periode 2007-2010 | 1 |
| 2008/C 074/02 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2007-2010 | 5 |
| 2008/C 074/03 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2007-2010 | 10 |
| 2008/C 074/04 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2007-2010 | 15 |
| 2008/C 074/05 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Litouwen voor de periode 2007-2010 | 19 |
| 2008/C 074/06 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van de Tsjechische Republiek voor de periode 2007-2010 | 24 |
| 2008/C 074/07 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2007-2010 | 28 |
| 2008/C 074/08 | Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2007-2010 | 33 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

2008/C 074/01

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Oostenrijk voor de periode 2007-2010

1

2008/C 074/02

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2007-2010

5

2008/C 074/03

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2007-2010

10

2008/C 074/04

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2007-2010

15

2008/C 074/05

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Litouwen voor de periode 2007-2010

19

2008/C 074/06

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van de Tsjechische Republiek voor de periode 2007-2010

24

2008/C 074/07

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2007-2010

28

2008/C 074/08

Advies van de Raad van 4 maart 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2007-2010

33

| | II   Mededelingen |
| --- | --- |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2008/C 074/09 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.4687 — SACYR VALLEHERMOSO/Eiffage) (
  1
  ) | 38 |
| 2008/C 074/10 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5034 — Montagu/GIP/Biffa) (
  1
  ) | 38 |

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2008/C 074/09

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.4687 — SACYR VALLEHERMOSO/Eiffage) (
  1
  )

1

38

2008/C 074/10

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5034 — Montagu/GIP/Biffa) (
  1
  )

1

38

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2008/C 074/11 | Wisselkoersen van de euro | 39 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2008/C 074/12 | Informatie krachtens Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld | 40 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2008/C 074/11

Wisselkoersen van de euro

39

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2008/C 074/12

Informatie krachtens Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld

40

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | BESTUURLIJKE PROCEDURES |
| | Commissie |
| 2008/C 074/13 | Uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor werkzaamheden onder contract in het kader van het meerjarenprogramma van de Gemeenschap ter verbetering van de toegankelijkheid, het nut en de exploiteerbaarheid van digitale inhoud in Europa (het eContentplus-programma) (
  1
  ) | 62 |
| 2008/C 074/14 | Uitnodiging tot het indienen van voorstellen in het kader van de werkprogramma's van het zevende kaderprogramma van de EG voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie | 64 |
| | GERECHTELIJKE PROCEDURES |
| | Europese Economische RuimteEVA-Hof |
| 2008/C 074/15 | Verzoek om een advies van het EVA-Hof door Oslo tingrett van 26 november 2007 in de zaak L'Oréal Norge AS v Smart Club Norge AS (Zaak E-10/07) | 65 |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE HANDELSPOLITIEK |
| | Commissie |
| 2008/C 074/16 | Bericht van opening van een gedeeltelijk tussentijds nieuw onderzoek van de antidumpingmaatregelen die van toepassing zijn op de invoer van bepaalde gietstukken van oorsprong uit de Volksrepubliek China | 66 |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Commissie |
| 2008/C 074/17 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5032 — Roxel/Protac) (
  1
  ) | 68 |
| 2008/C 074/18 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.4919 — StatoilHydro/ConocoPhillips (Jet)) (
  1
  ) | 69 |
| 2008/C 074/19 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5104 — Altor Fund II/Papyrus) — Zaak die in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure (
  1
  ) | 70 |
| 2008/C 074/20 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5077 — Colony Capital/Morgan Stanley/Colfilm) — Zaak die in aanmerking kan komen voor een vereenvoudigde procedure (
  1
  ) | 71 |
| | ANDERE BESLUITEN |
| | Commissie |
| 2008/C 074/21 | Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen | 72 |

V   Bekendmakingen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Commissie

2008/C 074/13

Uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor werkzaamheden onder contract in het kader van het meerjarenprogramma van de Gemeenschap ter verbetering van de toegankelijkheid, het nut en de exploiteerbaarheid van digitale inhoud in Europa (het eContentplus-programma) (
  1
  )

e

plus

1

62

2008/C 074/14

Uitnodiging tot het indienen van voorstellen in het kader van de werkprogramma's van het zevende kaderprogramma van de EG voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie

64

GERECHTELIJKE PROCEDURES

Europese Economische RuimteEVA-Hof

2008/C 074/15

Verzoek om een advies van het EVA-Hof door Oslo tingrett van 26 november 2007 in de zaak L'Oréal Norge AS v Smart Club Norge AS (Zaak E-10/07)

65

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE HANDELSPOLITIEK

Commissie

2008/C 074/16

Bericht van opening van een gedeeltelijk tussentijds nieuw onderzoek van de antidumpingmaatregelen die van toepassing zijn op de invoer van bepaalde gietstukken van oorsprong uit de Volksrepubliek China

66

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

2008/C 074/17

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5032 — Roxel/Protac) (
  1
  )

1

68

2008/C 074/18

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.4919 — StatoilHydro/ConocoPhillips (Jet)) (
  1
  )

1

69

2008/C 074/19

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5104 — Altor Fund II/Papyrus) — Zaak die in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure (
  1
  )

1

70

2008/C 074/20

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5077 — Colony Capital/Morgan Stanley/Colfilm) — Zaak die in aanmerking kan komen voor een vereenvoudigde procedure (
  1
  )

1

71

ANDERE BESLUITEN

Commissie

2008/C 074/21

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

72

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/1 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/1

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Oostenrijk voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Oostenrijk voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Oostenrijk voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | De afgelopen jaren heeft Oostenrijk een stevige economische groei gekend, die gemiddeld genomen hoger lag dan in de overige landen van het eurogebied. De particuliere consumptie kende een zwakke ontwikkeling, zodat de grootste groeibijdragen vooral afkomstig waren van de netto-uitvoer en de investeringen. De voortgaande loonmatiging hielp de prijsstabiliteit te handhaven en bevorderde tegelijkertijd het externe concurrentievermogen.
  De Oostenrijkse arbeidsmarkt heeft zich gunstig ontwikkeld: het werkloosheidspercentage behoort tot de laagste in de EU en de algemene arbeidsparticipatie die ligt hoger dan het in het kader van de Lissabonstrategie te realiseren streefcijfer van 70 %. De participatie van oudere werknemers blijft evenwel lager dan het EU-gemiddelde. De overheidsschuld bedraagt meer dan 60 % van het bbp en het overheidstekort laat sinds 2005 een daling zien, maar het realiseren van een sluitende begroting is al herhaaldelijk uitgesteld. Voor het bewerkstellingen van een duurzame consolidatie van de openbare financiën is het ook van belang dat de budgettaire betrekkingen tussen de verschillende overheidsniveaus ingrijpend worden hervormd, want deze zijn momenteel te gecompliceerd en niet transparant genoeg. |
| --- | --- |

(2)

De afgelopen jaren heeft Oostenrijk een stevige economische groei gekend, die gemiddeld genomen hoger lag dan in de overige landen van het eurogebied. De particuliere consumptie kende een zwakke ontwikkeling, zodat de grootste groeibijdragen vooral afkomstig waren van de netto-uitvoer en de investeringen. De voortgaande loonmatiging hielp de prijsstabiliteit te handhaven en bevorderde tegelijkertijd het externe concurrentievermogen.

De Oostenrijkse arbeidsmarkt heeft zich gunstig ontwikkeld: het werkloosheidspercentage behoort tot de laagste in de EU en de algemene arbeidsparticipatie die ligt hoger dan het in het kader van de Lissabonstrategie te realiseren streefcijfer van 70 %. De participatie van oudere werknemers blijft evenwel lager dan het EU-gemiddelde. De overheidsschuld bedraagt meer dan 60 % van het bbp en het overheidstekort laat sinds 2005 een daling zien, maar het realiseren van een sluitende begroting is al herhaaldelijk uitgesteld. Voor het bewerkstellingen van een duurzame consolidatie van de openbare financiën is het ook van belang dat de budgettaire betrekkingen tussen de verschillende overheidsniveaus ingrijpend worden hervormd, want deze zijn momenteel te gecompliceerd en niet transparant genoeg.

| (3) | In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt aangenomen dat de reële bbp-groei zal vertragen van 3,4 % in 2007 tot gemiddeld 2,5 % gedurende de rest van de programmaperiode. Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario van plausibele groeihypothesen uit te gaan. Gezien de recente ontwikkelingen van de voedings- en olieprijzen kan de inflatie enigszins hoger uitvallen dan in het programma wordt voorspeld, maar de voortgezette loonmatiging zou tot een hoog blijvend concurrentievermogen moeten bijdragen. |
| --- | --- |

(3)

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt aangenomen dat de reële bbp-groei zal vertragen van 3,4 % in 2007 tot gemiddeld 2,5 % gedurende de rest van de programmaperiode. Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario van plausibele groeihypothesen uit te gaan. Gezien de recente ontwikkelingen van de voedings- en olieprijzen kan de inflatie enigszins hoger uitvallen dan in het programma wordt voorspeld, maar de voortgezette loonmatiging zou tot een hoog blijvend concurrentievermogen moeten bijdragen.

| (4) | Het overheidstekort voor 2007 wordt in de meest recente actualisering van het stabiliteitsprogramma op 0,7 % van het bbp geraamd, terwijl in de vorige actualisering een streefcijfer van 0,9 % van het bbp werd gehanteerd. Dat de doelstelling is overtroffen, is hoofdzakelijk het gevolg van de beter dan verwachte conjunctuurontwikkeling. De ontvangsten kwamen daardoor hoger uit dan waarmee in de begrotingsplannen rekening was gehouden en compenseerden aldus licht de hoger dan geplande uitgavengroei. Met name de opbrengsten van zowel de loon- en vennootschapsbelasting als de dividendbelasting zorgden ervoor dat de ontvangsten hoger uitvielen dan voorzien. De Raad merkt op dat, in het algemeen, de uitvoering van de begroting voor 2007 ook spoorde met de door de Eurogroep in april 2007 aangenomen oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort voor 2007 wordt in de meest recente actualisering van het stabiliteitsprogramma op 0,7 % van het bbp geraamd, terwijl in de vorige actualisering een streefcijfer van 0,9 % van het bbp werd gehanteerd. Dat de doelstelling is overtroffen, is hoofdzakelijk het gevolg van de beter dan verwachte conjunctuurontwikkeling. De ontvangsten kwamen daardoor hoger uit dan waarmee in de begrotingsplannen rekening was gehouden en compenseerden aldus licht de hoger dan geplande uitgavengroei. Met name de opbrengsten van zowel de loon- en vennootschapsbelasting als de dividendbelasting zorgden ervoor dat de ontvangsten hoger uitvielen dan voorzien. De Raad merkt op dat, in het algemeen, de uitvoering van de begroting voor 2007 ook spoorde met de door de Eurogroep in april 2007 aangenomen oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (5) | De budgettaire middellangetermijnstrategie is er vooral op gericht tegen 2010 de middellangetermijndoelstelling (MTD) te verwezenlijken, die is gedefinieerd als een structureel begrotingsevenwicht (het structurele saldo is gelijk aan het conjunctuurgezuiverde saldo ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen). Aangenomen wordt dat het nominale overheidssaldo zal omslaan van een tekort van 0,7 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,4 % van het bbp in 2010, waarbij de aanpassing vooral in de laatste jaren van de programmaperiode zou plaatsvinden. Het primaire overschot zal tijdens de programmaperiode naar verwachting een iets kleinere verbetering — met 0,9 procentpunt van het bbp — te zien geven. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele tekort zal tussen 2007 en 2010 met ongeveer 1 procentpunt van het bbp teruglopen (3). De consolidatie berust hoofdzakelijk op uitgavenverminderingen, waarbij een beheersing van de sociale uitgaven en uit bestuurlijke hervormingen voortvloeiende besparingen als belangrijkste factoren fungeren. Anders dan in het vorige programma, waarin werd aangenomen dat de MTD in 2009 bijna zou worden bereikt, wordt in de nieuwe actualisering de geplande aanpassing wat verder naar de toekomst verschoven, ondanks de gunstiger groeiontwikkeling van 2007. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op net geen 60 % van het bbp — de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde — wordt geraamd, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting verder teruglopen met 4,5 procentpunt. |
| --- | --- |

(5)

De budgettaire middellangetermijnstrategie is er vooral op gericht tegen 2010 de middellangetermijndoelstelling (MTD) te verwezenlijken, die is gedefinieerd als een structureel begrotingsevenwicht (het structurele saldo is gelijk aan het conjunctuurgezuiverde saldo ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen). Aangenomen wordt dat het nominale overheidssaldo zal omslaan van een tekort van 0,7 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,4 % van het bbp in 2010, waarbij de aanpassing vooral in de laatste jaren van de programmaperiode zou plaatsvinden. Het primaire overschot zal tijdens de programmaperiode naar verwachting een iets kleinere verbetering — met 0,9 procentpunt van het bbp — te zien geven. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele tekort zal tussen 2007 en 2010 met ongeveer 1 procentpunt van het bbp teruglopen (3). De consolidatie berust hoofdzakelijk op uitgavenverminderingen, waarbij een beheersing van de sociale uitgaven en uit bestuurlijke hervormingen voortvloeiende besparingen als belangrijkste factoren fungeren. Anders dan in het vorige programma, waarin werd aangenomen dat de MTD in 2009 bijna zou worden bereikt, wordt in de nieuwe actualisering de geplande aanpassing wat verder naar de toekomst verschoven, ondanks de gunstiger groeiontwikkeling van 2007. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op net geen 60 % van het bbp — de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde — wordt geraamd, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting verder teruglopen met 4,5 procentpunt.

| (6) | De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden, maar in 2009 en 2010 kunnen de begrotingsresultaten slechter uitvallen dan verwacht, ondanks het feit dat aannemelijke macro-economische hypothesen worden gehanteerd. Het programma bevat met name niet genoeg informatie over de maatregelen die moeten worden genomen voor het realiseren van de sterke uitgavenbeheersing die voor de laatste twee jaar van de programmaperiode is gepland, al zouden de uit de pensioenhervorming van 2004 voortvloeiende bezuinigingen op de werkloosheidsuitkeringen en pensioenen tot de daling van de uitgavenquote moeten bijdragen. Evenmin is duidelijk hoe de over de programmaperiode geplande extra uitgaven voor onderwijs, O&O en infrastructuur passen binnen de uitgavendoelstellingen, terwijl ook de verwachte efficiëntieverbetering in de overheidsdiensten met onzekerheid omgeven blijft.
  Ten slotte worden in het programma voor 2010 belastingverlagingen aangekondigd, zonder dat wordt aangegeven hoe deze zullen worden gefinancierd. De risico's voor de verwachte ontwikkeling van de schuldquote lijken elkaar nagenoeg in evenwicht te houden: enerzijds is wegens de mogelijk hoger dan voorspelde tekorten een afwijking van het in het programma gepresenteerde aanpassingstraject denkbaar, maar anderzijds zou het nominale bbp hoger kunnen uitkomen dan verwacht. |
| --- | --- |

(6)

De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden, maar in 2009 en 2010 kunnen de begrotingsresultaten slechter uitvallen dan verwacht, ondanks het feit dat aannemelijke macro-economische hypothesen worden gehanteerd. Het programma bevat met name niet genoeg informatie over de maatregelen die moeten worden genomen voor het realiseren van de sterke uitgavenbeheersing die voor de laatste twee jaar van de programmaperiode is gepland, al zouden de uit de pensioenhervorming van 2004 voortvloeiende bezuinigingen op de werkloosheidsuitkeringen en pensioenen tot de daling van de uitgavenquote moeten bijdragen. Evenmin is duidelijk hoe de over de programmaperiode geplande extra uitgaven voor onderwijs, O&O en infrastructuur passen binnen de uitgavendoelstellingen, terwijl ook de verwachte efficiëntieverbetering in de overheidsdiensten met onzekerheid omgeven blijft.

Ten slotte worden in het programma voor 2010 belastingverlagingen aangekondigd, zonder dat wordt aangegeven hoe deze zullen worden gefinancierd. De risico's voor de verwachte ontwikkeling van de schuldquote lijken elkaar nagenoeg in evenwicht te houden: enerzijds is wegens de mogelijk hoger dan voorspelde tekorten een afwijking van het in het programma gepresenteerde aanpassingstraject denkbaar, maar anderzijds zou het nominale bbp hoger kunnen uitkomen dan verwacht.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling is het niet uitgesloten dat de begrotingsstrategie van het programma niet volstaat om de MTD in 2010 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt aangenomen. Toch wordt gedurende de gehele programmaperiode een veiligheidsmarge gehandhaafd die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. Het uit het programma blijkende aanpassingstempo richting de MTD is in 2008 ontoereikend en dient sterk te worden opgevoerd om te stroken met het stabiliteits- en groeipact, dat voorschrijft dat de jaarlijkse verbetering van het structurele saldo in goede economische tijden meer dan 0,5 % van het bbp moet bedragen. De Raad merkt tevens op dat het aanpassingstempo voor 2008 ook niet in overeenstemming is met de door de Eurogroep in april 2007 aangenomen oriëntaties voor het begrotingsbeleid. Na 2008 dient de geplande aanpassing met specifieke uitgavenbesparende maatregelen te worden ondersteund. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling is het niet uitgesloten dat de begrotingsstrategie van het programma niet volstaat om de MTD in 2010 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt aangenomen. Toch wordt gedurende de gehele programmaperiode een veiligheidsmarge gehandhaafd die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. Het uit het programma blijkende aanpassingstempo richting de MTD is in 2008 ontoereikend en dient sterk te worden opgevoerd om te stroken met het stabiliteits- en groeipact, dat voorschrijft dat de jaarlijkse verbetering van het structurele saldo in goede economische tijden meer dan 0,5 % van het bbp moet bedragen. De Raad merkt tevens op dat het aanpassingstempo voor 2008 ook niet in overeenstemming is met de door de Eurogroep in april 2007 aangenomen oriëntaties voor het begrotingsbeleid. Na 2008 dient de geplande aanpassing met specifieke uitgavenbesparende maatregelen te worden ondersteund.

| (8) | Oostenrijk lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Van de vergrijzing gaat een kleiner langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat wordt aangenomen dat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp op lange termijn zullen teruglopen. De begrotingssituatie voor 2007 waarvan in het programma wordt uitgegaan, is beter dan de uitgangspositie van het vorige programma en draagt bij tot het afzwakken van de verwachte langetermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting. De risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën kunnen eveneens deels worden ondervangen door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden, zoals in het programma is gepland. |
| --- | --- |

(8)

Oostenrijk lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Van de vergrijzing gaat een kleiner langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat wordt aangenomen dat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp op lange termijn zullen teruglopen. De begrotingssituatie voor 2007 waarvan in het programma wordt uitgegaan, is beter dan de uitgangspositie van het vorige programma en draagt bij tot het afzwakken van de verwachte langetermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting. De risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën kunnen eveneens deels worden ondervangen door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden, zoals in het programma is gepland.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma sluit volledig aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. In zowel het stabiliteitsprogramma als het uitvoeringsverslag gaat de aandacht vooral uit naar de maatregelen met rechtstreekse budgettaire gevolgen en wordt voorzien in een verschuiving van de uitgaven naar groeibevorderende bestedingscategorieën, zoals O&O, infrastructuur en onderwijs. Evenzo bevat het uitvoeringsverslag informatie over de hervormingen van het openbaar bestuur en de gezondheidszorg, alsook over de invoering van een nieuw budgettair middellangetermijnkader, stuk voor stuk essentiële elementen van het in het stabiliteitsprogramma gepresenteerde traject voor de begrotingsconsolidatie. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma sluit volledig aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. In zowel het stabiliteitsprogramma als het uitvoeringsverslag gaat de aandacht vooral uit naar de maatregelen met rechtstreekse budgettaire gevolgen en wordt voorzien in een verschuiving van de uitgaven naar groeibevorderende bestedingscategorieën, zoals O&O, infrastructuur en onderwijs. Evenzo bevat het uitvoeringsverslag informatie over de hervormingen van het openbaar bestuur en de gezondheidszorg, alsook over de invoering van een nieuw budgettair middellangetermijnkader, stuk voor stuk essentiële elementen van het in het stabiliteitsprogramma gepresenteerde traject voor de begrotingsconsolidatie.

| (10) | De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie sluit slechts gedeeltelijk aan bij de in de geïntegreerde richtsnoeren opgenomen landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabonstrategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied; daar de structurele verbetering richting de MTD blijkt immens ontoereikend. |
| --- | --- |

(10)

De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie sluit slechts gedeeltelijk aan bij de in de geïntegreerde richtsnoeren opgenomen landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabonstrategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied; daar de structurele verbetering richting de MTD blijkt immens ontoereikend.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie luidt dat er in het programma, in een context van groei die dicht bij zijn potentieel blijft, van wordt uitgegaan dat langzaam vooruitgang zal worden geboekt richting de MTD door middel van een vrij laat in de programmaperiode plaatsvindende aanpassing, die op een niet volledig gespecificeerde uitgavenbeheersing is gebaseerd. De verwezenlijking van de begrotingsdoelstellingen na 2008 is aan risico's onderhevig en het is heel goed mogelijk dat de MTD aan het einde van de programmaperiode niet wordt gehaald. In de actualisering wordt niet aangegeven hoe de voor 2010 aangekondigde belastingverlagingen zullen worden gefinancierd. Aangenomen wordt dat de overheidsschuld in 2007 tot net onder de referentiewaarde van 60 % van het bbp is gedaald en in de komende jaren licht zal blijven afnemen. Oostenrijk lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn betreft.

Gezien de bovenstaande evaluatie wordt Oostenrijk verzocht van het iets lager dan verwachte feitelijke tekort voor 2007 te profiteren om de aanpassingsinspanning in 2008 te intensiveren en de voor de laatste twee jaar van de programmaperiode geplande aanpassing met specifieke en afdoende maatregelen, waaronder financiering van de voorgenomen belastingshervorming, te ondersteunen. Aldus zou de MTD vroeger worden gerealiseerd dan in het programma wordt aangenomen, met name door strikter de hand te houden aan de uitgavenbeheersing en door eventuele onverwachte belastingontvangsten voor de consolidatie van de begroting aan te wenden.

De Raad merkt tevens op dat dergelijke maatregelen zouden stroken met de in april 2007 door de Eurogroep vastgestelde richtsnoeren voor het begrotingsbeleid.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 3,3 | 3,4 | 2,4 | 2,5 | 2,5 |
| COM nov 2007 | 3,3 | 3,3 | 2,7 | 2,4 | n.b. |
| SP maart 2007 | 3,1 | 2,7 | 2,3 | 2,5 | 2,6 |
| HICP-inflatie
  (%) | SP nov 2007 | 1,5 | 1,9 | 2,0 | 2,0 | 2,0 |
| COM nov 2007 | 1,7 | 1,9 | 1,9 | 1,8 | n.b. |
| SP maart 2007 | 1,5 | 1,6 | 1,7 | 1,7 | 1,8 |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP nov 2007 | – 0,5 | 0,4 | 0,4 | 0,5 | 0,5 |
| COM nov 2007 (6) | – 0,4 | 0,4 | 0,8 | 0,8 | n.b. |
| SP maart 2007 | – 0,3 | 0,1 | – 0,1 | 0,1 | 0,3 |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 3,2 | 3,5 | 3,7 | 3,7 | 3,7 |
| COM nov 2007 | 3,3 | 4,6 | 5,2 | 5,3 | n.b. |
| SP maart 2007 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 1,4 | – 0,7 | – 0,6 | – 0,2 | 0,4 |
| COM nov 2007 | – 1,4 | – 0,8 | – 0,7 | – 0,4 | n.b. |
| SP maart 2007 | – 1,1 | – 0,9 | – 0,7 | – 0,2 | 0,4 |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 1,5 | 2,0 | 2,1 | 2,3 | 2,8 |
| COM nov 2007 | 1,4 | 1,7 | 1,8 | 2,0 | n.b. |
| SP maart 2007 | 1,9 | 2,0 | 2,1 | 2,6 | 3,1 |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 1,2 | – 0,9 | – 0,8 | – 0,4 | 0,1 |
| COM nov 2007 | – 1,2 | – 1,0 | – 1,0 | – 0,8 | n.b. |
| SP maart 2007 | – 1,0 | – 0,9 | – 0,7 | – 0,2 | 0,2 |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 1,2 | – 0,7 | – 0,6 | – 0,4 | 0,1 |
| COM nov 2007 | – 1,2 | – 1,0 | – 1,0 | – 0,8 | n.b. |
| SP maart 2007 | – 1,0 | – 0,8 | – 0,4 | – 0,2 | 0,2 |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 61,7 | 59,9 | 58,4 | 57,0 | 55,4 |
| COM nov 2007 | 61,7 | 60,0 | 58,4 | 57,2 | n.b. |
| SP maart 2007 | 62,2 | 61,2 | 59,9 | 58,5 | 56,8 |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

3,3

3,4

2,4

2,5

2,5

COM nov 2007

3,3

3,3

2,7

2,4

n.b.

SP maart 2007

3,1

2,7

2,3

2,5

2,6

HICP-inflatie

(%)

SP nov 2007

1,5

1,9

2,0

2,0

2,0

COM nov 2007

1,7

1,9

1,9

1,8

n.b.

SP maart 2007

1,5

1,6

1,7

1,7

1,8

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP nov 2007

– 0,5

0,4

0,4

0,5

0,5

COM nov 2007 (6)

– 0,4

0,4

0,8

0,8

n.b.

SP maart 2007

– 0,3

0,1

– 0,1

0,1

0,3

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP nov 2007

3,2

3,5

3,7

3,7

3,7

COM nov 2007

3,3

4,6

5,2

5,3

n.b.

SP maart 2007

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 1,4

– 0,7

– 0,6

– 0,2

0,4

COM nov 2007

– 1,4

– 0,8

– 0,7

– 0,4

n.b.

SP maart 2007

– 1,1

– 0,9

– 0,7

– 0,2

0,4

Primair saldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

1,5

2,0

2,1

2,3

2,8

COM nov 2007

1,4

1,7

1,8

2,0

n.b.

SP maart 2007

1,9

2,0

2,1

2,6

3,1

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 1,2

– 0,9

– 0,8

– 0,4

0,1

COM nov 2007

– 1,2

– 1,0

– 1,0

– 0,8

n.b.

SP maart 2007

– 1,0

– 0,9

– 0,7

– 0,2

0,2

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 1,2

– 0,7

– 0,6

– 0,4

0,1

COM nov 2007

– 1,2

– 1,0

– 1,0

– 0,8

n.b.

SP maart 2007

– 1,0

– 0,8

– 0,4

– 0,2

0,2

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP nov 2007

61,7

59,9

58,4

57,0

55,4

COM nov 2007

61,7

60,0

58,4

57,2

n.b.

SP maart 2007

62,2

61,2

59,9

58,5

56,8

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  Indien de extra uitgaven voor militair materieel als eenmalige maatregelen worden aangemerkt (wat in het programma wel maar in de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie niet het geval is, zoals uit onderstaande overzichtstabel blijkt), dan zou de aanpassing van het structurele tekort 0,2 procentpunt kleiner uitvallen dan wanneer deze eenmalige maatregelen buiten beschouwing worden gelaten.

(4)  Met name de gegevens over sommige componenten van de zogeheten stock-flow adjustment, alsook sommige gegevens over de houdbaarheid op lange termijn ontbreken.

(5)  In de programma's vermelde „output gaps” en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 2,2 % in 2006 en 2,4 % in 2007-2009.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma vertegenwoordigen de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen 0,2 % van het bbp in 2007 en 2008 en 0,1 % van het bbp in 2009 en hebben zij telkens een tekortverhogend effect (uitgaven voor militair materieel). Volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie is er geen sprake van eenmalige en andere tijdelijke maatregelen omdat de diensten van de Commissie de betrokken uitgaven voor militair materieel niet als eenmalig beschouwen.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/5 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/5

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/02)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | Slovenië heeft in de afgelopen tien jaar over het algemeen een krachtige bbp-groei gekend die in het eerste jaar van lidmaatschap van het eurogebied een hoogtepunt bereikte. Met name door de ontwikkeling van de grondstoffenprijzen en door een gebrek aan concurrentie in een aantal sectoren is de inflatie in 2007 echter ook duidelijk toegenomen, met het gevaar dat de lonen in 2008 worden meegezogen.
  Dankzij de krachtige economische groei in de aanloop naar de toetreding tot de EU en het eurogebied is goede vooruitgang geboekt bij de consolidatie van de overheidsfinanciën. In de toekomst zijn verbetering van de arbeidsproductiviteit, het afstemmen van de lonen op de productiviteit en aanhoudende begrotingsinspanningen nodig om de macro-economische stabiliteit te vergroten en de inflatie te verlagen. Het concurrentievermogen van de exportgerichte economie zou gebaat zijn bij maatregelen om de recente stijging van de inflatie in Slovenië tegen te gaan. Voorts blijft de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn een probleem omdat de vergrijzing naar verwachting duidelijk gevolgen zal hebben voor de begroting en er geen sprake is van verdere pensioenhervormingen. Om het huidige economische inhaalproces te ondersteunen, is het van belang dat verdere structurele hervormingen, en met name een hervorming van de arbeidsmarkt en de productmarkten, worden doorgevoerd. In dit verband is het ook nuttig om de overheidsuitgaven verder te verschuiven naar groeibevorderende rubrieken, iets te doen aan starre begrotingsregels en de doelmatigheid van de uitgaven te vergroten. |
| --- | --- |

(2)

Slovenië heeft in de afgelopen tien jaar over het algemeen een krachtige bbp-groei gekend die in het eerste jaar van lidmaatschap van het eurogebied een hoogtepunt bereikte. Met name door de ontwikkeling van de grondstoffenprijzen en door een gebrek aan concurrentie in een aantal sectoren is de inflatie in 2007 echter ook duidelijk toegenomen, met het gevaar dat de lonen in 2008 worden meegezogen.

Dankzij de krachtige economische groei in de aanloop naar de toetreding tot de EU en het eurogebied is goede vooruitgang geboekt bij de consolidatie van de overheidsfinanciën. In de toekomst zijn verbetering van de arbeidsproductiviteit, het afstemmen van de lonen op de productiviteit en aanhoudende begrotingsinspanningen nodig om de macro-economische stabiliteit te vergroten en de inflatie te verlagen. Het concurrentievermogen van de exportgerichte economie zou gebaat zijn bij maatregelen om de recente stijging van de inflatie in Slovenië tegen te gaan. Voorts blijft de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn een probleem omdat de vergrijzing naar verwachting duidelijk gevolgen zal hebben voor de begroting en er geen sprake is van verdere pensioenhervormingen. Om het huidige economische inhaalproces te ondersteunen, is het van belang dat verdere structurele hervormingen, en met name een hervorming van de arbeidsmarkt en de productmarkten, worden doorgevoerd. In dit verband is het ook nuttig om de overheidsuitgaven verder te verschuiven naar groeibevorderende rubrieken, iets te doen aan starre begrotingsregels en de doelmatigheid van de uitgaven te vergroten.

| (3) | Volgens het macro-economische scenario van het programma vertraagt de reële bbp-groei van 5,8 % in 2007 tot 4,6 % in 2008 en 4,1 % in 2009 en trekt deze aan het eind van de programmaperiode weer aan tot 4,5 %. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario te berusten op plausibele groeihypothesen, zij het dat de risico's voor 2008 sinds de afronding van het stabiliteitsprogramma zijn toegenomen vanwege het externe klimaat. Na de onverwachte stijging van de inflatie in 2007 zijn de programmaprojecties voor de inflatie duidelijk hoger dan in het scenario van afgelopen jaar. Toch blijven ze voor 2008 gezien de recente ontwikkelingen bij de levensmiddelen- en energieprijzen aan de lage kant. Tweederonde-effecten van de sterke toename van de inflatie in 2007 en loonstijgingen in de publieke sector die tot looneisen in de particuliere sector leiden, kunnen ervoor zorgen dat het inflatieverschil met de rest van het eurogebied oploopt. Indien die situatie lang aanhoudt, kan dit tot gevolg hebben dat het concurrentievermogen zich minder gunstig ontwikkelt dan uit het programma naar voren komt. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische scenario van het programma vertraagt de reële bbp-groei van 5,8 % in 2007 tot 4,6 % in 2008 en 4,1 % in 2009 en trekt deze aan het eind van de programmaperiode weer aan tot 4,5 %. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario te berusten op plausibele groeihypothesen, zij het dat de risico's voor 2008 sinds de afronding van het stabiliteitsprogramma zijn toegenomen vanwege het externe klimaat. Na de onverwachte stijging van de inflatie in 2007 zijn de programmaprojecties voor de inflatie duidelijk hoger dan in het scenario van afgelopen jaar. Toch blijven ze voor 2008 gezien de recente ontwikkelingen bij de levensmiddelen- en energieprijzen aan de lage kant. Tweederonde-effecten van de sterke toename van de inflatie in 2007 en loonstijgingen in de publieke sector die tot looneisen in de particuliere sector leiden, kunnen ervoor zorgen dat het inflatieverschil met de rest van het eurogebied oploopt. Indien die situatie lang aanhoudt, kan dit tot gevolg hebben dat het concurrentievermogen zich minder gunstig ontwikkelt dan uit het programma naar voren komt.

| (4) | Het overheidstekort voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 0,7 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 1,5 % van het bbp in het programma van 2006. Het verschil is voornamelijk te danken aan een gunstig basiseffect van het resultaat over 2006 en aan een hogere nominale bbp-groei in 2007 dan waarop gerekend was. Tegelijk zijn — ook volgens de actualisering 2007 van het programma — inkomstenmeevallers deels weggevallen tegen een hogere toename van de uitgaven dan gepland in het programma voor 2006. Recentere informatie op kasbasis wijst er echter op dat het resultaat over 2007 nog gunstiger uitvalt en dat er mogelijk zelfs sprake is van een gering overschot. Al met al is de uitvoering van de begroting in 2007 in lijn geweest met het advies van de Raad van 27 februari 2007 over het stabiliteitsprogramma van 2006 (3). Daarin was Slovenië verzocht om te profiteren van het gunstige economische klimaat, onder meer de begrotingsmeevallers in 2006, om de middellangetermijndoelstelling (MTD) sneller te bereiken. De uitvoering van de begroting voor 2007 is ook in overeenstemming met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 0,7 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 1,5 % van het bbp in het programma van 2006. Het verschil is voornamelijk te danken aan een gunstig basiseffect van het resultaat over 2006 en aan een hogere nominale bbp-groei in 2007 dan waarop gerekend was. Tegelijk zijn — ook volgens de actualisering 2007 van het programma — inkomstenmeevallers deels weggevallen tegen een hogere toename van de uitgaven dan gepland in het programma voor 2006. Recentere informatie op kasbasis wijst er echter op dat het resultaat over 2007 nog gunstiger uitvalt en dat er mogelijk zelfs sprake is van een gering overschot. Al met al is de uitvoering van de begroting in 2007 in lijn geweest met het advies van de Raad van 27 februari 2007 over het stabiliteitsprogramma van 2006 (3). Daarin was Slovenië verzocht om te profiteren van het gunstige economische klimaat, onder meer de begrotingsmeevallers in 2006, om de middellangetermijndoelstelling (MTD) sneller te bereiken. De uitvoering van de begroting voor 2007 is ook in overeenstemming met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (5) | De budgettaire middellangetermijnstrategie van de actualisering is er vooral op gericht in de loop van de programmaperiode met een steeds ruimere marge te voldoen aan de MTD, een structureel tekort van 1 % van het bbp (structureel wil zeggen: voor de conjunctuur gecorrigeerd tekort, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), zij het dat deze marge in 2008 iets terugloopt. Dat dit doel afwijkt van het doel van het vorige programma, namelijk om de MTD in 2009 te bereiken, komt doordat het resultaat over 2006 zoals hierboven vermeld, is meegevallen (voornamelijk dankzij de hogere nominale bbp-groei) en daarmee eigenlijk al in 2006 min of meer aan de MTD was voldaan. Nu er sprake is van een betere uitgangssituatie, loopt het nominale tekort in de actualisering van 2007 in vergelijking met het programma van 2006 over de gehele programmaperiode terug met ongeveer een 0,5 procentpunt van het bbp.
  Het tekort neemt in 2008 toe met 0,9 % van het bbp en wordt daarna geleidelijk weggewerkt. Daarbij vindt de grootste aanpassing in het laatste jaar plaats. Het primaire overschot volgt eenzelfde traject en komt in 2010 uit op iets meer dan 1 % van het bbp. De beoogde consolidatie vloeit voort uit een beheersing van de uitgaven, die met uitzondering van 2008 ruim opweegt tegen de geleidelijke daling van de ontvangstenquote. De primaire uitgaven dalen in de programmaperiode met 2,25 procentpunten van het bbp. Hoewel er sprake is van een vrij brede daling, hangt deze toch vooral samen met een beheersing van de sociale uitgaven, goed voor één derde van de totale consolidatie. De geleidelijke daling van de ontvangstenquote is grotendeels een gevolg van de lopende fiscale hervormingen (1,75 procentpunten) en doet zich met name bij de indirecte belastingen voor. De directe belastingen vertonen juist een lichte stijging. |
| --- | --- |

(5)

De budgettaire middellangetermijnstrategie van de actualisering is er vooral op gericht in de loop van de programmaperiode met een steeds ruimere marge te voldoen aan de MTD, een structureel tekort van 1 % van het bbp (structureel wil zeggen: voor de conjunctuur gecorrigeerd tekort, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), zij het dat deze marge in 2008 iets terugloopt. Dat dit doel afwijkt van het doel van het vorige programma, namelijk om de MTD in 2009 te bereiken, komt doordat het resultaat over 2006 zoals hierboven vermeld, is meegevallen (voornamelijk dankzij de hogere nominale bbp-groei) en daarmee eigenlijk al in 2006 min of meer aan de MTD was voldaan. Nu er sprake is van een betere uitgangssituatie, loopt het nominale tekort in de actualisering van 2007 in vergelijking met het programma van 2006 over de gehele programmaperiode terug met ongeveer een 0,5 procentpunt van het bbp.

Het tekort neemt in 2008 toe met 0,9 % van het bbp en wordt daarna geleidelijk weggewerkt. Daarbij vindt de grootste aanpassing in het laatste jaar plaats. Het primaire overschot volgt eenzelfde traject en komt in 2010 uit op iets meer dan 1 % van het bbp. De beoogde consolidatie vloeit voort uit een beheersing van de uitgaven, die met uitzondering van 2008 ruim opweegt tegen de geleidelijke daling van de ontvangstenquote. De primaire uitgaven dalen in de programmaperiode met 2,25 procentpunten van het bbp. Hoewel er sprake is van een vrij brede daling, hangt deze toch vooral samen met een beheersing van de sociale uitgaven, goed voor één derde van de totale consolidatie. De geleidelijke daling van de ontvangstenquote is grotendeels een gevolg van de lopende fiscale hervormingen (1,75 procentpunten) en doet zich met name bij de indirecte belastingen voor. De directe belastingen vertonen juist een lichte stijging.

| (6) | De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden, maar in de laatste jaren kunnen de begrotingsresultaten iets slechter uitvallen dan beoogd. Voor 2008 weegt een mogelijk gunstig basiseffect van een eventueel meevallend begrotingsresultaat over 2007 op tegen de risico's die voortvloeien uit de huidige verslechtering van het externe klimaat. Voor de jaren daarna loopt de uitvoering van de begrotingsstrategie bepaalde risico's, met name omdat de uitgaven pas aan het eind van de periode sterk worden teruggedrongen, maar niet goed duidelijk wordt welke maatregelen daaraan ten grondslag liggen. Tot op zekere hoogte worden deze risico's afgezwakt door het feit dat Slovenië in het recente verleden vaker goed heeft gepresteerd en de resultaten dus beter kunnen uitvallen dan waarop wordt gerekend. |
| --- | --- |

(6)

De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden, maar in de laatste jaren kunnen de begrotingsresultaten iets slechter uitvallen dan beoogd. Voor 2008 weegt een mogelijk gunstig basiseffect van een eventueel meevallend begrotingsresultaat over 2007 op tegen de risico's die voortvloeien uit de huidige verslechtering van het externe klimaat. Voor de jaren daarna loopt de uitvoering van de begrotingsstrategie bepaalde risico's, met name omdat de uitgaven pas aan het eind van de periode sterk worden teruggedrongen, maar niet goed duidelijk wordt welke maatregelen daaraan ten grondslag liggen. Tot op zekere hoogte worden deze risico's afgezwakt door het feit dat Slovenië in het recente verleden vaker goed heeft gepresteerd en de resultaten dus beter kunnen uitvallen dan waarop wordt gerekend.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode vast te houden. Wel is de marge in de laatste jaren mogelijk smaller dan beoogd. De geringe verslechtering van het structurele saldo in 2008 kan procyclisch uitpakken, zij het dat neerwaartse risico's zijn toegenomen vanwege het externe klimaat. Dit zou niet stroken met het stabiliteits- en groeipact. Voorts lijkt voor 2008, gezien de sterke inflatiedruk op dit moment, een restrictiever begrotingsbeleid geboden dan nu wordt beoogd. De Raad merkt op dat dit ook zou sporen met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, volgens welke het noodzakelijk is om de budgettaire beleidsplannen voor 2008 zorgvuldig op te stellen, en wel zodanig dat wordt voorkomen dat macro-economische onevenwichtigheden in de hand worden gewerkt. Voor de periode na 2008 is de budgettaire beleidskoers, zoals deze uit het programma naar voren komt, in overeenstemming met het pact. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode vast te houden. Wel is de marge in de laatste jaren mogelijk smaller dan beoogd. De geringe verslechtering van het structurele saldo in 2008 kan procyclisch uitpakken, zij het dat neerwaartse risico's zijn toegenomen vanwege het externe klimaat. Dit zou niet stroken met het stabiliteits- en groeipact. Voorts lijkt voor 2008, gezien de sterke inflatiedruk op dit moment, een restrictiever begrotingsbeleid geboden dan nu wordt beoogd. De Raad merkt op dat dit ook zou sporen met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, volgens welke het noodzakelijk is om de budgettaire beleidsplannen voor 2008 zorgvuldig op te stellen, en wel zodanig dat wordt voorkomen dat macro-economische onevenwichtigheden in de hand worden gewerkt. Voor de periode na 2008 is de budgettaire beleidskoers, zoals deze uit het programma naar voren komt, in overeenstemming met het pact.

| (8) | Slovenië lijkt een hoog risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. De begrotingssituatie in 2007 zoals geraamd in het programma, is ten opzichte van 2006 ruwweg ongewijzigd gebleven en is, zelfs als geen rekening wordt gehouden met de budgettaire gevolgen van de vergrijzing, net voldoende om de schuldquote op lange termijn te stabiliseren. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing liggen echter ruim boven het EU-gemiddelde. Dit komt vooral door een sterkere stijging van de pensioenuitgaven. Met hoge primaire overschotten op middellange termijn en vooral met verdere maatregelen om de forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen. |
| --- | --- |

(8)

Slovenië lijkt een hoog risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. De begrotingssituatie in 2007 zoals geraamd in het programma, is ten opzichte van 2006 ruwweg ongewijzigd gebleven en is, zelfs als geen rekening wordt gehouden met de budgettaire gevolgen van de vergrijzing, net voldoende om de schuldquote op lange termijn te stabiliseren. De budgettaire gevolgen van de vergrijzing liggen echter ruim boven het EU-gemiddelde. Dit komt vooral door een sterkere stijging van de pensioenuitgaven. Met hoge primaire overschotten op middellange termijn en vooral met verdere maatregelen om de forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Met name wordt in beide documenten een beeld geschetst van de voornaamste lopende hervormingsmaatregelen, zoals de ingrijpende fiscale hervorming, investeringen in de infrastructuur en wijzigingen in het stelsel van sociale overdrachten. Het programma bevat geen gedetailleerde kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn. Wel wordt, zij het niet systematisch, informatie verstrekt over de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de voornaamste voorgenomen hervormingen en is daarmee rekening gehouden in de begrotingsprognoses. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Met name wordt in beide documenten een beeld geschetst van de voornaamste lopende hervormingsmaatregelen, zoals de ingrijpende fiscale hervorming, investeringen in de infrastructuur en wijzigingen in het stelsel van sociale overdrachten. Het programma bevat geen gedetailleerde kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn. Wel wordt, zij het niet systematisch, informatie verstrekt over de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de voornaamste voorgenomen hervormingen en is daarmee rekening gehouden in de begrotingsprognoses.

| (10) | De begrotingsstrategie van het programma strookt slechts deels met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Zo ontbreken krachtige vervolgmaatregelen om het pensioenstelsel met het oog op de houdbaarheid op lange termijn ingrijpender te hervormen. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie van het programma strookt slechts deels met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Zo ontbreken krachtige vervolgmaatregelen om het pensioenstelsel met het oog op de houdbaarheid op lange termijn ingrijpender te hervormen.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie luidt dat Slovenië in 2007, twee jaar eerder dan in de vorige plannen, aan zijn MTD heeft voldaan en dat het programma in de loop van de programmaperiode de MTD met een steeds ruimere marge wil vasthouden. De meest recente beschikbare informatie wijst erop dat het begrotingsresultaat over 2007 gunstiger uitvalt dan verwacht, en dat er mogelijk zelfs sprake is van een gering overschot. In 2008 verslechtert het structurele saldo echter iets, dit ondanks de onverminderd gunstige groeivooruitzichten. De aan de begrotingsdoelstellingen verbonden risico's houden elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht. In de laatste jaren kunnen de begrotingsresultaten, vooral door de risico's voor de beoogde uitgavenbeheersing, iets ongunstiger uitvallen dan waarop gemikt wordt. De budgettaire koers in 2008 kan procyclisch uitpakken. Mede gezien de sterke inflatiedruk op dit moment lijkt voor 2008 een restrictiever begrotingsbeleid geboden dan momenteel wordt beoogd. De verwachte hoge loonstijgingen in de publieke sector geven ook reden tot bezorgdheid over de inflatievooruitzichten. Ondanks de momenteel lage schuld luidt het oordeel dat Slovenië door de verwachte duidelijke gevolgen van de vergrijzing voor de begroting een hoog risico loopt wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn betreft.

In het licht van de bovenstaande evaluatie wordt Slovenië verzocht om:

| i) | het waarschijnlijk meevallende resultaat over 2007 te gebruiken om de begrotingssituatie in 2008 en daarna sterker te verbeteren dan in het programma wordt beoogd, en aldus een procyclisch beleid te vermijden; |
| --- | --- |

i)

het waarschijnlijk meevallende resultaat over 2007 te gebruiken om de begrotingssituatie in 2008 en daarna sterker te verbeteren dan in het programma wordt beoogd, en aldus een procyclisch beleid te vermijden;

| ii) | klaar te staan om verdere maatregelen te treffen om de inflatiedruk te beteugelen door het aanbevolen begrotingsbeleid aan te vullen met passend loon-, arbeidsmarkt- en concurrentiebeleid; |
| --- | --- |

ii)

klaar te staan om verdere maatregelen te treffen om de inflatiedruk te beteugelen door het aanbevolen begrotingsbeleid aan te vullen met passend loon-, arbeidsmarkt- en concurrentiebeleid;

| iii) | gezien de verwachte stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, met name door een verdere hervorming van het pensioenstelsel. |
| --- | --- |

iii)

gezien de verwachte stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, met name door een verdere hervorming van het pensioenstelsel.

De Raad merkt tevens op dat dergelijke maatregelen zouden stroken met de in april 2007 door de Eurogroep vastgestelde richtsnoeren voor het begrotingsbeleid.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel Bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 5,7 | 5,8 | 4,6 | 4,1 | 4,5 |
| COM nov 2007 | 5,7 | 6,0 | 4,6 | 4,0 | n.b. |
| SP dec 2006 | 4,7 | 4,3 | 4,2 | 4,1 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP nov 2007 | 2,5 | 3,4 | 3,5 | 2,8 | 2,6 |
| COM nov 2007 | 2,5 | 3,5 | 3,7 | 2,9 | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,7 | 2,7 | 2,5 | 2,2 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële BBP) | SP nov 2007 | – 0,2 | 0,7 | 0,5 | 0,1 | 0,2 |
| COM nov 2007 (6) | – 0,2 | 0,9 | 0,8 | 0,3 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 0,5 | – 0,2 | 0,0 | 0,3 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v.
  het buitenland (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,8 | – 3,5 | – 3,1 | – 2,0 | – 1,6 |
| COM nov 2007 | – 2,6 | – 3,3 | – 2,6 | – 1,9 | n.b. |
| SP dec 2006 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 1,2 | – 0,6 | – 0,9 | – 0,6 | 0,0 |
| COM nov 2007 | – 1,2 | – 0,7 | – 1,0 | – 0,8 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 1,6 | – 1,5 | – 1,6 | – 1,0 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het BBP) | SP nov 2007 | 0,2 | 0,7 | 0,2 | 0,6 | 1,1 |
| COM nov 2007 | 0,2 | 0,7 | 0,3 | 0,4 | n.b. |
| SP dec 2006 | 0,1 | – 0,1 | – 0,3 | 0,3 | n.b. |
| Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 1,1 | – 0,9 | – 1,1 | – 0,7 | – 0,1 |
| COM nov 2007 | – 1,1 | – 1,1 | – 1,4 | – 1,0 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 1,4 | – 1,4 | – 1,6 | – 1,1 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het BBP) | SP nov 2007 | – 1,1 | – 0,8 | – 1,0 | – 0,7 | – 0,1 |
| COM nov 2007 | – 1,1 | – 1,1 | – 1,4 | – 1,0 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 1,4 | – 1,4 | – 1,6 | – 1,1 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het BBP) | SP nov 2007 | 27,1 | 25,6 | 24,7 | 23,8 | 22,5 |
| COM nov 2007 | 27,1 | 25,6 | 24,5 | 23,8 | n.b. |
| SP dec 2006 | 28,5 | 28,2 | 28,3 | 27,7 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel Bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

5,7

5,8

4,6

4,1

4,5

COM nov 2007

5,7

6,0

4,6

4,0

n.b.

SP dec 2006

4,7

4,3

4,2

4,1

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP nov 2007

2,5

3,4

3,5

2,8

2,6

COM nov 2007

2,5

3,5

3,7

2,9

n.b.

SP dec 2006

2,7

2,7

2,5

2,2

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële BBP)

SP nov 2007

– 0,2

0,7

0,5

0,1

0,2

COM nov 2007 (6)

– 0,2

0,9

0,8

0,3

n.b.

SP dec 2006

– 0,5

– 0,2

0,0

0,3

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v.

het buitenland (% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,8

– 3,5

– 3,1

– 2,0

– 1,6

COM nov 2007

– 2,6

– 3,3

– 2,6

– 1,9

n.b.

SP dec 2006

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 1,2

– 0,6

– 0,9

– 0,6

0,0

COM nov 2007

– 1,2

– 0,7

– 1,0

– 0,8

n.b.

SP dec 2006

– 1,6

– 1,5

– 1,6

– 1,0

n.b.

Primair saldo

(% van het BBP)

SP nov 2007

0,2

0,7

0,2

0,6

1,1

COM nov 2007

0,2

0,7

0,3

0,4

n.b.

SP dec 2006

0,1

– 0,1

– 0,3

0,3

n.b.

Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (5)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 1,1

– 0,9

– 1,1

– 0,7

– 0,1

COM nov 2007

– 1,1

– 1,1

– 1,4

– 1,0

n.b.

SP dec 2006

– 1,4

– 1,4

– 1,6

– 1,1

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het BBP)

SP nov 2007

– 1,1

– 0,8

– 1,0

– 0,7

– 0,1

COM nov 2007

– 1,1

– 1,1

– 1,4

– 1,0

n.b.

SP dec 2006

– 1,4

– 1,4

– 1,6

– 1,1

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het BBP)

SP nov 2007

27,1

25,6

24,7

23,8

22,5

COM nov 2007

27,1

25,6

24,5

23,8

n.b.

SP dec 2006

28,5

28,2

28,3

27,7

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 71 van 28.3.2007, blz. 9.

(4)  Zo ontbreken de gegevens over de externe hypothesen („mondiale bbp-groei, exclusief EU”, „mondiale importvolumes, exclusief EU”) en over een aantal sectorale saldo's en de uitsplitsing van de stock-flow adjustment van de schuld.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en voor de conjunctuur gecorrigeerde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 4,2 %, 4,9 %, 4,7 % en 4,5 % in de periode 2006-2009.

(7)  Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma hebben de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen een tekortverhogend effect van 0,1 % van het bbp in 2007 en 0,1 % in 2008. De diensten van de Commissie zien deze maatregelen niet als eenmalig. Daarom ontbreken deze in de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/10 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/10

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Ierland voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | Na meer dan tien jaar uitbundige economische groei is het inkomen per hoofd van de bevolking van Ierland een van de hoogste in de Europese Unie. Oorspronkelijk was dit te danken aan de sterke exportgroei, maar meer recentelijk aan de snel groeiende binnenlandse vraag. In deze periode zijn de overheidsfinanciën aanmerkelijk verbeterd zodat de overheidsschuldquote aanzienlijk kon worden teruggedrongen.
  De economie schakelt nu over naar een lagere groei die gekenmerkt wordt door een verslechtering van het concurrentievermogen wegens de recente ongunstige productiviteits- en prijsontwikkeling; een en ander wordt nog verergerd doordat de Ierse economie sterk afhankelijk is van de Amerikaanse en de Britse economie. Wat de binnenlandse factoren betreft, weerspiegelt de groeivertraging een terugkeer van de bedrijvigheid in de woningbouw naar een houdbaarder niveau, waardevermindering van de activa en stijgende werkloosheid. Deze ontwikkelingen kunnen problematisch blijken voor de overheidsfinanciën, ook al verkeren deze over de gehele linie nog in een gezonde staat; er wordt immers gerekend op lagere belastingontvangsten en op stijgende uitgaven ter verbetering van de publieke dienstverlening na een langdurige periode van begrotingsoverschotten. De vooruitzichten voor de overheidsfinanciën op de korte en de middellange termijn maken ook de zorg om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn urgenter, met het oog op de vergrijzing. |
| --- | --- |

(2)

Na meer dan tien jaar uitbundige economische groei is het inkomen per hoofd van de bevolking van Ierland een van de hoogste in de Europese Unie. Oorspronkelijk was dit te danken aan de sterke exportgroei, maar meer recentelijk aan de snel groeiende binnenlandse vraag. In deze periode zijn de overheidsfinanciën aanmerkelijk verbeterd zodat de overheidsschuldquote aanzienlijk kon worden teruggedrongen.

De economie schakelt nu over naar een lagere groei die gekenmerkt wordt door een verslechtering van het concurrentievermogen wegens de recente ongunstige productiviteits- en prijsontwikkeling; een en ander wordt nog verergerd doordat de Ierse economie sterk afhankelijk is van de Amerikaanse en de Britse economie. Wat de binnenlandse factoren betreft, weerspiegelt de groeivertraging een terugkeer van de bedrijvigheid in de woningbouw naar een houdbaarder niveau, waardevermindering van de activa en stijgende werkloosheid. Deze ontwikkelingen kunnen problematisch blijken voor de overheidsfinanciën, ook al verkeren deze over de gehele linie nog in een gezonde staat; er wordt immers gerekend op lagere belastingontvangsten en op stijgende uitgaven ter verbetering van de publieke dienstverlening na een langdurige periode van begrotingsoverschotten. De vooruitzichten voor de overheidsfinanciën op de korte en de middellange termijn maken ook de zorg om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn urgenter, met het oog op de vergrijzing.

| (3) | Volgens het macro-economische scenario van het programma loopt de reële bbp-groei terug van 4,8 % in 2007 tot gemiddeld 3,5 % in de rest van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario aannemelijk. Er wordt vooral rekening gehouden met een forse correctie in de woningbouwsector, die enigszins wordt gecompenseerd door een aanhoudend herstel van de netto-uitvoer. De programmaprojecties voor de inflatie zijn gezien de recente ontwikkelingen bij de levensmiddelen- en energieprijzen voor 2008 iets aan de lage kant, maar voor de jaren daarna plausibel. De vooruitzichten voor de inflatie en het concurrentievermogen in de laatste jaren van het programma worden gunstig beïnvloed door een verbetering van de productiviteit en door een afkoeling van de arbeidsmarkt die doorwerkt in de lonen. Ook rekent het stabiliteitsprogramma op een daling van het externe tekort. Dit is logisch gezien de afzwakking van de binnenlandse vraag. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische scenario van het programma loopt de reële bbp-groei terug van 4,8 % in 2007 tot gemiddeld 3,5 % in de rest van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario aannemelijk. Er wordt vooral rekening gehouden met een forse correctie in de woningbouwsector, die enigszins wordt gecompenseerd door een aanhoudend herstel van de netto-uitvoer. De programmaprojecties voor de inflatie zijn gezien de recente ontwikkelingen bij de levensmiddelen- en energieprijzen voor 2008 iets aan de lage kant, maar voor de jaren daarna plausibel. De vooruitzichten voor de inflatie en het concurrentievermogen in de laatste jaren van het programma worden gunstig beïnvloed door een verbetering van de productiviteit en door een afkoeling van de arbeidsmarkt die doorwerkt in de lonen. Ook rekent het stabiliteitsprogramma op een daling van het externe tekort. Dit is logisch gezien de afzwakking van de binnenlandse vraag.

| (4) | Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in het stabiliteitsprogramma van december 2007 geraamd op 0,5 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 1,2 % van het bbp in de vorige actualisering en 0,9 % van het bbp in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie. De neerwaartse bijstelling hangt samen met tegenvallers bij de uitgaven en de ontvangsten, die in beide gevallen slechts deels teniet zijn gedaan door een gunstig basiseffect van 2006. Hoewel het resultaat van de uitgaven van de centrale overheid op kasbasis grotendeels in overeenstemming was met de begrotingsplannen, gaven de algemene overheidsuitgaven, met name de lopende overheidsuitgaven voor goederen en diensten en de kapitaalsubsidies een hoger dan geplande groei te zien. De tegenvallers bij de ontvangsten waren met name te wijten aan de verslechterde huizenmarkt. Over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3) heeft de Raad geoordeeld „dat er sprake is van een solide budgettaire middellangetermijnsituatie (...). Niettemin zou het verstandig zijn om speelruimte te behouden om een omslag in het huidige, door de dynamische ontwikkelingen in de woningsector bepaalde groeipatroon op te kunnen vangen”. De speelruimte voor 2008 is evenwel verminderd door de definitieve begrotingsresultaten over 2007 die onder meer een fors lager structureel overschot te zien geven. De Raad merkt op dat het structurele saldo nog altijd beter is dan de middellangetermijndoelstelling (MTD), maar dat de uitgavenoverschrijdingen in 2007 tot gevolg kunnen hebben dat de uitvoering van de begroting niet volledig strookt met de oriëntaties voor het begrotingsbeleid die de Eurogroep in april 2007 heeft geformuleerd. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in het stabiliteitsprogramma van december 2007 geraamd op 0,5 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 1,2 % van het bbp in de vorige actualisering en 0,9 % van het bbp in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie. De neerwaartse bijstelling hangt samen met tegenvallers bij de uitgaven en de ontvangsten, die in beide gevallen slechts deels teniet zijn gedaan door een gunstig basiseffect van 2006. Hoewel het resultaat van de uitgaven van de centrale overheid op kasbasis grotendeels in overeenstemming was met de begrotingsplannen, gaven de algemene overheidsuitgaven, met name de lopende overheidsuitgaven voor goederen en diensten en de kapitaalsubsidies een hoger dan geplande groei te zien. De tegenvallers bij de ontvangsten waren met name te wijten aan de verslechterde huizenmarkt. Over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3) heeft de Raad geoordeeld „dat er sprake is van een solide budgettaire middellangetermijnsituatie (...). Niettemin zou het verstandig zijn om speelruimte te behouden om een omslag in het huidige, door de dynamische ontwikkelingen in de woningsector bepaalde groeipatroon op te kunnen vangen”. De speelruimte voor 2008 is evenwel verminderd door de definitieve begrotingsresultaten over 2007 die onder meer een fors lager structureel overschot te zien geven. De Raad merkt op dat het structurele saldo nog altijd beter is dan de middellangetermijndoelstelling (MTD), maar dat de uitgavenoverschrijdingen in 2007 tot gevolg kunnen hebben dat de uitvoering van de begroting niet volledig strookt met de oriëntaties voor het begrotingsbeleid die de Eurogroep in april 2007 heeft geformuleerd.

| (5) | Ondanks de verslechtering van de begrotingssituatie in 2007 is de middellangetermijndoelstelling, een structureel saldo dat in evenwicht is (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), al ruimschoots bereikt. Door de strategie van het programma verslechtert het structurele saldo in 2008. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele overschot van een 0,5 % van het bbp in 2007 slaat in 2008 om in een tekort van zo'n 0,5 % van het bbp, dat in de jaren daarna nog verder oploopt tot 0,75 % van het bbp in 2010.
  Het nominale saldo slaat om van een overschot van 0,5 % van het bbp in 2007 in een tekort van ongeveer 1 % in de rest van de programmaperiode. Door het (0,75 procentpunt van het bbp) slechtere uitgangsresultaat van 2007 en door de zwakkere macro-economische situatie liggen de nominale begrotingsdoelstellingen voor 2008 en 2009 duidelijk lager dan in de vorige actualisering (het verschil is 1,75 procentpunt van het bbp). Voor 2008 wordt in het programma gerekend op een verdere daling van de ontvangstenquote omdat de samenstelling van de groei tot minder belastingontvangsten leidt. De uitgaven geven juist een stijging te zien. Dit komt door de uitgavenverhogende maatregelen van 2007 en daarvoor en door de uitgavenverhogende maatregelen die in de begroting van 2008 worden aangekondigd. De begrotingsprognoses voor 2009 en 2010 bevatten uitdrukkelijk algemene voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen van respectievelijk 0,4 % en 0,8 % van het bbp. In 2009 en 2010 zet de daling van de ontvangstenquote door, zij het minder snel. De uitgavenquote stabiliseert zich in 2009 min of meer en daalt in 2010. Ondanks het verslechterende economische en budgettaire klimaat worden de investeringsuitgaven als percentage van het bbp in de programmaperiode opgevoerd om het productiepotentieel van de economie op lange termijn te verhogen. |
| --- | --- |

(5)

Ondanks de verslechtering van de begrotingssituatie in 2007 is de middellangetermijndoelstelling, een structureel saldo dat in evenwicht is (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), al ruimschoots bereikt. Door de strategie van het programma verslechtert het structurele saldo in 2008. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele overschot van een 0,5 % van het bbp in 2007 slaat in 2008 om in een tekort van zo'n 0,5 % van het bbp, dat in de jaren daarna nog verder oploopt tot 0,75 % van het bbp in 2010.

Het nominale saldo slaat om van een overschot van 0,5 % van het bbp in 2007 in een tekort van ongeveer 1 % in de rest van de programmaperiode. Door het (0,75 procentpunt van het bbp) slechtere uitgangsresultaat van 2007 en door de zwakkere macro-economische situatie liggen de nominale begrotingsdoelstellingen voor 2008 en 2009 duidelijk lager dan in de vorige actualisering (het verschil is 1,75 procentpunt van het bbp). Voor 2008 wordt in het programma gerekend op een verdere daling van de ontvangstenquote omdat de samenstelling van de groei tot minder belastingontvangsten leidt. De uitgaven geven juist een stijging te zien. Dit komt door de uitgavenverhogende maatregelen van 2007 en daarvoor en door de uitgavenverhogende maatregelen die in de begroting van 2008 worden aangekondigd. De begrotingsprognoses voor 2009 en 2010 bevatten uitdrukkelijk algemene voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen van respectievelijk 0,4 % en 0,8 % van het bbp. In 2009 en 2010 zet de daling van de ontvangstenquote door, zij het minder snel. De uitgavenquote stabiliseert zich in 2009 min of meer en daalt in 2010. Ondanks het verslechterende economische en budgettaire klimaat worden de investeringsuitgaven als percentage van het bbp in de programmaperiode opgevoerd om het productiepotentieel van de economie op lange termijn te verhogen.

| (6) | De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden. Voor de jaren daarna is er een gebrek aan informatie over het pakket maatregelen die genomen zullen worden om de groei van de lopende uitgaven onder de nominale bbp-groei te houden. Dit geldt met name voor de loonkosten bij de overheid en voor de sociale uitkeringen, die beide in de afgelopen jaren als percentage van het bbp sterk zijn gestegen. Voorts zijn aan de ontvangstenzijde risico's verbonden aan eerdere toezeggingen om de belastingen en de sociale premies te verlagen. Verder lijkt het verstandig om voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen op te nemen in de begrotingsprojecties, maar valt niet uit te sluiten dat ze zullen worden gebruikt voor maatregelen om de ontvangsten te verlagen of de uitgaven op te voeren. Daar staat Ierlands goede staat van dienst tegenover: doorgaans is het begrotingssaldo uiteindelijk beter uitgevallen dan waarop in recente stabiliteitsprogramma's was gerekend. |
| --- | --- |

(6)

De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden. Voor de jaren daarna is er een gebrek aan informatie over het pakket maatregelen die genomen zullen worden om de groei van de lopende uitgaven onder de nominale bbp-groei te houden. Dit geldt met name voor de loonkosten bij de overheid en voor de sociale uitkeringen, die beide in de afgelopen jaren als percentage van het bbp sterk zijn gestegen. Voorts zijn aan de ontvangstenzijde risico's verbonden aan eerdere toezeggingen om de belastingen en de sociale premies te verlagen. Verder lijkt het verstandig om voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen op te nemen in de begrotingsprojecties, maar valt niet uit te sluiten dat ze zullen worden gebruikt voor maatregelen om de ontvangsten te verlagen of de uitgaven op te voeren. Daar staat Ierlands goede staat van dienst tegenover: doorgaans is het begrotingssaldo uiteindelijk beter uitgevallen dan waarop in recente stabiliteitsprogramma's was gerekend.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling volstaat de begrotingskoers van het programma mogelijk niet om de MTD na 2008 te halen. Hoewel de MTD in 2008 min of meer wordt bereikt, raakt het structurele saldo in de jaren daarna bij deze koers steeds verder verwijderd van de MTD, hetgeen niet zou stroken met het stabiliteits- en groeipact, en de Raad merkt op dat deze situatie evenmin zou stroken met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, tenzij de ruimte die het programma in de vorm van voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen biedt, ongebruikt blijft, maar dan moet de fiscale situatie wel een aanmerkelijk gunstiger beeld te zien geven en/of moeten de uitgaven beter in de hand worden gehouden dan in het programma wordt aangegeven. Mocht dit het geval zijn, dan is een intensivering van de structurele inspanningen nodig om binnen de MTD en in lijn met het pact te blijven. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling volstaat de begrotingskoers van het programma mogelijk niet om de MTD na 2008 te halen. Hoewel de MTD in 2008 min of meer wordt bereikt, raakt het structurele saldo in de jaren daarna bij deze koers steeds verder verwijderd van de MTD, hetgeen niet zou stroken met het stabiliteits- en groeipact, en de Raad merkt op dat deze situatie evenmin zou stroken met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, tenzij de ruimte die het programma in de vorm van voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen biedt, ongebruikt blijft, maar dan moet de fiscale situatie wel een aanmerkelijk gunstiger beeld te zien geven en/of moeten de uitgaven beter in de hand worden gehouden dan in het programma wordt aangegeven. Mocht dit het geval zijn, dan is een intensivering van de structurele inspanningen nodig om binnen de MTD en in lijn met het pact te blijven.

| (8) | Ierland lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Van de vergrijzing gaat een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven in de komende decennia een betrekkelijk sterke stijging te zien zullen geven, die deels ook verband houdt met het tot volle ontwikkeling komen van het pensioenstelsel. Wel blijft de bruto schuldquote in 2007 ruim onder de 60 % van het bbp en worden met het oog op de kapitaaldekking van een deel van de toekomstige pensioenuitgaven activa opgebouwd in het nationale pensioenreservefonds. In de in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie, die slechter is dan in het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels worden opgevangen, maar de uitgaven zullen daarmee niet volledig kunnen worden gedekt. Voorts bestaat er gevaar dat de overheidsfinanciën minder goed houdbaar blijven door de ontwikkeling van het structurele saldo die het programma voor de jaren tot en met 2010 voorspelt. Door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden en door verdere maatregelen te nemen om de sterke stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën worden ingedamd. |
| --- | --- |

(8)

Ierland lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Van de vergrijzing gaat een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven in de komende decennia een betrekkelijk sterke stijging te zien zullen geven, die deels ook verband houdt met het tot volle ontwikkeling komen van het pensioenstelsel. Wel blijft de bruto schuldquote in 2007 ruim onder de 60 % van het bbp en worden met het oog op de kapitaaldekking van een deel van de toekomstige pensioenuitgaven activa opgebouwd in het nationale pensioenreservefonds. In de in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie, die slechter is dan in het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels worden opgevangen, maar de uitgaven zullen daarmee niet volledig kunnen worden gedekt. Voorts bestaat er gevaar dat de overheidsfinanciën minder goed houdbaar blijven door de ontwikkeling van het structurele saldo die het programma voor de jaren tot en met 2010 voorspelt. Door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden en door verdere maatregelen te nemen om de sterke stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën worden ingedamd.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Het stabiliteitsprogramma bevat geen gedetailleerde informatie over de inaanmerkingneming van de budgettaire gevolgen van de maatregelen in het uitvoeringsverslag. Wel wijzen beide stukken op de centrale rol van het stabiliteits- en groeipact als kader voor een houdbaar begrotingsbeleid in Ierland en wordt in beide stukken de uitvoering van het nationale ontwikkelingsplan 2007-2013 (voor investeringen, en met name investeringen in de infrastructuur) als hoofdprioriteit van de regering aangemerkt. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Het stabiliteitsprogramma bevat geen gedetailleerde informatie over de inaanmerkingneming van de budgettaire gevolgen van de maatregelen in het uitvoeringsverslag. Wel wijzen beide stukken op de centrale rol van het stabiliteits- en groeipact als kader voor een houdbaar begrotingsbeleid in Ierland en wordt in beide stukken de uitvoering van het nationale ontwikkelingsplan 2007-2013 (voor investeringen, en met name investeringen in de infrastructuur) als hoofdprioriteit van de regering aangemerkt.

| (10) | De begrotingsstrategie van het programma sluit in grote lijnen aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie van het programma sluit in grote lijnen aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4).

De algehele conclusie is dat Ierland diverse macro-economische problemen ondervindt bij de overgang naar een periode van lagere economische groei, die voornamelijk samenhangen met de terugkeer van de bedrijvigheid in de woningbouw naar een houdbaarder niveau. Naast de terugval van de binnenlandse vraag is de afgelopen jaren terrein prijsgegeven op de exportmarkt, hetgeen wijst op problemen bij het prijsconcurrentievermogen. Voor 2007 en 2008 wordt gerekend op een duidelijke verslechtering van de begrotingssituatie, terwijl in 2006 nog sprake was van een solide overschot. Voor 2007 verwacht Ierland nog een structureel overschot, maar in 2008 slaat dit overschot volgens het programma om in een tekort, dat daarna nog iets verder zal oplopen. De risico's voor de begrotingsprojecties houden elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht, maar vanaf 2009 kunnen de resultaten, als de uitgaven niet voldoende in de hand worden gehouden, slechter uitvallen dan voorspeld. De MTD wordt in 2008 nog wel min of meer gehaald en moet daarna kunnen worden vastgehouden als de ruimte die het programma in de vorm van voorzieningen voor onvoorziene gebeurtenissen biedt, ongebruikt blijft. Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn betreft, loopt Ierland ondanks de lage overheidsschuld een middelgroot risico, dit vanwege de verwachte gevolgen van de vergrijzing voor de pensioenuitgaven. De autoriteiten staan dus voor de taak iets te doen aan de macro-economische gevaren zonder dat dit leidt tot een verslechtering van de begrotingssituatie.

Gelet op de bovenstaande beoordeling wordt Ierland verzocht om:

| i) | de MTD in 2008 en de jaren daarna vast te houden door de uitgaven strak in de hand te houden; |
| --- | --- |

i)

de MTD in 2008 en de jaren daarna vast te houden door de uitgaven strak in de hand te houden;

| ii) | met verdere hervormingen in het pensioenstelsel de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, dit gezien de verwachte forse stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven. |
| --- | --- |

ii)

met verdere hervormingen in het pensioenstelsel de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, dit gezien de verwachte forse stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven.

De Raad merkt tevens op dat dergelijke maatregelen zouden stroken met de in april 2007 door de Eurogroep vastgestelde richtsnoeren voor het begrotingsbeleid.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel BBP
  (verandering in %) | SP dec 2007 | 5,7 | 4,8 | 3,0 | 3,5 | 4,1 |
| COM nov 2007 | 5,7 | 4,9 | 3,5 | 3,8 | n.b. |
| SP dec 2006 | 5,4 | 5,3 | 4,6 | 4,1 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP dec 2007 | 2,7 | 2,8 | 2,4 | 2,0 | 1,8 |
| COM nov 2007 | 2,7 | 2,8 | 2,2 | 2,0 | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,7 | 2,6 | 2,0 | 1,7 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP dec 2007 | – 0,2 | – 0,5 | – 1,3 | – 1,5 | – 0,7 |
| COM nov 2007 (6) | – 0,5 | – 0,7 | – 1,2 | – 1,3 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 1,2 | – 1,6 | – 2,2 | – 2,5 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | – 4,2 | – 4,4 | – 3,9 | – 3,5 | – 3,1 |
| COM nov 2007 | – 4,0 | – 4,5 | – 4,3 | – 4,2 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 3,4 | – 4,3 | – 4,0 | – 3,5 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | 2,9 | 0,5 | – 0,9 | – 1,1 | – 1,0 |
| COM nov 2007 | 2,9 | 0,9 | – 0,2 | – 0,6 | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,3 | 1,2 | 0,9 | 0,6 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | 3,9 | 1,4 | 0,0 | – 0,1 | 0,0 |
| COM nov 2007 | 3,9 | 1,8 | 0,7 | 0,4 | n.b. |
| SP dec 2006 | 3,3 | 2,3 | 1,8 | 1,6 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP dec 2007 | 3,0 | 0,7 | – 0,4 | – 0,5 | – 0,7 |
| COM nov 2007 | 3,1 | 1,2 | 0,3 | 0,0 | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,8 | 1,8 | 1,8 | 1,6 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP dec 2007 | 2,9 | 0,5 | – 0,4 | – 0,5 | – 0,7 |
| COM nov 2007 | 3,1 | 1,2 | 0,3 | 0,0 | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,7 | 1,8 | 1,8 | 1,6 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | 25,1 | 25,1 | 25,9 | 27,6 | 28,7 |
| COM nov 2007 | 25,1 | 25,2 | 26,9 | 28,5 | n.b. |
| SP dec 2006 | 25,1 | 23,0 | 22,4 | 21,9 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM) op prebudgettaire basis; berekeningen van de diensten van de Commissie (op basis van prebudgettaire ramingen). |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel BBP

(verandering in %)

SP dec 2007

5,7

4,8

3,0

3,5

4,1

COM nov 2007

5,7

4,9

3,5

3,8

n.b.

SP dec 2006

5,4

5,3

4,6

4,1

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP dec 2007

2,7

2,8

2,4

2,0

1,8

COM nov 2007

2,7

2,8

2,2

2,0

n.b.

SP dec 2006

2,7

2,6

2,0

1,7

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP dec 2007

– 0,2

– 0,5

– 1,3

– 1,5

– 0,7

COM nov 2007 (6)

– 0,5

– 0,7

– 1,2

– 1,3

n.b.

SP dec 2006

– 1,2

– 1,6

– 2,2

– 2,5

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP dec 2007

– 4,2

– 4,4

– 3,9

– 3,5

– 3,1

COM nov 2007

– 4,0

– 4,5

– 4,3

– 4,2

n.b.

SP dec 2006

– 3,4

– 4,3

– 4,0

– 3,5

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP dec 2007

2,9

0,5

– 0,9

– 1,1

– 1,0

COM nov 2007

2,9

0,9

– 0,2

– 0,6

n.b.

SP dec 2006

2,3

1,2

0,9

0,6

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP dec 2007

3,9

1,4

0,0

– 0,1

0,0

COM nov 2007

3,9

1,8

0,7

0,4

n.b.

SP dec 2006

3,3

2,3

1,8

1,6

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

SP dec 2007

3,0

0,7

– 0,4

– 0,5

– 0,7

COM nov 2007

3,1

1,2

0,3

0,0

n.b.

SP dec 2006

2,8

1,8

1,8

1,6

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP dec 2007

2,9

0,5

– 0,4

– 0,5

– 0,7

COM nov 2007

3,1

1,2

0,3

0,0

n.b.

SP dec 2006

2,7

1,8

1,8

1,6

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP dec 2007

25,1

25,1

25,9

27,6

28,7

COM nov 2007

25,1

25,2

26,9

28,5

n.b.

SP dec 2006

25,1

23,0

22,4

21,9

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM) op prebudgettaire basis; berekeningen van de diensten van de Commissie (op basis van prebudgettaire ramingen).

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 70 van 27.3.2007, blz. 1.

(4)  Bij de verplichte gegevens ontbreekt alleen de korte rente. Bij de facultatieve gegevens vertonen het sectorale saldo en de overheidsuitgaven naar functie bepaalde lacunes.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 5,9 %, 5,2 %, 4,1 % en 3,8 % in de periode 2006-2009.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma hebben de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen een (overschotverhogend) effect van 0,1 % van het bbp in 2006 en 0,2 % in 2007, maar de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie komen uit op 0,0 % van het bbp in 2006 en 0,0 % in 2007. Volgens de informatie van de nationale autoriteiten gaat het om: i) extra ontvangsten dankzij bijzondere controles van de belastingdienst en ii) de betaling van een exitheffing bij bijzondere spaarrekeningen („SSIAs”). Bij gebrek aan gedetailleerde informatie zijn deze eenmalige maatregelen in de najaarsprognoses buiten beschouwing gelaten. Voor de periode 2008-2010 worden in het programma geen eenmalige maatregelen vermeld.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM) op prebudgettaire basis; berekeningen van de diensten van de Commissie (op basis van prebudgettaire ramingen).

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/15 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/15

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/04)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken behandeld, dat betrekking heeft op de periode 2007-2010 (2) en verdere aanwijzingen bevat over de ontwikkelingen tot 2015. |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken behandeld, dat betrekking heeft op de periode 2007-2010 (2) en verdere aanwijzingen bevat over de ontwikkelingen tot 2015.

| (2) | De jongste jaren werd de Deense economie gekenmerkt door een sterke reële bbp-groei, een forse werkgelegenheidsstijging, een hoge bezettingsgraad, een lage inflatie en een stabiele wisselkoers binnen het WKM II.
  Tijdens het afgelopen jaar begonnen capaciteitsbeperkingen de economische activiteit echter af te remmen en waren tekenen van een toenemende prijs- en looninflatie merkbaar. Terwijl het uitvoersaldo nog steeds een overschot vertoont, neemt de bezorgdheid over de implicatie voor het concurrentievermogen van de stijgende kostendruk en de schaarste aan arbeidskrachten toe. De openbare financiën blijven gezond met aanhoudende overheidsoverschotten en een continue vermindering van de schuld. De kernuitdaging voor het begrotingsbeleid op dit ogenblik is het aanhouden van een voorzichtige begrotingskoers om de arbeidsmarkt niet verder onder druk te zetten. De waarborging dat de bestedingslimieten worden gerespecteerd vormt, vooral in tijden van fors stijgende ontvangsten, een extra uitdaging, maar is niettemin belangrijk gezien het streven van de overheid naar budgettaire houdbaarheid. |
| --- | --- |

(2)

De jongste jaren werd de Deense economie gekenmerkt door een sterke reële bbp-groei, een forse werkgelegenheidsstijging, een hoge bezettingsgraad, een lage inflatie en een stabiele wisselkoers binnen het WKM II.

Tijdens het afgelopen jaar begonnen capaciteitsbeperkingen de economische activiteit echter af te remmen en waren tekenen van een toenemende prijs- en looninflatie merkbaar. Terwijl het uitvoersaldo nog steeds een overschot vertoont, neemt de bezorgdheid over de implicatie voor het concurrentievermogen van de stijgende kostendruk en de schaarste aan arbeidskrachten toe. De openbare financiën blijven gezond met aanhoudende overheidsoverschotten en een continue vermindering van de schuld. De kernuitdaging voor het begrotingsbeleid op dit ogenblik is het aanhouden van een voorzichtige begrotingskoers om de arbeidsmarkt niet verder onder druk te zetten. De waarborging dat de bestedingslimieten worden gerespecteerd vormt, vooral in tijden van fors stijgende ontvangsten, een extra uitdaging, maar is niettemin belangrijk gezien het streven van de overheid naar budgettaire houdbaarheid.

| (3) | Het programma gaat ervan uit dat de Deense economie op de top van haar conjunctuurcyclus is en nu een periode van meer gematigde groei ingaat. Daarom zal de reële bbp-groei naar verwachting vertragen van 2 % in 2007 tot gemiddeld 1 % tijdens de rest van de programmaperiode. Afgaande op de nu beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario gebaseerd te zijn op plausibele groeihypothesen voor 2008 en voorzichtige hypothesen voor de latere jaren omdat aan de actualisering de hypothese ten grondslag ligt dat de grote positieve output gap (berekend volgens een nationale methodologie) (4) tegen 2011 verdwenen zal zijn. De programmaprognoses voor loon- en prijsinflatie lijken met het oog op de binnenlandse loondruk en de mondiale trends vooral voor 2009 aan de lage kant. In heel de programmaperiode zou de prijsstabiliteit echter behouden moeten blijven. |
| --- | --- |

(3)

Het programma gaat ervan uit dat de Deense economie op de top van haar conjunctuurcyclus is en nu een periode van meer gematigde groei ingaat. Daarom zal de reële bbp-groei naar verwachting vertragen van 2 % in 2007 tot gemiddeld 1 % tijdens de rest van de programmaperiode. Afgaande op de nu beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario gebaseerd te zijn op plausibele groeihypothesen voor 2008 en voorzichtige hypothesen voor de latere jaren omdat aan de actualisering de hypothese ten grondslag ligt dat de grote positieve output gap (berekend volgens een nationale methodologie) (4) tegen 2011 verdwenen zal zijn. De programmaprognoses voor loon- en prijsinflatie lijken met het oog op de binnenlandse loondruk en de mondiale trends vooral voor 2009 aan de lage kant. In heel de programmaperiode zou de prijsstabiliteit echter behouden moeten blijven.

| (4) | Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 4,0 % van het bbp, tegen een in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma gehanteerd streefcijfer van 2,8 % van het bbp. Dit hangt samen met een belangrijk positief basiseffect van 2006 door een sterkere dan verwachte werkgelegenheidsgroei en hogere dan verwachte inkomsten uit olie- en gasactiviteiten in de Noordzee.
  Het huidige programma verwacht een overschot van 3,8 % van het bbp, maar in het licht van recentere informatie (5) zullen de inkomsten waarschijnlijk 0,5 procentpunt van het bbp hoger liggen dan verwacht, en zal aldus het overschot waarschijnlijk dienovereenkomstig naar boven (tot ongeveer 4,5 % van het bbp) worden bijgesteld. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 4,0 % van het bbp, tegen een in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma gehanteerd streefcijfer van 2,8 % van het bbp. Dit hangt samen met een belangrijk positief basiseffect van 2006 door een sterkere dan verwachte werkgelegenheidsgroei en hogere dan verwachte inkomsten uit olie- en gasactiviteiten in de Noordzee.

Het huidige programma verwacht een overschot van 3,8 % van het bbp, maar in het licht van recentere informatie (5) zullen de inkomsten waarschijnlijk 0,5 procentpunt van het bbp hoger liggen dan verwacht, en zal aldus het overschot waarschijnlijk dienovereenkomstig naar boven (tot ongeveer 4,5 % van het bbp) worden bijgesteld.

| (5) | Met de algemene doelstelling van waarborging van budgettaire houdbaarheid als richtsnoer is het hoofddoel van de budgettaire strategie het behoud van hoge, zij het snel afnemende overschotten (3,8 % van het bbp in 2007, 3,0 % in 2008 en 1,2 % in 2010 (6)) onder invloed van de verwachte conjunctuurverzwakking. De middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie is met 0,25 procentpunt van het bbp naar boven bijgesteld (7) tot een structureel overschot (d.w.z. een conjunctuurgezuiverd overschot ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) van 0,75 % à 1,75 % van het bbp. In de gehele programmaperiode zal de MTD volledig worden gehaald. Tegen een in grote lijnen vergelijkbare macro-economische achtergrond is, hoewel van een hoger overschot wordt uitgegaan, het traject naar het nominale overschot te vergelijken met de vorige actualisering. De strategie steunt op de bestendiging van de belastingbevriezing (8) en uitgavenbeperking en beoogt enkele belastingverminderingen door te voeren. De uitgavenbeperking zou worden gerealiseerd door jaarlijkse begrenzingen van de reële groei van de consumptieve overheidsbestedingen (die met een daling van 1,75 % in 2008 tot 1 % in 2009-2010 steeds kleiner wordt) en een plafonnering van de consumptieve overheidsbestedingen tot 26,5 % van het conjunctuurgezuiverde bbp tegen 2015. Het volgens de algemeen aanvaarde methodologie berekende structurele saldo zal naar verwachting globaal onveranderd blijven op 3,5 % in 2007-2008 en dalen tot 2,5 % in 2009-2010 (9). Het programma gaat uit van lagere overschotten tegen 2015, naarmate de effecten van de vergrijzing voelbaar worden en de inkomsten uit de hulpbronnen van de Noordzee afnemen. |
| --- | --- |

(5)

Met de algemene doelstelling van waarborging van budgettaire houdbaarheid als richtsnoer is het hoofddoel van de budgettaire strategie het behoud van hoge, zij het snel afnemende overschotten (3,8 % van het bbp in 2007, 3,0 % in 2008 en 1,2 % in 2010 (6)) onder invloed van de verwachte conjunctuurverzwakking. De middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie is met 0,25 procentpunt van het bbp naar boven bijgesteld (7) tot een structureel overschot (d.w.z. een conjunctuurgezuiverd overschot ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) van 0,75 % à 1,75 % van het bbp. In de gehele programmaperiode zal de MTD volledig worden gehaald. Tegen een in grote lijnen vergelijkbare macro-economische achtergrond is, hoewel van een hoger overschot wordt uitgegaan, het traject naar het nominale overschot te vergelijken met de vorige actualisering. De strategie steunt op de bestendiging van de belastingbevriezing (8) en uitgavenbeperking en beoogt enkele belastingverminderingen door te voeren. De uitgavenbeperking zou worden gerealiseerd door jaarlijkse begrenzingen van de reële groei van de consumptieve overheidsbestedingen (die met een daling van 1,75 % in 2008 tot 1 % in 2009-2010 steeds kleiner wordt) en een plafonnering van de consumptieve overheidsbestedingen tot 26,5 % van het conjunctuurgezuiverde bbp tegen 2015. Het volgens de algemeen aanvaarde methodologie berekende structurele saldo zal naar verwachting globaal onveranderd blijven op 3,5 % in 2007-2008 en dalen tot 2,5 % in 2009-2010 (9). Het programma gaat uit van lagere overschotten tegen 2015, naarmate de effecten van de vergrijzing voelbaar worden en de inkomsten uit de hulpbronnen van de Noordzee afnemen.

| (6) | De budgettaire resultaten kunnen, zoals aangegeven bij de indiening van de ontwerpbegroting voor 2008 op 5 februari 2008, vooral met het oog op de beter dan verwachte resultaten voor 2007 beter uitvallen dan in het programma wordt aangenomen. De goede trackrecord van forse overschotten, die vanwege inkomstenmeevallers vaak naar boven worden bijgesteld, en de voorzichtige macro-economische vooruitzichten vanaf 2009 wegen zwaarder dan de risico's in verband met de iets zwakkere prestatie bij het respecteren van de beperkingen van de groei van de consumptieve overheidsbestedingen. |
| --- | --- |

(6)

De budgettaire resultaten kunnen, zoals aangegeven bij de indiening van de ontwerpbegroting voor 2008 op 5 februari 2008, vooral met het oog op de beter dan verwachte resultaten voor 2007 beter uitvallen dan in het programma wordt aangenomen. De goede trackrecord van forse overschotten, die vanwege inkomstenmeevallers vaak naar boven worden bijgesteld, en de voorzichtige macro-economische vooruitzichten vanaf 2009 wegen zwaarder dan de risico's in verband met de iets zwakkere prestatie bij het respecteren van de beperkingen van de groei van de consumptieve overheidsbestedingen.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling maakt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers het mogelijk de MTD gedurende de gehele programmaperiode probleemloos vast te houden, zoals ook in het programma wordt aangenomen. De budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, strookt gedurende de gehele periode globaal met het stabiliteits- en groeipact. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling maakt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers het mogelijk de MTD gedurende de gehele programmaperiode probleemloos vast te houden, zoals ook in het programma wordt aangenomen. De budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, strookt gedurende de gehele periode globaal met het stabiliteits- en groeipact.

| (8) | Denemarken lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. De budgettaire langetermijnimpact van de vergrijzing is, met name dankzij de pensioenhervorming in het kader van het Socialezekerheidsakkoord, lager dan het EU-gemiddelde (10). Bovendien draagt de begrotingssituatie in 2007, als geraamd in het programma, met een groot structureel overschot bij tot de vermindering van de brutoschuld. Door de hoge primaire overschotten op middellange termijn vast te houden, zal het mogelijk zijn om de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën verder te beperken. |
| --- | --- |

(8)

Denemarken lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. De budgettaire langetermijnimpact van de vergrijzing is, met name dankzij de pensioenhervorming in het kader van het Socialezekerheidsakkoord, lager dan het EU-gemiddelde (10). Bovendien draagt de begrotingssituatie in 2007, als geraamd in het programma, met een groot structureel overschot bij tot de vermindering van de brutoschuld. Door de hoge primaire overschotten op middellange termijn vast te houden, zal het mogelijk zijn om de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën verder te beperken.

| (9) | Het convergentieprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zowel het programma als het uitvoeringsverslag is gebaseerd op de economische strategie „Naar nieuwe doelstellingen — Denemarken 2015”, die de regering in augustus 2007 heeft gepresenteerd. Er wordt expliciet rekening gehouden met de effecten op de publieke financiën van belangrijke hervormingsmaatregelen zoals de beoogde energiestrategie en het zogenaamde „Kwaliteitsfonds” voor investeringen in openbare diensten (vooral gezondheidszorg, kinderopvang en bejaardenzorg). |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zowel het programma als het uitvoeringsverslag is gebaseerd op de economische strategie „Naar nieuwe doelstellingen — Denemarken 2015”, die de regering in augustus 2007 heeft gepresenteerd. Er wordt expliciet rekening gehouden met de effecten op de publieke financiën van belangrijke hervormingsmaatregelen zoals de beoogde energiestrategie en het zogenaamde „Kwaliteitsfonds” voor investeringen in openbare diensten (vooral gezondheidszorg, kinderopvang en bejaardenzorg).

| (10) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (11). |
| --- | --- |

(10)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (11).

De algemene conclusie is dat het programma beoogt gedurende de hele periode met inachtneming van de MTD een gezonde begrotingssituatie in stand te houden, die in overeenstemming is met de doelstelling van budgettaire houdbaarheid op lange termijn. Bij de verwachte hoge, ofschoon snel afnemende, overschotten gedurende de hele programmaperiode lijken met het oog op het beter dan verwachte resultaat voor 2007 en de recentste ramingen de begrotingsdoelstellingen aan de voorzichtige kant. Het risico van houdbaarheid op lange termijn wordt als laag ingeschat. Voor het ogenblik bestaat de belangrijkste beleidsuitdaging in het aanpakken van de schaarste aan arbeidskrachten en de opdoemende kostendruk door middel van een mix van structureel en macro-economisch beleid. Er dienen nieuwe maatregelen te worden vastgesteld en uitgevoerd om het aanbod van arbeidskrachten te stimuleren. Ondertussen moet de begrotingskoers zorgvuldig worden afgewogen om procycliciteit te vermijden. Daarom blijft het beheersen van de groei van de consumptieve overheidsbestedingen, zoals in het programma gepland, een hoge prioriteit hebben.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | CP dec 2007 | 3,5 | 2,0 | 1,3 | 1,1 | 0,5 |
| COM nov 2007 | 3,5 | 1,9 | 1,3 | 1,4 | n.b. |
| CP dec 2006 | 2,7 | 2,0 | 0,7 | 0,7 | 0,6 |
| HICP-inflatie
  (%) | CP dec 2007 | 1,9 | 1,7 | 2,4 | 1,6 | 1,9 |
| COM nov 2007 | 1,9 | 1,7 | 2,4 | 2,4 | n.b. |
| CP dec 2006 | 2,0 | 1,8 | 1,7 | 1,8 | 1,7 |
| Output gap  (12)

  (% van het potentiële bbp) | CP dec 2007 | 1,2 | 1,0 | 0,3 | – 0,4 | – 1,5 |
| COM nov 2007 (13) | 1,1 | 0,7 | – 0,2 | – 0,9 | n.b. |
| CP dec 2006 | 0,9 | 0,9 | – 0,3 | – 1,3 | – 2,3 |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 2,4 | 1,7 | 1,3 | 1,9 | 2,2 |
| COM nov 2007 | 2,4 | 1,2 | 0,7 | 0,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | 1,6 | 1,7 | 1,3 | 1,2 | 1,3 |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 4,6 | 3,8 | 3,0 | 2,0 | 1,2 |
| COM nov 2007 | 4,6 | 4,0 | 3,0 | 2,5 | n.b. |
| CP dec 2006 | 3,1 | 2,8 | 2,5 | 1,8 | 1,2 |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 6,2 | 5,2 | 4,2 | 3,0 | 2,1 |
| COM nov 2007 | 6,2 | 5,3 | 4,3 | 3,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | 4,7 | 4,3 | 3,3 | 2,5 | 1,8 |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (12)

  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 3,8 | 3,1 | 2,8 | 2,3 | 2,2 |
| COM nov 2007 | 3,9 | 3,6 | 3,2 | 3,0 | n.b. |
| CP dec 2006 | 2,5 | 2,2 | 2,7 | 2,6 | 2,7 |
| Structureel saldo (14)

  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 2,7 | 3,5 | 3,4 | 2,5 | 2,5 |
| COM nov 2007 | 3,6 | 3,2 | 3,4 | 3,0 | n.b. |
| CP dec 2006 | 2,2 | 1,9 | 2,7 | 2,6 | 2,7 |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 30,1 | 25,6 | 21,6 | 19,2 | 18,6 |
| COM nov 2007 | 30,3 | 25,0 | 20,9 | 17,5 | n.b. |
| CP dec 2006 | 29,8 | 25,8 | 22,7 | 20,5 | 19,0 |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

CP dec 2007

3,5

2,0

1,3

1,1

0,5

COM nov 2007

3,5

1,9

1,3

1,4

n.b.

CP dec 2006

2,7

2,0

0,7

0,7

0,6

HICP-inflatie

(%)

CP dec 2007

1,9

1,7

2,4

1,6

1,9

COM nov 2007

1,9

1,7

2,4

2,4

n.b.

CP dec 2006

2,0

1,8

1,7

1,8

1,7

Output gap  (12)

(% van het potentiële bbp)

CP dec 2007

1,2

1,0

0,3

– 0,4

– 1,5

COM nov 2007 (13)

1,1

0,7

– 0,2

– 0,9

n.b.

CP dec 2006

0,9

0,9

– 0,3

– 1,3

– 2,3

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP dec 2007

2,4

1,7

1,3

1,9

2,2

COM nov 2007

2,4

1,2

0,7

0,6

n.b.

CP dec 2006

1,6

1,7

1,3

1,2

1,3

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP dec 2007

4,6

3,8

3,0

2,0

1,2

COM nov 2007

4,6

4,0

3,0

2,5

n.b.

CP dec 2006

3,1

2,8

2,5

1,8

1,2

Primair saldo

(% van het bbp)

CP dec 2007

6,2

5,2

4,2

3,0

2,1

COM nov 2007

6,2

5,3

4,3

3,6

n.b.

CP dec 2006

4,7

4,3

3,3

2,5

1,8

Conjunctuurgezuiverd saldo (12)

(% van het bbp)

CP dec 2007

3,8

3,1

2,8

2,3

2,2

COM nov 2007

3,9

3,6

3,2

3,0

n.b.

CP dec 2006

2,5

2,2

2,7

2,6

2,7

Structureel saldo (14)

(% van het bbp)

CP dec 2007

2,7

3,5

3,4

2,5

2,5

COM nov 2007

3,6

3,2

3,4

3,0

n.b.

CP dec 2006

2,2

1,9

2,7

2,6

2,7

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP dec 2007

30,1

25,6

21,6

19,2

18,6

COM nov 2007

30,3

25,0

20,9

17,5

n.b.

CP dec 2006

29,8

25,8

22,7

20,5

19,0

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  De actualisering werd, omdat na de parlementsverkiezingen van november een nieuwe regering diende te worden gevormd, meer dan 3 weken na de in de gedragscode vastgestelde uiterste datum van 1 december ingediend.

(3)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(4)  Het gebruik van de nationale methodologie, die verschilt van de algemeen aanvaarde methodologie, levert (wegens een lagere schatting van de potentiële groei) hogere output gaps op.

(5)  De Begrotingsvooruitzichten bij de ontwerpbegroting die op 5 februari 2008 werd ingediend.

(6)  In de prognose bij de nieuwe ontwerpbegroting voor 2008, die op 5 februari 2008 door het Deense ministerie van Financiën werd gepubliceerd, worden de overschotten naar boven bijgesteld tot 4,4 % van het bbp in 2007, 3,7 % in 2008 en 2,7 % in 2009.

(7)  Dit is toe te schrijven aan de veronderstelling dat de „speciale pensioenbijdrage”, een in het kader van de inkomstenbelasting toegestane aftrek voor particulier pensioensparen die in het verleden 0,25 % van het bbp vertegenwoordigde, na 2008 opgeschort blijft. Het is daarom de bedoeling de MTD met de resulterende toename van de belastingopbrengsten te verhogen.

(8)  De belastingbevriezing houdt in dat vanaf 2002 de tarieven van de directe noch de indirecte belastingen nominaal noch procentueel kunnen worden verhoogd.

(9)  Verschillen in de definiëring van eenmalige en tijdelijke maatregelen leiden ertoe dat ramingen voor het structurele saldo niet gemakkelijk te vergelijken zijn met de prognoses van de Commissiediensten.

(10)  Op grond van de in juni 2006 door de overheid gesloten „Overeenkomst inzake toekomstige welvaart, welzijn en investeringen in de toekomst” wordt gedurende de volgende 20 jaar de officiële pensioenleeftijd van 65 tot 67 jaar en de leeftijd voor vervroegde uittreding van 60 tot 62 jaar opgetrokken. Vanaf 2025 worden de leeftijdsgrenzen aan de wijzigingen in de levensverwachting aangepast.

(11)  De cijfers voor de totale inkomsten en totale uitgaven en sommige subcomponenten komen evenwel niet met de geharmoniseerde definities overeen. Onder de facultatieve gegevens ontbreken de specificaties van de stock-flow adjustments.

(12)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(13)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 2,2 %, 2,3 %, 2,2 % en 2,0 % in de periode 2006-2009.

(14)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen vertegenwoordigen 1,1 % van het bbp in 2006 (met een tekortverhogend effect) en achtereenvolgens 0,4 %, 0,6 %, 0,2 % en 0,3 % van het bbp in de periode 2007-2010 (alle met een tekortverlagend effect) volgens het recentste programma en 0,3 % van het bbp zowel in 2006 als in 2007 (met een tekortverhogend effect) en 0,2 % in 2008 (met een tekortverlagend effect) in de najaarsprognoses van de Commissiediensten. In het programma wordt echter een andere definitie van eenmalige maatregel gebruikt: de in het programma aangegeven tijdelijke inkomstenvariaties worden door de Commissiediensten niet als eenmalige maatregel beschouwd.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/19 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/19

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Litouwen voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/05)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Litouwen voor de periode 2007-2010 behandeld (2). |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Litouwen voor de periode 2007-2010 behandeld (2).

| (2) | Voornamelijk dankzij de binnenlandse vraag heeft Litouwen in de afgelopen jaren een periode van krachtige groei doorgemaakt. Aangezien de euro in het kader van een currency-boardregeling binnen het WKM II reeds in aanzienlijke mate als parallelle munteenheid wordt gebruikt, is een accommoderend monetair beleid gevoerd.
  Omdat er niet voldoende maatregelen zijn getroffen om de buitensporige binnenlandse kredietverlening te beteugelen, is de snelle krediettoename, die nog in de hand is gewerkt door het steeds ruimere aanbod aan financiële diensten, een stuwende factor geweest voor de particuliere consumptie en de investeringen in vastgoed. Er zijn echter capaciteitsbeperkingen ontstaan omdat de emigratie en de krachtige economische groei hebben geleid tot een tekort aan arbeidskrachten dat nog nijpender werd door mismatches tussen gevraagde en aangeboden kwalificaties, een lage arbeidsparticipatie en stijgende kosten. Steeds snellere loonstijgingen, die sneller toenemen dan de productiviteit, leiden tot een hoge inflatie en een verslechtering van het concurrentievermogen. Hoewel de export robuust blijft, is het externe tekort snel opgelopen doordat de sterke binnenlandse vraag heeft geleid tot een hoge groei van de invoer. De externe kwetsbaarheid is daardoor toegenomen. In dit verband heeft het begrotingsbeleid niet gereageerd op de toenemende macro-economische onevenwichtigheden: het overheidssaldo is negatief gebleven en omdat er geen bindende uitgavenplafonds voor de middellange termijn zijn, zijn inkomstenmeevallers systematisch uitgegeven. Fiscale stimulansen en vrijstellingen liggen mee aan de basis van de huidige hausse in de vastgoedsector en dragen daarmee bij aan de oververhitting, ofschoon de recente aanscherping van de kredietvoorwaarden de vereiste aanpassing bevordert. Vooral met een strikter begrotingsbeleid en structurele arbeidsmarkt- en onderwijshervormingen ter verdere versterking van de aanbodzijde, kunnen interne en externe onevenwichtigheden worden tegengegaan en meer inkomende investeringen worden aangetrokken en zou de weg worden vrijgemaakt voor een duurzaam inhaalproces. Dit is met name van belang omdat het monetaire beleid van Litouwen aan bepaalde beperkingen onderhevig is en het land daardoor over een gering aantal beleidsinstrumenten ter zake beschikt. |
| --- | --- |

(2)

Voornamelijk dankzij de binnenlandse vraag heeft Litouwen in de afgelopen jaren een periode van krachtige groei doorgemaakt. Aangezien de euro in het kader van een currency-boardregeling binnen het WKM II reeds in aanzienlijke mate als parallelle munteenheid wordt gebruikt, is een accommoderend monetair beleid gevoerd.

Omdat er niet voldoende maatregelen zijn getroffen om de buitensporige binnenlandse kredietverlening te beteugelen, is de snelle krediettoename, die nog in de hand is gewerkt door het steeds ruimere aanbod aan financiële diensten, een stuwende factor geweest voor de particuliere consumptie en de investeringen in vastgoed. Er zijn echter capaciteitsbeperkingen ontstaan omdat de emigratie en de krachtige economische groei hebben geleid tot een tekort aan arbeidskrachten dat nog nijpender werd door mismatches tussen gevraagde en aangeboden kwalificaties, een lage arbeidsparticipatie en stijgende kosten. Steeds snellere loonstijgingen, die sneller toenemen dan de productiviteit, leiden tot een hoge inflatie en een verslechtering van het concurrentievermogen. Hoewel de export robuust blijft, is het externe tekort snel opgelopen doordat de sterke binnenlandse vraag heeft geleid tot een hoge groei van de invoer. De externe kwetsbaarheid is daardoor toegenomen. In dit verband heeft het begrotingsbeleid niet gereageerd op de toenemende macro-economische onevenwichtigheden: het overheidssaldo is negatief gebleven en omdat er geen bindende uitgavenplafonds voor de middellange termijn zijn, zijn inkomstenmeevallers systematisch uitgegeven. Fiscale stimulansen en vrijstellingen liggen mee aan de basis van de huidige hausse in de vastgoedsector en dragen daarmee bij aan de oververhitting, ofschoon de recente aanscherping van de kredietvoorwaarden de vereiste aanpassing bevordert. Vooral met een strikter begrotingsbeleid en structurele arbeidsmarkt- en onderwijshervormingen ter verdere versterking van de aanbodzijde, kunnen interne en externe onevenwichtigheden worden tegengegaan en meer inkomende investeringen worden aangetrokken en zou de weg worden vrijgemaakt voor een duurzaam inhaalproces. Dit is met name van belang omdat het monetaire beleid van Litouwen aan bepaalde beperkingen onderhevig is en het land daardoor over een gering aantal beleidsinstrumenten ter zake beschikt.

| (3) | Volgens het macro-economische scenario van het programma komt de reële bbp-groei in 2007 uit op 9,8 % en loopt deze daarna betrekkelijk snel terug tot 5,3 % in 2008 en gemiddeld 4,8 % per jaar in de rest van de programmaperiode. De binnenlandse vraag zakt in, maar blijft wel de belangrijkste groeimotor. Op basis van de thans beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario aan de voorzichtige kant. Gezien de recente dynamiek geldt dit met name voor 2008. Een aantal discrepanties, onder meer tussen de toenemende externe onevenwichtigheden en de sterke afname van de binnenlandse vraag, worden in het programma niet verklaard.
  De inflatie loopt in het programma op van 5,8 % in 2007 naar 6,5 % in 2008 om daarna weer te dalen tot 5,1 % in 2009 en 3,6 % in 2010, zodat op dit punt maar weinig vooruitgang in het convergentieproces zichtbaar is. Voorts zijn deze projecties aan ernstige opwaartse risico's onderhevig gezien de trends in de levensmiddelenprijzen, de geplande verhogingen van de gasprijs (die in het programma uitdrukkelijk wordt onderkend en op 1,5 % in 2008 wordt geraamd maar niet in de inflatieprognose voor 2008 is opgenomen) en het feit dat de lonen veel forser stijgen dan de productiviteit en de loon-prijsspiraal dus dreigt te worden aangezwengeld. Als de verwachting van het programma uitkomt dat de externe onevenwichtigheden toenemen, zou de economie extern nog kwetsbaarder worden. De recente loon- en prijsontwikkelingen brengen echter het risico mee dat het concurrentievermogen verslechtert, en deze kunnen daardoor op zich al leiden tot een verzwakking van de externe positie. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische scenario van het programma komt de reële bbp-groei in 2007 uit op 9,8 % en loopt deze daarna betrekkelijk snel terug tot 5,3 % in 2008 en gemiddeld 4,8 % per jaar in de rest van de programmaperiode. De binnenlandse vraag zakt in, maar blijft wel de belangrijkste groeimotor. Op basis van de thans beschikbare informatie (3) lijkt dit scenario aan de voorzichtige kant. Gezien de recente dynamiek geldt dit met name voor 2008. Een aantal discrepanties, onder meer tussen de toenemende externe onevenwichtigheden en de sterke afname van de binnenlandse vraag, worden in het programma niet verklaard.

De inflatie loopt in het programma op van 5,8 % in 2007 naar 6,5 % in 2008 om daarna weer te dalen tot 5,1 % in 2009 en 3,6 % in 2010, zodat op dit punt maar weinig vooruitgang in het convergentieproces zichtbaar is. Voorts zijn deze projecties aan ernstige opwaartse risico's onderhevig gezien de trends in de levensmiddelenprijzen, de geplande verhogingen van de gasprijs (die in het programma uitdrukkelijk wordt onderkend en op 1,5 % in 2008 wordt geraamd maar niet in de inflatieprognose voor 2008 is opgenomen) en het feit dat de lonen veel forser stijgen dan de productiviteit en de loon-prijsspiraal dus dreigt te worden aangezwengeld. Als de verwachting van het programma uitkomt dat de externe onevenwichtigheden toenemen, zou de economie extern nog kwetsbaarder worden. De recente loon- en prijsontwikkelingen brengen echter het risico mee dat het concurrentievermogen verslechtert, en deze kunnen daardoor op zich al leiden tot een verzwakking van de externe positie.

| (4) | Het overheidstekort over 2007 wordt in de meest recente actualisering van het convergentieprogramma geraamd op 0,9 % van het bbp en komt daarmee, ondanks een meevallend resultaat over 2006, exact overeen met het streefcijfer van de vorige actualisering. Het gunstige basiseffect van zo'n 0,6 % van het bbp is echter tenietgedaan door een eenmalige maatregel van dezelfde omvang (4). Evenals in sommige voorgaande jaren zijn extra inkomsten die te danken waren aan de onverwacht hoge economische groei, uitgegeven hoofdzakelijk door het sociale zekerheidsfonds en aan de nationale medefinanciering van door de EU gesteunde projecten. De uitvoering van de begroting in 2007 strookte niet met het verzoek in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (5), aangezien de economische voorspoed en het meevallende tekort over 2006 niet hebben geleid tot een ambitieuzere tekortdoelstelling voor 2007. Voorts is de middellangetermijndoelstelling (MTD) — een structureel tekort van 1 % van het bbp (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) — in 2006 net gehaald, maar is in 2007 weer enigszins (0,25 % van het bbp) daarvan afgeweken. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort over 2007 wordt in de meest recente actualisering van het convergentieprogramma geraamd op 0,9 % van het bbp en komt daarmee, ondanks een meevallend resultaat over 2006, exact overeen met het streefcijfer van de vorige actualisering. Het gunstige basiseffect van zo'n 0,6 % van het bbp is echter tenietgedaan door een eenmalige maatregel van dezelfde omvang (4). Evenals in sommige voorgaande jaren zijn extra inkomsten die te danken waren aan de onverwacht hoge economische groei, uitgegeven hoofdzakelijk door het sociale zekerheidsfonds en aan de nationale medefinanciering van door de EU gesteunde projecten. De uitvoering van de begroting in 2007 strookte niet met het verzoek in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (5), aangezien de economische voorspoed en het meevallende tekort over 2006 niet hebben geleid tot een ambitieuzere tekortdoelstelling voor 2007. Voorts is de middellangetermijndoelstelling (MTD) — een structureel tekort van 1 % van het bbp (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) — in 2006 net gehaald, maar is in 2007 weer enigszins (0,25 % van het bbp) daarvan afgeweken.

| (5) | De budgettaire middellangetermijnstrategie is er vooral op gericht de macro-economische stabiliteit door middel van een restrictiever begrotingsbeleid te bevorderen. Ondanks een min of meer ongewijzigd macro-economisch scenario wordt de MTD in vergelijking met de vorige actualisering een jaar later gehaald, nl. niet in 2008 maar in 2009. Bij toepassing van de algemene methode op de informatie in het programma blijkt deze echter vanaf 2008 te kunnen worden gehaald. Het programma mikt op een geleidelijke verbetering van het nominale overheidssaldo, dat omslaat van een tekort van 0,9 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,8 % in 2010. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele saldo slaat om van een tekort van 1,25 % van het bbp in 2007 in een overschot van 1 % in 2010, waarbij de voornaamste aanpassing pas na 2008 plaatsvindt. Door de betrekkelijk robuuste economische groei vindt de aanpassing plaats aan de ontvangstenzijde, waar de stijging als percentage van het bbp hoger uitvalt dan aan de uitgavenzijde (3,9 procentpunt tegen 2,2 procentpunt). Ondanks verdere verlagingen van de directe belastingen nemen de ontvangsten toe dankzij een grotere instroom van EU-middelen, een verhoging van de accijnzen en een aanmerkelijk betere belastinginning. De stijging van de uitgaven houdt verband met een duidelijke toename van de sociale uitkeringen en met een groei van de overheidsinvesteringen die op haar beurt voornamelijk samenhangt met de instroom van EU-middelen. Om de begrotingsdiscipline krachtig te bevorderen, is in november 2007 de wet op de begrotingsdiscipline aangenomen. De wet, die begin 2008 in werking is getreden, bepaalt dat de algemene overheidsfinanciën zodanig beheerd moeten worden dat de begrotingssituatie vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont, en is bedoeld om daartoe uitgavenbeperkingen op te leggen. De wet is evenwel gericht op een jaarlijkse opstelling en uitvoering van de begroting en introduceert geen budgettair kader voor prognoses op middellange termijn; dit kader behoeft dus versterking. |
| --- | --- |

(5)

De budgettaire middellangetermijnstrategie is er vooral op gericht de macro-economische stabiliteit door middel van een restrictiever begrotingsbeleid te bevorderen. Ondanks een min of meer ongewijzigd macro-economisch scenario wordt de MTD in vergelijking met de vorige actualisering een jaar later gehaald, nl. niet in 2008 maar in 2009. Bij toepassing van de algemene methode op de informatie in het programma blijkt deze echter vanaf 2008 te kunnen worden gehaald. Het programma mikt op een geleidelijke verbetering van het nominale overheidssaldo, dat omslaat van een tekort van 0,9 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,8 % in 2010. Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele saldo slaat om van een tekort van 1,25 % van het bbp in 2007 in een overschot van 1 % in 2010, waarbij de voornaamste aanpassing pas na 2008 plaatsvindt. Door de betrekkelijk robuuste economische groei vindt de aanpassing plaats aan de ontvangstenzijde, waar de stijging als percentage van het bbp hoger uitvalt dan aan de uitgavenzijde (3,9 procentpunt tegen 2,2 procentpunt). Ondanks verdere verlagingen van de directe belastingen nemen de ontvangsten toe dankzij een grotere instroom van EU-middelen, een verhoging van de accijnzen en een aanmerkelijk betere belastinginning. De stijging van de uitgaven houdt verband met een duidelijke toename van de sociale uitkeringen en met een groei van de overheidsinvesteringen die op haar beurt voornamelijk samenhangt met de instroom van EU-middelen. Om de begrotingsdiscipline krachtig te bevorderen, is in november 2007 de wet op de begrotingsdiscipline aangenomen. De wet, die begin 2008 in werking is getreden, bepaalt dat de algemene overheidsfinanciën zodanig beheerd moeten worden dat de begrotingssituatie vrijwel in evenwicht is of een overschot vertoont, en is bedoeld om daartoe uitgavenbeperkingen op te leggen. De wet is evenwel gericht op een jaarlijkse opstelling en uitvoering van de begroting en introduceert geen budgettair kader voor prognoses op middellange termijn; dit kader behoeft dus versterking.

| (6) | De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Ondanks de zeer voorzichtige programmaprojecties voor de reële en nominale outputgroei vanaf 2008 is de verwachte stijging van de ontvangsten fors te noemen: zelfs als een optimistischer macro-economisch groeiscenario gehanteerd wordt, zijn deze aan de hoge kant, met name als rekening wordt gehouden met de gevolgen van verdere verlagingen van de directe belastingen en met het feit dat gerekend wordt op een betere belastinginning. De scherpe stijging van de niet-fiscale ontvangstenquote, die deels verband houdt met de EU-fondsen, wordt in het programma onvoldoende aangegeven, en de verwachte resultaten van een verbeterde belastinginning lijken optimistisch. Voorts brengen de talrijke uitgavenverhogende maatregelen en de behoefte aan een sterker middellangetermijnkader voor de planning en beheersing van de overheidsfinanciën, het gevaar mee dat opnieuw niet de hand zal worden gehouden aan eerder vastgestelde uitgavenplafonds. Mocht de economische inzinking ernstig blijken of lang aanhouden en de groei van de ontvangsten daardoor snel terugvallen, dan komt de begroting onder nog grotere druk te staan. |
| --- | --- |

(6)

De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Ondanks de zeer voorzichtige programmaprojecties voor de reële en nominale outputgroei vanaf 2008 is de verwachte stijging van de ontvangsten fors te noemen: zelfs als een optimistischer macro-economisch groeiscenario gehanteerd wordt, zijn deze aan de hoge kant, met name als rekening wordt gehouden met de gevolgen van verdere verlagingen van de directe belastingen en met het feit dat gerekend wordt op een betere belastinginning. De scherpe stijging van de niet-fiscale ontvangstenquote, die deels verband houdt met de EU-fondsen, wordt in het programma onvoldoende aangegeven, en de verwachte resultaten van een verbeterde belastinginning lijken optimistisch. Voorts brengen de talrijke uitgavenverhogende maatregelen en de behoefte aan een sterker middellangetermijnkader voor de planning en beheersing van de overheidsfinanciën, het gevaar mee dat opnieuw niet de hand zal worden gehouden aan eerder vastgestelde uitgavenplafonds. Mocht de economische inzinking ernstig blijken of lang aanhouden en de groei van de ontvangsten daardoor snel terugvallen, dan komt de begroting onder nog grotere druk te staan.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers niet te volstaan om de MTD in 2009 te bereiken, zoals in het programma wordt aangenomen. Zo kan het structurele saldo door de beoogde ontvangstendaling en de uitgavenverhogende maatregelen in 2008 verslechteren, terwijl Litouwen vanwege de krachtige economische groei van dit moment juist zou moeten proberen om dit saldo jaarlijks sterker te verbeteren dan de benchmark van 0,5 % van het bbp. Om in lijn te blijven met het stabiliteits- en groeipact moet het programma, met name in 2008, meer vaart zetten achter de aanpassing richting de MTD. Na de verwachte verwezenlijking van de MTD is de budgettaire beleidskoers zoals deze uit het programma naar voren komt, wel in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. Gezien de aanhoudende externe en binnenlandse druk is echter een restrictiever begrotingsbeleid wenselijk dan nu gepland is. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers niet te volstaan om de MTD in 2009 te bereiken, zoals in het programma wordt aangenomen. Zo kan het structurele saldo door de beoogde ontvangstendaling en de uitgavenverhogende maatregelen in 2008 verslechteren, terwijl Litouwen vanwege de krachtige economische groei van dit moment juist zou moeten proberen om dit saldo jaarlijks sterker te verbeteren dan de benchmark van 0,5 % van het bbp. Om in lijn te blijven met het stabiliteits- en groeipact moet het programma, met name in 2008, meer vaart zetten achter de aanpassing richting de MTD. Na de verwachte verwezenlijking van de MTD is de budgettaire beleidskoers zoals deze uit het programma naar voren komt, wel in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. Gezien de aanhoudende externe en binnenlandse druk is echter een restrictiever begrotingsbeleid wenselijk dan nu gepland is.

| (8) | Litouwen lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is minder sterk dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt doordat de pensioenuitgaven in de komende decennia als gevolg van de al doorgevoerde pensioenhervormingen een beperkte stijging te zien zullen geven. De huidige brutoschuld ligt op een laag niveau en met de in het programma geraamde budgettaire uitgangspositie in 2007, die beter is dan de uitgangspositie van het vorige programma, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn beter in de hand worden gehouden. |
| --- | --- |

(8)

Litouwen lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is minder sterk dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt doordat de pensioenuitgaven in de komende decennia als gevolg van de al doorgevoerde pensioenhervormingen een beperkte stijging te zien zullen geven. De huidige brutoschuld ligt op een laag niveau en met de in het programma geraamde budgettaire uitgangspositie in 2007, die beter is dan de uitgangspositie van het vorige programma, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn beter in de hand worden gehouden.

| (9) | Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. De in het convergentieprogramma opgenomen maatregelen op het gebied van de overheidsfinanciën lijken aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. Met name omvatten beide programma's de lopende hervormingen in het pensioen- en belastingstelsel en in de gezondheidszorg. De programma's bevatten onvoldoende informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten van de hervormingen in de gezondheidszorg en het onderwijs, terwijl het convergentieprogramma dieper ingaat op hervormingen op andere gebieden. Een kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn ontbreekt echter. |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. De in het convergentieprogramma opgenomen maatregelen op het gebied van de overheidsfinanciën lijken aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. Met name omvatten beide programma's de lopende hervormingen in het pensioen- en belastingstelsel en in de gezondheidszorg. De programma's bevatten onvoldoende informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten van de hervormingen in de gezondheidszorg en het onderwijs, terwijl het convergentieprogramma dieper ingaat op hervormingen op andere gebieden. Een kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn ontbreekt echter.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma sluit slechts deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabonstrategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren. Met de begrotingskoers neemt de macro-economische stabiliteit echter onvoldoende toe en blijft de inflatiedruk onvoldoende onder controle. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma sluit slechts deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabonstrategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren. Met de begrotingskoers neemt de macro-economische stabiliteit echter onvoldoende toe en blijft de inflatiedruk onvoldoende onder controle.

| (11) | Bij zijn toetreding tot het WKM II is Litouwen verplichtingen op het gebied van het budgettaire en het structurele beleid en het beleid ten aanzien van de financiële sector aangegaan. Gezien deze verplichtingen hebben de autoriteiten de begrotingskoers onvoldoende aangescherpt en ofschoon er maatregelen zijn getroffen om de kwaliteit van de leningen te verbeteren, zijn de inspanningen om de kredietgroei te beteugelen beperkt gebleven. Ondanks de snelle economische groei van de afgelopen jaren heeft de regering de begroting niet in evenwicht gebracht, hebben de begrotingsdoelstellingen geen ambitieus karakter gehad en zijn inkomstenmeevallers grotendeels uitgegeven. De budgettaire middellangetermijnstrategie moet worden versterkt. Om de kredietgroei tegen te gaan zijn strikte reserveverplichtingen aangehouden, is het financieel toezicht waakzaam gebleven en is de verplichte reservebasis uitgebreid; het directe effect daarvan was evenwel beperkt. De door de regering in maart en december 2007 aangekondigde initiatieven om de inflatie te bestrijden, waren stappen in de goede richting, maar hebben tot dusver weinig concrete maatregelen opgeleverd en slechts een beperkt effect op de inflatie gehad. Ook al worden momenteel enkele structurele hervormingen doorgevoerd, toch zijn nog verdere inspanningen nodig op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt en om inkomende investeringen aan te trekken. |
| --- | --- |

(11)

Bij zijn toetreding tot het WKM II is Litouwen verplichtingen op het gebied van het budgettaire en het structurele beleid en het beleid ten aanzien van de financiële sector aangegaan. Gezien deze verplichtingen hebben de autoriteiten de begrotingskoers onvoldoende aangescherpt en ofschoon er maatregelen zijn getroffen om de kwaliteit van de leningen te verbeteren, zijn de inspanningen om de kredietgroei te beteugelen beperkt gebleven. Ondanks de snelle economische groei van de afgelopen jaren heeft de regering de begroting niet in evenwicht gebracht, hebben de begrotingsdoelstellingen geen ambitieus karakter gehad en zijn inkomstenmeevallers grotendeels uitgegeven. De budgettaire middellangetermijnstrategie moet worden versterkt. Om de kredietgroei tegen te gaan zijn strikte reserveverplichtingen aangehouden, is het financieel toezicht waakzaam gebleven en is de verplichte reservebasis uitgebreid; het directe effect daarvan was evenwel beperkt. De door de regering in maart en december 2007 aangekondigde initiatieven om de inflatie te bestrijden, waren stappen in de goede richting, maar hebben tot dusver weinig concrete maatregelen opgeleverd en slechts een beperkt effect op de inflatie gehad. Ook al worden momenteel enkele structurele hervormingen doorgevoerd, toch zijn nog verdere inspanningen nodig op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt en om inkomende investeringen aan te trekken.

| (12) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (6). |
| --- | --- |

(12)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (6).

De algehele conclusie luidt dat het programma de Litouwse macro-economische onevenwichtigheden wil aanpakken door het begrotingsbeleid aan te scherpen. Afgezet tegen de krachtige economische groei van dit moment zijn de begrotingsdoelstellingen echter bescheiden. De aanpassing vindt pas in de laatste programmajaren plaats zodat de MTD niet voor 2009 wordt bereikt. Aangezien de consolidatie onvoldoende wordt ondersteund met concrete maatregelen (die wel zijn aangekondigd) en het middellangetermijnkader moet worden versterkt, bestaat het gevaar dat de begrotingsdoelstellingen niet worden gehaald. De projecties voor de ontvangsten lijken optimistisch aangezien verdere verlagingen van de directe belastingen worden beoogd en gerekend wordt op een verbetering van de belastinginning; het voorzichtige macro-economische scenario kan dit slechts gedeeltelijk ondervangen. Om iets te doen aan de toenemende inflatiedruk, het concurrentievermogen op peil te houden en de resterende knelpunten op de arbeidsmarkt aan te pakken is een begrotingsbeleid nodig dat duidelijk restrictiever is dan in het programma wordt beoogd, alsook verdere structurele beleidsmaatregelen. Dit is mede van essentieel belang omdat het inhaalproces anders niet wordt volgehouden. Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn betreft, loopt Litouwen een gering risico.

Gezien de bovenstaande evaluatie en ook gezien de noodzaak een duurzame convergentie en een probleemloze deelneming aan het WKM II te waarborgen, wordt Litouwen verzocht het risico op oververhitting te verminderen door:

| i) | voor 2008 en daarna naar duidelijk betere budgettaire resultaten te streven dan die waarop in het programma wordt gerekend, en daartoe met name de uitgavengroei te beperken, inkomstenmeevallers opzij te zetten en de uitgavenplafonds voor de middellange termijn een bindender karakter te geven; |
| --- | --- |

i)

voor 2008 en daarna naar duidelijk betere budgettaire resultaten te streven dan die waarop in het programma wordt gerekend, en daartoe met name de uitgavengroei te beperken, inkomstenmeevallers opzij te zetten en de uitgavenplafonds voor de middellange termijn een bindender karakter te geven;

| ii) | de inflatiedruk aan te pakken door er onder meer voor te zorgen dat de loonvorming beter aansluit bij productiviteitswinsten, en door structurele maatregelen te treffen om knelpunten op de arbeidsmarkt weg te nemen. |
| --- | --- |

ii)

de inflatiedruk aan te pakken door er onder meer voor te zorgen dat de loonvorming beter aansluit bij productiviteitswinsten, en door structurele maatregelen te treffen om knelpunten op de arbeidsmarkt weg te nemen.

Ook wordt Litouwen verzocht de in de gedragscode vermelde indieningstermijn voor stabiliteits- en convergentieprogramma's beter in acht te nemen.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (verandering in %) | CP dec 2007 | 7,7 | 9,8 | 5,3 | 4,5 | 5,2 |
| COM nov 2007 | 7,7 | 8,5 | 7,5 | 6,3 | n.b. |
| CP dec 2006 | 7,8 | 6,3 | 5,3 | 4,5 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP dec 2007 | 3,8 | 5,8 | 6,5 | 5,1 | 3,6 |
| COM nov 2007 | 3,8 | 5,6 | 6,5 | 5,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | 3,9 | 4,7 | 3,4 | 3,1 | n.b. |
| Output gap (7)

  (% van het potentiële bbp) | CP dec 2007 | 1,7 | 3,3 | 1,5 | – 0,4 | – 1,3 |
| COM nov 2007 (8) | 1,0 | 1,0 | 0,4 | – 0,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | 2,4 | 1,6 | 0,1 | – 1,9 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | – 9,5 | – 12,5 | – 12,7 | – 14,5 | – 15,4 |
| COM nov 2007 | – 8,9 | – 12,5 | – 12,9 | – 13,0 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 6,6 | – 7,5 | – 7,0 | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | – 0,6 | – 0,9 | – 0,5 | 0,2 | 0,8 |
| COM nov 2007 | – 0,6 | – 0,9 | – 1,4 | – 0,8 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 1,2 | – 0,9 | – 0,5 | 0,0 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 0,2 | – 0,1 | 0,3 | 0,9 | 1,4 |
| COM nov 2007 | 0,2 | 0,0 | – 0,5 | 0,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 0,4 | 0,0 | 0,4 | 0,8 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

  (% van het bbp) | CP dec 2007 | – 1,0 | – 1,8 | – 0,9 | 0,3 | 1,1 |
| COM nov 2007 | – 0,8 | – 1,2 | – 1,5 | – 0,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 1,8 | – 1,3 | – 0,5 | 0,5 | n.b. |
| Structureel saldo (9)

  (% van het bbp) | CP dec 2007 | – 1,0 | – 1,2 | – 0,9 | 0,3 | 1,1 |
| COM nov 2007 | – 0,8 | – 1,2 | – 1,5 | – 0,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 1,8 | – 1,3 | – 0,5 | 0,5 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP dec 2007 | 18,2 | 17,6 | 17,2 | 15,0 | 14,0 |
| COM nov 2007 | 18,2 | 17,7 | 17,2 | 16,1 | n.b. |
| CP dec 2006 | 18,4 | 19,2 | 19,0 | 17,7 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(verandering in %)

CP dec 2007

7,7

9,8

5,3

4,5

5,2

COM nov 2007

7,7

8,5

7,5

6,3

n.b.

CP dec 2006

7,8

6,3

5,3

4,5

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP dec 2007

3,8

5,8

6,5

5,1

3,6

COM nov 2007

3,8

5,6

6,5

5,2

n.b.

CP dec 2006

3,9

4,7

3,4

3,1

n.b.

Output gap (7)

(% van het potentiële bbp)

CP dec 2007

1,7

3,3

1,5

– 0,4

– 1,3

COM nov 2007 (8)

1,0

1,0

0,4

– 0,6

n.b.

CP dec 2006

2,4

1,6

0,1

– 1,9

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP dec 2007

– 9,5

– 12,5

– 12,7

– 14,5

– 15,4

COM nov 2007

– 8,9

– 12,5

– 12,9

– 13,0

n.b.

CP dec 2006

– 6,6

– 7,5

– 7,0

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP dec 2007

– 0,6

– 0,9

– 0,5

0,2

0,8

COM nov 2007

– 0,6

– 0,9

– 1,4

– 0,8

n.b.

CP dec 2006

– 1,2

– 0,9

– 0,5

0,0

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

CP dec 2007

0,2

– 0,1

0,3

0,9

1,4

COM nov 2007

0,2

0,0

– 0,5

0,2

n.b.

CP dec 2006

– 0,4

0,0

0,4

0,8

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

(% van het bbp)

CP dec 2007

– 1,0

– 1,8

– 0,9

0,3

1,1

COM nov 2007

– 0,8

– 1,2

– 1,5

– 0,6

n.b.

CP dec 2006

– 1,8

– 1,3

– 0,5

0,5

n.b.

Structureel saldo (9)

(% van het bbp)

CP dec 2007

– 1,0

– 1,2

– 0,9

0,3

1,1

COM nov 2007

– 0,8

– 1,2

– 1,5

– 0,6

n.b.

CP dec 2006

– 1,8

– 1,3

– 0,5

0,5

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP dec 2007

18,2

17,6

17,2

15,0

14,0

COM nov 2007

18,2

17,7

17,2

16,1

n.b.

CP dec 2006

18,4

19,2

19,0

17,7

n.b.

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  De actualisering is vier weken na de in de gedragscode vastgestelde uiterste datum van 1 december ingediend.

(3)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(4)  De eenmalige maatregel betreft een compensatie voor pensioenen die in de periode 1995-2002 deels niet zijn uitgekeerd. De regering heeft in november 2007 na een uitspraak van het hooggerechtshof besloten tot deze compensatie. Daar dit besluit is gevallen na de sluitingsdatum van de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie, is de raming voor 2007 niet vergelijkbaar met die van het programma.

(5)  PB C 71 van 28.3.2007, blz. 19.

(6)  De gegevens over de componenten van de stock-flow adjustment, de ramingen van de bijdragen aan de potentiële groei en een aantal gegevens over de houdbaarheid op lange termijn ontbreken.

(7)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(8)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 7,9 %, 8,4 %, 8,2 % en 7,4 % in de periode 2006-2009.

(9)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma hebben de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen een (tekortverhogend) effect van 0,6 % van het bbp in 2007. Omdat tot de desbetreffende transactie is besloten na de sluitingsdatum van de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie, is daarmee in deze prognoses geen rekening gehouden.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/24 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/24

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van de Tsjechische Republiek voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/06)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van de Tsjechische Republiek voor de periode 2007-2010 onderzocht. |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van de Tsjechische Republiek voor de periode 2007-2010 onderzocht.

| (2) | De Tsjechische Republiek maakt een periode van sterke groei door, die op middellange termijn naar verwachting zal afzwakken. De recente scherpe daling van de werkloosheid is voornamelijk te danken aan conjuncturele factoren. De arbeidsmarkt lijkt nog bepaalde starheden te vertonen die van structurele aard zijn. Dit blijkt uit het hoge aantal vacatures, mismatches tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden en regionale werkloosheidsverschillen. Deze problemen moeten in het toekomstige werkgelegenheidsbeleid worden aangepakt.
  Het stabilisatieprogramma van 2007 lijkt een stap in de goede richting, hoewel verdere maatregelen nodig zijn om de budgettaire consolidatie voort te zetten. Met name bestaan er gezien de vergrijzing en de huidige staat van het pensioenstelsel en de gezondheidszorg nog risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. Een gedegen pensioenhervorming kan ook een gunstige uitwerking hebben op de potentiële groei. Door de stijging van de indirecte belastingen en de internationale grondstoffenprijzen zal de inflatiedruk toenemen, ook al heeft de Tsjechische Republiek op het gebied van prijsstabiliteit een goede staat van dienst opgebouwd. |
| --- | --- |

(2)

De Tsjechische Republiek maakt een periode van sterke groei door, die op middellange termijn naar verwachting zal afzwakken. De recente scherpe daling van de werkloosheid is voornamelijk te danken aan conjuncturele factoren. De arbeidsmarkt lijkt nog bepaalde starheden te vertonen die van structurele aard zijn. Dit blijkt uit het hoge aantal vacatures, mismatches tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden en regionale werkloosheidsverschillen. Deze problemen moeten in het toekomstige werkgelegenheidsbeleid worden aangepakt.

Het stabilisatieprogramma van 2007 lijkt een stap in de goede richting, hoewel verdere maatregelen nodig zijn om de budgettaire consolidatie voort te zetten. Met name bestaan er gezien de vergrijzing en de huidige staat van het pensioenstelsel en de gezondheidszorg nog risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. Een gedegen pensioenhervorming kan ook een gunstige uitwerking hebben op de potentiële groei. Door de stijging van de indirecte belastingen en de internationale grondstoffenprijzen zal de inflatiedruk toenemen, ook al heeft de Tsjechische Republiek op het gebied van prijsstabiliteit een goede staat van dienst opgebouwd.

| (3) | Volgens het convergentieprogramma komt de bbp-groei in 2007 uit op zo'n 6 % en vlakt deze af tot ongeveer 5 % in de rest van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario van plausibele hypothesen uit te gaan. Volgens de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie blijft de particuliere consumptie door de sterke loonsverhogingen in de particuliere sector en door de stijgende werkgelegenheid krachtig, maar wordt het hoge niveau van 2007 niet vastgehouden vanwege de door de regering beoogde budgettaire consolidatie. Zowel het convergentieprogramma als de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie gaan ervan uit dat de inflatie in 2008 door de stijging van de indirecte belastingen en de grondstoffenprijzen sterk toeneemt. Daarvan kan een negatieve invloed uitgaan op de nominale convergentie. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het convergentieprogramma komt de bbp-groei in 2007 uit op zo'n 6 % en vlakt deze af tot ongeveer 5 % in de rest van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario van plausibele hypothesen uit te gaan. Volgens de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie blijft de particuliere consumptie door de sterke loonsverhogingen in de particuliere sector en door de stijgende werkgelegenheid krachtig, maar wordt het hoge niveau van 2007 niet vastgehouden vanwege de door de regering beoogde budgettaire consolidatie. Zowel het convergentieprogramma als de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie gaan ervan uit dat de inflatie in 2008 door de stijging van de indirecte belastingen en de grondstoffenprijzen sterk toeneemt. Daarvan kan een negatieve invloed uitgaan op de nominale convergentie.

| (4) | Voor 2007 wordt het overheidstekort in de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en in het convergentieprogramma geraamd op 3,4 % van het bbp, zijnde 0,6 procentpunt onder het streefcijfer van de vorige actualisering. Recente informatie over de uitvoering van de begroting wijst er echter op dat het uiteindelijke resultaat over 2007 duidelijk beter kan uitvallen dan waarop in het huidige programma wordt gerekend; en de meest recente informatie doet vermoeden dat het algemene tekort in 2007 circa 2 % van het bbp zou kunnen zijn. Het meevallende begrotingsresultaat is voornamelijk te danken aan het basiseffect van een ontvangstenquote die in 2006 hoger is uitgevallen dan in het voorgaande convergentieprogramma nog was verwacht, aan enige beperking van de uitgaven in 2007 en aan een dynamische groei van de ontvangsten omdat de nominale bbp-groei krachtiger was dan verwacht. Als het tekort over 2007 inderdaad lager uitvalt dan het begrotingsresultaat van 2006, is dit in lijn met het verzoek in het advies van de Raad van 10 juli 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (3), namelijk om de verslechtering van de begroting in 2007 binnen de perken te houden. |
| --- | --- |

(4)

Voor 2007 wordt het overheidstekort in de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en in het convergentieprogramma geraamd op 3,4 % van het bbp, zijnde 0,6 procentpunt onder het streefcijfer van de vorige actualisering. Recente informatie over de uitvoering van de begroting wijst er echter op dat het uiteindelijke resultaat over 2007 duidelijk beter kan uitvallen dan waarop in het huidige programma wordt gerekend; en de meest recente informatie doet vermoeden dat het algemene tekort in 2007 circa 2 % van het bbp zou kunnen zijn. Het meevallende begrotingsresultaat is voornamelijk te danken aan het basiseffect van een ontvangstenquote die in 2006 hoger is uitgevallen dan in het voorgaande convergentieprogramma nog was verwacht, aan enige beperking van de uitgaven in 2007 en aan een dynamische groei van de ontvangsten omdat de nominale bbp-groei krachtiger was dan verwacht. Als het tekort over 2007 inderdaad lager uitvalt dan het begrotingsresultaat van 2006, is dit in lijn met het verzoek in het advies van de Raad van 10 juli 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (3), namelijk om de verslechtering van de begroting in 2007 binnen de perken te houden.

| (5) | De begrotingsstrategie van het programma is er vooral op gericht het buitensporig tekort in 2008 te corrigeren en de consolidatie daarna voort te zetten tot de middellangetermijndoelstelling (MTD) — een structureel tekort van 1 % van het bbp — in 2012 is bereikt. Het overheidstekort loopt terug van 3,4 % van het bbp in 2007 naar 2,9 % in 2008, 2,6 % in 2009 en 2,3 % in 2010. Het primaire tekort volgt eenzelfde traject en daalt van 2,3 % van het bbp in 2007 naar 1,1 % in 2010. De consolidatie vindt voornamelijk aan de uitgavenzijde plaats. Zo wordt de verwachte daling van de ontvangstenquote (deels door de invoering van een vlaktaks in 2008) meer dan goedgemaakt door een daling van de uitgavenquote. De uitgaven dalen over een breed front, maar het duidelijkst bij de sociale voorzieningen. De enige rubriek waarin de uitgaven als percentage van het bbp stijgen, zijn de overheidsinvesteringen. Door het meevallende resultaat van 2006 zijn de streefcijfers voor de overheidsfinanciën beter dan in het vorige convergentieprogramma. Aangezien het overheidstekort over 2007 in de meest recente raming nog lager uitvalt, zouden deze streefcijfers redelijk gemakkelijk haalbaar moeten zijn. |
| --- | --- |

(5)

De begrotingsstrategie van het programma is er vooral op gericht het buitensporig tekort in 2008 te corrigeren en de consolidatie daarna voort te zetten tot de middellangetermijndoelstelling (MTD) — een structureel tekort van 1 % van het bbp — in 2012 is bereikt. Het overheidstekort loopt terug van 3,4 % van het bbp in 2007 naar 2,9 % in 2008, 2,6 % in 2009 en 2,3 % in 2010. Het primaire tekort volgt eenzelfde traject en daalt van 2,3 % van het bbp in 2007 naar 1,1 % in 2010. De consolidatie vindt voornamelijk aan de uitgavenzijde plaats. Zo wordt de verwachte daling van de ontvangstenquote (deels door de invoering van een vlaktaks in 2008) meer dan goedgemaakt door een daling van de uitgavenquote. De uitgaven dalen over een breed front, maar het duidelijkst bij de sociale voorzieningen. De enige rubriek waarin de uitgaven als percentage van het bbp stijgen, zijn de overheidsinvesteringen. Door het meevallende resultaat van 2006 zijn de streefcijfers voor de overheidsfinanciën beter dan in het vorige convergentieprogramma. Aangezien het overheidstekort over 2007 in de meest recente raming nog lager uitvalt, zouden deze streefcijfers redelijk gemakkelijk haalbaar moeten zijn.

| (6) | Het resultaat over 2008 kan gunstiger uitvallen dan verwacht terwijl de risico's voor de begrotingsresultaten vanaf 2009 elkaar in evenwicht houden. De Tsjechische Republiek heeft in het verleden vaker een lager tekort gerealiseerd dan waarop eerder was gerekend, en de meest recente raming voor 2007 is duidelijk beter dan in het programma wordt voorspeld. Daardoor kan een gunstig basiseffect ontstaan vanaf 2008. Ook al zijn goede belastingramingen vanwege de grote omvang van de fiscale wijzigingen moeilijk te maken, toch lijken deze ramingen in het programma aan de voorzichtige kant. Daar staat tegenover dat het voor de beoogde consolidatie nodig is dat de uitgaven goed in toom worden gehouden (waarbij wordt gedacht aan loonmatiging en banenreductie in de publieke sector), maar dat in voorgaande jaren niet de hand is gehouden aan uitgavenplafonds. Voor de jaren na 2008 moeten nog meer consolidatiemaatregelen verder worden uitgewerkt. |
| --- | --- |

(6)

Het resultaat over 2008 kan gunstiger uitvallen dan verwacht terwijl de risico's voor de begrotingsresultaten vanaf 2009 elkaar in evenwicht houden. De Tsjechische Republiek heeft in het verleden vaker een lager tekort gerealiseerd dan waarop eerder was gerekend, en de meest recente raming voor 2007 is duidelijk beter dan in het programma wordt voorspeld. Daardoor kan een gunstig basiseffect ontstaan vanaf 2008. Ook al zijn goede belastingramingen vanwege de grote omvang van de fiscale wijzigingen moeilijk te maken, toch lijken deze ramingen in het programma aan de voorzichtige kant. Daar staat tegenover dat het voor de beoogde consolidatie nodig is dat de uitgaven goed in toom worden gehouden (waarbij wordt gedacht aan loonmatiging en banenreductie in de publieke sector), maar dat in voorgaande jaren niet de hand is gehouden aan uitgavenplafonds. Voor de jaren na 2008 moeten nog meer consolidatiemaatregelen verder worden uitgewerkt.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling, en met name gezien het meevallende resultaat over 2007, lijkt het buitensporig tekort overeenkomstig de aanbeveling van de Raad in 2008 te worden gecorrigeerd met de begrotingskoers van het programma. Voorwaarde is wel dat de uitgaven onder controle blijven en dat de budgettaire risico's van de fiscale hervormingen in het stabilisatieprogramma nauwlettend in het oog worden gehouden. In de programmaperiode wordt echter geen veiligheidsmarge bereikt die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. Om in lijn te blijven met het stabiliteits- en groeipact, moet het uit het programma blijkende aanpassingstempo richting de MTD in de jaren na de correctie van het buitensporige tekort worden opgevoerd en gebaseerd worden op concrete maatregelen. Hoewel de Tsjechische Republiek een periode van krachtige groei heeft doorgemaakt, is, gezien de programmadoelstelling voor 2010, met name in 2011 en 2012 een forse inspanning nodig om de MTD in 2012 te bereiken. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling, en met name gezien het meevallende resultaat over 2007, lijkt het buitensporig tekort overeenkomstig de aanbeveling van de Raad in 2008 te worden gecorrigeerd met de begrotingskoers van het programma. Voorwaarde is wel dat de uitgaven onder controle blijven en dat de budgettaire risico's van de fiscale hervormingen in het stabilisatieprogramma nauwlettend in het oog worden gehouden. In de programmaperiode wordt echter geen veiligheidsmarge bereikt die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. Om in lijn te blijven met het stabiliteits- en groeipact, moet het uit het programma blijkende aanpassingstempo richting de MTD in de jaren na de correctie van het buitensporige tekort worden opgevoerd en gebaseerd worden op concrete maatregelen. Hoewel de Tsjechische Republiek een periode van krachtige groei heeft doorgemaakt, is, gezien de programmadoelstelling voor 2010, met name in 2011 en 2012 een forse inspanning nodig om de MTD in 2012 te bereiken.

| (8) | De Tsjechische Republiek lijkt een ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van zijn overheidsfinanciën betreft. De budgettaire uitgangssituatie van het programma is niet sterk genoeg om de schuldquote op lange termijn te stabiliseren. Van de vergrijzing gaat een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp en de uitgaven in de gezondheidszorg een forse stijging te zien zullen geven. Door met name bij de pensioenen en in de gezondheidszorg structurele hervormingsmaatregelen te treffen om de duidelijke stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen. Terwijl wel eerste stappen zijn gezet om de gezondheidszorg te hervormen, wordt nog gewacht op een strak gefaseerde hervorming van het pensioenstelsel. |
| --- | --- |

(8)

De Tsjechische Republiek lijkt een ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van zijn overheidsfinanciën betreft. De budgettaire uitgangssituatie van het programma is niet sterk genoeg om de schuldquote op lange termijn te stabiliseren. Van de vergrijzing gaat een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp en de uitgaven in de gezondheidszorg een forse stijging te zien zullen geven. Door met name bij de pensioenen en in de gezondheidszorg structurele hervormingsmaatregelen te treffen om de duidelijke stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen. Terwijl wel eerste stappen zijn gezet om de gezondheidszorg te hervormen, wordt nog gewacht op een strak gefaseerde hervorming van het pensioenstelsel.

| (9) | Het convergentieprogramma sluit slechts tot op zekere hoogte aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma (NHP). Het NHP noemt een aantal maatregelen om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, de financiële middelen voor en de kwaliteit van onderwijs en onderzoek te verhogen en werken aantrekkelijker te maken. Hoewel het convergentieprogramma niet systematisch informatie verschaft over de rechtstreekse budgettaire kosten van de voornaamste voorgenomen NHP-hervormingen, lijken de begrotingsprojecties van het programma rekening te houden met de gevolgen van de in het NHP-uitvoeringsverslag genoemde hervormingen voor de overheidsfinanciën. |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma sluit slechts tot op zekere hoogte aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma (NHP). Het NHP noemt een aantal maatregelen om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, de financiële middelen voor en de kwaliteit van onderwijs en onderzoek te verhogen en werken aantrekkelijker te maken. Hoewel het convergentieprogramma niet systematisch informatie verschaft over de rechtstreekse budgettaire kosten van de voornaamste voorgenomen NHP-hervormingen, lijken de begrotingsprojecties van het programma rekening te houden met de gevolgen van de in het NHP-uitvoeringsverslag genoemde hervormingen voor de overheidsfinanciën.

| (10) | Gezien de beperkte acties om het pensioenstelsel en de gezondheidszorg te hervormen, sluit de begrotingsstrategie van het programma slechts deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren. |
| --- | --- |

(10)

Gezien de beperkte acties om het pensioenstelsel en de gezondheidszorg te hervormen, sluit de begrotingsstrategie van het programma slechts deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie is dat het buitensporig tekort in 2008 met het programma wordt gecorrigeerd, mits de uitgaven onder controle blijven en de budgettaire gevolgen van de fiscale maatregelen in het stabilisatiepakket nauwlettend in het oog worden gehouden. Dankzij de gunstige macro-economische vooruitzichten en een begrotingsresultaat over 2007 dat waarschijnlijk beter is dan waarop in het programma wordt gerekend, zou het kunnen zijn dat er volop mogelijkheden zijn om het tekort in 2008 ruimer onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp te brengen en de begroting daarna sterker te consolideren dan beoogd. De voornaamste risico's hebben betrekking op het schrappen van banen in de publieke sector en op het feit dat verdere consolidatiemaatregelen voor de periode na 2008 nog een nadere invulling behoeven. Ook al zijn de eerste stappen in de hervorming van de gezondheidszorg gezet, toch blijft de Tsjechische Republiek een groot risico lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft.

Gezien bovenstaande beoordeling, de aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, van 10 oktober 2007 en de noodzaak om een duurzame convergentie tot stand te brengen, wordt de Tsjechische Republiek verzocht:

| i) | het waarschijnlijk meevallende begrotingsresultaat van 2007 te gebruiken om het tekort in 2008 ruimer onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp te brengen door de uitgaven in toom te blijven houden; |
| --- | --- |

i)

het waarschijnlijk meevallende begrotingsresultaat van 2007 te gebruiken om het tekort in 2008 ruimer onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp te brengen door de uitgaven in toom te blijven houden;

| ii) | de hoge economische groei te gebruiken om nog meer vaart te zetten achter de aanpassing zodat zo snel mogelijk een veiligheidsmarge wordt opgebouwd die voorkomt dat de referentiewaarde wordt overschreden, en de MTD sneller te bereiken; |
| --- | --- |

ii)

de hoge economische groei te gebruiken om nog meer vaart te zetten achter de aanpassing zodat zo snel mogelijk een veiligheidsmarge wordt opgebouwd die voorkomt dat de referentiewaarde wordt overschreden, en de MTD sneller te bereiken;

| iii) | met de nodige hervormingen in het pensioenstelsel en de gezondheidszorg de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, dit gezien de verwachte stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven. |
| --- | --- |

iii)

met de nodige hervormingen in het pensioenstelsel en de gezondheidszorg de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren, dit gezien de verwachte stijging van leeftijdsgerelateerde uitgaven.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | CP nov 2007 | 6,4 | 5,9 | 5,0 | 5,1 | 5,3 |
| COM nov 2007 | 6,4 | 5,8 | 5,0 | 4,9 | n.b. |
| CP maart 2007 | 6,0 | 4,9 | 4,8 | 4,8 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP nov 2007 | 2,1 | 2,4 | 3,9 | 2,3 | 2,1 |
| COM nov 2007 | 2,1 | 3,0 | 3,8 | 3,2 | n.b. |
| CP maart 2007 | 2,4 | 2,6 | 2,5 | 2,5 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | CP nov 2007 | 0,9 | 1,8 | 1,4 | 0,7 | 0,5 |
| COM nov 2007 (6) | 1,1 | 2,1 | 2,1 | 1,4 | n.b. |
| CP maart 2007 | 0,9 | 1,1 | 1,0 | 1,0 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 2,7 | – 2,4 | – 1,6 | – 0,4 | 1,5 |
| COM nov 2007 | – 2,7 | – 2,5 | – 2,1 | – 1,9 | n.b. |
| CP maart 2007 | – 2,8 | – 1,4 | 0,2 | 1,1 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 2,9 | – 3,4 | – 2,9 | – 2,6 | – 2,3 |
| COM nov 2007 | – 2,9 | – 3,4 | – 2,8 | – 2,7 | n.b. |
| CP maart 2007 | – 3,5 | – 4,0 | – 3,5 | – 3,2 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 1,8 | – 2,3 | – 1,7 | – 1,3 | – 1,1 |
| COM nov 2007 | – 1,8 | – 2,3 | – 1,8 | – 1,7 | n.b. |
| CP maart 2007 | – 2,4 | – 2,6 | – 2,0 | – 1,6 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 3,3 | – 4,1 | – 3,4 | – 2,8 | – 2,5 |
| COM nov 2007 | – 3,3 | – 4,1 | – 3,6 | – 3,2 | n.b. |
| CP maart 2007 | – 3,9 | – 4,4 | – 3,9 | – 3,5 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 3,1 | – 4,1 | – 3,4 | – 2,8 | – 2,5 |
| COM nov 2007 | – 3,3 | – 4,1 | – 3,6 | – 3,2 | n.b. |
| CP maart 2007 | – 3,9 | – 4,4 | – 3,9 | – 3,5 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 30,1 | 30,4 | 30,3 | 30,2 | 30,0 |
| COM nov 2007 | 30,1 | 30,2 | 30,3 | 30,5 | n.b. |
| CP maart 2007 | 30,6 | 30,5 | 31,3 | 32,2 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

CP nov 2007

6,4

5,9

5,0

5,1

5,3

COM nov 2007

6,4

5,8

5,0

4,9

n.b.

CP maart 2007

6,0

4,9

4,8

4,8

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP nov 2007

2,1

2,4

3,9

2,3

2,1

COM nov 2007

2,1

3,0

3,8

3,2

n.b.

CP maart 2007

2,4

2,6

2,5

2,5

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

CP nov 2007

0,9

1,8

1,4

0,7

0,5

COM nov 2007 (6)

1,1

2,1

2,1

1,4

n.b.

CP maart 2007

0,9

1,1

1,0

1,0

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 2,7

– 2,4

– 1,6

– 0,4

1,5

COM nov 2007

– 2,7

– 2,5

– 2,1

– 1,9

n.b.

CP maart 2007

– 2,8

– 1,4

0,2

1,1

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 2,9

– 3,4

– 2,9

– 2,6

– 2,3

COM nov 2007

– 2,9

– 3,4

– 2,8

– 2,7

n.b.

CP maart 2007

– 3,5

– 4,0

– 3,5

– 3,2

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 1,8

– 2,3

– 1,7

– 1,3

– 1,1

COM nov 2007

– 1,8

– 2,3

– 1,8

– 1,7

n.b.

CP maart 2007

– 2,4

– 2,6

– 2,0

– 1,6

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 3,3

– 4,1

– 3,4

– 2,8

– 2,5

COM nov 2007

– 3,3

– 4,1

– 3,6

– 3,2

n.b.

CP maart 2007

– 3,9

– 4,4

– 3,9

– 3,5

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 3,1

– 4,1

– 3,4

– 2,8

– 2,5

COM nov 2007

– 3,3

– 4,1

– 3,6

– 3,2

n.b.

CP maart 2007

– 3,9

– 4,4

– 3,9

– 3,5

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP nov 2007

30,1

30,4

30,3

30,2

30,0

COM nov 2007

30,1

30,2

30,3

30,5

n.b.

CP maart 2007

30,6

30,5

31,3

32,2

n.b.

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van juli 2007.

(3)  PB C 204 van 1.9.2007, blz. 1.

(4)  De COFOG-gegevens voor 2010 ontbreken.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 4,5 %, 4,7 %, 5,0 % en 5,6 % in de periode 2006-2009.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen in het convergentieprogramma van november 2007 hebben een tekortverhogend effect van 0,2 % van het bbp in 2006. In de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie zijn er geen eenmalige maatregelen.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/28 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/28

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/07)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het eerste stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het eerste stabiliteitsprogramma van Malta voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | Op 1 januari 2008 is Malta toegetreden tot het eurogebied. Sedert 2004 vertoont de bbp-groei een herstel. Aan het begin van deze eeuw werden de zwakke economische prestaties gedeeltelijk veroorzaakt door externe factoren, waaraan Malta als een kleine open economie die afhankelijk is van volatiel gebleken bedrijfstakken als het toerisme en de elektronicasector, in het bijzonder is blootgesteld.
  Binnenlandse structurele zwakheden hebben ook bijgedragen tot de trage bbp-groei. In de periode 2001-2003 is de productiviteit gemiddeld ongeveer 1 % per jaar gekrompen. Voorts hebben aanzienlijke loonstijgingen geleid tot een sterke toename van de loonkosten per eenheid product en bijgevolg tot een verzwakking van het externe concurrentievermogen. Sinds 2004 zijn de economische prestaties verbeterd, vooral als gevolg van de gunstige conjunctuur maar ook dankzij loonmatiging en een herstel van de productiviteit. Vóór de toetreding tot het eurogebied heeft op begrotingsgebied een aanzienlijke consolidatie plaatsgevonden waarbij de schuld als percentage van het bbp sedert 2005 een dalende tendens vertoont, en is vooruitgang geboekt op het gebied van inflatiebestrijding. In dit nieuwe kader is het bewerkstelligen van meer manoeuvreerruimte voor het begrotingsbeleid door een voortzetting van de begrotingsconsolidatie en hervormingen aan de uitgavenzijde, in het bijzonder met betrekking tot de snel stijgende gezondheidszorguitgaven, een uitdaging voor de aanpassingscapaciteit van Malta ten opzichte van asymmetrische schokken. Voorts zouden dergelijke hervormingen aan de uitgavenzijde bijdragen tot een verbetering van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn en het mogelijk maken de uitgaven aan te wenden voor groeibevorderende activiteiten, hetgeen bevorderlijk zou zijn voor een verhoging van de productiviteit. Hogere productiviteit in samenhang met een voortzetting van de loonmatiging zou een gunstige uitwerking hebben op het concurrentievermogen, een andere uitdaging waarmee de Maltese economie wordt geconfronteerd, in het bijzonder in het kader van de toetreding tot het eurogebied. |
| --- | --- |

(2)

Op 1 januari 2008 is Malta toegetreden tot het eurogebied. Sedert 2004 vertoont de bbp-groei een herstel. Aan het begin van deze eeuw werden de zwakke economische prestaties gedeeltelijk veroorzaakt door externe factoren, waaraan Malta als een kleine open economie die afhankelijk is van volatiel gebleken bedrijfstakken als het toerisme en de elektronicasector, in het bijzonder is blootgesteld.

Binnenlandse structurele zwakheden hebben ook bijgedragen tot de trage bbp-groei. In de periode 2001-2003 is de productiviteit gemiddeld ongeveer 1 % per jaar gekrompen. Voorts hebben aanzienlijke loonstijgingen geleid tot een sterke toename van de loonkosten per eenheid product en bijgevolg tot een verzwakking van het externe concurrentievermogen. Sinds 2004 zijn de economische prestaties verbeterd, vooral als gevolg van de gunstige conjunctuur maar ook dankzij loonmatiging en een herstel van de productiviteit. Vóór de toetreding tot het eurogebied heeft op begrotingsgebied een aanzienlijke consolidatie plaatsgevonden waarbij de schuld als percentage van het bbp sedert 2005 een dalende tendens vertoont, en is vooruitgang geboekt op het gebied van inflatiebestrijding. In dit nieuwe kader is het bewerkstelligen van meer manoeuvreerruimte voor het begrotingsbeleid door een voortzetting van de begrotingsconsolidatie en hervormingen aan de uitgavenzijde, in het bijzonder met betrekking tot de snel stijgende gezondheidszorguitgaven, een uitdaging voor de aanpassingscapaciteit van Malta ten opzichte van asymmetrische schokken. Voorts zouden dergelijke hervormingen aan de uitgavenzijde bijdragen tot een verbetering van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn en het mogelijk maken de uitgaven aan te wenden voor groeibevorderende activiteiten, hetgeen bevorderlijk zou zijn voor een verhoging van de productiviteit. Hogere productiviteit in samenhang met een voortzetting van de loonmatiging zou een gunstige uitwerking hebben op het concurrentievermogen, een andere uitdaging waarmee de Maltese economie wordt geconfronteerd, in het bijzonder in het kader van de toetreding tot het eurogebied.

| (3) | In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei in 2007 3,5 % zal bedragen, in 2008 zal vertragen en vervolgens zal versnellen tot 3,4 % op het einde van de programmaperiode. Op basis van de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario voor 2007 uit te gaan van plausibele groeihypothesen. Voor de periode 2008-2010 worden gunstige prognoses voor de bbp-groei gehanteerd, hoofdzakelijk als gevolg van de verwachte sterke bijdrage van de netto-uitvoer in de laatste jaren van de programmaperiode. De voorspelling uit het programma dat de handelsbalans in 2010 met 3,3 procentpunten van het bbp zou kunnen worden verbeterd, is wellicht aan de optimistische kant.
  De inflatieprognoses van het programma lijken realistisch en stroken met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie. Mogelijke verdere loonstijgingen in de overheidssector, die tot gevolg zouden kunnen hebben dat alle salarissen aanzienlijk sneller stijgen dan de productiviteitsverhogingen, kunnen resulteren in een minder gunstige ontwikkeling van het Maltese concurrentievermogen dan uit het programma naar voren komt. |
| --- | --- |

(3)

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei in 2007 3,5 % zal bedragen, in 2008 zal vertragen en vervolgens zal versnellen tot 3,4 % op het einde van de programmaperiode. Op basis van de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario voor 2007 uit te gaan van plausibele groeihypothesen. Voor de periode 2008-2010 worden gunstige prognoses voor de bbp-groei gehanteerd, hoofdzakelijk als gevolg van de verwachte sterke bijdrage van de netto-uitvoer in de laatste jaren van de programmaperiode. De voorspelling uit het programma dat de handelsbalans in 2010 met 3,3 procentpunten van het bbp zou kunnen worden verbeterd, is wellicht aan de optimistische kant.

De inflatieprognoses van het programma lijken realistisch en stroken met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie. Mogelijke verdere loonstijgingen in de overheidssector, die tot gevolg zouden kunnen hebben dat alle salarissen aanzienlijk sneller stijgen dan de productiviteitsverhogingen, kunnen resulteren in een minder gunstige ontwikkeling van het Maltese concurrentievermogen dan uit het programma naar voren komt.

| (4) | Het overheidstekort over 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie op 1,8 % van het bbp geraamd en in het stabiliteitsprogramma op 1,6 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 2,3 % van het bbp in de laatste actualisering van het convergentieprogramma. Ongerekend eenmalige transacties (die hoofdzakelijk bestaan uit de verkoop van grond, die bij conventie als een negatieve uitgave wordt geboekt) is het feitelijk tekort voor 2007 grotendeels in overeenstemming met het streefcijfer uit het convergentieprogramma van 2006 ondanks een gunstig basiseffect van 2006. De inkomsten als percentage van het bbp blijven ver achter bij de verwachtingen, grotendeels als gevolg van de lager dan verwachte benutting van EU-middelen. Bijgevolg is de uitgavenquote voor 2007 ook lager dan hetgeen in het convergentieprogramma 2006 was voorspeld. Aangezien de structurele aanpassing in 2007 thans lager lijkt uit te vallen dan 0,5 procentpunt van het bbp, tegen ongeveer 1 procentpunt in de laatste actualisering van het convergentieprogramma, is de tenuitvoerlegging van de begroting niet in overeenstemming met het verzoek in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over het vorige programma (3) om „overeenkomstig het programma voldoende vooruitgang in de richting van de MTD te boeken”. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort over 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie op 1,8 % van het bbp geraamd en in het stabiliteitsprogramma op 1,6 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 2,3 % van het bbp in de laatste actualisering van het convergentieprogramma. Ongerekend eenmalige transacties (die hoofdzakelijk bestaan uit de verkoop van grond, die bij conventie als een negatieve uitgave wordt geboekt) is het feitelijk tekort voor 2007 grotendeels in overeenstemming met het streefcijfer uit het convergentieprogramma van 2006 ondanks een gunstig basiseffect van 2006. De inkomsten als percentage van het bbp blijven ver achter bij de verwachtingen, grotendeels als gevolg van de lager dan verwachte benutting van EU-middelen. Bijgevolg is de uitgavenquote voor 2007 ook lager dan hetgeen in het convergentieprogramma 2006 was voorspeld. Aangezien de structurele aanpassing in 2007 thans lager lijkt uit te vallen dan 0,5 procentpunt van het bbp, tegen ongeveer 1 procentpunt in de laatste actualisering van het convergentieprogramma, is de tenuitvoerlegging van de begroting niet in overeenstemming met het verzoek in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over het vorige programma (3) om „overeenkomstig het programma voldoende vooruitgang in de richting van de MTD te boeken”.

| (5) | Evenals in de laatste actualisering van het convergentieprogramma is de voornaamste budgettaire doelstelling van het stabiliteitsprogramma de voorzetting van de begrotingsconsolidatie in de programmaperiode, met als overkoepelende doelstelling de MTD van een structureel sluitende begroting in 2010 (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) te bereiken. Het overheidssaldo slaat om van een tekort van 1,6 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,9 % van het bbp in 2010. Met een voorspelde daling van de rentelast stijgt het primaire overschot in 2010 tot 3,8 % van het bbp. Het structureel saldo verbetert in de periode 2007-2010 met 2 procentpunten van het bbp. De nominale aanpassing wordt bewerkstelligd door een daling van de primaire-uitgavenquote met meer dan 3,5 procentpunten van het bbp, waardoor de daling van de inkomstenquote met 1,5 procentpunt van het bbp meer dan wordt goedgemaakt. Er zal minder gebruik worden gemaakt van eenmalige maatregelen met een tekortverminderend effect dan in het recente verleden. De uitgavenbeheersing vindt over een relatief breed front plaats, maar is het duidelijkst bij de beloning van werknemers. De significante daling van de indirecte belastingen als percentage van het bbp in de laatste jaren van de programmaperiode wordt niet toegelicht in het programma, terwijl wordt verondersteld dat de kosten van de wijzigingen van het stelstel van inkomstenbelasting in 2008 meer dan gecompenseerd zullen worden door de hogere inkomsten uit andere directe belastingen. Ondanks een grotendeels ongewijzigd macro-economisch scenario zijn de begrotingsdoelstellingen voor 2008 en 2009 in het stabiliteitsprogramma, met ongeveer een 0,25 procentpunt van het bbp minder ambitieus dan in de actualisering van 2006. Dit komt doordat in 2008 een geringere aanpassing wordt nagestreefd. De bruto overheidsschuld, die volgens de ramingen in 2007 daalt tot ongeveer 63 % van het bbp en daarmee hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, loopt in de programmaperiode met bijna 10 procentpunt terug. |
| --- | --- |

(5)

Evenals in de laatste actualisering van het convergentieprogramma is de voornaamste budgettaire doelstelling van het stabiliteitsprogramma de voorzetting van de begrotingsconsolidatie in de programmaperiode, met als overkoepelende doelstelling de MTD van een structureel sluitende begroting in 2010 (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) te bereiken. Het overheidssaldo slaat om van een tekort van 1,6 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,9 % van het bbp in 2010. Met een voorspelde daling van de rentelast stijgt het primaire overschot in 2010 tot 3,8 % van het bbp. Het structureel saldo verbetert in de periode 2007-2010 met 2 procentpunten van het bbp. De nominale aanpassing wordt bewerkstelligd door een daling van de primaire-uitgavenquote met meer dan 3,5 procentpunten van het bbp, waardoor de daling van de inkomstenquote met 1,5 procentpunt van het bbp meer dan wordt goedgemaakt. Er zal minder gebruik worden gemaakt van eenmalige maatregelen met een tekortverminderend effect dan in het recente verleden. De uitgavenbeheersing vindt over een relatief breed front plaats, maar is het duidelijkst bij de beloning van werknemers. De significante daling van de indirecte belastingen als percentage van het bbp in de laatste jaren van de programmaperiode wordt niet toegelicht in het programma, terwijl wordt verondersteld dat de kosten van de wijzigingen van het stelstel van inkomstenbelasting in 2008 meer dan gecompenseerd zullen worden door de hogere inkomsten uit andere directe belastingen. Ondanks een grotendeels ongewijzigd macro-economisch scenario zijn de begrotingsdoelstellingen voor 2008 en 2009 in het stabiliteitsprogramma, met ongeveer een 0,25 procentpunt van het bbp minder ambitieus dan in de actualisering van 2006. Dit komt doordat in 2008 een geringere aanpassing wordt nagestreefd. De bruto overheidsschuld, die volgens de ramingen in 2007 daalt tot ongeveer 63 % van het bbp en daarmee hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, loopt in de programmaperiode met bijna 10 procentpunt terug.

| (6) | De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Voor 2008 vormt de verwachting dat de wijzigingen in het stelsel van de inkomstenbelasting worden gecompenseerd met andere uitgesproken volatiele inkomstenposten, zoals vermogenswinstbelasting en winstbelastingen, een risico. Er kunnen zich uitgavenoverschrijdingen voordoen die onder andere verband houden met het besluit om prijzen van nutsvoorzieningen te subsidiëren zonder compenserende maatregelen.
  Voorts zouden de aanzienlijke loonsverhogingen die werden toegekend aan werknemers uit de gezondheidszorg kunnen leiden tot soortgelijke eisen van de andere werknemers binnen de overheidssector. Voor 2009 en 2010 zouden de resultaten slechter kunnen uitvallen dan gepland als gevolg van het gunstige macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt (hoewel de belastingprognoses voor deze jaren aan de voorzichtige kant lijken te zijn, aangezien geen discretionaire belastingverlagingen worden beoogd) en ook wegens het gebrek aan gegevens over de maatregelen die het consolidatieproces ondersteunen, in het bijzonder met betrekking tot de beoogde aanhoudende beheersing van de lonen in de overheidssector. In het licht van deze negatieve risico's voor de begrotingsdoelstellingen zal de ontwikkeling van de schuldquote wellicht minder gunstig zijn dan in het programma wordt voorspeld, in het bijzonder na 2008. Positief is dat het uitgavensaldo als percentage van het bbp in de voorbije jaren steeds lager is geweest dan in de opeenvolgende programma's werd geraamd. Voorts heeft Malta op het gebied van het verwezenlijken van doelstellingen voor het overheidstekort een goede staat van dienst opgebouwd, aangezien de resultaten meestal beter uitvallen dan voorspeld. |
| --- | --- |

(6)

De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Voor 2008 vormt de verwachting dat de wijzigingen in het stelsel van de inkomstenbelasting worden gecompenseerd met andere uitgesproken volatiele inkomstenposten, zoals vermogenswinstbelasting en winstbelastingen, een risico. Er kunnen zich uitgavenoverschrijdingen voordoen die onder andere verband houden met het besluit om prijzen van nutsvoorzieningen te subsidiëren zonder compenserende maatregelen.

Voorts zouden de aanzienlijke loonsverhogingen die werden toegekend aan werknemers uit de gezondheidszorg kunnen leiden tot soortgelijke eisen van de andere werknemers binnen de overheidssector. Voor 2009 en 2010 zouden de resultaten slechter kunnen uitvallen dan gepland als gevolg van het gunstige macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt (hoewel de belastingprognoses voor deze jaren aan de voorzichtige kant lijken te zijn, aangezien geen discretionaire belastingverlagingen worden beoogd) en ook wegens het gebrek aan gegevens over de maatregelen die het consolidatieproces ondersteunen, in het bijzonder met betrekking tot de beoogde aanhoudende beheersing van de lonen in de overheidssector. In het licht van deze negatieve risico's voor de begrotingsdoelstellingen zal de ontwikkeling van de schuldquote wellicht minder gunstig zijn dan in het programma wordt voorspeld, in het bijzonder na 2008. Positief is dat het uitgavensaldo als percentage van het bbp in de voorbije jaren steeds lager is geweest dan in de opeenvolgende programma's werd geraamd. Voorts heeft Malta op het gebied van het verwezenlijken van doelstellingen voor het overheidstekort een goede staat van dienst opgebouwd, aangezien de resultaten meestal beter uitvallen dan voorspeld.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling is het niet uitgesloten dat de begrotingsstrategie van het programma ontoereikend is om de MTD in 2010 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt aangenomen. Deze strategie verschaft evenwel een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om vanaf 2008 te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. De voorgenomen consolidatie strookt met het stabiliteits- en groeipact, dat een jaarlijkse verbetering van het structurele saldo met ten minste 0,5 % van het bbp als benchmark voorschrijft, waarbij grotere aanpassingen dienen te worden nagestreefd indien de Maltese economie goede tijden blijft doormaken. Gezien de bovenstaande risico's dient het door het programma geïmpliceerde aanpassingstempo in de richting van de MTD — in het bijzonder in 2009 en 2010 — met maatregelen te worden onderbouwd. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, lijkt de schuldquote tijdens de programmaperiode in toereikende mate af te nemen in de richting van de referentiewaarde en zou zij in 2009 lager uitvallen dan de referentiewaarde. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling is het niet uitgesloten dat de begrotingsstrategie van het programma ontoereikend is om de MTD in 2010 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt aangenomen. Deze strategie verschaft evenwel een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om vanaf 2008 te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. De voorgenomen consolidatie strookt met het stabiliteits- en groeipact, dat een jaarlijkse verbetering van het structurele saldo met ten minste 0,5 % van het bbp als benchmark voorschrijft, waarbij grotere aanpassingen dienen te worden nagestreefd indien de Maltese economie goede tijden blijft doormaken. Gezien de bovenstaande risico's dient het door het programma geïmpliceerde aanpassingstempo in de richting van de MTD — in het bijzonder in 2009 en 2010 — met maatregelen te worden onderbouwd. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, lijkt de schuldquote tijdens de programmaperiode in toereikende mate af te nemen in de richting van de referentiewaarde en zou zij in 2009 lager uitvallen dan de referentiewaarde.

| (8) | Malta lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Van de vergrijzing gaat in Malta een geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp op lange termijn een daling te zien zullen geven. De pensioenhervorming van 2006, waarmee zowel een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd als een verhoging van de pensioenuitkeringen wordt beoogd, zal evenwel op lange termijn wellicht leiden tot hogere pensioenuitgaven. Daarbij komt dat de brutoschuld momenteel nog steeds hoger is dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. De in het programma geraamde begrotingssituatie in 2007, die gunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, draagt ertoe bij dat de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing kunnen worden opgevangen. Door te streven naar een verbetering van de begrotingssituatie, met name door een verhoging van de doelmatigheid en flexibiliteit van de overheidsuitgaven, zoals de snel stijgende uitgaven voor gezondheidszorg die ook onderhevig zijn aan de gevolgen van de vergrijzing, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën worden ingedamd. |
| --- | --- |

(8)

Malta lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Van de vergrijzing gaat in Malta een geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp op lange termijn een daling te zien zullen geven. De pensioenhervorming van 2006, waarmee zowel een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd als een verhoging van de pensioenuitkeringen wordt beoogd, zal evenwel op lange termijn wellicht leiden tot hogere pensioenuitgaven. Daarbij komt dat de brutoschuld momenteel nog steeds hoger is dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. De in het programma geraamde begrotingssituatie in 2007, die gunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, draagt ertoe bij dat de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing kunnen worden opgevangen. Door te streven naar een verbetering van de begrotingssituatie, met name door een verhoging van de doelmatigheid en flexibiliteit van de overheidsuitgaven, zoals de snel stijgende uitgaven voor gezondheidszorg die ook onderhevig zijn aan de gevolgen van de vergrijzing, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën worden ingedamd.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. In de begrotingsprognoses van het programma wordt met name rekening gehouden met de gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen voor de openbare financiën. De in het stabiliteitsprogramma opgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën lijken aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. Met name sluit een verdere hervorming van het stelsel van de inkomstenbelasting als de belangrijkste beleidsmaatregel uit het stabiliteitsprogramma aan bij het nationale hervormingsprogramma. De hervorming van de gezondheidszorg — een in het nationaal hervormingsprogramma als cruciaal omschreven beleidsterrein op het gebied van de overheidsfinanciën — komt evenwel in het stabiliteitsprogramma niet aan de orde. Ook wordt in het programma niet altijd goed duidelijk op welke wijze de uitgaven zullen worden gericht op groeibevorderende categorieën, in het bijzonder in de laatste programmajaren. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. In de begrotingsprognoses van het programma wordt met name rekening gehouden met de gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen voor de openbare financiën. De in het stabiliteitsprogramma opgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën lijken aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. Met name sluit een verdere hervorming van het stelsel van de inkomstenbelasting als de belangrijkste beleidsmaatregel uit het stabiliteitsprogramma aan bij het nationale hervormingsprogramma. De hervorming van de gezondheidszorg — een in het nationaal hervormingsprogramma als cruciaal omschreven beleidsterrein op het gebied van de overheidsfinanciën — komt evenwel in het stabiliteitsprogramma niet aan de orde. Ook wordt in het programma niet altijd goed duidelijk op welke wijze de uitgaven zullen worden gericht op groeibevorderende categorieën, in het bijzonder in de laatste programmajaren.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma is gedeeltelijk in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabonstrategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Met name worden in het programma geen significante vorderingen op het gebied van de hervormingen van de gezondheidszorg beoogd, waartoe Malta in de aanbeveling van de Raad was aangespoord. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma is gedeeltelijk in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabonstrategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Met name worden in het programma geen significante vorderingen op het gebied van de hervormingen van de gezondheidszorg beoogd, waartoe Malta in de aanbeveling van de Raad was aangespoord.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie luidt dat in het stabiliteitsprogramma wordt uitgegaan van gestage vorderingen richting MTD, die in 2010 zou moeten worden bereikt dankzij uitgavenbeheersing in het kader van een aanhoudende economische groei. Verwacht wordt dat de bruto overheidsschuld voldoende snel zal afnemen en in 2009 zal dalen tot onder de referentiewaarde van 60 % van het bbp. De verwezenlijking van de begrotingsdoelstellingen is evenwel aan risico's onderhevig als gevolg van de volatiele belastingontvangsten in 2008, de beoogde mate van uitgavenbeheersing, de gunstige macro-economische vooruitzichten na 2008 en het gebrek aan informatie over de onderliggende maatregelen, in het bijzonder met betrekking tot de beoogde aanhoudende beheersing van de loonkosten van de overheid. De verwezenlijking van de MTD in het streefjaar 2010 zou hierdoor kunnen worden belemmerd. Voorts kan het concurrentievermogen van Malta binnen het eurogebied aan risico's onderhevig worden, indien niet wordt vastgehouden aan de loonmatiging in de overheidssector, hetgeen een weerslag op de particuliere sector zou kunnen hebben. Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn betreft, loopt Malta een middelgroot risico.

Gezien de bovenstaande evaluatie wordt Malta verzocht om:

| i) | de in het programma voorgenomen begrotingsconsolidatie voort te zetten om de MTD in 2010 te halen en ervoor te zorgen dat de schuldquote navenant wordt teruggebracht, door de maatregelen ter ondersteuning van de beoogde consolidatie uit te stippelen, in het bijzonder aan de uitgavenzijde; |
| --- | --- |

i)

de in het programma voorgenomen begrotingsconsolidatie voort te zetten om de MTD in 2010 te halen en ervoor te zorgen dat de schuldquote navenant wordt teruggebracht, door de maatregelen ter ondersteuning van de beoogde consolidatie uit te stippelen, in het bijzonder aan de uitgavenzijde;

| ii) | de doelmatigheid en flexibiliteit van de overheidsuitgaven te verhogen, onder meer door een snellere voorbereiding en tenuitvoerlegging van een grootschalige hervorming van de gezondheidszorg. |
| --- | --- |

ii)

de doelmatigheid en flexibiliteit van de overheidsuitgaven te verhogen, onder meer door een snellere voorbereiding en tenuitvoerlegging van een grootschalige hervorming van de gezondheidszorg.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 3,2 | 3,5 | 3,1 | 3,2 | 3,4 |
| COM nov 2007 | 3,2 | 3,1 | 2,8 | 2,9 | n.b. |
| CP dec 2006 | 2,9 | 3,0 | 3,1 | 3,1 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP nov 2007 | 2,6 | 0,9 | 2,5 | 2,3 | 2,1 |
| COM nov 2007 | 2,6 | 0,8 | 2,5 | 2,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | 3,1 | 2,2 | 2,1 | 2,0 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP nov 2007 | – 1,9 | – 0,8 | – 0,1 | 0,5 | 1,9 |
| COM nov 2007 (6) | – 1,5 | – 0,6 | – 0,1 | 0,5 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 2,1 | – 1,3 | – 0,3 | 0,9 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 3,7 | – 0,5 | 0,2 | 3,2 | 5,5 |
| COM nov 2007 | – 3,7 | – 0,9 | – 0,6 | 0,0 | n.b. |
| CP dec 2006 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,5 | – 1,6 | – 1,2 | – 0,1 | 0,9 |
| COM nov 2007 | – 2,5 | – 1,8 | – 1,6 | – 1,0 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 2,6 | – 2,3 | – 0,9 | 0,1 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 1,0 | 1,7 | 2,0 | 2,9 | 3,8 |
| COM nov 2007 | 1,0 | 1,5 | 1,6 | 2,1 | n.b. |
| CP dec 2006 | 1,1 | 1,1 | 2,5 | 3,2 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 1,8 | – 1,3 | – 1,2 | – 0,3 | 0,3 |
| COM nov 2007 | – 2,0 | – 1,6 | – 1,5 | – 1,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 1,8 | – 1,8 | – 0,8 | – 0,2 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,5 | – 2,1 | – 1,4 | – 0,5 | 0,1 |
| COM nov 2007 | – 2,7 | – 2,3 | – 1,7 | – 1,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 2,9 | – 2,0 | – 1,0 | – 0,4 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 64,7 | 62,9 | 60,0 | 57,2 | 53,3 |
| COM nov 2007 | 64,7 | 63,1 | 61,3 | 59,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | 68,3 | 66,7 | 63,2 | 59,4 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

3,2

3,5

3,1

3,2

3,4

COM nov 2007

3,2

3,1

2,8

2,9

n.b.

CP dec 2006

2,9

3,0

3,1

3,1

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP nov 2007

2,6

0,9

2,5

2,3

2,1

COM nov 2007

2,6

0,8

2,5

2,2

n.b.

CP dec 2006

3,1

2,2

2,1

2,0

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP nov 2007

– 1,9

– 0,8

– 0,1

0,5

1,9

COM nov 2007 (6)

– 1,5

– 0,6

– 0,1

0,5

n.b.

CP dec 2006

– 2,1

– 1,3

– 0,3

0,9

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 3,7

– 0,5

0,2

3,2

5,5

COM nov 2007

– 3,7

– 0,9

– 0,6

0,0

n.b.

CP dec 2006

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,5

– 1,6

– 1,2

– 0,1

0,9

COM nov 2007

– 2,5

– 1,8

– 1,6

– 1,0

n.b.

CP dec 2006

– 2,6

– 2,3

– 0,9

0,1

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

1,0

1,7

2,0

2,9

3,8

COM nov 2007

1,0

1,5

1,6

2,1

n.b.

CP dec 2006

1,1

1,1

2,5

3,2

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 1,8

– 1,3

– 1,2

– 0,3

0,3

COM nov 2007

– 2,0

– 1,6

– 1,5

– 1,2

n.b.

CP dec 2006

– 1,8

– 1,8

– 0,8

– 0,2

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,5

– 2,1

– 1,4

– 0,5

0,1

COM nov 2007

– 2,7

– 2,3

– 1,7

– 1,2

n.b.

CP dec 2006

– 2,9

– 2,0

– 1,0

– 0,4

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP nov 2007

64,7

62,9

60,0

57,2

53,3

COM nov 2007

64,7

63,1

61,3

59,2

n.b.

CP dec 2006

68,3

66,7

63,2

59,4

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 72 van 29.3.2007, blz. 9.

(4)  Er ontbreken onder meer gegevens over de bijdrage van arbeid, kapitaal en totale factorproductiviteit aan de potentiële bbp-groei, de uitsplitsing van stock-flow adjustments voor de overheid en enkele rubrieken bij de prognoses voor de duurzaamheid van de overheidsfinanciën op lange termijn.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 2,3 %, 2,2 %, 2,3 % en 2,3 % in de periode 2006-2009.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen hebben volgens het stabiliteitsprogramma van 2007 een tekortverminderend effect van 0,7 % van het bbp in 2006, 0,8 % in 2007, 0,2 % in 2008, 0,2 % in 2009 en 0,1 % in 2010 en volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie een tekortverminderend effect van 0,7 % van het bbp in 2006, 0,8 % in 2007, 0,2 % in 2008 and 0 % in 2009.

Bron:

Stabiliteitsprogramma (SP); Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/33 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/33

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 4 maart 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2007-2010

(2008/C 74/08)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland met betrekking tot de periode 2007-2010 behandeld (2). |
| --- | --- |

(1)

Op 4 maart 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland met betrekking tot de periode 2007-2010 behandeld (2).

| (2) | De afgelopen jaren heeft Griekenland een hoge groei gekend, die werd geschraagd door een krachtige particuliere consumptie en een dynamische investeringsactiviteit. Tegelijkertijd groeide ook de werkgelegenheid aanzienlijk sneller. Er blijven evenwel vrij grote inflatieverschillen met het eurogebied bestaan, die, ondanks een aanzienlijke productiviteitsgroei, tot een verlies aan concurrentievermogen leiden.
  De hoge en toenemende externe onevenwichtigheden, ten dele het gevolg van het feit dat het land een van de hoogste investeringsratio's in de EU heeft, kunnen, indien daar op middellange termijn geen verandering in komt, negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de economie. Tegen deze achtergrond is voor het begrotingsbeleid een cruciale rol weggelegd bij het stabiliseren van de economie, het verbeteren van de efficiëntie ervan en het afzwakken van de risico's die aan oververhitting en toenemende externe onevenwichtigheden verbonden zijn. Sinds 2004 zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt bij de duurzame consolidatie van de openbare financiën. In dat verband zijn het beheersen van de lopende primaire uitgaven, het vermijden van een procyclisch begrotingsbeleid en het verhogen van de doelmatigheid van de overheidsuitgaven van vitaal belang om verdere begrotingsdiscipline te bewerkstelligen en de kwaliteit van de openbare financiën te verbeteren. Gezien de nog steeds hoge overheidsschuld is de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn in grote mate afhankelijk van het bereiken en handhaven van een gezonde begrotingssituatie en van het voortzetten van de lopende hervorming van de gezondheidszorg en het ingrijpend hervormen van het pensioenstelsel (3). |
| --- | --- |

(2)

De afgelopen jaren heeft Griekenland een hoge groei gekend, die werd geschraagd door een krachtige particuliere consumptie en een dynamische investeringsactiviteit. Tegelijkertijd groeide ook de werkgelegenheid aanzienlijk sneller. Er blijven evenwel vrij grote inflatieverschillen met het eurogebied bestaan, die, ondanks een aanzienlijke productiviteitsgroei, tot een verlies aan concurrentievermogen leiden.

De hoge en toenemende externe onevenwichtigheden, ten dele het gevolg van het feit dat het land een van de hoogste investeringsratio's in de EU heeft, kunnen, indien daar op middellange termijn geen verandering in komt, negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de economie. Tegen deze achtergrond is voor het begrotingsbeleid een cruciale rol weggelegd bij het stabiliseren van de economie, het verbeteren van de efficiëntie ervan en het afzwakken van de risico's die aan oververhitting en toenemende externe onevenwichtigheden verbonden zijn. Sinds 2004 zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt bij de duurzame consolidatie van de openbare financiën. In dat verband zijn het beheersen van de lopende primaire uitgaven, het vermijden van een procyclisch begrotingsbeleid en het verhogen van de doelmatigheid van de overheidsuitgaven van vitaal belang om verdere begrotingsdiscipline te bewerkstelligen en de kwaliteit van de openbare financiën te verbeteren. Gezien de nog steeds hoge overheidsschuld is de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn in grote mate afhankelijk van het bereiken en handhaven van een gezonde begrotingssituatie en van het voortzetten van de lopende hervorming van de gezondheidszorg en het ingrijpend hervormen van het pensioenstelsel (3).

| (3) | In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp gedurende de gehele programmaperiode met gemiddeld ongeveer 4 % zal groeien. Afgaande op de thans beschikbare informatie (4) lijkt dit scenario van positieve groeiverwachtingen uit te gaan, met name wat de laatste jaren betreft. In het stabiliteitsprogramma wordt met name aangenomen dat de particuliere consumptie en de investeringsgroei zich gunstig zullen blijven ontwikkelen tegen de achtergrond van een nogal forse stijging van de werkgelegenheid en een optimistische inschatting van de gevolgen van een aantal doorgevoerde maatregelen, zoals de in 2006 in wetgeving gegoten tweede fase van de belastinghervorming met onder meer een verdere verlaging van de tarieven van de personenbelasting, de wet ter bevordering van de investeringen en de bespoediging van PPP-projecten (publiek-private partnerschappen).
  Bovendien kan de ontwikkeling van de arbeidskosten leiden tot inflatoire druk, ondanks de loonmatiging in de publieke sector, en kan het concurrentievermogen sterker verslechteren dan in het programma wordt aangenomen. Afgaande op recente informatie zijn de inflatieprognoses mogelijk onderhevig aan opwaartse risico's. |
| --- | --- |

(3)

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp gedurende de gehele programmaperiode met gemiddeld ongeveer 4 % zal groeien. Afgaande op de thans beschikbare informatie (4) lijkt dit scenario van positieve groeiverwachtingen uit te gaan, met name wat de laatste jaren betreft. In het stabiliteitsprogramma wordt met name aangenomen dat de particuliere consumptie en de investeringsgroei zich gunstig zullen blijven ontwikkelen tegen de achtergrond van een nogal forse stijging van de werkgelegenheid en een optimistische inschatting van de gevolgen van een aantal doorgevoerde maatregelen, zoals de in 2006 in wetgeving gegoten tweede fase van de belastinghervorming met onder meer een verdere verlaging van de tarieven van de personenbelasting, de wet ter bevordering van de investeringen en de bespoediging van PPP-projecten (publiek-private partnerschappen).

Bovendien kan de ontwikkeling van de arbeidskosten leiden tot inflatoire druk, ondanks de loonmatiging in de publieke sector, en kan het concurrentievermogen sterker verslechteren dan in het programma wordt aangenomen. Afgaande op recente informatie zijn de inflatieprognoses mogelijk onderhevig aan opwaartse risico's.

| (4) | Volgens het programma zou het overheidstekort in 2007 wederom zijn opgelopen tot 2,7 % van het bbp (van 2,5 % in 2006), terwijl in de vorige actualisering van een tekortdoelstelling van 2,2 % van het bbp was uitgegaan (5). Deze afwijking van 0,5 procentpunt van het bbp is het gevolg van een klein negatief basiseffect, een uitgavenoverschrijding ter grootte van ongeveer 0,25 procentpunt van het bbp en een uit eenmalige maatregelen voortvloeiend netto tekortverhogend effect ten belope van 0,3 % van het bbp (6). In de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie wordt uitgegaan van een feitelijk tekort van 2,9 % van het bbp (0,25 procentpunt meer dan in het programma) wegens een voorzichtiger raming van de belastingontvangsten. De in 2007 verwachte daling van het structurele overheidstekort (d.w.z. het voor de conjunctuur gecorrigeerde tekort, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) met circa 0,5 procentpunt van het bbp strookt gedeeltelijk met het verzoek van de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (7) om „het aanpassingstempo richting de MTD op te voeren”. De Raad neemt er nota van dat de uitvoering van de begroting 2007 ook niet geheel in overeenstemming was met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(4)

Volgens het programma zou het overheidstekort in 2007 wederom zijn opgelopen tot 2,7 % van het bbp (van 2,5 % in 2006), terwijl in de vorige actualisering van een tekortdoelstelling van 2,2 % van het bbp was uitgegaan (5). Deze afwijking van 0,5 procentpunt van het bbp is het gevolg van een klein negatief basiseffect, een uitgavenoverschrijding ter grootte van ongeveer 0,25 procentpunt van het bbp en een uit eenmalige maatregelen voortvloeiend netto tekortverhogend effect ten belope van 0,3 % van het bbp (6). In de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie wordt uitgegaan van een feitelijk tekort van 2,9 % van het bbp (0,25 procentpunt meer dan in het programma) wegens een voorzichtiger raming van de belastingontvangsten. De in 2007 verwachte daling van het structurele overheidstekort (d.w.z. het voor de conjunctuur gecorrigeerde tekort, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) met circa 0,5 procentpunt van het bbp strookt gedeeltelijk met het verzoek van de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (7) om „het aanpassingstempo richting de MTD op te voeren”. De Raad neemt er nota van dat de uitvoering van de begroting 2007 ook niet geheel in overeenstemming was met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (5) | Met de in het programma geschetste begrotingsstrategie wordt beoogd de begrotingsconsolidatie in de richting van de middellangetermijndoelstelling (MTD) — die als een structureel begrotingsevenwicht is gedefinieerd — te bespoedigen door het structurele tekort met meer dan 0,5 procentpunt van het bbp per jaar terug te dringen, waarmee tegemoet wordt gekomen aan het door de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma gedane verzoek om „het aanpassingstempo richting de MTD op te voeren”. Volgens de plannen zou de MTD dan ook eerder worden bereikt dan het in de vorige actualisering vastgestelde streefjaar (2012), maar niet meer binnen de programmahorizon (2010). Het programma is erop gericht het tekort van 2,75 % van het bbp in 2007 tegen 2010 in een nominaal begrotingsevenwicht om te buigen. Verwacht wordt dat het primaire overschot zal verbeteren van 1,25 % van het bbp in 2007 tot 3,75 % in 2010. De geplande aanpassing, die vooral aan de ontvangstenzijde zou plaatsvinden, zou deels het gevolg zijn van de tenuitvoerlegging van discretionaire maatregelen op het gebied van de indirecte belastingen en de belastingheffing op onroerend goed, en deels ook voortvloeien uit de verbetering van het belastingstelsel en de intensivering van de strijd tegen belastingontwijking en fraude. De totale uitgaven als percentage van het bbp zouden slechts een lichte daling te zien geven, maar de samenstelling ervan zou veranderen: de sociale uitkeringen zouden een toename met 1 procentpunt van het bbp vertonen, die grotendeels wordt gecompenseerd door bezuinigingen op het intermediaire verbruik. Indien met het mechanische effect van de recente bbp-herziening rekening wordt gehouden, is de in het programma voorkomende begrotingsdoelstelling tegen een in grote lijnen vergelijkbaar macro-economisch scenario vrijwel gelijk aan het in de vorige actualisering voor 2008 opgenomen streefcijfer en beter dan het in de vorige actualisering voor 2009 vervatte streefcijfer. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op 93,4 % van het bbp wordt geraamd en daarmee duidelijk hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting met 10 procentpunt teruglopen. |
| --- | --- |

(5)

Met de in het programma geschetste begrotingsstrategie wordt beoogd de begrotingsconsolidatie in de richting van de middellangetermijndoelstelling (MTD) — die als een structureel begrotingsevenwicht is gedefinieerd — te bespoedigen door het structurele tekort met meer dan 0,5 procentpunt van het bbp per jaar terug te dringen, waarmee tegemoet wordt gekomen aan het door de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma gedane verzoek om „het aanpassingstempo richting de MTD op te voeren”. Volgens de plannen zou de MTD dan ook eerder worden bereikt dan het in de vorige actualisering vastgestelde streefjaar (2012), maar niet meer binnen de programmahorizon (2010). Het programma is erop gericht het tekort van 2,75 % van het bbp in 2007 tegen 2010 in een nominaal begrotingsevenwicht om te buigen. Verwacht wordt dat het primaire overschot zal verbeteren van 1,25 % van het bbp in 2007 tot 3,75 % in 2010. De geplande aanpassing, die vooral aan de ontvangstenzijde zou plaatsvinden, zou deels het gevolg zijn van de tenuitvoerlegging van discretionaire maatregelen op het gebied van de indirecte belastingen en de belastingheffing op onroerend goed, en deels ook voortvloeien uit de verbetering van het belastingstelsel en de intensivering van de strijd tegen belastingontwijking en fraude. De totale uitgaven als percentage van het bbp zouden slechts een lichte daling te zien geven, maar de samenstelling ervan zou veranderen: de sociale uitkeringen zouden een toename met 1 procentpunt van het bbp vertonen, die grotendeels wordt gecompenseerd door bezuinigingen op het intermediaire verbruik. Indien met het mechanische effect van de recente bbp-herziening rekening wordt gehouden, is de in het programma voorkomende begrotingsdoelstelling tegen een in grote lijnen vergelijkbaar macro-economisch scenario vrijwel gelijk aan het in de vorige actualisering voor 2008 opgenomen streefcijfer en beter dan het in de vorige actualisering voor 2009 vervatte streefcijfer. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op 93,4 % van het bbp wordt geraamd en daarmee duidelijk hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting met 10 procentpunt teruglopen.

| (6) | De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. De voor 2008 geplande stijging van de belastingontvangsten is gebaseerd op enigszins optimistische hypothesen en op mogelijk optimistische verwachtingen omtrent de resultaten van de inspanningen ter bestrijding van belastingontwijking en fraude. Verwacht wordt dat de effectieve tenuitvoerlegging van de discretionaire inkomstenverhogende maatregelen in 2008 en de voorgenomen hervormingen ter verbetering van het institutionele kader en de transparantie van het begrotingsproces op basis van meerjarige prestatie-/programmabudgettering, op middellange termijn positieve effecten zullen hebben op de begrotingsresultaten, maar hun precieze effect op de begroting blijft onzeker. De begrotingsdoelstellingen voor 2009 en 2010 worden in het programma niet met maatregelen onderbouwd, terwijl tevens van een optimistisch macro-economisch scenario wordt uitgegaan. Gezien deze risico's voor de begrotingsdoelstellingen, die nog worden vergroot door de onzekerheid omtrent aanzienlijke toekomstige stock-flow adjustments, kan de ontwikkeling van de schuldquote vooral na 2008 ongunstiger uitvallen dan in het programma wordt aangenomen. |
| --- | --- |

(6)

De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. De voor 2008 geplande stijging van de belastingontvangsten is gebaseerd op enigszins optimistische hypothesen en op mogelijk optimistische verwachtingen omtrent de resultaten van de inspanningen ter bestrijding van belastingontwijking en fraude. Verwacht wordt dat de effectieve tenuitvoerlegging van de discretionaire inkomstenverhogende maatregelen in 2008 en de voorgenomen hervormingen ter verbetering van het institutionele kader en de transparantie van het begrotingsproces op basis van meerjarige prestatie-/programmabudgettering, op middellange termijn positieve effecten zullen hebben op de begrotingsresultaten, maar hun precieze effect op de begroting blijft onzeker. De begrotingsdoelstellingen voor 2009 en 2010 worden in het programma niet met maatregelen onderbouwd, terwijl tevens van een optimistisch macro-economisch scenario wordt uitgegaan. Gezien deze risico's voor de begrotingsdoelstellingen, die nog worden vergroot door de onzekerheid omtrent aanzienlijke toekomstige stock-flow adjustments, kan de ontwikkeling van de schuldquote vooral na 2008 ongunstiger uitvallen dan in het programma wordt aangenomen.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling volstaat de in de actualisering uitgestippelde begrotingsstrategie mogelijk niet om de MTD vlak na afloop van de programmaperiode te verwezenlijken, zoals in het programma wordt aangenomen. Bovendien is het niet uitgesloten dat deze koers voor 2010 geen veiligheidsmarge verschaft die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. In de huidige actualisering wordt uitgegaan van een aanpassing met meer dan 0,5 procentpunt van het bbp per jaar richting de MTD, hetgeen strookt met het stabiliteits- en groeipact en meer is dan in de vorige actualisering. Gezien de hierboven gesignaleerde risico's dient de aanpassing vanaf 2009 evenwel met maatregelen te worden onderbouwd. De Raad merkt op dat aangezien de voor 2008 geplande structurele aanpassing groter is dan in de vorige actualisering was aangenomen, de plannen voor 2008 in overeenstemming zijn met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. De bovenbeschreven risico's dienen evenwel te worden aangepakt. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's rekening wordt gehouden, lijkt de schuldquote tijdens de programmaperiode in voldoende mate af te nemen in de richting van de referentiewaarde. De quote blijft evenwel gedurende de gehele programmahorizon veel hoger dan de referentiewaarde van 60 %. Bovendien verloopt de aanpassing langzamer en is zij afhankelijk van de verwezenlijking van ambitieuze tekortdoelstellingen. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling volstaat de in de actualisering uitgestippelde begrotingsstrategie mogelijk niet om de MTD vlak na afloop van de programmaperiode te verwezenlijken, zoals in het programma wordt aangenomen. Bovendien is het niet uitgesloten dat deze koers voor 2010 geen veiligheidsmarge verschaft die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. In de huidige actualisering wordt uitgegaan van een aanpassing met meer dan 0,5 procentpunt van het bbp per jaar richting de MTD, hetgeen strookt met het stabiliteits- en groeipact en meer is dan in de vorige actualisering. Gezien de hierboven gesignaleerde risico's dient de aanpassing vanaf 2009 evenwel met maatregelen te worden onderbouwd. De Raad merkt op dat aangezien de voor 2008 geplande structurele aanpassing groter is dan in de vorige actualisering was aangenomen, de plannen voor 2008 in overeenstemming zijn met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. De bovenbeschreven risico's dienen evenwel te worden aangepakt. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's rekening wordt gehouden, lijkt de schuldquote tijdens de programmaperiode in voldoende mate af te nemen in de richting van de referentiewaarde. De quote blijft evenwel gedurende de gehele programmahorizon veel hoger dan de referentiewaarde van 60 %. Bovendien verloopt de aanpassing langzamer en is zij afhankelijk van de verwezenlijking van ambitieuze tekortdoelstellingen.

| (8) | Griekenland lijkt ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Welk effect de vergrijzing op lange termijn op de begroting heeft, kan evenwel niet goed worden uitgemaakt zolang er geen algemeen aanvaarde langetermijnprognoses van de pensioenuitgaven beschikbaar zijn. Waarschijnlijk is dit effect echter veel groter dan gemiddeld in de EU het geval is. Volgens de recentste informatie die beschikbaar is, namelijk die uit het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van 2002, wordt voor de lange termijn gerekend op een duidelijke stijging van de pensioenuitgaven als percentage van het bbp. De in het programma verwachte begrotingssituatie voor 2007, die vergelijkbaar is met de uitgangssituatie van het vorige programma, vormt een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zelfs als het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting buiten beschouwing wordt gelaten. Bovendien is de overheidsschuld momenteel ruim hoger dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Voor de terugdringing ervan zijn langdurig hoge primaire overschotten vereist. Door de consolidatie van de overheidsfinanciën volgens plan te realiseren en tegelijkertijd de aan de gang zijnde hervorming in de gezondheidszorg voort te zetten en het pensioenstelsel te hervormen om de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven in de hand te houden, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn deels worden opgevangen. |
| --- | --- |

(8)

Griekenland lijkt ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Welk effect de vergrijzing op lange termijn op de begroting heeft, kan evenwel niet goed worden uitgemaakt zolang er geen algemeen aanvaarde langetermijnprognoses van de pensioenuitgaven beschikbaar zijn. Waarschijnlijk is dit effect echter veel groter dan gemiddeld in de EU het geval is. Volgens de recentste informatie die beschikbaar is, namelijk die uit het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van 2002, wordt voor de lange termijn gerekend op een duidelijke stijging van de pensioenuitgaven als percentage van het bbp. De in het programma verwachte begrotingssituatie voor 2007, die vergelijkbaar is met de uitgangssituatie van het vorige programma, vormt een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zelfs als het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting buiten beschouwing wordt gelaten. Bovendien is de overheidsschuld momenteel ruim hoger dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Voor de terugdringing ervan zijn langdurig hoge primaire overschotten vereist. Door de consolidatie van de overheidsfinanciën volgens plan te realiseren en tegelijkertijd de aan de gang zijnde hervorming in de gezondheidszorg voort te zetten en het pensioenstelsel te hervormen om de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven in de hand te houden, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn deels worden opgevangen.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma is tot op zekere hoogte in overeenstemming met het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. De in het stabiliteitsprogramma vervatte maatregelen op het gebied van de openbare financiën sluiten weliswaar aan bij die waarin het nationale hervormingsprogramma voorziet, maar het stabiliteitsprogramma bevat slechts een gedeeltelijke kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn. Volgens het programma zijn de meeste voor 2008 geplande en in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma vervatte maatregelen en acties, alsook de desbetreffende budgettaire bepalingen in de begrotingswet 2008 opgenomen. Er wordt evenwel geen systematische informatie verschaft over de rechtstreekse budgettaire kosten of besparingen van de voornaamste hervormingen waarin het nationale hervormingsprogramma voorziet, en op 2008 na wordt in de begrotingsprognoses niet uitdrukkelijk rekening gehouden met de gevolgen van de in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen voor de openbare financiën. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma is tot op zekere hoogte in overeenstemming met het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. De in het stabiliteitsprogramma vervatte maatregelen op het gebied van de openbare financiën sluiten weliswaar aan bij die waarin het nationale hervormingsprogramma voorziet, maar het stabiliteitsprogramma bevat slechts een gedeeltelijke kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn. Volgens het programma zijn de meeste voor 2008 geplande en in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma vervatte maatregelen en acties, alsook de desbetreffende budgettaire bepalingen in de begrotingswet 2008 opgenomen. Er wordt evenwel geen systematische informatie verschaft over de rechtstreekse budgettaire kosten of besparingen van de voornaamste hervormingen waarin het nationale hervormingsprogramma voorziet, en op 2008 na wordt in de begrotingsprognoses niet uitdrukkelijk rekening gehouden met de gevolgen van de in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen voor de openbare financiën.

| (10) | De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie is grotendeels in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. |
| --- | --- |

(10)

De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie is grotendeels in overeenstemming met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma een aantal lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (8). Het programma wijkt evenwel ook op enige wezenlijke punten af van de in de gedragscode gespecificeerde modelstructuur (9). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma een aantal lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (8). Het programma wijkt evenwel ook op enige wezenlijke punten af van de in de gedragscode gespecificeerde modelstructuur (9).

De algemene conclusie luidt dat met het programma wordt beoogd de reductie van het begrotingstekort tegen de achtergrond van een krachtige groei zodanig te versnellen dat in 2010 een nominaal begrotingsevenwicht wordt gerealiseerd, al zal volgens de plannen de structurele MTD niet binnen de programmaperiode worden bereikt. Deze consolidatie, die op een onverwijlde uitvoering van de begroting voor 2008 en een forse toename van de belastingontvangsten over de gehele programmahorizon berust, is echter aan risico's onderhevig aangezien het onderliggende macro-economische scenario optimistisch is en de ontvangstenverhogende maatregelen na 2008 niet volledig zijn gespecificeerd. Ook is er onzekerheid omtrent verwachte aanzienlijke stock-flow adjustments. Voorts wordt in aanzienlijke mate vertrouwd op de resultaten van de strijd tegen de belastingontwijking, maar dit vertrouwen wordt slechts gedeeltelijk gewettigd door de hervormingen van de belastinginning. Bovendien worden de geplande bezuinigingen op sommige uitgavenposten (als percentage van het bbp) niet met specifieke maatregelen onderbouwd en ten dele geneutraliseerd door plannen om de sociale uitkeringen te verhogen. Door ervoor te zorgen dat een degelijk budgettair consolidatietraject wordt doorlopen, zou worden bijgedragen tot het aanpakken van de onevenwichtigheden in de Griekse economie, namelijk een hardnekkige inflatie, concurrentieverliezen en een groot extern tekort. De schuldenlast van Griekenland behoort tot de hoogste in het eurogebied. Dit schuldniveau, in combinatie met de verwachte toename van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, zal een negatief effect sorteren op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, die aan een groot risico onderhevig blijft.

In het licht van de bovenstaande evaluatie wordt Griekenland verzocht om:

| i) | de voorgenomen aanpassing richting de MTD te realiseren, de schuldquote navenant terug te dringen en begrotingsmeevallers aan te grijpen om het consolidatieproces te versnellen en de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken; |
| --- | --- |

i)

de voorgenomen aanpassing richting de MTD te realiseren, de schuldquote navenant terug te dringen en begrotingsmeevallers aan te grijpen om het consolidatieproces te versnellen en de MTD binnen de programmaperiode te verwezenlijken;

| ii) | de aan de gang zijnde hervormingen van de belastingdiensten voort te zetten, het begrotingsproces verder te verbeteren door de transparantie ervan verder te vergroten, het budgettaire kader op middellange termijn te specificeren en toezicht-, controle- en beheersingsmechanismen voor het verhogen van de efficiëntie van de primaire uitgaven effectief toe te passen; |
| --- | --- |

ii)

de aan de gang zijnde hervormingen van de belastingdiensten voort te zetten, het begrotingsproces verder te verbeteren door de transparantie ervan verder te vergroten, het budgettaire kader op middellange termijn te specificeren en toezicht-, controle- en beheersingsmechanismen voor het verhogen van de efficiëntie van de primaire uitgaven effectief toe te passen;

| iii) | gezien de omvang van de schuld en de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door de MTD te verwezenlijken, de aan de gang zijnde hervormingen in de gezondheidszorg voort te zetten en tot een hervorming van het pensioenstelsel over te gaan; er dienen zo spoedig mogelijk geactualiseerde langetermijnprognoses voor de leeftijdsgerelateerde uitgaven te worden opgesteld. |
| --- | --- |

iii)

gezien de omvang van de schuld en de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door de MTD te verwezenlijken, de aan de gang zijnde hervormingen in de gezondheidszorg voort te zetten en tot een hervorming van het pensioenstelsel over te gaan; er dienen zo spoedig mogelijk geactualiseerde langetermijnprognoses voor de leeftijdsgerelateerde uitgaven te worden opgesteld.

De Raad merkt tevens op dat dergelijke beleidsmaatregelen zouden stroken met de in april 2007 door de Eurogroep vastgestelde richtsnoeren voor het begrotingsbeleid.

Griekenland wordt ook verzocht zich beter te houden aan de in de gedragscode gespecificeerde termijn voor de indiening van stabiliteits- en convergentieprogramma's.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses (10)

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | SP dec 2007 | 4,2 | 4,1 | 4,0 | 4,0 | 4,0 |
| COM nov 2007 | 4,3 | 4,1 | 3,8 | 3,7 | n.b. |
| SP dec 2006 | 4,0 | 3,9 | 4,0 | 4,1 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP dec 2007 | 3,3 | 2,9 | 2,8 | 2,7 | 2,6 |
| COM nov 2007 | 3,3 | 2,8 | 3,1 | 3,1 | n.b. |
| SP dec 2006 | 3,3 | 3,3 | 2,8 | 2,6 | n.b. |
| Output gap (11)

  (% van het potentiële bbp) | SP dec 2007 | 0,8 | 0,8 | 0,8 | 0,9 | 1,1 |
| COM nov 2007 (12) | 1,1 | 1,3 | 1,2 | 1,2 | n.b. |
| SP dec 2006 | 1,0 | 0,9 | 1,1 | 1,5 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | – 12,3 | – 12,8 | – 12,7 | – 12,5 | – 12,2 |
| COM nov 2007 | – 9,6 | – 9,4 | – 9,5 | – 9,4 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 8,9 | – 7,9 | – 7,6 | – 7,3 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | – 2,5 | – 2,7 | – 1,6 | – 0,8 | 0,0 |
| COM nov 2007 | – 2,5 | – 2,9 | – 1,8 | – 1,8 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 2,6 | – 2,4 | – 1,8 | – 1,2 | n.b. |
| SP dec 2006 aangepast | – 2,4 | – 2,2 | – 1,6 | – 1,1 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | 1,6 | 1,2 | 2,4 | 3,1 | 3,8 |
| COM nov 2007 | 1,6 | 1,0 | 2,1 | 2,0 | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,0 | 2,0 | 2,4 | 2,9 | n.b. |
| Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (11)

  (% van het bbp) | SP dec 2007 | – 2,8 | – 3,1 | – 1,9 | – 1,2 | – 0,5 |
| COM nov 2007 | – 3,0 | – 3,4 | – 2,4 | – 2,3 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 3,0 | – 2,8 | – 2,3 | – 1,8 | n.b. |
| Structureel saldo (13)

  (% van het bbp) | SP dec 2007 | – 3,2 | – 2,8 | – 2,0 | – 1,2 | – 0,5 |
| COM nov 2007 | – 3,5 | – 3,1 | – 2,4 | – 2,3 | n.b. |
| SP dec 2006 | – 3,4 | – 2,8 | – 2,3 | – 1,8 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP dec 2007 | 95,3 | 93,4 | 91,0 | 87,3 | 82,9 |
| COM nov 2007 | 95,3 | 93,7 | 91,1 | 88,8 | n.b. |
| SP dec 2006 | 104,1 | 100,1 | 95,9 | 91,3 | n.b. |
| SP dec 2006 aangepast | 95,0 | 91,3 | 87,5 | 83,3 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

SP dec 2007

4,2

4,1

4,0

4,0

4,0

COM nov 2007

4,3

4,1

3,8

3,7

n.b.

SP dec 2006

4,0

3,9

4,0

4,1

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP dec 2007

3,3

2,9

2,8

2,7

2,6

COM nov 2007

3,3

2,8

3,1

3,1

n.b.

SP dec 2006

3,3

3,3

2,8

2,6

n.b.

Output gap (11)

(% van het potentiële bbp)

SP dec 2007

0,8

0,8

0,8

0,9

1,1

COM nov 2007 (12)

1,1

1,3

1,2

1,2

n.b.

SP dec 2006

1,0

0,9

1,1

1,5

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP dec 2007

– 12,3

– 12,8

– 12,7

– 12,5

– 12,2

COM nov 2007

– 9,6

– 9,4

– 9,5

– 9,4

n.b.

SP dec 2006

– 8,9

– 7,9

– 7,6

– 7,3

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP dec 2007

– 2,5

– 2,7

– 1,6

– 0,8

0,0

COM nov 2007

– 2,5

– 2,9

– 1,8

– 1,8

n.b.

SP dec 2006

– 2,6

– 2,4

– 1,8

– 1,2

n.b.

SP dec 2006 aangepast

– 2,4

– 2,2

– 1,6

– 1,1

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP dec 2007

1,6

1,2

2,4

3,1

3,8

COM nov 2007

1,6

1,0

2,1

2,0

n.b.

SP dec 2006

2,0

2,0

2,4

2,9

n.b.

Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (11)

(% van het bbp)

SP dec 2007

– 2,8

– 3,1

– 1,9

– 1,2

– 0,5

COM nov 2007

– 3,0

– 3,4

– 2,4

– 2,3

n.b.

SP dec 2006

– 3,0

– 2,8

– 2,3

– 1,8

n.b.

Structureel saldo (13)

(% van het bbp)

SP dec 2007

– 3,2

– 2,8

– 2,0

– 1,2

– 0,5

COM nov 2007

– 3,5

– 3,1

– 2,4

– 2,3

n.b.

SP dec 2006

– 3,4

– 2,8

– 2,3

– 1,8

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP dec 2007

95,3

93,4

91,0

87,3

82,9

COM nov 2007

95,3

93,7

91,1

88,8

n.b.

SP dec 2006

104,1

100,1

95,9

91,3

n.b.

SP dec 2006 aangepast

95,0

91,3

87,5

83,3

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  De actualisering is drie weken na de in de gedragscode vastgestelde uiterste datum van 1 december ingediend.

(3)  De Griekse premier heeft op 15 februari 2008 de voornaamste krachtlijnen van de voorgenomen pensioenhervorming uiteengezet in de Algemene Vergadering van het Parlement.

(4)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(5)  Wegens de recente opwaartse bijstelling van de Griekse bbp-reeks met 9,6 % vanaf 2000 zijn de streefcijfers in deze actualisering niet rechtstreeks vergelijkbaar met die in de vorige actualisering. Om een zinvolle vergelijking mogelijk te maken, zijn de hier geciteerde gegevens uit de vorige actualisering herberekend om met het uit de bbp-herziening voortvloeiende noemereffect rekening te houden.

(6)  Dit eenmalige netto-effect is een combinatie van tekortverhogende eenmalige maatregelen ter grootte van 0,7 procentpunt (vooral achterstanden bij de betaling van de bijdragen aan de EU-begroting als gevolg van de bbp-herziening, maar ook uitgaven die verband houden met de bosbranden van vorige zomer) en tekortverminderende maatregelen ter grootte van 0,4 procentpunt van het bbp (uitgestelde betalingen van banken aan pensioenfondsen).

(7)  PB C 70 van 27.3.2007, blz. 11.

(8)  Met name ontbreken de gegevens over de overheidsuitgaven naar functie, de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn en de schuldontwikkeling (verschil tussen liquide middelen en transitorische posten, de netto-accumulatie van financiële activa, waarderingseffecten en andere liquide financiële activa, netto financiële schuld).

(9)  Met name afdeling 6 „Houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn” bevat weinig informatie over pensioenen en verwijst naar de in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van december 2002 vervatte informatie.

(10)  In de actualisering van december 2007 wordt gebruikgemaakt van het officiële herziene bbp (opwaartse bijstelling met 9,6 %) volgens de persmededeling van Eurostat van 22 oktober 2007; de gegevens zijn daardoor niet rechtstreeks vergelijkbaar met de cijfers in de actualisering van december 2006. Om toch een zinvolle vergelijking te kunnen maken, zijn in de rijen met de vermelding „SP dec 2006 aangepast” de in de actualisering van december 2006 voorkomende doelstellingen herberekend om met het noemereffect van het herziene bbp rekening te houden. De najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie zijn gebaseerd op een raming van de bestanddelen van het herziene bbp, omdat op de afsluitdatum van de prognoses geen officiële statistische gegevens over de nationale rekeningen beschikbaar waren.

(11)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(12)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,9 %, 3,8 % en 3,7 % in 2007-2009.

(13)  Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen vertegenwoordigden volgens het meest recente programma 0,4 % van het bbp in 2006, 0,3 % in 2007 en 0,1 % in 2008 en hadden in 2006 en 2008 een tekortverminderend en in 2007 een tekortverhogend effect. Volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie vertegenwoordigden deze maatregelen 0,4 % van het bbp in 2006 en 0,3 % in 2007, waarbij zij in 2006 een tekortverminderend en in 2007 een tekortverhogend effect hadden.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/38 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/38

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak COMP/M.4687 — SACYR VALLEHERMOSO/Eiffage)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 74/09)

Op 21 februari 2008 heeft de Commissie besloten geen bezwaar aan te tekenen tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad. De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Frans en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32008M4687. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu). |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32008M4687. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu).

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/38 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/38

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak COMP/M.5034 — Montagu/GIP/Biffa)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 74/10)

Op 11 maart 2008 heeft de Commissie besloten geen bezwaar aan te tekenen tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad. De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32008M5034. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu). |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32008M5034. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu).

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/39 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/39

---

Wisselkoersen van de euro (1)

19 maart 2008

(2008/C 74/11)

1 euro=

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,5692 |
| JPY | Japanse yen | 156,16 |
| DKK | Deense kroon | 7,4593 |
| GBP | Pond sterling | 0,7859 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,4241 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,5662 |
| ISK | IJslandse kroon | 125,06 |
| NOK | Noorse kroon | 8,0448 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,463 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 256,86 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,6965 |
| PLN | Poolse zloty | 3,5305 |
| RON | Roemeense leu | 3,725 |
| SKK | Slowaakse koruna | 32,524 |
| TRY | Turkse lira | 1,9274 |
| AUD | Australische dollar | 1,6841 |
| CAD | Canadese dollar | 1,5635 |
| HKD | Hongkongse dollar | 12,1986 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,9268 |
| SGD | Singaporese dollar | 2,1646 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 585,83 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 12,576 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 11,0833 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,2565 |
| IDR | Indonesische roepia | 14 413,1 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,9869 |
| PHP | Filipijnse peso | 65,122 |
| RUB | Russische roebel | 36,989 |
| THB | Thaise baht | 48,881 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,6414 |
| MXN | Mexicaanse peso | 16,7379 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,5692

JPY

Japanse yen

156,16

DKK

Deense kroon

7,4593

GBP

Pond sterling

0,7859

SEK

Zweedse kroon

9,4241

CHF

Zwitserse frank

1,5662

ISK

IJslandse kroon

125,06

NOK

Noorse kroon

8,0448

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,463

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

256,86

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,6965

PLN

Poolse zloty

3,5305

RON

Roemeense leu

3,725

SKK

Slowaakse koruna

32,524

TRY

Turkse lira

1,9274

AUD

Australische dollar

1,6841

CAD

Canadese dollar

1,5635

HKD

Hongkongse dollar

12,1986

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,9268

SGD

Singaporese dollar

2,1646

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 585,83

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

12,576

CNY

Chinese yuan renminbi

11,0833

HRK

Kroatische kuna

7,2565

IDR

Indonesische roepia

14 413,1

MYR

Maleisische ringgit

4,9869

PHP

Filipijnse peso

65,122

RUB

Russische roebel

36,989

THB

Thaise baht

48,881

BRL

Braziliaanse real

2,6414

MXN

Mexicaanse peso

16,7379

---

(1)

Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/40 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/40

---

Informatie krachtens Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad tot vaststelling van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (1)

(2008/C 74/12)

Deze publicatie is gebaseerd op informatie die door de lidstaten aan de Commissie is verstrekt overeenkomstig artikel 5 van de verordening (stand van 5 februari 2008) (2).

De informatie wordt niet alleen bekendgemaakt in het Publicatieblad, maar ook regelmatig bijgewerkt op de website van het directoraat-generaal Justitie, vrijheid en veiligheid
   (3).

1.   Vrijstelling van de visumplicht op grond van artikel 4, lid 1

1.1.   De volgende categorieën personen afkomstig uit de landen in de linkerkolom zijn vrijgesteld van de visumplicht

| D | = | houders van diplomatieke paspoorten (4) |
| --- | --- | --- |
| S | = | houders van dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| SP | = | houders van speciale paspoorten |

D

=

houders van diplomatieke paspoorten (4)

S

=

houders van dienstpaspoorten/officiële paspoorten

SP

=

houders van speciale paspoorten

BNL (5)

BG

CZ

DK

DE

EE

EL

ES

FR

IT

CY

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE

IS

NO

AFGHANISTAN

ALBANIË

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (8)

ALGERIJE

D

DS

D

DS

D

DS

D

DS

ANGOLA

D

DS

ANTIGUA EN BARBUDA

DS

ARMENIË

D

DS

DS

D

DS

D

DS

DS

AZERBEIDZJAN

DS

DS

D

DS

DS

BAHAMAS

DS

BAHREIN

BANGLADESH

BARBADOS

DS

DS

BELIZE

D

D

BENIN

DS

DS

BHUTAN

BOLIVIË

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS + SP

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

BOSNIË EN HERZEGOVINA

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S (6)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

BOTSWANA

DS

BURKINA FASO

DS

BURUNDI

CAMBODJA

DS

DS + SP

CENTRAAL-AFRIKAANSE REPUBLIEK

DS

CHINA (PR)

DS (6)

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS + SP

COLOMBIA

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

COMOREN

CONGO

DS

CONGO (DEMOCRATISCHE REPUBLIEK)

CUBA

DS

DS

D

DS

DJIBOUTI

DOMINICA

DS

DOMINICAANSE REPUBLIEK

ECUADOR

DS

DS

DS

DS

D

DS

DS + SP

DS + SP

D

EGYPTE

DS

DS

DS

DS

DS

DS + SP

EQUATORIAAL-GUINEA

ERITREA

ETHIOPIË

FIJI

FILIPPIJNEN

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

D

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS + SP

GABON

D

GAMBIA

DS

D

GEORGIË

D

D

DS

D

DS

DS

GHANA

DS

D

DS

GRENADA

GUINEE

D

DS

GUINEE-BISSAU

GUYANA

DS

D

HAÏTI

INDIA

DS

D

DS

D

D

INDONESIË

DS

D

IRAK

IRAN

DS (6)

DS

D

D

D (6)

D

IVOORKUST

DS

JAMAICA

DS

D

D

DS

D

JEMEN

DS

D

D

DS + SP

JORDANIË

D

D

DS

KAAPVERDIË

DS

KAMEROEN

KATAR

D

KAZACHSTAN

DS

D

D

DS

KENIA

D

D

KIRGIZIË

DS

D

DS

KIRIBATI

KOEWEIT

DS

D

KOREA (NOORD)

DS

LAOS

DS

DS

DS

DS + SP

LESOTHO

DS

D

LIBANON

D

LIBERIA

LIBIË

DS

MADAGASCAR

MALAWI

DS

D

MALDIVEN

D

DS

D

MALI

D

MAROKKO

DS

DS

DS

DS

D

DS

D

D

DS

D

DS

D

DS

DS

DS

DS

DS

DS + SP

D

D

DS + SP

MARSHALLEILANDEN

D

MAURITANIË

DS

D

DS

MAURITIUS

MICRONESIË

MOLDAVIË

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

MONGOLIË

DS (6)

DS

DS

D

DS

DS

MONTENEGRO

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

MOZAMBIQUE

DS

MYANMAR

NAMIBIË

D

D

NAURU

NEPAL

D

NIGER

DS

NIGERIA

D

NOORDELIJKE MARIANEN

OEGANDA

DS

D

OEKRAÏNE

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

OEZBEKISTAN

D

D

D

DS

OMAN

D

OOST-TIMOR

D

PAKISTAN

D

DS

DS

D

D

D

DS

DS (6)

DS

DS

DS

DS

PALAU

PAPOEA-NIEUW-GUINEA

PERU

DS

DS

DS

DS

D

DS

DS

DS

DS

DS

D + SP

DS

D

DS

DS

D + SP

DS

DS + SP

DS

RUSLAND

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (8)

RWANDA

SAINT KITTS EN NEVIS

SAINT LUCIA

SAINT VINCENT EN DE GRENADINES

SALOMONSEILANDEN

SAMOA

D

SAO TOMÉ EN PRINCIPE

DS

DS

SAOEDI-ARABIË

D

SENEGAL

D

D

D

DS

SERVIË

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

SEYCHELLEN

DS

DS

D

D

SIERRA LEONE

D

DS

SOEDAN

D

SOMALIË

SRI LANKA

D

SURINAME

SWAZILAND

DS

D

D

SYRIË

D

TADZJIKISTAN

DS

DS

TANZANIA

DS

THAILAND

DS

DS

DS

DS

DS

DS

D

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

TOGO

DS

TONGA

TRINIDAD EN TOBAGO

DS

TSJAAD

D

DS

TUNESIË

DS

DS

D

D

DS

D

D

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS + SP

D

D

D

TURKIJE

DS

DS (6)

DS

DS + SP

DS + SP

D

DS

DS + SP

DS + SP

DS + SP

DS + SP

DS + SP

DS

D

DS

DS

D

DS + SP

DS + SP

DS + SP

DS + SP

DS + SP

DS + SP

DS + SP

TURKMENISTAN

DS

D

DS

DS

TUVALU

VANUATU

D

VERENIGDE ARABISCHE EMIRATEN

D + SP

D + SP

DS

D + SP

D

VIETNAM

DS

D

D

DS

D

D

VOORMALIGE JOEGOSLAVISCHE REPUBLIEK MACEDONIË

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)

D (7)S

D (7)S

D (7)S

D (7)

D (7)S

DS

WIT-RUSLAND

DS

D

D (6)

DS (6)

DS

ZAMBIA

D

DS

ZIMBABWE

DS

ZUID-AFRIKA

DS

DS

D

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

DS

ENTITEITEN EN TERRITORIALE AUTORITEITEN DIE NIET ALS STATEN WORDEN ERKEND DOOR TEN MINSTE ÉÉN LIDSTAAT

BNL (5)

BG

CZ

DK

DE

EE

EL

ES

FR

IT

CY

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE

IS

NO

PALESTIJNSE AUTORITEIT

D

TAÏWAN

1.2.   Visumvrijstelling voor andere, in artikel 4, lid 1, vermelde categorieën personen

| — | Civiele vliegtuigbemanningen:


  De lidstaten stellen civiele vliegtuigbemanningen in beginsel vrij van de visumplicht indien zij beschikken over vergunningen en certificaten zoals bedoeld in de bijlagen 1 tot 9 van het Verdrag van Chicago inzake de internationale burgerluchtvaart.
  De visumplicht wordt evenwel gehandhaafd:






  — | door Frankrijk voor bemanningsleden die onderdaan zijn van staten die geen partij zijn bij het Verdrag van Chicago. |
| --- | --- | --- |

—

Civiele vliegtuigbemanningen:

De lidstaten stellen civiele vliegtuigbemanningen in beginsel vrij van de visumplicht indien zij beschikken over vergunningen en certificaten zoals bedoeld in de bijlagen 1 tot 9 van het Verdrag van Chicago inzake de internationale burgerluchtvaart.

De visumplicht wordt evenwel gehandhaafd:

—

door Frankrijk voor bemanningsleden die onderdaan zijn van staten die geen partij zijn bij het Verdrag van Chicago.

| — | Civiele scheepsbemanningen:


  Civiele scheepsbemanningen kunnen door de lidstaten van de visumplicht worden vrijgesteld als zij houder zijn van identiteitsbewijzen van zeevarenden die zijn afgegeven overeenkomstig de Verdragen nr. 108 van 1958 en nr. 158 van 2003 van de Internationale Arbeidsorganisatie/het IMO-verdrag van Londen van 9 april 1965 (FAL-verdrag) inzake het vergemakkelijken van het internationale verkeer ter zee.
  In de praktijk:






  — | worden bemanningsleden bij walverlof vrijgesteld, behalve in Zweden en Duitsland; |
| --- | --- | --- |

—

Civiele scheepsbemanningen:

Civiele scheepsbemanningen kunnen door de lidstaten van de visumplicht worden vrijgesteld als zij houder zijn van identiteitsbewijzen van zeevarenden die zijn afgegeven overeenkomstig de Verdragen nr. 108 van 1958 en nr. 158 van 2003 van de Internationale Arbeidsorganisatie/het IMO-verdrag van Londen van 9 april 1965 (FAL-verdrag) inzake het vergemakkelijken van het internationale verkeer ter zee.

In de praktijk:

—

worden bemanningsleden bij walverlof vrijgesteld, behalve in Zweden en Duitsland;

| — | wordt bij doorreis de visumplicht voor bemanningsleden door alle landen gehandhaafd, behalve door Noorwegen. |
| --- | --- |

—

wordt bij doorreis de visumplicht voor bemanningsleden door alle landen gehandhaafd, behalve door Noorwegen.

Opmerking van Noorwegen: houders van een Filippijns „Seafarer's Identification and Record Book” en/of van een Filippijns nationaal paspoort (zie zeevaartovereenkomst van oktober 1999 tussen de Filippijnen en Noorwegen) zijn vrijgesteld van de visumplicht. De houder moet een schriftelijke verklaring overleggen van de eigenaar van het schip of zijn vertegenwoordiger dat de houder een post gaat bekleden op een schip in een Noorse haven.

| — | Civiele scheepsbemanningen op internationale binnenwateren:








  — | De Rijn:
  bemanningsleden die beschikken over een reisdocument met een stempel of vermelding in drie talen waaruit blijkt dat zij Rijnschipper zijn, zijn van de visumplicht vrijgesteld door België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland, overeenkomstig het besluit van de Centrale Commissie voor de Rijnscheepvaart. |
| --- | --- | --- |

—

Civiele scheepsbemanningen op internationale binnenwateren:

—

De Rijn:

bemanningsleden die beschikken over een reisdocument met een stempel of vermelding in drie talen waaruit blijkt dat zij Rijnschipper zijn, zijn van de visumplicht vrijgesteld door België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland, overeenkomstig het besluit van de Centrale Commissie voor de Rijnscheepvaart.

| — | De Donau:
  bemanningsleden die beschikken over een document waaruit blijkt dat zij Donauschippers zijn en die in de bemanningslijst zijn opgenomen, zijn van de visumplicht vrijgesteld door Duitsland en Oostenrijk.
  Wat Oostenrijk betreft geldt deze visumvrijstelling alleen gedurende de doorreis, ervan uitgaande dat de onderneming die eigenaar is van het schip, in het buitenland is gevestigd en de bemanning het schip of de haven niet verlaat. |
| --- | --- |

—

De Donau:

bemanningsleden die beschikken over een document waaruit blijkt dat zij Donauschippers zijn en die in de bemanningslijst zijn opgenomen, zijn van de visumplicht vrijgesteld door Duitsland en Oostenrijk.

Wat Oostenrijk betreft geldt deze visumvrijstelling alleen gedurende de doorreis, ervan uitgaande dat de onderneming die eigenaar is van het schip, in het buitenland is gevestigd en de bemanning het schip of de haven niet verlaat.

| — | Vliegend en begeleidend personeel van hulp- of reddingsvluchten en andere hulpverleners bij rampen en ongevallen:


  Hongarije stelt deze personen vrij van de visumplicht. |
| --- | --- |

—

Vliegend en begeleidend personeel van hulp- of reddingsvluchten en andere hulpverleners bij rampen en ongevallen:

Hongarije stelt deze personen vrij van de visumplicht.

| — | Laissez-passer (toegangsbewijs) verstrekt door internationale organisaties aan hun ambtenaren:



  Algemene opmerkingen:

  Portugal: de houders van deze toegangsbewijzen zijn niet vrijgesteld van de visumplicht.
  Oostenrijk: begunstigden van voorrechten en immuniteiten aan wie een specifiek identiteitsdocument werd uitgereikt, zijn vrijgesteld van de visumplicht.

  Opmerkingen betreffende organisaties in het bijzonder:







  — | Vrijstelling van de visumplicht voor ambtenaren van specifieke organisaties:





































  Y | = | Ja |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| N | = | Nee |

—

Laissez-passer (toegangsbewijs) verstrekt door internationale organisaties aan hun ambtenaren:

Algemene opmerkingen:

Portugal: de houders van deze toegangsbewijzen zijn niet vrijgesteld van de visumplicht.

Oostenrijk: begunstigden van voorrechten en immuniteiten aan wie een specifiek identiteitsdocument werd uitgereikt, zijn vrijgesteld van de visumplicht.

Opmerkingen betreffende organisaties in het bijzonder:

—

Vrijstelling van de visumplicht voor ambtenaren van specifieke organisaties:

Y

=

Ja

N

=

Nee

BNL

BG

CZ

DK

DE

EE

EL

ES

FR

IT

CY

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE

IS

NO (9)

Noord-Atlantische Verdragsorganisatie

Y

Y

Y

Y

Y

Y

Y

Y

Y

Y

N

N

Y

Y

Y

Y

N

Y

Y

Raad van de Douanesamenwerking

Y

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

N

Raad van Europa

Y (12)

Y

Y

Y

Y

Y

N

N

Verenigde Naties

Y

Y

Y

Y

Y

N

N

N

Y

Y (11)

Y

Y

Y

Y

Y

Y

N

Y

Y

Y

Y (10)

Y

Y

2.   Vrijstelling van de visumplicht op grond van artikel 4, lid 2

2.1.   Vrijstelling van de visumplicht voor scholieren die onderdaan zijn van een land in de linker kolom, verblijven in een in bijlage II bij Verordening (EG) nr. 539/2001 genoemd derde land of in Zwitserland of Liechtenstein, en deelnemen aan een schoolreis onder begeleiding van een leerkracht van de betrokken school

| S | = | scholieren |
| --- | --- | --- |

S

=

scholieren

BNL

BG

CZ

DK

DE

EE

EL

ES

FR

IT

CY (13)

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE (14)

IS

NO

CH

LI

AFGHANISTAN

S

S

S

S

ALBANIË

S

S

S

S

ALGERIJE

S

S

S

S

ANGOLA

S

S

S

S

ANTIGUA EN BARBUDA

S

S

S

S

ARMENIË

S

S

S

S

AZERBEIDZJAN

S

S

S

S

BAHAMAS

S

S

S

S

BAHREIN

S

S

S

S

BANGLADESH

S

S

S

S

BARBADOS

S

S

S

S

BELIZE

S

S

S

S

BENIN

S

S

S

S

BHUTAN

S

S

S

S

BOLIVIË

S

S

S

S

BOSNIË EN HERZEGOVINA

S

S

S

S

BOTSWANA

S

S

S

S

BURKINA FASO

S

S

S

S

BURUNDI

S

S

S

S

CAMBODJA

S

S

S

S

CENTRAAL-AFRIKAANSE REPUBLIEK

S

S

S

S

CHINA (VOLKSREPUBLIEK)

S

S

S

S

COLOMBIA

S

S

S

S

COMOREN

S

S

S

S

CONGO

S

S

S

S

CONGO (DEMOCRATISCHE REPUBLIEK)

S

S

S

S

CUBA

S

S

S

S

DJIBOUTI

S

S

S

S

DOMINICA

S

S

S

S

DOMINICAANSE REPUBLIEK

S

S

S

S

ECUADOR

S

S

S

S

EGYPTE

S

S

S

S

EQUATORIAAL-GUINEA

S

S

S

S

ERITREA

S

S

S

S

ETHIOPIË

S

S

S

S

FIJI

S

S

S

S

FILIPPIJNEN

S

S

S

S

GABON

S

S

S

S

GAMBIA

S

S

S

S

GEORGIË

S

S

S

S

GHANA

S

S

S

S

GRENADA

S

S

S

S

GUINEE

S

S

S

S

GUINEE-BISSAU

S

S

S

S

GUYANA

S

S

S

S

HAÏTI

S

S

S

S

INDIA

S

S

S

S

INDONESIË

S

S

S

S

IRAK

S

S

S

S

IRAN

S

S

S

S

IVOORKUST

S

S

S

S

JAMAICA

S

S

S

S

JEMEN

S

S

S

S

JORDANIË

S

S

S

S

KAAPVERDIË

S

S

S

S

KAMEROEN

S

S

S

S

KATAR

S

S

S

S

KAZACHSTAN

S

S

S

S

KENIA

S

S

S

S

KIRGIZIË

S

S

S

S

KIRIBATI

S

S

S

S

KOEWEIT

S

S

S

S

KOREA (NOORD)

S

S

S

S

LAOS

S

S

S

S

LESOTHO

S

S

S

S

LIBANON

S

S

S

S

LIBERIA

S

S

S

S

LIBIË

S

S

S

S

MADAGASCAR

S

S

S

S

MALAWI

S

S

S

S

MALDIVEN

S

S

S

S

MALI

S

S

S

S

MAROKKO

S

S

S

S

MARSHALLEILANDEN

S

S

S

S

MAURITANIË

S

S

S

S

MAURITIUS

S

S

S

S

MICRONESIË

S

S

S

S

MOLDAVIË

S

S

S

S

MONGOLIË

S

S

S

S

MONTENEGRO

S

S

S

S

MOZAMBIQUE

S

S

S

S

MYANMAR

S

S

S

S

NAMIBIË

S

S

S

S

NAURU

S

S

S

S

NEPAL

S

S

S

S

NIGER

S

S

S

S

NIGERIA

S

S

S

S

NOORDELIJKE MARIANEN

S

S

S

S

OEGANDA

S

S

S

S

OEKRAÏNE

S

S

S

S

OEZBEKISTAN

S

S

S

S

OMAN

S

S

S

S

OOST-TIMOR

S

S

S

S

PAKISTAN

S

S

S

S

PALAU

S

S

S

S

PAPOEA-NIEUW-GUINEA

S

S

S

S

PERU

S

S

S

S

RUSLAND

S

S

S

S

RWANDA

S

S

S

S

SAINT KITTS EN NEVIS

S

S

S

S

SAINT LUCIA

S

S

S

S

SAINT VINCENT EN DE GRENADINES

S

S

S

S

SALOMONSEILANDEN

S

S

S

S

SAMOA

S

S

S

S

SAO TOMÉ EN PRINCIPE

S

S

S

S

SAOEDI-ARABIË

S

S

S

S

SENEGAL

S

S

S

S

SERVIË

S

S

S

S

SEYCHELLEN

S

S

S

S

SIERRA LEONE

S

S

S

S

SOEDAN

S

S

S

S

SOMALIË

S

S

S

S

SRI LANKA

S

S

S

S

SURINAME

S

S

S

S

SWAZILAND

S

S

S

S

SYRIË

S

S

S

S

TADZJIKISTAN

S

S

S

S

TANZANIA

S

S

S

S

THAÏLAND

S

S

S

S

TOGO

S

S

S

S

TONGA

S

S

S

S

TRINIDAD EN TOBAGO

S

S

S

S

TSJAAD

S

S

S

S

TUNESIË

S

S

S

S

TURKIJE

S

S

S

S

TURKMENISTAN

S

S

S

S

TUVALU

S

S

S

S

VANUATU

S

S

S

S

VERENIGDE ARABISCHE EMIRATEN

S

S

S

S

VIETNAM

S

S

S

S

VOORMALIGE JOEGOSLAVISCHE REPUBLIEK MACEDONIË

S

S

S

S

WIT-RUSLAND

S

S

S

S

ZAMBIA

S

S

S

S

ZIMBABWE

S

S

S

S

ZUID-AFRIKA

S

S

S

S

2.2.   Vrijstelling van de visumplicht voor vluchtelingen en staatlozen die legaal in een van de landen van de linkerkolom verblijven en in het bezit zijn van een reisdocument dat door de bevoegde autoriteiten van het betrokken land is afgegeven

| R | = | vluchtelingen vrijgesteld van de visumplicht |
| --- | --- | --- |
| A | = | staatlozen vrijgesteld van de visumplicht |

R

=

vluchtelingen vrijgesteld van de visumplicht

A

=

staatlozen vrijgesteld van de visumplicht

BNL

BG

CZ

DK

DE (15)

EE

EL

ES

FR

IT

CY

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE

IS

NO

ANDORRA

R (16)A (16)

RA

RA

R

ARGENTINIË

RA

RA

R

AUSTRALIË

RA

RA

R

BRAZILIË

RA

RA

R

BRUNEI DARUSSALAM

R (16)A (16)

RA

R

CANADA

RA (16)

RA

R

CHILI

RA (16)

RA

R

COSTA RICA

RA

RA

R

EL SALVADOR

RA (16)

RA

R

GUATEMALA

RA

RA

R

HEILIGE STOEL

—

—

RA (16)

—

—

—

—

RA

—

—

R

—

—

—

—

HONDURAS

RA (16)

RA

R

ISRAËL

RA

RA

R

JAPAN

RA (16)

RA

R

KOREA (ZUID)

RA

RA

R

KROATIË

RA

RA

R

MALEISIË

R (16)A (16)

RA

R

MEXICO

RA

RA

R

MONACO

RA (16)

RA

RA

R

NICARAGUA

RA (16)

RA

R

NIEUW-ZEELAND

RA (16)

RA

R

PANAMA

RA (16)

RA

R

PARAGUAY

RA (16)

RA

R

SAN MARINO

R (16)A (16)

RA

R

SINGAPORE

R (16)A (16)

RA

R

URUGUAY

RA (16)

RA

R

VENEZUELA

R (16)A (16)

RA

R

VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA (VSA)

RA (16)

RA

R

SPECIALE ADMINISTRATIEVE REGIO'S VAN DE VOLKSREPUBLIEK CHINA

BNL

BG

CZ

DK

DE (15)

EE

EL

ES

FR

IT

CY

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE

IS

NO

SAR HONGKONG

R (16)A

RA

SAR MACAU

R (16)A

RA

2.3.   Vrijstelling van de visumplicht voor leden van de krijgsmacht die zich verplaatsen in het kader van de NAVO of het Partnerschap voor de Vrede en die in het bezit zijn van de identiteits- en reisbewijzen die worden bedoeld in het Verdrag tussen de Staten die partij zijn bij de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie nopens de rechtspositie van hun krijgsmachten van 19 juni 1951

| X | = | visumvrijstelling |
| --- | --- | --- |

X

=

visumvrijstelling

BNL

BG

CZ

DK

DE

EE

EL

ES

FR

IT

CY

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE

IS

NO

Leden van de krijgsmacht die zich verplaatsen in het kader van de NAVO of het Partnerschap voor de vrede en die in het bezit zijn van de identiteits- en reisbewijzen die worden bedoeld in het verdrag van 19 juni 1951

X (17)

X

X

X

X

X

X

X (18)

3.   Uitzonderingen op de vrijstelling van de visumplicht op grond van artikel 4, lid 1

De volgende categorieën personen afkomstig uit de landen in de linkerkolom zijn visumplichtig

| D | = | houders van diplomatieke paspoorten |
| --- | --- | --- |
| A | = | civiele vliegtuigbemanningen |
| S | = | houders van dienstpaspoorten/officiële paspoorten |
| C | = | civiele scheepsbemanningen |

D

=

houders van diplomatieke paspoorten

A

=

civiele vliegtuigbemanningen

S

=

houders van dienstpaspoorten/officiële paspoorten

C

=

civiele scheepsbemanningen

BNL

BG

CZ

DK

DE

EE

EL

ES

FR

IT

CY

LV

LT

HU

MT

AT

PL

PT

RO

SI

SK

FI

SE

IS

NO

AUSTRALIË

DS

DSAC

DS (24)

ISRAËL

S A (19) C (20)
   (23)

DSAC

MEXICO

DSAC

DS

VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA (VSA)

DS

DS

DS (21)
   (23)

D S (22) A (19) C (20)
   (23)

DSAC

DS (25)

DS (22)

4.   Uitzonderingen op de vrijstelling van de visumplicht op grond van artikel 4, lid 3

Personen die afkomstig zijn uit de landen in de linkerkolom en die tijdens hun verblijf een bezoldigde bezigheid verrichten, zijn visumplichtig

| E | = | bezoldigde bezigheid |
| --- | --- | --- |

E

=

bezoldigde bezigheid

BNL

BG  (30)

CZ

DK

DE  (29)

EE  (28)

EL

ES

FR

IT

CY  (33)

LV

LT  (31)

HU

MT  (34)

AT  (35)

PL

PT

RO

SI

SK

FI  (32)

SE

IS

NO

ANDORRA

E

E

E

E

E (26)

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

ARGENTINIË

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

AUSTRALIË

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

BRAZILIË

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

BRUNEI DARUSSALAM

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

CANADA

E

E

E

E

E (27)

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

CHILI

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

COSTA RICA

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

EL SALVADOR

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

GUATEMALA

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

HEILIGE STOEL

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

HONDURAS

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

ISRAËL

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

JAPAN

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

KOREA ZUID

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

KROATIË

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

MALEISIË

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

MEXICO

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

MONACO

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

NICARAGUA

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

NIEUW-ZEELAND

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

PANAMA

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

PARAGUAY

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

SAN MARINO

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

SINGAPORE

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

URUGUAY

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

VENEZUELA

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA (VSA)

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

SPECIALE ADMINISTRATIEVE REGIO'S VAN DE VOLKSREPUBLIEK CHINA

BNL

BG  (30)

CZ

DK

DE  (29)

EE  (28)

EL

ES

FR

IT

CY  (33)

LV

LT  (31)

HU

MT  (34)

AT  (35)

PL

PT

RO

SI

SK

FI  (32)

SE

IS

NO

SAR HONGKONG

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

SAR MACAU

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

E

---

(1)  PB L 81 van 21.3.2001, blz. 1.

(2)  Overeenkomstig artikel 1 van het Protocol betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland, dat is gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met inachtneming van artikel 4 van dit protocol, worden de bepalingen van Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad niet toegepast door Ierland en het Verenigd Koninkrijk.

(3)  http://ec.europa.eu/justice_home/doc_centre/freetravel/visa/doc_freetravel_visa_en.htm

(4)  De vrijstelling van de visumplicht voor houders van een diplomatiek paspoort zoals aangegeven in de tabel, geldt voor diplomaten die een korte dienstreis maken. De tabel doet geen afbreuk aan de regels die van toepassing zijn op diplomaten die naar de lidstaat reizen waar zij geaccrediteerd zijn of zullen worden.

(5)  Benelux: Overeenkomstig het verdrag van 11 april 1960, en met name van artikel 3, voeren de Benelux-landen een geharmoniseerd beleid inzake visa voor kort verblijf voor onderdanen van derde landen.

(6)  Tot een verblijf van 30 dagen.

(7)  Overeenkomstig de overeenkomsten die de Europese Gemeenschap met de volgende landen heeft gesloten over de versoepeling van de afgifte van visa:

| — | De Russische Federatie (PB L 129 van 17.5.2007, blz. 27). Deze overeenkomst is op 1 juni 2007 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

De Russische Federatie (PB L 129 van 17.5.2007, blz. 27). Deze overeenkomst is op 1 juni 2007 in werking getreden.

| — | De Republiek Albanië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 85). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

De Republiek Albanië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 85). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden.

| — | Bosnië en Herzegovina (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 97). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

Bosnië en Herzegovina (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 97). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden.

| — | De Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 125). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

De Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 125). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden.

| — | De Republiek Montenegro (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 109). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

De Republiek Montenegro (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 109). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden.

| — | De Republiek Servië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 137). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

De Republiek Servië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 137). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden.

| — | De Republiek Moldavië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 169). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

De Republiek Moldavië (PB L 334 van 19.12.2007, blz. 169). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden.

| — | Oekraïne (PB L 332 van 18.12.2007, blz. 68). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden. |
| --- | --- |

—

Oekraïne (PB L 332 van 18.12.2007, blz. 68). Deze overeenkomst is op 1 januari 2008 in werking getreden.

(8)  De geaccrediteerde ambassadeur en zijn gezin zijn vrijgesteld van de visumplicht.

| — | Heilige Stoel (Vaticaanstad)
  Ongeacht hun nationaliteit zijn houders van een paspoort van Vaticaanstad vrijgesteld van de visumplicht door Duitsland, Zweden, Tsjechië, Letland, Denemarken, Slowakije, Polen, Frankrijk, Bulgarije, Slovenië en Finland.
  Houders van een geldige identiteitskaart die is afgegeven door de autoriteiten van Vaticaanstad, zijn door Denemarken en Slowakije vrijgesteld van de visumplicht.
  Houders van een geldig gewoon, diplomatiek of dienstpaspoort dat is afgegeven door de bevoegde autoriteiten van Vaticaanstad, hebben geen visum nodig voor de Benelux-landen.
  Houders van een diplomatiek of dienstpaspoort van Vaticaanstad zijn door Oostenrijk vrijgesteld van de visumplicht. |
| --- | --- |

—

Heilige Stoel (Vaticaanstad)

Ongeacht hun nationaliteit zijn houders van een paspoort van Vaticaanstad vrijgesteld van de visumplicht door Duitsland, Zweden, Tsjechië, Letland, Denemarken, Slowakije, Polen, Frankrijk, Bulgarije, Slovenië en Finland.

Houders van een geldige identiteitskaart die is afgegeven door de autoriteiten van Vaticaanstad, zijn door Denemarken en Slowakije vrijgesteld van de visumplicht.

Houders van een geldig gewoon, diplomatiek of dienstpaspoort dat is afgegeven door de bevoegde autoriteiten van Vaticaanstad, hebben geen visum nodig voor de Benelux-landen.

Houders van een diplomatiek of dienstpaspoort van Vaticaanstad zijn door Oostenrijk vrijgesteld van de visumplicht.

| — | Soevereine en Militaire Orde van Malta
  Houders van een diplomatiek of dienstpaspoort van de Soevereine en Militaire Orde van Malta zijn door Polen vrijgesteld van de visumplicht.
  Houders van een diplomatiek paspoort van de Soevereine en Militaire Orde van Malta zijn door Oostenrijk vrijgesteld van de visumplicht.
  Houders van een paspoort van de Soevereine en Militaire Orde van Malta zijn door Slovenië vrijgesteld van de visumplicht. |
| --- | --- |

—

Soevereine en Militaire Orde van Malta

Houders van een diplomatiek of dienstpaspoort van de Soevereine en Militaire Orde van Malta zijn door Polen vrijgesteld van de visumplicht.

Houders van een diplomatiek paspoort van de Soevereine en Militaire Orde van Malta zijn door Oostenrijk vrijgesteld van de visumplicht.

Houders van een paspoort van de Soevereine en Militaire Orde van Malta zijn door Slovenië vrijgesteld van de visumplicht.

(9)  Noorwegen: Noorwegen stelt de volgende personen en hun echtgenoten/partners en afhankelijke kinderen vrij van de visumplicht:

| a) | vertegenwoordigers van de VN; |
| --- | --- |

a)

vertegenwoordigers van de VN;

| b) | ambtenaren in vast dienstverband van de VN of een gespecialiseerde organisatie van de VN; |
| --- | --- |

b)

ambtenaren in vast dienstverband van de VN of een gespecialiseerde organisatie van de VN;

| c) | rechters bij het Internationale Gerechtshof en ambtenaren bij het secretariaat van het Hof; |
| --- | --- |

c)

rechters bij het Internationale Gerechtshof en ambtenaren bij het secretariaat van het Hof;

| d) | andere personen die optreden namens een gespecialiseerde organisatie van de VN of het Hof; |
| --- | --- |

d)

andere personen die optreden namens een gespecialiseerde organisatie van de VN of het Hof;

| e) | vreemdelingen met een VN-laissez-passer (afgegeven overeenkomstig de speciale overeenkomst met de VN). |
| --- | --- |

e)

vreemdelingen met een VN-laissez-passer (afgegeven overeenkomstig de speciale overeenkomst met de VN).

Verenigde Naties: De bezitters van een laissez-passer van de Verenigde Naties zijn vrijgesteld van de visumplicht zoals in de tabel aangegeven per lidstaat.

(10)  Zweden: de vrijstelling van de visumplicht voor de Verenigde Naties geldt voor ambtenaren van de Verenigde Naties op dienstreis die zijn voorzien van een certificaat van de Verenigde Naties waaruit de dienstreis blijkt.

(11)  De Republiek Cyprus verlangt geen visa van houders van een hemelsblauw of rood VN-laissez-passer. Voor houders van een wit laissez-passer (vluchtelingen) is een visum verplicht.

Daarnaast zijn de houders van een identiteitskaart „SHIRBRIG, Planning Element Official” uitgereikt door de Chief of Defence, Denemarken, in Denemarken vrijgesteld van de visumplicht.

Internationale Douaneraad: De houders van een laissez-passer uitgereikt door de secretaris-generaal van de Internationale Douaneraad zijn voor de Benelux van de visumplicht vrijgesteld als aangegeven in de tabel.

(12)  Raad van Europa: De houders van een laissez-passer uitgereikt door de secretaris-generaal van de Raad van Europa zijn voor de Benelux van de visumplicht vrijgesteld als aangegeven in de tabel.

(13)  Cyprus: een collectief nationaal visum is verplicht.

(14)  Zweden: scholieren jonger dan 18 jaar.

(15)  Algemene voorwaarde is het bezit van een geldig reisdocument dat wordt verstrekt in overeenstemming met de voorschriften van de Overeenkomst inzake de afgifte van een reisdocument aan vluchtelingen van 15 oktober 1946, het Verdrag betreffende de status van vluchtelingen van 28 juli 1951, of het Verdrag betreffende de status van staatlozen van 28 september 1954. De reisdocumenten moeten een terugkeervergunning inhouden die geldig is gedurende een voldoende lange periode.

(16)  Voor Duitsland: geldt telkens vanaf de datum van inwerkingtreding van de overeenkomsten en verdragen inzake de reisdocumenten van vluchtelingen en staatlozen waarnaar in voetnoot (1) wordt verwezen.

(17)  Opmerking van Bulgarije: de vrijstelling van de visumplicht voor de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie geldt voor houders van door het NAVO-hoofdkwartier afgegeven geldige reisdocumenten of reisorders, die op dienstreis zijn gedurende maximaal 90 dagen per half jaar.

(18)  Opmerking van Noorwegen: militair personeel van een NAVO-lidstaat en militair personeel van een geallieerd hoofdkwartier op dienstreis dat in het bezit is van een reisorder van de bevoegde autoriteit van de uitzendende staat of van de NAVO, is door Noorwegen vrijgesteld van de visumplicht. Voor deze categorieën personen geldt de visumvrijstelling ook voor gezinsleden (echtgenoten/partners en ten laste komende kinderen).

In Noorwegen geldt ook vrijstelling van de visumplicht voor in Europa gelegerde leden van de Amerikaanse, Canadese en Britse strijdkrachten en militair personeel dat op Noors grondgebied wordt gelegerd of gaat deelnemen aan een oefening, overeenkomstig het Partnerschip voor de vrede. Voor deze categorie geldt de vrijstelling van de visumplicht niet voor echtgenoten/partners en kinderen.

(19)  Frankrijk: hoewel de Verenigde Staten en Israël het Verdrag van Chicago hebben ondertekend, blijven bemanningsleden die onderdaan zijn van deze beide landen aan de visumplicht onderworpen.

(20)  Frankrijk: hoewel de Verenigde Staten en Israël het Verdrag van Londen van 1965 hebben ondertekend, blijven bemanningsleden die onderdaan zijn van deze beide landen aan de visumplicht onderworpen.

(21)  Spanje: onderdanen van de Verenigde Staten van Amerika die houder zijn van een diplomatiek of officieel/dienstpaspoort en op dienstreis zijn, zijn aan de visumplicht onderworpen. De visumplicht geldt niet voor een inreis krachtens het Spaans-Noord-Amerikaans Verdrag van 1 mei 1988.

(22)  Frankrijk en Portugal: alleen houders van een diplomatiek of officieel dienstpaspoort die op dienstreis zijn.

(23)  In geval van een dienstreis.

(24)  Polen: voor houders van D/S-paspoorten op dienstreis.

(25)  Polen: voor houders van D/S-paspoorten op dienstreis (geldigheid van het visum maximaal vier jaar).

(26)  Opmerking van Spanje: onderdanen van Andorra die tijdens hun verblijf een economische activiteit uitoefenen, zijn vrijgesteld van de visumplicht, behalve wanneer zij als zelfstandige actief zijn.

(27)  Opmerking van Frankrijk: wat Canada betreft, geldt de visumplicht alleen voor Canadese jongeren die naar Frankrijk komen in het kader van de overeenkomst van 3 oktober 2003 tussen de Canadese regering en de regering van de Franse Republiek over de uitwisseling van jongeren.

(28)  Opmerking van Estland: om in Estland te mogen werken, moeten vreemdelingen beschikken over een werkvergunning/verblijfsvergunning om te werken. De registratie van kortetermijnwerk is verplicht voor vreemdelingen die in Estland aankomen of verblijven op basis van een visum D-type of zonder visum tenzij een internationale overeenkomst anders bepaalt; het verblijf mag niet langer duren dan zes maanden per jaar.

(29)  Opmerking van Duitsland: de volgende groepen werknemers worden niet beschouwd als verrichters van een bezoldigde bezigheid en zijn bijgevolg vrijgesteld van de visumplicht onder de aangegeven voorwaarden:

| — | schippers die beschikken over een Duits zeemansboekje „Seefahrtbuch” en een nationaal paspoort dat is afgegeven door de in bijlage II opgesomde autoriteiten, alleen als zij bemanningsleden zijn van een schip dat onder Duitse vlag mag varen of zich in de territoriale wateren van Duitsland bevindt; |
| --- | --- |

—

schippers die beschikken over een Duits zeemansboekje „Seefahrtbuch” en een nationaal paspoort dat is afgegeven door de in bijlage II opgesomde autoriteiten, alleen als zij bemanningsleden zijn van een schip dat onder Duitse vlag mag varen of zich in de territoriale wateren van Duitsland bevindt;

| — | loodsen voor zee- en kustvaart bij de uitoefening van hun beroep; |
| --- | --- |

—

loodsen voor zee- en kustvaart bij de uitoefening van hun beroep;

| — | voor de scheepvaart op de Rijn en de Donau met inbegrip van het Main-Donaukanaal voor de binnenkomst met het oog op het vervoer van personen of goederen: onderdanen van een derde land die op een schip werkzaam zijn dat in een vreemd land is geregistreerd op naam van een bedrijf dat in een vreemd land is gevestigd, en beschikken over een erkend paspoort of een paspoort waaruit blijkt dat zij betrokken zijn bij de scheepvaart op de Rijn, of houders van een speciaal erkend document in plaats van een paspoort, zoals de „Donauschifferausweis” of het zeemansboekje „Seefahrtbuch”, en die op de bemanningslijst staan vermeld. Het verblijf moet rechtstreeks verband houden met het doel van de beroepsmatige scheepvaart. |
| --- | --- |

—

voor de scheepvaart op de Rijn en de Donau met inbegrip van het Main-Donaukanaal voor de binnenkomst met het oog op het vervoer van personen of goederen: onderdanen van een derde land die op een schip werkzaam zijn dat in een vreemd land is geregistreerd op naam van een bedrijf dat in een vreemd land is gevestigd, en beschikken over een erkend paspoort of een paspoort waaruit blijkt dat zij betrokken zijn bij de scheepvaart op de Rijn, of houders van een speciaal erkend document in plaats van een paspoort, zoals de „Donauschifferausweis” of het zeemansboekje „Seefahrtbuch”, en die op de bemanningslijst staan vermeld. Het verblijf moet rechtstreeks verband houden met het doel van de beroepsmatige scheepvaart.

Zelfstandige beroepen worden ook beschouwd als bezoldigde activiteit. Sommige specifieke activiteiten worden niet als bezoldigde activiteiten beschouwd §17.2 van de verblijfsverordening in samenhang met §16 van de arbeidsverordening, bijvoorbeeld speciale chauffeurs. Deze personen zijn vrijgesteld van de visumplicht volgens de aangegeven specifieke voorwaarden.

(30)  Opmerking van Bulgarije: om in Bulgarije te mogen werken, moeten vreemdelingen bij de eerste inreis beschikken over een werkvergunning en een langlopend visum. Na inreis in Bulgarije verstrekken de bevoegde immigratieautoriteiten een verblijfsvergunning die vreemdelingen het recht geeft in Bulgarije te verblijven, het land te verlaten en weer terug te komen zonder verdere visumverplichting.

(31)  Opmerking van Litouwen: om in Litouwen te mogen werken, moeten vreemdelingen beschikken over een werkvergunning behalve in de gevallen die worden genoemd in Order nr. A1-179 van het ministerie van Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid van 16 juli 2004 en een verblijfsvergunning, die zij kunnen verkrijgen in Litouwen.

(32)  Opmerking van Finland: werknemers moeten over een verblijfsvergunning beschikken om te mogen werken.

(33)  Opmerking van Cyprus: om in Cyprus te mogen werken, moeten vreemdelingen over een werkvergunning en een verblijfsvergunning beschikken overeenkomstig de vreemdelingen- en immigratiewet hoofdstuk 105 en Verordening nr. 242/72.

(34)  Opmerking van Malta: om in Malta te mogen werken, moeten vreemdelingen beschikken over een werkvergunning/verblijfsvergunning om te werken.

(35)  Opmerking van Oostenrijk: in Oostenrijk gelden de volgende bijzondere bepalingen voor de afgifte van visa voor bezoldigde activiteiten:

Niet-visumplichtige seizoen- en oogstarbeiders mogen Oostenrijk binnenkomen zonder „D + C”-visum en kunnen een werkvergunning krijgen na afgifte van een speciale verklaring door de bevoegde autoriteit van de vreemdelingenpolitie.

Voor andere, tijdelijke, activiteiten als zelfstandige of in loondienst hebben niet-visumplichtige vreemdelingen een verblijfs/reisvisum „D + C” vsium nodig.

---

V Bekendmakingen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Commissie

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/62 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/62

---

Uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor werkzaamheden onder contract in het kader van het meerjarenprogramma van de Gemeenschap ter verbetering van de toegankelijkheid, het nut en de exploiteerbaarheid van digitale inhoud in Europa (het eContentplus-programma)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 74/13)

1.   Doelstellingen en beschrijving

De Europese Commissie heeft een werkprogramma en een uitnodiging tot het indienen van voorstellen voor het jaar 2008 goedgekeurd ter uitvoering van het eContentplus-programma (1).

Deze uitnodiging betreft voorstellen voor werkzaamheden onder contract met betrekking tot de volgende gebieden en activiteiten:

| — | Ruimtelijke informatie







  3.1. | Bestepraktijkennetwerken voor ruimtelijke informatie. |
| --- | --- | --- |

—

Ruimtelijke informatie

3.1.

Bestepraktijkennetwerken voor ruimtelijke informatie.

| — | Educatieve inhoud







  4.1. | Bestepraktijkennetwerken voor onderwijsinhoud. |
| --- | --- | --- |

—

Educatieve inhoud

4.1.

Bestepraktijkennetwerken voor onderwijsinhoud.

| 4.2. | Gerichte projecten voor educatieve inhoud. |
| --- | --- |

4.2.

Gerichte projecten voor educatieve inhoud.

| — | Digitale bibliotheken







  5.1. | Bestepraktijkennetwerken voor interoperabiliteit van digitale bibliotheken. |
| --- | --- | --- |

—

Digitale bibliotheken

5.1.

Bestepraktijkennetwerken voor interoperabiliteit van digitale bibliotheken.

| 5.2. | Bestepraktijkennetwerken voor het gebruik en de diensten van de Europese digitale bibliotheek. |
| --- | --- |

5.2.

Bestepraktijkennetwerken voor het gebruik en de diensten van de Europese digitale bibliotheek.

| 5.3. | Gerichte projecten voor educatieve inhoud. |
| --- | --- |

5.3.

Gerichte projecten voor educatieve inhoud.

| 5.4. | Gerichte projecten voor wetenschappelijke inhoud. |
| --- | --- |

5.4.

Gerichte projecten voor wetenschappelijke inhoud.

| 5.5. | Een thematisch netwerk ter coördinatie en ondersteuning van de Europese Digitale Bibliotheek. |
| --- | --- |

5.5.

Een thematisch netwerk ter coördinatie en ondersteuning van de Europese Digitale Bibliotheek.

2.   Wie komt in aanmerking?

Deelname aan het eContentplus-programma staat open voor in een van de EU-lidstaten gevestigde rechtspersonen.

In de EVA-landen gevestigde rechtspersonen kunnen deelnemen indien het betrokken land de EER-Overeenkomst heeft ondertekend (IJsland, Liechtenstein en Noorwegen), conform de bepalingen van die overeenkomst (2).

In Kroatië, Turkije en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië gevestigde rechtspersonen kunnen aan een voorstel deelnemen, maar krijgen enkel financiering als een bilateraal akkoord in die zin met het desbetreffende land is gesloten.

Deelname van in derde landen gevestigde rechtspersonen en internationale organisaties is mogelijk, zij het zonder financiële steun van de Gemeenschap.

3.   Middelen

Het totale budget voor de medefinanciering van werkzaamheden onder contract bedraagt 42,5 miljoen EUR.

4.   Termijn

Alle voorstellen dienen uiterlijk op 12 juni 2008 om 17.00 uur (plaatselijke tijd Luxemburg) in het bezit van de Commissie te zijn. Voorstellen die niet binnen deze termijn zijn ontvangen, worden niet in aanmerking genomen.

5.   Verdere informatie

De volledige tekst van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen en de inschrijvingsformulieren kunnen worden aangevraagd op de volgende website:

http://ec.europa.eu/econtentplus

Alle aanvragen moeten voldoen aan de specificaties en de voorwaarden die worden beschreven in de volledige tekst van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen, het werkprogramma en de gids voor indieners, die in het Engels op bovengenoemde website van de Commissie staan. Hierin is ook informatie te vinden over de manier waarop de voorstellen moeten worden opgesteld en ingediend.

De voorstellen worden beoordeeld op basis van de beginselen van transparantie en gelijke behandeling. Dit gebeurt door de Commissie, daarbij geholpen door externe deskundigen. Elk ingediend voorstel zal worden beoordeeld aan de hand van de beoordelingscriteria die in het werkprogramma voor eContentplus zijn opgenomen.

Alle door de Europese Commissie ontvangen voorstellen worden strikt vertrouwelijk behandeld.

---

(1)  Besluit nr. 456/2005/EG van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2005 tot vaststelling van een meerjarenprogramma van de Gemeenschap ter verbetering van de toegankelijkheid, het nut en de exploiteerbaarheid van digitale inhoud in Europa (PB L 79 van 24.3.2005, blz. 1).

(2)  In het Publicatieblad van de Europese Unie wordt actuele informatie gegeven over de landen die aan het programma deelnemen. Een bijgewerkte lijst is ook te raadplegen op de programmawebsite: http://ec.europa.eu/econtentplus

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/64 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/64

---

Uitnodiging tot het indienen van voorstellen in het kader van de werkprogramma's van het zevende kaderprogramma van de EG voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie

(2008/C 74/14)

Hierbij wordt kennis gegeven van de lancering van uitnodigingen tot het indienen van voorstellen in het kader van de werkprogramma's van het zevende kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (2007 tot 2013).

Er worden voorstellen ingewacht voor de volgende uitnodigingen. De termijnen en budgetten betreffende de uitnodigingen worden medegedeeld in de uitnodigingsteksten, die gepubliceerd worden op de CORDISwebsite.

Specifiek programma Mensen:

| Identificatiecodes: | FP7-PEOPLE-IEF-2008 | „Intra-European Fellowships” |
| --- | --- | --- |
| FP7-PEOPLE-IOF-2008 | „International Outgoing Fellowships” |
| FP7-PEOPLE-IIF-2008 | „International Incoming Fellowships” |

Identificatiecodes:

FP7-PEOPLE-IEF-2008

„Intra-European Fellowships”

FP7-PEOPLE-IOF-2008

„International Outgoing Fellowships”

FP7-PEOPLE-IIF-2008

„International Incoming Fellowships”

Deze uitnodigingen tot het indienen van voorstellen hebben betrekking op het bij Commissiebesluit C(2007) 5740, van 28 november 2007 aangenomen werkprogramma.

Informatie over de uitvoeringsregels betreffende de uitnodigingen, de werkprogramma's en de leidraad voor de indiening van voorstellen is beschikbaar via de CORDIS website: http://cordis.europa.eu/fp7/calls/

---

GERECHTELIJKE PROCEDURES

Europese Economische Ruimte EVA-Hof

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/65 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/65

---

Verzoek om een advies van het EVA-Hof door Oslo tingrett van 26 november 2007 in de zaak L'Oréal Norge AS v Smart Club Norge AS

(Zaak E-10/07)

(2008/C 74/15)

Bij schrijven van 26 november 2007 van Oslo tingrett (Districtsrechtbank Oslo) is aan het EVA-Hof een verzoek gedaan dat ter griffie van het Hof is ontvangen op 29 november 2007, ten behoeve van een advies in de zaak L'Oréal Norge AS v Smart Club Norge AS, betreffende onderstaande vragen:

| 1. | Moet artikel 7, lid 1, van Richtlijn 89/104/EEG van de Raad dusdanig worden opgevat dat de houder van een merk ertoe gerechtigd is de invoer uit derde landen van buiten de EER te verhinderen wanneer dit soort invoer zonder de toestemming van de merkhouder plaatsvindt? |
| --- | --- |

1.

Moet artikel 7, lid 1, van Richtlijn 89/104/EEG van de Raad dusdanig worden opgevat dat de houder van een merk ertoe gerechtigd is de invoer uit derde landen van buiten de EER te verhinderen wanneer dit soort invoer zonder de toestemming van de merkhouder plaatsvindt?

| 2. | Is artikel 7, lid 1, van Richtlijn 89/104/EEG dusdanig op te vatten dat internationale uitputting geoorloofd is? |
| --- | --- |

2.

Is artikel 7, lid 1, van Richtlijn 89/104/EEG dusdanig op te vatten dat internationale uitputting geoorloofd is?

---

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE HANDELSPOLITIEK

Commissie

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/66 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/66

---

Bericht van opening van een gedeeltelijk tussentijds nieuw onderzoek van de antidumpingmaatregelen die van toepassing zijn op de invoer van bepaalde gietstukken van oorsprong uit de Volksrepubliek China

(2008/C 74/16)

De Commissie heeft op grond van artikel 11, lid 3, van Verordening (EG) nr. 384/96 van de Raad van 22 december 1995 betreffende beschermende maatregelen tegen invoer met dumping uit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap (1) („de basisverordening”) een verzoek ontvangen om een gedeeltelijk tussentijds nieuw onderzoek te openen. Het onderzoek betreft uitsluitend de productomschrijving; er moet immers worden verduidelijkt of bepaalde productsoorten binnen het toepassingsgebied van de maatregelen voor bepaalde gietstukken vallen.

Het verzoek werd ingediend door Eurofonte („de indiener van het verzoek”).

1.   Product

Het verzoek heeft betrekking op bepaalde artikelen van niet-smeedbaar gietijzer van het type dat wordt gebruikt voor het afdekken of toegankelijk maken van installaties op of onder de grond en onderdelen daarvan, al dan niet bewerkt, gecoat, geverfd of voorzien van andere materialen, met uitsluiting van brandkranen, van oorsprong uit de Volksrepubliek China („het betrokken product”), momenteel ingedeeld onder de GN-codes 7325 10 50, 7325 10 92 en ex 7325 10 99. Deze GN-codes worden slechts ter informatie vermeld.

2.   Bestaande maatregelen

Momenteel geldt een definitief antidumpingrecht dat werd ingesteld bij Verordening (EG) nr. 1212/2005 van de Raad (2) betreffende de invoer van bepaalde gietstukken uit de Volksrepubliek China, zoals gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 268/2006 (3). Bij Besluit 2006/109/EG van de Commissie (4) werd een prijsverbintenis aanvaard.

3.   Motivering van het nieuwe onderzoek

Het product waarop de in artikel 1 van Verordening (EG) nr. 1212/2005 genoemde maatregelen van toepassing zijn, betreft bepaalde artikelen van niet-smeedbaar gietijzer. In het beschrijvende gedeelte van dezelfde verordening (overwegingen 18 tot en met 23) worden gietstukken van grijs of van nodulair gietijzer genoemd. De indiener van het verzoek beweert dat er een gebrek aan duidelijkheid is wat het toepassingsgebied van de bij bovengenoemde verordening ingestelde maatregel betreft. Daarom moet de productomschrijving voor gietstukken van nodulair gietijzer volgens de indiener van het verzoek worden verduidelijkt.

De zaak dient dan ook opnieuw te worden onderzocht ter verduidelijking van de productomschrijving. Elke verordening die voortvloeit uit dit nieuwe onderzoek kan terugwerkende kracht hebben tot de datum waarop de desbetreffende maatregelen zijn ingesteld, of tot een latere datum, bijvoorbeeld de dag volgende op de publicatie van dit bericht. Alle marktdeelnemers, en met name de importeurs, worden uitgenodigd hun standpunt over deze kwestie uiteen te zetten, alsmede bewijsmateriaal te verstrekken.

4.   Procedure

Daar de Commissie na overleg in het Raadgevend Comité tot de conclusie is gekomen dat er voldoende bewijsmateriaal is om een procedure voor een gedeeltelijk tussentijds nieuw onderzoek in te leiden, opent zij hierbij overeenkomstig artikel 11, lid 3, van de basisverordening een onderzoek dat uitsluitend de productomschrijving betreft.

a)   Vragenlijsten

Om de informatie te verkrijgen die zij voor het onderzoek nodig acht, zal de Commissie vragenlijsten toezenden aan de bedrijfstak van de Gemeenschap, aan andere bekende producenten in de Gemeenschap, aan bekende importeurs en gebruikers, aan bekende producenten/exporteurs in de Volksrepubliek China en aan de autoriteiten van dat land. De Commissie moet deze informatie en het bewijsmateriaal binnen de in punt 5, onder a), vermelde termijn ontvangen.

b)   Schriftelijk en mondeling verstrekken van informatie

Alle belanghebbenden wordt verzocht hun standpunt schriftelijk uiteen te zetten en andere informatie dan de antwoorden op de vragenlijst, alsmede bewijsmateriaal te verstrekken. De Commissie moet deze informatie en het bewijsmateriaal binnen de in punt 5, onder a), vermelde termijn ontvangen.

Bovendien kan de Commissie belanghebbenden horen die hierom verzoeken en die kunnen aantonen dat er bijzondere redenen zijn om hen te horen. Dit verzoek moet binnen de in punt 5, onder b), vermelde termijn worden ingediend.

5.   Termijnen

a)   Aanmelding en toezending van antwoorden op de vragenlijst en van andere informatie

Belanghebbenden die wensen dat bij het onderzoek met hun opmerkingen rekening wordt gehouden, moeten, tenzij anders vermeld, binnen veertig dagen na de bekendmaking van dit bericht in het Publicatieblad van de Europese Unie contact met de Commissie opnemen, hun standpunt uiteenzetten en hun antwoorden op de vragenlijst en andere informatie verstrekken. De aandacht wordt erop gevestigd dat de meeste in de basisverordening vermelde procedurele rechten slechts kunnen worden uitgeoefend indien de betrokkene zich binnen de genoemde termijn bij de Commissie kenbaar maakt.

b)   Mondeling onderhoud

Binnen dezelfde termijn van veertig dagen kunnen belanghebbenden ook vragen door de Commissie te worden gehoord.

6.   Schriftelijke opmerkingen, antwoorden op vragenlijsten en correspondentie

Alle opmerkingen en verzoeken moeten schriftelijk (niet elektronisch, tenzij anders vermeld) worden toegezonden onder opgave van naam, adres, e-mailadres, telefoon- en faxnummer en/of telexnummer van de belanghebbende. Alle schriftelijke opmerkingen, met inbegrip van de in dit bericht gevraagde informatie, antwoorden op de vragenlijst en correspondentie die op vertrouwelijke basis worden verstrekt, moeten van het opschrift „LIMITED” (5) zijn voorzien en moeten overeenkomstig artikel 19, lid 2, van de basisverordening vergezeld gaan van een niet-vertrouwelijke versie met de vermelding „FOR INSPECTION BY INTERESTED PARTIES”.

Correspondentieadres van de Commissie:

| Europese Commissie |
| --- |
| Directoraat-generaal Handel |
| Directoraat H |
| Kamer: J-79 4/23 |
| B-1049 Brussel |
| Fax (32-2) 295 65 05 |

Europese Commissie

Directoraat-generaal Handel

Directoraat H

Kamer: J-79 4/23

B-1049 Brussel

Fax (32-2) 295 65 05

7.   Niet-medewerking

Indien een belanghebbende binnen de vastgestelde termijnen toegang tot de nodige gegevens weigert, deze niet verstrekt of het onderzoek aanmerkelijk belemmert, kunnen overeenkomstig artikel 18 van de basisverordening aan de hand van de beschikbare gegevens voorlopige of definitieve conclusies, zowel in positieve als in negatieve zin, worden getrokken.

Wanneer blijkt dat een belanghebbende onjuiste of misleidende informatie heeft verstrekt, wordt deze informatie buiten beschouwing gelaten en kan van de beschikbare gegevens gebruik worden gemaakt. Indien een belanghebbende geen of slechts gedeeltelijk medewerking verleent en de bevindingen daarom overeenkomstig artikel 18 van de basisverordening op de beschikbare gegevens worden gebaseerd, kunnen de resultaten voor deze belanghebbende minder gunstig zijn dan indien hij wel medewerking had verleend.

8.   Tijdschema voor het onderzoek

Het onderzoek zal overeenkomstig artikel 11, lid 5, van de basisverordening binnen 15 maanden na de bekendmaking van dit bericht in het Publicatieblad van de Europese Unie worden afgesloten.

9.   Andere tussentijdse nieuwe onderzoeken op grond van artikel 11, lid 3, van de basisverordening

In punt 4 is beschreven wat dit nieuwe onderzoek omvat. Indien betrokken partijen om andere redenen om een nieuw onderzoek willen verzoeken, kunnen zij dit doen overeenkomstig artikel 11, lid 3, van de basisverordening.

10.   Verwerking van persoonsgegevens

Persoonsgegevens die in het kader van dit onderzoek worden verzameld, zullen worden behandeld in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (6).

11.   Hoorder

Indien belanghebbenden van mening zijn dat zij bij de uitoefening van hun recht van verweer moeilijkheden ondervinden, kunnen zij vragen dat de hoorder van DG Handel wordt ingeschakeld. Hij fungeert als tussenpersoon tussen de belanghebbenden en de diensten van de Commissie en kan zo nodig aanbieden te bemiddelen over procedurele kwesties aangaande de bescherming van hun belangen tijdens de procedure, met name voor kwesties inzake toegang tot het dossier, vertrouwelijkheid, verlenging van termijnen en behandeling van schriftelijke en/of mondelinge opmerkingen. Belanghebbenden die contact willen opnemen vinden de nodige gegevens en nadere informatie op de webpagina's van de hoorder op de website van DG Handel (http://ec.europa.eu/trade).

---

(1)  PB L 56 van 6.3.1996, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 2117/2005 (PB L 340 van 23.12.2005, blz. 17).

(2)  PB L 199 van 29.7.2005, blz. 1.

(3)  PB L 47 van 17.2.2006, blz. 3.

(4)  PB L 47 van 17.2.2006, blz. 59.

(5)  Dit betekent dat het document uitsluitend voor intern gebruik bestemd is. Het document is beschermd krachtens artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 145 van 31.5.2001, blz. 43). Het document is vertrouwelijk in de zin van artikel 19 van Verordening (EG) nr. 384/96, en artikel 6 van de WTO-overeenkomst betreffende de toepassing van artikel VI van de GATT 1994 (antidumpingovereenkomst).

(6)  PB L 8 van 12.1.2001, blz. 1.

---

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/68 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/68

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5032 — Roxel/Protac)

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 74/17)

| 1. | Op 12 maart 2008 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) waarin is medegedeeld dat de ondernemingen MBDA SAS („MBDA”, Frankrijk), en SNPE Matériaux Énergétiques SA („SME”, Frankrijk), een Franse dochteronderneming van het SNPE-concern, via hun bestaande gezamenlijke onderneming, Roxel SAS („Roxel”, Frankrijk), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening gezamenlijk zeggenschap verkrijgen over de onderneming Protac (Frankrijk) door de aankoop van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 12 maart 2008 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) waarin is medegedeeld dat de ondernemingen MBDA SAS („MBDA”, Frankrijk), en SNPE Matériaux Énergétiques SA („SME”, Frankrijk), een Franse dochteronderneming van het SNPE-concern, via hun bestaande gezamenlijke onderneming, Roxel SAS („Roxel”, Frankrijk), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening gezamenlijk zeggenschap verkrijgen over de onderneming Protac (Frankrijk) door de aankoop van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | voor MBDA: productie en verkoop van geleide wapens en geleidewapensystemen; |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

voor MBDA: productie en verkoop van geleide wapens en geleidewapensystemen;

| — | voor SME: productie van drijfladingen en energetische uitrusting, hoofdzakelijk voor de lucht- en ruimtevaartindustrie, defensie en de automobielindustrie, en drijfgassen en springstoffen voor militaire toepassingen; |
| --- | --- |

—

voor SME: productie van drijfladingen en energetische uitrusting, hoofdzakelijk voor de lucht- en ruimtevaartindustrie, defensie en de automobielindustrie, en drijfgassen en springstoffen voor militaire toepassingen;

| — | voor Protac: ontwerp, productie en verkoop van aandrijfsystemen voor tactische geleide wapens. |
| --- | --- |

—

voor Protac: ontwerp, productie en verkoop van aandrijfsystemen voor tactische geleide wapens.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbende derden haar hun eventuele opmerkingen ten aanzien van de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk 10 dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van referentienummer COMP/M.5032 — Roxel/Protac, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie Fusiezaken |
| J-70 |
| B-1049 Brussel |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbende derden haar hun eventuele opmerkingen ten aanzien van de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk 10 dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van referentienummer COMP/M.5032 — Roxel/Protac, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie Fusiezaken

J-70

B-1049 Brussel

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/69 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/69

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.4919 — StatoilHydro/ConocoPhillips (Jet))

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 74/18)

| 1. | Op 14 maart 2008 heeft de Commissie een aanmelding ontvangen van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). Hierin is meegedeeld dat StatoilHydro ASA („StatoilHydro”, Noorwegen), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening de volledige zeggenschap verkrijgt over het geheel van drie ondernemingen („Jet Scandinavia”) bestaande uit ConocoPhillips Danmark ApS (Denemarken), ConocoPhillips Nordic AB (Zweden) en ConocoPhillips JET AS (Noorwegen), door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 14 maart 2008 heeft de Commissie een aanmelding ontvangen van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). Hierin is meegedeeld dat StatoilHydro ASA („StatoilHydro”, Noorwegen), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening de volledige zeggenschap verkrijgt over het geheel van drie ondernemingen („Jet Scandinavia”) bestaande uit ConocoPhillips Danmark ApS (Denemarken), ConocoPhillips Nordic AB (Zweden) en ConocoPhillips JET AS (Noorwegen), door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | voor StatoilHydro: geïntegreerde aardolie- en gasonderneming, met upstream activiteiten in de exploratie, ontwikkeling, productie en verkoop van aardolie en gas, en downstream activiteiten in de exploitatie van tankstations, met name in Denemarken, Noorwegen en Zweden; |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

voor StatoilHydro: geïntegreerde aardolie- en gasonderneming, met upstream activiteiten in de exploratie, ontwikkeling, productie en verkoop van aardolie en gas, en downstream activiteiten in de exploitatie van tankstations, met name in Denemarken, Noorwegen en Zweden;

| — | voor Jet Scandinavia: exploitatie van tankstations (onder de merknaam „Jet”) in Denemarken, Noorwegen en Zweden en opslagterminals in Zweden. |
| --- | --- |

—

voor Jet Scandinavia: exploitatie van tankstations (onder de merknaam „Jet”) in Denemarken, Noorwegen en Zweden en opslagterminals in Zweden.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen ten aanzien van deze voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen de Commissie per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.4919 — StatoilHydro/ConocoPhillips (Jet), aan onderstaand adres worden gezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie Concentratiezaken |
| J-70 |
| B-1049 Brussel |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen ten aanzien van deze voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen de Commissie per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.4919 — StatoilHydro/ConocoPhillips (Jet), aan onderstaand adres worden gezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie Concentratiezaken

J-70

B-1049 Brussel

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/70 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/70

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5104 — Altor Fund II/Papyrus)

Zaak die in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 74/19)

| 1. | Op 14 maart 2008 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 (1) van de Raad waarin is medegedeeld dat Altor Fund II („Altor”, Zweden), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening de volledige zeggenschap verkrijgt over Papyrus AB en gelieerde ondernemingen (tezamen „Papyrus”, Zweden) door de aankoop van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 14 maart 2008 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 (1) van de Raad waarin is medegedeeld dat Altor Fund II („Altor”, Zweden), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening de volledige zeggenschap verkrijgt over Papyrus AB en gelieerde ondernemingen (tezamen „Papyrus”, Zweden) door de aankoop van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | voor Altor: private equity; |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

voor Altor: private equity;

| — | voor Papyrus: distributie van fijn papier, verpakkingsmateriaal, verbruiksgoederen en kantoorartikelen. |
| --- | --- |

—

voor Papyrus: distributie van fijn papier, verpakkingsmateriaal, verbruiksgoederen en kantoorartikelen.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2) moet worden opgemerkt dat deze zaak in aanmerking komt voor deze procedure. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2) moet worden opgemerkt dat deze zaak in aanmerking komt voor deze procedure.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbende derden haar hun eventuele opmerkingen ten aanzien van de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk 10 dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van referentienummer COMP/M.5104 — Altor Fund II/Papyrus, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie Fusiezaken |
| J-70 |
| B-1049 Brussel |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbende derden haar hun eventuele opmerkingen ten aanzien van de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk 10 dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van referentienummer COMP/M.5104 — Altor Fund II/Papyrus, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie Fusiezaken

J-70

B-1049 Brussel

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

(2)  PB C 56 van 5.3.2005, blz. 32.

---

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/71 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/71

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5077 — Colony Capital/Morgan Stanley/Colfilm)

Zaak die in aanmerking kan komen voor een vereenvoudigde procedure

(Voor de EER relevante tekst)

(2008/C 74/20)

| 1. | Op 14 maart 2008 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) waarin wordt meegedeeld dat de ondernemingen Colony Investors VII, L.P., en Colyzeo Investors, L.P. (beide Verenigd Koninkrijk) beide onder zeggenschap staand van Colony Capital („Colony Capital”, Verenigde Staten), en Morgan Stanley & Co. International plc, die deel uitmaakt van het Morgan Stanley-concern („Morgan Stanley”, Verenigde Staten) in de zin van artikel 3, lid 1, sub b), van genoemde verordening gezamenlijk zeggenschap verkrijgen over de onderneming Colfilm SAS („Colfilm”, Frankrijk) door de aankoop van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 14 maart 2008 ontving de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) waarin wordt meegedeeld dat de ondernemingen Colony Investors VII, L.P., en Colyzeo Investors, L.P. (beide Verenigd Koninkrijk) beide onder zeggenschap staand van Colony Capital („Colony Capital”, Verenigde Staten), en Morgan Stanley & Co. International plc, die deel uitmaakt van het Morgan Stanley-concern („Morgan Stanley”, Verenigde Staten) in de zin van artikel 3, lid 1, sub b), van genoemde verordening gezamenlijk zeggenschap verkrijgen over de onderneming Colfilm SAS („Colfilm”, Frankrijk) door de aankoop van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | voor Colony Capital: deelnemingen in privékapitaal; |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

voor Colony Capital: deelnemingen in privékapitaal;

| — | voor Morgan Stanley: wereldwijde financiële dienstverlening; |
| --- | --- |

—

voor Morgan Stanley: wereldwijde financiële dienstverlening;

| — | voor Colfilm: houdstermaatschappij van Paris Saint-Germain Football SA en aanverwante (sport) activiteiten. |
| --- | --- |

—

voor Colfilm: houdstermaatschappij van Paris Saint-Germain Football SA en aanverwante (sport) activiteiten.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. In het licht van de Mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2) wordt vermeld dat deze zaak in aanmerking kan komen voor deze procedure. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. In het licht van de Mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2) wordt vermeld dat deze zaak in aanmerking kan komen voor deze procedure.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbende derden hun eventuele opmerkingen ten aanzien van de voorgenomen concentratie kenbaar te maken aan de Commissie.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van referentienummer COMP/M.5077 — Colony Capital/Morgan Stanley/Colfilm, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| B-1049 Brussel |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbende derden hun eventuele opmerkingen ten aanzien van de voorgenomen concentratie kenbaar te maken aan de Commissie.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van referentienummer COMP/M.5077 — Colony Capital/Morgan Stanley/Colfilm, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

B-1049 Brussel

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

(2)  PB C 56 van 5.3.2005, blz. 32.

---

ANDERE BESLUITEN

Commissie

| 20.3.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 74/72 |
| --- | --- | --- | --- |

20.3.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 74/72

---

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

(2008/C 74/21)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 7 van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag. Bezwaarschriften moeten de Commissie bereiken binnen zes maanden te rekenen vanaf de datum van deze bekendmaking.

SAMENVATTING

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

„KAINUUN RÖNTTÖNEN”

EG-nummer: FI/PGI/005/0099/23.06.1999

BOB ( ) BGA ( X )

Deze samenvatting bevat de belangrijkste gegevens uit het productdossier ter informatie.

1.   Bevoegde dienst van de lidstaat:

| Naam: | Maa- ja metsätalousministeriö |
| --- | --- |
| Adres: | PL 30, FI-00023 Valtioneuvosto |
| Tel. | (358-9) 1605 42 78 |
| Fax | (358-9) 1605 34 00 |
| E-mail: | maija.heinonen@mmm.fi |

Naam:

Maa- ja metsätalousministeriö

Adres:

PL 30, FI-00023 Valtioneuvosto

Tel.

(358-9) 1605 42 78

Fax

(358-9) 1605 34 00

E-mail:

maija.heinonen@mmm.fi

2.   Groepering:

| Naam: | Kainuun Leipomoliikkeen harjoittajat ry |
| --- | --- |
| Adres: | Kainuuntie 126 |
| FI-88900 Kuhmo |

Naam:

Kainuun Leipomoliikkeen harjoittajat ry

Adres:

Kainuuntie 126

FI-88900 Kuhmo

Tel.

(358-020) 833 53 35

Fax

(358-8) 655 12 74

E-mail:

kaesa@kaesankotileipomo.fi

Samenstelling:

Producenten/verwerkers ( X ) Andere samenstelling ( )

3.   Productcategorie:

Categorie 2.4: Brood, gebak, suikerwerk, biscuits en andere bakkerswaren

4.   Beschrijving:

(samenvatting van de bij artikel 4, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 voorgeschreven gegevens)

4.1.   Naam: „Kainuun rönttönen”.

4.2.   Beschrijving: Kainuun rönttönen zijn een kleine, ronde, open roggetaartjes, gevuld met gekookte aardappelpuree, roggemeel en bosbessen. In de taartjes zit een zoetsmakende roodbruine vulling van aardappelpuree en bosbessen, geglazuurd met een laagje gesmolten boter. De Kainuun rönttönen worden in drie stappen bereid: eerst wordt de vulling gemaakt, daarna het deeg en ten slotte worden beide samengevoegd.

4.3.   Geografisch gebied: De regio Kainuu ligt in de Provincie Oulu en omvat 8 gemeenten en twee steden. Het gebied telt 86 000 inwoners en heeft een bevolkingsdichtheid van 4 inwoners per km2. Kainuu strekt zich uit over een oppervlakte van 24 451 km2, waarvan 12 % bedekt is door water. Voorts is er meer dan 2 miljoen hectaren woud en wordt het landschap gekenmerkt door heuvels, wouden, waterpartijen en moerassen.

4.4.   Bewijs van de oorsprong: De producten worden vervaardigd overeenkomstig de huidige wetgeving. Tijdens het productieproces wordt het HACCP-kwaliteitsborgingssysteem toegepast. De Finse voedselveiligheidsautoriteit ziet erop toe dat de producten beantwoorden aan de vastgestelde productspecificaties.

De traceerbaarheid wordt gewaarborgd door vermelding van de naam van de producent op de verpakking of op het etiket dat aan de verpakking moet worden bevestigd. Kainuun rönttönen mogen uitsluitend worden geproduceerd binnen een afgebakend geografisch gebied.

4.5.   Werkwijze voor het verkrijgen van het product: De Kainuun rönttönen worden in drie stappen bereid: eerst wordt de vulling gemaakt, daarna het deeg en ten slotte worden beide samengevoegd. Kainuun rönttönen worden volledig ambachtelijk bereid. Alle ingrediënten worden manueel afgewogen. Machines worden alleen ingeschakeld om te helpen kneden, het deeg te rollen en de aardappelen te schillen.

Ingrediënten:

Korst:

| — | 0,500 kg koud water; |
| --- | --- |

—

0,500 kg koud water;

| — | 0,007 kg zout; |
| --- | --- |

—

0,007 kg zout;

| — | 0,300 kg tarwebloem; |
| --- | --- |

—

0,300 kg tarwebloem;

| — | 0,800 kg roggebloem; |
| --- | --- |

—

0,800 kg roggebloem;

| — | 0,050 kg koolzaadolie. |
| --- | --- |

—

0,050 kg koolzaadolie.

Vulling:

| — | 2,000 kg aardappelen; |
| --- | --- |

—

2,000 kg aardappelen;

| — | 0,300 kg roggebloem; |
| --- | --- |

—

0,300 kg roggebloem;

| — | 0,400 kg bosbessenpuree; |
| --- | --- |

—

0,400 kg bosbessenpuree;

| — | 0,100 kg suiker; |
| --- | --- |

—

0,100 kg suiker;

| — | 0,007 kg zout. |
| --- | --- |

—

0,007 kg zout.

Bereiding van de vulling:

Schil de aardappelen en kook ze gaar in water. Stamp ze daarna fijn tot puree.

Laat de aardappelen een beetje afkoelen; de roggebloem toevoegen en mengen.

Laat de vulling gedurende 2 à 3 uur afkoelen op kamertemperatuur zodat ze zachter wordt. Tussendoor een beetje roeren.

Zodra de puree afgekoeld en verzoet is, de gesuikerde bosbessenpuree en het zout toevoegen.

Bereiding van de korst:

Los het zout op in koud water. Voeg al roerend geleidelijk de roggebloem, de tarwebloem en een beetje gist toe. Kneed het geheel tot deeg. Voeg ten slotte de koolzaadolie toe.

Rol het deeg uit tot een dikte van 2 mm. Snij met een mes cirkels uit van 50-130 mm. Vul de korst met een dikke laag vulling en smeer de vulling uit tot op 1 cm van de rand. De verhouding tussen vulling en korst moet 1:1 bedragen.

Vouwen, vormen en bakken van de Kainuun rönttönen-taartjes:

Vouw de rand van de korst rond de vulling, maar laat het midden van de taart onbedekt en vorm de randen door ze samen te drukken tot een egale, gladde ronde boord. Leg de taartjes op een bakplaat.

Bak de taartjes in de oven tot ze krokant zijn en de randen een goudbruine kleur hebben. Haal ze uit de oven en smeer de randen in met gesmolten boter.

Bewaren van de Kainuun rönttönen-taartjes:

De krokante Kainuun rönttönen zijn het lekkerst wanneer ze lichtjes zijn afgekoeld.

Ze kunnen een tweetal dagen op kamertemperatuur worden bewaard onder een doek of in een papieren zak. In de koelkast kunnen ze een week worden bewaard. Gewoon opnieuw opwarmen voor het opdienen.

De taartjes kunnen zowel voor als na het bakken worden diepgevroren zodat ze langer kunnen worden bewaard. Taartjes die ongebakken worden ingevroren, kunnen nadien in kleinere hoeveelheden worden gebakken.

4.6.   Verband: Brood en banket nemen in de keuken van Kainuu een prominente plaats in. Götha en Reima Rannikko verwoordden het in hun boek Kainuun leipä (Brood in Kainuu), als volgt: „Naast de verschillende standaardbroden die in heel Kainuu worden gebakken, vindt men in de verschillende delen van de regio nog talloze lokale specialiteiten. Na vijf jaar opzoekingswerk hebben we in de regio Kainuu ongeveer honderd verschillende soorten brood en gebak geïnventariseerd, een aantal dat nog hoger ligt wanneer ook met alle varianten en nuances rekening wordt gehouden. De diversiteit van de brood- en gebakcultuur is minstens gedeeltelijk te danken aan de geografische ligging van Kainuu op een kruispunt van invloeden uit Noord-Ostrobothnië, Savo en het Russische Karelia.”.

Het verhaal doet de ronde dat de vrouwen vroeger, toen het voedsel aan het eind van de winter schaars was en de mannen hout moesten gaan hakken, de restjes van de bosbessen van de bodem van de ton schraapten en de laatste aardappelstukjes uit de aardappelmand raapten om ze te mengen en te bakken in een roggekorst. Het resultaat was een rönttönen, een grote voedzame taart. Tegenwoordig worden ook kleinere rönttönen gebakken op cocktailformaat.

De mens kent vier verschillende basissmaken: zout, zoet, zuur en bitter. Vroeger was suiker schaars of onvindbaar en bevredigde de Kainuun rönttönen de behoefte aan zoetigheid. De zoete smaak ontstond door de verzoeting van de aardappelen. Het rijzingsproces zorgt voor een lichte korst en een sappige smaak. De in de oven gebakken rönttönen is een uniek, krokant gebakje.

De rönttönen-taart wordt erkend als een origineel product dat uitsluitend in Kainuu wordt vervaardigd en is een lokale specialiteit van Kuhmo. In de literatuur en kookboeken wordt de rönttönen-taart steeds geassocieerd met Kainuu. Het recept voor rönttönen dat in het boek Baker's à la carte (van Manne Stenros) is opgenomen, is afkomstig van een van de producenten in Kainuu die bij deze aanvraag betrokken is.

In de regio Kainuu worden verschillende soorten taart gebakken, maar alleen de volgens dit recept gebakken open taart wordt rönttönen genoemd. De link met de regio Kainuu wordt onder meer toegelicht in het receptenboek: „Suomalaisia leipäerikoisuuksia” („Finse broodspecialiteiten”) (Leipätoimikunta, 1988). De geschiedenis van de regio en het product worden het best omschreven in het boek „Kainuun leipä” („Kainuu's brood”) (Otava, 1978) van Götha en Reima Rannikko. De Kainuun rönttönen worden aangehaald als voorbeeld van de bakcultuur in Kainuu in een boek van meesterkok Jaakko Kolmonen: „Suomen maakuntaleivät” („Brood uit de Finse regio's”), met recepten van ongeveer 80 verschillende soorten Finse broden. In literatuur over het leven in de regio Kainuu, zoals „Muina miehinä”, van Veikko Huovinen, worden de Kainuun rönttönen als streekproduct beschreven. De Kainuun rönttönen spelen een belangrijke rol tijdens culturele manifestaties in de regio Kainuu, zoals het jaarlijkse traditionele kamermuziekfestival van Kuhmo, waar toeristen uit de hele wereld de kans krijgen lokale specialiteiten te proeven. De Kainuun rönttönen werden voorgesteld tijdens het Finse gastronomiefestival van Helsinki in 1998, de landbouwmarkten van Helsinki in 1994 en de bakkerij- en gebakbeurs van Stuttgart in 1996. Ook tijdens de toerismebeurs van Helsinki namen de Kainuun rönttönen een prominente plaats in op de stand van Kainuu.

Kainuun rönttönen werden vroeger opgediend met soep, een traditie die nog steeds bestaat. Het is een heerlijk voedzaam tussendoortje voor kinderen en volwassen, waaraan voor de smaak enkel een beetje boter moet worden toegevoegd. Ze smaken prima met een kop koffie en zijn ideaal voor onderweg.

4.7.   Controlestructuur:

| Naam: | Elintarviketurvallisuusvirasto Evira |
| --- | --- |
| Adres: | PL 28, FI-00581 Helsinki |
| Tel. | (358-020) 772 003 |
| Fax | (358-020) 772 43 50 |
| E-mail: | kirjaamo@evira.fi |

Naam:

Elintarviketurvallisuusvirasto Evira

Adres:

PL 28, FI-00581 Helsinki

Tel.

(358-020) 772 003

Fax

(358-020) 772 43 50

E-mail:

kirjaamo@evira.fi

4.8.   Etikettering: —

---

(1)  PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12.

---