# Il-Ġurnal Uffiċjali C 53/2008

| | ISSN 1725-5198 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 5126 ta' Frar 2008 |

ISSN 1725-5198

Il-Ġurnal Uffiċjali

ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 5126 ta' Frar 2008

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | III   Atti preparatorji |
| | KUMITAT TAR-REĠJUNI |
| | It-72 Sessjoni Plenarja 28-29 ta' Novembru 2007 |
| 2008/C 053/01 | Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Green Paper dwar l-applikazzjonijiet għan-navigazzjoni bis-satellita | 1 |
| 2008/C 053/02 | Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar ir-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali | 6 |
| 2008/C 053/03 | Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Istrateġija komunitarja 2007-2012 għas-saħħa u s-siġurtà fuq il-post tax-xogħol | 16 |
| 2008/C 053/04 | Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Nadattaw għall-bidla klimatika fl-Ewropa — Alternattivi għall-azzjoni ta' l-UE | 21 |
| 2008/C 053/05 | Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Aġenda Ewropea għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata | 25 |
| 2008/C 053/06 | Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Edukazzjoni li tippromovi l-iżvilupp sostenibbli | 29 |
| 2008/C 053/07 | Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Xjuħija tajba fis-Soċjetà ta' l-Informazzjoni | 40 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

III   Atti preparatorji

KUMITAT TAR-REĠJUNI

It-72 Sessjoni Plenarja 28-29 ta' Novembru 2007

2008/C 053/01

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Green Paper dwar l-applikazzjonijiet għan-navigazzjoni bis-satellita

1

2008/C 053/02

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar ir-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

6

2008/C 053/03

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Istrateġija komunitarja 2007-2012 għas-saħħa u s-siġurtà fuq il-post tax-xogħol

16

2008/C 053/04

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Nadattaw għall-bidla klimatika fl-Ewropa — Alternattivi għall-azzjoni ta' l-UE

21

2008/C 053/05

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Aġenda Ewropea għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata

25

2008/C 053/06

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Edukazzjoni li tippromovi l-iżvilupp sostenibbli

29

2008/C 053/07

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Xjuħija tajba fis-Soċjetà ta' l-Informazzjoni

40

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

III Atti preparatorji

KUMITAT TAR-REĠJUNI

It-72 Sessjoni Plenarja 28-29 ta' Novembru 2007

| 26.2.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53/1 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53/1

---

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Green Paper dwar l-applikazzjonijiet għan-navigazzjoni bis-satellita

(2008/C 53/01)

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| — | huwa tal-fehma li s-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita Galileo hija indispensabbli, minħabba li hija ta' importanza strateġika sinifikanti mil-lat ta' żvilupp ekonomiku, tas-soċjetà u tas-sigurtà; |
| --- | --- |

—

huwa tal-fehma li s-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita Galileo hija indispensabbli, minħabba li hija ta' importanza strateġika sinifikanti mil-lat ta' żvilupp ekonomiku, tas-soċjetà u tas-sigurtà;

| — | huwa konvint li s-sistema ta' navigazzjoni Galileo ser tikkontribwixxi sostanzjalment għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija riveduta ta' Lisbona għat-tkabbir u l-impjiegi u, għaldaqstant, għal koeżjoni territorjali akbar; |
| --- | --- |

—

huwa konvint li s-sistema ta' navigazzjoni Galileo ser tikkontribwixxi sostanzjalment għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija riveduta ta' Lisbona għat-tkabbir u l-impjiegi u, għaldaqstant, għal koeżjoni territorjali akbar;

| — | jemmen li s-sistema Galileo se tikkontribwixxi għal ġestjoni aħjar ta' kull forma ta' transport fil-bliet u r-reġjuni. Is-sistema ser tagħti lok li l-ġestjoni ta' l-għargħar u sitwazzjonijiet oħra marbuta mal-ġestjoni tal-kriżijiet ikunu jistgħu jiġu ppjanati b'aktar preċiżjoni, li ssir ħidma ta' salvataġġ u li jkun issorveljat it-tibdil ambjentali. Meta tintuża flimkien ma' kartografija ta' netwerks ta' infrastruttura u ta' spazji taħt l-art, is-sistema Galileo għandha tiffaċilita l-ippjanar ta' l-ispazji reġjonali u urbani u tal-proġetti ta' kostruzzjoni, u fl-istess ħin ittejjeb il-mobilità tal-persuni b'diżabilità, eċċ. L-applikazzjoni tas-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita ser tagħti bidu għal dinamika ta' innovazzjoni dejjiema; |
| --- | --- |

—

jemmen li s-sistema Galileo se tikkontribwixxi għal ġestjoni aħjar ta' kull forma ta' transport fil-bliet u r-reġjuni. Is-sistema ser tagħti lok li l-ġestjoni ta' l-għargħar u sitwazzjonijiet oħra marbuta mal-ġestjoni tal-kriżijiet ikunu jistgħu jiġu ppjanati b'aktar preċiżjoni, li ssir ħidma ta' salvataġġ u li jkun issorveljat it-tibdil ambjentali. Meta tintuża flimkien ma' kartografija ta' netwerks ta' infrastruttura u ta' spazji taħt l-art, is-sistema Galileo għandha tiffaċilita l-ippjanar ta' l-ispazji reġjonali u urbani u tal-proġetti ta' kostruzzjoni, u fl-istess ħin ittejjeb il-mobilità tal-persuni b'diżabilità, eċċ. L-applikazzjoni tas-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita ser tagħti bidu għal dinamika ta' innovazzjoni dejjiema;

| — | jenfasizza li s-sistema Galileo għandha l-potezjal meħtieġ sabiex taqdi r-rwol ta' inkubatur li jwassal għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija ta' Lisbona; |
| --- | --- |

—

jenfasizza li s-sistema Galileo għandha l-potezjal meħtieġ sabiex taqdi r-rwol ta' inkubatur li jwassal għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija ta' Lisbona;

| — | jaħseb li jkun tassew għaqli li titwaqqaf aġenzija Ewropea inkarigata sabiex tħeġġeġ il-ħolqien ta' applikazzjonijiet u tippromovi l-proġett Galileo. Għandu jkollha strument finanzjarju disponibbli għaliha (kapital riskjuż) li permezz tiegħu tkun tista' tappoġġja l-SMEs fil-qasam tal-ħolqien ta' l-applikazzjonijiet; |
| --- | --- |

—

jaħseb li jkun tassew għaqli li titwaqqaf aġenzija Ewropea inkarigata sabiex tħeġġeġ il-ħolqien ta' applikazzjonijiet u tippromovi l-proġett Galileo. Għandu jkollha strument finanzjarju disponibbli għaliha (kapital riskjuż) li permezz tiegħu tkun tista' tappoġġja l-SMEs fil-qasam tal-ħolqien ta' l-applikazzjonijiet;

| — | huwa tal-fehma li għandha tinħoloq sistema pan-Ewropea għal promozzjoni, l-inċentivi u t-taħriġ, għaliex approċċ ikkoordinat biss jista' jipproduċi l-effett mixtieq; |
| --- | --- |

—

huwa tal-fehma li għandha tinħoloq sistema pan-Ewropea għal promozzjoni, l-inċentivi u t-taħriġ, għaliex approċċ ikkoordinat biss jista' jipproduċi l-effett mixtieq;

| — | huwa lest li jassumi r-rwol ta' intermedjarju u koordinatur bejn il-Kummissjoni Ewropea, id-diversi korpi li huma rilevanti għall-programm Galileo u l-awtoritajiet lokali u reġjonali. |
| --- | --- |

—

huwa lest li jassumi r-rwol ta' intermedjarju u koordinatur bejn il-Kummissjoni Ewropea, id-diversi korpi li huma rilevanti għall-programm Galileo u l-awtoritajiet lokali u reġjonali.

| Rapporteur | : | Is-Sur Petr OSVALD (CZ/PSE), Kunsillier Muniċipali ta' Plzeň |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Is-Sur Petr OSVALD (CZ/PSE), Kunsillier Muniċipali ta' Plzeň

Dokument ta' referenza

Green Paper dwar l-applikazzjonijiet għan-navigazzjoni bis-satellita

COM(2006) 769 finali

Rakkomandazzjonijiet ta' politika

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

Messaġġi ewlenin

| 1. | Il-kwalità tad-deċiżjonijiet tagħna kollha tiddependi mill-kapaċità tagħna li nieħdu deċiżjonijiet f'lokhom u f'waqthom; |
| --- | --- |

1.

Il-kwalità tad-deċiżjonijiet tagħna kollha tiddependi mill-kapaċità tagħna li nieħdu deċiżjonijiet f'lokhom u f'waqthom;

| 2. | huwa tal-fehma li s-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita Galileo hija indispensabbli, minħabba li hija ta' importanza strateġika sinifikanti mil-lat ta' żvilupp ekonomiku, tas-soċjetà u tas-sigurtà. Is-sistemi ta' navigazzjoni dalwaqt ser jagħmlu parti integrali mill-ħajja ta' kuljum, bl-istess mod bħat-telefonija ċellulari jew l-internet. Filwaqt li huwa minnu li fil-ġurnata tal-lum din it-teknoloġija hija użata l-aktar fil-qasam tat-trasport, flimkien mas-sistemi komplementari (eż. mapep, eċċ.), din ser tibdel konsiderevolment oqsma oħra wkoll, mill-ippjanar ta' l-ispazji reġjonali u urbani sal-ħarsien ta' l-ambjent, kif ukoll il-ġestjoni tal-kriżijiet, il-kostruzzjoni u l-agrikoltura; |
| --- | --- |

2.

huwa tal-fehma li s-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita Galileo hija indispensabbli, minħabba li hija ta' importanza strateġika sinifikanti mil-lat ta' żvilupp ekonomiku, tas-soċjetà u tas-sigurtà. Is-sistemi ta' navigazzjoni dalwaqt ser jagħmlu parti integrali mill-ħajja ta' kuljum, bl-istess mod bħat-telefonija ċellulari jew l-internet. Filwaqt li huwa minnu li fil-ġurnata tal-lum din it-teknoloġija hija użata l-aktar fil-qasam tat-trasport, flimkien mas-sistemi komplementari (eż. mapep, eċċ.), din ser tibdel konsiderevolment oqsma oħra wkoll, mill-ippjanar ta' l-ispazji reġjonali u urbani sal-ħarsien ta' l-ambjent, kif ukoll il-ġestjoni tal-kriżijiet, il-kostruzzjoni u l-agrikoltura;

| 3. | jemmen li huwa strateġikament, kif ukoll politikament u ekonomikament żvantaġġuż, li r-reġjuni ta' l-Ewropa jkunu dipendenti fuq sistema militari ta' potenzi oħra (GPS — l-Istati Uniti, Glonas — ir-Russja, Compass/Beidou — iċ-Ċina); |
| --- | --- |

3.

jemmen li huwa strateġikament, kif ukoll politikament u ekonomikament żvantaġġuż, li r-reġjuni ta' l-Ewropa jkunu dipendenti fuq sistema militari ta' potenzi oħra (GPS — l-Istati Uniti, Glonas — ir-Russja, Compass/Beidou — iċ-Ċina);

| 4. | huwa konvint li s-sistema ta' navigazzjoni Galileo ser tikkontribwixxi sostanzjalment għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija riveduta ta' Lisbona għat-tkabbir u l-impjiegi u, għaldaqstant, għal koeżjoni territorjali akbar; |
| --- | --- |

4.

huwa konvint li s-sistema ta' navigazzjoni Galileo ser tikkontribwixxi sostanzjalment għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija riveduta ta' Lisbona għat-tkabbir u l-impjiegi u, għaldaqstant, għal koeżjoni territorjali akbar;

| 5. | huwa fiduċjuż li s-sistema Galileo ser tkun strument ġdid għall-iżvilupp u t-tkabbir tal-kompetittività fi ħdan ir-reġjuni ta' l-Ewropa. Din is-sistema ser tikkontribwixxi għat-titjib tal-ġestjoni ta' kull tip ta' trasport fil-bliet u r-reġjuni. Is-sistema ser tagħti lok li l-ġestjoni ta' l-għargħar u sitwazzjonijiet oħra marbuta mal-ġestjoni tal-kriżijiet ikunu jistgħu jiġu ppjanati b'aktar preċiżjoni, li ssir ħidma ta' salvataġġ u li jkun issorveljat it-tibdil ambjentali. Meta tintuża flimkien ma' kartografija ta' netwerks ta' infrastruttura u ta' spazji taħt l-art, is-sistema Galileo għandha tiffaċilita l-ippjanar ta' l-ispazji reġjonali u urbani u tal-proġetti ta' kostruzzjoni, u fl-istess ħin ittejjeb il-mobilità tal-persuni b'diżabilità, eċċ. L-applikazzjoni tas-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita ser tagħti bidu għal dinamika ta' innovazzjoni dejjiema; |
| --- | --- |

5.

huwa fiduċjuż li s-sistema Galileo ser tkun strument ġdid għall-iżvilupp u t-tkabbir tal-kompetittività fi ħdan ir-reġjuni ta' l-Ewropa. Din is-sistema ser tikkontribwixxi għat-titjib tal-ġestjoni ta' kull tip ta' trasport fil-bliet u r-reġjuni. Is-sistema ser tagħti lok li l-ġestjoni ta' l-għargħar u sitwazzjonijiet oħra marbuta mal-ġestjoni tal-kriżijiet ikunu jistgħu jiġu ppjanati b'aktar preċiżjoni, li ssir ħidma ta' salvataġġ u li jkun issorveljat it-tibdil ambjentali. Meta tintuża flimkien ma' kartografija ta' netwerks ta' infrastruttura u ta' spazji taħt l-art, is-sistema Galileo għandha tiffaċilita l-ippjanar ta' l-ispazji reġjonali u urbani u tal-proġetti ta' kostruzzjoni, u fl-istess ħin ittejjeb il-mobilità tal-persuni b'diżabilità, eċċ. L-applikazzjoni tas-sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita ser tagħti bidu għal dinamika ta' innovazzjoni dejjiema;

Relevanza għall-Kumitat tar-Reġjuni

| 6. | huwa konxju li l-programm Galileo jikkostitwixxi pass importanti sabiex titwitta t-triq għall-iżvilupp tar-reġjuni ta' l-Ewropa. L-objettivi ta' din l-inizjattiva jikkonformaw mal-prijoritajiet prinċipali tal-KtR. Grazzi għas-sistema Galileo, ikun possibbli, per eżempju, li t-tipi kollha tat-trasport isiru aktar siguri u ma jkunx hemm konġestjoni, li l-ambjent u t-tibdil assoċjat miegħu jkunu jistgħu jiġu ssorveljati aħjar, li jsir titjib fil-qasam tal-prevenzjoni ta' sitwazzjonijiet ta' kriżi, li l-ġestjoni ta' kriżijiet tkun ikkoordinata aħjar u l-interventi jsiru b'mod aktar preċiż, u b'aktar ħeffa u effikaċja. Is-sistema globali tan-navigazzjoni bis-satellita (GNSS) għandha ttejjeb l-ippjanar territorjali u t-tħejjija, it-twettiq u s-segwitu tal-proġetti ta' kostruzzjoni. Għandha żżid ukoll il-mobilità tal-persuni b'diżabilità u tnaqqas il-livell ta' difetti fin-netwerks ta' enerġija. Jekk il-preparamenti u t-tħaddim tal-programm Galileo jingħataw l-attenzjoni, il-koordinazzjoni u l-isforzi li jixirqilhom, il-proġett għandu jwitti t-triq għall-bidu ta' kapitlu ġdid fl-innovazzjoni, ir-riċerka, l-iżvilupp u l-applikazzjoni ta' teknoloġiji innovattivi u dan jgħodd kemm għall-ambjent industrijali kif ukoll għall-ħajja ta' kuljum. Għaldaqstant il-programm għandu jiżviluppa fi strument b'saħħtu, li jkun kapaċi jsaħħaħ il-kompetittività ta' kull reġjun Ewropew kif ukoll ta' l-Unjoni Ewropea kollha; |
| --- | --- |

6.

huwa konxju li l-programm Galileo jikkostitwixxi pass importanti sabiex titwitta t-triq għall-iżvilupp tar-reġjuni ta' l-Ewropa. L-objettivi ta' din l-inizjattiva jikkonformaw mal-prijoritajiet prinċipali tal-KtR. Grazzi għas-sistema Galileo, ikun possibbli, per eżempju, li t-tipi kollha tat-trasport isiru aktar siguri u ma jkunx hemm konġestjoni, li l-ambjent u t-tibdil assoċjat miegħu jkunu jistgħu jiġu ssorveljati aħjar, li jsir titjib fil-qasam tal-prevenzjoni ta' sitwazzjonijiet ta' kriżi, li l-ġestjoni ta' kriżijiet tkun ikkoordinata aħjar u l-interventi jsiru b'mod aktar preċiż, u b'aktar ħeffa u effikaċja. Is-sistema globali tan-navigazzjoni bis-satellita (GNSS) għandha ttejjeb l-ippjanar territorjali u t-tħejjija, it-twettiq u s-segwitu tal-proġetti ta' kostruzzjoni. Għandha żżid ukoll il-mobilità tal-persuni b'diżabilità u tnaqqas il-livell ta' difetti fin-netwerks ta' enerġija. Jekk il-preparamenti u t-tħaddim tal-programm Galileo jingħataw l-attenzjoni, il-koordinazzjoni u l-isforzi li jixirqilhom, il-proġett għandu jwitti t-triq għall-bidu ta' kapitlu ġdid fl-innovazzjoni, ir-riċerka, l-iżvilupp u l-applikazzjoni ta' teknoloġiji innovattivi u dan jgħodd kemm għall-ambjent industrijali kif ukoll għall-ħajja ta' kuljum. Għaldaqstant il-programm għandu jiżviluppa fi strument b'saħħtu, li jkun kapaċi jsaħħaħ il-kompetittività ta' kull reġjun Ewropew kif ukoll ta' l-Unjoni Ewropea kollha;

| 7. | jenfasizza li s-sistema Galileo għandha l-potezjal meħtieġ sabiex taqdi r-rwol ta' inkubatur li jwassal għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija ta' Lisbona. Sabiex dan iseħħ, jeħtieġ li mhux biss l-Istati Membri kollha, iżda wkoll ir-reġjuni kollha ta' l-Ewropa, jinvolvu ruħhom bis-sħiħ f'dan il-proġett. Is-suċċess tiegħu jiddependi mil-livell ta' involviment u interess ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali. Fir-reġjuni, Galileo ser joħloq sensiela ta' opportunitajiet ġodda għall-kummerċ li jkunu ta' interess għall-atturi lokali u reġjonali kollha bħal per eżempju l-SMEs. Barraminhekk, bis-saħħa ta' dan il-proġett, l-isħubiji bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali, l-intrapriżi, l-istituti xjentifiċi u ta' riċerka fir-reġjuni jissaħħu. Jekk l-aspetti kollha tal-proġett Galileo jiġu implimentati b'mod ekwilibrat mhux biss fl-Istati l-Membri l-antiki, iżda wkoll fil-ġodda — u jkun għaqli li dawn ta' l-aħħar jiġu involuti aktar bis-serjetà fil-proġett — għandu jsir wieħed mill-istrumenti ewlenin fit-tisħiħ tal-koeżjoni territorjali ta' l-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

7.

jenfasizza li s-sistema Galileo għandha l-potezjal meħtieġ sabiex taqdi r-rwol ta' inkubatur li jwassal għall-kisba ta' l-objettivi ta' l-istrateġija ta' Lisbona. Sabiex dan iseħħ, jeħtieġ li mhux biss l-Istati Membri kollha, iżda wkoll ir-reġjuni kollha ta' l-Ewropa, jinvolvu ruħhom bis-sħiħ f'dan il-proġett. Is-suċċess tiegħu jiddependi mil-livell ta' involviment u interess ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali. Fir-reġjuni, Galileo ser joħloq sensiela ta' opportunitajiet ġodda għall-kummerċ li jkunu ta' interess għall-atturi lokali u reġjonali kollha bħal per eżempju l-SMEs. Barraminhekk, bis-saħħa ta' dan il-proġett, l-isħubiji bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali, l-intrapriżi, l-istituti xjentifiċi u ta' riċerka fir-reġjuni jissaħħu. Jekk l-aspetti kollha tal-proġett Galileo jiġu implimentati b'mod ekwilibrat mhux biss fl-Istati l-Membri l-antiki, iżda wkoll fil-ġodda — u jkun għaqli li dawn ta' l-aħħar jiġu involuti aktar bis-serjetà fil-proġett — għandu jsir wieħed mill-istrumenti ewlenin fit-tisħiħ tal-koeżjoni territorjali ta' l-Unjoni Ewropea;

| 8. | jixtieq jirrimarka li, minkejja li huwa minnu li s-servizzi bażiċi proposti mis-sistema Galileo fis-suq tal-massa ser ikunu bla ħlas, is-servizzi b'garanzija ta' kredibilità u preċiżjoni aktar sfiqa ser ikunu bil-ħlas. Bil-għan li tissaħħaħ il-koeżjoni territorjali, ikun għaqli li jiġi żgurat li r-reġjuni Ewropej inqas żviluppati ma jiġux żvantaġġati f'dan ir-rigward u li jkunu involuti b'mod sħiħ fil-proċess kollu. B'mod partikulari, jeħtieġ li jingħataw garanzija għall-aċċess tas-sistema u l-applikazzjonijiet tagħha. |
| --- | --- |

8.

jixtieq jirrimarka li, minkejja li huwa minnu li s-servizzi bażiċi proposti mis-sistema Galileo fis-suq tal-massa ser ikunu bla ħlas, is-servizzi b'garanzija ta' kredibilità u preċiżjoni aktar sfiqa ser ikunu bil-ħlas. Bil-għan li tissaħħaħ il-koeżjoni territorjali, ikun għaqli li jiġi żgurat li r-reġjuni Ewropej inqas żviluppati ma jiġux żvantaġġati f'dan ir-rigward u li jkunu involuti b'mod sħiħ fil-proċess kollu. B'mod partikulari, jeħtieġ li jingħataw garanzija għall-aċċess tas-sistema u l-applikazzjonijiet tagħha.

Tweġibiet għall-mistoqsijiet imqajma fil-Green Paper

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 1 — dwar il-miżuri li għandhom jittieħdu sabiex jitħaffef il-proċess tat-tqegħid fis-suq ta' l-applikazzjonijiet tal-GNSS, l-adegwatezza tal-qafas legali u l-ħtieġa li jittejjeb aktar, kif ukoll ir-rwol ta' l-awtoritajiet pubbliċi:

| 9. | Fis-settur tat-trasport, hemm bosta standards tekniċi Komunitarji li jridu jiġu riveduti b'tali mod li l-esiġenzi kollha tagħhom ikunu konformi ma' l-istandards tas-sistema Galileo, sabiex ma jkunx hemm kontradizzjonijiet. B'hekk biss ikun jista' jiġi żgurat il-livell ta' interoperabilità li huwa meħtieġ bejn id-diversi sistemi jew applikazzjonijiet. Wieħed mill-fatturi essenzjali li jista' jħaffef il-proċess tat-tqegħid fis-suq ta' applikazzjonijiet siguri fir-rigward tas-sistemi ta' navigazjoni huwa li ssir ċertifikazzjoni bl-akbar reqqa tal-kompatibilità tagħhom mas-sistema Galileo, b'konformità ma' l-istandards tekniċi modifikati tal-Komunità, u d-definizzjoni tal-ħtiġijiet tekniċi bażiċi dwar it-tagħmir installat fuq l-art u apparat ta' sigurtà ieħor li jużaw it-teknoloġija tan-navigazzjoni bis-satellita. B'mod ġenerali, dan jinvolvi li tingħata prova, fil-qafas tal-proċess ta' ċertifikazzjoni, tas-sigurtà tat-tagħmir ikkonċermat. Iċ-ċertifikazzjoni għandha tinħareġ minn korp speċjalizzat u awtorizzat li jeżerċita din it-tip ta' attività (waqt li ssir distinzjoni bejn il-livelli Komunitarji u nazzjonali). Hemm bżonn ukoll li jiġi deċiż liema sistemi jew applikazzjonijiet oħra għandhom ikunu sottomessi għaċ-ċertifikazzjoni fir-rigward tad-diversi komponenti tas-sistema Galileo (u b'mod partikulari s-sistema ta' l-EGNOS). |
| --- | --- |

9.

Fis-settur tat-trasport, hemm bosta standards tekniċi Komunitarji li jridu jiġu riveduti b'tali mod li l-esiġenzi kollha tagħhom ikunu konformi ma' l-istandards tas-sistema Galileo, sabiex ma jkunx hemm kontradizzjonijiet. B'hekk biss ikun jista' jiġi żgurat il-livell ta' interoperabilità li huwa meħtieġ bejn id-diversi sistemi jew applikazzjonijiet. Wieħed mill-fatturi essenzjali li jista' jħaffef il-proċess tat-tqegħid fis-suq ta' applikazzjonijiet siguri fir-rigward tas-sistemi ta' navigazjoni huwa li ssir ċertifikazzjoni bl-akbar reqqa tal-kompatibilità tagħhom mas-sistema Galileo, b'konformità ma' l-istandards tekniċi modifikati tal-Komunità, u d-definizzjoni tal-ħtiġijiet tekniċi bażiċi dwar it-tagħmir installat fuq l-art u apparat ta' sigurtà ieħor li jużaw it-teknoloġija tan-navigazzjoni bis-satellita. B'mod ġenerali, dan jinvolvi li tingħata prova, fil-qafas tal-proċess ta' ċertifikazzjoni, tas-sigurtà tat-tagħmir ikkonċermat. Iċ-ċertifikazzjoni għandha tinħareġ minn korp speċjalizzat u awtorizzat li jeżerċita din it-tip ta' attività (waqt li ssir distinzjoni bejn il-livelli Komunitarji u nazzjonali). Hemm bżonn ukoll li jiġi deċiż liema sistemi jew applikazzjonijiet oħra għandhom ikunu sottomessi għaċ-ċertifikazzjoni fir-rigward tad-diversi komponenti tas-sistema Galileo (u b'mod partikulari s-sistema ta' l-EGNOS).

| 10. | It-teknoloġiji l-ġodda joħolqu wkoll riskji ġodda. Għalhekk huwa essenzjali li, per eżempju fil-qasam tal-prevenzjoni u l-ħarsien, titkompla l-ħidma kontra l-attakki magħmula deliberatament u tiġi analizzata bir-reqqa l-kwistjoni tar-responsabbiltà (pubblika u privata). |
| --- | --- |

10.

It-teknoloġiji l-ġodda joħolqu wkoll riskji ġodda. Għalhekk huwa essenzjali li, per eżempju fil-qasam tal-prevenzjoni u l-ħarsien, titkompla l-ħidma kontra l-attakki magħmula deliberatament u tiġi analizzata bir-reqqa l-kwistjoni tar-responsabbiltà (pubblika u privata).

| 11. | Fis-settur tal-ġeodesija, l-enerġija, l-ilma, it-telekomunikazzjonijiet, eċċ., hemm bżonn li ċ-ċertifikazzjoni u l-aġġornament ta' l-appoġġi kartografiċi jiġu żgurati billi jiġi armonizzat l-aċċess għad-data tad-diversi korpi. Fis-sens strett tal-kelma, il-proġett tal-pjattaforma ta' Monitoraġġ Globali għall-Ambjent u s-Sigurtà (GMES) jiffaċilita konsiderevolment l-aċċess ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali għad-data u l-armonizzazzjoni ta' din id-data. Madankollu jenħtieġ li tiġi kkjarifikata r-rabta bejn is-sistemi GMES u d-direttiva INSPIRE (Direttiva 2007/2/KE li tistabbilixxi Infrastruttura għall-Informazzjoni Ġeografika fil-Komunità Ewropea) u li jkun preċiżat b'liema mod u b'liema kundizzjonijiet (eż. proprjetà intellettwali u l-limitazzjonijiet u l-kundizzjonijiet ta' l-użu) ser tkun aċċessibbli d-data miżmuma mill-awtoritajiet pubbliċi bil-għan li jilħqu lill-korpi privati. Il-livell lokali u reġjonali għandu jibbenefika mill-GMES ukoll, u dal-fatt għandu jitqies meta l-inizjattiva u l-applikazzjonijiet ikunu qegħdin jiġu żviluppati. B'mod partikulari, kwalunkwe spiża addizzjonali għall-awtoritajiet lokali u reġjonali li tkun meħtieġa sabiex jiġu adattati bażi ta' data eżistenti, per eżempju billi tiġi armonizzata d-data eżistenti jew isir tibdil fl-interfaces tad-data, għandha tkun ikkumpensata minn mekkaniżmi finanzjarji adegwati sabiex jiġi evitat li l-livell lokali u reġjonali — li għandu fil-pussess tiegħu ħafna minn din id-data — ikollu jerfa' l-ispejjeż waħdu. Barraminhekk, għandhom jitqiesu l-aspetti ta' sigurtà u l-ħtiġijiet fir-rigward tal-ħarsien tad-data — f'ċerti każijiet qegħdin nitħaddtu dwar data dettaljata ħafna. |
| --- | --- |

11.

Fis-settur tal-ġeodesija, l-enerġija, l-ilma, it-telekomunikazzjonijiet, eċċ., hemm bżonn li ċ-ċertifikazzjoni u l-aġġornament ta' l-appoġġi kartografiċi jiġu żgurati billi jiġi armonizzat l-aċċess għad-data tad-diversi korpi. Fis-sens strett tal-kelma, il-proġett tal-pjattaforma ta' Monitoraġġ Globali għall-Ambjent u s-Sigurtà (GMES) jiffaċilita konsiderevolment l-aċċess ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali għad-data u l-armonizzazzjoni ta' din id-data. Madankollu jenħtieġ li tiġi kkjarifikata r-rabta bejn is-sistemi GMES u d-direttiva INSPIRE (Direttiva 2007/2/KE li tistabbilixxi Infrastruttura għall-Informazzjoni Ġeografika fil-Komunità Ewropea) u li jkun preċiżat b'liema mod u b'liema kundizzjonijiet (eż. proprjetà intellettwali u l-limitazzjonijiet u l-kundizzjonijiet ta' l-użu) ser tkun aċċessibbli d-data miżmuma mill-awtoritajiet pubbliċi bil-għan li jilħqu lill-korpi privati. Il-livell lokali u reġjonali għandu jibbenefika mill-GMES ukoll, u dal-fatt għandu jitqies meta l-inizjattiva u l-applikazzjonijiet ikunu qegħdin jiġu żviluppati. B'mod partikulari, kwalunkwe spiża addizzjonali għall-awtoritajiet lokali u reġjonali li tkun meħtieġa sabiex jiġu adattati bażi ta' data eżistenti, per eżempju billi tiġi armonizzata d-data eżistenti jew isir tibdil fl-interfaces tad-data, għandha tkun ikkumpensata minn mekkaniżmi finanzjarji adegwati sabiex jiġi evitat li l-livell lokali u reġjonali — li għandu fil-pussess tiegħu ħafna minn din id-data — ikollu jerfa' l-ispejjeż waħdu. Barraminhekk, għandhom jitqiesu l-aspetti ta' sigurtà u l-ħtiġijiet fir-rigward tal-ħarsien tad-data — f'ċerti każijiet qegħdin nitħaddtu dwar data dettaljata ħafna.

| 12. | Barraminhekk jeħtieġ ukoll li jiġu mfassla applikazzjonijiet li jkunu finanzjarjament vijabbli għall-persuni b'diżabilità, bil-għan li l-mobilità tagħhom titjieb. |
| --- | --- |

12.

Barraminhekk jeħtieġ ukoll li jiġu mfassla applikazzjonijiet li jkunu finanzjarjament vijabbli għall-persuni b'diżabilità, bil-għan li l-mobilità tagħhom titjieb.

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 2 — dwar il-perċezzjoni tal-qafas legali fis-seħħ li jirregola l-kwistjonijiet dwar il-protezzjoni tal-privatezza meta wieħed iqis l-introduzzjoni tas-servizzi bażiċi tan-navigazzjoni bis-satellita u l-ħtieġa li jittieħdu miżuri addizzjonali sabiex tinstab tweġiba għall-problemi speċifiċi marbuta mal-protezzjoni tal-privatezza:

| 13. | It-teknoloġiji l-ġodda jixħtu aktar dawl fuq il-ħtieġa li l-kwistjoni tal-protezzjoni tal-privatezza tiġi analizzata b'aktar serjetà u reqqa, u b'mod partikulari fir-rigward ta' l-applikazzjonijiet dwar il-protezzjoni kontra atti illeċiti jew il-ġestjoni tal-kriżijiet. Jeħtieġ li l-enfasi tkun fuq il-prevenzjoni u l-bżonn li jiġi evitat kull abbuż tat-tagħrif u d-data miġbura. |
| --- | --- |

13.

It-teknoloġiji l-ġodda jixħtu aktar dawl fuq il-ħtieġa li l-kwistjoni tal-protezzjoni tal-privatezza tiġi analizzata b'aktar serjetà u reqqa, u b'mod partikulari fir-rigward ta' l-applikazzjonijiet dwar il-protezzjoni kontra atti illeċiti jew il-ġestjoni tal-kriżijiet. Jeħtieġ li l-enfasi tkun fuq il-prevenzjoni u l-bżonn li jiġi evitat kull abbuż tat-tagħrif u d-data miġbura.

| 14. | Il-limiti bejn l-użu kummerċjali possibbli ta' kull applikazzjoni u l-protezzjoni tal-privatezza taċ-ċittadini (l-intraċċar tal-merkanzija, tal-klijenti, ta' l-impjegati eċċ.) għandhom jiġu definiti. L-applikazzjonijiet għandhom jiġu sottomessi għal ċertifikazzjoni li tinħareġ speċifikament għall-protezzjoni tal-privatezza u jkun għaqli li jittieħdu miżuri sabiex jiġi evitat kull abbuż tad-data miġbura. Il-parti l-kbira ta' l-informazzjoni li tista' twassal għal intrużjoni tal-privatezza tinħoloq miċ-ċittadini nnifishom, mingħajr ma jkunu jafu, huma u jużaw dawn l-applikazzjonijiet. Għalhekk jaqbel li tiġi analizzata l-kapaċità potenzjali ta' l-applikazzjonijiet li joħolqu dawn it-tipi ta' effetti sekondarji perikolużi. |
| --- | --- |

14.

Il-limiti bejn l-użu kummerċjali possibbli ta' kull applikazzjoni u l-protezzjoni tal-privatezza taċ-ċittadini (l-intraċċar tal-merkanzija, tal-klijenti, ta' l-impjegati eċċ.) għandhom jiġu definiti. L-applikazzjonijiet għandhom jiġu sottomessi għal ċertifikazzjoni li tinħareġ speċifikament għall-protezzjoni tal-privatezza u jkun għaqli li jittieħdu miżuri sabiex jiġi evitat kull abbuż tad-data miġbura. Il-parti l-kbira ta' l-informazzjoni li tista' twassal għal intrużjoni tal-privatezza tinħoloq miċ-ċittadini nnifishom, mingħajr ma jkunu jafu, huma u jużaw dawn l-applikazzjonijiet. Għalhekk jaqbel li tiġi analizzata l-kapaċità potenzjali ta' l-applikazzjonijiet li joħolqu dawn it-tipi ta' effetti sekondarji perikolużi.

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 3 — dwar jekk l-isforz totali ta' l-Unjoni Ewropea fil-qasam tar-riċerka huwiex proporzjonat ma' l-għan li tittejjeb il-kompetittività tagħha fit-teknoloġija moderna, li żżid l-isforz marbut mar-riċerka u li tisfrutta bl-aħjar mod possibbli r-riżultati tar-riċerka:

| 15. | Jenħtieġ li jiġu definiti l-prijoritajiet u l-interessi komuni u li jingħaqdu l-isforzi kollha sabiex isostnu r-riċerka, l-iżvilupp u l-attivitajiet xjentifiċi, b'mod partikulari fir-rigward tal-finanzjament tagħhom. Bil-għan li tiġi stabbilita strateġija ġdida, ikun għaqli li jiġu analizzati r-rakkomandazzjonijiet magħmula fil-proġetti tar-Riċerka u l-Iżvilupp) li diġà taw frott fil-qafas ta' l-Intrapriża Konġunta Galileo (GJU), l-Aġenzija Ewropea ta' l-Ispazju (ESA) jew il-programmi qafas ta' l-UE. Din l-istrateġija l-ġdida għandha tqis ukoll ir-rwol ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali, li jistgħu huma stess isibu bosta applikazzjonijiet għas-sistemi ta' navigazzjoni bis-satellita u l-ewwel u qabel kollox iqajmu u jħeġġu l-interess fir-riċerka u l-iżvilupp f'dawn l-oqsma fil-livell reġjonali. |
| --- | --- |

15.

Jenħtieġ li jiġu definiti l-prijoritajiet u l-interessi komuni u li jingħaqdu l-isforzi kollha sabiex isostnu r-riċerka, l-iżvilupp u l-attivitajiet xjentifiċi, b'mod partikulari fir-rigward tal-finanzjament tagħhom. Bil-għan li tiġi stabbilita strateġija ġdida, ikun għaqli li jiġu analizzati r-rakkomandazzjonijiet magħmula fil-proġetti tar-Riċerka u l-Iżvilupp) li diġà taw frott fil-qafas ta' l-Intrapriża Konġunta Galileo (GJU), l-Aġenzija Ewropea ta' l-Ispazju (ESA) jew il-programmi qafas ta' l-UE. Din l-istrateġija l-ġdida għandha tqis ukoll ir-rwol ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali, li jistgħu huma stess isibu bosta applikazzjonijiet għas-sistemi ta' navigazzjoni bis-satellita u l-ewwel u qabel kollox iqajmu u jħeġġu l-interess fir-riċerka u l-iżvilupp f'dawn l-oqsma fil-livell reġjonali.

| 16. | Sabiex jiġu identifikati applikazzjonijiet ġodda fuq livell lokali u reġjonali, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu jistabbilixxu forom ta' kollaborazzjoni u riċerka ma' l-universitajiet, u b'hekk joħolqu sinerġija siewja li ttejjeb ir-riċerka permezz ta' osservazzjonijiet diretti tat-territorju. |
| --- | --- |

16.

Sabiex jiġu identifikati applikazzjonijiet ġodda fuq livell lokali u reġjonali, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu jistabbilixxu forom ta' kollaborazzjoni u riċerka ma' l-universitajiet, u b'hekk joħolqu sinerġija siewja li ttejjeb ir-riċerka permezz ta' osservazzjonijiet diretti tat-territorju.

| 17. | L-utenti aħħarin għandu jkollhom rwol aktar importanti fit-tfassil ta' applikazzjonijiet ġodda. L-isforz li jsir sabiex isostni l-ħolqien ta' l-applikazzjonijiet m'għandux ikun unilaterali u jiġi biss mill-organizzazzjonijiet tas-settur teknoloġiku. Ikun tajjeb li jitħalla wkoll spazju għall-utenti ġejjiena ta' dawn il-prodotti b'tali mod li l-intrapriżi tas-settur ikunu jistgħu jipproponulhom applikazzjonijiet “maħluqin speċjalment għalihom”. Ta' spiss ikun aktar effettiv li d-destinazzjoni ta' applikazzjoni tkun magħrufa malli tinħoloq; ħalli b'hekk ikun hemm definizzjoni aktar preċiża mill-bidu, milli tiġi adattata applikazzjoni universali aktar tard. Barraminhekk jeħtieġ li tiġi sostnuta l-koerenza funzjonali bejn is-sistemi attwali u li diġà qegħdin jaħdmu. |
| --- | --- |

17.

L-utenti aħħarin għandu jkollhom rwol aktar importanti fit-tfassil ta' applikazzjonijiet ġodda. L-isforz li jsir sabiex isostni l-ħolqien ta' l-applikazzjonijiet m'għandux ikun unilaterali u jiġi biss mill-organizzazzjonijiet tas-settur teknoloġiku. Ikun tajjeb li jitħalla wkoll spazju għall-utenti ġejjiena ta' dawn il-prodotti b'tali mod li l-intrapriżi tas-settur ikunu jistgħu jipproponulhom applikazzjonijiet “maħluqin speċjalment għalihom”. Ta' spiss ikun aktar effettiv li d-destinazzjoni ta' applikazzjoni tkun magħrufa malli tinħoloq; ħalli b'hekk ikun hemm definizzjoni aktar preċiża mill-bidu, milli tiġi adattata applikazzjoni universali aktar tard. Barraminhekk jeħtieġ li tiġi sostnuta l-koerenza funzjonali bejn is-sistemi attwali u li diġà qegħdin jaħdmu.

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 4 — dwar l-appoġġ taċ-ċentri ta' kompetenza u tal-programmi tat-taħriġ u l-mod kif l-awtoritajiet pubbliċi għandhom iħeġġu l-SMEs:

| 18. | Ikun tajjeb li tinħoloq sistema pan-Ewropea għal promozzjoni, l-inċentivi u t-taħriġ, għaliex approċċ ikkoordinat biss jista' jipproduċi l-effett mixtieq. Il-Kumitat tar-Reġjuni għandu jsir ħolqa importanti fil-katina ta' din is-sistema minħabba li huwa jista' jippromovi l-involviment ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali f'din l-attività. Filfatt huwa indispensabbli li din is-sistema taħdem aktar mill-qrib taċ-ċittadini, ta' l-utenti (l-awtoritajiet lokali u reġjonali stess ser ikunu konsumaturi ewlenin ta' dawn is-servizzi) u ta' l-intrapriżi li joħolqu applikazzjonijiet konkreti. Filwaqt li huwa ovvju li l-SMEs ser ikunu l-istrumenti essenzjali ta' l-iżvilupp ta' din is-sistema, m'għandniex ninsew l-organizzazzjonijiet il-kbar li jistgħu jaqdu rwol deċiżiv sabiex jiggarantixxu l-kompatibilità tagħha ma' sistemi oħrajn li huma joperaw (intrapriżi tas-settur ta' l-enerġija, fornituri tan-netwerks tat-telefonija ċellulari, eċċ.). |
| --- | --- |

18.

Ikun tajjeb li tinħoloq sistema pan-Ewropea għal promozzjoni, l-inċentivi u t-taħriġ, għaliex approċċ ikkoordinat biss jista' jipproduċi l-effett mixtieq. Il-Kumitat tar-Reġjuni għandu jsir ħolqa importanti fil-katina ta' din is-sistema minħabba li huwa jista' jippromovi l-involviment ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali f'din l-attività. Filfatt huwa indispensabbli li din is-sistema taħdem aktar mill-qrib taċ-ċittadini, ta' l-utenti (l-awtoritajiet lokali u reġjonali stess ser ikunu konsumaturi ewlenin ta' dawn is-servizzi) u ta' l-intrapriżi li joħolqu applikazzjonijiet konkreti. Filwaqt li huwa ovvju li l-SMEs ser ikunu l-istrumenti essenzjali ta' l-iżvilupp ta' din is-sistema, m'għandniex ninsew l-organizzazzjonijiet il-kbar li jistgħu jaqdu rwol deċiżiv sabiex jiggarantixxu l-kompatibilità tagħha ma' sistemi oħrajn li huma joperaw (intrapriżi tas-settur ta' l-enerġija, fornituri tan-netwerks tat-telefonija ċellulari, eċċ.).

| 19. | Ikun tassew għaqli li titwaqqaf aġenzija Ewropea inkarigata sabiex tħeġġeġ il-ħolqien ta' applikazzjonijiet u tippromovi l-proġett Galileo. Għandu jkollha strument finanzjarju disponibbli għaliha (kapital riskjuż) li permezz tiegħu tkun tista' tappoġġja l-SMEs fil-qasam tal-ħolqien ta' l-applikazzjonijiet. L-aġenzija għandu jkollha punt ta' kuntatt f'kull Stat Membru u tikkoopera mhux biss mal-korpi nazzjonali, iżda wkoll ma' l-awtoritajiet lokali u reġjonali u ma' l-assoċjazzjonijiet ta' l-intrapriżi jew taċ-ċentri ta' riċerka. L-UE għandha tkun responsabbli mhux biss mill-ħolqien tas-sistema nnifisha, izda wkoll ta' l-applikazzjonijiet tagħha u l-promozzjoni tagħha. L-Awtorità ta' Sorveljanza Galileo (GSA) tista' taqdi dan ir-rwol ukoll; madankollu, attwalment, dan ma jiffurmax parti mill-kompiti tagħha. |
| --- | --- |

19.

Ikun tassew għaqli li titwaqqaf aġenzija Ewropea inkarigata sabiex tħeġġeġ il-ħolqien ta' applikazzjonijiet u tippromovi l-proġett Galileo. Għandu jkollha strument finanzjarju disponibbli għaliha (kapital riskjuż) li permezz tiegħu tkun tista' tappoġġja l-SMEs fil-qasam tal-ħolqien ta' l-applikazzjonijiet. L-aġenzija għandu jkollha punt ta' kuntatt f'kull Stat Membru u tikkoopera mhux biss mal-korpi nazzjonali, iżda wkoll ma' l-awtoritajiet lokali u reġjonali u ma' l-assoċjazzjonijiet ta' l-intrapriżi jew taċ-ċentri ta' riċerka. L-UE għandha tkun responsabbli mhux biss mill-ħolqien tas-sistema nnifisha, izda wkoll ta' l-applikazzjonijiet tagħha u l-promozzjoni tagħha. L-Awtorità ta' Sorveljanza Galileo (GSA) tista' taqdi dan ir-rwol ukoll; madankollu, attwalment, dan ma jiffurmax parti mill-kompiti tagħha.

| 20. | Meta wieħed iqis li l-proġett ta' sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita m'għandux orarju li huwa definit b'mod ċar u lanqas ma sar xi studju dwar il-benefiċċji ekonomiċi u l-vijabbiltà ekonomika tiegħu, ser ikun diffiċli ħafna li l-assoċjazzjonijiet li jiżviluppaw l-applikazzjonijiet jingħatalhom kreditu bankarju. Għalhekk, huwa ta' importanza kruċjali li jinħoloq strument finanzjarju speċifikament għal dan il-proġett. Ikun tajjeb li jingħata aktar ħsieb lill-idea li l-applikazzjonijiet jinqasmu bejn kulħadd. Meta wieħed iqis l-importanza tal-proġett għall-kisba ta' l-objettivi ta' Lisbona, huwa inadegwat u insuffiċjenti li l-finanzjament tiegħu jiġi previst biss skond is-7 Programm Qafas. |
| --- | --- |

20.

Meta wieħed iqis li l-proġett ta' sistema Ewropea ta' navigazzjoni bis-satellita m'għandux orarju li huwa definit b'mod ċar u lanqas ma sar xi studju dwar il-benefiċċji ekonomiċi u l-vijabbiltà ekonomika tiegħu, ser ikun diffiċli ħafna li l-assoċjazzjonijiet li jiżviluppaw l-applikazzjonijiet jingħatalhom kreditu bankarju. Għalhekk, huwa ta' importanza kruċjali li jinħoloq strument finanzjarju speċifikament għal dan il-proġett. Ikun tajjeb li jingħata aktar ħsieb lill-idea li l-applikazzjonijiet jinqasmu bejn kulħadd. Meta wieħed iqis l-importanza tal-proġett għall-kisba ta' l-objettivi ta' Lisbona, huwa inadegwat u insuffiċjenti li l-finanzjament tiegħu jiġi previst biss skond is-7 Programm Qafas.

| 21. | Ikun utli li jiġu organizzati seminars u korsijiet ta' taħriġ li fihom ikunu jistgħu jieħdu sehem l-awtoritajiet lokali u reġjonali, minħabba li dawn l-entitajiet għandhom rabtiet mill-qrib kemm ma' l-utenti ta' l-applikazzjonijiet kif ukoll ma' l-SMEs u l-pubbliku ġenerali. Il-Kumitat tar-Reġjuni jkun jista' jieħu ħsieb il-koordinazzjoni. |
| --- | --- |

21.

Ikun utli li jiġu organizzati seminars u korsijiet ta' taħriġ li fihom ikunu jistgħu jieħdu sehem l-awtoritajiet lokali u reġjonali, minħabba li dawn l-entitajiet għandhom rabtiet mill-qrib kemm ma' l-utenti ta' l-applikazzjonijiet kif ukoll ma' l-SMEs u l-pubbliku ġenerali. Il-Kumitat tar-Reġjuni jkun jista' jieħu ħsieb il-koordinazzjoni.

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 5 — dwar il-fatt li għandha tingħata prijorità lill-kooperazzjoni u dwar liema reġjuni speċifiċi fid-dinja għandhom jiġu mmirati:

| 22. | Huwa kruċjali li jibqgħu ħajjin id-diskussjonijiet intiżi sabiex jassiguraw kompatibilità u koerenza operazzjonali tas-sistemi Galileo, Glonass, Compass u GPS (u oħrajn) u tiġi sostnuta koordinazzjoni dinjija tal-ħidma dwar l-applikazzjonijiet differenti, partikularment fir-rigward ta' l-interoperabilità transkonfinali. Lil hinn mill-kompatibilità tas-sistemi, jeħtieġ ukoll li, safejn huwa possibbli, tiġi żgurata l-kompatibilità ta' l-applikazzjonijiet. Jenħtieġ ukoll li tingħata aktar attenzjoni lill-kooperazzjoni fil-qasam ta' l-iżvilupp ta' sistemi għall-protezzjoni tas-soċjetà kontra l-attakki terroristiċi u kull forma oħra ta' kriminalità. |
| --- | --- |

22.

Huwa kruċjali li jibqgħu ħajjin id-diskussjonijiet intiżi sabiex jassiguraw kompatibilità u koerenza operazzjonali tas-sistemi Galileo, Glonass, Compass u GPS (u oħrajn) u tiġi sostnuta koordinazzjoni dinjija tal-ħidma dwar l-applikazzjonijiet differenti, partikularment fir-rigward ta' l-interoperabilità transkonfinali. Lil hinn mill-kompatibilità tas-sistemi, jeħtieġ ukoll li, safejn huwa possibbli, tiġi żgurata l-kompatibilità ta' l-applikazzjonijiet. Jenħtieġ ukoll li tingħata aktar attenzjoni lill-kooperazzjoni fil-qasam ta' l-iżvilupp ta' sistemi għall-protezzjoni tas-soċjetà kontra l-attakki terroristiċi u kull forma oħra ta' kriminalità.

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 6 — dwar jekk huwiex għaqli li jiġu stabbiliti standards fil-qasam tat-tagħmir u s-servizzi tan-navigazzjoni bis-satellita u sa liema livell:

| 23. | Ikun tajjeb li jinħoloq netwerk ta' kooperazzjoni fil-livell Ewropew li permezz tiegħu jkunu jistgħu jiġu analizzati l-applikazzjonijiet tal-GNSS mhux biss mil-lat tas-sigurtà tagħhom, iżda wkoll fir-rigward tal-kompatibilità u l-interoperabilità tagħhom. Aħna tal-fehma li xejn mhi ħaġa sabiħa li jinħolqu applikazzjonijiet li jkunu reċiprokament inkompatibbli fil-livell nazzjonali u reġjonali, kif jiġri fil-ġurnata tal-lum fir-rigward tas-sistemi nazzjonali tal-ħlas għall-użu tat-toroq. Barraminhekk ikun għaqli li jitħejja qafas uniku sabiex titfassal strateġija komuni dwar l-introduzzjoni ta' miżuri bil-għan li jkun hemm garanzija li s-servizz ta' lokalizzazzjoni tas-sistema Galileo (li hija mgħammra b'livell ta' integrità fir-rigward tas-sigurtà li tkun konformi ma' l-istandards fis-seħħ), filwaqt li jittieħed qies tal-fatturi li jistgħu jinfluwenzaw it-tħaddim tagħha fil-livell lokali u d-diversi livelli li huma meħtieġa għall-preċiżjoni fir-rigward tal-lokalizzazzjoni. Huwa urġenti li jiġi ddeterminat min ser jerfa' r-responsabbiltà fil-qasam tas “servizzi pubbliċi regolati” fil-livelli Ewropej u nazzjonali b'tali mod li l-proġett jista' jaħdem b'mod ikkoordinat u komparabbli fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

23.

Ikun tajjeb li jinħoloq netwerk ta' kooperazzjoni fil-livell Ewropew li permezz tiegħu jkunu jistgħu jiġu analizzati l-applikazzjonijiet tal-GNSS mhux biss mil-lat tas-sigurtà tagħhom, iżda wkoll fir-rigward tal-kompatibilità u l-interoperabilità tagħhom. Aħna tal-fehma li xejn mhi ħaġa sabiħa li jinħolqu applikazzjonijiet li jkunu reċiprokament inkompatibbli fil-livell nazzjonali u reġjonali, kif jiġri fil-ġurnata tal-lum fir-rigward tas-sistemi nazzjonali tal-ħlas għall-użu tat-toroq. Barraminhekk ikun għaqli li jitħejja qafas uniku sabiex titfassal strateġija komuni dwar l-introduzzjoni ta' miżuri bil-għan li jkun hemm garanzija li s-servizz ta' lokalizzazzjoni tas-sistema Galileo (li hija mgħammra b'livell ta' integrità fir-rigward tas-sigurtà li tkun konformi ma' l-istandards fis-seħħ), filwaqt li jittieħed qies tal-fatturi li jistgħu jinfluwenzaw it-tħaddim tagħha fil-livell lokali u d-diversi livelli li huma meħtieġa għall-preċiżjoni fir-rigward tal-lokalizzazzjoni. Huwa urġenti li jiġi ddeterminat min ser jerfa' r-responsabbiltà fil-qasam tas “servizzi pubbliċi regolati” fil-livelli Ewropej u nazzjonali b'tali mod li l-proġett jista' jaħdem b'mod ikkoordinat u komparabbli fl-Istati Membri kollha.

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 7 — dwar liema applikazzjonijiet tas-sigurtà jeħtieġu jkunu ċċertifikati, jekk il-ħtiġijiet fir-rigward tas-sigurtà ta' l-infrastruttura ta' Galileo humiex biżżejjed sabiex jikkostitwixxu l-bażi għal sistema ta' ċertifikazzjoni, inkluz it-tul tal-ħajja ta' l-infrastruttura u l-kwistjoni tar-responsabbiltà:

| 24. | Iċ-ċertifikazzjoni ser tkun meħtieġa b'mod partikulari għas-sistemi u l-applikazzjonijiet li jużaw is-servizzi ggarantiti ta' Galileo (u b'mod partikulari l-applikazzjonijiet tiegħu relatati mas-sigurtà) u għal dawk fejn huwa neċessarju li wieħed jipproċedi skond l-istandards adattati. Għal dawn is-servizzi, jeħtieġ ukoll li jkun hemm garanzija ta' trasparenza sabiex jiġu evitati l-abbużi. |
| --- | --- |

24.

Iċ-ċertifikazzjoni ser tkun meħtieġa b'mod partikulari għas-sistemi u l-applikazzjonijiet li jużaw is-servizzi ggarantiti ta' Galileo (u b'mod partikulari l-applikazzjonijiet tiegħu relatati mas-sigurtà) u għal dawk fejn huwa neċessarju li wieħed jipproċedi skond l-istandards adattati. Għal dawn is-servizzi, jeħtieġ ukoll li jkun hemm garanzija ta' trasparenza sabiex jiġu evitati l-abbużi.

| 25. | Sabiex jintwera li nkiseb ċertu livell ta' integrità dwar is-sigurtà tas-sistema, ikun għaqli li jiġu adattati l-miżuri meħtieġa applikabbli għall-istadji kollha ta' ħajjet l-infrastruttura. B'mod ġenerali għandha tiġi riżolta l-kwistjoni tar-responsabbiltà ta' min jopera s-sistema f'każ ta' ħsara jew difett operazzjonali. |
| --- | --- |

25.

Sabiex jintwera li nkiseb ċertu livell ta' integrità dwar is-sigurtà tas-sistema, ikun għaqli li jiġu adattati l-miżuri meħtieġa applikabbli għall-istadji kollha ta' ħajjet l-infrastruttura. B'mod ġenerali għandha tiġi riżolta l-kwistjoni tar-responsabbiltà ta' min jopera s-sistema f'każ ta' ħsara jew difett operazzjonali.

Fir-rigward tal-mistoqsija Nru 8 — dwar il-ħtieġa ta' koordinazzjoni aħjar tal-firxa ta' frekwenzi fil-livell internazzjonali u Ewropew u dwar il-ħtieġa li jittieħdu l-miżuri neċessarji fir-rigward tas-sorsi potenzjali ta' interferenza:

| 26. | Il-kwistjoni dwar il-kompatibilità tas-sistema Galileo mas-sistemi dinjija tal-GNSS l-oħrajn għandha tiġi kkunsidrata, jew ta' l-anqas ikun żgurat li ma jfixklux lil xulxin. |
| --- | --- |

26.

Il-kwistjoni dwar il-kompatibilità tas-sistema Galileo mas-sistemi dinjija tal-GNSS l-oħrajn għandha tiġi kkunsidrata, jew ta' l-anqas ikun żgurat li ma jfixklux lil xulxin.

It-tweġibiet għall-mistoqsijiet Nru 9 u Nru 10 huma diġà inklużi fir-risposti għall-mistoqsijiet preċedenti.

Ir-rakkomandazzjonijiet u l-pożizzjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni

| 27. | jifhem u jappoġġja l-intenzjoni tal-Kummissjoni Ewropea u tal-Parlament Ewropew li jiffinanzjaw it-tlestija tas-sistema Galileo fil-qafas tal-perspettivi finanzjarji attwali, anke jekk dan iġib miegħu negozjati ġodda u l-bidliet minimi meħtieġa sabiex il-proġett jitkompla minnufih, għaliex din is-sistema toffri l-unika u l-aħjar tweġiba għas-sitwazzjoni preżenti. Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni Ewropea għall-fatt li s-suċċess tas-sistema kollha jiddependi fuq kemm tiġi implimentata malajr; |
| --- | --- |

27.

jifhem u jappoġġja l-intenzjoni tal-Kummissjoni Ewropea u tal-Parlament Ewropew li jiffinanzjaw it-tlestija tas-sistema Galileo fil-qafas tal-perspettivi finanzjarji attwali, anke jekk dan iġib miegħu negozjati ġodda u l-bidliet minimi meħtieġa sabiex il-proġett jitkompla minnufih, għaliex din is-sistema toffri l-unika u l-aħjar tweġiba għas-sitwazzjoni preżenti. Il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni Ewropea għall-fatt li s-suċċess tas-sistema kollha jiddependi fuq kemm tiġi implimentata malajr;

| 28. | jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni Ewropea fuq il-ħtieġa li tinstab sistema ta' finanzjament mill-aktar fis imsejsa fuq fondi pubbliċi Ewropej sabiex dan il-proġett ikun jista' jitlesta u li tiġi stabbilita, ukoll mill-aktar fis, is-sede ta' l-aġenzija GSA u r-rwol tagħha, li nbidel bħala riżultat tat-tibdil li seħħ fl-iffinanzjar tas-sistema, preferibbilment sa l-aħħar ta' l-2007; |
| --- | --- |

28.

jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni Ewropea fuq il-ħtieġa li tinstab sistema ta' finanzjament mill-aktar fis imsejsa fuq fondi pubbliċi Ewropej sabiex dan il-proġett ikun jista' jitlesta u li tiġi stabbilita, ukoll mill-aktar fis, is-sede ta' l-aġenzija GSA u r-rwol tagħha, li nbidel bħala riżultat tat-tibdil li seħħ fl-iffinanzjar tas-sistema, preferibbilment sa l-aħħar ta' l-2007;

| 29. | jistieden lill-Kunsill u lill-Kummissjoni Ewropea jiddefinixxu orarju preċiż u realistiku, b'mod partikulari d-data meta s-sistema Galileo ser tidħol fis-seħħ, kif ukoll li jissorveljawha skrupulożament u jiżguraw li qiegħda titwettaq. Għandu jsir kull sforz biex ma jkunx hemm aktar dewmien; |
| --- | --- |

29.

jistieden lill-Kunsill u lill-Kummissjoni Ewropea jiddefinixxu orarju preċiż u realistiku, b'mod partikulari d-data meta s-sistema Galileo ser tidħol fis-seħħ, kif ukoll li jissorveljawha skrupulożament u jiżguraw li qiegħda titwettaq. Għandu jsir kull sforz biex ma jkunx hemm aktar dewmien;

| 30. | jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni Ewropea li l-iżvilupp ta' applikazzjonijiet differenti għandu jsir fl-istess żmien li jsiru l-preparamenti għat-tnedija tas-sistema Galileo sabiex tkun tista' tiġi użata malli tiġi mnedija. L-iżvilupp addizzjonali ta' l-applikazzjonijiet jista' jġib miegħu r-riskju ta' aktar dewmien. Għaldaqstant, l-iżvilupp ta' l-applikazzjonijiet u t-tħejjija ta' l-utenti aħħarin tagħhom għandhom jingħataw l-istess attenzjoni u appoġġ li tingħata s-sistema Galileo nnifisha; |
| --- | --- |

30.

jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni Ewropea li l-iżvilupp ta' applikazzjonijiet differenti għandu jsir fl-istess żmien li jsiru l-preparamenti għat-tnedija tas-sistema Galileo sabiex tkun tista' tiġi użata malli tiġi mnedija. L-iżvilupp addizzjonali ta' l-applikazzjonijiet jista' jġib miegħu r-riskju ta' aktar dewmien. Għaldaqstant, l-iżvilupp ta' l-applikazzjonijiet u t-tħejjija ta' l-utenti aħħarin tagħhom għandhom jingħataw l-istess attenzjoni u appoġġ li tingħata s-sistema Galileo nnifisha;

| 31. | jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni fuq il-fatt li, sabiex il-proġett jirnexxi, m'huwiex biżżejjed li jiġi adottat approċċ nazzjonali, iżda wkoll approċċ reġjonali. L-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom jaqdu rwol deċiżiv u insostitwibbli fil-proċess ta' tħejjija, tat-tħaddim tas-sistema, ta' l-iżvilupp ta' l-applikazzjonijiet u tal-promozzjoni. Għal dan il-għan, il-Kumitat tar-Reġjuni huwa lest li jassumi r-rwol ta' intermedjarju u koordinatur bejn il-Kummissjoni Ewropea, id-diversi korpi li huma rilevanti għall-programm Galileo u l-awtoritajiet lokali u reġjonali. |
| --- | --- |

31.

jiġbed l-attenzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni fuq il-fatt li, sabiex il-proġett jirnexxi, m'huwiex biżżejjed li jiġi adottat approċċ nazzjonali, iżda wkoll approċċ reġjonali. L-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom jaqdu rwol deċiżiv u insostitwibbli fil-proċess ta' tħejjija, tat-tħaddim tas-sistema, ta' l-iżvilupp ta' l-applikazzjonijiet u tal-promozzjoni. Għal dan il-għan, il-Kumitat tar-Reġjuni huwa lest li jassumi r-rwol ta' intermedjarju u koordinatur bejn il-Kummissjoni Ewropea, id-diversi korpi li huma rilevanti għall-programm Galileo u l-awtoritajiet lokali u reġjonali.

Brussell, it-28 ta' Novembru 2007.

Il-President

tal-Kumitat tar-Regjuni

Michel DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53/6 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53/6

---

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar ir-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

(2008/C 53/02)

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| — | jistqarr li minkejja l-fatt li l-Unjoni qiegħda timxi 'l quddiem fir-rigward tat-tnaqqis ta' l-inugwaljanzi, għad hemm ċertu żbilanċ; l-Ewropa għandha tiffaċċja sfidi ġodda (eż. il-globalizzazzjoni, id-demografija, il-bidla fil-klima, eċċ.) fil-livell reġjonali u lokali; |
| --- | --- |

—

jistqarr li minkejja l-fatt li l-Unjoni qiegħda timxi 'l quddiem fir-rigward tat-tnaqqis ta' l-inugwaljanzi, għad hemm ċertu żbilanċ; l-Ewropa għandha tiffaċċja sfidi ġodda (eż. il-globalizzazzjoni, id-demografija, il-bidla fil-klima, eċċ.) fil-livell reġjonali u lokali;

| — | jikkunsidra li l-politika ta' koeżjoni, minħabba l-approċċ orizzontali tagħha, għandha tkompli taqdi rwol ċentrali sabiex jonqsu d-differenzi fil-livell ta' żvilupp tar-reġjuni u tissaħħaħ il-kompetittività fil-livell lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

—

jikkunsidra li l-politika ta' koeżjoni, minħabba l-approċċ orizzontali tagħha, għandha tkompli taqdi rwol ċentrali sabiex jonqsu d-differenzi fil-livell ta' żvilupp tar-reġjuni u tissaħħaħ il-kompetittività fil-livell lokali u reġjonali;

| — | huwa konvint li l-koeżjoni territorjali ser issir fattur iktar importanti fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni, u element orizzontali ta' politiki tematiċi oħra, ġaladarba jkun ġie rratifikat it-Trattat Emendatorju; |
| --- | --- |

—

huwa konvint li l-koeżjoni territorjali ser issir fattur iktar importanti fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni, u element orizzontali ta' politiki tematiċi oħra, ġaladarba jkun ġie rratifikat it-Trattat Emendatorju;

| — | jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tintroduċi l-kunċett ta' l-effett ta' lieva tal-politika ta' koeżjoni fil-Ħames Rapport ta' Progress dwar il-Koeżjoni Ekonomika, Soċjali u Territorjali u tippreżenta pjan komprensiv għall-interazzjoni futura bejn il-politiki ta' l-UE u l-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

—

jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tintroduċi l-kunċett ta' l-effett ta' lieva tal-politika ta' koeżjoni fil-Ħames Rapport ta' Progress dwar il-Koeżjoni Ekonomika, Soċjali u Territorjali u tippreżenta pjan komprensiv għall-interazzjoni futura bejn il-politiki ta' l-UE u l-politika ta' koeżjoni;

| — | joffri l-appoġġ tiegħu lill-istituzzjonijiet Ewropej u lill-atturi lokali u reġjonali għat-tfassil ta' proposti dwar id-direzzjoni futura tal-politika Ewropea ta' koeżjoni. |
| --- | --- |

—

joffri l-appoġġ tiegħu lill-istituzzjonijiet Ewropej u lill-atturi lokali u reġjonali għat-tfassil ta' proposti dwar id-direzzjoni futura tal-politika Ewropea ta' koeżjoni.

| Rapporteur | : | Is-Sur Michael SCHNEIDER (DE/PPE), Segretarju ta' l-Istat għall-Affarijiet Federali u Ewropej, rappreżentant tas-Sassonja-Anhalt għall-Gvern Federali Ġermaniż |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Is-Sur Michael SCHNEIDER (DE/PPE), Segretarju ta' l-Istat għall-Affarijiet Federali u Ewropej, rappreżentant tas-Sassonja-Anhalt għall-Gvern Federali Ġermaniż

Dokument ta' Referenza

Ir-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

COM(2007) 273 finali

Rakkomandazzjonijiet ta' politika

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| 1. | jikkunsidra li r-Rabà Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali jikkonferma l-pożizzjoni bażika tiegħu li il-Politika Ewropea ta' Koeżjoni hija pilastru essenzjali tal-prinċipju ta' solidarjetà kif ukoll fattur ewlieni fis-suċċess tal-proċess Ewropew ta' integrazzjoni; |
| --- | --- |

1.

jikkunsidra li r-Rabà Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali jikkonferma l-pożizzjoni bażika tiegħu li il-Politika Ewropea ta' Koeżjoni hija pilastru essenzjali tal-prinċipju ta' solidarjetà kif ukoll fattur ewlieni fis-suċċess tal-proċess Ewropew ta' integrazzjoni;

| 2. | jenfasizza li l-politika ta' koeżjoni, bl-approċċ orizzontali tagħha, tagħti kontribuzzjoni essenzjali lit-tnaqqis ta' l-inugwaljanzi u t-tisħiħ ta' l-opportunitajiet indaqs għall-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Ewropa, u jesprimi x-xewqa tiegħu li din il-politika tkompli taqdi rwol ċentrali sabiex jonqsu d-differenzi fil-livell ta' żvilupp tar-reġjuni u tissaħħaħ il-kompetittività fil-livell lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

2.

jenfasizza li l-politika ta' koeżjoni, bl-approċċ orizzontali tagħha, tagħti kontribuzzjoni essenzjali lit-tnaqqis ta' l-inugwaljanzi u t-tisħiħ ta' l-opportunitajiet indaqs għall-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Ewropa, u jesprimi x-xewqa tiegħu li din il-politika tkompli taqdi rwol ċentrali sabiex jonqsu d-differenzi fil-livell ta' żvilupp tar-reġjuni u tissaħħaħ il-kompetittività fil-livell lokali u reġjonali;

| 3. | jilqa' l-fatt li fil-ġejjieni l-kwistjonijiet tal-koeżjoni territorjali ser jiġu indirizzati iktar ta' sikwit mill-politika ta' koeżjoni u jħeġġeġ l-użu attiv tal-possibbiltajiet il-ġodda li għandhom jirriżultaw mit-Trattat futur dwar il-proċeduri ta' l-Unjoni għat-titjib tal-koeżjoni territorjali; |
| --- | --- |

3.

jilqa' l-fatt li fil-ġejjieni l-kwistjonijiet tal-koeżjoni territorjali ser jiġu indirizzati iktar ta' sikwit mill-politika ta' koeżjoni u jħeġġeġ l-użu attiv tal-possibbiltajiet il-ġodda li għandhom jirriżultaw mit-Trattat futur dwar il-proċeduri ta' l-Unjoni għat-titjib tal-koeżjoni territorjali;

| 4. | isejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex fil-Ħames Rapport ta' Progress dwar il-Koeżjoni Ekonomika, Soċjali u Territorjali, tippreżenta pjan komprensiv għall-interazzjoni bejn il-politiki ta' l-UE u l-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

4.

isejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex fil-Ħames Rapport ta' Progress dwar il-Koeżjoni Ekonomika, Soċjali u Territorjali, tippreżenta pjan komprensiv għall-interazzjoni bejn il-politiki ta' l-UE u l-politika ta' koeżjoni;

| 5. | joffri l-kollaborazzjoni u l-appoġġ tiegħu għat-tfassil ta' proposti dwar id-direzzjoni futura tal-politika Ewropea ta' koeżjoni, bħala parti minn movimenti li jiżguraw l-involviment wiesa' tal-protagonisti lokali u reġjonali u li tkun ibbażata fuq analiżi komprensiva tal-progress mwettaq. |
| --- | --- |

5.

joffri l-kollaborazzjoni u l-appoġġ tiegħu għat-tfassil ta' proposti dwar id-direzzjoni futura tal-politika Ewropea ta' koeżjoni, bħala parti minn movimenti li jiżguraw l-involviment wiesa' tal-protagonisti lokali u reġjonali u li tkun ibbażata fuq analiżi komprensiva tal-progress mwettaq.

Opinjoni dettaljata

| 6. | Wara li kkunsidra l-obbligu tal-Kummissjoni Ewropea taħt l-Artikolu 159 tat-Trattat ta' l-UE li tissottometti rapport kull tliet snin dwar il-koeżjoni ekonomika u soċjali fl-Ewropa; |
| --- | --- |

6.

Wara li kkunsidra l-obbligu tal-Kummissjoni Ewropea taħt l-Artikolu 159 tat-Trattat ta' l-UE li tissottometti rapport kull tliet snin dwar il-koeżjoni ekonomika u soċjali fl-Ewropa;

| 7. | Wara li kkunsidra r-rwol prinċipali li r-rapporti ta' koeżjoni qdew fil-passat fid-dibattu dwar, u l-iżvilupp, tal-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

7.

Wara li kkunsidra r-rwol prinċipali li r-rapporti ta' koeżjoni qdew fil-passat fid-dibattu dwar, u l-iżvilupp, tal-politika ta' koeżjoni;

| 8. | Wara li kkunsidra l-fatt li r-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, ippreżentat mill-Kummissjoni Ewropea nhar it-30 ta' Mejju 2007, huwa kontribuzzjoni prinċipali għall-istat preżenti tal-poltika ta' koeżjoni fl-Ewropa u l-bidu tad-dibattitu dwar l-għamla tal-politika reġjonali fil-ġejjieni; |
| --- | --- |

8.

Wara li kkunsidra l-fatt li r-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, ippreżentat mill-Kummissjoni Ewropea nhar it-30 ta' Mejju 2007, huwa kontribuzzjoni prinċipali għall-istat preżenti tal-poltika ta' koeżjoni fl-Ewropa u l-bidu tad-dibattitu dwar l-għamla tal-politika reġjonali fil-ġejjieni;

| 9. | Wara li kkunsidra l-fatt li d-dibattitu dwar il-għamla tal-politika ta' koeżjoni fil-ġejjieni ser ikun marbut mill-qrib mas-sottomissjoni, f'Settembru, ta' kwestjonarju dwar ir-riforma finanzjarja futura ta' l-UE; |
| --- | --- |

9.

Wara li kkunsidra l-fatt li d-dibattitu dwar il-għamla tal-politika ta' koeżjoni fil-ġejjieni ser ikun marbut mill-qrib mas-sottomissjoni, f'Settembru, ta' kwestjonarju dwar ir-riforma finanzjarja futura ta' l-UE;

| 10. | Wara li kkunsidra l-fatt li, fuq il-bażi tad-data preżenti, għadu kmieni wisq sabiex jinġibdu konklużjonijiet dwar il-politika ta' koeżjoni wara l-2013, u li jidher li iktar hemm bżonn ta' dibattitu strutturat fi ħdan il-Kumitat tar-Reġjuni u ma' l-istituzzjonijiet l-oħra Ewropej matul is-snin li ġejjin, loġikament, dan sabiex jiġu maħluqa fora ta' kooperazzjoni u diskussjoni u sabiex jiġi żviluppat id-dibattitu gradwalment; |
| --- | --- |

10.

Wara li kkunsidra l-fatt li, fuq il-bażi tad-data preżenti, għadu kmieni wisq sabiex jinġibdu konklużjonijiet dwar il-politika ta' koeżjoni wara l-2013, u li jidher li iktar hemm bżonn ta' dibattitu strutturat fi ħdan il-Kumitat tar-Reġjuni u ma' l-istituzzjonijiet l-oħra Ewropej matul is-snin li ġejjin, loġikament, dan sabiex jiġu maħluqa fora ta' kooperazzjoni u diskussjoni u sabiex jiġi żviluppat id-dibattitu gradwalment;

Il-valur miżjud tal-politika ta' koeżjoni

| 11. | jappoġġja l-istqarrija tal-Kummissjoni Ewropea li l-valur miżjud tal-Politika Ewropea ta' koeżjoni ma tidhirx biss fil-promozzjoni tat-tkabbir u l-impjiegi f'reġjuni li għadhom lurafil-proċess ta' żvilupp, iżda li jirrifletti ruħu b'mod pożittiv f'ħafna aspetti tal-programmazzjoni, l-implimentazzjoni u l-parteċipazzjoni ta' atturi lokali u reġjonali kif ukoll fit-tisħiħ tal-kapaċitajiet amministrattivi; |
| --- | --- |

11.

jappoġġja l-istqarrija tal-Kummissjoni Ewropea li l-valur miżjud tal-Politika Ewropea ta' koeżjoni ma tidhirx biss fil-promozzjoni tat-tkabbir u l-impjiegi f'reġjuni li għadhom lurafil-proċess ta' żvilupp, iżda li jirrifletti ruħu b'mod pożittiv f'ħafna aspetti tal-programmazzjoni, l-implimentazzjoni u l-parteċipazzjoni ta' atturi lokali u reġjonali kif ukoll fit-tisħiħ tal-kapaċitajiet amministrattivi;

| 12. | jikkunsidra l-preżentazzjoni komprensiva tal-valur miżjud tal-Politika Ewropea ta' Koeżjoni bħala ħidma ewlenija sabiex fil-futur tiġi assigurata politika ta' koeżjoni adegwata u effiċjenti fil-livell Ewropew; |
| --- | --- |

12.

jikkunsidra l-preżentazzjoni komprensiva tal-valur miżjud tal-Politika Ewropea ta' Koeżjoni bħala ħidma ewlenija sabiex fil-futur tiġi assigurata politika ta' koeżjoni adegwata u effiċjenti fil-livell Ewropew;

| 13. | jiddispjaċih li r-Rapport dwar il-Koeżjoni ma kkunsidrax l-analiżi komprensivi tal-Kumitat tar-Reġjuni u l-Parlament Ewropew dwar l-effett ta' lieva tal-politika ta' koeżjoni; iqis li dawn l-Opinjonijiet ħejjew qafas għall-valutazzjoni tad-diversi aspetti tal-valur miżjud tal-Politika Ewropea ta' Koeżjoni u li l-Opinjonita' prospettiva tiegħu dwar l-effett ta' lieva tal-politika ta' koeżjoni tipprovdi skema adegwata għall-valutazzjoni uniformi tal-valur miżjud Ewropew; |
| --- | --- |

13.

jiddispjaċih li r-Rapport dwar il-Koeżjoni ma kkunsidrax l-analiżi komprensivi tal-Kumitat tar-Reġjuni u l-Parlament Ewropew dwar l-effett ta' lieva tal-politika ta' koeżjoni; iqis li dawn l-Opinjonijiet ħejjew qafas għall-valutazzjoni tad-diversi aspetti tal-valur miżjud tal-Politika Ewropea ta' Koeżjoni u li l-Opinjonita' prospettiva tiegħu dwar l-effett ta' lieva tal-politika ta' koeżjoni tipprovdi skema adegwata għall-valutazzjoni uniformi tal-valur miżjud Ewropew;

| 14. | għalhekk isejjaħ lill-istituzzjonijiet Ewropej sabiex fil-kuntest ta' dan id-dibattitu jilħqu ftehim dwar approċċ komuni għall-valutazzjoni tal-valur miżjud għall-politika Ewropea ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

14.

għalhekk isejjaħ lill-istituzzjonijiet Ewropej sabiex fil-kuntest ta' dan id-dibattitu jilħqu ftehim dwar approċċ komuni għall-valutazzjoni tal-valur miżjud għall-politika Ewropea ta' koeżjoni;

It-tendenzi u s-sitwazzjoni ekonomika, soċjali u territorjali fl-Istati Membri

| 15. | jikkunsidra l-analiżi komprensiva tat-tendenzi ekonomiċi, soċjali u territorjali fl-Istati Membri bħala fattur fl-evalwazzjoni u l-iżvilupp ġejjieni tal-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

15.

jikkunsidra l-analiżi komprensiva tat-tendenzi ekonomiċi, soċjali u territorjali fl-Istati Membri bħala fattur fl-evalwazzjoni u l-iżvilupp ġejjieni tal-politika ta' koeżjoni;

Koeżjoni ekonomika

| 16. | jirreferi għall-fatt li l-iżvilupp ekonomiku f'dawk li kienu l-pajjiżi ta' koeżjoni (Spanja, il-Greċja, il-Portugall u fuq kollox l-Irlanda) wassal għal riżultati impressjonanti; permezz ta' rati ta' tkabbir kontinwament għoljin, l-Irlanda żviluppat fi Stat Membru li llum huwa t-tieni pajjiż bl-ikbar PGD/persuna għoli fl-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

16.

jirreferi għall-fatt li l-iżvilupp ekonomiku f'dawk li kienu l-pajjiżi ta' koeżjoni (Spanja, il-Greċja, il-Portugall u fuq kollox l-Irlanda) wassal għal riżultati impressjonanti; permezz ta' rati ta' tkabbir kontinwament għoljin, l-Irlanda żviluppat fi Stat Membru li llum huwa t-tieni pajjiż bl-ikbar PGD/persuna għoli fl-Unjoni Ewropea;

| 17. | jenfasizza l-pass imgħaġġel li kultant ħa l-proċess ta' żvilupp fl-Istati Membri l-ġodda ta' l-UE. Bejn l-1995 u l-2005 it-tliet pajjiżi Baltiċi rduppjaw il-PGD tagħhom; |
| --- | --- |

17.

jenfasizza l-pass imgħaġġel li kultant ħa l-proċess ta' żvilupp fl-Istati Membri l-ġodda ta' l-UE. Bejn l-1995 u l-2005 it-tliet pajjiżi Baltiċi rduppjaw il-PGD tagħhom;

| 18. | jilqa' l-fatt li d-differenza bejn l-20 % reġjun l-iktar għonja u l-20 % ifqar reġjuni fl-UE niżlet minn 4.1 għal 3.4 bejn l-1995 u l-2004. Madankollu, il-Kumitat tar-Reġjuni jinnota li r-reġjuni milquta li jinsabu fil-parti t'isfel ta' l-iskala tal-prosperità kienu għadhom ma sarux Stati Membri ta' l-UE fl-1995, u li d-diverġenzi soċjo-ekonomiċi interni kibru b'mod konsiderevoli bit-tkabbir ta' l-UE; |
| --- | --- |

18.

jilqa' l-fatt li d-differenza bejn l-20 % reġjun l-iktar għonja u l-20 % ifqar reġjuni fl-UE niżlet minn 4.1 għal 3.4 bejn l-1995 u l-2004. Madankollu, il-Kumitat tar-Reġjuni jinnota li r-reġjuni milquta li jinsabu fil-parti t'isfel ta' l-iskala tal-prosperità kienu għadhom ma sarux Stati Membri ta' l-UE fl-1995, u li d-diverġenzi soċjo-ekonomiċi interni kibru b'mod konsiderevoli bit-tkabbir ta' l-UE;

| 19. | jenfasizza l-fatt li bejn l-1995 u l-2005, minkejja PGD ta' iktar mil-limitu ta' 75 %, ħames reġjuni ta' l-UE-15 kellhom tkabbir ekonomiku negattiv. Fl-istess perijodu, il-bliet kapitali kollha ta' l-UE minbarra Berlin rnexxielhom jgħollu jew għall-inqas iżommu s-sehem tagħhom tal-PGD nazzjonali; |
| --- | --- |

19.

jenfasizza l-fatt li bejn l-1995 u l-2005, minkejja PGD ta' iktar mil-limitu ta' 75 %, ħames reġjuni ta' l-UE-15 kellhom tkabbir ekonomiku negattiv. Fl-istess perijodu, il-bliet kapitali kollha ta' l-UE minbarra Berlin rnexxielhom jgħollu jew għall-inqas iżommu s-sehem tagħhom tal-PGD nazzjonali;

| 20. | jiġbed l-attenzjoni lejn ir-Rapport dwar il-Koeżjoni li jsostni li minkejja rati ta' tkabbir għoljin fl-Istati Membri l-ġodda, ser jgħaddu sa 20 sena qabel ma dawn jilħqu l-livell tal-pajjiżi l-oħra u jaqbżu l-limitu ta' 75 % tal-PGD Komunitarju. Dawn l-objettivi jistgħu jintlaħqu biss f'każ ta' tkabbir ekonomiku qawwi; |
| --- | --- |

20.

jiġbed l-attenzjoni lejn ir-Rapport dwar il-Koeżjoni li jsostni li minkejja rati ta' tkabbir għoljin fl-Istati Membri l-ġodda, ser jgħaddu sa 20 sena qabel ma dawn jilħqu l-livell tal-pajjiżi l-oħra u jaqbżu l-limitu ta' 75 % tal-PGD Komunitarju. Dawn l-objettivi jistgħu jintlaħqu biss f'każ ta' tkabbir ekonomiku qawwi;

| 21. | f'dan il-kuntest jittama, bħall-Kummissjoni, li jekk ir-rata ta' tkabbir tibqa' stabbli fl-Istati Membri l-ġodda, huwa possibbli li sa l-2016 sitta mit-tnax-il Stat Membru ser ikunu laħqu l-limitu ta' 75 % tal-medja ta' l-UE għall-PGD/persuna; |
| --- | --- |

21.

f'dan il-kuntest jittama, bħall-Kummissjoni, li jekk ir-rata ta' tkabbir tibqa' stabbli fl-Istati Membri l-ġodda, huwa possibbli li sa l-2016 sitta mit-tnax-il Stat Membru ser ikunu laħqu l-limitu ta' 75 % tal-medja ta' l-UE għall-PGD/persuna;

| 22. | jinnota l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li d-diverġenzi fil-koeżjoni huma r-riżultat ta' differenzi fir-rati ta' produttività u ta' impjieg fil-livell reġjonali, u jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-PGD/persuna kien u jibqa' indikatur importanti ferm tad-diverġenzi fil-koeżjoni kif ukoll indikatur ġenerali tal-prosperità; |
| --- | --- |

22.

jinnota l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li d-diverġenzi fil-koeżjoni huma r-riżultat ta' differenzi fir-rati ta' produttività u ta' impjieg fil-livell reġjonali, u jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-PGD/persuna kien u jibqa' indikatur importanti ferm tad-diverġenzi fil-koeżjoni kif ukoll indikatur ġenerali tal-prosperità;

| 23. | jinnota b'dispjaċir il-konstatazzjoni li filwaqt li fis-snin li għaddew sar progress fil-proċess ta' konverġenza bejn l-Istati Membri, fl-istess ħin kibru d-diverġenzi fl-iżvilupp fi ħdan l-Istati Membri stess, fil-ġejjieni il-Kumitat jixtieq jara li kull diverġenza interreġjonali tkun evalwata; |
| --- | --- |

23.

jinnota b'dispjaċir il-konstatazzjoni li filwaqt li fis-snin li għaddew sar progress fil-proċess ta' konverġenza bejn l-Istati Membri, fl-istess ħin kibru d-diverġenzi fl-iżvilupp fi ħdan l-Istati Membri stess, fil-ġejjieni il-Kumitat jixtieq jara li kull diverġenza interreġjonali tkun evalwata;

| 24. | jenfasizza l-fatturi determinanti ewlenin għall-kompetittività reġjonali tar-reġjuni. F'dan il-kuntest il-fatturi li ġejjin huma partikularment importanti:






  — | qafas sod ta' kundizzjonijiet makro-eknomiċi, |
| --- | --- | --- |

24.

jenfasizza l-fatturi determinanti ewlenin għall-kompetittività reġjonali tar-reġjuni. F'dan il-kuntest il-fatturi li ġejjin huma partikularment importanti:

—

qafas sod ta' kundizzjonijiet makro-eknomiċi,

| — | amministrazzjoni pubblika effiċjenti u effettiva, |
| --- | --- |

—

amministrazzjoni pubblika effiċjenti u effettiva,

| — | infrastrutturi materjali u immaterjali fil-qasam tat-traffiku, l-enerġija, il-provvista u l-ġestjoni ta' l-iskart, it-teknoloġija ta' l-informazzjoni, eċċ. kif ukoll is-servizzi soċjali, u |
| --- | --- |

—

infrastrutturi materjali u immaterjali fil-qasam tat-traffiku, l-enerġija, il-provvista u l-ġestjoni ta' l-iskart, it-teknoloġija ta' l-informazzjoni, eċċ. kif ukoll is-servizzi soċjali, u

| — | kapaċità ta' innovazzjoni u prestazzjoni ta' innovazzjoni fil-livell reġjonali, |
| --- | --- |

—

kapaċità ta' innovazzjoni u prestazzjoni ta' innovazzjoni fil-livell reġjonali,

| — | ħarsien ambjentali u kundizzjonijiet ta' l-għajxien; |
| --- | --- |

—

ħarsien ambjentali u kundizzjonijiet ta' l-għajxien;

| 25. | jinnota, fir-rigward tal-fondi għar-Riċerka u l-Iżvilupp fir-reġjuni f'diffikultà, li f'iktar minn 100 reġjun ta' l-Ewropa, il-fondi allokati lir-Riċerka u l-Iżvilupp jinsabu taħt il-1 % tal-PGD u li fl-istess ħin ir-rapport isostni li hemm korrelazzjoni diretta bejn il-kapaċità ta' innovazzjoni u l-prestazzjoni ekonomika u l-iżvilupp; |
| --- | --- |

25.

jinnota, fir-rigward tal-fondi għar-Riċerka u l-Iżvilupp fir-reġjuni f'diffikultà, li f'iktar minn 100 reġjun ta' l-Ewropa, il-fondi allokati lir-Riċerka u l-Iżvilupp jinsabu taħt il-1 % tal-PGD u li fl-istess ħin ir-rapport isostni li hemm korrelazzjoni diretta bejn il-kapaċità ta' innovazzjoni u l-prestazzjoni ekonomika u l-iżvilupp;

| 26. | jenfasizza l-konklużjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li l-kompetittività reġjonali ser tiddependi wkoll mill-investiment fil-kaptial uman bil-għan li jkun hemm provvista kontinwa ta' ħaddiema kkwalifikati, u f'dan il-kuntest jinnota li d-differenza fil-kwalifiki hija ħafna ikbar bejn ir-reġjuni milli bejn l-Istati Membri ta' l-UE; |
| --- | --- |

26.

jenfasizza l-konklużjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li l-kompetittività reġjonali ser tiddependi wkoll mill-investiment fil-kaptial uman bil-għan li jkun hemm provvista kontinwa ta' ħaddiema kkwalifikati, u f'dan il-kuntest jinnota li d-differenza fil-kwalifiki hija ħafna ikbar bejn ir-reġjuni milli bejn l-Istati Membri ta' l-UE;

| 27. | jinsab partikolarment inkwetat li reġjuni li għadhom lura għandhom 5 % anqas żgħażagħ,bejn l-etajiet ta' 25 sa 34, b'edukazzjoni terzjarja minn reġjuni oħra; |
| --- | --- |

27.

jinsab partikolarment inkwetat li reġjuni li għadhom lura għandhom 5 % anqas żgħażagħ,bejn l-etajiet ta' 25 sa 34, b'edukazzjoni terzjarja minn reġjuni oħra;

| 28. | jiġbed ukoll l-attenzjoni lejn il-fatt li f'ħafna reġjuni li għadhom lura fil-proċess ta' żvilupp saru sforzi kbar sabiex jinqerdu dawn id-differenzi. Madankollu, ħafna drabi dawn l-isforzi m'humiex effettivi fir-reġjuni minħabba l-fatt li ħafna minn dawn iż-żgħażagħ jitilqu mir-reġjuni dgħajfa wara li jispiċċaw l-istudji tagħhom. Għalhekk fil-ġejjieni l-politika ta' koeżjoni għandha tissaħħaħ, tqis ukoll l-aspetti politiċi tad-demografija u toħloq alternattivi attraenti għall-emigrazzjoni; |
| --- | --- |

28.

jiġbed ukoll l-attenzjoni lejn il-fatt li f'ħafna reġjuni li għadhom lura fil-proċess ta' żvilupp saru sforzi kbar sabiex jinqerdu dawn id-differenzi. Madankollu, ħafna drabi dawn l-isforzi m'humiex effettivi fir-reġjuni minħabba l-fatt li ħafna minn dawn iż-żgħażagħ jitilqu mir-reġjuni dgħajfa wara li jispiċċaw l-istudji tagħhom. Għalhekk fil-ġejjieni l-politika ta' koeżjoni għandha tissaħħaħ, tqis ukoll l-aspetti politiċi tad-demografija u toħloq alternattivi attraenti għall-emigrazzjoni;

| 29. | jinnota, fir-rigward tar-rwol ta' koeżjoni politika li ser taqdi fil-ġejjieni l-politika ta' l-enerġija, li fl-Ewropa l-Istati Membri ta' l-UE huma l-pajjiżi bl-iktar livell għoli ta' prosperità u fl-istess ħin l-iktar konsum baxx ta' enerġija per capita. B'hekk żjieda fil-prezz ta' l-enerġija ser tolqot fuq kollox lill-iktar Stati Membri u reġjuni dgħajfa ta' l-UE; |
| --- | --- |

29.

jinnota, fir-rigward tar-rwol ta' koeżjoni politika li ser taqdi fil-ġejjieni l-politika ta' l-enerġija, li fl-Ewropa l-Istati Membri ta' l-UE huma l-pajjiżi bl-iktar livell għoli ta' prosperità u fl-istess ħin l-iktar konsum baxx ta' enerġija per capita. B'hekk żjieda fil-prezz ta' l-enerġija ser tolqot fuq kollox lill-iktar Stati Membri u reġjuni dgħajfa ta' l-UE;

| 30. | f'dan il-kuntest jenfasizza r-rwol tal-promozzjoni ta' l-enerġiji rinnovabbli u l-effiċjenza ta' l-enerġija fil-qafas tal-politika reġjonali; |
| --- | --- |

30.

f'dan il-kuntest jenfasizza r-rwol tal-promozzjoni ta' l-enerġiji rinnovabbli u l-effiċjenza ta' l-enerġija fil-qafas tal-politika reġjonali;

Koeżjoni soċjali

| 31. | huwa mħasseb fir-rigward tal-konstatazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-objettiv stabbilit fil-qafas tal-proċess ta' Lisbona li jkun hemm rata ta' impjieg ta' 70 % fost il-popolazzjoni fl-età attiva m'huwiex ser jintlaħaq għal xi żmien; |
| --- | --- |

31.

huwa mħasseb fir-rigward tal-konstatazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-objettiv stabbilit fil-qafas tal-proċess ta' Lisbona li jkun hemm rata ta' impjieg ta' 70 % fost il-popolazzjoni fl-età attiva m'huwiex ser jintlaħaq għal xi żmien;

| 32. | jikkunsidra li l-ġlieda kontra l-qgħad fost iż-żgħażagħ hija ħidma importanti tal-politika ta' koeżjoni u jenfasizza l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li jsostnu li r-rata ta' qgħad fost iż-żgħażagħ, li laħqet it-18.6 %, hija d-doppju tar-rata ġenerali tal-qgħad; |
| --- | --- |

32.

jikkunsidra li l-ġlieda kontra l-qgħad fost iż-żgħażagħ hija ħidma importanti tal-politika ta' koeżjoni u jenfasizza l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li jsostnu li r-rata ta' qgħad fost iż-żgħażagħ, li laħqet it-18.6 %, hija d-doppju tar-rata ġenerali tal-qgħad;

| 33. | jenfasizza l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni skond liema d-differenzi reġjonali fir-rati ta' qgħad fl-UE naqsu fis-snin li għaddew, u li d-differenza bejn l-iktar reġjuni ekonomikament għonja u l-ifqar reġjuni għall-perijodu bejn l-2000 u l-2005 naqset minn 19 % għal 16 %; |
| --- | --- |

33.

jenfasizza l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni skond liema d-differenzi reġjonali fir-rati ta' qgħad fl-UE naqsu fis-snin li għaddew, u li d-differenza bejn l-iktar reġjuni ekonomikament għonja u l-ifqar reġjuni għall-perijodu bejn l-2000 u l-2005 naqset minn 19 % għal 16 %;

| 34. | iqis li l-fatt li r-rata ta' qgħad fir-reġjuni inqas żviluppati niżlet minn 13.4 % għal 12.4 % fil-perijodu bejn l-2000 u l-2005 huwa prova tas-suċċess tal-politika ta' koeżjoni. Fl-istess ħin jinnota li r-rata ta' qgħad fi 17-il reġjun dgħajfa żdiedet bi 2 % u li fl-istess perijodu r-reġjuni iktar żviluppati rreġistraw rata medja ta' qgħad ta' 8 % biss. Għalhekk id-differenza bejn ir-rata medja ta' qgħad bejn iż-żewġ gruppi ta' reġjuni hija ta' iktar minn 50 %; il-ġlieda kontra l-qgħad fir-reġjuni inqas żviluppati għalhekk tibqa' wieħed mill-objettivi ewlenin tal-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

34.

iqis li l-fatt li r-rata ta' qgħad fir-reġjuni inqas żviluppati niżlet minn 13.4 % għal 12.4 % fil-perijodu bejn l-2000 u l-2005 huwa prova tas-suċċess tal-politika ta' koeżjoni. Fl-istess ħin jinnota li r-rata ta' qgħad fi 17-il reġjun dgħajfa żdiedet bi 2 % u li fl-istess perijodu r-reġjuni iktar żviluppati rreġistraw rata medja ta' qgħad ta' 8 % biss. Għalhekk id-differenza bejn ir-rata medja ta' qgħad bejn iż-żewġ gruppi ta' reġjuni hija ta' iktar minn 50 %; il-ġlieda kontra l-qgħad fir-reġjuni inqas żviluppati għalhekk tibqa' wieħed mill-objettivi ewlenin tal-politika ta' koeżjoni;

| 35. | jiġbed l-attenzjoni għall-istqarrijiet tal-Kummissjoni dwar l-effett tat-tibdil demografiku fuq il-koeżjoni ekonomika u soċjali li jsostnu li fuq perijodu fit-tul ir-rata baxxa ta' twelid ser ikollha effett negattiv ħafna fuq it-tkabbir ekonomiku fl-Ewropa. Sa l-2011 dawn l-effetti ser jinħassu relattivament ftit, billi l-persuni li twieldu fis-snin fejn ir-rata ta' twelid kienet għolja ser ikunu għadhom attivi. Bejn l-2012 u l-2017 jista' jkun li n-nuqqas ta' ħaddiema żgħażagħ jiġi kkumpensat permezz ta' rata għolja ta' impjieg, iżda wara l-2017 dawn il-possibbiltajiet ser jispiċċaw. F'dan il-qasam hemm bżonn fuq kollox ta' azzjoni fir-rigward tal-politika demografika fl-Istati Membri. Fl-istess ħin, il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni għandha tagħti importanza ikbar lill-fatturi marbutin mad-demografija; għal dan il-għan għandhom jiġu kkunsidrati iktar mill-qrib id-differenzi fl-iżviluppi demografiċi fir-reġjuni sabiex tittieħed azzjoni bikrija f'dawk ir-reġjuni fejn l-effetti tat-tibdil demografiku huma mistennija li jinħassu qabel; |
| --- | --- |

35.

jiġbed l-attenzjoni għall-istqarrijiet tal-Kummissjoni dwar l-effett tat-tibdil demografiku fuq il-koeżjoni ekonomika u soċjali li jsostnu li fuq perijodu fit-tul ir-rata baxxa ta' twelid ser ikollha effett negattiv ħafna fuq it-tkabbir ekonomiku fl-Ewropa. Sa l-2011 dawn l-effetti ser jinħassu relattivament ftit, billi l-persuni li twieldu fis-snin fejn ir-rata ta' twelid kienet għolja ser ikunu għadhom attivi. Bejn l-2012 u l-2017 jista' jkun li n-nuqqas ta' ħaddiema żgħażagħ jiġi kkumpensat permezz ta' rata għolja ta' impjieg, iżda wara l-2017 dawn il-possibbiltajiet ser jispiċċaw. F'dan il-qasam hemm bżonn fuq kollox ta' azzjoni fir-rigward tal-politika demografika fl-Istati Membri. Fl-istess ħin, il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni għandha tagħti importanza ikbar lill-fatturi marbutin mad-demografija; għal dan il-għan għandhom jiġu kkunsidrati iktar mill-qrib id-differenzi fl-iżviluppi demografiċi fir-reġjuni sabiex tittieħed azzjoni bikrija f'dawk ir-reġjuni fejn l-effetti tat-tibdil demografiku huma mistennija li jinħassu qabel;

| 36. | jinnota bi tħassib li flimkien ma' tendenzi ta' rati baxxi ta' twelid fil-perijodu 2000-2004 f'77 reġjun NUTS 2 fl-Ewropa kien hemm ukoll persentaġġ kbir ta' emigrazzjoni (fuq kollox taż-żgħażagħ). B'hekk il-potenzjal ta' żvilupp ekonomiku u soċjali ta' dawn ir-reġjuni hija limitata mill-effett konġunt ta' dawn iż-żewġ tendenzi; |
| --- | --- |

36.

jinnota bi tħassib li flimkien ma' tendenzi ta' rati baxxi ta' twelid fil-perijodu 2000-2004 f'77 reġjun NUTS 2 fl-Ewropa kien hemm ukoll persentaġġ kbir ta' emigrazzjoni (fuq kollox taż-żgħażagħ). B'hekk il-potenzjal ta' żvilupp ekonomiku u soċjali ta' dawn ir-reġjuni hija limitata mill-effett konġunt ta' dawn iż-żewġ tendenzi;

| 37. | jinnota li f'ħafna bliet kbar teżisti t-tendenza li filwaqt li l-popolazzjoni tonqos fil-bliet din tikber fil-periferija. Fl-istess ħin d-diverġenzi inter-urbani fir-rigward ta' l-impjieg qegħdin jiżdiedu u l-proporzjon ta' immigranti qiegħed jikber; din hija sfida kbria għall-integrazzjoni fil-bliet; |
| --- | --- |

37.

jinnota li f'ħafna bliet kbar teżisti t-tendenza li filwaqt li l-popolazzjoni tonqos fil-bliet din tikber fil-periferija. Fl-istess ħin d-diverġenzi inter-urbani fir-rigward ta' l-impjieg qegħdin jiżdiedu u l-proporzjon ta' immigranti qiegħed jikber; din hija sfida kbria għall-integrazzjoni fil-bliet;

| 38. | jinnota li minħabba diskrepanzi fil-perijodi ta' referenza u nuqqas ta' tqabbil ma' l-istqarrijiet tar-rapporti preċedenti, l-analiżi tar-Rapport dwar il-Koeżjoni fir-rigward tal-faqar u l-koeżjoni hija pjuttost deskrittiva u ma tirriflettix valutazzjoni ċara tal-kuntest tal-politika ta' koeżjoni, u għalhekk isejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fir-rapport ta' progress dwar il-koeżjoni ekonomika u soċjali li jmiss tagħti importanza ikbar lil dawn il-fatturi; |
| --- | --- |

38.

jinnota li minħabba diskrepanzi fil-perijodi ta' referenza u nuqqas ta' tqabbil ma' l-istqarrijiet tar-rapporti preċedenti, l-analiżi tar-Rapport dwar il-Koeżjoni fir-rigward tal-faqar u l-koeżjoni hija pjuttost deskrittiva u ma tirriflettix valutazzjoni ċara tal-kuntest tal-politika ta' koeżjoni, u għalhekk isejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fir-rapport ta' progress dwar il-koeżjoni ekonomika u soċjali li jmiss tagħti importanza ikbar lil dawn il-fatturi;

Koeżjoni Territorjali

| 39. | jiġbed l-attenzjoni lejn l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li ż-żjieda fid-differenzi bejn l-Istati Membri fir-rigward ta' l-iżvilupp hija fuq kollox marbuta mat-tkabbir tar-reġjuni metropolitani u jappoġġja l-konklużjoni tal-Kummissjoni li hemm bżonn ta' azzjonijiet politiċi iktar ikkonċentrati fuq il-bilanċ u l-promozzjoni tat-tkabbir u l-impjieg fl-Istati Membri sabiex il-politika reġjonali tkompli tiġi żviluppata; |
| --- | --- |

39.

jiġbed l-attenzjoni lejn l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li ż-żjieda fid-differenzi bejn l-Istati Membri fir-rigward ta' l-iżvilupp hija fuq kollox marbuta mat-tkabbir tar-reġjuni metropolitani u jappoġġja l-konklużjoni tal-Kummissjoni li hemm bżonn ta' azzjonijiet politiċi iktar ikkonċentrati fuq il-bilanċ u l-promozzjoni tat-tkabbir u l-impjieg fl-Istati Membri sabiex il-politika reġjonali tkompli tiġi żviluppata;

| 40. | f'dan il-kuntest jilqa' l-fatt li l-analiżi tar-Rapport dwar il-Koeżjoni tinkludi verifika tal-bliet Ewropej ta' daqs medju u f'rabta ma' dan jiġbed l-attenzjoni lejn id-diversi interazzjonijiet bejn il-bliet u l-periferija, eż. fir-rigward tal-persuni li jivvjaġġaw kuljum bejn id-dar u l-post tax-xogħol; |
| --- | --- |

40.

f'dan il-kuntest jilqa' l-fatt li l-analiżi tar-Rapport dwar il-Koeżjoni tinkludi verifika tal-bliet Ewropej ta' daqs medju u f'rabta ma' dan jiġbed l-attenzjoni lejn id-diversi interazzjonijiet bejn il-bliet u l-periferija, eż. fir-rigward tal-persuni li jivvjaġġaw kuljum bejn id-dar u l-post tax-xogħol;

| 41. | jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li ħafna żoni mbiegħda tal-periferija ta' l-UE attwalment għadhom fi stat ta' żvilupp prekarju u jinnota d-diversi sfidi sinifikanti msemmija fir-Rapport dwar il-Koeżjoni fir-rigward taż-żoni muntanjużi u taż-żoni b'popolazzjoni żgħira u gżejjer ta' l-Unjoni Ewropea fir-rigward tad-disponibilità tas-servizzi bażiċi u l-infrastruttura; |
| --- | --- |

41.

jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li ħafna żoni mbiegħda tal-periferija ta' l-UE attwalment għadhom fi stat ta' żvilupp prekarju u jinnota d-diversi sfidi sinifikanti msemmija fir-Rapport dwar il-Koeżjoni fir-rigward taż-żoni muntanjużi u taż-żoni b'popolazzjoni żgħira u gżejjer ta' l-Unjoni Ewropea fir-rigward tad-disponibilità tas-servizzi bażiċi u l-infrastruttura;

| 42. | jenfasizza l-isfida ta' ħafna żoni rurali li jixtiequ jwaqqfu l-emigrazzjoni jew għall-inqas ibaxxuha għal livell tollerabbli. Wieħed m'għandux jissottovaluta t-tibdil enormi li għad irid iseħħ fl-Istati Membri l-ġodda minħabba r-rati għoljin ta' impjieg fis-settur agrikolu. Hemm ir-riskju li fil-ġejjieni dawn it-tendenzi ta' emigrazzjoni ser jinżammu f'ħafna żoni rurali ta' l-UE. Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali għandu jaqdi rwol importanti sabiex jintlaqgħu dawn l-isfidi; |
| --- | --- |

42.

jenfasizza l-isfida ta' ħafna żoni rurali li jixtiequ jwaqqfu l-emigrazzjoni jew għall-inqas ibaxxuha għal livell tollerabbli. Wieħed m'għandux jissottovaluta t-tibdil enormi li għad irid iseħħ fl-Istati Membri l-ġodda minħabba r-rati għoljin ta' impjieg fis-settur agrikolu. Hemm ir-riskju li fil-ġejjieni dawn it-tendenzi ta' emigrazzjoni ser jinżammu f'ħafna żoni rurali ta' l-UE. Il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali għandu jaqdi rwol importanti sabiex jintlaqgħu dawn l-isfidi;

| 43. | f'dan il-kuntest jiġbed l-attenzjoni lejn ir-relazzjoni bejn il-bliet u ż-żoni rurali u jenfasizza l-konstatazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-iżvilupp integrat ta' dawn iż-żoni jeħtieġ kunċett ta' ppjanar ikkoordinat u ġestjoni ta' l-ispazju strateġika. Wieħed ma jistax jiċħad il-fatt li l-bliet iservu wkoll bħala ċentru ta' żvilupp għaż-żoni rurali; |
| --- | --- |

43.

f'dan il-kuntest jiġbed l-attenzjoni lejn ir-relazzjoni bejn il-bliet u ż-żoni rurali u jenfasizza l-konstatazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-iżvilupp integrat ta' dawn iż-żoni jeħtieġ kunċett ta' ppjanar ikkoordinat u ġestjoni ta' l-ispazju strateġika. Wieħed ma jistax jiċħad il-fatt li l-bliet iservu wkoll bħala ċentru ta' żvilupp għaż-żoni rurali;

| 44. | jiddispjaċih li l-ħidmiet tal-Kunsill u tal-Kumitat tar-Reġjuni fuq l-Aġenda Territorjali u l-Leipzig Charter dwar il-Bliet Ewropej Sostenibbli u jiġbed attenzjoni partikolari lejn il-konklużjonijiet tal-Presidenza Ġermaniża fil-laqgħa informali tal-Ministri għall-Iżvilupp Urban u l-Koeżjoni Territorjali li nżammet f'Leipzig fl-24 u l-25 ta' Mejju 2007; |
| --- | --- |

44.

jiddispjaċih li l-ħidmiet tal-Kunsill u tal-Kumitat tar-Reġjuni fuq l-Aġenda Territorjali u l-Leipzig Charter dwar il-Bliet Ewropej Sostenibbli u jiġbed attenzjoni partikolari lejn il-konklużjonijiet tal-Presidenza Ġermaniża fil-laqgħa informali tal-Ministri għall-Iżvilupp Urban u l-Koeżjoni Territorjali li nżammet f'Leipzig fl-24 u l-25 ta' Mejju 2007;

| 45. | isejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex sa minn kmieni tinvolvi lill-Kumitat tar-Reġjuni fit-tħejjija tar-rapporti mitluba mill-konklużjonijiet ta' Leipzig (rapport ta' strateġija flimkien ma' analiżi, mistennija għall-1 ta' April 2010, dwar kif il-konsiderazzjoni partikolari mogħtija lid-dimensjoni urbana u territorjali fil-programmi ta' fondi strutturali ffaċilitat l-iżvilupp integrat urban u rapport mistenni li jinħareġ sal-2008 dwar il-koeżjoni territorjali bħala kontribut għad-dibattitu dwar is-sejba ta' sinerġiji bejn il-prijoritajiet ta' l-Aġenda Territorjali u l-Karta ta' Leipzig għall-Iżvilupp Urban dwar il-Bliet Sostenibbli Ewropej); |
| --- | --- |

45.

isejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex sa minn kmieni tinvolvi lill-Kumitat tar-Reġjuni fit-tħejjija tar-rapporti mitluba mill-konklużjonijiet ta' Leipzig (rapport ta' strateġija flimkien ma' analiżi, mistennija għall-1 ta' April 2010, dwar kif il-konsiderazzjoni partikolari mogħtija lid-dimensjoni urbana u territorjali fil-programmi ta' fondi strutturali ffaċilitat l-iżvilupp integrat urban u rapport mistenni li jinħareġ sal-2008 dwar il-koeżjoni territorjali bħala kontribut għad-dibattitu dwar is-sejba ta' sinerġiji bejn il-prijoritajiet ta' l-Aġenda Territorjali u l-Karta ta' Leipzig għall-Iżvilupp Urban dwar il-Bliet Sostenibbli Ewropej);

| 46. | jappoġġja kemm id-dibattitu li għaddej fil-Parlament Ewropew dwar is-sustanza tal-koeżjoni territorjali u l-indikaturi adattati, kif ukoll it-talba tal-Kunsill lill-Presidenza Slovena sabiex tinkludi l-Aġenda Territorjali u l-Karta ta' Leipzig għall-Iżvilupp Urban fit-tħejjija għall-Kunsill Ewropew tar-rebbiegħa 2008; |
| --- | --- |

46.

jappoġġja kemm id-dibattitu li għaddej fil-Parlament Ewropew dwar is-sustanza tal-koeżjoni territorjali u l-indikaturi adattati, kif ukoll it-talba tal-Kunsill lill-Presidenza Slovena sabiex tinkludi l-Aġenda Territorjali u l-Karta ta' Leipzig għall-Iżvilupp Urban fit-tħejjija għall-Kunsill Ewropew tar-rebbiegħa 2008;

L-Impatt tal-politika ta' koeżjoni

| 47. | jiġbed l-attenzjoni lejn l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li fil-perijodu 2000-2006 il-Fondi Strutturali ntużaw fuq kollox għas-setturi li ġejjin: l-infrastruttura, l-investimenti produttivi u l-investiment fin-nies filwaqt li r-riżorsi tal-Fond ta' Koeżjoni ntużaw għall-miżuri ambjentali u l-infrastruttura tat-trasport; |
| --- | --- |

47.

jiġbed l-attenzjoni lejn l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li fil-perijodu 2000-2006 il-Fondi Strutturali ntużaw fuq kollox għas-setturi li ġejjin: l-infrastruttura, l-investimenti produttivi u l-investiment fin-nies filwaqt li r-riżorsi tal-Fond ta' Koeżjoni ntużaw għall-miżuri ambjentali u l-infrastruttura tat-trasport;

| 48. | jenfasizza l-kalkoli tar-Rapport dwar il-Koeżjoni bbażati fuq il-mudell HERMIN, skond liema fil-perijodu ta' programmazzjoni l-PGD assolut fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri kien sa 2.8 % iktar għoli u nħolqu madwar 570 000 postijiet tax-xogħol iktar milli kienu jinħolqu mingħajr l-implimentazzjoni tal-politika ta' koeżjoni. Huwa mistenni li sas-sena 2015, inkluż il-perijodu ta' programmazzjoni 2007-2013, il-PGD ikun żdied b'sa 9.3 % u jkunu nħolqu 2 miljun impjieg ġdid, stennijiet li l-Kumitat iqis bħala bażi tajba għall-valutazzjoni ta' l-effetti tal-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

48.

jenfasizza l-kalkoli tar-Rapport dwar il-Koeżjoni bbażati fuq il-mudell HERMIN, skond liema fil-perijodu ta' programmazzjoni l-PGD assolut fil-biċċa l-kbira ta' l-Istati Membri kien sa 2.8 % iktar għoli u nħolqu madwar 570 000 postijiet tax-xogħol iktar milli kienu jinħolqu mingħajr l-implimentazzjoni tal-politika ta' koeżjoni. Huwa mistenni li sas-sena 2015, inkluż il-perijodu ta' programmazzjoni 2007-2013, il-PGD ikun żdied b'sa 9.3 % u jkunu nħolqu 2 miljun impjieg ġdid, stennijiet li l-Kumitat iqis bħala bażi tajba għall-valutazzjoni ta' l-effetti tal-politika ta' koeżjoni;

| 49. | jiġbed l-attenzjoni lejn il-kalkoli tal-mudell EcoMod li juru li l-PGD tar-Repubblika Slovakka, il-Litwanja, il-Latvja u l-Bulgarija ser jiżdied bi 15 % sa l-2020; |
| --- | --- |

49.

jiġbed l-attenzjoni lejn il-kalkoli tal-mudell EcoMod li juru li l-PGD tar-Repubblika Slovakka, il-Litwanja, il-Latvja u l-Bulgarija ser jiżdied bi 15 % sa l-2020;

| 50. | jenfasizza l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li fil-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 inħolqu 450 000 impjieg ġdid fiż-żoni ta' l-Objettiv 2 fi Franza, il-Ġermanja, l-Olanda, Spanja, l-Iżvezja u r-Renju Unit; |
| --- | --- |

50.

jenfasizza l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li fil-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 inħolqu 450 000 impjieg ġdid fiż-żoni ta' l-Objettiv 2 fi Franza, il-Ġermanja, l-Olanda, Spanja, l-Iżvezja u r-Renju Unit;

| 51. | iqis li r-riżultati tar-Rapport dwar il-Koeżjoni huma pożittivi, billi juru li sar titjib sinifikanti fid-diversi setturi tematiċi ta' intervenzjoni tal-politika ta' koeżjoni. Eżempju ta' dan mis-settur ta' l-infrastruttura tat-trasport huwa d-densità tan-netwerk ta' l-awtostradi fi Spanja u l-Portugall li fil-perijodu 1995-2004 tjiebet bi kważi 48 % u b'200 % rispettivament; |
| --- | --- |

51.

iqis li r-riżultati tar-Rapport dwar il-Koeżjoni huma pożittivi, billi juru li sar titjib sinifikanti fid-diversi setturi tematiċi ta' intervenzjoni tal-politika ta' koeżjoni. Eżempju ta' dan mis-settur ta' l-infrastruttura tat-trasport huwa d-densità tan-netwerk ta' l-awtostradi fi Spanja u l-Portugall li fil-perijodu 1995-2004 tjiebet bi kważi 48 % u b'200 % rispettivament;

| 52. | jenfasizza l-fatt li fil-qasam ta' l-infrastruttura ambjentali, il-Fond ta' Koeżjoni wassal għal żjieda ta' 37 % fl-infiq pubbliku tal-pajjiżi riċevituri fil-perijodu 1993-2002; |
| --- | --- |

52.

jenfasizza l-fatt li fil-qasam ta' l-infrastruttura ambjentali, il-Fond ta' Koeżjoni wassal għal żjieda ta' 37 % fl-infiq pubbliku tal-pajjiżi riċevituri fil-perijodu 1993-2002;

| 53. | għalhekk jaqbel ma' l-istima tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li fil-ġejjieni l-fondi allokati lill-iżvilupp ta' l-infrastruttura ambjentali (b'mod speċjali l-ġestjoni ta' l-iskart u l-provvista) fl-Istati Membri l-ġodda ser jibqgħu importanti ħafna; |
| --- | --- |

53.

għalhekk jaqbel ma' l-istima tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li fil-ġejjieni l-fondi allokati lill-iżvilupp ta' l-infrastruttura ambjentali (b'mod speċjali l-ġestjoni ta' l-iskart u l-provvista) fl-Istati Membri l-ġodda ser jibqgħu importanti ħafna;

| 54. | jenfasizza r-rwol importanti li taqdi l-politika ta' koeżjoni għall-promozzjoni tar-Riċerka u l-Iżvilupp fir-reġjuni. Il-Fondi Strutturali huma responsabbli għal bejn 5 % (Spanja) u 18 % (Litwanja) tal-fondi allokati lir-Riċerka u l-Iżvilupp f'dawn il-pajjiżi; |
| --- | --- |

54.

jenfasizza r-rwol importanti li taqdi l-politika ta' koeżjoni għall-promozzjoni tar-Riċerka u l-Iżvilupp fir-reġjuni. Il-Fondi Strutturali huma responsabbli għal bejn 5 % (Spanja) u 18 % (Litwanja) tal-fondi allokati lir-Riċerka u l-Iżvilupp f'dawn il-pajjiżi;

| 55. | jikkunsidra li l-osservazzjonijiet tar-rapport dwar l-effetti speċifiċi tal-politika ta' koeżjoni fuq l-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju m'humiex sodisfaċenti u jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fir-rapport ta' progress li jmiss teżamina iktar mill-qrib l-effetti tal-politika strutturali fuq l-SMEs; |
| --- | --- |

55.

jikkunsidra li l-osservazzjonijiet tar-rapport dwar l-effetti speċifiċi tal-politika ta' koeżjoni fuq l-intrapriżi ż-żgħar u ta' daqs medju m'humiex sodisfaċenti u jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fir-rapport ta' progress li jmiss teżamina iktar mill-qrib l-effetti tal-politika strutturali fuq l-SMEs;

| 56. | jenfasizza r-rwol tal-politika ta' koeżjoni fl-iżvilupp tar-riżorsi umani. Fl-aħħar perijodu ta' programmazzjoni ntefqu madwar EUR 69 miljun għat-titjib ta' l-aċċess tan-nisa għas-suq tax-xogħol (6 %), il-promozzjoni tal-flessibilità tal-forza tax-xogħol (22 %), it-teħid ta' miżuri għat-tagħlim tul il-ħajja (23 %), l-ugwaljanza u l-integrazzjoni soċjali (18 %) u politiki attivi tas-suq tax-xogħol (30 %). B'dan il-mod, skond ir-Rapport dwar il-Koeżjoni, il-produttività tax-xogħol żdiedet b'5 %. |
| --- | --- |

56.

jenfasizza r-rwol tal-politika ta' koeżjoni fl-iżvilupp tar-riżorsi umani. Fl-aħħar perijodu ta' programmazzjoni ntefqu madwar EUR 69 miljun għat-titjib ta' l-aċċess tan-nisa għas-suq tax-xogħol (6 %), il-promozzjoni tal-flessibilità tal-forza tax-xogħol (22 %), it-teħid ta' miżuri għat-tagħlim tul il-ħajja (23 %), l-ugwaljanza u l-integrazzjoni soċjali (18 %) u politiki attivi tas-suq tax-xogħol (30 %). B'dan il-mod, skond ir-Rapport dwar il-Koeżjoni, il-produttività tax-xogħol żdiedet b'5 %.

| 57. | iqis li l-miżuri għaż-żoni rurali huma fundamentalment pożittivi. Fl-aħħar perijodu ta' programmazzjoni ż-żoni rurali rċevew EUR 14-il miljun fil-qafas tas-sezzjoni EAGGF. Fl-istess ħin, ta' min jinnota li fil-ġejjieni għandha tittejjeb il-koordinazzjoni bejn l-istrumenti tal-politika reġjonali u dawk tal-politika agrikola għaż-żoni rurali, speċjalment fir-rigward ta' l-objettivi ta' Lisbona. Din hija waħda mill-ikbar sfidi tal-perijodu ta' programmazzjoni attwali issa li l-istrument għaż-żoni rurali m'għadux jiddependi mill-politika reġjonali biss; |
| --- | --- |

57.

iqis li l-miżuri għaż-żoni rurali huma fundamentalment pożittivi. Fl-aħħar perijodu ta' programmazzjoni ż-żoni rurali rċevew EUR 14-il miljun fil-qafas tas-sezzjoni EAGGF. Fl-istess ħin, ta' min jinnota li fil-ġejjieni għandha tittejjeb il-koordinazzjoni bejn l-istrumenti tal-politika reġjonali u dawk tal-politika agrikola għaż-żoni rurali, speċjalment fir-rigward ta' l-objettivi ta' Lisbona. Din hija waħda mill-ikbar sfidi tal-perijodu ta' programmazzjoni attwali issa li l-istrument għaż-żoni rurali m'għadux jiddependi mill-politika reġjonali biss;

| 58. | jenfasizza r-rwol pożittiv tal-programm INTERREG, li permezz tiegħu ġew allokati EUR 5.8 biljun għall-kooperazzjoni transkonfinali, transnazzjonali u interreġjonali fil-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006. Dawn il-programmi għandhom rwol fiss x'jaqdu partikularment fil-kooperazzjoni transkonfinali u l-iskambju ta' l-esperjenza fl-Ewropa, bil-għan li jappoġġjaw b'mod attiv il-konverġenza tar-reġjuni Ewropej; |
| --- | --- |

58.

jenfasizza r-rwol pożittiv tal-programm INTERREG, li permezz tiegħu ġew allokati EUR 5.8 biljun għall-kooperazzjoni transkonfinali, transnazzjonali u interreġjonali fil-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006. Dawn il-programmi għandhom rwol fiss x'jaqdu partikularment fil-kooperazzjoni transkonfinali u l-iskambju ta' l-esperjenza fl-Ewropa, bil-għan li jappoġġjaw b'mod attiv il-konverġenza tar-reġjuni Ewropej;

| 59. | jilqa' wkoll il-miżuri li ttieħdu fil-qafas tal-programm URBAN II, li fl-aħħar perijodu ta' programmazzjoni appoġġja lil 70 belt u 2.2 miljun abitant sabiex jiffaċċjaw l-isfidi soċjali u ekonomiċi fiż-żoni urbani; madankollu, għad hemm bżonn ta' azzjonijiet għat-tisħiħ ta' l-effikaċja tal-miżuri politiċi fil-bliet fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni bil-għan li jissaħħu t-tkabbir u l-impjieg permezz ta' programmi operattivi; |
| --- | --- |

59.

jilqa' wkoll il-miżuri li ttieħdu fil-qafas tal-programm URBAN II, li fl-aħħar perijodu ta' programmazzjoni appoġġja lil 70 belt u 2.2 miljun abitant sabiex jiffaċċjaw l-isfidi soċjali u ekonomiċi fiż-żoni urbani; madankollu, għad hemm bżonn ta' azzjonijiet għat-tisħiħ ta' l-effikaċja tal-miżuri politiċi fil-bliet fil-qafas tal-politika ta' koeżjoni bil-għan li jissaħħu t-tkabbir u l-impjieg permezz ta' programmi operattivi;

| 60. | jenfasizza wkoll ir-rwol tal-programm EQUAL, li f'dawn l-aħħar seba' snin appoġġja madwar 3 000 proġett fl-Istati Membri b'somma ta' EUR 3.27 biljun bil-għan li jħeġġeġ l-iskambju ta' l-esperjenza fil-kuntest ta' l-implimentazzjoni ta' l-istrateġija Ewropea dwar ix-xogħol; |
| --- | --- |

60.

jenfasizza wkoll ir-rwol tal-programm EQUAL, li f'dawn l-aħħar seba' snin appoġġja madwar 3 000 proġett fl-Istati Membri b'somma ta' EUR 3.27 biljun bil-għan li jħeġġeġ l-iskambju ta' l-esperjenza fil-kuntest ta' l-implimentazzjoni ta' l-istrateġija Ewropea dwar ix-xogħol;

| 61. | ifaħħar wkoll il-ħidma tal-Bank Ewropew ta' l-Investiment, li fil-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 alloka 71 % tar-riżorsi tiegħu lil proġetti fis-settur tal-politika reġjonali; |
| --- | --- |

61.

ifaħħar wkoll il-ħidma tal-Bank Ewropew ta' l-Investiment, li fil-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 alloka 71 % tar-riżorsi tiegħu lil proġetti fis-settur tal-politika reġjonali;

| 62. | jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-effetti globali tal-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 mhux ser ikunu jistgħu jiġu valutati qabel l-2008 meta jintemmu l-ħlasijiet ta' dan il-perijodu u għalhekk jitlob lill-Kummissjoni sabiex il-valutazzjoni tal-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 tingħata rwol ċentrali fir-Rapport dwar il-Koeżjoni li jmiss; |
| --- | --- |

62.

jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-effetti globali tal-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 mhux ser ikunu jistgħu jiġu valutati qabel l-2008 meta jintemmu l-ħlasijiet ta' dan il-perijodu u għalhekk jitlob lill-Kummissjoni sabiex il-valutazzjoni tal-perijodu ta' programmazzjoni 2000-2006 tingħata rwol ċentrali fir-Rapport dwar il-Koeżjoni li jmiss;

L-effett tal-politiki nazzjonali fuq il-koeżjoni ekonomika u soċjali

| 63. | jinnota li l-isforzi ta' l-Istati Membri għall-koeżjoni ekonomika u soċjali fuq l-isfond ta' konsolidazzjoni ġenerali tal-baġit u riformi nazzjonali huma mmirati lejn l-implimentazzjoni ta' l-Istrateġija riveduta ta' Lisbona; |
| --- | --- |

63.

jinnota li l-isforzi ta' l-Istati Membri għall-koeżjoni ekonomika u soċjali fuq l-isfond ta' konsolidazzjoni ġenerali tal-baġit u riformi nazzjonali huma mmirati lejn l-implimentazzjoni ta' l-Istrateġija riveduta ta' Lisbona;

| 64. | f'dan il-kuntest jinnota li f'ħafna Stati Membri, bl-eċċezzjoni tal-pajjiżi ta' koeżjoni, l-investiment pubbliku ta' 2.9 % tal-PGD fl-1993 niżel għal 2.4 % fl-2005. B'kuntrast ma' dan, l-investiment pubbliku fil-pajjiżi li saru Membri ta' l-UE fl-2004 żdied b'mod konsiderevoli u bħalissa huwa madwar 50 % ogħla mill-investiment pubbliku fl-Istati Membri l-oħra; |
| --- | --- |

64.

f'dan il-kuntest jinnota li f'ħafna Stati Membri, bl-eċċezzjoni tal-pajjiżi ta' koeżjoni, l-investiment pubbliku ta' 2.9 % tal-PGD fl-1993 niżel għal 2.4 % fl-2005. B'kuntrast ma' dan, l-investiment pubbliku fil-pajjiżi li saru Membri ta' l-UE fl-2004 żdied b'mod konsiderevoli u bħalissa huwa madwar 50 % ogħla mill-investiment pubbliku fl-Istati Membri l-oħra;

| 65. | jinnota li l-Istati Membri l-ġodda għollew l-infiq tagħhom fl-istess ħin li daħħlu fis-seħħ il-miżuri ta' konsolidazzjoni; |
| --- | --- |

65.

jinnota li l-Istati Membri l-ġodda għollew l-infiq tagħhom fl-istess ħin li daħħlu fis-seħħ il-miżuri ta' konsolidazzjoni;

| 66. | jenfasizza t-tendenza ġenerali li minkejja s-sitwazzjoni diffiċli li jinsabu fiha l-baġits pubbliċi minħabba l-proċess ta' ristrutturar, ir-riżorsi allokati lill-miżuri ta' koeżjoni ekonomika u soċjali mmirati lejn l-investiment fin-negozju naqsu biss bi ftit jew saħansitra żdiedu; |
| --- | --- |

66.

jenfasizza t-tendenza ġenerali li minkejja s-sitwazzjoni diffiċli li jinsabu fiha l-baġits pubbliċi minħabba l-proċess ta' ristrutturar, ir-riżorsi allokati lill-miżuri ta' koeżjoni ekonomika u soċjali mmirati lejn l-investiment fin-negozju naqsu biss bi ftit jew saħansitra żdiedu;

| 67. | jiddispjaċih li fir-rigward ta' l-analiżi tal-baġits pubbliċi, is-sitwazzjoni partikulari tal-pajjiżi individwali, per eżempju l-bżonn ta' konsolidazzjoni ta' l-infiq pubbliku wara l-unifikazzjoni tal-Ġermanja, ma ngħatatx biżżejjed importanza; |
| --- | --- |

67.

jiddispjaċih li fir-rigward ta' l-analiżi tal-baġits pubbliċi, is-sitwazzjoni partikulari tal-pajjiżi individwali, per eżempju l-bżonn ta' konsolidazzjoni ta' l-infiq pubbliku wara l-unifikazzjoni tal-Ġermanja, ma ngħatatx biżżejjed importanza;

| 68. | jilqa' t-tendenza ġenerali f'ħafna Stati Membri li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jingħataw importanza ikbar milli jingħataw il-provvedituri ta' l-investiment pubbliku, kif ġara — skond ir-Rapport dwar il-Koeżjoni — b'mod partikulari fid-Danimarka, Spanja, l-Italja, il-Portugall, ir-Renju Unit u l-Finlandja, fejn is-sehem ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-investiment pubbliku fil-perijodu 1995-2004 żdied biss b'10 %; |
| --- | --- |

68.

jilqa' t-tendenza ġenerali f'ħafna Stati Membri li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jingħataw importanza ikbar milli jingħataw il-provvedituri ta' l-investiment pubbliku, kif ġara — skond ir-Rapport dwar il-Koeżjoni — b'mod partikulari fid-Danimarka, Spanja, l-Italja, il-Portugall, ir-Renju Unit u l-Finlandja, fejn is-sehem ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-investiment pubbliku fil-perijodu 1995-2004 żdied biss b'10 %;

| 69. | jinnota li bl-eċċezzjoni tal-Polonja, ir-Repubblika Ċeka u l-Latvja, l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Istati Membri l-ġodda huma responsabbli għal ħafna inqas minn 50 % ta' l-infiq għall-investiment pubbliku; |
| --- | --- |

69.

jinnota li bl-eċċezzjoni tal-Polonja, ir-Repubblika Ċeka u l-Latvja, l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Istati Membri l-ġodda huma responsabbli għal ħafna inqas minn 50 % ta' l-infiq għall-investiment pubbliku;

| 70. | jenfasizza l-korrelazzjoni msemmija fir-Rapport dwar il-Koeżjoni, minn banda bejn ir-rata ta' assorbiment u l-kwalità tal-proġetti ta' investiment, u mill-banda l-oħra mal-livell ta' deċentralizzazzjoni, sakemm ikun hemm amministrazzjoni effiċjenti fil-livell deċentralizzat; |
| --- | --- |

70.

jenfasizza l-korrelazzjoni msemmija fir-Rapport dwar il-Koeżjoni, minn banda bejn ir-rata ta' assorbiment u l-kwalità tal-proġetti ta' investiment, u mill-banda l-oħra mal-livell ta' deċentralizzazzjoni, sakemm ikun hemm amministrazzjoni effiċjenti fil-livell deċentralizzat;

| 71. | jilqa' l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni fir-rigward tar-rabta bejn it-trasferimenti ta' livell għoli mill-Fondi Strutturali u l-iżvilupp ta' l-istabbiltà ekonomika fl-Istati Membri l-ġodda. B'hekk l-Istati Membri l-ġodda kisbu tkabbir qawwi flimkien ma' konsolidazzjoni tal-finanzi pubbliċi. Dan juri b'mod ċar kif it-taħlita politika Ewropea ta' stabbiltà politika u baġitarja kellha impatt fuq l-Euro u kif l-intervenzjoni permezz tal-Fondi Strutturali effettwat it-tkabbir u l-koeżjoni. Din it-taħlita wasslet ukoll sabiex ir-rati ta' skambju stabilizzaw ruħhom relattivament fis-snin li għaddew fir-rigward ta' l-Euro; |
| --- | --- |

71.

jilqa' l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni fir-rigward tar-rabta bejn it-trasferimenti ta' livell għoli mill-Fondi Strutturali u l-iżvilupp ta' l-istabbiltà ekonomika fl-Istati Membri l-ġodda. B'hekk l-Istati Membri l-ġodda kisbu tkabbir qawwi flimkien ma' konsolidazzjoni tal-finanzi pubbliċi. Dan juri b'mod ċar kif it-taħlita politika Ewropea ta' stabbiltà politika u baġitarja kellha impatt fuq l-Euro u kif l-intervenzjoni permezz tal-Fondi Strutturali effettwat it-tkabbir u l-koeżjoni. Din it-taħlita wasslet ukoll sabiex ir-rati ta' skambju stabilizzaw ruħhom relattivament fis-snin li għaddew fir-rigward ta' l-Euro;

L-effett tal-politiki Komunitarji fuq il-koeżjoni ekonomika u soċjali

| 72. | jenfasizza, fir-rigward tal-Politika Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni, li l-programmi huma fuq kollox immirati lejn il-promozzjoni tal-kompetittività Ewropea fuq ix-xena dinjija. Ir-riżorsi jiġu allokati permezz ta' sejħiet għall-offerti fl-UE kollha; |
| --- | --- |

72.

jenfasizza, fir-rigward tal-Politika Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni, li l-programmi huma fuq kollox immirati lejn il-promozzjoni tal-kompetittività Ewropea fuq ix-xena dinjija. Ir-riżorsi jiġu allokati permezz ta' sejħiet għall-offerti fl-UE kollha;

| 73. | għalhekk jinnota li 18 % biss tal-parteċipanti li ħadu sehem fis-6 Programm Qafas għar-Riċerka kienu minn reġjuni inqas żviluppati, jappoġġja l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-promozzjoni Ewropea tar-riċerka u l-politika ta' koeżjoni għandhom objettivi komplementari mmirati lejn it-titjib tar-Riċerka u l-Iżvilupp, u fl-istess ħin jilqa' l-inizjattivi mnedija fil-qafas tas-7 Programm Qafas għar-Riċerka bħal KnowReg2 li jsaħħu d-dimensjoni reġjonali fil-promozzjoni Ewropea tar-riċerka; |
| --- | --- |

73.

għalhekk jinnota li 18 % biss tal-parteċipanti li ħadu sehem fis-6 Programm Qafas għar-Riċerka kienu minn reġjuni inqas żviluppati, jappoġġja l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-promozzjoni Ewropea tar-riċerka u l-politika ta' koeżjoni għandhom objettivi komplementari mmirati lejn it-titjib tar-Riċerka u l-Iżvilupp, u fl-istess ħin jilqa' l-inizjattivi mnedija fil-qafas tas-7 Programm Qafas għar-Riċerka bħal KnowReg2 li jsaħħu d-dimensjoni reġjonali fil-promozzjoni Ewropea tar-riċerka;

| 74. | jenfasizza, fir-rigward tal-Programm Qafas għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP), li dan il-programm jista' jikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-miżuri ta' koeżjoni politika, per eżempju dawk immirati lejn il-promozzjoni ta' l-SMEs jew l-enerġija rinnovabbli; |
| --- | --- |

74.

jenfasizza, fir-rigward tal-Programm Qafas għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (CIP), li dan il-programm jista' jikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-miżuri ta' koeżjoni politika, per eżempju dawk immirati lejn il-promozzjoni ta' l-SMEs jew l-enerġija rinnovabbli;

| 75. | jenfasizza, fir-rigward tal-politika ta' kompetizzjoni Ewropea, ir-riżultat tar-Rapport ta' Koeżjoni li l-għajnuna ta' l-Istat għar-reġjuni li għadhom lura skond l-Artikolu 87(3)(a) tat-Trattat tal-KE niżel minn 19-il biljun EUR fl-2003 għal 11-il biljun EUR fl-2005; |
| --- | --- |

75.

jenfasizza, fir-rigward tal-politika ta' kompetizzjoni Ewropea, ir-riżultat tar-Rapport ta' Koeżjoni li l-għajnuna ta' l-Istat għar-reġjuni li għadhom lura skond l-Artikolu 87(3)(a) tat-Trattat tal-KE niżel minn 19-il biljun EUR fl-2003 għal 11-il biljun EUR fl-2005;

| 76. | jinnota li, filwaqt li l-għajnuna mogħtija skond l-Artikolu 87(3)(a) tat-Trattat tal-KE waqgħet, l-għajnuna statali fil-pajjiżi tal-koeżjoni kienu iktar u iktar orjentati lejn l-objettivi ta' Lisbona u ta' Göteburg (ambjent, għajnuna reġjonali, SMEs, impjieg, edukazzjoni u riċerka). Iktar min-nofs l-Istati Membri kkonċentraw ir-riżorsi tagħhom fuq dawn l-objettivi orizzontali; |
| --- | --- |

76.

jinnota li, filwaqt li l-għajnuna mogħtija skond l-Artikolu 87(3)(a) tat-Trattat tal-KE waqgħet, l-għajnuna statali fil-pajjiżi tal-koeżjoni kienu iktar u iktar orjentati lejn l-objettivi ta' Lisbona u ta' Göteburg (ambjent, għajnuna reġjonali, SMEs, impjieg, edukazzjoni u riċerka). Iktar min-nofs l-Istati Membri kkonċentraw ir-riżorsi tagħhom fuq dawn l-objettivi orizzontali;

| 77. | jinnota li minkejja t-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea fil-perijodu ta' programmazzjoni l-ġdid, 34 % tal-popolazzjoni biss tgħix f'żoni inqas żviluppati hekk kif imfissra fl-Artikolu 87(3)(a) tat-Trattat KE; |
| --- | --- |

77.

jinnota li minkejja t-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea fil-perijodu ta' programmazzjoni l-ġdid, 34 % tal-popolazzjoni biss tgħix f'żoni inqas żviluppati hekk kif imfissra fl-Artikolu 87(3)(a) tat-Trattat KE;

| 78. | jinnota l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-organizzazzjonijiet tas-suq tal-Politika Agrikola Komuni jiffavorixxu b'mod partikulari lir-reġjuni b'saħħithom b'korpi ta' produzzjoni kbar u għalhekk jenfasizza l-bżonn li l-istrumenti għall-iżvilupp taż-żona rurali jiġu applikati b'mod speċjali għar-reġjuni ta' konverġenza; u jilqa' il-possibbilità taż-żieda tar-riżorsi allokati għall-iżvilupp rurali permezz tal-modulazzjoni fil-perijodu ta' ipprogrammar kurrenti; |
| --- | --- |

78.

jinnota l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-organizzazzjonijiet tas-suq tal-Politika Agrikola Komuni jiffavorixxu b'mod partikulari lir-reġjuni b'saħħithom b'korpi ta' produzzjoni kbar u għalhekk jenfasizza l-bżonn li l-istrumenti għall-iżvilupp taż-żona rurali jiġu applikati b'mod speċjali għar-reġjuni ta' konverġenza; u jilqa' il-possibbilità taż-żieda tar-riżorsi allokati għall-iżvilupp rurali permezz tal-modulazzjoni fil-perijodu ta' ipprogrammar kurrenti;

| 79. | jirreferi għall-isfida li tolqot b'mod partikulari lill-pajjiżi bi proporzjon għoli ta' persuni li jaħdmu fis-settur ta' l-agrikoltura, li jwettqu transizzjoni għal agrikoltura kompetittiva fis-snin li ġejjin u fl-istess ħin jiddiversifikaw l-attivitajiet ekonomiċi fiż-żoni rurali; |
| --- | --- |

79.

jirreferi għall-isfida li tolqot b'mod partikulari lill-pajjiżi bi proporzjon għoli ta' persuni li jaħdmu fis-settur ta' l-agrikoltura, li jwettqu transizzjoni għal agrikoltura kompetittiva fis-snin li ġejjin u fl-istess ħin jiddiversifikaw l-attivitajiet ekonomiċi fiż-żoni rurali;

| 80. | jenfasizza l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li jsostnu li fir-rigward tal-baġit ta' l-UE l-politika ta' koeżjoni taqdi rwol ċentrali fl-iżvilupp ta' l-Unjoni Ewropea, bil-għan li kull ċittadin fl-Unjoni jkun jista' jipparteċipa bl-istess mod fis-suq uniku Ewropew; |
| --- | --- |

80.

jenfasizza l-istqarrijiet tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li jsostnu li fir-rigward tal-baġit ta' l-UE l-politika ta' koeżjoni taqdi rwol ċentrali fl-iżvilupp ta' l-Unjoni Ewropea, bil-għan li kull ċittadin fl-Unjoni jkun jista' jipparteċipa bl-istess mod fis-suq uniku Ewropew;

| 81. | jinnota, f'dak li għandu x'jaqsam mal-politika baġitarja Ewropea, li l-politika ta' koeżjoni bħalissa tirrappreżenta bejn wieħed u ieħor terz ta' l-infiq ta' l-UE u ser tilħaq EUR 54.2 biljun sa l-2013, u jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li s-sehem relattiv tal-politika ta' koeżjoni, f'termini tal-PGD ta' l-Unjoni, ser jinżel għal 0.35 % sa l-2013 minn kważi 0.4 % fl-2004; |
| --- | --- |

81.

jinnota, f'dak li għandu x'jaqsam mal-politika baġitarja Ewropea, li l-politika ta' koeżjoni bħalissa tirrappreżenta bejn wieħed u ieħor terz ta' l-infiq ta' l-UE u ser tilħaq EUR 54.2 biljun sa l-2013, u jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li s-sehem relattiv tal-politika ta' koeżjoni, f'termini tal-PGD ta' l-Unjoni, ser jinżel għal 0.35 % sa l-2013 minn kważi 0.4 % fl-2004;

| 82. | jenfasizza li minħabba t-tkabbir ta' l-UE, fi tmiem il-perijodu ta' programmazzjoni bejn wieħed u ieħor 85 % tar-riżorsi tal-koeżjoni ser jiġu allokati lir-reġjuni inqas żviluppati meta mqabbla ma' 56 % fl-1989. L-Istati Membri l-ġodda għandhom jirċievu 52 % tar-riżorsi ta' koeżjoni globali minkejja l-fatt li jirrappreżentaw biss 21 % tal-popolazzjoni; |
| --- | --- |

82.

jenfasizza li minħabba t-tkabbir ta' l-UE, fi tmiem il-perijodu ta' programmazzjoni bejn wieħed u ieħor 85 % tar-riżorsi tal-koeżjoni ser jiġu allokati lir-reġjuni inqas żviluppati meta mqabbla ma' 56 % fl-1989. L-Istati Membri l-ġodda għandhom jirċievu 52 % tar-riżorsi ta' koeżjoni globali minkejja l-fatt li jirrappreżentaw biss 21 % tal-popolazzjoni;

| 83. | jiddispjaċih li l-kapitolu rilevanti ta' dan ir-Rapport dwar il-Koeżjoni għadu ma joffrix approċċ komprensiv għat-tisħiħ ta' l-interazzjoni bejn il-politika ta' koeżjoni u politiki Komunitarji oħra u jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fil-ġejjieni tinkludi tali approċċ f'rapport ta' progress fil-kuntest tar-riforma imħabbra tas-sistema finanzjarja ta' l-UE; |
| --- | --- |

83.

jiddispjaċih li l-kapitolu rilevanti ta' dan ir-Rapport dwar il-Koeżjoni għadu ma joffrix approċċ komprensiv għat-tisħiħ ta' l-interazzjoni bejn il-politika ta' koeżjoni u politiki Komunitarji oħra u jsejjaħ lill-Kummissjoni sabiex fil-ġejjieni tinkludi tali approċċ f'rapport ta' progress fil-kuntest tar-riforma imħabbra tas-sistema finanzjarja ta' l-UE;

| 84. | jenfasizza l-bżonn ta' djalogu bejn il-partijiet involuti għall-valutazzjoni u l-konsiderazzjoni ta' l-effetti potenzjali tal-leġislazzjoni Ewropea fuq l-iżvilupp urban u reġjonali sostenibbli, u ta' koordinazzjoni mtejba tal-politiki u l-inizjattivi ta' l-UE li jaffettwaw il-politika urbana u reġjonali fil-kuntest tal-proċeduri eżistenti (eż. valutazzjonijiet ta' l-impatt), u jsejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tinvolvi lill-Kumitat sa minn stadju bikri f'dawn il-proċessi; |
| --- | --- |

84.

jenfasizza l-bżonn ta' djalogu bejn il-partijiet involuti għall-valutazzjoni u l-konsiderazzjoni ta' l-effetti potenzjali tal-leġislazzjoni Ewropea fuq l-iżvilupp urban u reġjonali sostenibbli, u ta' koordinazzjoni mtejba tal-politiki u l-inizjattivi ta' l-UE li jaffettwaw il-politika urbana u reġjonali fil-kuntest tal-proċeduri eżistenti (eż. valutazzjonijiet ta' l-impatt), u jsejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tinvolvi lill-Kumitat sa minn stadju bikri f'dawn il-proċessi;

Riforma tal-politika ta' koeżjoni 2007 sa l-2013

| 85. | jinnota l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li r-riforma tal-politika ta' koeżjoni fil-perijodu 2007-2013 hija mmirata lejn iż-żamma tal-prinċipji stabbiliti fir-rigward tal-programmazzjoni, is-sħubija, il-finanzjament konġunt u l-valutazzjoni u l-introduzzjoni ta' bidliet, bħall-approċċ strateġiku iktar qawwi, iktar deċentralizzazzjoni, prestazzjoni aħjar u anqas burokrazija; |
| --- | --- |

85.

jinnota l-istqarrija tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li r-riforma tal-politika ta' koeżjoni fil-perijodu 2007-2013 hija mmirata lejn iż-żamma tal-prinċipji stabbiliti fir-rigward tal-programmazzjoni, is-sħubija, il-finanzjament konġunt u l-valutazzjoni u l-introduzzjoni ta' bidliet, bħall-approċċ strateġiku iktar qawwi, iktar deċentralizzazzjoni, prestazzjoni aħjar u anqas burokrazija;

| 86. | jenfasizza r-rabta stretta bejn il-politika ta' koeżjoni u l-Istrateġija ta' Lisbona, li wasslu sabiex il-programmi jikkonċentraw iktar fuq it-tkabbir u l-impjieg fil-proċess ta' programmazzjoni. Iżda dan jista' biss jaħdem jekk fl-Istati Membri jkun hemm kooperazzjoni sħiħa bejn il-korpi inkarigati mill-politika ta' koeżjoni u strutturali u l-persuni responsabbli mit-tfassil tal-pjanijiet nazzjonali ta' riforma; |
| --- | --- |

86.

jenfasizza r-rabta stretta bejn il-politika ta' koeżjoni u l-Istrateġija ta' Lisbona, li wasslu sabiex il-programmi jikkonċentraw iktar fuq it-tkabbir u l-impjieg fil-proċess ta' programmazzjoni. Iżda dan jista' biss jaħdem jekk fl-Istati Membri jkun hemm kooperazzjoni sħiħa bejn il-korpi inkarigati mill-politika ta' koeżjoni u strutturali u l-persuni responsabbli mit-tfassil tal-pjanijiet nazzjonali ta' riforma;

| 87. | jenfasizza, fir-rigward ta' l-implimentazzjoni tar-riżorsi tal-Fond Strutturali għall-objettivi ta' Lisbona (“earmarking”), li bejn wieħed u ieħor 64 % tar-riżorsi ta' konverġenza u iktar minn 80 % tar-riżorsi allokati lill-objettiv tal-kompetittività jintefqu f'dawn l-oqsma u b'hekk jikkontribwixxu sabiex jintlaħqu l-objettivi stabbiliti b'mod konġunt. L-investimenti fit-tkabbir u l-impjieg b'hekk laħqu ċ-ċifra ta' EUR 210 biljun; |
| --- | --- |

87.

jenfasizza, fir-rigward ta' l-implimentazzjoni tar-riżorsi tal-Fond Strutturali għall-objettivi ta' Lisbona (“earmarking”), li bejn wieħed u ieħor 64 % tar-riżorsi ta' konverġenza u iktar minn 80 % tar-riżorsi allokati lill-objettiv tal-kompetittività jintefqu f'dawn l-oqsma u b'hekk jikkontribwixxu sabiex jintlaħqu l-objettivi stabbiliti b'mod konġunt. L-investimenti fit-tkabbir u l-impjieg b'hekk laħqu ċ-ċifra ta' EUR 210 biljun;

| 88. | jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li, fil-kuntest ta' l-orjentazzjoni tal-politika ta' koeżjoni lejn l-objettivi ta' Lisbona, it-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika u soċjali hija objettiv ċar ta' l-UE. Għaldaqstant m'għandhiex tingħata l-impressjoni li l-uniku skop tal-politika ta' koeżjoni huwa l-implimentazzjoni ta' l-objettivi ta' Lisbona; |
| --- | --- |

88.

jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li, fil-kuntest ta' l-orjentazzjoni tal-politika ta' koeżjoni lejn l-objettivi ta' Lisbona, it-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika u soċjali hija objettiv ċar ta' l-UE. Għaldaqstant m'għandhiex tingħata l-impressjoni li l-uniku skop tal-politika ta' koeżjoni huwa l-implimentazzjoni ta' l-objettivi ta' Lisbona;

| 89. | ifaħħar il-fatt li l-Kummissjoni Ewropa pprovat issaħħaħ it-trasparenza u ċ-ċarezza permezz ta' l-introduzzjoni ta' regolament uniku dwar il-Fondi minflok l-għaxra eżistenti. Dan jgħodd ukoll għall-integrazzjoni tal-Fondi ta' Koeżjoni fir-regolament ġenerali dwar il-Fondi; |
| --- | --- |

89.

ifaħħar il-fatt li l-Kummissjoni Ewropa pprovat issaħħaħ it-trasparenza u ċ-ċarezza permezz ta' l-introduzzjoni ta' regolament uniku dwar il-Fondi minflok l-għaxra eżistenti. Dan jgħodd ukoll għall-integrazzjoni tal-Fondi ta' Koeżjoni fir-regolament ġenerali dwar il-Fondi;

| 90. | josserva li l-valutazzjoni komprensiva ta' l-impatti tar-riforma fuq il-programmazzjoni u l-implimentazzjoni tal-Fond Strutturali ser tkun tista' sseħħ biss wara li jkunu ġew approvati u mniehda il-programmi operattivi, und jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tinkludi din il-valutazzjoni f'wieħed mir-rapporti li jmiss; |
| --- | --- |

90.

josserva li l-valutazzjoni komprensiva ta' l-impatti tar-riforma fuq il-programmazzjoni u l-implimentazzjoni tal-Fond Strutturali ser tkun tista' sseħħ biss wara li jkunu ġew approvati u mniehda il-programmi operattivi, und jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tinkludi din il-valutazzjoni f'wieħed mir-rapporti li jmiss;

| 91. | isejjaħ sabiex fid-dawl ta' l-importanza ewlenija tal-bliet Ewropej għall-kisba ta' l-għanijiet ta' l-istrateġiji ta' Lisbona u ta' Gothenburg u għall-integrazzjoni soċjali, eż. ta' l-immigranti, id-dimensjoni urbana tiġi ttrattata f'kapitolu separat fil-5 Rapport ta' Koeżjoni; |
| --- | --- |

91.

isejjaħ sabiex fid-dawl ta' l-importanza ewlenija tal-bliet Ewropej għall-kisba ta' l-għanijiet ta' l-istrateġiji ta' Lisbona u ta' Gothenburg u għall-integrazzjoni soċjali, eż. ta' l-immigranti, id-dimensjoni urbana tiġi ttrattata f'kapitolu separat fil-5 Rapport ta' Koeżjoni;

Sifdi Ġodda

| 92. | huwa tal-fehma li r-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali jħejji t-triq għal dibattitu dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni għall-perijodu wara l-2013, jikkunsidra li hemm bżonn ta' analiżi komprensiva ta' l-isfidi futuri tal-politika ta' koeżjoni u jqis li l-istqarrijiet tal-Komunikazzjoni dwar ir-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni jirrappreżentaw l-ewwel pass f'din id-direzzjoni. Fl-istess ħin josserva li politiki Komunitarji oħrajn — u għalhekk mhux biss il-politika ta' koeżjoni — jipprevedu azzjonijiet destinati sabiex jiġu affrontati l-isfidi identifikati mir-rapport; |
| --- | --- |

92.

huwa tal-fehma li r-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali jħejji t-triq għal dibattitu dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni għall-perijodu wara l-2013, jikkunsidra li hemm bżonn ta' analiżi komprensiva ta' l-isfidi futuri tal-politika ta' koeżjoni u jqis li l-istqarrijiet tal-Komunikazzjoni dwar ir-Raba' Rapport dwar il-Koeżjoni jirrappreżentaw l-ewwel pass f'din id-direzzjoni. Fl-istess ħin josserva li politiki Komunitarji oħrajn — u għalhekk mhux biss il-politika ta' koeżjoni — jipprevedu azzjonijiet destinati sabiex jiġu affrontati l-isfidi identifikati mir-rapport;

| 93. | jenfasizza l-bżonn li l-Istati Membri jitħeġġu jwettqu ristrutturar u modernizzazzjoni fil-kuntest tal-globalizzazzjoni u t-tkabbir, b'mod partikulari fil-livell lokali u reġjonali u jiġbed l-attenzjoni lejn l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-effetti tal-globalizzazzjoni fuq is-setturi ekonomiċi u r-reġjuni ser ikunu varji, u huwa konxju mill-fatt li dan il-bżonn ta' adattament ser jinħass mhux biss fir-reġjuni inqas żviluppati iżda wkoll f'reġjuni oħra ta' l-UE. Il-wirt kulturali tar-reġjuni għandu wkoll jiġi kkunsidrat; |
| --- | --- |

93.

jenfasizza l-bżonn li l-Istati Membri jitħeġġu jwettqu ristrutturar u modernizzazzjoni fil-kuntest tal-globalizzazzjoni u t-tkabbir, b'mod partikulari fil-livell lokali u reġjonali u jiġbed l-attenzjoni lejn l-osservazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li l-effetti tal-globalizzazzjoni fuq is-setturi ekonomiċi u r-reġjuni ser ikunu varji, u huwa konxju mill-fatt li dan il-bżonn ta' adattament ser jinħass mhux biss fir-reġjuni inqas żviluppati iżda wkoll f'reġjuni oħra ta' l-UE. Il-wirt kulturali tar-reġjuni għandu wkoll jiġi kkunsidrat;

| 94. | madankollu jinnota li l-isfida prinċipali tal-politika ta' koeżjoni hija li timbotta 'l quddiem il-kapaċità ta' adattament għall-bidla ekonomika permezz ta' l-iżvilupp teknoloġiku u t-taħriġ u l-edukazzjoni tul il-ħajja, bil-għan li tagħmel użu mill-opportunitajiet li toffri l-globalizzazzjoni; |
| --- | --- |

94.

madankollu jinnota li l-isfida prinċipali tal-politika ta' koeżjoni hija li timbotta 'l quddiem il-kapaċità ta' adattament għall-bidla ekonomika permezz ta' l-iżvilupp teknoloġiku u t-taħriġ u l-edukazzjoni tul il-ħajja, bil-għan li tagħmel użu mill-opportunitajiet li toffri l-globalizzazzjoni;

| 95. | jinnota li anke t-tibdil fil-klima ser jolqot lir-reġjuni ta' l-Ewropa b'modi differenti, per eżempju l-ħarsien kontra l-għargħar u t-tibdil fil-kundizzjonijiet tal-klima ser joħolqu l-bżonn ta' ristrutturar u adattament fis-settur agrikolu. Fl-istess ħin l-iżvilupp ta' l-enerġiji rinnovabbli joffri wkoll opportunitajiet ġodda għat-tkabbir u l-impjieg u jiftaħ swieq internazzjonali ġodda; |
| --- | --- |

95.

jinnota li anke t-tibdil fil-klima ser jolqot lir-reġjuni ta' l-Ewropa b'modi differenti, per eżempju l-ħarsien kontra l-għargħar u t-tibdil fil-kundizzjonijiet tal-klima ser joħolqu l-bżonn ta' ristrutturar u adattament fis-settur agrikolu. Fl-istess ħin l-iżvilupp ta' l-enerġiji rinnovabbli joffri wkoll opportunitajiet ġodda għat-tkabbir u l-impjieg u jiftaħ swieq internazzjonali ġodda;

| 96. | jaqbel mar-Rapport dwar il-Koeżjoni li ż-żjiediet fil-prezz ta' l-enerġija jolqtu fuq kollox lir-reġjuni fejn l-effiċjenza enerġetika hija baxxa u fejn hemm setturi ekonomiċi b'konsum għoli ta' enerġija. Fl-istess ħin dan l-iżvilupp jirrappreżenta wkoll sfida għall-gżejjer u għaż-żoni muntanjużi u iżolati ta' l-UE billi dawn ser ikollhom jippruvaw iżommu l-potenzjal ta' tkabbir tagħhom minkejja spejjeż ogħla fis-settur tat-trasport; |
| --- | --- |

96.

jaqbel mar-Rapport dwar il-Koeżjoni li ż-żjiediet fil-prezz ta' l-enerġija jolqtu fuq kollox lir-reġjuni fejn l-effiċjenza enerġetika hija baxxa u fejn hemm setturi ekonomiċi b'konsum għoli ta' enerġija. Fl-istess ħin dan l-iżvilupp jirrappreżenta wkoll sfida għall-gżejjer u għaż-żoni muntanjużi u iżolati ta' l-UE billi dawn ser ikollhom jippruvaw iżommu l-potenzjal ta' tkabbir tagħhom minkejja spejjeż ogħla fis-settur tat-trasport;

| 97. | jenfasizza l-konstatazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li t-tibdil demografiku 'il quddiem jista' jsir ostakolu kbir għat-tkabbir u l-iżvilupp ta' ħafna reġjuni fl-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

97.

jenfasizza l-konstatazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li t-tibdil demografiku 'il quddiem jista' jsir ostakolu kbir għat-tkabbir u l-iżvilupp ta' ħafna reġjuni fl-Unjoni Ewropea;

| 98. | iqis, f'rabta ma' dan, li l-inizjattivi tar-reġjuni li huma mmirati lejn titjib fil-livell ġenerali ta' l-edukazzjoni u tnaqqis fit-tluq bikri mill-iskola huma kundizzjoni importanti sabiex jittaffew il-konsegwenzi tat-tixjiħ tal-popolazzjoni permezz tat-tisħiħ tal-produttività u l-valur miżjud; |
| --- | --- |

98.

iqis, f'rabta ma' dan, li l-inizjattivi tar-reġjuni li huma mmirati lejn titjib fil-livell ġenerali ta' l-edukazzjoni u tnaqqis fit-tluq bikri mill-iskola huma kundizzjoni importanti sabiex jittaffew il-konsegwenzi tat-tixjiħ tal-popolazzjoni permezz tat-tisħiħ tal-produttività u l-valur miżjud;

Il-futur tal-politika ta' koeżjoni

| 99. | jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li d-dibattitu dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni fis-snin li ġejjin ser iseħħ fl-istess żmien bħar-riforma tal-baġit ta' l-UE. Is-sena d-dieħla għandhom jitħejjew xi possibbiltajiet ta' kif dan jista' jsir u jiġu eżaminati l-politiki attwali ta' l-UE. Fl-istess ħin, fil-Ħames Rapport ta' Progress dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, il-Kummissjoni Ewropea ser tagħti kontribuzzjoni oħra lid-dibattitu; |
| --- | --- |

99.

jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li d-dibattitu dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni fis-snin li ġejjin ser iseħħ fl-istess żmien bħar-riforma tal-baġit ta' l-UE. Is-sena d-dieħla għandhom jitħejjew xi possibbiltajiet ta' kif dan jista' jsir u jiġu eżaminati l-politiki attwali ta' l-UE. Fl-istess ħin, fil-Ħames Rapport ta' Progress dwar il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali, il-Kummissjoni Ewropea ser tagħti kontribuzzjoni oħra lid-dibattitu;

| 100. | iqis li l-mistoqsijiet li ressqet il-Kummissjoni Ewropea fil-Komunikazzjoni dwar ir-Rapport dwar il-Koeżjoni huma kontribuzzjoni inizjali għad-dibattitu li għad irid isir u jressaq it-tweġibiet li jmiss bħala l-ewwel spunti; |
| --- | --- |

100.

iqis li l-mistoqsijiet li ressqet il-Kummissjoni Ewropea fil-Komunikazzjoni dwar ir-Rapport dwar il-Koeżjoni huma kontribuzzjoni inizjali għad-dibattitu li għad irid isir u jressaq it-tweġibiet li jmiss bħala l-ewwel spunti;

Sa fejn nistgħu ngħidu li l-politika ta' koeżjoni hija adattata għall-isfidi l-ġodda li r-reġjuni Ewropej se jiffaċċjaw fis-snin li ġejjin?

| 101. | jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-uniku mezz sabiex ir-reġjuni Ewropej ikunu jistgħu jegħlbu l-isfidi l-ġodda li ser iħabbtu wiċċhom magħhom huwa li jinħoloq bilanċ bejn il-linji gwida strateġiċi ta' l-UE u l-flessibilità meħtieġa għall-investiment tar-riżorsi fil-livell reġjonali; |
| --- | --- |

101.

jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-uniku mezz sabiex ir-reġjuni Ewropej ikunu jistgħu jegħlbu l-isfidi l-ġodda li ser iħabbtu wiċċhom magħhom huwa li jinħoloq bilanċ bejn il-linji gwida strateġiċi ta' l-UE u l-flessibilità meħtieġa għall-investiment tar-riżorsi fil-livell reġjonali;

| 102. | jemmen li hemm bżonn ta' sforzi sabiex jiġu żviluppati strateġiji speċifiċi għall-futur fir-reġjuni bil-għan li l-isfidi futuri jiġu identifikati kmieni u li s-sitwazzjoni tar-reġjuni individwali tiġi ddeterminata permezz ta' tqabbil reġjonali fl-UE kollha kemm hi. Għandu wkoll jiġi ddeterminat kemm huma utli l-indikaturi l-ġodda għall-evalwazzjoni tal-politika ta' koeżjoni. |
| --- | --- |

102.

jemmen li hemm bżonn ta' sforzi sabiex jiġu żviluppati strateġiji speċifiċi għall-futur fir-reġjuni bil-għan li l-isfidi futuri jiġu identifikati kmieni u li s-sitwazzjoni tar-reġjuni individwali tiġi ddeterminata permezz ta' tqabbil reġjonali fl-UE kollha kemm hi. Għandu wkoll jiġi ddeterminat kemm huma utli l-indikaturi l-ġodda għall-evalwazzjoni tal-politika ta' koeżjoni.

| 103. | jenfasizza li huwa neċessarju li jittieħdu miżuri sabiex ikun hemm skambju ikbar ta' l-ideat u kooperazzjoni ikbar dwar approċċi u mudelli ġodda għall-politiki reġjonali bejn ir-riċerkaturi, l-istituti nazzjonali tar-riċerka u l-assoċjazzjonijiet ta' l-istudji nazzjonali, sabiex jinstabu mezzi iktar effettivi biex jinxterdu l-ideat u għall-applikazzjoni prattika tagħhom fid-disinn, l-implimentazzjoni u l-valutazzjoni tal-politiki, u jipproponi lill-Kummissjoni Ewropea li tipprovdi mekkaniżmu adegwat li jappoġġja l-kooperazzjoni, il-ħolqien ta' netwerks u t-tixrid ta' l-informazzjoni f'dan il-qasam. |
| --- | --- |

103.

jenfasizza li huwa neċessarju li jittieħdu miżuri sabiex ikun hemm skambju ikbar ta' l-ideat u kooperazzjoni ikbar dwar approċċi u mudelli ġodda għall-politiki reġjonali bejn ir-riċerkaturi, l-istituti nazzjonali tar-riċerka u l-assoċjazzjonijiet ta' l-istudji nazzjonali, sabiex jinstabu mezzi iktar effettivi biex jinxterdu l-ideat u għall-applikazzjoni prattika tagħhom fid-disinn, l-implimentazzjoni u l-valutazzjoni tal-politiki, u jipproponi lill-Kummissjoni Ewropea li tipprovdi mekkaniżmu adegwat li jappoġġja l-kooperazzjoni, il-ħolqien ta' netwerks u t-tixrid ta' l-informazzjoni f'dan il-qasam.

X'risposta tista' tagħti l-politika reġjonali għall-globalizzazzjoni?

| 104 | jikkunsidra li l-globalizzazzjoni hija stadju fil-proċess ta' bidla strutturali, li jġib miegħu kemm opportunitajiet kif ukoll riskji għar-reġjuni u l-muniċipalitajiet fl-Ewropa; |
| --- | --- |

104

jikkunsidra li l-globalizzazzjoni hija stadju fil-proċess ta' bidla strutturali, li jġib miegħu kemm opportunitajiet kif ukoll riskji għar-reġjuni u l-muniċipalitajiet fl-Ewropa;

| 105. | il-politika reġjonali tippermetti li jiġi żviluppat approċċ adegwat għal numru ta' konsegwenzi ekonomiċi u soċjali tal-globalizzazzjoni billi din tista' tipprovdi soluzzjonijiet multisettorjali u li jilħqu l-livell l-iktar qrib taċ-ċittadin; |
| --- | --- |

105.

il-politika reġjonali tippermetti li jiġi żviluppat approċċ adegwat għal numru ta' konsegwenzi ekonomiċi u soċjali tal-globalizzazzjoni billi din tista' tipprovdi soluzzjonijiet multisettorjali u li jilħqu l-livell l-iktar qrib taċ-ċittadin;

| 106. | jilqa' l-fatt li f'dan ir-Rapport dwar il-Koeżjoni saret ukoll analiżi iktar intensiva tal-politika reġjonali f'pajjiżi oħra, b'mod speċjali l-Amerika, ir-Russja u ċ-Ċina; din hija kontribuzzjoni importanti lejn tqabbil u skambju ta' informazzjoni fil-livell dinji fir-rigward ta' l-istrateġiji ta' l-iżvilupp reġjonali; |
| --- | --- |

106.

jilqa' l-fatt li f'dan ir-Rapport dwar il-Koeżjoni saret ukoll analiżi iktar intensiva tal-politika reġjonali f'pajjiżi oħra, b'mod speċjali l-Amerika, ir-Russja u ċ-Ċina; din hija kontribuzzjoni importanti lejn tqabbil u skambju ta' informazzjoni fil-livell dinji fir-rigward ta' l-istrateġiji ta' l-iżvilupp reġjonali;

| 107. | isejjaħ lill-Kummissjoni sabiex tkompli tiġbor l-informazzjoni dwar l-impatti reġjonali u settorjali tal-globalizzazzjoni, bil-għan li tipprovdi lill-awtoritajiet lokali b'tagħrif siewi dwar it-tendenzi u l-isfidi tal-globalizzazzjoni fil-livell reġjonali; |
| --- | --- |

107.

isejjaħ lill-Kummissjoni sabiex tkompli tiġbor l-informazzjoni dwar l-impatti reġjonali u settorjali tal-globalizzazzjoni, bil-għan li tipprovdi lill-awtoritajiet lokali b'tagħrif siewi dwar it-tendenzi u l-isfidi tal-globalizzazzjoni fil-livell reġjonali;

| 108. | jikkunsidra li politika reġjonali b'ħarsa lejn il-ġejjieni li hija bbażata fuq it-tisħiħ tal-fatturi ta' provvista hija strument għaż-żamma tal-livell ta' żvilupp fil-qasam tal-kompetittività dinjija għas-swieq u bejn il-kumpaniji; |
| --- | --- |

108.

jikkunsidra li politika reġjonali b'ħarsa lejn il-ġejjieni li hija bbażata fuq it-tisħiħ tal-fatturi ta' provvista hija strument għaż-żamma tal-livell ta' żvilupp fil-qasam tal-kompetittività dinjija għas-swieq u bejn il-kumpaniji;

| 109. | jenfasizza l-bżonn li l-globalizzazzjoni tiġi aċċettata bħala proċess irriversibbli u li jitfasslu strateġiji ta' żvilupp adattati għall-aspett reġjonali permezz tal-kapaċità ta' innovazzjoni u prestazzjoni; |
| --- | --- |

109.

jenfasizza l-bżonn li l-globalizzazzjoni tiġi aċċettata bħala proċess irriversibbli u li jitfasslu strateġiji ta' żvilupp adattati għall-aspett reġjonali permezz tal-kapaċità ta' innovazzjoni u prestazzjoni;

Xi rwol tista' taqdi l-politika ta' koeżjoni fir-rigward tat-tibdil fil-klima?

| 110. | iqis li t-tibdil fil-klima huwa sfida globali mill-ikbar, li tista' tiġi milqugħa biss permezz ta' ftehim internazzjonali dwar approċċ integrat b'numru kbir ta' pakketti ta' miżuri; |
| --- | --- |

110.

iqis li t-tibdil fil-klima huwa sfida globali mill-ikbar, li tista' tiġi milqugħa biss permezz ta' ftehim internazzjonali dwar approċċ integrat b'numru kbir ta' pakketti ta' miżuri;

| 111. | iqis li r-rwol ewlieni tal-politika ta' koeżjoni f'dan il-qasam huwa li tnaqqas l-emissjonijiet tas-CO2 u tħeġġeġ l-effiċjenza ta' l-enerġija u l-użu ta' l-enerġiji rinnovabbli b'mod speċjali fir-reġjuni inqas żviluppati. Vantaġġ għal dawn ir-reġjuni huwa li f'dan is-settur infetħu swieq u negozji ġodda; |
| --- | --- |

111.

iqis li r-rwol ewlieni tal-politika ta' koeżjoni f'dan il-qasam huwa li tnaqqas l-emissjonijiet tas-CO2 u tħeġġeġ l-effiċjenza ta' l-enerġija u l-użu ta' l-enerġiji rinnovabbli b'mod speċjali fir-reġjuni inqas żviluppati. Vantaġġ għal dawn ir-reġjuni huwa li f'dan is-settur infetħu swieq u negozji ġodda;

| 112. | jenfasizza wkoll il-limiti tal-politika ta' koeżjoni, li per eżempju ma tistax tibbilanċja r-riżultati ta' politika ta' distribuzzjoni mhux adattata jew id-distorsjoni potenzjali tal-kompetizzjoni fl-iskambju ta' l-emissjonijiet; |
| --- | --- |

112.

jenfasizza wkoll il-limiti tal-politika ta' koeżjoni, li per eżempju ma tistax tibbilanċja r-riżultati ta' politika ta' distribuzzjoni mhux adattata jew id-distorsjoni potenzjali tal-kompetizzjoni fl-iskambju ta' l-emissjonijiet;

Kif jistgħu jkomplu jiġu żviluppati l-miżuri tal-politika ta' koeżjoni għat-tkabbir u l-impjieg?

| 113. | huwa tal-fehma li fil-ġejjieni l-politika ta' koeżjoni għandha tkompli tkun irregolata mill-prinċipju tas-solidarjetà u għandha tiffoka fuq it-tkabbir u l-impjieg; bl-għan li jtejjeb l-effikaċja tiegħu, il-Kumitat tar-Reġjuni ħoloq Pjattaforma ta' Monitoraġġ ta' Lisbona sabiex l-awtoritajiet lokali u reġjonali jkunu jistgħu jaħdmu bi sħab u jagħmlu skambji ta' prassi tajba f'dan il-qasam; |
| --- | --- |

113.

huwa tal-fehma li fil-ġejjieni l-politika ta' koeżjoni għandha tkompli tkun irregolata mill-prinċipju tas-solidarjetà u għandha tiffoka fuq it-tkabbir u l-impjieg; bl-għan li jtejjeb l-effikaċja tiegħu, il-Kumitat tar-Reġjuni ħoloq Pjattaforma ta' Monitoraġġ ta' Lisbona sabiex l-awtoritajiet lokali u reġjonali jkunu jistgħu jaħdmu bi sħab u jagħmlu skambji ta' prassi tajba f'dan il-qasam;

| 114. | għalhekk jaħseb li huwa neċessarju li jikkjarifika liema rwol għandu jkollhom strumenti ta'iffinanzjar futuri sabiex jintlaħqu dawn il-miri, per eżempju fir-rigward ta' sussidji mhux irkuprabbli versus fondi li jistgħu jerġgħu jintużaw; |
| --- | --- |

114.

għalhekk jaħseb li huwa neċessarju li jikkjarifika liema rwol għandu jkollhom strumenti ta'iffinanzjar futuri sabiex jintlaħqu dawn il-miri, per eżempju fir-rigward ta' sussidji mhux irkuprabbli versus fondi li jistgħu jerġgħu jintużaw;

| 115. | jissuġġerixxi li l-politika ta' koeżjoni futura għandha tikkunsidra li t-tkabbir u l-impjieg jistgħu jinkisbu kemm billi jissaħħu l-qawwiet ta' l-Ewropa kif ukoll billi wieħed jgħin lir-reġjuni l-iktar dgħajfa u mgħobbija bi problemi sabiex jiżviluppaw ruħhom. L-analiżi tal-problemi relatati twassal ukoll għal tweġiba għall-mistoqsija dwar sa liema punt l-istrumenti tal-politika ta' koeżjoni għandhom jiffokaw fuq id-diversi tipi ta' żoni kkonċernati; |
| --- | --- |

115.

jissuġġerixxi li l-politika ta' koeżjoni futura għandha tikkunsidra li t-tkabbir u l-impjieg jistgħu jinkisbu kemm billi jissaħħu l-qawwiet ta' l-Ewropa kif ukoll billi wieħed jgħin lir-reġjuni l-iktar dgħajfa u mgħobbija bi problemi sabiex jiżviluppaw ruħhom. L-analiżi tal-problemi relatati twassal ukoll għal tweġiba għall-mistoqsija dwar sa liema punt l-istrumenti tal-politika ta' koeżjoni għandhom jiffokaw fuq id-diversi tipi ta' żoni kkonċernati;

| 116. | isejjaħ lill-Kummissjoni sabiex ma tqisx li l-kwistjoni tat-tkabbir u l-impjieg hija biss relatata mal-politika ta' koeżjoni iżda li tanalizza kif il-politiki l-oħra ta' l-UE qegħdin jaqdu dan l-objettiv globali; |
| --- | --- |

116.

isejjaħ lill-Kummissjoni sabiex ma tqisx li l-kwistjoni tat-tkabbir u l-impjieg hija biss relatata mal-politika ta' koeżjoni iżda li tanalizza kif il-politiki l-oħra ta' l-UE qegħdin jaqdu dan l-objettiv globali;

| 117. | jirreferi f'dan il-kuntest għar-riforma ta' l-istrateġija tas-suq uniku, li għandha titwettaq fl-istess waqt li jsir id-dibattitu dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

117.

jirreferi f'dan il-kuntest għar-riforma ta' l-istrateġija tas-suq uniku, li għandha titwettaq fl-istess waqt li jsir id-dibattitu dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni;

Xi rwol għandhom jaqdu l-muniċipalitajiet lokali u reġjonali fil-politika ta' koeżjoni sabiex jintlaqgħu l-isfidi tal-ġejjieni?

| 118. | jilqa' bħala inkoraġġiment l-affermazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li parteċipazzjoni effiċjenti ta' l-atturi lokali u reġjonali wasslet għal amministrazzjoni aħjar u żjieda fl-effiċjenza ta' l-appoġġ strutturali; |
| --- | --- |

118.

jilqa' bħala inkoraġġiment l-affermazzjoni tar-Rapport dwar il-Koeżjoni, li parteċipazzjoni effiċjenti ta' l-atturi lokali u reġjonali wasslet għal amministrazzjoni aħjar u żjieda fl-effiċjenza ta' l-appoġġ strutturali;

| 119. | għalhekk isejjaħ sabiex fil-ġejjieni l-muniċipalitajiet lokali u reġjonali jipparteċipaw iktar bis-sħiħ fl-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

119.

għalhekk isejjaħ sabiex fil-ġejjieni l-muniċipalitajiet lokali u reġjonali jipparteċipaw iktar bis-sħiħ fl-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-politika ta' koeżjoni;

Fil-ġejjieni kif għandhom jitqassmu r-responsabbiltajiet tal-politika ta' koeżjoni bejn il-livell Ewropew, nazzjonali u reġjonali?

| 120. | huwa tal-fehma li d-dibattitu dwar ir-responsabbiltajiet futuri tal-politika ta' koeżjoni jiddependi ħafna mill-istrumenti u l-objettivi futuri tal-politika ta' koeżjoni u jirreferi f'dan il-kuntest għan-negozjati diffiċli dwar dawn il-kwistjonijiet fid-dibattitu dwar il-prospetti finanzjarji għall-perijodu 2007-2013; |
| --- | --- |

120.

huwa tal-fehma li d-dibattitu dwar ir-responsabbiltajiet futuri tal-politika ta' koeżjoni jiddependi ħafna mill-istrumenti u l-objettivi futuri tal-politika ta' koeżjoni u jirreferi f'dan il-kuntest għan-negozjati diffiċli dwar dawn il-kwistjonijiet fid-dibattitu dwar il-prospetti finanzjarji għall-perijodu 2007-2013;

| 121. | jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tħejji valutazzjoni tar-responsabbiltajiet attwali fil-qasam tal-politika ta' koeżjoni u tinkludi fiha l-esperjenza tas-sistema amministrattiva attwali, l-analiżi ta' nofs it-term u t-tul tal-perijodu ta' programmazzjoni; |
| --- | --- |

121.

jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tħejji valutazzjoni tar-responsabbiltajiet attwali fil-qasam tal-politika ta' koeżjoni u tinkludi fiha l-esperjenza tas-sistema amministrattiva attwali, l-analiżi ta' nofs it-term u t-tul tal-perijodu ta' programmazzjoni;

| 122. | jiffavorixxi bilanċ adegwat bejn l-istruzzjonijiet top-down ta' l-UE u l-approċċ bottom-up flessibbli u meħtieġ fir-rigward ta' l-għażla ta' l-istrumenti u l-implimentazzjoni tagħhom; |
| --- | --- |

122.

jiffavorixxi bilanċ adegwat bejn l-istruzzjonijiet top-down ta' l-UE u l-approċċ bottom-up flessibbli u meħtieġ fir-rigward ta' l-għażla ta' l-istrumenti u l-implimentazzjoni tagħhom;

Kif tista' l-politika ta' koeżjoni tappoġġja lill-isforzi nazzjonali b'mod iktar effettiv?

| 123. | huwa tal-fehma li ftehim komuni dwar il-ħidma u l-objettivi tal-politika ta' koeżjoni hija kundizzjoni importanti għal appoġġ Ewropew imtejjeb ta' l-isforzi nazzjonali; |
| --- | --- |

123.

huwa tal-fehma li ftehim komuni dwar il-ħidma u l-objettivi tal-politika ta' koeżjoni hija kundizzjoni importanti għal appoġġ Ewropew imtejjeb ta' l-isforzi nazzjonali;

| 124. | għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tiddiskuti l-objettivi komuni ta' l-istrumenti nazzjonali u Ewropej għall-iżvilupp reġjonali ma' l-Istati Membri bil-għan li jkun hemm iktar konsistenza bejniethom u mas-sitwazzjoni lokali ta' l-awtoritajiet reġjonali u muniċipali, b'konformità mal-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità. Dan id-dibattitu għandu wkoll jikkunsidra l-kwistjoni ta' l-istruttura, in-numru u l-ħidma ta' l-istrumenti Ewropej futuri għall-politika strutturali; |
| --- | --- |

124.

għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tiddiskuti l-objettivi komuni ta' l-istrumenti nazzjonali u Ewropej għall-iżvilupp reġjonali ma' l-Istati Membri bil-għan li jkun hemm iktar konsistenza bejniethom u mas-sitwazzjoni lokali ta' l-awtoritajiet reġjonali u muniċipali, b'konformità mal-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità. Dan id-dibattitu għandu wkoll jikkunsidra l-kwistjoni ta' l-istruttura, in-numru u l-ħidma ta' l-istrumenti Ewropej futuri għall-politika strutturali;

| 125. | jenfasizza l-importanza tal-kontinwazzjoni tal-politika ta' koeżjoni anke fir-reġjuni li m'humiex l-iktar dgħajfa u mgħobbija bi problemi, u jistaqsi kif tista' tittejjeb l-effikaċja ta' l-azzjonijiet f'dawn ir-reġjuni |
| --- | --- |

125.

jenfasizza l-importanza tal-kontinwazzjoni tal-politika ta' koeżjoni anke fir-reġjuni li m'humiex l-iktar dgħajfa u mgħobbija bi problemi, u jistaqsi kif tista' tittejjeb l-effikaċja ta' l-azzjonijiet f'dawn ir-reġjuni

Kif tista' tissaħħaħ ir-relazzjoni bejn il-politika ta' koeżjoni u politiki nazzjonali u Ewropej oħra?

| 126. | jemmen li hemm bżonn li tittieħed azzjoni sabiex tissaħħaħ l-enfasi fuq il-komplimentarjetà tal-Politika Ewropea ta' Koeżjoni u l-politiki l-oħra ta' l-UE u jikkritika f'dan ir-rigward il-kapitolu rilevanti tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li huwa jqis bħala insuffiċjenti; |
| --- | --- |

126.

jemmen li hemm bżonn li tittieħed azzjoni sabiex tissaħħaħ l-enfasi fuq il-komplimentarjetà tal-Politika Ewropea ta' Koeżjoni u l-politiki l-oħra ta' l-UE u jikkritika f'dan ir-rigward il-kapitolu rilevanti tar-Rapport dwar il-Koeżjoni li huwa jqis bħala insuffiċjenti;

| 127. | iqis li din hija opportunità tajba sabiex fil-qafas tad-dibattitu dwar l-użu futur tal-baġit ta' l-UE jinstab mezz kif l-objettivi tal-politika ta' koeżjoni u l-objettivi l-oħra ta' l-UE jitpoġġew f'kuntest xieraq; |
| --- | --- |

127.

iqis li din hija opportunità tajba sabiex fil-qafas tad-dibattitu dwar l-użu futur tal-baġit ta' l-UE jinstab mezz kif l-objettivi tal-politika ta' koeżjoni u l-objettivi l-oħra ta' l-UE jitpoġġew f'kuntest xieraq;

| 128. | jenfasizza wkoll l-importanza li l-Istati Membri jkunu mill-bidu midħla tad-djalogu dwar l-istrumenti li għandhom jintużaw fil-livell nazzjonali u kif dawn jistgħu jintrabtu ma' l-istrumenti futuri ta' l-UE; |
| --- | --- |

128.

jenfasizza wkoll l-importanza li l-Istati Membri jkunu mill-bidu midħla tad-djalogu dwar l-istrumenti li għandhom jintużaw fil-livell nazzjonali u kif dawn jistgħu jintrabtu ma' l-istrumenti futuri ta' l-UE;

Liema opportunitajiet ta' kooperazzjoni ġodda nħolqu għar-reġjuni ġewwa u barra l-UE?

| 129. | iqis li l-promozzjoni tal-kooperazzjoni bejn ir-reġjuni ta' l-UE hija strument importanti sabiex ikun hemm skambju dwar l-effiċjenza tar-riżorsi ta' promozzjoni, temi futuri u proċeduri ta' implimentazzjoni u sabiex titqabbel il-prestazzjoni ta' kull reġjun u jenfasizza, b'mod partikolari, li l-inizjattiva tal-Kummissjoni msejħa “Reġjuni għall-bidla ekonomika”, li għandha l-għan li timmodernizza l-ekonomija u ttejjeb il-kompetittività, tirrappreżenta strument potenzjali importanti ta' rikonoxximent u ta' tixrid ta' l-esperjenzi u l-aħjar prattiċi żviluppati fl-iktar reġjuni avvanzati. |
| --- | --- |

129.

iqis li l-promozzjoni tal-kooperazzjoni bejn ir-reġjuni ta' l-UE hija strument importanti sabiex ikun hemm skambju dwar l-effiċjenza tar-riżorsi ta' promozzjoni, temi futuri u proċeduri ta' implimentazzjoni u sabiex titqabbel il-prestazzjoni ta' kull reġjun u jenfasizza, b'mod partikolari, li l-inizjattiva tal-Kummissjoni msejħa “Reġjuni għall-bidla ekonomika”, li għandha l-għan li timmodernizza l-ekonomija u ttejjeb il-kompetittività, tirrappreżenta strument potenzjali importanti ta' rikonoxximent u ta' tixrid ta' l-esperjenzi u l-aħjar prattiċi żviluppati fl-iktar reġjuni avvanzati.

| 130. | iqis li l-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fid-djalogu strutturat li reċentement ġie deċiż li jsir maċ-Ċina u r-Russja hija opportunità tajba sabiex il-politika reġjonali tieħu direzzjoni ġdida, u sabiex dawn il-pajjiżi jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-esperjenza akkumulata u b'hekk minn żvilupp reġjonali iktar stabbli; |
| --- | --- |

130.

iqis li l-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fid-djalogu strutturat li reċentement ġie deċiż li jsir maċ-Ċina u r-Russja hija opportunità tajba sabiex il-politika reġjonali tieħu direzzjoni ġdida, u sabiex dawn il-pajjiżi jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-esperjenza akkumulata u b'hekk minn żvilupp reġjonali iktar stabbli;

| 131. | jikkunsidra l-Kumitat tar-Reġjuni bħala medjatur importanti għall-promozzjoni tad-djalogu bejn ir-reġjuni ta' l-UE dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni u forom oħra ta' kooperazzjoni transkonfinali, transnazzjonali u interreġjonali, b'mod speċjali fir-rigward ta' l-implimentazzjoni ta' l-istrument legali ġdid għall-kooperazzjoni territorjali; |
| --- | --- |

131.

jikkunsidra l-Kumitat tar-Reġjuni bħala medjatur importanti għall-promozzjoni tad-djalogu bejn ir-reġjuni ta' l-UE dwar il-fasla futura tal-politika ta' koeżjoni u forom oħra ta' kooperazzjoni transkonfinali, transnazzjonali u interreġjonali, b'mod speċjali fir-rigward ta' l-implimentazzjoni ta' l-istrument legali ġdid għall-kooperazzjoni territorjali;

Kontribuzzjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni għad-dibattitu futur dwar il-politika ta' koeżjoni

| 132. | huwa tal-fehma li dawn il-mistoqsijiet jistgħu biss jitwieġbu permezz ta' konsultazzjoni stretta tal-partijiet ikkonċernati u l-istituzzjonijiet Ewropej u għalhekk jemmen li din l-ewwel Opinjoni hija l-bidu ta' dibattitu twil; |
| --- | --- |

132.

huwa tal-fehma li dawn il-mistoqsijiet jistgħu biss jitwieġbu permezz ta' konsultazzjoni stretta tal-partijiet ikkonċernati u l-istituzzjonijiet Ewropej u għalhekk jemmen li din l-ewwel Opinjoni hija l-bidu ta' dibattitu twil;

| 133. | jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li dawn il-mistoqsijiet għandhom ukoll iwasslu għal diskussjoni komprensiva dwar il-prinċipji futuri tal-politika ta' koeżjoni fir-rigward tal-punti ewlenin, is-sħubija, il-programmazzjoni multi-annwali u l-gvernanza u għal dan il-għan ser iwaqqaf “grupp ta' perspettiva” fil-qafas tal-Kummissjoni għall-Politika ta' Koeżjoni Territorjali, li għandu jservi ta' interlokutur għall-istituzzjonijiet l-oħra kif ukoll ta' forum għall-kontinwazzjoni tad-dibattitu dwar il-futur tal-politika ta' koeżjoni; |
| --- | --- |

133.

jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li dawn il-mistoqsijiet għandhom ukoll iwasslu għal diskussjoni komprensiva dwar il-prinċipji futuri tal-politika ta' koeżjoni fir-rigward tal-punti ewlenin, is-sħubija, il-programmazzjoni multi-annwali u l-gvernanza u għal dan il-għan ser iwaqqaf “grupp ta' perspettiva” fil-qafas tal-Kummissjoni għall-Politika ta' Koeżjoni Territorjali, li għandu jservi ta' interlokutur għall-istituzzjonijiet l-oħra kif ukoll ta' forum għall-kontinwazzjoni tad-dibattitu dwar il-futur tal-politika ta' koeżjoni;

| 134. | isejjaħ fuq kollox lill-Parlament Ewropew sabiex, bil-kollaborazzjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni, ifittex tweġiba għal dawn il-mistoqsijiet, bil-għan li jikkontribwixxi għad-dibattitu futur dwar il-Politika Ewropea ta' Koeżjoni u b'hekk għall-politiki ta' l-UE b'mod ġenerali; |
| --- | --- |

134.

isejjaħ fuq kollox lill-Parlament Ewropew sabiex, bil-kollaborazzjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni, ifittex tweġiba għal dawn il-mistoqsijiet, bil-għan li jikkontribwixxi għad-dibattitu futur dwar il-Politika Ewropea ta' Koeżjoni u b'hekk għall-politiki ta' l-UE b'mod ġenerali;

| 135. | għalhekk jipproponi li, fuq il-bażi ta' ftehim adegwat, ikun hemm kollaborazzjoni iktar stretta bejn il-Kumitat għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Parlament Ewropew u l-Kummissjoni għall-Politika ta' Koeżjoni Territorjali tal-Kumitat tar-Reġjuni, sabiex fis-snin li ġejjin dawn jagħtu l-parir tagħhom dwar l-isfidi futuri tal-politika ta' koeżjoni u jservu ta' forum ta' diskussjoni mal-Kummissjoni Ewropea. Dan jista' jseħħ per eżempju bis-saħħa ta' grupp ta' ħidma konġunt b'membri miż-żewġ Kumitati; |
| --- | --- |

135.

għalhekk jipproponi li, fuq il-bażi ta' ftehim adegwat, ikun hemm kollaborazzjoni iktar stretta bejn il-Kumitat għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Parlament Ewropew u l-Kummissjoni għall-Politika ta' Koeżjoni Territorjali tal-Kumitat tar-Reġjuni, sabiex fis-snin li ġejjin dawn jagħtu l-parir tagħhom dwar l-isfidi futuri tal-politika ta' koeżjoni u jservu ta' forum ta' diskussjoni mal-Kummissjoni Ewropea. Dan jista' jseħħ per eżempju bis-saħħa ta' grupp ta' ħidma konġunt b'membri miż-żewġ Kumitati;

Brussell, it-28 ta' Novembru 2007.

Il-President

tal-Kumitat tar-Reġjuni

Michel DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53/16 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53/16

---

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Istrateġija komunitarja 2007-2012 għas-saħħa u s-siġurtà fuq il-post tax-xogħol

(2008/C 53/03)

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| — | huwa tal-fehma li l-istrateġija msemmija hija neċessarja għall-Istati Membri minħabba li hija dokument ta' bażi għat-tfassil ta' l-istrateġiji tagħhom għall-iżvilupp fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, li għandhom impatt sostanzjali kemm fuq l-awtoritajiet lokali u reġjonali kif ukoll fuq l-intrapriżi u l-SMEs; |
| --- | --- |

—

huwa tal-fehma li l-istrateġija msemmija hija neċessarja għall-Istati Membri minħabba li hija dokument ta' bażi għat-tfassil ta' l-istrateġiji tagħhom għall-iżvilupp fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, li għandhom impatt sostanzjali kemm fuq l-awtoritajiet lokali u reġjonali kif ukoll fuq l-intrapriżi u l-SMEs;

| — | jixħet dawl fuq il-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jipprovdu ħafna impjiegi fl-Istati Membri kollha ta' l-UE u għalhekk huma l-entitajiet ideali sabiex ikunu minn ta' quddiem nett fl-ambitu ta' inizjattivi għat-titjib tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol. Għalhekk, hija u tagħmel it-tħejjijiet neċessarji għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġija, il-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikulari lill-awtoritajiet lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

—

jixħet dawl fuq il-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jipprovdu ħafna impjiegi fl-Istati Membri kollha ta' l-UE u għalhekk huma l-entitajiet ideali sabiex ikunu minn ta' quddiem nett fl-ambitu ta' inizjattivi għat-titjib tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol. Għalhekk, hija u tagħmel it-tħejjijiet neċessarji għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġija, il-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikulari lill-awtoritajiet lokali u reġjonali;

| — | jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li, fil-qafas ta' l-istrateġija ta' Lisbona, l-Istati Membri rrikonoxxew il-kontribuzzjoni sfiqa li l-garanzija ta' kwalità u produttività fuq il-post tax-xogħol tipprovdi sabiex tippromovi t-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi. Filfatt, in-nuqqas ta' ħarsien effikaċi sabiex is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ikunu żgurati jista' jikkawża assenteiżmu minħabba inċidenti fuq il-post tax-xogħol u mard ikkaġunat mix-xogħol, u jista' jwassal ukoll għal diżabilità permanenti kkaġunata mix-xogħol. Din is-sitwazzjoni mhux biss hija diffiċli għall-individwi kkonċernati, iżda għandha impatt negattiv sinifikanti fuq l-ekonomija. L-ispejjeż ekonomiċi konsiderevoli marbuta ma' problemi tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ixekklu t-tkabbir ekonomiku u jaffettwaw il-kompetittività ta' l-intrapriżi Ewropej; |
| --- | --- |

—

jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li, fil-qafas ta' l-istrateġija ta' Lisbona, l-Istati Membri rrikonoxxew il-kontribuzzjoni sfiqa li l-garanzija ta' kwalità u produttività fuq il-post tax-xogħol tipprovdi sabiex tippromovi t-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi. Filfatt, in-nuqqas ta' ħarsien effikaċi sabiex is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ikunu żgurati jista' jikkawża assenteiżmu minħabba inċidenti fuq il-post tax-xogħol u mard ikkaġunat mix-xogħol, u jista' jwassal ukoll għal diżabilità permanenti kkaġunata mix-xogħol. Din is-sitwazzjoni mhux biss hija diffiċli għall-individwi kkonċernati, iżda għandha impatt negattiv sinifikanti fuq l-ekonomija. L-ispejjeż ekonomiċi konsiderevoli marbuta ma' problemi tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ixekklu t-tkabbir ekonomiku u jaffettwaw il-kompetittività ta' l-intrapriżi Ewropej;

| — | jemmen li hemm bżonn urġenti li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri jkollhom aċċess għal sistema affidabbli u aktar moderna għall-ġbir u l-ipproċessar ta' statistika li tagħti stampa ċara ta' l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol, u f'dan il-kuntest jipproponi li tibda l-ħidma fil-qasam ta' l-armonizzazzjoni ta' l-istatistika ta' l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol fl-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

—

jemmen li hemm bżonn urġenti li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri jkollhom aċċess għal sistema affidabbli u aktar moderna għall-ġbir u l-ipproċessar ta' statistika li tagħti stampa ċara ta' l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol, u f'dan il-kuntest jipproponi li tibda l-ħidma fil-qasam ta' l-armonizzazzjoni ta' l-istatistika ta' l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol fl-Unjoni Ewropea;

| Rapporteur | : | Dr Uno SILBERG (EE/UEN-EA), President tal-Kunsill Muniċipali ta' Kose |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Dr Uno SILBERG (EE/UEN-EA), President tal-Kunsill Muniċipali ta' Kose

Dokument ta' referenza

Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Intejbu l-kwalità u l-produttività fuq ix-xogħol: strateġija Komunitarja 2007-2012 għas-saħħa u s-siġurtà fuq il-post tax-xogħol

COM(2007) 62 finali

Rakkomandazzjonijiet ta' politika

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

Osservazzjonijiet ġenerali

| 1. | jilqa' bi pjaċir l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tkompli bil-ħidma tagħha sabiex ittejjeb il-kwalità u l-produttività fuq ix-xogħol billi tfassal strateġija Komunitarja fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà għall-perojodu 2007-2012. L-inizjattiva timmira li tnaqqas in-numru ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol b'25 % sa l-2012 fl-UE-27 billi ttejjeb il-ħarsien tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema. Fl-istess ħin, din tagħti kontribuzzjoni siewja sabiex l-istrateġija għall-impjiegi u t-tkabbir ekonomiku tirnexxi; |
| --- | --- |

1.

jilqa' bi pjaċir l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tkompli bil-ħidma tagħha sabiex ittejjeb il-kwalità u l-produttività fuq ix-xogħol billi tfassal strateġija Komunitarja fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà għall-perojodu 2007-2012. L-inizjattiva timmira li tnaqqas in-numru ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol b'25 % sa l-2012 fl-UE-27 billi ttejjeb il-ħarsien tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema. Fl-istess ħin, din tagħti kontribuzzjoni siewja sabiex l-istrateġija għall-impjiegi u t-tkabbir ekonomiku tirnexxi;

| 2. | huwa tal-fehma li l-istrateġija msemmija hija neċessarja għall-Istati Membri minħabba li hija dokument ta' bażi għat-tfassil ta' l-istrateġiji tagħhom għall-iżvilupp fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, li għandhom impatt sostanzjali kemm fuq l-awtoritajiet lokali u reġjonali kif ukoll fuq l-intrapriżi u l-SMEs; |
| --- | --- |

2.

huwa tal-fehma li l-istrateġija msemmija hija neċessarja għall-Istati Membri minħabba li hija dokument ta' bażi għat-tfassil ta' l-istrateġiji tagħhom għall-iżvilupp fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, li għandhom impatt sostanzjali kemm fuq l-awtoritajiet lokali u reġjonali kif ukoll fuq l-intrapriżi u l-SMEs;

| 3. | jixħet dawl fuq il-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jipprovdu ħafna impjiegi fl-Istati Membri kollha ta' l-UE u għalhekk huma l-entitajiet ideali sabiex ikunu minn ta' quddiem nett fl-ambitu ta' inizjattivi għat-titjib tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol. Għalhekk, hija u tagħmel it-tħejjijiet neċessarji għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġija, il-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikulari lill-awtoritajiet lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

3.

jixħet dawl fuq il-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jipprovdu ħafna impjiegi fl-Istati Membri kollha ta' l-UE u għalhekk huma l-entitajiet ideali sabiex ikunu minn ta' quddiem nett fl-ambitu ta' inizjattivi għat-titjib tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol. Għalhekk, hija u tagħmel it-tħejjijiet neċessarji għall-implimentazzjoni ta' l-istrateġija, il-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikulari lill-awtoritajiet lokali u reġjonali;

| 4. | jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li, fil-qafas ta' l-istrateġija ta' Lisbona, l-Istati Membri rrikonoxxew il-kontribuzzjoni sfiqa li l-garanzija ta' kwalità u produttività fuq il-post tax-xogħol tipprovdi sabiex tippromovi t-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi. Filfatt, in-nuqqas ta' ħarsien effikaċi sabiex is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ikunu żgurati jista' jikkawża assenteiżmu minħabba inċidenti fuq il-post tax-xogħol u mard ikkaġunat mix-xogħol, u jista' jwassal ukoll għal diżabilità permanenti kkaġunata mix-xogħol. Din is-sitwazzjoni mhux biss hija diffiċli għall-individwi kkonċernati, iżda għandha impatt negattiv sinifikanti fuq l-ekonomija. L-ispejjeż ekonomiċi konsiderevoli marbuta ma' problemi tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ixekklu t-tkabbir ekonomiku u jaffettwaw il-kompetittività ta' l-intrapriżi Ewropej; |
| --- | --- |

4.

jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li, fil-qafas ta' l-istrateġija ta' Lisbona, l-Istati Membri rrikonoxxew il-kontribuzzjoni sfiqa li l-garanzija ta' kwalità u produttività fuq il-post tax-xogħol tipprovdi sabiex tippromovi t-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi. Filfatt, in-nuqqas ta' ħarsien effikaċi sabiex is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ikunu żgurati jista' jikkawża assenteiżmu minħabba inċidenti fuq il-post tax-xogħol u mard ikkaġunat mix-xogħol, u jista' jwassal ukoll għal diżabilità permanenti kkaġunata mix-xogħol. Din is-sitwazzjoni mhux biss hija diffiċli għall-individwi kkonċernati, iżda għandha impatt negattiv sinifikanti fuq l-ekonomija. L-ispejjeż ekonomiċi konsiderevoli marbuta ma' problemi tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol ixekklu t-tkabbir ekonomiku u jaffettwaw il-kompetittività ta' l-intrapriżi Ewropej;

| 5. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni tgħaqqad is-sinerġiji fil-qasam politiku bejn l-istituzzjonijiet individwali ta' l-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri u l-ewwel u qabel kollox l-awtoritajiet reġjonali u lokali, bl-għan li jittejbu s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol; |
| --- | --- |

5.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni tgħaqqad is-sinerġiji fil-qasam politiku bejn l-istituzzjonijiet individwali ta' l-Unjoni Ewropea, l-Istati Membri u l-ewwel u qabel kollox l-awtoritajiet reġjonali u lokali, bl-għan li jittejbu s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol;

| 6. | jemmen li hemm bżonn urġenti li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri jkollhom sistema affidabbli u aktar moderna għall-ġbir u l-ipproċessar ta' statistika li tagħti stampa ċara ta' l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol u, f'dan is-sens, jirrakkomanda li tibda l-ħidma biex tiġi armonizzata l-istatistika ta' inċidenti u mard ikkaġunat mix-xogħol fl-Unjoni Ewropea; |
| --- | --- |

6.

jemmen li hemm bżonn urġenti li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri jkollhom sistema affidabbli u aktar moderna għall-ġbir u l-ipproċessar ta' statistika li tagħti stampa ċara ta' l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol u, f'dan is-sens, jirrakkomanda li tibda l-ħidma biex tiġi armonizzata l-istatistika ta' inċidenti u mard ikkaġunat mix-xogħol fl-Unjoni Ewropea;

| 7. | jemmen li hemm bżonn urġenti li l-Istati Membri jkollhom aċċess għal strateġija nazzjonali li tkun imsejsa fuq l-istrateġija tal-Kummissjoni u tindirizza wkoll kwistjonijiet marbuta ma' l-impjiegi, il-kuntratti ta' impjieg u l-kundizzjonijiet fuq il-post tax-xogħol; |
| --- | --- |

7.

jemmen li hemm bżonn urġenti li l-Istati Membri jkollhom aċċess għal strateġija nazzjonali li tkun imsejsa fuq l-istrateġija tal-Kummissjoni u tindirizza wkoll kwistjonijiet marbuta ma' l-impjiegi, il-kuntratti ta' impjieg u l-kundizzjonijiet fuq il-post tax-xogħol;

| 8. | iqis li huwa meħtieġ li l-Istati Membri jkollhom skema effettiva ta' assigurazzjoni kontra l-inċidenti fuq il-post tax-xogħol u l-mard ikkaġunat mix-xogħol. Minn naħa, din tipprovdi inċentiv sabiex tiżdied is-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u min-naħa l-oħra, l-inċidenti kollha fuq il-post tax-xogħol u l-każi ta' mard marbut max-xogħol ikunu jistgħu jerġgħu jiġu rreġistrati mill-ġdid; |
| --- | --- |

8.

iqis li huwa meħtieġ li l-Istati Membri jkollhom skema effettiva ta' assigurazzjoni kontra l-inċidenti fuq il-post tax-xogħol u l-mard ikkaġunat mix-xogħol. Minn naħa, din tipprovdi inċentiv sabiex tiżdied is-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u min-naħa l-oħra, l-inċidenti kollha fuq il-post tax-xogħol u l-każi ta' mard marbut max-xogħol ikunu jistgħu jerġgħu jiġu rreġistrati mill-ġdid;

| 9. | jisħaq fuq il-bżonn li tingħata attenzjoni xierqa, fil-qasam tal-ġestjoni tal-kriżijiet, lill-miżuri preventivi u li jiġi żgurat li l-prevenzjoni ma tkunx ikkunsidrata sempliċement bħala parti minn monitoraġġ. Il-ġestjoni tal-kriżijiet tinkorpora kemm miżuri preventivi (ġestjoni pro-attiva tar-riskju) kif ukoll element ta' “reazzjoni permezz ta' intervent” (ġestjoni reattiva tar-riskju), iżda t-tnejn li huma għandhom jingħataw l-istess importanza; |
| --- | --- |

9.

jisħaq fuq il-bżonn li tingħata attenzjoni xierqa, fil-qasam tal-ġestjoni tal-kriżijiet, lill-miżuri preventivi u li jiġi żgurat li l-prevenzjoni ma tkunx ikkunsidrata sempliċement bħala parti minn monitoraġġ. Il-ġestjoni tal-kriżijiet tinkorpora kemm miżuri preventivi (ġestjoni pro-attiva tar-riskju) kif ukoll element ta' “reazzjoni permezz ta' intervent” (ġestjoni reattiva tar-riskju), iżda t-tnejn li huma għandhom jingħataw l-istess importanza;

| 10. | jieħu nota ta' l-istqarrija tal-Kummissjoni li din hija strateġija għall-promozzjoni tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol mill-2007 sa l-2012, u għalhekk il-komunikazzjoni tirrappreżenta dokument ta' strateġija; |
| --- | --- |

10.

jieħu nota ta' l-istqarrija tal-Kummissjoni li din hija strateġija għall-promozzjoni tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol mill-2007 sa l-2012, u għalhekk il-komunikazzjoni tirrappreżenta dokument ta' strateġija;

Il-proċess ta' tħejjija ta' l-istrateġija ta' żvilupp

| 11. | bi pjaċir jinnota li l-proċedura ta' tħejjija ta' l-istrateġija ta' żvilupp (dokument ta' strateġija) qiegħda titħejja b'konformità mar-regoli Komunitarji; |
| --- | --- |

11.

bi pjaċir jinnota li l-proċedura ta' tħejjija ta' l-istrateġija ta' żvilupp (dokument ta' strateġija) qiegħda titħejja b'konformità mar-regoli Komunitarji;

| 12. | jinnota diskrepanza fil-punt 5 — is-superviżjoni tas-saħħa (permezz ta' ċerti proċeduri) u l-parti “Naffaċċjaw it-tibdiliet soċjali u demografiċi” (aspetti marbuta mal-ġenerazzjonijiet). Barraminhekk, is-sottosezzjoni dwar ir-riabilitazzjoni tal-ħaddiema tuża data antika ħafna (mill-1999) li ftit li xejn għandha rilevanza għal strateġija li ser tkopri l-perijodu sa l-2012. L-istrateġija għall-2002-2006 għandha, talanqas, tittieħed bħala bażi; |
| --- | --- |

12.

jinnota diskrepanza fil-punt 5 — is-superviżjoni tas-saħħa (permezz ta' ċerti proċeduri) u l-parti “Naffaċċjaw it-tibdiliet soċjali u demografiċi” (aspetti marbuta mal-ġenerazzjonijiet). Barraminhekk, is-sottosezzjoni dwar ir-riabilitazzjoni tal-ħaddiema tuża data antika ħafna (mill-1999) li ftit li xejn għandha rilevanza għal strateġija li ser tkopri l-perijodu sa l-2012. L-istrateġija għall-2002-2006 għandha, talanqas, tittieħed bħala bażi;

Missjoni, viżjoni u valuri bażiċi

| 13. | huwa sorpriż li d-dokument ta' strateġija m'huwiex ċar dwar il-missjoni u l-viżjoni segwiti. Għaldaqstant, id-dokument ma jsemmi l-ebda approċċ jew għan komuni fir-rigward ta' azzjoni Komunitarja mmirata. Barraminhekk, id-dokument jonqos li jistabbilixxi objettiv għall-istrateġija, x'qiegħed isir għal benefiċċju ta' min u x'inhu l-iskop konkret li din il-kwistjoni tiġi riżolta; |
| --- | --- |

13.

huwa sorpriż li d-dokument ta' strateġija m'huwiex ċar dwar il-missjoni u l-viżjoni segwiti. Għaldaqstant, id-dokument ma jsemmi l-ebda approċċ jew għan komuni fir-rigward ta' azzjoni Komunitarja mmirata. Barraminhekk, id-dokument jonqos li jistabbilixxi objettiv għall-istrateġija, x'qiegħed isir għal benefiċċju ta' min u x'inhu l-iskop konkret li din il-kwistjoni tiġi riżolta;

| 14. | iqis li huwa importanti li jiġu espressi l-valuri komuni ta' l-Istati Membri, li jifformaw il-bażi għal azzjoni komuni u għall-kisba ta' dawn l-objettivi; |
| --- | --- |

14.

iqis li huwa importanti li jiġu espressi l-valuri komuni ta' l-Istati Membri, li jifformaw il-bażi għal azzjoni komuni u għall-kisba ta' dawn l-objettivi;

L-oriġini tal-pjan ta' żvilupp strateġiku

| 15. | jinnota li fid-dokument ta' strateġija huwa stabbilit li l-pjan ta' żvilupp strateġiku huwa intiż li jkopri l-perijodu 2007-2012. Għalhekk, id-dokument jistabbilixxi ż-żmien meħtieġ sabiex jinkisbu l-objettivi u l-miżuri mniżżla fil-pjan ta' żvilupp, iżda l-kalendarju stabbilit m'għandux irbit ma' objettivi speċifiċi; |
| --- | --- |

15.

jinnota li fid-dokument ta' strateġija huwa stabbilit li l-pjan ta' żvilupp strateġiku huwa intiż li jkopri l-perijodu 2007-2012. Għalhekk, id-dokument jistabbilixxi ż-żmien meħtieġ sabiex jinkisbu l-objettivi u l-miżuri mniżżla fil-pjan ta' żvilupp, iżda l-kalendarju stabbilit m'għandux irbit ma' objettivi speċifiċi;

| 16. | jixtieq jirrimarka li kien ikun utli li kieku d-dokument kien jindika kemm-il darba dawn il-pjanijiet kienu ser jiġu riveduti u b'kemm reqqa (jekk, per ezempju, il-pjanijiet jibqgħu ma jiġġeddux fi żmien tliet snin, ikun hemm ir-riskju li ma jibqgħux validi); |
| --- | --- |

16.

jixtieq jirrimarka li kien ikun utli li kieku d-dokument kien jindika kemm-il darba dawn il-pjanijiet kienu ser jiġu riveduti u b'kemm reqqa (jekk, per ezempju, il-pjanijiet jibqgħu ma jiġġeddux fi żmien tliet snin, ikun hemm ir-riskju li ma jibqgħux validi);

| 17. | jilqa' b'sodisfazzjon il-parteċipazzjoni għolja ta' l-Istati Membri fit-tfassil tal-pjan ta' żvilupp strateġiku. Madankollu, jiddispjaċih li l-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fit-tfassil ta' l-istrateġija ma ġiex iffaċilitat, għalkemm il-prossimità maċ-ċittadini hija meħtieġa f'dan il-proċess. F'dan is-sens, l-awtoritajiet lokali u reġjonali m'humiex biss dawk li jħaddmu imma wkoll l-aġenti responsabbli għall-implimentazzjoni ta' dawn il-politiki; |
| --- | --- |

17.

jilqa' b'sodisfazzjon il-parteċipazzjoni għolja ta' l-Istati Membri fit-tfassil tal-pjan ta' żvilupp strateġiku. Madankollu, jiddispjaċih li l-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fit-tfassil ta' l-istrateġija ma ġiex iffaċilitat, għalkemm il-prossimità maċ-ċittadini hija meħtieġa f'dan il-proċess. F'dan is-sens, l-awtoritajiet lokali u reġjonali m'humiex biss dawk li jħaddmu imma wkoll l-aġenti responsabbli għall-implimentazzjoni ta' dawn il-politiki;

| 18. | isejjaħ sabiex id-direzzjoni strateġika li ħadet l-istrateġija Komunitarja tal-Kummmissjoni Ewropea għas-saħħa u s-sigurtà għall-perijodu 2002-2006 titkompla; |
| --- | --- |

18.

isejjaħ sabiex id-direzzjoni strateġika li ħadet l-istrateġija Komunitarja tal-Kummmissjoni Ewropea għas-saħħa u s-sigurtà għall-perijodu 2002-2006 titkompla;

| 19. | jirrikonoxxi s-suċċess li kisbet l-istrateġija preċedenti sabiex tqajjem kuxjenza pubblika dwar l-importanza tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, li kien ġie enfasizzat bħala parti integrali tal-ġestjoni tal-kwalità u fattur kruċjali fil-prestazzjoni ekonomika u l-kompetittività; |
| --- | --- |

19.

jirrikonoxxi s-suċċess li kisbet l-istrateġija preċedenti sabiex tqajjem kuxjenza pubblika dwar l-importanza tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, li kien ġie enfasizzat bħala parti integrali tal-ġestjoni tal-kwalità u fattur kruċjali fil-prestazzjoni ekonomika u l-kompetittività;

| 20. | huwa sorpriż kif id-dokument ta' strateġija naqas li jqajjem il-kwistjoni ta' ġestjoni tal-kwalità fid-diskussjoni dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, jew saħansitra lanqas biss qajjem il-kwistjoni; |
| --- | --- |

20.

huwa sorpriż kif id-dokument ta' strateġija naqas li jqajjem il-kwistjoni ta' ġestjoni tal-kwalità fid-diskussjoni dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, jew saħansitra lanqas biss qajjem il-kwistjoni;

| 21. | jammetti li ħafna intrapriżi fl-Istati Membri ta' l-UE, inklużi intrapriżi Ewropej ewlenin, adottaw is-sistema tal-ġestjoni tal-kwalità tal-Fondazzjoni Ewropea għall-Ġestjoni tal-Kwalità (EFQM), li fuqha sejsu l-attivitajiet tagħhom. Din is-sistema hija mudell sabiex tissawwar strateġija effettiva li tista' tintuża wkoll fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol; |
| --- | --- |

21.

jammetti li ħafna intrapriżi fl-Istati Membri ta' l-UE, inklużi intrapriżi Ewropej ewlenin, adottaw is-sistema tal-ġestjoni tal-kwalità tal-Fondazzjoni Ewropea għall-Ġestjoni tal-Kwalità (EFQM), li fuqha sejsu l-attivitajiet tagħhom. Din is-sistema hija mudell sabiex tissawwar strateġija effettiva li tista' tintuża wkoll fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol;

| 22. | jitlob lill-Istati Membri sabiex isegwu l-prinċipji bażiċi li jsostnu s-sistema tal-ġestjoni tal-kwalità ta' l-EFQM — l-enfasi fuq il-kisba ta' riżultati, l-enfasi fuq il-klijent, is-sens ta' tmexxija u l-koerenza ta' l-objettivi, il-ġestjoni f'termini ta' proċessi u fatti, il-parteċipazzjoni u l-iżvilupp ta' l-individwi, l-iżvilupp ta' l-isħubija u r-responsabilità soċjali korporattiva — għaliex dan jikkontribwixxi għall-progress fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u jikkontribwixxi wkoll għall-armonizzazzjoni tal-qafas ġuridiku involut. L-Istati Membri għandhom ifittxu wkoll li jifhmu l-aspettativi tal-kategoriji diversi tas-soċjetà u jirreaġixxu għalihom b'mod adegwat; |
| --- | --- |

22.

jitlob lill-Istati Membri sabiex isegwu l-prinċipji bażiċi li jsostnu s-sistema tal-ġestjoni tal-kwalità ta' l-EFQM — l-enfasi fuq il-kisba ta' riżultati, l-enfasi fuq il-klijent, is-sens ta' tmexxija u l-koerenza ta' l-objettivi, il-ġestjoni f'termini ta' proċessi u fatti, il-parteċipazzjoni u l-iżvilupp ta' l-individwi, l-iżvilupp ta' l-isħubija u r-responsabilità soċjali korporattiva — għaliex dan jikkontribwixxi għall-progress fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u jikkontribwixxi wkoll għall-armonizzazzjoni tal-qafas ġuridiku involut. L-Istati Membri għandhom ifittxu wkoll li jifhmu l-aspettativi tal-kategoriji diversi tas-soċjetà u jirreaġixxu għalihom b'mod adegwat;

Analiżi tas-sitwazzjoni attwali

| 23. | huwa tal-fehma li huwa essenzjali li ssir analiżi tas-sitwazzjoni attwali sabiex ikun hemm data statistika disponibbli fir-rigward ta' l-Istati Membri individwali jew data ġenerali għall-UE kollha; għandu jitqies iż-żmien li fih tittieħed din id-data sabiex ikun possibbli li tiġi identifikata t-tendenza partikulari; |
| --- | --- |

23.

huwa tal-fehma li huwa essenzjali li ssir analiżi tas-sitwazzjoni attwali sabiex ikun hemm data statistika disponibbli fir-rigward ta' l-Istati Membri individwali jew data ġenerali għall-UE kollha; għandu jitqies iż-żmien li fih tittieħed din id-data sabiex ikun possibbli li tiġi identifikata t-tendenza partikulari;

| 24. | jenfasizza li l-analiżi tas-sitwazzjoni attwali għandha tinkludi analiżi tad-data disponibbli u l-problemi attwali, il-possibilitajiet u r-riskji, u għandhom jinfirxu skond il-qasam; |
| --- | --- |

24.

jenfasizza li l-analiżi tas-sitwazzjoni attwali għandha tinkludi analiżi tad-data disponibbli u l-problemi attwali, il-possibilitajiet u r-riskji, u għandhom jinfirxu skond il-qasam;

| 25. | jinnota li, min-natura tagħhom stess, il-perikli u r-riskji qegħdin isiru aktar kumplessi u interdipendenti. Għalhekk huwa essenzjali li ssir analiżi tar-riskji sabiex ikun hemm valutazzjoni tal-perikli possibbli u ssir ġestjoni tar-riskji, u fl-istess waqt jitqiesu d-diversi tipi ta' riskju. Huwa importanti ħafna li jkun hemm valutazzjoni kritika tas-sitwazzjoni attwali għaliex dan huwa l-uniku mod fejn ikun possibbli li jiġu stabbiliti miri realistiċi; |
| --- | --- |

25.

jinnota li, min-natura tagħhom stess, il-perikli u r-riskji qegħdin isiru aktar kumplessi u interdipendenti. Għalhekk huwa essenzjali li ssir analiżi tar-riskji sabiex ikun hemm valutazzjoni tal-perikli possibbli u ssir ġestjoni tar-riskji, u fl-istess waqt jitqiesu d-diversi tipi ta' riskju. Huwa importanti ħafna li jkun hemm valutazzjoni kritika tas-sitwazzjoni attwali għaliex dan huwa l-uniku mod fejn ikun possibbli li jiġu stabbiliti miri realistiċi;

| 26. | huwa tal-fehma li, jekk ser issir valutazzjoni realistika tal-ħsara li tista' tiġi kkawżata minn riskji potenzjali, huwa importanti ħafna li ma jitqisux biss is-sorsi ta' periklu u l-impatt tagħhom, iżda wkoll li jiġu stabbiliti l-kriterji li bihom jiġu vvalutati d-danni. Meta ssir valutazzjoni tal-ħsara, għandha ssir distinzjoni bejn l-aspetti teknoloġiċi, psikoloġiċi, soċjoloġiċi, kulturali u ekonomiċi tar-riskji involuti; |
| --- | --- |

26.

huwa tal-fehma li, jekk ser issir valutazzjoni realistika tal-ħsara li tista' tiġi kkawżata minn riskji potenzjali, huwa importanti ħafna li ma jitqisux biss is-sorsi ta' periklu u l-impatt tagħhom, iżda wkoll li jiġu stabbiliti l-kriterji li bihom jiġu vvalutati d-danni. Meta ssir valutazzjoni tal-ħsara, għandha ssir distinzjoni bejn l-aspetti teknoloġiċi, psikoloġiċi, soċjoloġiċi, kulturali u ekonomiċi tar-riskji involuti;

| 27. | jenfasizza li l-Istati Membri għandhom jiddeterminaw preċiżament kif l-informazzjoni tinġabar u tiġi kkompilata, liema huma l-partijiet responsabbli għal dawn il-miżuri u liema huma l-proċeduri ta' ħidma li għandhom ikunu segwiti. Ta' spiss, dawn l-elementi ma jiġux determinati minn dispożizzjonijiet legali dikjaratorji; fin-nuqqas ta' bażi teoretika u prattika — li tkun tista' tinftiehem tajjeb mill-partijiet kollha — m'għandniex nistennew li ser ikun hemm riżultati pożittivi; |
| --- | --- |

27.

jenfasizza li l-Istati Membri għandhom jiddeterminaw preċiżament kif l-informazzjoni tinġabar u tiġi kkompilata, liema huma l-partijiet responsabbli għal dawn il-miżuri u liema huma l-proċeduri ta' ħidma li għandhom ikunu segwiti. Ta' spiss, dawn l-elementi ma jiġux determinati minn dispożizzjonijiet legali dikjaratorji; fin-nuqqas ta' bażi teoretika u prattika — li tkun tista' tinftiehem tajjeb mill-partijiet kollha — m'għandniex nistennew li ser ikun hemm riżultati pożittivi;

| 28. | jemmen li hemm ħtieġa urġenti li l-Istati Membri jkollhom bażi metodoloġika soda għall-ġestjoni tar-riskji, li għandha, barraminhekk, titfassal skond prinċipji xjentifiċi; |
| --- | --- |

28.

jemmen li hemm ħtieġa urġenti li l-Istati Membri jkollhom bażi metodoloġika soda għall-ġestjoni tar-riskji, li għandha, barraminhekk, titfassal skond prinċipji xjentifiċi;

| 29. | jenfasizza li jinħtieġ li t-tibdil taċ-ċirkustanzi u tal-fatturi jiġi ssorveljat b'mod permanenti. B'hekk, wieħed ikun jista' jżomm ruħu aġġornat u jiddefinixxi l-fatturi ta' riskju ġodda li joħorġu fid-deher; |
| --- | --- |

29.

jenfasizza li jinħtieġ li t-tibdil taċ-ċirkustanzi u tal-fatturi jiġi ssorveljat b'mod permanenti. B'hekk, wieħed ikun jista' jżomm ruħu aġġornat u jiddefinixxi l-fatturi ta' riskju ġodda li joħorġu fid-deher;

| 30. | huwa tal-fehma li l-kwistjoni ta' mard ikkaġunat mix-xogħol għandu jiġi indirizzat b'aktar dettall fid-dokument ta' strateġija. Għandu jintuża approċċ ibbażat fuq livell adegwat ta' flessibilità u ċarezza meta jkunu qegħdin jiġu determinati l-kriterji għall-analiżi tal-mard marbut max-xogħol sabiex dan it-tip ta' mard ikun jista' jiġi kklassifikat billi jiġu kkunsidrati l-kawżi oriġinali tiegħu; |
| --- | --- |

30.

huwa tal-fehma li l-kwistjoni ta' mard ikkaġunat mix-xogħol għandu jiġi indirizzat b'aktar dettall fid-dokument ta' strateġija. Għandu jintuża approċċ ibbażat fuq livell adegwat ta' flessibilità u ċarezza meta jkunu qegħdin jiġu determinati l-kriterji għall-analiżi tal-mard marbut max-xogħol sabiex dan it-tip ta' mard ikun jista' jiġi kklassifikat billi jiġu kkunsidrati l-kawżi oriġinali tiegħu;

| 31. | iqis li huwa importanti ħafna li d-dijanjosi tal-mard marbut max-xogħol fl-Istati Membri m'għandhiex issir aktar diffiċli u li l-ħlas ta' kumpens għandu jsir bl-inqas mod burokratiku possibbli; |
| --- | --- |

31.

iqis li huwa importanti ħafna li d-dijanjosi tal-mard marbut max-xogħol fl-Istati Membri m'għandhiex issir aktar diffiċli u li l-ħlas ta' kumpens għandu jsir bl-inqas mod burokratiku possibbli;

| 32. | iqis importanti ħafna wkoll li għandu jkun hemm sistema legali u amministrattiva effikaċi li tiżgura li l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol jiġu rreġistrati kif xieraq;; u li sistema bħal din ma titfax piż żejjed fuq l-SMEs; |
| --- | --- |

32.

iqis importanti ħafna wkoll li għandu jkun hemm sistema legali u amministrattiva effikaċi li tiżgura li l-inċidenti u l-mard ikkaġunat mix-xogħol jiġu rreġistrati kif xieraq;; u li sistema bħal din ma titfax piż żejjed fuq l-SMEs;

| 33. | isejjaħ sabiex l-inċidenti u l-mard marbuta max-xogħol ikunu reġistrati bi preċiżjoni fl-Istati Membri kollha u sabiex jiġi introdott pjan ta' azzjoni strateġiku għat-titjib tas-sigurtà fuq il-post tax-xogħol; iżda li l-miżuri li jittieħdu ma jitfgħux piż żejjed fuq l-SMEs; |
| --- | --- |

33.

isejjaħ sabiex l-inċidenti u l-mard marbuta max-xogħol ikunu reġistrati bi preċiżjoni fl-Istati Membri kollha u sabiex jiġi introdott pjan ta' azzjoni strateġiku għat-titjib tas-sigurtà fuq il-post tax-xogħol; iżda li l-miżuri li jittieħdu ma jitfgħux piż żejjed fuq l-SMEs;

| 34. | jemmen li huwa essenzjali li r-rispett tal-ħtiġijiet u r-regoli fir-rigward ta' l-ambjent tax-xogħol ikun issorveljat sabiex joħorġu fid-deher in-nuqqasijiet u sabiex jiġu evitati r-riskji; |
| --- | --- |

34.

jemmen li huwa essenzjali li r-rispett tal-ħtiġijiet u r-regoli fir-rigward ta' l-ambjent tax-xogħol ikun issorveljat sabiex joħorġu fid-deher in-nuqqasijiet u sabiex jiġu evitati r-riskji;

| 35. | jirrikonoxxi li d-difetti fl-organizzazzjoni ta' l-ambjent tax-xogħol huma waħda mill-kawżi ewlenin tal-mard u l-inċidenti kkaġunati mix-xogħol. Kull ħajja umana li tintilef u kull ġurnata ta' xogħol li tintilef minħabba l-mard tirrappreżenta telf konsiderevoli għal kull Stat Membru, awtorità reġjonali jew lokali, intrapriża jew intrapriża żgħira u ta' daqs medju; l-ispejjeż totali għas-soċjetà huma però ferm ogħla; |
| --- | --- |

35.

jirrikonoxxi li d-difetti fl-organizzazzjoni ta' l-ambjent tax-xogħol huma waħda mill-kawżi ewlenin tal-mard u l-inċidenti kkaġunati mix-xogħol. Kull ħajja umana li tintilef u kull ġurnata ta' xogħol li tintilef minħabba l-mard tirrappreżenta telf konsiderevoli għal kull Stat Membru, awtorità reġjonali jew lokali, intrapriża jew intrapriża żgħira u ta' daqs medju; l-ispejjeż totali għas-soċjetà huma però ferm ogħla;

| 36. | jiddispjaċih li m'hemmx referenza espliċita għall-fatt li, bażikament, tendenzi ta' mġiba li jirrispettaw is-saħħa jistgħu jitrawmu biss fejn il-kundizzjonijiet bażiċi fuq il-post tax-xogħol u fis-soċjetà jirrispettaw is-saħħa huma stess; |
| --- | --- |

36.

jiddispjaċih li m'hemmx referenza espliċita għall-fatt li, bażikament, tendenzi ta' mġiba li jirrispettaw is-saħħa jistgħu jitrawmu biss fejn il-kundizzjonijiet bażiċi fuq il-post tax-xogħol u fis-soċjetà jirrispettaw is-saħħa huma stess;

| 37. | jittama li metodi ta' analiżi, li huma rikonoxxuti b'mod ġenerali, bħal per eżempju SWOT, PEST, GAP, FFA jew CAF jintużaw meta jitfassal approċċ strateġiku komuni għall-użu ta' l-organizzazzjonijiet fid-diversi Stati Membri u li jiġi żgurat li r-riżultati jkunu objettivi, adegwati u komparabbli; |
| --- | --- |

37.

jittama li metodi ta' analiżi, li huma rikonoxxuti b'mod ġenerali, bħal per eżempju SWOT, PEST, GAP, FFA jew CAF jintużaw meta jitfassal approċċ strateġiku komuni għall-użu ta' l-organizzazzjonijiet fid-diversi Stati Membri u li jiġi żgurat li r-riżultati jkunu objettivi, adegwati u komparabbli;

L-objettivi strateġiċi

| 38. | jilqa' bi pjaċir il-proposta tal-Kummissjoni skond liema l-objettiv prinċipali ta' l-istrateġija Komunitarja għandu jibqa' t-tnaqqis fin-numru ta' l-inċidenti industrijali matul il-perijodu 2007-2012; jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li matul dan il-perijodu, l-objettiv globali ta' l-Istati Membri ta' l-UE-27 għandu jkun li jkun hemm tnaqqis ta' 25 % fl-għadd ta' inċidenti industrijali, anke jekk dan l-objettiv jista' jidher wisq propagandistiku; |
| --- | --- |

38.

jilqa' bi pjaċir il-proposta tal-Kummissjoni skond liema l-objettiv prinċipali ta' l-istrateġija Komunitarja għandu jibqa' t-tnaqqis fin-numru ta' l-inċidenti industrijali matul il-perijodu 2007-2012; jaqbel mal-fehma tal-Kummissjoni li matul dan il-perijodu, l-objettiv globali ta' l-Istati Membri ta' l-UE-27 għandu jkun li jkun hemm tnaqqis ta' 25 % fl-għadd ta' inċidenti industrijali, anke jekk dan l-objettiv jista' jidher wisq propagandistiku;

| 39. | josserva li għandu jkun hemm messaġġ ċar marbut ma' dawn l-objettivi strateġiċi. Għandu jidher biċ-ċar fiex jikkonsisti r-riżultat finali (outcome), kif ukoll dak li għandu jinkiseb u f'kemm żmien għandu jseħħ; |
| --- | --- |

39.

josserva li għandu jkun hemm messaġġ ċar marbut ma' dawn l-objettivi strateġiċi. Għandu jidher biċ-ċar fiex jikkonsisti r-riżultat finali (outcome), kif ukoll dak li għandu jinkiseb u f'kemm żmien għandu jseħħ;

| 40. | jirrimarka li l-objettiv strateġiku għandu jissodisfa dawn il-ħtiġijiet (SMART): l-objettiv għandu jkun speċifiku (specific), miżurabbli (measurable), miftiehem (agreed), realistiku (realistic), u b'orarju preċiż (timed). Dawn il-karatteristiċi jiggarantixxu definizzjoni preċiża tal-kompiti u l-fatt li jistgħu jkunu magħduda, li jippresupponi li l-iskala tal-kejl tkun stabbilita b'mod vinkolanti; |
| --- | --- |

40.

jirrimarka li l-objettiv strateġiku għandu jissodisfa dawn il-ħtiġijiet (SMART): l-objettiv għandu jkun speċifiku (specific), miżurabbli (measurable), miftiehem (agreed), realistiku (realistic), u b'orarju preċiż (timed). Dawn il-karatteristiċi jiggarantixxu definizzjoni preċiża tal-kompiti u l-fatt li jistgħu jkunu magħduda, li jippresupponi li l-iskala tal-kejl tkun stabbilita b'mod vinkolanti;

| 41. | josserva li l-objettiv strateġiku għandu jissodisfa l-ħtiġijiet, li jfisser li l-objettivi għandhom ikunu marbuta ma' kalendarju preċiż sabiex il-kisba ta' l-objettivi tkun tista' tiġi ssorveljata u mkejla. Hawnhekk għandu l-oriġini tiegħu l-kunċett ta' objettivi fuq perijodu fil-qosor u fit-tul li jfisser li l-objettiv prinċipali għandu jkun maqsum f'sotto-objettivi intermedji, sabiex il-kisba tagħhom tkun tista' tiġi mkejla, issorveljata u ġestita b'aktar preċiżjoni; |
| --- | --- |

41.

josserva li l-objettiv strateġiku għandu jissodisfa l-ħtiġijiet, li jfisser li l-objettivi għandhom ikunu marbuta ma' kalendarju preċiż sabiex il-kisba ta' l-objettivi tkun tista' tiġi ssorveljata u mkejla. Hawnhekk għandu l-oriġini tiegħu l-kunċett ta' objettivi fuq perijodu fil-qosor u fit-tul li jfisser li l-objettiv prinċipali għandu jkun maqsum f'sotto-objettivi intermedji, sabiex il-kisba tagħhom tkun tista' tiġi mkejla, issorveljata u ġestita b'aktar preċiżjoni;

| 42. | huwa tal-fehma li hemm bżonn urġenti li tiġi stabbilita sistema ta' indikaturi għall-Istati Membri li tikkostitwixxi l-bażi għall-valutazzjoni tas-sitwazzjoni inizjali u finali u l-effiċjenza tal-miżuri meħuda. Il-karatteristiċi prinċipali ta' l-indikaturi hima r-rilevanza, l-essenzjalità, il-kwantifikabilità u r-robustezza u l-effikaċja ta' l-ispejjeż involuti; |
| --- | --- |

42.

huwa tal-fehma li hemm bżonn urġenti li tiġi stabbilita sistema ta' indikaturi għall-Istati Membri li tikkostitwixxi l-bażi għall-valutazzjoni tas-sitwazzjoni inizjali u finali u l-effiċjenza tal-miżuri meħuda. Il-karatteristiċi prinċipali ta' l-indikaturi hima r-rilevanza, l-essenzjalità, il-kwantifikabilità u r-robustezza u l-effikaċja ta' l-ispejjeż involuti;

Miżuri għall-kisba ta' l-objettivi

| 43. | jilqa' l-fatt li l-Kummissjoni qiegħda tipprovdi appoġġ lill-SMEs billi tuża d-dispożizzjonijiet legali eżistenti u jittama li l-qafas legali jkun kompatibbli ma' l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol u ssemplifikat, partikularment billi tiġi kkunsidrata s-sitwazzjoni ta' l-SMEs; |
| --- | --- |

43.

jilqa' l-fatt li l-Kummissjoni qiegħda tipprovdi appoġġ lill-SMEs billi tuża d-dispożizzjonijiet legali eżistenti u jittama li l-qafas legali jkun kompatibbli ma' l-iżvilupp tas-suq tax-xogħol u ssemplifikat, partikularment billi tiġi kkunsidrata s-sitwazzjoni ta' l-SMEs;

| 44. | jenfasizza li għandhom jiġu ddefiniti l-istrumenti li jservu ta' appoġġ għall-miżuri ppreżentati fil-pjan ta' żvilupp strateġiku. Jinħtieġ li dawn l-istrumenti jkopru programmi, proġetti fuq skala kbira, investimenti strateġiċi u l-oqsma ta' azzjoni b'ambitu aktar wiesa' bħal per eżempju kompiti ta' rutina, li permezz tagħhom jistgħu jinkisbu l-objettivi stabbiliti; |
| --- | --- |

44.

jenfasizza li għandhom jiġu ddefiniti l-istrumenti li jservu ta' appoġġ għall-miżuri ppreżentati fil-pjan ta' żvilupp strateġiku. Jinħtieġ li dawn l-istrumenti jkopru programmi, proġetti fuq skala kbira, investimenti strateġiċi u l-oqsma ta' azzjoni b'ambitu aktar wiesa' bħal per eżempju kompiti ta' rutina, li permezz tagħhom jistgħu jinkisbu l-objettivi stabbiliti;

| 45. | jinnota li, b'kuntrast għall-mod kif il-kwistjonijiet l-oħra ġew trattati, il-kwistjoni tat-twaqqif ta' qafas leġislattiv (is-sezzjoni 4 tad-dokument ta' strateġija) hija indirizzata f'wisq dettall. L-aspetti diversi tal-ħajja intraprenditorjali għandhom jiġu analizzati sistematikament fuq il-bażi, per eżempju, tal-prinċipju PESTLE (political, economic, social, technical, legal, environmental). L-analiżi għandha ssir mhux biss fil-qafas globali ta' l-UE iżda wkoll fil-kuntest ta' l-Istati Membri individwali; għandha tkopri l-oqsma politiċi, ekonomiċi, soċjali, tekniċi, legali u dawk marbutin mal-ħarsien ta' l-impjegati; |
| --- | --- |

45.

jinnota li, b'kuntrast għall-mod kif il-kwistjonijiet l-oħra ġew trattati, il-kwistjoni tat-twaqqif ta' qafas leġislattiv (is-sezzjoni 4 tad-dokument ta' strateġija) hija indirizzata f'wisq dettall. L-aspetti diversi tal-ħajja intraprenditorjali għandhom jiġu analizzati sistematikament fuq il-bażi, per eżempju, tal-prinċipju PESTLE (political, economic, social, technical, legal, environmental). L-analiżi għandha ssir mhux biss fil-qafas globali ta' l-UE iżda wkoll fil-kuntest ta' l-Istati Membri individwali; għandha tkopri l-oqsma politiċi, ekonomiċi, soċjali, tekniċi, legali u dawk marbutin mal-ħarsien ta' l-impjegati;

| 46. | jinkuraġġixxi t-twaqqif ta' skemi korporattivi għall-promozzjoni tas-saħħa; |
| --- | --- |

46.

jinkuraġġixxi t-twaqqif ta' skemi korporattivi għall-promozzjoni tas-saħħa;

Il-qafas finanzjarju u l-kalendarju

| 47. | jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li huwa assolutament neċessarju li d-dokument ta' strateġija jinkludi qafas finanzjarju u kalendarju, li jinkorporaw stima ta' l-ispiża globali għall-pjan ta' żvilupp u t-tqassim ta' l-ispejjeż fir-rigward ta' snin partikulari jew perijodi ta' zmien; |
| --- | --- |

47.

jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li huwa assolutament neċessarju li d-dokument ta' strateġija jinkludi qafas finanzjarju u kalendarju, li jinkorporaw stima ta' l-ispiża globali għall-pjan ta' żvilupp u t-tqassim ta' l-ispejjeż fir-rigward ta' snin partikulari jew perijodi ta' zmien;

| 48. | jixtieq li fit-taqsima dwar l-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-miżuri għat-tnaqqis tar-riskji għas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, jinħoloq dokument uniformi fir-rigward tal-qafas finanzjarju u l-kalendarju sabiex jiġi żgurat li d-data pprovduta mill-Istati Membri tkun kompatibbli u tkun tista' tiġi analizzata fl-UE kollha; |
| --- | --- |

48.

jixtieq li fit-taqsima dwar l-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-miżuri għat-tnaqqis tar-riskji għas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, jinħoloq dokument uniformi fir-rigward tal-qafas finanzjarju u l-kalendarju sabiex jiġi żgurat li d-data pprovduta mill-Istati Membri tkun kompatibbli u tkun tista' tiġi analizzata fl-UE kollha;

L-istruttura tal-ġestjoni

| 49. | josserva li l-istruttura tal-ġestjoni għas-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol għandha tinkludi deskrizzjoni li hija neċessarja fir-rigward tat-tfassil, it-tlestija, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-pjan ta' żvilupp u l-formulazzjoni tar-rapport finali fuq il-pjan ta' żvilupp. F'dan il-kuntest huwa neċessarju wkoll li jingħata rapport dwar kif ser ikunu organizzati l-kooperazzjoni, it-tqassim tax-xogħol u l-proċessi ta' feedback mal-partijiet interessati l-oħra; |
| --- | --- |

49.

josserva li l-istruttura tal-ġestjoni għas-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol għandha tinkludi deskrizzjoni li hija neċessarja fir-rigward tat-tfassil, it-tlestija, l-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-pjan ta' żvilupp u l-formulazzjoni tar-rapport finali fuq il-pjan ta' żvilupp. F'dan il-kuntest huwa neċessarju wkoll li jingħata rapport dwar kif ser ikunu organizzati l-kooperazzjoni, it-tqassim tax-xogħol u l-proċessi ta' feedback mal-partijiet interessati l-oħra;

| 50. | josserva li, sabiex jintlaħaq ftehim dwar il-koordinazzjoni, l-amministrazzjoni u l-aspetti rilevanti tal-pjan ta' żvilupp, hija neċessarja deskrizzjoni ta' l-istruttura tal-ġestjoni għas-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol, kif ukoll li jiġu infurmati l-partijiet interessati l-oħra; |
| --- | --- |

50.

josserva li, sabiex jintlaħaq ftehim dwar il-koordinazzjoni, l-amministrazzjoni u l-aspetti rilevanti tal-pjan ta' żvilupp, hija neċessarja deskrizzjoni ta' l-istruttura tal-ġestjoni għas-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol, kif ukoll li jiġu infurmati l-partijiet interessati l-oħra;

| 51. | jiġbed l-attenzjoni għal-Linji Gwida globali ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar is-sistemi ta' ġestjoni tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol (ILO-OSH) li, minħabba li t-twaqqif ta' standards internazzjonali f'dan il-qasam ġie miċħud, tfasslu fuq it-talba ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni (ISO) li għandhom jiġu implimentati — kif sa ċertu punt diġà sar — mill-pajjiżi relevanti f'livell nazzjonali; dawn il-linji gwida jirriflettu l-valuri u l-għodda ta' l-ILO għas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u jistipolaw il-ħtiġijiet bażiċi ta' sistema ta' ġestjoni tas-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol imfassla biex tassigura titjib fit-tul f'dan il-qasam; |
| --- | --- |

51.

jiġbed l-attenzjoni għal-Linji Gwida globali ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar is-sistemi ta' ġestjoni tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol (ILO-OSH) li, minħabba li t-twaqqif ta' standards internazzjonali f'dan il-qasam ġie miċħud, tfasslu fuq it-talba ta' l-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni (ISO) li għandhom jiġu implimentati — kif sa ċertu punt diġà sar — mill-pajjiżi relevanti f'livell nazzjonali; dawn il-linji gwida jirriflettu l-valuri u l-għodda ta' l-ILO għas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u jistipolaw il-ħtiġijiet bażiċi ta' sistema ta' ġestjoni tas-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol imfassla biex tassigura titjib fit-tul f'dan il-qasam;

| 52. | josserva li l-prinċipji bażiċi metodoloġiċi msemmija hawn fuq huma mniżżla f'dawn id-dokumenti:






  — | Linji gwida ta' l-ILO dwar is-sistemi ta' ġestjoni tas-saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol (ILO-OSH 2001); |
| --- | --- | --- |

52.

josserva li l-prinċipji bażiċi metodoloġiċi msemmija hawn fuq huma mniżżla f'dawn id-dokumenti:

—

Linji gwida ta' l-ILO dwar is-sistemi ta' ġestjoni tas-saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol (ILO-OSH 2001);

| 53. | josserva li kull sistema effettiva fit-tul dwar il-ġestjoni tas-saħħa u s-sigurtà imfassla biex tassigura titjib kontinwu fis-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, jeħtieġ li jkollha l-aspetti fundamentali li ġejjin:






  — | politika dwar is-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol; |
| --- | --- | --- |

53.

josserva li kull sistema effettiva fit-tul dwar il-ġestjoni tas-saħħa u s-sigurtà imfassla biex tassigura titjib kontinwu fis-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, jeħtieġ li jkollha l-aspetti fundamentali li ġejjin:

—

politika dwar is-sigurtà u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol;

| — | organizzazzjoni; |
| --- | --- |

—

organizzazzjoni;

| — | ippjanar u implimentazzjoni; |
| --- | --- |

—

ippjanar u implimentazzjoni;

| — | evalwazzjoni; |
| --- | --- |

—

evalwazzjoni;

| — | azzjoni għal titjib; |
| --- | --- |

—

azzjoni għal titjib;

Implimentazzjoni: rapport dwar l-implimentazzjoni, it-tlestija u l-konklużjoni tal-pjan ta' żvilupp strateġiku

| 54. | josserva li fis-sezzjoni dwar l-istruttura tal-pjan ta' żvilupp strateġiku hemm l-objettivi u l-miżuri li għandhom jiġu implimentati matul ħajjet il-pjan ta' azzjoni u l-ispjegazzjonijiet. Jenħtieġ li l-pjan ta' azzjoni u l-pjan ta' żvilupp jkunu komparabbli u jkollhom struttura simili; |
| --- | --- |

54.

josserva li fis-sezzjoni dwar l-istruttura tal-pjan ta' żvilupp strateġiku hemm l-objettivi u l-miżuri li għandhom jiġu implimentati matul ħajjet il-pjan ta' azzjoni u l-ispjegazzjonijiet. Jenħtieġ li l-pjan ta' azzjoni u l-pjan ta' żvilupp jkunu komparabbli u jkollhom struttura simili;

| 55. | jirrakkomanda li l-pjan ta' azzjoni jitħejja f'forma ta' tabella, u jiġi indikat, fir-rigward ta' kull sottogrupp, l-objettivi, l-indikaturi u l-miżuri rispettivi li jinħtieġ li jittieħdu sabiex jinkisbu l-miri, u għandhom jiġu indikati wkoll l-attivitajiet li jridu jsiru flimkien mal-partijiet ta' implimentazzjoni, il-finanzjaturi u s-sorsi u l-istrumenti tal-finanzjament; |
| --- | --- |

55.

jirrakkomanda li l-pjan ta' azzjoni jitħejja f'forma ta' tabella, u jiġi indikat, fir-rigward ta' kull sottogrupp, l-objettivi, l-indikaturi u l-miżuri rispettivi li jinħtieġ li jittieħdu sabiex jinkisbu l-miri, u għandhom jiġu indikati wkoll l-attivitajiet li jridu jsiru flimkien mal-partijiet ta' implimentazzjoni, il-finanzjaturi u s-sorsi u l-istrumenti tal-finanzjament;

| 56. | jirrimarka li l-miżuri supplimentari għandhom jiġu introdotti f'każ li, matul l-implimentazzjoni tal-pjan ta' żvilupp strateġiku, jinħass il-bżonn li jkun hemm modifiki jew li jiġu stabbiliti regoli fir-rigward ta' l-objettivi jew il-miżuri eżistenti. Meta jittieħdu deċiżjonijiet dwar miżuri addizzjonali jew dwar it-tmiem tal-miżuri eżistenti, l-ewwel u qabel kollox għandhom jitqiesu dawn li ġejjin: l-utilità tal-miri li ġew stabbiliti, l-effikaċja tal-miżuri adottati u l-modifiki li jkunu saru jew li huma previsti fir-rigward tal-finanzjament u l-oqsma ta' azzjoni; |
| --- | --- |

56.

jirrimarka li l-miżuri supplimentari għandhom jiġu introdotti f'każ li, matul l-implimentazzjoni tal-pjan ta' żvilupp strateġiku, jinħass il-bżonn li jkun hemm modifiki jew li jiġu stabbiliti regoli fir-rigward ta' l-objettivi jew il-miżuri eżistenti. Meta jittieħdu deċiżjonijiet dwar miżuri addizzjonali jew dwar it-tmiem tal-miżuri eżistenti, l-ewwel u qabel kollox għandhom jitqiesu dawn li ġejjin: l-utilità tal-miri li ġew stabbiliti, l-effikaċja tal-miżuri adottati u l-modifiki li jkunu saru jew li huma previsti fir-rigward tal-finanzjament u l-oqsma ta' azzjoni;

L-evalwazzjoni ta' l-implimentazzjoni tal-pjan ta' żvilupp strateġiku

| 57. | josserva li jekk l-objettivi ta' l-istrateġija ta' żvilupp jinkisbu, meta l-pjan jasal fi tmiemu jew jekk ikun ġie implimentat b'suċċess, għandu jitfassal rapport finali ta' l-istrateġija ta' żvilupp; |
| --- | --- |

57.

josserva li jekk l-objettivi ta' l-istrateġija ta' żvilupp jinkisbu, meta l-pjan jasal fi tmiemu jew jekk ikun ġie implimentat b'suċċess, għandu jitfassal rapport finali ta' l-istrateġija ta' żvilupp;

| 58. | jixtieq josserva li huwa essenzjali li dawn l-aspetti li ġejjin jiġu enfasizzati fis-sezzjoni dwar kif l-Istati Membri jittrattaw il-perijodu li fih isir ir-rapportar:






  — | il-parametri li fuqhom huma msejsa l-indikaturi fir-rigward ta' l-objettivi strateġiċi, ie sa liema punt kien hemm progress fil-kisba ta' l-objettivi; |
| --- | --- | --- |

58.

jixtieq josserva li huwa essenzjali li dawn l-aspetti li ġejjin jiġu enfasizzati fis-sezzjoni dwar kif l-Istati Membri jittrattaw il-perijodu li fih isir ir-rapportar:

—

il-parametri li fuqhom huma msejsa l-indikaturi fir-rigward ta' l-objettivi strateġiċi, ie sa liema punt kien hemm progress fil-kisba ta' l-objettivi;

| — | ir-riżultati diretti tal-miżuri; |
| --- | --- |

—

ir-riżultati diretti tal-miżuri;

| — | sommarju ta' l-istrumenti użati għall-implimentazzjoni tal-pjan ta' żvilupp, flimkien ma' l-ispjegazzjonijiet; |
| --- | --- |

—

sommarju ta' l-istrumenti użati għall-implimentazzjoni tal-pjan ta' żvilupp, flimkien ma' l-ispjegazzjonijiet;

| — | il-modifiki — kemm dawk li diġà saru jew dawk fl-istadju ta' l-ippjanar — fil-qasam ta' attività kkonċernat. |
| --- | --- |

—

il-modifiki — kemm dawk li diġà saru jew dawk fl-istadju ta' l-ippjanar — fil-qasam ta' attività kkonċernat.

Jenħtieġ li l-furmat u l-istruttura tar-rapport dwar l-implimentazzjoni tal-pjan ta' żvilupp strateġiku jkunu kompatibbli mal-pjan ta' żvilupp u l-pjan ta' azzjoni li huwa assoċjat ma' dan.

Brussell, it-28 ta' Novembru 2007.

Il-President

tal-Kumitat tar-Reġjuni

Michel DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53/21 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53/21

---

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Nadattaw għall-bidla klimatika fl-Ewropa — Alternattivi għall-azzjoni ta' l-UE

(2008/C 53/04)

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| — | jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tagħraf l-importanza ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' miżuri ta' adattament għall-bidla fil-klima, u sabiex tagħraf il-ħtieġa li tipprovdilhom is-saħħa u l-appoġġ finanzjarju li jippermettilhom li jiżviluppaw u jimplimentaw strateġiji ta' adattament; |
| --- | --- |

—

jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tagħraf l-importanza ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' miżuri ta' adattament għall-bidla fil-klima, u sabiex tagħraf il-ħtieġa li tipprovdilhom is-saħħa u l-appoġġ finanzjarju li jippermettilhom li jiżviluppaw u jimplimentaw strateġiji ta' adattament;

| — | jaqbel ma' l-istima ta' l-impatt tal-bidla fil-klima fuq il-ġeografija fiżika u l-ekosistemi madwar id-dinja; madankollu huwa jemmen li trid tingħata l-istess attenzjoni lill-aspetti ekonomiċi u soċjali li ngħatat lill-aspetti ambjentali fil-Green Paper; |
| --- | --- |

—

jaqbel ma' l-istima ta' l-impatt tal-bidla fil-klima fuq il-ġeografija fiżika u l-ekosistemi madwar id-dinja; madankollu huwa jemmen li trid tingħata l-istess attenzjoni lill-aspetti ekonomiċi u soċjali li ngħatat lill-aspetti ambjentali fil-Green Paper;

| — | jirrikonoxxi t-theddida li l-bidla fil-klima toffri liċ-ċittadini u l-ambjent tagħna, iżda jemmen li jekk l-adattament jiġi ffaċċjat kmieni, dan ikun ta' opportunità sabiex jinħolqu komunitajiet sostenibbli kif ukoll ekonomiji lokali u reġjonali li huma kompetittivi permezz tal-ħolqien ta' oqsma ġodda ta' kompetenza u opportunitajiet ta' impjieg, u ta' l-aktar użu effiċjenti tar-riżorsi tagħna billi jiġi żgurat l-użu sostenibbli tagħhom; |
| --- | --- |

—

jirrikonoxxi t-theddida li l-bidla fil-klima toffri liċ-ċittadini u l-ambjent tagħna, iżda jemmen li jekk l-adattament jiġi ffaċċjat kmieni, dan ikun ta' opportunità sabiex jinħolqu komunitajiet sostenibbli kif ukoll ekonomiji lokali u reġjonali li huma kompetittivi permezz tal-ħolqien ta' oqsma ġodda ta' kompetenza u opportunitajiet ta' impjieg, u ta' l-aktar użu effiċjenti tar-riżorsi tagħna billi jiġi żgurat l-użu sostenibbli tagħhom;

| — | jappoġġja l-Kummissjoni fis-sejħa tagħha għal azzjoni bikrija, speċjalment f'oqsma fejn l-effett magħruf għandu ċertezza akbar jew fejn jekk ma titteħidx azzjoni jew ma jiġix adottat prinċipju ta' prekawzjoni jinħoloq periklu kbir għas-soċjetà, l-ekonomija u l-ambjent ta' l-Istati Membri. L-adattament għall-bidla fil-klima ser jiswa ħafna iżda r-Rapport Sern jindika li l-aktar għażla għalja hija li ma jsir xejn. Għandna biżżejjed informazzjoni sabiex nibdew naġixxu minn issa. Il-Kumitat tar-Reġjuni jħoss li huwa l-obbligu tal-politiċi lokali, reġjonali u nazzjonali, li jieħdu r-responsabbiltà sabiex l-adattament għall-bidla fil-klima jsir prijorità; |
| --- | --- |

—

jappoġġja l-Kummissjoni fis-sejħa tagħha għal azzjoni bikrija, speċjalment f'oqsma fejn l-effett magħruf għandu ċertezza akbar jew fejn jekk ma titteħidx azzjoni jew ma jiġix adottat prinċipju ta' prekawzjoni jinħoloq periklu kbir għas-soċjetà, l-ekonomija u l-ambjent ta' l-Istati Membri. L-adattament għall-bidla fil-klima ser jiswa ħafna iżda r-Rapport Sern jindika li l-aktar għażla għalja hija li ma jsir xejn. Għandna biżżejjed informazzjoni sabiex nibdew naġixxu minn issa. Il-Kumitat tar-Reġjuni jħoss li huwa l-obbligu tal-politiċi lokali, reġjonali u nazzjonali, li jieħdu r-responsabbiltà sabiex l-adattament għall-bidla fil-klima jsir prijorità;

| — | jikkunsidra li waħda mill-isfidi prinċipali x'aktarx ser tkun migrazzjoni fil-popolazzjoni fuq skala kbira, kemm minn pajjiżi esterni għal ġewwa l-UE, bejn l-Istati Membri kif ukoll bejn u ġewwa r-reġjuni. Il-ġestjoni tal-bżonnijiet ta' l-akkomodazzjoni, l-infrastruttura, is-saħħa u s-servizz pubbliku li ser iqumu minħabba din il-migrazzjoni trid tiġi ppjanata u mmexxija mill-awtoritajiet lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

—

jikkunsidra li waħda mill-isfidi prinċipali x'aktarx ser tkun migrazzjoni fil-popolazzjoni fuq skala kbira, kemm minn pajjiżi esterni għal ġewwa l-UE, bejn l-Istati Membri kif ukoll bejn u ġewwa r-reġjuni. Il-ġestjoni tal-bżonnijiet ta' l-akkomodazzjoni, l-infrastruttura, is-saħħa u s-servizz pubbliku li ser iqumu minħabba din il-migrazzjoni trid tiġi ppjanata u mmexxija mill-awtoritajiet lokali u reġjonali;

| — | jappella sabiex il-baġit, il-programmi u l-politiki ta' l-UE, speċjalment il-leġislazzjoni ewlenija jiġu riveduti fid-dawl tal-parametri li jinbidlu li l-bidla fil-klima ser iġġib magħha, b'mod partikolari, il-Kumitat jsejjaħ sabiex l-adattar għall-bidla fil-klima jiġi kkunsidrat bħala linja apposta fil-baġit għal użu speċifikat (ringfenced) fil-punti ewlenin kollha tal-baġit (PAK, Koeżjoni, Riċerka eċċ.) parti mir-reviżjoni tal-Baġit ta' l-2008; |
| --- | --- |

—

jappella sabiex il-baġit, il-programmi u l-politiki ta' l-UE, speċjalment il-leġislazzjoni ewlenija jiġu riveduti fid-dawl tal-parametri li jinbidlu li l-bidla fil-klima ser iġġib magħha, b'mod partikolari, il-Kumitat jsejjaħ sabiex l-adattar għall-bidla fil-klima jiġi kkunsidrat bħala linja apposta fil-baġit għal użu speċifikat (ringfenced) fil-punti ewlenin kollha tal-baġit (PAK, Koeżjoni, Riċerka eċċ.) parti mir-reviżjoni tal-Baġit ta' l-2008;

| Rapporteur | : | Is-Sinjura Kay TWITCHEN, Membru tal-Kunsill tal-Kontea ta' Essex (UK/EPP) |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Is-Sinjura Kay TWITCHEN, Membru tal-Kunsill tal-Kontea ta' Essex (UK/EPP)

Dokument ta' referenza

Green Paper mill-Kummissjoni lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Nadattaw għall-bidla klimatika fl-Ewropa — alternattivi għall-azzjoni ta' l-UE

COM(2007) 354 finali — {SEC(2007) 849}

Rakkomandazzjonijiet ta' politika

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| 1. | jilqa' dan id-dokument, u l-aċċettazzjoni li l-Unjoni Ewropea trid tilqa' l-isfida ta' l-adattament, filwaqt li taħdem ma l-imsieħba kollha involuti, b'mod partikolari l-Istati Membri u l-imsieħba fil-livell sotto-nazzjonali, u globalment ma' pajjiżi sħab. Tilqa' wkoll l-għarfien li approċċ Ewropew huwa meħtieġ u li azzjonijiet ta' adattament għandhom ikunu konsistenti ma azzjonijiet ta' mitigazzjoni u viċi versa; |
| --- | --- |

1.

jilqa' dan id-dokument, u l-aċċettazzjoni li l-Unjoni Ewropea trid tilqa' l-isfida ta' l-adattament, filwaqt li taħdem ma l-imsieħba kollha involuti, b'mod partikolari l-Istati Membri u l-imsieħba fil-livell sotto-nazzjonali, u globalment ma' pajjiżi sħab. Tilqa' wkoll l-għarfien li approċċ Ewropew huwa meħtieġ u li azzjonijiet ta' adattament għandhom ikunu konsistenti ma azzjonijiet ta' mitigazzjoni u viċi versa;

| 2. | jaqbel ma' l-istima ta' l-impatt tal-bidla fil-klima fuq il-ġeografija fiżika u l-ekosistemi madwar id-dinja; madankollu huwa jemmen li trid tingħata l-istess attenzjoni lill-aspetti ekonomiċi u soċjali li ngħatat lill-aspetti ambjentali; |
| --- | --- |

2.

jaqbel ma' l-istima ta' l-impatt tal-bidla fil-klima fuq il-ġeografija fiżika u l-ekosistemi madwar id-dinja; madankollu huwa jemmen li trid tingħata l-istess attenzjoni lill-aspetti ekonomiċi u soċjali li ngħatat lill-aspetti ambjentali;

| 3. | jirrikonoxxi t-theddida li l-bidla fil-klima toffri liċ-ċittadini u l-ambjent tagħna, iżda jemmen li jekk l-adattament jiġi ffaċċjat kmieni, dan ikun ta' opportunità sabiex jinħolqu komunitajiet sostenibbli kif ukoll ekonomiji lokali u reġjonali li huma kompetittivi permezz tal-ħolqien ta' oqsma ġodda ta' kompetenza u opportunitajiet ta' impjieg, u ta' l-aktar użu effiċjenti tar-riżorsi tagħna billi jiġi żgurat l-użu sostenibbli tagħhom. |
| --- | --- |

3.

jirrikonoxxi t-theddida li l-bidla fil-klima toffri liċ-ċittadini u l-ambjent tagħna, iżda jemmen li jekk l-adattament jiġi ffaċċjat kmieni, dan ikun ta' opportunità sabiex jinħolqu komunitajiet sostenibbli kif ukoll ekonomiji lokali u reġjonali li huma kompetittivi permezz tal-ħolqien ta' oqsma ġodda ta' kompetenza u opportunitajiet ta' impjieg, u ta' l-aktar użu effiċjenti tar-riżorsi tagħna billi jiġi żgurat l-użu sostenibbli tagħhom.

Dwar l-effetti negattivi tal-bidla fil-klima

| 4. | jikkunsidra li waħda mill-isfidi prinċipali x'aktarx ser tkun migrazzjoni fil-popolazzjoni fuq skala kbira, kemm minn pajjiżi esterni għal ġewwa l-UE, bejn l-Istati Membri kif ukoll bejn u ġewwa r-reġjuni. Il-ġestjoni tal-bżonnijiet ta' l-akkomodazzjoni, l-infrastruttura, is-saħħa u s-servizz pubbliku li ser iqumu minħabba din il-migrazzjoni trid tiġi ppjanata u mmexxija mill-awtoritajiet lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

4.

jikkunsidra li waħda mill-isfidi prinċipali x'aktarx ser tkun migrazzjoni fil-popolazzjoni fuq skala kbira, kemm minn pajjiżi esterni għal ġewwa l-UE, bejn l-Istati Membri kif ukoll bejn u ġewwa r-reġjuni. Il-ġestjoni tal-bżonnijiet ta' l-akkomodazzjoni, l-infrastruttura, is-saħħa u s-servizz pubbliku li ser iqumu minħabba din il-migrazzjoni trid tiġi ppjanata u mmexxija mill-awtoritajiet lokali u reġjonali;

| 5. | isaħħaħ il-messaġġ li l-bidla fil-klima ser tpoġġi piżijiet kbar fuq il-kura tas-saħħa u s-servizzi soċjali lokali kif għalmuna l-mewġiet ta' sħana kbira li ħakmu l-Ewropa riċentement. B'popolazzjoni li qiegħda tixjieħ f'ħafna Stati Membri ta' l-UE, l-effetti soċjali tal-bidla fil-klima għandhom jiġu kkunsidrati b'mod serju; |
| --- | --- |

5.

isaħħaħ il-messaġġ li l-bidla fil-klima ser tpoġġi piżijiet kbar fuq il-kura tas-saħħa u s-servizzi soċjali lokali kif għalmuna l-mewġiet ta' sħana kbira li ħakmu l-Ewropa riċentement. B'popolazzjoni li qiegħda tixjieħ f'ħafna Stati Membri ta' l-UE, l-effetti soċjali tal-bidla fil-klima għandhom jiġu kkunsidrati b'mod serju;

| 6. | jikkunsidra l-punt dwar id-dell fl-ispazju pubbliku bħala nieqes (ara mistoqsija 3). Li jiġi pprovdut id-dell permezz ta' siġar, ġonna, soqfa ħodor, sistemi ġodda ta' kif wieħed jibni eċċ huwa fattur importanti li permezzz tiegħu jistgħu jitnaqqsu l-imwiet ikkawżati mis-sħana u d-domanda għall-arja kkundizjonata u titjieb il-kwalità tal-ħajja f'żona ubana; |
| --- | --- |

6.

jikkunsidra l-punt dwar id-dell fl-ispazju pubbliku bħala nieqes (ara mistoqsija 3). Li jiġi pprovdut id-dell permezz ta' siġar, ġonna, soqfa ħodor, sistemi ġodda ta' kif wieħed jibni eċċ huwa fattur importanti li permezzz tiegħu jistgħu jitnaqqsu l-imwiet ikkawżati mis-sħana u d-domanda għall-arja kkundizjonata u titjieb il-kwalità tal-ħajja f'żona ubana;

| 7. | barra minn hekk, jemmen li ser tkun sfida kbira li teħtieġ bidla importanti ta' mentalità biex il-popolazzjoni dinjija tadatta għal tnaqqis fl-użu tar-riżorsi naturali limitati. Għalhekk jemmen li l-programmi ta' komunikazzjoni edukattivi kif ukoll strumenti bbażati fuq is-suq (bħas-Sistema Ewropea ta' l-Iskambju ta' l-Emissjonijiet) ser ikunu bżonnjużi sabiex jinkoraġġixxu lill-individwi li jbiddlu l-imġiba tagħhom fejn jidħol l-użu ta' l-ilma, u ta' l-enerġija, ir-riċiklaġġ u l-konservazzjoni tar-riżorsi. |
| --- | --- |

7.

barra minn hekk, jemmen li ser tkun sfida kbira li teħtieġ bidla importanti ta' mentalità biex il-popolazzjoni dinjija tadatta għal tnaqqis fl-użu tar-riżorsi naturali limitati. Għalhekk jemmen li l-programmi ta' komunikazzjoni edukattivi kif ukoll strumenti bbażati fuq is-suq (bħas-Sistema Ewropea ta' l-Iskambju ta' l-Emissjonijiet) ser ikunu bżonnjużi sabiex jinkoraġġixxu lill-individwi li jbiddlu l-imġiba tagħhom fejn jidħol l-użu ta' l-ilma, u ta' l-enerġija, ir-riċiklaġġ u l-konservazzjoni tar-riżorsi.

Dwar il-każ għal azzjoni bikrija

| 8. | jappoġġja l-Kummissjoni fis-sejħa tagħha għal azzjoni bikrija, speċjalment f'oqsma fejn l-effett magħruf għandu ċertezza akbar jew fejn jekk ma titteħidx azzjoni jew ma jiġix adottat prinċipju ta' prekawzjoni jinħoloq periklu kbir għas-soċjetà, l-ekonomija u l-ambjent ta' l-Istati Membri. L-adattament għall-bidla fil-klima ser jiswa ħafna iżda r-Rapport Sern jindika li l-aktar għażla għalja hija li ma jsir xejn. Għandna biżżejjed informazzjoni sabiex nibdew naġixxu minn issa. Il-Kumitat tar-Reġjuni jħoss li huwa l-obbligu tal-politiċi lokali, reġjonali u nazzjonali, li jieħdu r-responsabbiltà sabiex l-adattament għall-bidla fil-klima jsir prijorità. |
| --- | --- |

8.

jappoġġja l-Kummissjoni fis-sejħa tagħha għal azzjoni bikrija, speċjalment f'oqsma fejn l-effett magħruf għandu ċertezza akbar jew fejn jekk ma titteħidx azzjoni jew ma jiġix adottat prinċipju ta' prekawzjoni jinħoloq periklu kbir għas-soċjetà, l-ekonomija u l-ambjent ta' l-Istati Membri. L-adattament għall-bidla fil-klima ser jiswa ħafna iżda r-Rapport Sern jindika li l-aktar għażla għalja hija li ma jsir xejn. Għandna biżżejjed informazzjoni sabiex nibdew naġixxu minn issa. Il-Kumitat tar-Reġjuni jħoss li huwa l-obbligu tal-politiċi lokali, reġjonali u nazzjonali, li jieħdu r-responsabbiltà sabiex l-adattament għall-bidla fil-klima jsir prijorità.

Dwar ir-rwol ta' l-awtoritajiet reġjonali u lokali

| 9. | jemmen li l-parteċipazzjoni tagħhom hija fundamentali għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' miżuri ta' adattament. L-awtoritajiet lokali u reġjonali huma aġenti primarji fil-ġestjoni ta' l-effetti tal-bidla fil-klima u l-effett li għandha fuq il-ħajja taċ-ċittadini. L-ispejjeż soċjali u ekonomiċi ta' l-itrattar ta' kundizzjonijiet ta' temp estremi spiss jaqgħu fuq l-awtoritajiet lokali u reġjonali. Għalhekk iridu jiġu appoġġjati sabiex jiżviluppaw u jimplimentaw strateġiji ta' adattament li għandhom bżonn jiġu integrati f'dak kollu li jagħmlu. Il-Kumitat tar-Reġjuni jqis li hemm bżonn li jkun hemm għarfien universali aktar wiesa' tar-rwol vitali li għandhom l-awtoritajiet lokali u reġjonali fis-salvagwardja tal-futur tal-komunitajiet u l-ħarsien ta' ċittadini vulnerabbli bħalma huma ż-żgħar, il-foqra u x-xjuħ; |
| --- | --- |

9.

jemmen li l-parteċipazzjoni tagħhom hija fundamentali għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' miżuri ta' adattament. L-awtoritajiet lokali u reġjonali huma aġenti primarji fil-ġestjoni ta' l-effetti tal-bidla fil-klima u l-effett li għandha fuq il-ħajja taċ-ċittadini. L-ispejjeż soċjali u ekonomiċi ta' l-itrattar ta' kundizzjonijiet ta' temp estremi spiss jaqgħu fuq l-awtoritajiet lokali u reġjonali. Għalhekk iridu jiġu appoġġjati sabiex jiżviluppaw u jimplimentaw strateġiji ta' adattament li għandhom bżonn jiġu integrati f'dak kollu li jagħmlu. Il-Kumitat tar-Reġjuni jqis li hemm bżonn li jkun hemm għarfien universali aktar wiesa' tar-rwol vitali li għandhom l-awtoritajiet lokali u reġjonali fis-salvagwardja tal-futur tal-komunitajiet u l-ħarsien ta' ċittadini vulnerabbli bħalma huma ż-żgħar, il-foqra u x-xjuħ;

| 10. | jirrikonoxxi barra minn hekk li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma fuq quddiem sabiex jittrattaw l-konsegwenzi tal-bidla fil-klima, u b'mod partikolari meta l-azzjonijiet ta' mitigazzjoni f'xi qasam ikollhom effetti negattivi band'oħra, per eżempju fejn id-difiża tal-kosta u l-ilqugħ għal kontra l-għarar jitfgħu l-problema fuq żoni viċini jew fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera. Għalhekk hemm bżonn li l-istrateġiji u l-politiki jiġu kkoordinati bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jadattaw għall-konsegwenzi tal-bidla fil-klima. Din tista' tieħu ħafna forom bħalma huma l-gruppi tal-baċir tax-xmara eċċ. |
| --- | --- |

10.

jirrikonoxxi barra minn hekk li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma fuq quddiem sabiex jittrattaw l-konsegwenzi tal-bidla fil-klima, u b'mod partikolari meta l-azzjonijiet ta' mitigazzjoni f'xi qasam ikollhom effetti negattivi band'oħra, per eżempju fejn id-difiża tal-kosta u l-ilqugħ għal kontra l-għarar jitfgħu l-problema fuq żoni viċini jew fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera. Għalhekk hemm bżonn li l-istrateġiji u l-politiki jiġu kkoordinati bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jadattaw għall-konsegwenzi tal-bidla fil-klima. Din tista' tieħu ħafna forom bħalma huma l-gruppi tal-baċir tax-xmara eċċ.

Dwar l-iżvilupp ta' strateġiji ta' l-adattament

| 11. | jemmen li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jinsabu f'pożizzjoni unika sabiex jikkontribwixxu lejn l-istrateġiji prinċipali ta' l-adattament permezz tar-responsabbiltajiet tagħhom f'oqsma bħalma huma l-ippjanar ta' l-ispazji, l-ippjanar ta' l-użu ta' l-art, ir-regolamentazzjoni tal-bini u l-iżvilupp, it-trasport pubbliku, l-agrikoltura, il-foresterija, l-użu u l-produzzjoni ta' l-enerġija, il-ġestjoni ta' l-ilma u ta' l-iskart u l-akkwisti. L-isfida hija li jiġi żgurat li l-forniment tas-servizzi attwali u futuri, l-infrastruttura u l-bini huma sostenibbli. L-awtoritajiet lokali u reġjonali ser ikollhom bżonn jikkooperaw ma' oħrajn sabiex jiżviluppaw pjanijiet strateġiċi u lokali b'saħħithom għall-ġestjoni tad-dizastri u jiżviluppaw u jespandu l-kapaċità eżistenti sabiex jirrispondu għal avvenimenti ta' temp estrem hekk kif qegħdin iseħħu aktar ta' spiss u fuq skala li qiegħda tikber. |
| --- | --- |

11.

jemmen li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jinsabu f'pożizzjoni unika sabiex jikkontribwixxu lejn l-istrateġiji prinċipali ta' l-adattament permezz tar-responsabbiltajiet tagħhom f'oqsma bħalma huma l-ippjanar ta' l-ispazji, l-ippjanar ta' l-użu ta' l-art, ir-regolamentazzjoni tal-bini u l-iżvilupp, it-trasport pubbliku, l-agrikoltura, il-foresterija, l-użu u l-produzzjoni ta' l-enerġija, il-ġestjoni ta' l-ilma u ta' l-iskart u l-akkwisti. L-isfida hija li jiġi żgurat li l-forniment tas-servizzi attwali u futuri, l-infrastruttura u l-bini huma sostenibbli. L-awtoritajiet lokali u reġjonali ser ikollhom bżonn jikkooperaw ma' oħrajn sabiex jiżviluppaw pjanijiet strateġiċi u lokali b'saħħithom għall-ġestjoni tad-dizastri u jiżviluppaw u jespandu l-kapaċità eżistenti sabiex jirrispondu għal avvenimenti ta' temp estrem hekk kif qegħdin iseħħu aktar ta' spiss u fuq skala li qiegħda tikber.

Dwar ir-rwol ta' l-UE

| 12. | jemmen li approċċ integrat bejn l-Istati Membri ta' l-UE huwa essenzjali. Dan inaqqas l-ispejjeż permezz tal-qsim ta' esperjenzi u kompetenzi sabiex l-aħjar prassi tkun tista' tiżviluppa u tiġi adottata madwar l-Istati Membri. Il-Kumitat tar-Reġjuni jista' jkun strumentali billi jgħin lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jorganizzaw l-iskambju ta' l-esperjenzi peress li jżomm quddiem għajnejh l-importanza ta' l-iżvilupp ta' approċċ integrat. |
| --- | --- |

12.

jemmen li approċċ integrat bejn l-Istati Membri ta' l-UE huwa essenzjali. Dan inaqqas l-ispejjeż permezz tal-qsim ta' esperjenzi u kompetenzi sabiex l-aħjar prassi tkun tista' tiżviluppa u tiġi adottata madwar l-Istati Membri. Il-Kumitat tar-Reġjuni jista' jkun strumentali billi jgħin lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jorganizzaw l-iskambju ta' l-esperjenzi peress li jżomm quddiem għajnejh l-importanza ta' l-iżvilupp ta' approċċ integrat.

Dwar l-integrazzjoni ta' l-azzjoni fil-politika eżistenti u fil-leġislazzjoni

| 13. | jikkunsidra li l-adattament irid jidħol fil-kurrent prinċipali ta' l-oqfsa kollha ta' politika eżistenti ta' l-UE bħala objettiv espliċitu per eżempju fil-politiki ta' l-iżvilupp agrikolu u rurali ta' l-UE. u programmi ta' ffinanzjar bħalma huma l-politika ta' Koeżjoni, sabiex ikunu jistgħu jinbidlu ħalli jadattaw aħjar għall-ħtiġijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbiltajiet ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali. Il-flessibilità kontinwa tagħhom hija importanti għaliex l-adattament ser ikun proċess kontinwu u l-bżonnijiet lokali u reġjonali ser ikomplu jinbidlu mal-medda taż-żmien; |
| --- | --- |

13.

jikkunsidra li l-adattament irid jidħol fil-kurrent prinċipali ta' l-oqfsa kollha ta' politika eżistenti ta' l-UE bħala objettiv espliċitu per eżempju fil-politiki ta' l-iżvilupp agrikolu u rurali ta' l-UE. u programmi ta' ffinanzjar bħalma huma l-politika ta' Koeżjoni, sabiex ikunu jistgħu jinbidlu ħalli jadattaw aħjar għall-ħtiġijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbiltajiet ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali. Il-flessibilità kontinwa tagħhom hija importanti għaliex l-adattament ser ikun proċess kontinwu u l-bżonnijiet lokali u reġjonali ser ikomplu jinbidlu mal-medda taż-żmien;

| 14. | iqis li xi leġislazzjoni attwali hija f'kunflitt mal-ħtieġa ta' adattar għall-bidla fil-klima. Per eżempju id-Direttiva ta' l-Abitati ser ikollha tinbidel fid-dawl tal-bidliet li x'aktarx ser isiru fl-abitati desinjati attwali mmodifikati bħala konsegwenza tal-bidla fil-klima u d-Direttiva ta' Qafas ta' l-Ilma ser teħtieġ li tkun adattata peress li l-kwalità ta' l-ilma ser tiġi affettwata b'mod ħażin f'xi żoni minħabba t-tnaqqis tax-xita. Ser ikun hemm bżonn li tiġi riveduta firxa wiesgħa ta' leġislazzjoni attwali sabiex ikun żgurat adattar xieraq u b'suċċess għall-bidla fil-klima. |
| --- | --- |

14.

iqis li xi leġislazzjoni attwali hija f'kunflitt mal-ħtieġa ta' adattar għall-bidla fil-klima. Per eżempju id-Direttiva ta' l-Abitati ser ikollha tinbidel fid-dawl tal-bidliet li x'aktarx ser isiru fl-abitati desinjati attwali mmodifikati bħala konsegwenza tal-bidla fil-klima u d-Direttiva ta' Qafas ta' l-Ilma ser teħtieġ li tkun adattata peress li l-kwalità ta' l-ilma ser tiġi affettwata b'mod ħażin f'xi żoni minħabba t-tnaqqis tax-xita. Ser ikun hemm bżonn li tiġi riveduta firxa wiesgħa ta' leġislazzjoni attwali sabiex ikun żgurat adattar xieraq u b'suċċess għall-bidla fil-klima.

Dwar l-espansjoni ta' riċerka integrata dwar il-klima

| 15. | jappoġġja l-ħtieġa ta' aktar riċerka sabiex jiġi stabbilit x'impatt ser ikollhom il-miżuri li jittieħdu minn reġjun fuq reġjun ieħor, jew possibbilment fuq Stat Membru ieħor. Din ir-riċerka hija essenzjali sabiex ikun żgurat li d-deċiżjonijiet ta' ppjanar minn awtorità lokali ma jkolliex impatt negattiv fuq awtoritajiet ġirien jew fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera. Dan japplika b'mod partikolari għal kwistjonijiet bħall-użu effiċjenti ta' l-ilma u riżorsi naturali oħra; |
| --- | --- |

15.

jappoġġja l-ħtieġa ta' aktar riċerka sabiex jiġi stabbilit x'impatt ser ikollhom il-miżuri li jittieħdu minn reġjun fuq reġjun ieħor, jew possibbilment fuq Stat Membru ieħor. Din ir-riċerka hija essenzjali sabiex ikun żgurat li d-deċiżjonijiet ta' ppjanar minn awtorità lokali ma jkolliex impatt negattiv fuq awtoritajiet ġirien jew fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera. Dan japplika b'mod partikolari għal kwistjonijiet bħall-użu effiċjenti ta' l-ilma u riżorsi naturali oħra;

| 16. | jappella għal riċerka u monitoraġġ fil-post li għandhom jgħinu sabiex jiġu antiċipati fenomeni meterjoloġiċi estremi sabiex ikun hemm assistenza għall-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw, b'mod partikolari dawk f'riskju ta' deżertifikazzjoni; |
| --- | --- |

16.

jappella għal riċerka u monitoraġġ fil-post li għandhom jgħinu sabiex jiġu antiċipati fenomeni meterjoloġiċi estremi sabiex ikun hemm assistenza għall-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw, b'mod partikolari dawk f'riskju ta' deżertifikazzjoni;

| 17. | jixtieq jinkoraġġixxi wkoll aktar appoġġ għal riċerka u żvilupp b'kunsiderazzjoni tar-rwol tiegħu ta' stimolu għall-innovazzjoni u l-iżvilupp ta' teknoloġiji u prodotti ta' l-adattament innovattivi. B'dan il-mod in-negozzji li jittrattaw l-effetti tal-bidla fil-klima għandhom opportunità immensa sabiex jiżviluppaw prodotti u servizzi innovattivi. |
| --- | --- |

17.

jixtieq jinkoraġġixxi wkoll aktar appoġġ għal riċerka u żvilupp b'kunsiderazzjoni tar-rwol tiegħu ta' stimolu għall-innovazzjoni u l-iżvilupp ta' teknoloġiji u prodotti ta' l-adattament innovattivi. B'dan il-mod in-negozzji li jittrattaw l-effetti tal-bidla fil-klima għandhom opportunità immensa sabiex jiżviluppaw prodotti u servizzi innovattivi.

Dwar l-inklużjoni tas-Soċjetà Ewropea, is-settur tal-kummerċ u dak pubbliku

| 18. | jemmen li permezz ta' sħubijiet bejn is-settur privat u dak pubbliku u netwerks bejn l-Istati Membri bħalma hu l-INTERREG (RFEC), l-awtoritajiet lokali u reġjonali ser ikollhom rwol vitali fl-iffaċilitar ta' l-aċċess għall-informazzjoni, l-għarfien u l-aħjar prattika u d-disseminazzjoni tagħhom. Dawn is-sħubijiet u n-netwerks ser isiru aktar importanti sabiex jippermettu l-kooperazzjoni bejn is-setturi, ir-reġjuni u l-Istati Membri u pajjiżi sħab esterni; |
| --- | --- |

18.

jemmen li permezz ta' sħubijiet bejn is-settur privat u dak pubbliku u netwerks bejn l-Istati Membri bħalma hu l-INTERREG (RFEC), l-awtoritajiet lokali u reġjonali ser ikollhom rwol vitali fl-iffaċilitar ta' l-aċċess għall-informazzjoni, l-għarfien u l-aħjar prattika u d-disseminazzjoni tagħhom. Dawn is-sħubijiet u n-netwerks ser isiru aktar importanti sabiex jippermettu l-kooperazzjoni bejn is-setturi, ir-reġjuni u l-Istati Membri u pajjiżi sħab esterni;

| 19. | jappoġġja l-kooperazzjoni ma' pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw sabiex jiġu megħjuna fl-istrateġiji ta' adattar u jissuġġerixxi li l-miżuri esterni ta' l-UE jappoġġjaw dan, u jemmen li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom rwol ewlieni sabiex jaqsmu l-aħjar prassi u l-għarfien mal-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw billi jużaw l-kuntatti u n-netwerks eżistenti. L-ammont li l-UE għandha twarrab għal dan l-għan għandu jkun approporzjon tal-bżonnijiet tal-pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw u tar-responsabbiltajiet ta' l-UE. |
| --- | --- |

19.

jappoġġja l-kooperazzjoni ma' pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw sabiex jiġu megħjuna fl-istrateġiji ta' adattar u jissuġġerixxi li l-miżuri esterni ta' l-UE jappoġġjaw dan, u jemmen li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom rwol ewlieni sabiex jaqsmu l-aħjar prassi u l-għarfien mal-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw billi jużaw l-kuntatti u n-netwerks eżistenti. L-ammont li l-UE għandha twarrab għal dan l-għan għandu jkun approporzjon tal-bżonnijiet tal-pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw u tar-responsabbiltajiet ta' l-UE.

Dwar il-passi li jmiss

| 20. | jemmen li dawn il-kwistjonijiet iridu jiġu trattati b'mod urġenti, u li l-ħtieġa li l-awtoritajiet lokali u reġjonali, bil-kooperazzjoni tal-grupp wiesa' ta' msieħba soċjali u ekonomiċi li diġà jaħdmu magħhom, jiġġestixxu l-adattament għall-bidla fil-klima trid tiġi integrata fil-komunikazzjonijiet u d-direttivi kollha futuri ta' l-UE; |
| --- | --- |

20.

jemmen li dawn il-kwistjonijiet iridu jiġu trattati b'mod urġenti, u li l-ħtieġa li l-awtoritajiet lokali u reġjonali, bil-kooperazzjoni tal-grupp wiesa' ta' msieħba soċjali u ekonomiċi li diġà jaħdmu magħhom, jiġġestixxu l-adattament għall-bidla fil-klima trid tiġi integrata fil-komunikazzjonijiet u d-direttivi kollha futuri ta' l-UE;

| 21. | japprezza li l-ħidma dwar dawn il-kwistjonijiet diġà bdiet, u jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tkompli tqisha bħala prijorità; |
| --- | --- |

21.

japprezza li l-ħidma dwar dawn il-kwistjonijiet diġà bdiet, u jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tkompli tqisha bħala prijorità;

| 22. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tagħraf l-importanza ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' miżuri ta' adattament għall-bidla fil-klima, u sabiex tagħraf il-ħtieġa li tipprovdilhom is-saħħa u l-appoġġ finanzjarju li jippermettilhom li jiżviluppaw u jimplimentaw strateġiji ta' adattament; |
| --- | --- |

22.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tagħraf l-importanza ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta' miżuri ta' adattament għall-bidla fil-klima, u sabiex tagħraf il-ħtieġa li tipprovdilhom is-saħħa u l-appoġġ finanzjarju li jippermettilhom li jiżviluppaw u jimplimentaw strateġiji ta' adattament;

| 23. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tindirizza mhux biss il-kunsiderazzjonijiet ambjentali fil-ħidma ta'segwitu tal-Green Paper iżda wkoll l-effetti soċjali u ekonomiċi tal-bidla fil-klima; |
| --- | --- |

23.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tindirizza mhux biss il-kunsiderazzjonijiet ambjentali fil-ħidma ta'segwitu tal-Green Paper iżda wkoll l-effetti soċjali u ekonomiċi tal-bidla fil-klima;

| 24. | jemmen li l-iskambju ta' l-aħjar prattiċi bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali u l-Istati Membri huwa assolutament kruċjali għall-adattament b'suċċess ta' miżuri li qegħdin jiġu żviluppati, u jikkunsidra li l-UE għandha rwol x'taqdi f'li tiżgura li dan l-iskambju ta' l-informazzjoni u t-tqassim ta' l-aħjar prattiċi jseħħ, kemm fi ħdan l-UE kif ukoll ma barra; |
| --- | --- |

24.

jemmen li l-iskambju ta' l-aħjar prattiċi bejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali u l-Istati Membri huwa assolutament kruċjali għall-adattament b'suċċess ta' miżuri li qegħdin jiġu żviluppati, u jikkunsidra li l-UE għandha rwol x'taqdi f'li tiżgura li dan l-iskambju ta' l-informazzjoni u t-tqassim ta' l-aħjar prattiċi jseħħ, kemm fi ħdan l-UE kif ukoll ma barra;

| 25. | jikkunsidra li l-UE għandha rwol strateġiku x'taqdi fl-ippjanar u l-immaniġġjar tal-migrazzjoni tal-popolazzjoni; |
| --- | --- |

25.

jikkunsidra li l-UE għandha rwol strateġiku x'taqdi fl-ippjanar u l-immaniġġjar tal-migrazzjoni tal-popolazzjoni;

| 26. | jappella sabiex il-baġit, il-programmi u l-politiki ta' l-UE, speċjalment il-leġislazzjoni ewlenija jiġu riveduti fid-dawl tal-parametri li jinbidlu li l-bidla fil-klima ser iġġib magħha,. b'mod partikolari, il-Kumitat jsejjaħ sabiex l-adattar għall-bidla fil-klima jiġi kkunsidrat bħala linja apposta fil-baġit għal użu speċifikat (ringfenced) fil-punti ewlenin kollha tal-baġit (PAK, Koeżjoni, Riċerka eċċ) parti mir-reviżjoni tal-Baġit ta' l-2008; |
| --- | --- |

26.

jappella sabiex il-baġit, il-programmi u l-politiki ta' l-UE, speċjalment il-leġislazzjoni ewlenija jiġu riveduti fid-dawl tal-parametri li jinbidlu li l-bidla fil-klima ser iġġib magħha,. b'mod partikolari, il-Kumitat jsejjaħ sabiex l-adattar għall-bidla fil-klima jiġi kkunsidrat bħala linja apposta fil-baġit għal użu speċifikat (ringfenced) fil-punti ewlenin kollha tal-baġit (PAK, Koeżjoni, Riċerka eċċ) parti mir-reviżjoni tal-Baġit ta' l-2008;

| 27. | jikkunsidra li huwa importanti li l-UE tiffoka aktar mill-fondi tagħha attwali għar-riċerka fit-tfittxija ta' soluzzjonijiet għal problemi li huma kkawżati mill-bidla fil-klima kif ukoll miżuri ta' adattament innovattivi. Din it-tip ta' riċerka tista' tipprovdi soluzzjonijiet innovattivi sabiex iżżomm il-kompetittività Ewropea. L-attività ta' riċerka trid tiġi kkoordinata aħjar. Huwa kruċjali li l-akbar lakuni fl-informazzjoni jimtlew u wkoll li jiġi evitat xogħol doppju fir-riċerka; |
| --- | --- |

27.

jikkunsidra li huwa importanti li l-UE tiffoka aktar mill-fondi tagħha attwali għar-riċerka fit-tfittxija ta' soluzzjonijiet għal problemi li huma kkawżati mill-bidla fil-klima kif ukoll miżuri ta' adattament innovattivi. Din it-tip ta' riċerka tista' tipprovdi soluzzjonijiet innovattivi sabiex iżżomm il-kompetittività Ewropea. L-attività ta' riċerka trid tiġi kkoordinata aħjar. Huwa kruċjali li l-akbar lakuni fl-informazzjoni jimtlew u wkoll li jiġi evitat xogħol doppju fir-riċerka;

| 28. | huwa mħasseb dwar l-impatt potenzjali li l-miżuri ta' adattament ta' reġjun jew Stat Membru jista' jkollhom fuq reġjun jew Stat Membru ieħor, u jikkunsidra li l-UE huwa l-korp adattat sabiex jistabbilixxi qafas strateġiku fejn dawn il-problemi potenzjali jiġu trattati; |
| --- | --- |

28.

huwa mħasseb dwar l-impatt potenzjali li l-miżuri ta' adattament ta' reġjun jew Stat Membru jista' jkollhom fuq reġjun jew Stat Membru ieħor, u jikkunsidra li l-UE huwa l-korp adattat sabiex jistabbilixxi qafas strateġiku fejn dawn il-problemi potenzjali jiġu trattati;

| 29. | isejjaħ għall-programmi ta' edukazzjoni u komunikazzjoni sabiex jinkoraġġixxu lill-individwi li jbiddlu l-imġiba tagħhom fejn jidħol l-użu ta' l-ilma, u ta' l-enerġija, ir-riċiklaġġ u l-konservazzjoni tar-riżorsi. |
| --- | --- |

29.

isejjaħ għall-programmi ta' edukazzjoni u komunikazzjoni sabiex jinkoraġġixxu lill-individwi li jbiddlu l-imġiba tagħhom fejn jidħol l-użu ta' l-ilma, u ta' l-enerġija, ir-riċiklaġġ u l-konservazzjoni tar-riżorsi.

Brussell, it-28 ta' Novembru 2007.

Il-President

tal-Kumitat tar-Reġjuni

Michel DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53/25 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53/25

---

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Aġenda Ewropea għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata

(2008/C 53/05)

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| — | jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol kruċjali fil-promozzjoni u l-iżvilupp tal-kultura, b'mod speċjali fil-qafas tal-ħarsien tal-wirt kulturali u l-promozzjoni ta' l-innovazzjoni artistika; |
| --- | --- |

—

jiġbed l-attenzjoni lejn il-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol kruċjali fil-promozzjoni u l-iżvilupp tal-kultura, b'mod speċjali fil-qafas tal-ħarsien tal-wirt kulturali u l-promozzjoni ta' l-innovazzjoni artistika;

| — | jenfasizza li s-settur tal-kultura jikkontribwixxi b'mod konsiderevoli għall-implimentazzjoni ta' l-objettivi ta' l-istrateġija mġedda ta' Lisbona. F'dan il-kuntest, jirreferi għall-opportunitajiet kbar li joffri t-turiżmu kulturali għall-iżvilupp ekonomiku ta' ħafna reġjuni. Madankollu javża li wieħed m'għandux jenfasizza b'mod esklużiv l-importanza ekonomika tal-kultura. Il-kultura taqdi wkoll rwol importanti fil-ħolqien ta' ambjent tajjeb u dinamiku, kundizzjoni meħtieġa għall-iżvilupp; |
| --- | --- |

—

jenfasizza li s-settur tal-kultura jikkontribwixxi b'mod konsiderevoli għall-implimentazzjoni ta' l-objettivi ta' l-istrateġija mġedda ta' Lisbona. F'dan il-kuntest, jirreferi għall-opportunitajiet kbar li joffri t-turiżmu kulturali għall-iżvilupp ekonomiku ta' ħafna reġjuni. Madankollu javża li wieħed m'għandux jenfasizza b'mod esklużiv l-importanza ekonomika tal-kultura. Il-kultura taqdi wkoll rwol importanti fil-ħolqien ta' ambjent tajjeb u dinamiku, kundizzjoni meħtieġa għall-iżvilupp;

| — | jiddispjaċih li, fil-kuntest ta' l-Aġenda għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata, il-Kummissjoni Ewropea ma għamlet l-ebda referenza għan-numru kbir ta' sħubijiet bejn il-bliet, il-muniċipalitajiet u r-reġjuni; |
| --- | --- |

—

jiddispjaċih li, fil-kuntest ta' l-Aġenda għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata, il-Kummissjoni Ewropea ma għamlet l-ebda referenza għan-numru kbir ta' sħubijiet bejn il-bliet, il-muniċipalitajiet u r-reġjuni;

| — | jikkritika l-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni Ewropea ma tipprovdi l-ebda informazzjoni dwar il-finanzjament ta' l-objettivi ambizzjużi ta' l-Aġenda Kulturali; |
| --- | --- |

—

jikkritika l-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni Ewropea ma tipprovdi l-ebda informazzjoni dwar il-finanzjament ta' l-objettivi ambizzjużi ta' l-Aġenda Kulturali;

| — | jixtieq jibda diskussjoni kostruttiva dwar il-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li s-sistema tal-koordinazzjoni miftuħa tiġi applikata fil-qasam tal-kultura. F'dan il-kuntest il-KtR ifakkar li l-livelli sotto-nazzjonali li ħafna drabi huma inkarigati mill-kultura għandhom jingħataw ċerta importanza u li l-piż ta' l-amministrazzjoni għandu jinżamm kemm jista' jkun żgħir. |
| --- | --- |

—

jixtieq jibda diskussjoni kostruttiva dwar il-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li s-sistema tal-koordinazzjoni miftuħa tiġi applikata fil-qasam tal-kultura. F'dan il-kuntest il-KtR ifakkar li l-livelli sotto-nazzjonali li ħafna drabi huma inkarigati mill-kultura għandhom jingħataw ċerta importanza u li l-piż ta' l-amministrazzjoni għandu jinżamm kemm jista' jkun żgħir.

| Rapporteur | : | Is-Sur Gerd HARMS (DE/PSE), Rappreżentant Plenipotenzjarju tal-Land ta' Brandenburg għall-Affarijiet Federali u Ewropej u Segretarju ta' l-Istat fil-Kanċellerija ta' l-Istat |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Is-Sur Gerd HARMS (DE/PSE), Rappreżentant Plenipotenzjarju tal-Land ta' Brandenburg għall-Affarijiet Federali u Ewropej u Segretarju ta' l-Istat fil-Kanċellerija ta' l-Istat

Dokument ta' referenza

Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill Ewropew, lill-Parlament Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Aġenda Ewropea għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata

COM(2007) 242 finali

Rakkomandazzjonijiet ta' politika

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| 1. | jilqa' b'mod espliċitu l-proposti tal-Kummissjoni Ewropea dwar Aġenda Ewropea għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata. Dan id-dokument, bir-raġun, jisħaq fuq ir-rwol ċentrali li taqdi l-kultura fil-proċess ta' integrazzjoni u jinnota l-bżonn ta' strumenti rilevanti li jippromovu r-rikkezza kulturali ta' l-Ewropa u d-diversità kulturali tagħha, bil-għan li kemm ġewwa kif ukoll barra l-Unjoni Ewropea jintlaħqu “l-għanijiet strateġiċi ta' prosperità, solidarjetà u sigurtà”.
  Dan jeħtieġ kooperazzjoni msaħħa bejn l-atturi kollha tal-politika kulturali fil-livelli kollha, bil-konsiderazzjoni tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili u n-netwerks tagħhom.
  L-importanza tal-politika kulturali reġjonali u lokali qiegħda tikber fil-kuntest tat-tfassil imġedded ta' Aġenda Ewropea għall-Kultura fuq l-isfond tal-globalizzazzjoni. L-isfida tal-globalizzazzjoni inevitabbilment tfisser l-attivazzjoni mill-ġdid ta' l-“Ewropa tar-Reġjuni”. Dan jgħodd prinċipalment fir-rigward tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, li huwa bbażat fuq l-idea li l-kultura tinbet fil-livelli ta' isfel, jiġifieri fil-bliet u r-reġjuni. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol kruċjali fil-promozzjoni u l-iżvilupp tal-kultura fil-qasam tagħhom, b'mod speċjali fil-qafas tal-ħarsien tal-wirt kulturali, billi jippromovu l-innovazzjoni artistika, jappoġġjaw u jippromovu l-istituti u l-inizjattivi kulturali kif ukoll l-edukazzjoni u t-taħriġ u billi jorganizzaw festivals u avvenimenti kulturali.
  Il-kwalità u l-intensità tal-kooperazzjoni kulturali, b'mod speċjali fir-reġjuni transkonfinali, huma ta' importanza kruċjali għall-proċess Ewropew ta' integrazzjoni fuq l-isfond ta' l-isfidi globali. |
| --- | --- |

1.

jilqa' b'mod espliċitu l-proposti tal-Kummissjoni Ewropea dwar Aġenda Ewropea għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata. Dan id-dokument, bir-raġun, jisħaq fuq ir-rwol ċentrali li taqdi l-kultura fil-proċess ta' integrazzjoni u jinnota l-bżonn ta' strumenti rilevanti li jippromovu r-rikkezza kulturali ta' l-Ewropa u d-diversità kulturali tagħha, bil-għan li kemm ġewwa kif ukoll barra l-Unjoni Ewropea jintlaħqu “l-għanijiet strateġiċi ta' prosperità, solidarjetà u sigurtà”.

Dan jeħtieġ kooperazzjoni msaħħa bejn l-atturi kollha tal-politika kulturali fil-livelli kollha, bil-konsiderazzjoni tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili u n-netwerks tagħhom.

L-importanza tal-politika kulturali reġjonali u lokali qiegħda tikber fil-kuntest tat-tfassil imġedded ta' Aġenda Ewropea għall-Kultura fuq l-isfond tal-globalizzazzjoni. L-isfida tal-globalizzazzjoni inevitabbilment tfisser l-attivazzjoni mill-ġdid ta' l-“Ewropa tar-Reġjuni”. Dan jgħodd prinċipalment fir-rigward tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, li huwa bbażat fuq l-idea li l-kultura tinbet fil-livelli ta' isfel, jiġifieri fil-bliet u r-reġjuni. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol kruċjali fil-promozzjoni u l-iżvilupp tal-kultura fil-qasam tagħhom, b'mod speċjali fil-qafas tal-ħarsien tal-wirt kulturali, billi jippromovu l-innovazzjoni artistika, jappoġġjaw u jippromovu l-istituti u l-inizjattivi kulturali kif ukoll l-edukazzjoni u t-taħriġ u billi jorganizzaw festivals u avvenimenti kulturali.

Il-kwalità u l-intensità tal-kooperazzjoni kulturali, b'mod speċjali fir-reġjuni transkonfinali, huma ta' importanza kruċjali għall-proċess Ewropew ta' integrazzjoni fuq l-isfond ta' l-isfidi globali.

| 2. | jilqa' l-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni Ewropea tispeċifika għall-ewwel darba l-bżonn ta' aġenda kulturali komprensiva sabiex titfassal strateġija effettiva li tirrifletti r-rwol ċentrali li taqdi l-kultura fir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri u r-reġjuni tagħhom kif ukoll ma' pajjiżi li m'humiex fl-UE.
  L-iskambju interkulturali għandu jsir pilastru tad-djalogu mal-pajjiżi kandidati u tal-politika tal-viċinat. Għalhekk il-KtR jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea dwar il-fatt li d-djalogu bejn il-komunitajiet u l-għaqdiet reliġjużi għandu jiġu appoġġjat. |
| --- | --- |

2.

jilqa' l-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni Ewropea tispeċifika għall-ewwel darba l-bżonn ta' aġenda kulturali komprensiva sabiex titfassal strateġija effettiva li tirrifletti r-rwol ċentrali li taqdi l-kultura fir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri u r-reġjuni tagħhom kif ukoll ma' pajjiżi li m'humiex fl-UE.

L-iskambju interkulturali għandu jsir pilastru tad-djalogu mal-pajjiżi kandidati u tal-politika tal-viċinat. Għalhekk il-KtR jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea dwar il-fatt li d-djalogu bejn il-komunitajiet u l-għaqdiet reliġjużi għandu jiġu appoġġjat.

| 3. | jilqa' r-referenza espliċita tal-komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea għall-Artikolu 151 bħala l-bażi tat-Trattat KE (Amsterdam 1997) u l-prinċipju tas-sussidjarjetà; il-komunikazzjoni tenfasizza wkoll li:






  — | il-kontribuzzjoni tal-Komunità għall-integrazzjoni ta' l-Ewropa fil-qasam tal-politika kulturali għandha tirrispetta “d-diversità nazzjonali u reġjonali” ta' l-Istati Membri; |
| --- | --- | --- |

3.

jilqa' r-referenza espliċita tal-komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea għall-Artikolu 151 bħala l-bażi tat-Trattat KE (Amsterdam 1997) u l-prinċipju tas-sussidjarjetà; il-komunikazzjoni tenfasizza wkoll li:

—

il-kontribuzzjoni tal-Komunità għall-integrazzjoni ta' l-Ewropa fil-qasam tal-politika kulturali għandha tirrispetta “d-diversità nazzjonali u reġjonali” ta' l-Istati Membri;

| — | il-kollaborazzjoni bejn l-Istati Membri kif ukoll mal-pajjiżi terzi u l-organizzazzjonijiet internazzjonali inkarigati mill-kultura, b'mod partikulari fi ħdan il-kooperazzjoni mal-Kunsill ta' l-Ewropa, għandha tiġi promossa fl-oqsma kulturali kollha; |
| --- | --- |

—

il-kollaborazzjoni bejn l-Istati Membri kif ukoll mal-pajjiżi terzi u l-organizzazzjonijiet internazzjonali inkarigati mill-kultura, b'mod partikulari fi ħdan il-kooperazzjoni mal-Kunsill ta' l-Ewropa, għandha tiġi promossa fl-oqsma kulturali kollha;

| — | il-Komunità għandha tikkunsidra l-“aspetti kulturali” fl-attivitajiet kollha tagħha, “partikolarment sabiex tirrispetta u tippromovi d-diversità tal-kulturi tagħha”; |
| --- | --- |

—

il-Komunità għandha tikkunsidra l-“aspetti kulturali” fl-attivitajiet kollha tagħha, “partikolarment sabiex tirrispetta u tippromovi d-diversità tal-kulturi tagħha”;

| — | il-Komunità tista' biss tkun attiva fil-qasam tal-politika kulturali jekk tappoġġja u tikkompleta l-azzjonijiet ta' l-Istati Membri mingħajr ma tissostitwixxihom bil-miżuri tagħha. |
| --- | --- |

—

il-Komunità tista' biss tkun attiva fil-qasam tal-politika kulturali jekk tappoġġja u tikkompleta l-azzjonijiet ta' l-Istati Membri mingħajr ma tissostitwixxihom bil-miżuri tagħha.

| 4. | jilqa' bi pjaċir il-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni tenfasizza r-rwol pożittiv tal-KtR fil-promozzjoni ta' l-aġenda kulturali u fl-inklużjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali u s-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

4.

jilqa' bi pjaċir il-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni tenfasizza r-rwol pożittiv tal-KtR fil-promozzjoni ta' l-aġenda kulturali u fl-inklużjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali u s-soċjetà ċivili.

Fir-rigward ta' l-objettivi prinċipali tal-komunikazzjoni

| 5. | jenfasizza l-orjentament ta' l-objettivi u jilqagħhom bl-ordni prijoritarju li jmiss:






  — | il-promozzjoni tad-diversità kulturali u tad-djalogu interkulturali, |
| --- | --- | --- |

5.

jenfasizza l-orjentament ta' l-objettivi u jilqagħhom bl-ordni prijoritarju li jmiss:

—

il-promozzjoni tad-diversità kulturali u tad-djalogu interkulturali,

| — | il-promozzjoni tal-kultura bħala element essenzjali fir-relazzjonijiet internazzjonali, |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni tal-kultura bħala element essenzjali fir-relazzjonijiet internazzjonali,

| — | il-promozzjoni tal-kultura bħala katalizzatur tal-kreattività fil-qafas ta' l-Istrateġija ta' Lisbona. |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni tal-kultura bħala katalizzatur tal-kreattività fil-qafas ta' l-Istrateġija ta' Lisbona.

| 6. | jilqa' l-fatt li l-Kummissjoni tenfasizza r-rwol importanti tal-kultura u l-industrija kreattiva sabiex jissawwar it-tkabbir ekonomiku u jinħolqu l-impjiegi. Il-kultura hija settur ta' l-ekonomija Ewropea li qiegħed jespandi. Is-settur tal-kultura jikkontribwixxi b'mod konsiderevoli għall-implimentazzjoni ta' l-objettivi ta' l-Istrateġija mġedda ta' Lisbona. Għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tevalwa aħjar l-impatti tas-settur kulturali u kreattiv fuq l-ekonomiji reġjonali u lokali. |
| --- | --- |

6.

jilqa' l-fatt li l-Kummissjoni tenfasizza r-rwol importanti tal-kultura u l-industrija kreattiva sabiex jissawwar it-tkabbir ekonomiku u jinħolqu l-impjiegi. Il-kultura hija settur ta' l-ekonomija Ewropea li qiegħed jespandi. Is-settur tal-kultura jikkontribwixxi b'mod konsiderevoli għall-implimentazzjoni ta' l-objettivi ta' l-Istrateġija mġedda ta' Lisbona. Għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex tevalwa aħjar l-impatti tas-settur kulturali u kreattiv fuq l-ekonomiji reġjonali u lokali.

| 7. | jirreferi għar-rwol kruċjali tat-turiżmu kulturali. Il-Kumitat isejjaħ għal skambju ta' l-esperjenza iktar intensiv fil-livell Ewropew, bl-inklużjoni tat-turiżmu kulturali, l-għaqdiet kulturali u atturi politiċi oħra kif ukoll rappreżentanti tar-reġjuni. F'dan il-kuntest jirreferi għall-opportunitajiet kbar li joffri t-turiżmu kulturali għall-iżvilupp ekonomiku ta' ħafna reġjuni, iżda jinnota wkoll il-perikoli għall-wirt kulturali, b'mod speċjali minħabba użu inadegwat. |
| --- | --- |

7.

jirreferi għar-rwol kruċjali tat-turiżmu kulturali. Il-Kumitat isejjaħ għal skambju ta' l-esperjenza iktar intensiv fil-livell Ewropew, bl-inklużjoni tat-turiżmu kulturali, l-għaqdiet kulturali u atturi politiċi oħra kif ukoll rappreżentanti tar-reġjuni. F'dan il-kuntest jirreferi għall-opportunitajiet kbar li joffri t-turiżmu kulturali għall-iżvilupp ekonomiku ta' ħafna reġjuni, iżda jinnota wkoll il-perikoli għall-wirt kulturali, b'mod speċjali minħabba użu inadegwat.

| 8. | filwaqt li jappoġġja bis-sħiħ l-objettivi tal-proċess ta' Lisbona, javża, f'dan il-kuntest, li wieħed m'għandux jenfasizza b'mod esklużiv l-importanza ekonomika tal-kultura. Il-kultura taqdi wkoll rwol importanti fil-ħolqien ta' ambjent tajjeb u dinamiku, kundizzjoni meħtieġa għall-iżvilupp. Il-Kumitat jinsisti fuq il-fatt li l-Komunità għandha l-ewwel u qabel kollox tilħaq l-objettiv kuntrattwali tagħha li tippromovi “skambji kulturali li mhumiex ta' natura kummerċjali” (Art. 151(2), it-tielet inċiż, Trattat KE).
  Il-Kumitat jixtieq li jiġi ċċarat li l-objettivi tal-proċess ta' Lisbona jistgħu biss jintlaħqu jekk l-Unjoni Ewropea tpoġġi t-tifsira soċjali tal-valur immaterjali tal-kultura fiċ-ċentru ta' l-azzjonijiet kulturali tagħha. Huwa jara l-promozzjoni ta' l-edukazzjoni kulturali u l-kooperazzjoni kulturali bħala kundizzjonijiet essenzjali għall-użu tar-riżorsi soċjali kreattivi kif ukoll għall-prosperità ta' l-industrija tal-kultura. Il-kultura teżisti mingħajr l-industrija tal-kultura, iżda l-industrija tal-kultura ma teżistix mingħajr il-kultura. |
| --- | --- |

8.

filwaqt li jappoġġja bis-sħiħ l-objettivi tal-proċess ta' Lisbona, javża, f'dan il-kuntest, li wieħed m'għandux jenfasizza b'mod esklużiv l-importanza ekonomika tal-kultura. Il-kultura taqdi wkoll rwol importanti fil-ħolqien ta' ambjent tajjeb u dinamiku, kundizzjoni meħtieġa għall-iżvilupp. Il-Kumitat jinsisti fuq il-fatt li l-Komunità għandha l-ewwel u qabel kollox tilħaq l-objettiv kuntrattwali tagħha li tippromovi “skambji kulturali li mhumiex ta' natura kummerċjali” (Art. 151(2), it-tielet inċiż, Trattat KE).

Il-Kumitat jixtieq li jiġi ċċarat li l-objettivi tal-proċess ta' Lisbona jistgħu biss jintlaħqu jekk l-Unjoni Ewropea tpoġġi t-tifsira soċjali tal-valur immaterjali tal-kultura fiċ-ċentru ta' l-azzjonijiet kulturali tagħha. Huwa jara l-promozzjoni ta' l-edukazzjoni kulturali u l-kooperazzjoni kulturali bħala kundizzjonijiet essenzjali għall-użu tar-riżorsi soċjali kreattivi kif ukoll għall-prosperità ta' l-industrija tal-kultura. Il-kultura teżisti mingħajr l-industrija tal-kultura, iżda l-industrija tal-kultura ma teżistix mingħajr il-kultura.

| 9. | f'rabta ma' dak li ssemma hawn fuq hemm il-valur intrinsiku tal-kultura. Il-KtR jixtieq jenfasizza l-importanza tal-promozzjoni tal-kwalità. Wieħed mill-objettivi ta' l-aġenda Ewropea għall-kultura għandu jkun li jsir żvilupp kulturali dinamiku u li tiġi ppreżentata kultura avangardista fl-Ewropa; u fil-kuntest globali. |
| --- | --- |

9.

f'rabta ma' dak li ssemma hawn fuq hemm il-valur intrinsiku tal-kultura. Il-KtR jixtieq jenfasizza l-importanza tal-promozzjoni tal-kwalità. Wieħed mill-objettivi ta' l-aġenda Ewropea għall-kultura għandu jkun li jsir żvilupp kulturali dinamiku u li tiġi ppreżentata kultura avangardista fl-Ewropa; u fil-kuntest globali.

| 10. | għalhekk jinsisti li l-iskambju kulturali internazzjonali, it-tkattir tal-kompetenzi interkulturali u l-multilingwiżmu taċ-ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea għandhom jissaħħu u jiġu promossi. |
| --- | --- |

10.

għalhekk jinsisti li l-iskambju kulturali internazzjonali, it-tkattir tal-kompetenzi interkulturali u l-multilingwiżmu taċ-ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea għandhom jissaħħu u jiġu promossi.

| 11. | jemmen li l-pjan immexxi mill-Fondazzjoni Kulturali Ewropea (European Cultural Foundation) ta' Amsterdam u appoġġjat mill-Parlament Ewropew u d-Direttorat Ġenerali għall-Edukazzjoni u l-Kultura tal-Kummissjoni Ewropea għat-twaqqif ta' proġett pilota Erasmus for Culture huwa mod adattat, u li jistħoqqlu l-appoġġ, ta' kif tista' tiġi promossa l-kooperazzjoni kulturali bis-saħħa tar-reġjuni u l-organizzazzjonijiet u l-istituzzjonijiet tagħhom li għandhom impatt kbir fuq il-kultura. Il-Kumitat huwa lest li jissieħeb f'din l-inizjattiva. |
| --- | --- |

11.

jemmen li l-pjan immexxi mill-Fondazzjoni Kulturali Ewropea (European Cultural Foundation) ta' Amsterdam u appoġġjat mill-Parlament Ewropew u d-Direttorat Ġenerali għall-Edukazzjoni u l-Kultura tal-Kummissjoni Ewropea għat-twaqqif ta' proġett pilota Erasmus for Culture huwa mod adattat, u li jistħoqqlu l-appoġġ, ta' kif tista' tiġi promossa l-kooperazzjoni kulturali bis-saħħa tar-reġjuni u l-organizzazzjonijiet u l-istituzzjonijiet tagħhom li għandhom impatt kbir fuq il-kultura. Il-Kumitat huwa lest li jissieħeb f'din l-inizjattiva.

| 12. | jikkonferma l-effettività tal-programm kulturali attwali Kultura 2007 (2007-2013) kif ukoll ta' programmi oħra mmirati lejn il-promozzjoni ta' l-iżvilupp kulturali fiż-żoni rurali, “bl-għan li tiżdied l-attrazzjoni tar-reġjuni”.
  Huwa jikkritika l-fatt li r-riżorsi allokati mill-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri għal dan il-għan għadhom insuffiċjenti. |
| --- | --- |

12.

jikkonferma l-effettività tal-programm kulturali attwali Kultura 2007 (2007-2013) kif ukoll ta' programmi oħra mmirati lejn il-promozzjoni ta' l-iżvilupp kulturali fiż-żoni rurali, “bl-għan li tiżdied l-attrazzjoni tar-reġjuni”.

Huwa jikkritika l-fatt li r-riżorsi allokati mill-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri għal dan il-għan għadhom insuffiċjenti.

| 13. | jistagħġeb bil-fatt li l-Kummissjoni Ewropea tqis b'mod marġinali biss l-iżviluppi reċenti li saru fl-iktar proġett attraenti ta' l-Unjoni Ewropea — il-Bliet Kapitali Ewropej tal-Kultura — u viżibbilment ma tagħtiha l-ebda importanza strateġika. L-iskema tal-Bliet Kapitali tal-Kultura hija l-iktar proġett kulturali Ewropew popolari. L-importanza tagħha għall-iżvilupp kulturali tal-bliet u r-reġjuni qiegħda tikber hekk kif qiegħed jiżdied in-numru ta' kompetizzjonijiet nazzjonali għal dan it-titolu (8 kontendenti fir-Renju Unit għall-2008, 18 il-Ġermanja u 11 l-Ungarija għall-2010, 8 l-Finlandja għall-2011 u s'issa 7 Spanja għall-2016). Spinta partikulari tiġi mill-fatt li taħt l-iskema tal-Bliet Kapitali tal-Kultura għall-perijodu 2007-2011 il-kultura titqies bħala katalizzatur u strument ta' l-iżvilupp soċjali u b'hekk tikkontribwixxi għall-valur miżjud Ewropew. |
| --- | --- |

13.

jistagħġeb bil-fatt li l-Kummissjoni Ewropea tqis b'mod marġinali biss l-iżviluppi reċenti li saru fl-iktar proġett attraenti ta' l-Unjoni Ewropea — il-Bliet Kapitali Ewropej tal-Kultura — u viżibbilment ma tagħtiha l-ebda importanza strateġika. L-iskema tal-Bliet Kapitali tal-Kultura hija l-iktar proġett kulturali Ewropew popolari. L-importanza tagħha għall-iżvilupp kulturali tal-bliet u r-reġjuni qiegħda tikber hekk kif qiegħed jiżdied in-numru ta' kompetizzjonijiet nazzjonali għal dan it-titolu (8 kontendenti fir-Renju Unit għall-2008, 18 il-Ġermanja u 11 l-Ungarija għall-2010, 8 l-Finlandja għall-2011 u s'issa 7 Spanja għall-2016). Spinta partikulari tiġi mill-fatt li taħt l-iskema tal-Bliet Kapitali tal-Kultura għall-perijodu 2007-2011 il-kultura titqies bħala katalizzatur u strument ta' l-iżvilupp soċjali u b'hekk tikkontribwixxi għall-valur miżjud Ewropew.

| 14. | għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex issegwi mill-qrib, tanalizza u tippromovi l-iżviluppi ġodda li jsiru fil-kuntest ta' din l-iskema.
  Għandha tiffoka b'mod speċjali fuq:






  — | il-kooperazzjoni intensiva u effettiva bejn il-Bliet Kapitali Ewropej tal-Kultura 2007-2011; |
| --- | --- | --- |

14.

għalhekk iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex issegwi mill-qrib, tanalizza u tippromovi l-iżviluppi ġodda li jsiru fil-kuntest ta' din l-iskema.

Għandha tiffoka b'mod speċjali fuq:

—

il-kooperazzjoni intensiva u effettiva bejn il-Bliet Kapitali Ewropej tal-Kultura 2007-2011;

| — | il-kollaborazzjoni bejn il-Bliet Kapitali tal-Kultura għall-2010: Ruhr, Pécs u Istanbul; u dan kemm fir-rigward tal-potenzjal innovattiv għal żvilupp kulturali sostenibbli tal-bliet kif ukoll b'ħarsa lejn l-opportunitajiet speċjali għad-djalogu ma' l-Islam; |
| --- | --- |

—

il-kollaborazzjoni bejn il-Bliet Kapitali tal-Kultura għall-2010: Ruhr, Pécs u Istanbul; u dan kemm fir-rigward tal-potenzjal innovattiv għal żvilupp kulturali sostenibbli tal-bliet kif ukoll b'ħarsa lejn l-opportunitajiet speċjali għad-djalogu ma' l-Islam;

| — | il-Cultural Cities Net 2010, li fiha ser jipparteċipaw għall-ewwel darba iktar minn 20 belt ta' l-Ungarija, il-Ġermanja u t-Turkija, bil-għan li jaħdmu flimkien għat-tfassil ta' objettivi kulturali Ewropej u t-tħejjija tas-sena 2010 flimkien mal-Bliet Kapitali tal-Kultura u wkoll sabiex jippreżentaw il-proġetti tagħhom f'ħafna postijiet differenti simultanjament. |
| --- | --- |

—

il-Cultural Cities Net 2010, li fiha ser jipparteċipaw għall-ewwel darba iktar minn 20 belt ta' l-Ungarija, il-Ġermanja u t-Turkija, bil-għan li jaħdmu flimkien għat-tfassil ta' objettivi kulturali Ewropej u t-tħejjija tas-sena 2010 flimkien mal-Bliet Kapitali tal-Kultura u wkoll sabiex jippreżentaw il-proġetti tagħhom f'ħafna postijiet differenti simultanjament.

| 15. | min-naħa tiegħu ser jagħti attenzjoni kbira lill-potenzjal ta' żvilupp u integrazzjoni li — hekk kif tistqarr id-Dikjarazzjoni ta' Budapest (2005) tal-Bliet tal-Kultura Ungariżi u Ġermaniżi — joħroġ mill-iskemi ta' kooperazzjoni kulturali mwettqa bejn u għar-reġjuni u l-bliet ta' l-Ewropa. |
| --- | --- |

15.

min-naħa tiegħu ser jagħti attenzjoni kbira lill-potenzjal ta' żvilupp u integrazzjoni li — hekk kif tistqarr id-Dikjarazzjoni ta' Budapest (2005) tal-Bliet tal-Kultura Ungariżi u Ġermaniżi — joħroġ mill-iskemi ta' kooperazzjoni kulturali mwettqa bejn u għar-reġjuni u l-bliet ta' l-Ewropa.

| 16. | jiddispjaċih li, fil-kuntest ta' l-Aġenda għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata, il-Kummissjoni Ewropea ma għamlet l-ebda referenza għan-numru kbir ta' sħubijiet bejn il-bliet, il-muniċipalitajiet u r-reġjuni li bdew fl-Ewropa u nxterdu mad-dinja kolha wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Dawn l-isħubijiet organizzati tal-bliet u r-reġjuni kellhom u għad għandhom funzjoni stabbilizzanti fis-soċjetà u kkontribwixxew b'mod konsiderevoli għall-iżvilupp paċifiku u għall-qerda tal-firda fl-Ewropa. Għalhekk il-KtR jitlob lill-Kummissjoni Ewropea li tikkunsidra l-potenzjal kulturali bl-ikbar impatt soċjali tas-sħubijiet urbani u reġjonali fit-tfassil tal-programmi tagħha u li tisfrutta żviluppi kwalitattivi ġodda. |
| --- | --- |

16.

jiddispjaċih li, fil-kuntest ta' l-Aġenda għall-Kultura f'dinja li qiegħda tiġi gglobalizzata, il-Kummissjoni Ewropea ma għamlet l-ebda referenza għan-numru kbir ta' sħubijiet bejn il-bliet, il-muniċipalitajiet u r-reġjuni li bdew fl-Ewropa u nxterdu mad-dinja kolha wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Dawn l-isħubijiet organizzati tal-bliet u r-reġjuni kellhom u għad għandhom funzjoni stabbilizzanti fis-soċjetà u kkontribwixxew b'mod konsiderevoli għall-iżvilupp paċifiku u għall-qerda tal-firda fl-Ewropa. Għalhekk il-KtR jitlob lill-Kummissjoni Ewropea li tikkunsidra l-potenzjal kulturali bl-ikbar impatt soċjali tas-sħubijiet urbani u reġjonali fit-tfassil tal-programmi tagħha u li tisfrutta żviluppi kwalitattivi ġodda.

| 17. | jikkonferma l-importanza tal-programm Ewropa taċ-Ċittadini u l-impatt tiegħu fuq l-iżvilupp kulturali fil-livell reġjonali u lokali, u jitlob espansjoni ta' dan il-programm. |
| --- | --- |

17.

jikkonferma l-importanza tal-programm Ewropa taċ-Ċittadini u l-impatt tiegħu fuq l-iżvilupp kulturali fil-livell reġjonali u lokali, u jitlob espansjoni ta' dan il-programm.

| 18. | jistenna proposti konkreti għall-azzjoni fir-rigward tas-Sena Ewropea tad-Djalogu Interkulturali 2008 u jantiċipa l-parteċipazzjoni tal-KtR f'dan l-avveniment. Għalhekk jinkoraġġixxi lid-DĠ Edukazzjoni u Kultura sabiex iżomm l-enfasi fuq id-djalogu interkulturali wara l-2008 permezz tal-promozzjoni ta' politiki speċifiċi u billi taħdem flimkien mad-Direttorati Ġenerali l-oħrajn. |
| --- | --- |

18.

jistenna proposti konkreti għall-azzjoni fir-rigward tas-Sena Ewropea tad-Djalogu Interkulturali 2008 u jantiċipa l-parteċipazzjoni tal-KtR f'dan l-avveniment. Għalhekk jinkoraġġixxi lid-DĠ Edukazzjoni u Kultura sabiex iżomm l-enfasi fuq id-djalogu interkulturali wara l-2008 permezz tal-promozzjoni ta' politiki speċifiċi u billi taħdem flimkien mad-Direttorati Ġenerali l-oħrajn.

| 19. | jikkritika l-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni Ewropea ma tipprovdi l-ebda informazzjoni dwar il-finanzjament ta' l-objettivi ambizzjużi ta' l-Aġenda Kulturali u jinnota li dan ma jistax isir permezz tar-riżorsi limitati tal-programm Kultura 2007. F'dan il-kuntest jenfasizza r-rwol importanti tal-Fondi Strutturali għall-promozzjoni ta' l-infrastruttura kulturali u l-ħarsien tal-wirt kulturali u jappoġġja l-objettiv tal-Kummissjoni Ewropea li fil-ġejjieni tinkludi proġetti kulturali fi programmi Komunitarji oħra. Il-KtR madankollu għadu qiegħed jistenna dikjarazzjonijiet konkreti f'dan ir-rigward. |
| --- | --- |

19.

jikkritika l-fatt li fil-komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni Ewropea ma tipprovdi l-ebda informazzjoni dwar il-finanzjament ta' l-objettivi ambizzjużi ta' l-Aġenda Kulturali u jinnota li dan ma jistax isir permezz tar-riżorsi limitati tal-programm Kultura 2007. F'dan il-kuntest jenfasizza r-rwol importanti tal-Fondi Strutturali għall-promozzjoni ta' l-infrastruttura kulturali u l-ħarsien tal-wirt kulturali u jappoġġja l-objettiv tal-Kummissjoni Ewropea li fil-ġejjieni tinkludi proġetti kulturali fi programmi Komunitarji oħra. Il-KtR madankollu għadu qiegħed jistenna dikjarazzjonijiet konkreti f'dan ir-rigward.

| 20. | jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea li l-Konvenzjoni ta' l-UNESCO għall-Ħarsien u l-Promozzjoni tad-Diversità Kulturali li daħlet fis-seħħ f'Marzu ta' l-2007, hija strument importanti ta' politika kulturali u liġi internazzjonali li għandu wkoll impatt reġjonali.
  Għalhekk isejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex min-naħa tagħha tieħu l-passi meħtieġa għall-introduzzjoni ta' dan il-ftehim internazzjonali mingħajr ħsara għall-prinċipju tas-sussidjarjetà. |
| --- | --- |

20.

jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea li l-Konvenzjoni ta' l-UNESCO għall-Ħarsien u l-Promozzjoni tad-Diversità Kulturali li daħlet fis-seħħ f'Marzu ta' l-2007, hija strument importanti ta' politika kulturali u liġi internazzjonali li għandu wkoll impatt reġjonali.

Għalhekk isejjaħ lill-Kummissjoni Ewropea sabiex min-naħa tagħha tieħu l-passi meħtieġa għall-introduzzjoni ta' dan il-ftehim internazzjonali mingħajr ħsara għall-prinċipju tas-sussidjarjetà.

| 21. | jirreferi għal darba oħra għall-fatt li politika barranija komuni mfassla bejn l-Istati Membri tista' biss tiġi żviluppata u applikata jekk l-isforzi u l-attivitajiet ta' atturi mill-Istati Membri li għandhom relazzjonijiet ma' pajjiżi terzi jiġu appoġġjati. Għaldaqstant il-KtR jipproponi b'mod espliċitu li l-Kummisjoni Ewropea tappoġġja inizjattivi bħal EUNIC (European Union National Institutes for Culture). |
| --- | --- |

21.

jirreferi għal darba oħra għall-fatt li politika barranija komuni mfassla bejn l-Istati Membri tista' biss tiġi żviluppata u applikata jekk l-isforzi u l-attivitajiet ta' atturi mill-Istati Membri li għandhom relazzjonijiet ma' pajjiżi terzi jiġu appoġġjati. Għaldaqstant il-KtR jipproponi b'mod espliċitu li l-Kummisjoni Ewropea tappoġġja inizjattivi bħal EUNIC (European Union National Institutes for Culture).

| 22. | jilqa' l-fatt li r-riżultati tal-Kunsill Ewropew fir-rigward ta' trattat imġedded għall-Ewropa jżommu l-bażi kulturali soda tal-Konvenzjoni Ewropea. |
| --- | --- |

22.

jilqa' l-fatt li r-riżultati tal-Kunsill Ewropew fir-rigward ta' trattat imġedded għall-Ewropa jżommu l-bażi kulturali soda tal-Konvenzjoni Ewropea.

| 23. | jikkritika l-fatt li ma saret l-ebda referenza għad-Dikjarazzjoni ta' Berlin fl-okkażjoni tal-50 sena tat-Trattati ta' Ruma, li flimkien ma' l-importanza ta' l-eknomija tenfasizza wkoll dik tal-kultura u tiġbed l-attenzjoni lejn l-importanza tar-reġjuni. |
| --- | --- |

23.

jikkritika l-fatt li ma saret l-ebda referenza għad-Dikjarazzjoni ta' Berlin fl-okkażjoni tal-50 sena tat-Trattati ta' Ruma, li flimkien ma' l-importanza ta' l-eknomija tenfasizza wkoll dik tal-kultura u tiġbed l-attenzjoni lejn l-importanza tar-reġjuni.

| 24. | jixtieq jibda diskussjoni kostruttiva dwar il-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li s-sistema tal-koordinazzjoni miftuħa tiġi applikata fil-qasam tal-kultura. F'dan il-kuntest il-KtR ifakkar li l-livelli sotto-nazzjonali li ħafna drabi huma inkarigati mill-kultura għandhom jingħataw ċerta importanza u li l-piż ta' l-amministrazzjoni għandu jinżamm kemm jista' jkun żgħir. Il-KtR jirrakkomanda li jintużaw l-opportunitajiet marbutin mat-twaqqif u l-appoġġ ta' pjattaformi u netwerks Ewropej. B'mod speċjali, il-Kumitat jemmen li l-promozzjoni ta' proġetti interstatali u l-iskambju kulturali huma strumenti effikaċi għall-aċċelerazzjoni u l-intensifikazzjoni ta' l-integrazzjoni Ewropea. |
| --- | --- |

24.

jixtieq jibda diskussjoni kostruttiva dwar il-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li s-sistema tal-koordinazzjoni miftuħa tiġi applikata fil-qasam tal-kultura. F'dan il-kuntest il-KtR ifakkar li l-livelli sotto-nazzjonali li ħafna drabi huma inkarigati mill-kultura għandhom jingħataw ċerta importanza u li l-piż ta' l-amministrazzjoni għandu jinżamm kemm jista' jkun żgħir. Il-KtR jirrakkomanda li jintużaw l-opportunitajiet marbutin mat-twaqqif u l-appoġġ ta' pjattaformi u netwerks Ewropej. B'mod speċjali, il-Kumitat jemmen li l-promozzjoni ta' proġetti interstatali u l-iskambju kulturali huma strumenti effikaċi għall-aċċelerazzjoni u l-intensifikazzjoni ta' l-integrazzjoni Ewropea.

| 25. | jappoġġja l-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li torganizza forum tal-kultura kull sentejn, li jinvolvi l-livelli kollha tal-politika u l-prattika kulturali. |
| --- | --- |

25.

jappoġġja l-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li torganizza forum tal-kultura kull sentejn, li jinvolvi l-livelli kollha tal-politika u l-prattika kulturali.

| 26. | f'dan il-kuntest jilqa' b'mod espliċitu l-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li kull sentejn tressaq rapport ta' progress dwar il-politika kulturali bil-għan li tipprovdi informazzjoni b'mod partikulari dwar kif il-Kummissjoni Ewropea ser tikkunsidra l-klawżola tal-kumpatibilità kulturali (Art. 151(4) TKE) fl-oqsma l-oħra ta' politika. |
| --- | --- |

26.

f'dan il-kuntest jilqa' b'mod espliċitu l-pjan tal-Kummissjoni Ewropea li kull sentejn tressaq rapport ta' progress dwar il-politika kulturali bil-għan li tipprovdi informazzjoni b'mod partikulari dwar kif il-Kummissjoni Ewropea ser tikkunsidra l-klawżola tal-kumpatibilità kulturali (Art. 151(4) TKE) fl-oqsma l-oħra ta' politika.

Brussell, it-28 ta' Novembru 2007.

Il-President

tal-Kumitat tar-Reġjuni

Michel DELEBARRE

---

| 26.2.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53/29 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53/29

---

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Edukazzjoni li tippromovi l-iżvilupp sostenibbli

(2008/C 53/06)

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| — | jisħaq li l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli ma' tistax tiġi implimentata b'mod effettiv mingħajr il-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali peress li f'ħafna Stati Membri l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom rwol ċentrali fl-edukazzjoni tal-pubbliku dwar l-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

—

jisħaq li l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli ma' tistax tiġi implimentata b'mod effettiv mingħajr il-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali peress li f'ħafna Stati Membri l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom rwol ċentrali fl-edukazzjoni tal-pubbliku dwar l-iżvilupp sostenibbli.

| — | jitlob li jkun hemm edukazzjoni għas-sostenibilità li trid tinkludi introduzzjoni aktar wiesgħa tal-ħarsien ta' l-ambjent, edukazzjoni għaċ-ċittadinanza u għas-saħħa fil-kurrikulu ta' l-iskola, bil-ħsieb li tiżdied il-kuxjenza fis-soċjetà u jogħla l-livell ta' preokkupazzjoni. |
| --- | --- |

—

jitlob li jkun hemm edukazzjoni għas-sostenibilità li trid tinkludi introduzzjoni aktar wiesgħa tal-ħarsien ta' l-ambjent, edukazzjoni għaċ-ċittadinanza u għas-saħħa fil-kurrikulu ta' l-iskola, bil-ħsieb li tiżdied il-kuxjenza fis-soċjetà u jogħla l-livell ta' preokkupazzjoni.

| — | jirrakkomanda l-ħolqien ta' portall ta' l-internet attraenti li jkun fih kontenut li jiġi aġġornat ta' spiss, pubbliċità u materjal edukattiv li jistgħu jintużaw mill-għalliema, l-assoċjazzjonijiet, il-gvernijiet lokali u l-partijiet kollha interessati fil-promozzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

—

jirrakkomanda l-ħolqien ta' portall ta' l-internet attraenti li jkun fih kontenut li jiġi aġġornat ta' spiss, pubbliċità u materjal edukattiv li jistgħu jintużaw mill-għalliema, l-assoċjazzjonijiet, il-gvernijiet lokali u l-partijiet kollha interessati fil-promozzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli.

| — | Jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali kollha sabiex jaħdmu mal-mezzi tax-xandir ħalli jaqdu rwol ċentrali fil-promozzjoni ta' l-idea ta'sostenibilità, billi jispjegaw il-prinċipji u l-benefiċċji ewlenin tagħha lil udjenza kemm jista' jkun wiesgħa, b'lingwaġġ li faċilment jinftiehem u billi jirrapporta d-dibattitu pubbliku dwar is-suġġett. |
| --- | --- |

—

Jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali kollha sabiex jaħdmu mal-mezzi tax-xandir ħalli jaqdu rwol ċentrali fil-promozzjoni ta' l-idea ta'sostenibilità, billi jispjegaw il-prinċipji u l-benefiċċji ewlenin tagħha lil udjenza kemm jista' jkun wiesgħa, b'lingwaġġ li faċilment jinftiehem u billi jirrapporta d-dibattitu pubbliku dwar is-suġġett.

| — | jinkoraġġixi lill-mezzi tax-xandir sabiex jieħdu l-inizjattiva kemm sabiex jippubliċizzaw ir-riżultati ta' l-edukazzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli kif ukoll sabiex jiskedaw preżentazzjonijiet tal-miżuri u l-attivitajiet ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali f'ħinijiet meta n-nies li għalihom l-attivitajiet ikunu indirizzati jkunu disponibbli. |
| --- | --- |

—

jinkoraġġixi lill-mezzi tax-xandir sabiex jieħdu l-inizjattiva kemm sabiex jippubliċizzaw ir-riżultati ta' l-edukazzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli kif ukoll sabiex jiskedaw preżentazzjonijiet tal-miżuri u l-attivitajiet ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali f'ħinijiet meta n-nies li għalihom l-attivitajiet ikunu indirizzati jkunu disponibbli.

| Rapporteur | : | Marek OLSZEWSKI (PL/UEN-EA), Sindku ta' Lubicz, President tal-Kummissjoni għall-Edukazzjoni u l-Kultura, Gvern Ċentrali u Gvern Lokali |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Marek OLSZEWSKI (PL/UEN-EA), Sindku ta' Lubicz, President tal-Kummissjoni għall-Edukazzjoni u l-Kultura, Gvern Ċentrali u Gvern Lokali

Rakkomandazzjonijiet ta' politika

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| 1. | jiġbed l-attenzjoni għal fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali madwar l-Unjoni Ewropea huma waħda mill-forzi ewlenin li qegħdin ifasslu politiki ta' edukazzjoni u informazzjoni, anke fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli. Ir-rwol tal-gvern lokali u reġjonali jikkonsisti fil-promozzjoni, fil-koordinazzjoni u fl-appoġġ ta' dawn it-tipi ta' attivitajiet. F'dan il-kuntest, l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli ma tistax tiġi implimentata b'mod effettiv mingħajr il-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali. |
| --- | --- |

1.

jiġbed l-attenzjoni għal fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali madwar l-Unjoni Ewropea huma waħda mill-forzi ewlenin li qegħdin ifasslu politiki ta' edukazzjoni u informazzjoni, anke fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli. Ir-rwol tal-gvern lokali u reġjonali jikkonsisti fil-promozzjoni, fil-koordinazzjoni u fl-appoġġ ta' dawn it-tipi ta' attivitajiet. F'dan il-kuntest, l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli ma tistax tiġi implimentata b'mod effettiv mingħajr il-parteċipazzjoni ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali.

| 2. | jikkonferma l-eżempji ta' l-aħjar prattiċi li fihom il-gvern lokali kellu rwol fil-promozzjoni, l-implimentazzjoni u l-koordinament ta' l-iżvilupp sostenibbli permezz ta' l-edukazzjoni u t-taħriġ. Eżempji ta' proġetti, li ħaqqhom li jissemmew aktar bħala mudelli huma n-netwerk Agenda 21, ir-RES (Netwerk tar-Reġjuni dwar l-Edukazzjoni għas-Sostenibilità) — imniedi mir-reġjun ta' l-Umbrija fl-Italja, il-Ġimgħa Ewropea għall-Enerġija Sostenibbli, il-proġett Ingliż ChangeLAB (Changing Lifestyles Attitudes and Behaviour), l-edukazzjoni obbligatorja dwar l-iżvilupp sostenibbli fil-Bavarja (il-Ġermanja) u fil-Finlandja, is-sistema ta' taħriġ vokazzjonali fl-Olanda, l-attività taċ-Ċentri Reġjonali għall-Edukazzjoni Ambjentali fil-Polonja, kif ukoll l-attivitajiet ta' l-universitajiet popolari. |
| --- | --- |

2.

jikkonferma l-eżempji ta' l-aħjar prattiċi li fihom il-gvern lokali kellu rwol fil-promozzjoni, l-implimentazzjoni u l-koordinament ta' l-iżvilupp sostenibbli permezz ta' l-edukazzjoni u t-taħriġ. Eżempji ta' proġetti, li ħaqqhom li jissemmew aktar bħala mudelli huma n-netwerk Agenda 21, ir-RES (Netwerk tar-Reġjuni dwar l-Edukazzjoni għas-Sostenibilità) — imniedi mir-reġjun ta' l-Umbrija fl-Italja, il-Ġimgħa Ewropea għall-Enerġija Sostenibbli, il-proġett Ingliż ChangeLAB (Changing Lifestyles Attitudes and Behaviour), l-edukazzjoni obbligatorja dwar l-iżvilupp sostenibbli fil-Bavarja (il-Ġermanja) u fil-Finlandja, is-sistema ta' taħriġ vokazzjonali fl-Olanda, l-attività taċ-Ċentri Reġjonali għall-Edukazzjoni Ambjentali fil-Polonja, kif ukoll l-attivitajiet ta' l-universitajiet popolari.

| 3. | jappella għal aktar attenzjoni lir-rwol li jaqdu l-istituzzjonijiet segwenti fil-qasam ta' l-edukazzjoni informali għall-iżvilupp sostenibbli: il-parks naturali, il-parks nazzjonali, is-siti reġjonali protetti; il-mużewijiet u ċ-ċentri kulturali. Dawn l-istituzzjonijiet jistgħu jappoġġjaw b'mod sostanzjali l-edukazzjoni formali ta' l-għalliema u ta' l-istudenti fil-qasam imsemmi hawn fuq. |
| --- | --- |

3.

jappella għal aktar attenzjoni lir-rwol li jaqdu l-istituzzjonijiet segwenti fil-qasam ta' l-edukazzjoni informali għall-iżvilupp sostenibbli: il-parks naturali, il-parks nazzjonali, is-siti reġjonali protetti; il-mużewijiet u ċ-ċentri kulturali. Dawn l-istituzzjonijiet jistgħu jappoġġjaw b'mod sostanzjali l-edukazzjoni formali ta' l-għalliema u ta' l-istudenti fil-qasam imsemmi hawn fuq.

| 4. | jenfasizza li f'dan id-dawl ta' dawn l-osservazzjonijiet, waħda mill-akbar problemi ta' importanza primarja hija l-iżvilupp ta' netwerk ta' kooperazzjoni bejn ir-reġjuni, l-awtoritajiet lokali u l-organizzazzjonijiet li jaħdmu sabiex jippromovu l-aħjar prattiċi fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli u l-iskambju ta' esperjenzi. Il-Kummissjoni Ewropea, flimkien mal-Kumitat tar-Reġjuni, tappoġġja bi sħiħ l-inventorju u t-tixrid ta' l-aħjar prattiċi fil-qasam ta' l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

4.

jenfasizza li f'dan id-dawl ta' dawn l-osservazzjonijiet, waħda mill-akbar problemi ta' importanza primarja hija l-iżvilupp ta' netwerk ta' kooperazzjoni bejn ir-reġjuni, l-awtoritajiet lokali u l-organizzazzjonijiet li jaħdmu sabiex jippromovu l-aħjar prattiċi fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli u l-iskambju ta' esperjenzi. Il-Kummissjoni Ewropea, flimkien mal-Kumitat tar-Reġjuni, tappoġġja bi sħiħ l-inventorju u t-tixrid ta' l-aħjar prattiċi fil-qasam ta' l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli.

| 5. | jilqa' r-rikonoxximent tal-fatt li l-investiment fil-kapital uman jikkostittwixxi kundizzjoni essenzjali sabiex jinżamm żvilupp sostenibbli fl-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

5.

jilqa' r-rikonoxximent tal-fatt li l-investiment fil-kapital uman jikkostittwixxi kundizzjoni essenzjali sabiex jinżamm żvilupp sostenibbli fl-Unjoni Ewropea.

| 6. | jemmen li l-edukazzjoni hija element li torbot flimkien it-tliet pilastri ta' l-iżvilupp sostenibbli — l-iżvilupp ekonomiku, il-ħarsien ta' l-ambjent u l-iżvilupp L-edukazzjoni hija kundizzjoni essenzjali għall-iżvilupp u l-parteċipazzjoni ta' l-individwu fis-soċjetà moderna u kundizzjoni essenzjali għall-iżvilupp tas-soċjetà stess. |
| --- | --- |

6.

jemmen li l-edukazzjoni hija element li torbot flimkien it-tliet pilastri ta' l-iżvilupp sostenibbli — l-iżvilupp ekonomiku, il-ħarsien ta' l-ambjent u l-iżvilupp L-edukazzjoni hija kundizzjoni essenzjali għall-iżvilupp u l-parteċipazzjoni ta' l-individwu fis-soċjetà moderna u kundizzjoni essenzjali għall-iżvilupp tas-soċjetà stess.

| 7. | jiddikjara li l-edukazzjoni tirrappreżenta l-aktar parti importanti ta' proċess wiesa' li jinvolvi mhux biss id-diskussjoni ta' l-idea nnifisha, iżda l-ġenerazzjoni ta' bidliet fl-istil ta' ħajja sabiex jiġu rrispettati l-prinċipji ta' żvilupp sostenibbli bħala parti mill-isforzi sabiex titjieb il-kwalità tal-ħajja tan-nies. |
| --- | --- |

7.

jiddikjara li l-edukazzjoni tirrappreżenta l-aktar parti importanti ta' proċess wiesa' li jinvolvi mhux biss id-diskussjoni ta' l-idea nnifisha, iżda l-ġenerazzjoni ta' bidliet fl-istil ta' ħajja sabiex jiġu rrispettati l-prinċipji ta' żvilupp sostenibbli bħala parti mill-isforzi sabiex titjieb il-kwalità tal-ħajja tan-nies.

| 8. | jikkonferma li edukazzjoni adegwata u spjegazzjoni tal-vantaġġi ta' l-iżvilupp sostennibli jistgħu jwasslu sabiex jintlaqgħu aħjar il-kambjamenti meħtieġa fl-istil tal-ħajja u b'hekk ikunu qed jiġu evitati l-kunflitti bejn stil ta' ħajja tradizzjonali u kkunsidrat 'komdu' u abitudnijiet ġodda u aktar sostenibbli. |
| --- | --- |

8.

jikkonferma li edukazzjoni adegwata u spjegazzjoni tal-vantaġġi ta' l-iżvilupp sostennibli jistgħu jwasslu sabiex jintlaqgħu aħjar il-kambjamenti meħtieġa fl-istil tal-ħajja u b'hekk ikunu qed jiġu evitati l-kunflitti bejn stil ta' ħajja tradizzjonali u kkunsidrat 'komdu' u abitudnijiet ġodda u aktar sostenibbli.

| 9. | jilqa' wkoll il-fatt li wieħed mill-għanijiet prinċipali ta' l-Istrateġija huwa li jiġu żgurati l-ekwità soċjali u l-koeżjoni, li għandhom jintlaħqu permezz ta' attivitajiet edukattivi u informattivi. |
| --- | --- |

9.

jilqa' wkoll il-fatt li wieħed mill-għanijiet prinċipali ta' l-Istrateġija huwa li jiġu żgurati l-ekwità soċjali u l-koeżjoni, li għandhom jintlaħqu permezz ta' attivitajiet edukattivi u informattivi.

| 10. | jindika li f'ħafna Stati Membri, l-awtoritajiet lokali kif ukoll dawk reġjonali għandhom rwol ċentrali fl-edukazzjoni li jwassal għal żvilupp sostenibbli, mhux biss sforz il-kompetenzi eventwali u formali tagħhom fl-oqsma ta' l-edukazzjoni fil-kindergarten, skolastika u universitarja iżda wkoll fl-organizzazzjoni tat-tagħlim għall-adulti, fil-preservazzjoni u l-promozzjoni tal-patrimonju kulturali u fil-kwalità tagħhom ta' mudell ta' referenza għal min iħaddem u għall-investituri fuq livell lokali, u bħala provvedituri tas-servizzi ta' interess ġenerali. |
| --- | --- |

10.

jindika li f'ħafna Stati Membri, l-awtoritajiet lokali kif ukoll dawk reġjonali għandhom rwol ċentrali fl-edukazzjoni li jwassal għal żvilupp sostenibbli, mhux biss sforz il-kompetenzi eventwali u formali tagħhom fl-oqsma ta' l-edukazzjoni fil-kindergarten, skolastika u universitarja iżda wkoll fl-organizzazzjoni tat-tagħlim għall-adulti, fil-preservazzjoni u l-promozzjoni tal-patrimonju kulturali u fil-kwalità tagħhom ta' mudell ta' referenza għal min iħaddem u għall-investituri fuq livell lokali, u bħala provvedituri tas-servizzi ta' interess ġenerali.

| 11. | jiġbed l-attenzjoni għall-esperjenzi differenti ta' l-Istati Membri fil-ħolqien ta' soċjetajiet u ekonomiji li huma skond il-prinċipji ta' l-iżvilupp sostenibbli. It-trawwim ta' mentalità favur l-iżvilupp sostenibbli jeħtieġ l-iżvilupp ta' xi programmi speċjali ta' sostenn għall-edukazzjoni fl-Istati Membri l-ġodda u l-pajjiżi kandidati Il-problemi soċjali, u l-isfidi ekonomiċi u politiċi jirrekjiedu approċċ differenti. |
| --- | --- |

11.

jiġbed l-attenzjoni għall-esperjenzi differenti ta' l-Istati Membri fil-ħolqien ta' soċjetajiet u ekonomiji li huma skond il-prinċipji ta' l-iżvilupp sostenibbli. It-trawwim ta' mentalità favur l-iżvilupp sostenibbli jeħtieġ l-iżvilupp ta' xi programmi speċjali ta' sostenn għall-edukazzjoni fl-Istati Membri l-ġodda u l-pajjiżi kandidati Il-problemi soċjali, u l-isfidi ekonomiċi u politiċi jirrekjiedu approċċ differenti.

| 12. | Skond l-Istrateġija tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjoniet Uniti dwar l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli tat-23 ta' Marzu 2005, jiġbed l-attenzjoni fuq il-karattru evoluttiv tal-kunċett ta' l-iżvilupp sostenibbli, li qiegħed jinbidel flimkien mal-mod ta' kif qegħdin nifhmu l-proċessi kostitwenti tiegħu. Għal din ir-raġuni għandu jiġi enfasizzat ir-rwol ta' osservazzjoni relatat mar-riċerka xjentifika u wieħed mill-għanijiet għandu jkun li jiġu osservati l-bidliet iġġenerati mill-iżvilupp sostenibbli u r-ridefinizzjoni tat-tkabbir sostenibbli. |
| --- | --- |

12.

Skond l-Istrateġija tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjoniet Uniti dwar l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli tat-23 ta' Marzu 2005, jiġbed l-attenzjoni fuq il-karattru evoluttiv tal-kunċett ta' l-iżvilupp sostenibbli, li qiegħed jinbidel flimkien mal-mod ta' kif qegħdin nifhmu l-proċessi kostitwenti tiegħu. Għal din ir-raġuni għandu jiġi enfasizzat ir-rwol ta' osservazzjoni relatat mar-riċerka xjentifika u wieħed mill-għanijiet għandu jkun li jiġu osservati l-bidliet iġġenerati mill-iżvilupp sostenibbli u r-ridefinizzjoni tat-tkabbir sostenibbli.

L-edukazzjoni bħala strument ta' tqajjim ta' kuxjenza tal-prinċipji u l-funzjonijiet ta' l-iżvilupp sostenibbli

| 13. | jenfasizza li l-proċess edukattiv huwa l-aktar mod importanti sabiex jiddaħħlu l-valuri ta' ħajja ċivika li tappoġġja l-prinċipju ta' żvilupp sostenibbli fil-livell individwali. |
| --- | --- |

13.

jenfasizza li l-proċess edukattiv huwa l-aktar mod importanti sabiex jiddaħħlu l-valuri ta' ħajja ċivika li tappoġġja l-prinċipju ta' żvilupp sostenibbli fil-livell individwali.

| 14. | jenfasizza li edukazzjoni għas-sostenibilità li jkollha suċċess mhix possibbli mingħajr ma jitħeġġeġ livell adegwat ta' impenn, entużjażmu u ħiliet fost l-għalliema u l-persunal tat-taħriġ. Edukazzjoni għas-sostenibilità li jkollha suċċess trid tinkludi wkoll introduzzjoni aktar wiesgħa tal-ħarsien ta' l-ambjent, edukazzjoni għaċ-ċittadinanza u għas-saħħa fil-kurrikulu ta' l-iskola, bil-ħsieb li tiżdied il-kuxjenza fis-soċjetà u jogħla l-livell ta' preokkupazzjoni |
| --- | --- |

14.

jenfasizza li edukazzjoni għas-sostenibilità li jkollha suċċess mhix possibbli mingħajr ma jitħeġġeġ livell adegwat ta' impenn, entużjażmu u ħiliet fost l-għalliema u l-persunal tat-taħriġ. Edukazzjoni għas-sostenibilità li jkollha suċċess trid tinkludi wkoll introduzzjoni aktar wiesgħa tal-ħarsien ta' l-ambjent, edukazzjoni għaċ-ċittadinanza u għas-saħħa fil-kurrikulu ta' l-iskola, bil-ħsieb li tiżdied il-kuxjenza fis-soċjetà u jogħla l-livell ta' preokkupazzjoni

| 15. | jappella lill-Istati Membri sabiex iżidu l-opportunitajiet għall-integrazzjoni ta' l-iżvilupp ambjentali u sostenibbli fis-sistemi edukattivi nazzjonali. |
| --- | --- |

15.

jappella lill-Istati Membri sabiex iżidu l-opportunitajiet għall-integrazzjoni ta' l-iżvilupp ambjentali u sostenibbli fis-sistemi edukattivi nazzjonali.

| 16. | jikkunsidra li t-tfal u ż-żgħażgħ huma fost l-aktar benefiċjarji importanti ta' l-edukazzjoni għas-sostenibilità għaliex huma l-bażi tal-ġenerazzjoni li għalihom dawn il-prinċipji ser jiffurmaw is-sinsla tas-sistema tal-valuri u l-istil ta' ħajja tagħhom. L-edukazzjoni għas-sostenibilità għandha tkopri wkoll il-livell tal-kindergarten. |
| --- | --- |

16.

jikkunsidra li t-tfal u ż-żgħażgħ huma fost l-aktar benefiċjarji importanti ta' l-edukazzjoni għas-sostenibilità għaliex huma l-bażi tal-ġenerazzjoni li għalihom dawn il-prinċipji ser jiffurmaw is-sinsla tas-sistema tal-valuri u l-istil ta' ħajja tagħhom. L-edukazzjoni għas-sostenibilità għandha tkopri wkoll il-livell tal-kindergarten.

| 17. | jappella għal edukazzjoni li tippromovi l-iżvilupp sostenibbli mil-livell tat-tfal iż-żgħar nett, li twassal l-għarfien mhux biss fil-forma ta' kunċetti iżda fuq kollox permezz ta' tagħlim li huwa bbażat fuq l-użu tas-sensi u fuq l-esperjenzi prattiċi. |
| --- | --- |

17.

jappella għal edukazzjoni li tippromovi l-iżvilupp sostenibbli mil-livell tat-tfal iż-żgħar nett, li twassal l-għarfien mhux biss fil-forma ta' kunċetti iżda fuq kollox permezz ta' tagħlim li huwa bbażat fuq l-użu tas-sensi u fuq l-esperjenzi prattiċi.

| 18. | jasserixxi r-rwol edukattiv tal-familja li jikkostitwixxi l-bażi għall-edukazzjoni formali kollha fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli. Skond il-Kumitat tar-Reġjuni, il-parir li jingħata dwar kif il-familji jistgħu japplikaw il-prinċipji ta' l-iżvilupp sostenibbli fil-ħajja ta' kuljum għalhekk jirrappreżenta wieħed mill-elementi l-aktar importanti ta' l-edukazzjoni informali f'dan il-qasam. |
| --- | --- |

18.

jasserixxi r-rwol edukattiv tal-familja li jikkostitwixxi l-bażi għall-edukazzjoni formali kollha fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli. Skond il-Kumitat tar-Reġjuni, il-parir li jingħata dwar kif il-familji jistgħu japplikaw il-prinċipji ta' l-iżvilupp sostenibbli fil-ħajja ta' kuljum għalhekk jirrappreżenta wieħed mill-elementi l-aktar importanti ta' l-edukazzjoni informali f'dan il-qasam.

| 19. | jappella għall-ħolqien ta' portall ta' l-internet attraenti li jkun fih kontenut li jiġi aġġornat ta' spiss, pubbliċità u materjal edukattiv li jistgħu jintużaw mill-għalliema, l-assoċjazzjonijiet, il-gvernijiet lokali u l-partijiet kollha interessati fil-promozzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli. Il-portall jista' jitwaqqaf bl-inizjattiva tal-ministeri għall-Edukazzjoni u l-Ambjent fl-Istati Membri, uffiċjali inkarigati jistgħu jfasslu l-kontenut għas-sit u jippublikaw informazzjoni aġġornata dwar konferenzi, inizjattivi u passi sabiex jippromovu l-iżvilupp sostenibbli. Tista' tkun ta' għajnuna wkoll kooperazzjoni regolari ma' istituzzjonijiet oħra, assoċjazzjonijiet u fondazzjonijiet li jittrattaw dwar l-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

19.

jappella għall-ħolqien ta' portall ta' l-internet attraenti li jkun fih kontenut li jiġi aġġornat ta' spiss, pubbliċità u materjal edukattiv li jistgħu jintużaw mill-għalliema, l-assoċjazzjonijiet, il-gvernijiet lokali u l-partijiet kollha interessati fil-promozzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli. Il-portall jista' jitwaqqaf bl-inizjattiva tal-ministeri għall-Edukazzjoni u l-Ambjent fl-Istati Membri, uffiċjali inkarigati jistgħu jfasslu l-kontenut għas-sit u jippublikaw informazzjoni aġġornata dwar konferenzi, inizjattivi u passi sabiex jippromovu l-iżvilupp sostenibbli. Tista' tkun ta' għajnuna wkoll kooperazzjoni regolari ma' istituzzjonijiet oħra, assoċjazzjonijiet u fondazzjonijiet li jittrattaw dwar l-iżvilupp sostenibbli.

| 20. | jemmen li l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli għandha tinkludi azzjoni li timmira b'mod usa' aktar minn qatt qabel lill-intraprendituri, lill-bdiewa, lill-amministraturi pubbliċi, lill-mezzi tax-xandir u lill-organizzazzjonijiet non-governattivi (NGOs) għaliex huma l-aktar gruppi importanti sabiex l-iżvilupp sostenibbli ma jibqax marġinali. |
| --- | --- |

20.

jemmen li l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli għandha tinkludi azzjoni li timmira b'mod usa' aktar minn qatt qabel lill-intraprendituri, lill-bdiewa, lill-amministraturi pubbliċi, lill-mezzi tax-xandir u lill-organizzazzjonijiet non-governattivi (NGOs) għaliex huma l-aktar gruppi importanti sabiex l-iżvilupp sostenibbli ma jibqax marġinali.

| 21. | huwa ukoll ir-rwol ta' l-edukazzjoni li jqajjem il-kuxjenza tal-mexxejja politiċi u tas-soċjetà dwar il-ħtieġa li jinżammu konsultazzjonijiet soċjali u djalogu meta jkunu qegħdin jiġu implimentati strateġiji ta' żvilupp sostenibbli sabiex ikunu jistgħu jqisu l-interessi tas-setturi kollha milquta u jsibu bilanċ bejn l-aspetti differenti ta' l-iżvilupp. |
| --- | --- |

21.

huwa ukoll ir-rwol ta' l-edukazzjoni li jqajjem il-kuxjenza tal-mexxejja politiċi u tas-soċjetà dwar il-ħtieġa li jinżammu konsultazzjonijiet soċjali u djalogu meta jkunu qegħdin jiġu implimentati strateġiji ta' żvilupp sostenibbli sabiex ikunu jistgħu jqisu l-interessi tas-setturi kollha milquta u jsibu bilanċ bejn l-aspetti differenti ta' l-iżvilupp.

| 22. | jappoġġja l-idea li jiġu stabbiliti relazzjonijiet permanenti bejn il-Forum taż-Żgħażagħ Ewropej u l-presidenzi individwali sabiex ikun hemm diskussjoni dwar id-direzzjonijiet mixtieqa għall-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

22.

jappoġġja l-idea li jiġu stabbiliti relazzjonijiet permanenti bejn il-Forum taż-Żgħażagħ Ewropej u l-presidenzi individwali sabiex ikun hemm diskussjoni dwar id-direzzjonijiet mixtieqa għall-iżvilupp sostenibbli.

| 23. | jiġbed l-attenzjoni għar-rwol tal-programmi ta' skambju internazzjonali ta' l-istudenti, li waħda mill-funzjonijiet prinċipali hija li jqajmu kuxjenza tal-valur tad-diversità kulturali u t-tolleranza u li jippromovu varjetà ta' soluzzjonijiet għas-sostenibilità. Programmi bħal ERASMUS, SOCRATES, GRUNDTVIG, TEMPUS eċċ. rrappreżentaw, u jkomplu jirrappreżentaw, element prinċipali fl-edukazzjoni li tħeġġeġ l-iskambju ta' l-esperjenzi ta' kuljum fil-qasam ta' stili ta' ħajja sostenibbli u l-promozzjoni ta' l-aħjar prassi f'dan il-qasam. |
| --- | --- |

23.

jiġbed l-attenzjoni għar-rwol tal-programmi ta' skambju internazzjonali ta' l-istudenti, li waħda mill-funzjonijiet prinċipali hija li jqajmu kuxjenza tal-valur tad-diversità kulturali u t-tolleranza u li jippromovu varjetà ta' soluzzjonijiet għas-sostenibilità. Programmi bħal ERASMUS, SOCRATES, GRUNDTVIG, TEMPUS eċċ. rrappreżentaw, u jkomplu jirrappreżentaw, element prinċipali fl-edukazzjoni li tħeġġeġ l-iskambju ta' l-esperjenzi ta' kuljum fil-qasam ta' stili ta' ħajja sostenibbli u l-promozzjoni ta' l-aħjar prassi f'dan il-qasam.

| 24. | jissuġġerixxi li jkun hemm aktar appoġġ għall-proċessi ta' ekoloġizzazzjoni ta' l-agrikoltura, partikularment fil-ħolqien ta' domanda għall-prodotti organiċi billi s-soċjetà tiġi edukata dwar l-ikel ta' kwalità għolja u billi l-bdiewa jiġu mgħallma aktar dwar il-qasam tal-biedja ekoloġika u integrata, attivitajiet ambjentali marbuta ma' l-agrikoltura u l-foresterija, u l-ħarsien ta' l-annimali u l-produzzjoni tal-bijomassa. |
| --- | --- |

24.

jissuġġerixxi li jkun hemm aktar appoġġ għall-proċessi ta' ekoloġizzazzjoni ta' l-agrikoltura, partikularment fil-ħolqien ta' domanda għall-prodotti organiċi billi s-soċjetà tiġi edukata dwar l-ikel ta' kwalità għolja u billi l-bdiewa jiġu mgħallma aktar dwar il-qasam tal-biedja ekoloġika u integrata, attivitajiet ambjentali marbuta ma' l-agrikoltura u l-foresterija, u l-ħarsien ta' l-annimali u l-produzzjoni tal-bijomassa.

| 25. | jappella għal żieda fil-fondi għall-edukazzjoni ambjentali, u l-promozzjoni ta' l-appoġġ għall-implimentazzjoni tad-drittijiet tat-Tielet Ġenerazzjoni għandha tokkupa post ċentrali f'dan il-proċess, permezz ta' l-edukazzjoni fl-oqsma ta' l-użu razzjonali ta' l-enerġija, it-tnedija tas-sorsi ta' l-enerġija rinnovabbli u modalitajiet tat-trasport li jirrispettaw l-ambjent, il-konsum sostenibbli, l-użu ta' tiketti ekoloġiċi u li jagħtu informazzjoni dwar il-konsum enerġetiku, l-importanza tal-produzzjoni agrikoltura bijoloġika, ir-riċiklaġġ, eċċ. |
| --- | --- |

25.

jappella għal żieda fil-fondi għall-edukazzjoni ambjentali, u l-promozzjoni ta' l-appoġġ għall-implimentazzjoni tad-drittijiet tat-Tielet Ġenerazzjoni għandha tokkupa post ċentrali f'dan il-proċess, permezz ta' l-edukazzjoni fl-oqsma ta' l-użu razzjonali ta' l-enerġija, it-tnedija tas-sorsi ta' l-enerġija rinnovabbli u modalitajiet tat-trasport li jirrispettaw l-ambjent, il-konsum sostenibbli, l-użu ta' tiketti ekoloġiċi u li jagħtu informazzjoni dwar il-konsum enerġetiku, l-importanza tal-produzzjoni agrikoltura bijoloġika, ir-riċiklaġġ, eċċ.

It-tagħlim tul il-ħajja u l-iżvilupp sostenibbli

| 26. | jappella li tingħata aktar importanza lill-kwistjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli fil-programm il-ġdid integrat ta' tagħlim tul il-ħajja. Edukazzjoni ta' kwalità għolja hija imperattiva ħalli tiġi rikonoxxuta l-ħtieġa li wieħed idaħħal l-iżvilupp sostenibbli fl-oqsma kollha tal-ħajja. Għal dan il-għan, jappella għall-promozzjoni tat-taħriġ ta' uffiċjali pubbliċi, ta' l-għalliema li jgħallmu fi kwalunkwe livell skolastiku u universitarju, tal-pubbliku ġenerali, tal-volontiera, u ta' atturi ekonomiċi u soċjali, u għall-parteċipazzjoni fi gruppi ta' ħidma, seminars, fora ta' ħidma dwar il-kwistjoni f'ambjent Ewropew. |
| --- | --- |

26.

jappella li tingħata aktar importanza lill-kwistjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli fil-programm il-ġdid integrat ta' tagħlim tul il-ħajja. Edukazzjoni ta' kwalità għolja hija imperattiva ħalli tiġi rikonoxxuta l-ħtieġa li wieħed idaħħal l-iżvilupp sostenibbli fl-oqsma kollha tal-ħajja. Għal dan il-għan, jappella għall-promozzjoni tat-taħriġ ta' uffiċjali pubbliċi, ta' l-għalliema li jgħallmu fi kwalunkwe livell skolastiku u universitarju, tal-pubbliku ġenerali, tal-volontiera, u ta' atturi ekonomiċi u soċjali, u għall-parteċipazzjoni fi gruppi ta' ħidma, seminars, fora ta' ħidma dwar il-kwistjoni f'ambjent Ewropew.

| 27. | jiġbed l-attenzjoni għall-bżonn li s-sistemi ta' taħriġ vokazzjonali jridu jsiru aktar flessibbli per eżempju permezz ta' applikazzjoni aktar konsistenti tal-proċeduri li jivvalidaw ħiliet li nkisbu b'mod informali sabiex jiġi assigurat aċċess aktar wiesa' għat-taħriġ vokazzjonali għal dawk li huma esklużi mis-sistema. Eżempji tajba jinkludu l-mudelli Finlandiżi u Olandiżi għaċ-ċertifikazzjoni u l-ivvalidar ta' ħiliet vokazzjonali li nkisbu b'mod informali. |
| --- | --- |

27.

jiġbed l-attenzjoni għall-bżonn li s-sistemi ta' taħriġ vokazzjonali jridu jsiru aktar flessibbli per eżempju permezz ta' applikazzjoni aktar konsistenti tal-proċeduri li jivvalidaw ħiliet li nkisbu b'mod informali sabiex jiġi assigurat aċċess aktar wiesa' għat-taħriġ vokazzjonali għal dawk li huma esklużi mis-sistema. Eżempji tajba jinkludu l-mudelli Finlandiżi u Olandiżi għaċ-ċertifikazzjoni u l-ivvalidar ta' ħiliet vokazzjonali li nkisbu b'mod informali.

| 28. | jirrakkomanda li b'mod konġunt bejn l-Istati Membri jitfassal mudell għall-Komunità kollha ta' edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli, u li għandu jinkorpora dawn il-bażijiet li ġejjin:






  — | Impenn min-naħa tal-komunità edukattiva kollha li jtejbu l-kwalità ambjentali u ta' sostenibilità ta' l-iskejjel u madwarhom mil-lat ambjentali u ta' sostenibilità. |
| --- | --- | --- |

28.

jirrakkomanda li b'mod konġunt bejn l-Istati Membri jitfassal mudell għall-Komunità kollha ta' edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli, u li għandu jinkorpora dawn il-bażijiet li ġejjin:

—

Impenn min-naħa tal-komunità edukattiva kollha li jtejbu l-kwalità ambjentali u ta' sostenibilità ta' l-iskejjel u madwarhom mil-lat ambjentali u ta' sostenibilità.

| — | Il-ġestjoni sostenibbli ta' l-iskejjel, li tkopri xiri ta' prodotti li jirrispettaw l-ambjent, rimi ta' skart, effiċjenza enerġetika, konsum ta' l-ilma, tniġġis akustiku u sigurtà. |
| --- | --- |

—

Il-ġestjoni sostenibbli ta' l-iskejjel, li tkopri xiri ta' prodotti li jirrispettaw l-ambjent, rimi ta' skart, effiċjenza enerġetika, konsum ta' l-ilma, tniġġis akustiku u sigurtà.

| — | It-taħriġ tal-komunità edukattiva skond l-oqsma ta' ħiliet tagħhom. |
| --- | --- |

—

It-taħriġ tal-komunità edukattiva skond l-oqsma ta' ħiliet tagħhom.

| — | L-inklużjoni ta' l-edukazzjoni ambjentali fis-sillabu ta' l-iskola. |
| --- | --- |

—

L-inklużjoni ta' l-edukazzjoni ambjentali fis-sillabu ta' l-iskola.

| — | Il-parteċipazzjoni tal-komunità edukattiva fil-komunità lokali. |
| --- | --- |

—

Il-parteċipazzjoni tal-komunità edukattiva fil-komunità lokali.

| — | L-avviċinamet ta' l-inizjattivi lokali ta' l-Aġenda 21 mal-proġetti skolastiċi ta' l-Aġenda 21. |
| --- | --- |

—

L-avviċinamet ta' l-inizjattivi lokali ta' l-Aġenda 21 mal-proġetti skolastiċi ta' l-Aġenda 21.

| — | Id-definizzjoni ta' indikaturi speċifiċi li jkejlu sa liema punt l-iskejjel inkorporaw l-edukazzjoni għal żvilupp sostenibbli fil-programmi annwali tagħhom u sabiex b'hekk titkejjel il-kwalità sostenibbli ta' l-iskejjel. |
| --- | --- |

—

Id-definizzjoni ta' indikaturi speċifiċi li jkejlu sa liema punt l-iskejjel inkorporaw l-edukazzjoni għal żvilupp sostenibbli fil-programmi annwali tagħhom u sabiex b'hekk titkejjel il-kwalità sostenibbli ta' l-iskejjel.

| 29. | jemmen li t-tagħlim bil-korrispondenza huwa wieħed mill-aktar mezzi importanti sabiex jintlaħqu dawk il-gruppi li tradizzjonalment huma esklużi mill-edukazzjoni: residenti ta' żoni rurali, nies b'diżabilità, nisa tad-dar eċċ. Dawn il-gruppi jirrappreżentaw sors ta' potenzjal moħbi u mhux sfruttat għall-iżvilupp tal-komunitajiet ta' l-UE. Nissuġġerixxu li tiżdied in-nefqa fuq l-espansjoni ta' pjattaformi ta' tagħlim b'korrispondenza b'xejn u l-allokazzjoni ta' riżorsi akbar għall-iżvilupp ta' programmi ta' tagħlim b'korrispondenza, inkluż programmi ta' edukazzjoni għaċ-ċittadinanza. |
| --- | --- |

29.

jemmen li t-tagħlim bil-korrispondenza huwa wieħed mill-aktar mezzi importanti sabiex jintlaħqu dawk il-gruppi li tradizzjonalment huma esklużi mill-edukazzjoni: residenti ta' żoni rurali, nies b'diżabilità, nisa tad-dar eċċ. Dawn il-gruppi jirrappreżentaw sors ta' potenzjal moħbi u mhux sfruttat għall-iżvilupp tal-komunitajiet ta' l-UE. Nissuġġerixxu li tiżdied in-nefqa fuq l-espansjoni ta' pjattaformi ta' tagħlim b'korrispondenza b'xejn u l-allokazzjoni ta' riżorsi akbar għall-iżvilupp ta' programmi ta' tagħlim b'korrispondenza, inkluż programmi ta' edukazzjoni għaċ-ċittadinanza.

| 30. | jenfasizza l-ħtieġa urġenti li l-edukazzjoni permanenti titpoġġa fil-kuntest ta' edukazzjoni lokali u reġjonali. Sabiex dan ikun jista' jintlaħaq, jissuġġerixxi li jiġi żviluppat in-netwerk R3L (Netwerks reġjonali ta' edukazzjoni tul il-ħajja) sabiex jinkludi r-reġjuni kollha ta' l-Unjoni Ewropea, inkluż ż-ŻEE/EFTA u l-pajjiżi kandidati. |
| --- | --- |

30.

jenfasizza l-ħtieġa urġenti li l-edukazzjoni permanenti titpoġġa fil-kuntest ta' edukazzjoni lokali u reġjonali. Sabiex dan ikun jista' jintlaħaq, jissuġġerixxi li jiġi żviluppat in-netwerk R3L (Netwerks reġjonali ta' edukazzjoni tul il-ħajja) sabiex jinkludi r-reġjuni kollha ta' l-Unjoni Ewropea, inkluż ż-ŻEE/EFTA u l-pajjiżi kandidati.

| 31. | jilqa' l-fatt li l-Istrateġija Rinnovata ta' l-Iżvilupp Sostenibbli tisħaq fuq il-bżonn li jitnaqqas il-proporzjon ta' dawk li jitilqu kmieni mill-iskola għal 10 %. |
| --- | --- |

31.

jilqa' l-fatt li l-Istrateġija Rinnovata ta' l-Iżvilupp Sostenibbli tisħaq fuq il-bżonn li jitnaqqas il-proporzjon ta' dawk li jitilqu kmieni mill-iskola għal 10 %.

L-iżvilupp sostenibbli u s-soċjetà ta' l-għarfien

| 32. | jemmen li l-iżvilupp sostenibbli mhux possibbli mingħajr soċjetà bbażata fuq l-għarfien. Sabiex il-pajjiżi ta' l-UE jiżviluppaw ekonomikament u jkunu kapaċi jiffaċċjaw il-kompetizzjoni globali, huwa importanti li l-pubbliku kontinwament ikun konxju tal-valuri ta' l-edukazzjoni, tar-riċerka xjentifika, tad-dinja xjentifika prestiġjuża u tissaħħaħ il-pożizzjoni tax-xjenzi naturali. Ir-rwol prinċipali ta' din ir-responsabbilità ser jaqa' f'idejn il-partijiet interessati lokali u reġjonali, li għandhom impatt dirett fuq l-edukazzjoni formali primarja u sekondarja. |
| --- | --- |

32.

jemmen li l-iżvilupp sostenibbli mhux possibbli mingħajr soċjetà bbażata fuq l-għarfien. Sabiex il-pajjiżi ta' l-UE jiżviluppaw ekonomikament u jkunu kapaċi jiffaċċjaw il-kompetizzjoni globali, huwa importanti li l-pubbliku kontinwament ikun konxju tal-valuri ta' l-edukazzjoni, tar-riċerka xjentifika, tad-dinja xjentifika prestiġjuża u tissaħħaħ il-pożizzjoni tax-xjenzi naturali. Ir-rwol prinċipali ta' din ir-responsabbilità ser jaqa' f'idejn il-partijiet interessati lokali u reġjonali, li għandhom impatt dirett fuq l-edukazzjoni formali primarja u sekondarja.

| 33. | fid-dawl tan-numru dejjem jonqos ta' studenti li jistudjaw ix-xjenzi preċiżi, jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li sabiex jiġu implimentati l-prinċipji ta' l-iżvilupp sostenibbli, irid jiġi appoġġjat l-interess tat-tfal u taż-żgħażagħ fix-xjenzi naturali (eż. billi jiġi ppopolarizzat il-metodu ta' pedagoġija induttiva (inquiry-based pedagogy). Barra minn hekk, hemm bżonn li jiżdiedu l-isforzi ħalli tikber il-parteċipazzjoni tan-nisa, u dan jgħin sabiex in-numru ta' żgħażagħ li jistudjaw x-xjenzi preċiżi jiżdied. |
| --- | --- |

33.

fid-dawl tan-numru dejjem jonqos ta' studenti li jistudjaw ix-xjenzi preċiżi, jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li sabiex jiġu implimentati l-prinċipji ta' l-iżvilupp sostenibbli, irid jiġi appoġġjat l-interess tat-tfal u taż-żgħażagħ fix-xjenzi naturali (eż. billi jiġi ppopolarizzat il-metodu ta' pedagoġija induttiva (inquiry-based pedagogy). Barra minn hekk, hemm bżonn li jiżdiedu l-isforzi ħalli tikber il-parteċipazzjoni tan-nisa, u dan jgħin sabiex in-numru ta' żgħażagħ li jistudjaw x-xjenzi preċiżi jiżdied.

| 34. | jemmen li għandha titkompla l-azzjoni sabiex jiġu stabbiliti rabtiet eqreb bejn is-settur tar-riċerka xjentifika, dak ta' l-edukazzjoni u ta' l-amministrazzjoni reġjonali. Għal dan il-għan, għandu jkun hemm tixrid ta' l-aħjar prattika applikata fi ħdan il-Programmi Qafas ta' l-UE b'mod partikulari sabiex ir-reġjuni jsiru konxji tal-vantaġġi li jistgħu jinkisbu minn kooperazzjoni bħal din. Il-Kumitat tar-Reġjuni japprezza r-rwol tal-Programmi Qafas fis-segwitu tal-bidliet miksuba mill-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

34.

jemmen li għandha titkompla l-azzjoni sabiex jiġu stabbiliti rabtiet eqreb bejn is-settur tar-riċerka xjentifika, dak ta' l-edukazzjoni u ta' l-amministrazzjoni reġjonali. Għal dan il-għan, għandu jkun hemm tixrid ta' l-aħjar prattika applikata fi ħdan il-Programmi Qafas ta' l-UE b'mod partikulari sabiex ir-reġjuni jsiru konxji tal-vantaġġi li jistgħu jinkisbu minn kooperazzjoni bħal din. Il-Kumitat tar-Reġjuni japprezza r-rwol tal-Programmi Qafas fis-segwitu tal-bidliet miksuba mill-iżvilupp sostenibbli.

Il-bidliet soċjali fl-Ewropa, l-iżvilupp sostenibbli u l-edukazzjoni

| 35. | Meta wieħed iqis it-tixjiħ tas-soċjetà Ewropea, jappella għal sforzi sabiex is-sistemi edukattivi jiġu ridefiniti b'mod li l-anzjani jiġu integrati aħjar u b'mod totali fis-soċjetà. |
| --- | --- |

35.

Meta wieħed iqis it-tixjiħ tas-soċjetà Ewropea, jappella għal sforzi sabiex is-sistemi edukattivi jiġu ridefiniti b'mod li l-anzjani jiġu integrati aħjar u b'mod totali fis-soċjetà.

| 36. | Quddiem ix-xejriet demografiċi, migratorji u kulturali attwali u imminenti fl-Ewropa, it-tolleranza għad-diversità fis-soċjetà hija kundizzjoni prinċipali għal żvilupp dejjiemi. Jappella lill-Istati Membri sabiex jinkoraġġixxu mudelli edukattivi li jinkorporaw it-tolleranza lejn twemmin, kulturi, sessi u stili ta' ħajja differenti bħala element prinċipali fl-edukazzjoni taċ-ċittadini tagħhom. |
| --- | --- |

36.

Quddiem ix-xejriet demografiċi, migratorji u kulturali attwali u imminenti fl-Ewropa, it-tolleranza għad-diversità fis-soċjetà hija kundizzjoni prinċipali għal żvilupp dejjiemi. Jappella lill-Istati Membri sabiex jinkoraġġixxu mudelli edukattivi li jinkorporaw it-tolleranza lejn twemmin, kulturi, sessi u stili ta' ħajja differenti bħala element prinċipali fl-edukazzjoni taċ-ċittadini tagħhom.

| 37. | jappella li tingħata attenzjoni akbar lill-kwistjoni ta' l-appoġġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali huma u jikkunsidraw l-iżvilupp sostenibbli fil-proċessi ta' promozzjoni ta' għajxien b'saħħtu u politiki favur is-saħħa. |
| --- | --- |

37.

jappella li tingħata attenzjoni akbar lill-kwistjoni ta' l-appoġġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali huma u jikkunsidraw l-iżvilupp sostenibbli fil-proċessi ta' promozzjoni ta' għajxien b'saħħtu u politiki favur is-saħħa.

Il-mezzi tax-xandir u l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli

| 38. | Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jaħdmu mal-mezzi tax-xandir ħalli jaqdu rwol ċentrali fil-promozzjoni tal-prinċipju ta'sostenibilità, billi jispjegaw il-prinċipji u l-benefiċċji ewlenin tiegħu lil udjenza kemm jista' jkun wiesgħa, b'lingwaġġ li faċilment jinftiehem u billi jinkoraġġixxi u jirrapporta d-dibattitu pubbliku dwar is-suġġett. |
| --- | --- |

38.

Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jaħdmu mal-mezzi tax-xandir ħalli jaqdu rwol ċentrali fil-promozzjoni tal-prinċipju ta'sostenibilità, billi jispjegaw il-prinċipji u l-benefiċċji ewlenin tiegħu lil udjenza kemm jista' jkun wiesgħa, b'lingwaġġ li faċilment jinftiehem u billi jinkoraġġixxi u jirrapporta d-dibattitu pubbliku dwar is-suġġett.

| 39. | jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jaħdmu mill-qrib mal-mezzi tax-xandir ħalli juru l-aħjar prattiċi fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

39.

jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jaħdmu mill-qrib mal-mezzi tax-xandir ħalli juru l-aħjar prattiċi fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli.

| 40. | Meta wieħed iqis il-kummenti li saru hawn fuq dwar ir-rwol tal-komunitajiet reġjonali u lokali fl-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli, jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jiżviluppaw l-istrateġiji tagħhom ta' komunikazzjoni dwar kif jista' jiġi promoss l-iżvilupp sostenibbli.. |
| --- | --- |

40.

Meta wieħed iqis il-kummenti li saru hawn fuq dwar ir-rwol tal-komunitajiet reġjonali u lokali fl-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli, jappella lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jiżviluppaw l-istrateġiji tagħhom ta' komunikazzjoni dwar kif jista' jiġi promoss l-iżvilupp sostenibbli..

| 41. | jappella sabiex jissaħħu u jiġu appoġġjati aktar l-inizjattivi eżistenti mnedin mir-reġjuni fil-qasam tal-kampanji ta' promozzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli, kif ukoll tat-taħriġ u ta' l-attivitajiet ta' parir f'dan ir-rigward. |
| --- | --- |

41.

jappella sabiex jissaħħu u jiġu appoġġjati aktar l-inizjattivi eżistenti mnedin mir-reġjuni fil-qasam tal-kampanji ta' promozzjoni ta' l-iżvilupp sostenibbli, kif ukoll tat-taħriġ u ta' l-attivitajiet ta' parir f'dan ir-rigward.

| 42. | jappella lill-istituzzjonijiet pubbliċi li jfasslu ftehimiet ta' kooperazzjoni ma' l-organizzazzjonijiet tal-mezzi tax-xandir pubbliċi u privati, sabiex kwistjonijiet ambjentali jidhru f'dokumentarji, programmi edukattivi u ta' divertiment u l-persunal tas-settur jiġi mħarreġ sabiex jittrattaw ma' dawn il-kwistjonijiet b'mod strettament xjentifiku. Barra minn hekk, hemm bżonn li jiġu ppjanati strateġiji ta' komunikazzjoni kontestwalizzati li jkopru kemm il-kwistjoni jew is-suġġett in kwestjoni, kif ukoll is-settur tal-popolazzjoni li għandu jiġi indirizzat, sabiex b'hekk tinħoloq bidla fl-imġieba u l-attitudnijiet li hija konsistenti ma' l-iżvilupp sostenibbli. |
| --- | --- |

42.

jappella lill-istituzzjonijiet pubbliċi li jfasslu ftehimiet ta' kooperazzjoni ma' l-organizzazzjonijiet tal-mezzi tax-xandir pubbliċi u privati, sabiex kwistjonijiet ambjentali jidhru f'dokumentarji, programmi edukattivi u ta' divertiment u l-persunal tas-settur jiġi mħarreġ sabiex jittrattaw ma' dawn il-kwistjonijiet b'mod strettament xjentifiku. Barra minn hekk, hemm bżonn li jiġu ppjanati strateġiji ta' komunikazzjoni kontestwalizzati li jkopru kemm il-kwistjoni jew is-suġġett in kwestjoni, kif ukoll is-settur tal-popolazzjoni li għandu jiġi indirizzat, sabiex b'hekk tinħoloq bidla fl-imġieba u l-attitudnijiet li hija konsistenti ma' l-iżvilupp sostenibbli.

| 43. | jinkoraġġixi lill-mezzi tax-xandir sabiex jieħdu l-inizjattiva kemm sabiex jippubliċizzaw ir-riżultati ta' l-edukazzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli kif ukoll sabiex jiskedaw preżentazzjonijiet tal-miżuri u l-attivitajiet ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali f'ħinijiet meta n-nies li għalihom l-attivitajiet ikunu indirizzati jkunu disponibbli. |
| --- | --- |

43.

jinkoraġġixi lill-mezzi tax-xandir sabiex jieħdu l-inizjattiva kemm sabiex jippubliċizzaw ir-riżultati ta' l-edukazzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli kif ukoll sabiex jiskedaw preżentazzjonijiet tal-miżuri u l-attivitajiet ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali f'ħinijiet meta n-nies li għalihom l-attivitajiet ikunu indirizzati jkunu disponibbli.

Brussell, it-28 ta' Novembru 2007.

Il-President

tal-Kumitat tar-Reġjuni

Michel DELEBARRE

---

APPENDIĊI

I.   Eżempji ta' l-aħjar prattiċi meħuda mir-risposti tal-kwestjonarju

Bulgarija

Il-muniċipalità ta' Dobrich fil-Bulgarija qiegħda tippjana li tagħmel kampanja qawwija fost it-tfal, l-istudenti u l-adulti, billi tuża materjal tar-reklamar bil-parteċipazzjoni tal-gazzetti, stazzjonijiet tar-radju u t-televiżjoni lokali sabiex tkabbar il-kuxjenza dwar l-introduzzjoni tas-separazzjoni ta' l-iskart. Il-muniċipalità tkun lesta li taqsam ir-riżultati u l-esperjenzi li jkunu nkisbu mill-introduzzjoni ta' din is-sistema mal-KtR fi stadju aktar tard.

Ċipru

Ir-raħal Grieg-Ċiprijott ta' Αyios Αthanasios ifforma “Ekwipaġġ għall-Edukazzjoni Ambjentali” iffurmat minn eks-għalliema li huma infurmati tajjeb dwar is-suġġett. Sadattant, dawk li qegħdin jipparteċipaw fil-programm Grundtvig stabbilixxew programm li jiġbed l-attenzjoni lejn kwistjonijiet ambjentali. Αyios Αthanasios kien l-organizzatur ewlieni ta' dan il-proċess. Żviluppat il-kooperazzjoni bejn l-istabbilimenti kollha ta' l-edukazzjoni li jippromovu l-ħarsien ta' l-ambjent, ir-riċiklaġġ, is-sostenibbiltà eċċ. permezz ta' l-attivitajiet tagħhom.

Spanja

L-“Área de Gobierno de Medio Ambiente, Dirección General de Sostenibilidad y Agenda 21, Departamento de Educación para el Desarrollo Sostenible” Spanjola għandha proġett imsejjaħ “Il-prattika ambjentali fl-avvenimenti ta' l-isport”. L-objettiv tiegħu huwa li jisfrutta l-potenzjali ta' l-isport bħala għodda għall-edukazzjoni ambjentali, sabiex jiddaħħlu l-kriterji ambjentali fl-organizzazzjoni ta' l-avvenimenti ta' l-isport, u jrawwem għarfien pubbliku li jirrispetta l-ambjent u l-bliet fost l-organizzaturi ta' l-avvenimenti, l-atleti u l-ispettaturi. Il-prattiċi ambjentali fl-organizzazzjoni ta' avvenimenti sportivi huma implimentati fi tliet oqsma:

| — | Madrid bħala l-post fejn isiru l-provi ta' l-isport nazzjonali u internazzjonali, f'ħidma mal-federazzjonijiet ikkonċernati. |
| --- | --- |

—

Madrid bħala l-post fejn isiru l-provi ta' l-isport nazzjonali u internazzjonali, f'ħidma mal-federazzjonijiet ikkonċernati.

| — | Madrid bħala l-organizzatur ta' avvenimenti fuq skala żgħira, spiss fuq livell distrettwali. |
| --- | --- |

—

Madrid bħala l-organizzatur ta' avvenimenti fuq skala żgħira, spiss fuq livell distrettwali.

| — | It-twaqqif ta' korp volontarju speċjali għall-ambjent li jieħu sehem fl-avvenimenti ta' l-isport. |
| --- | --- |

—

It-twaqqif ta' korp volontarju speċjali għall-ambjent li jieħu sehem fl-avvenimenti ta' l-isport.

L-avvenimenti jistgħu jiġu kklassifikati fi tliet tipi skond il-livell ta' impatt fuq l-ambjent:

| — | Avvenimenti sportivi li jsiru f'faċilitajiet sportivi. Dawn huma avvenimenti li jsiru f'faċilitajiet sportivi kemm barra kif ukoll ġewwa, bħal stadji, pixxini, swali ta' l-isport, pisti għall-atletika, eċċ. |
| --- | --- |

—

Avvenimenti sportivi li jsiru f'faċilitajiet sportivi. Dawn huma avvenimenti li jsiru f'faċilitajiet sportivi kemm barra kif ukoll ġewwa, bħal stadji, pixxini, swali ta' l-isport, pisti għall-atletika, eċċ.

| — | Avvenimenti sportivi fit-toroq li jeħtieġu miżuri ta' devjazzjoni tat-traffiku speċjali, preparazzjoni tar-rotta u ġestjoni ta' l-iskart. Dan japplika għall-maratoni u t-tlielaq taċ-ċikliżmu. |
| --- | --- |

—

Avvenimenti sportivi fit-toroq li jeħtieġu miżuri ta' devjazzjoni tat-traffiku speċjali, preparazzjoni tar-rotta u ġestjoni ta' l-iskart. Dan japplika għall-maratoni u t-tlielaq taċ-ċikliżmu.

| — | Avvenimenti sportivi li jsiru f'żoni fejn hemm il-ħdura. F'dan il-każ jintużawparks fil-bliet. Jistgħu jikkonċernaw kompetizzjonijiet ta' atletika, ċikliżmu jew avvenimenti ta' l-għawm barra. |
| --- | --- |

—

Avvenimenti sportivi li jsiru f'żoni fejn hemm il-ħdura. F'dan il-każ jintużawparks fil-bliet. Jistgħu jikkonċernaw kompetizzjonijiet ta' atletika, ċikliżmu jew avvenimenti ta' l-għawm barra.

Miżuri sabiex jitrattaw l-aspetti varji ta' l-avvenimenti (b'attenzjoni speċjali tingħata lill-varjabbli ambjentali ta' l-iskart, il-mobilità u l-konsum ta' l-enerġija u ta' l-ilma) jistgħu jiġu kklassifikati bħala prattika ambjentali tajba bi preparazzjoni għall-avveniment, waqt l-avveniment u wara l-avveniment.

Id-Dipartiment organizza t-30 Maratona ta' Madrid f'April 2007 b'kooperazzjoni mal-MAPOMA, korp organizzattiv privat. Ittieħdu passi dwar:

| — | Tnaqqis għall-minimu ta' l-iskart, tneħħija ta' l-isponoz, il-larinġ u t-tappijiet tal-fliexken. |
| --- | --- |

—

Tnaqqis għall-minimu ta' l-iskart, tneħħija ta' l-isponoz, il-larinġ u t-tappijiet tal-fliexken.

| — | Iktar riċiklaġġ, irkupru tal-flokkijiet u fliexken tal-plastik, l-istabbiliment ta' punti ta' riċiklaġġ. |
| --- | --- |

—

Iktar riċiklaġġ, irkupru tal-flokkijiet u fliexken tal-plastik, l-istabbiliment ta' punti ta' riċiklaġġ.

| — | It-tkabbir ta' kuxjenza ambjentali fost il-ġerrejja u l-ispettaturi. |
| --- | --- |

—

It-tkabbir ta' kuxjenza ambjentali fost il-ġerrejja u l-ispettaturi.

| — | Komunikazzjoni mal-mezzi tax-xandir. |
| --- | --- |

—

Komunikazzjoni mal-mezzi tax-xandir.

| — | Ħarsien ta' żoni sensittivi fir-rotta li tgħaddi minn ġol-park Retiro. |
| --- | --- |

—

Ħarsien ta' żoni sensittivi fir-rotta li tgħaddi minn ġol-park Retiro.

| — | Mobilità. L-użu ta' karozzi li jużaw il-bijoetanol, enerġija nadifa bħala vetturi uffiċċjali. |
| --- | --- |

—

Mobilità. L-użu ta' karozzi li jużaw il-bijoetanol, enerġija nadifa bħala vetturi uffiċċjali.

| — | Kooperazzjoni mal-volontiera tas-Salib l-aħmar ambjentali u l-assoċjazzjoni karitatevoli Emaus. |
| --- | --- |

—

Kooperazzjoni mal-volontiera tas-Salib l-aħmar ambjentali u l-assoċjazzjoni karitatevoli Emaus.

| — | Sponsor. Ecoembes, korp ta'riċiklaġġ ta' l-iskart li m'għandux skopijiet ta' qligħ. |
| --- | --- |

—

Sponsor. Ecoembes, korp ta'riċiklaġġ ta' l-iskart li m'għandux skopijiet ta' qligħ.

| — | Partijiet ikkonċernati: Edukazzjoni, Dipartimenti tat-tindif u tal-ġbir (Żona Ambjentali) Mapoma (organizzaturi tal-maratona), Ecoembes, Is-Salib l-Aħmar, Setém (kummerċ ġust), Emaus. |
| --- | --- |

—

Partijiet ikkonċernati: Edukazzjoni, Dipartimenti tat-tindif u tal-ġbir (Żona Ambjentali) Mapoma (organizzaturi tal-maratona), Ecoembes, Is-Salib l-Aħmar, Setém (kummerċ ġust), Emaus.

Evalwazzjoni

| — | Żjieda ta' 5 780 kg fl-imbalaġġ riċiklat |
| --- | --- |

—

Żjieda ta' 5 780 kg fl-imbalaġġ riċiklat

| — | Tneħħija ta' 70 000 sponża, tappijiet tal-fliexken u skart organiku |
| --- | --- |

—

Tneħħija ta' 70 000 sponża, tappijiet tal-fliexken u skart organiku

| — | Tnaqqis ta' nofs siegħa fil-ħin meħtieġ mis-servizzi tat-tindif |
| --- | --- |

—

Tnaqqis ta' nofs siegħa fil-ħin meħtieġ mis-servizzi tat-tindif

| — | 88 % tal-parteċipanti laqgħu l-miżuri |
| --- | --- |

—

88 % tal-parteċipanti laqgħu l-miżuri

| — | 63 % tal-parteċipanti wettqu l-miżuri |
| --- | --- |

—

63 % tal-parteċipanti wettqu l-miżuri

| — | Edukazzjoni għall-organizzaturi, parteċipanti u spettaturi. |
| --- | --- |

—

Edukazzjoni għall-organizzaturi, parteċipanti u spettaturi.

Inizjattivi oħra tad-Dipartiment jinkludu:

| — | SKEJJEL TAR-REBBIEGĦA, IS-SAJF, IL-ĦARIFA |
| --- | --- |

—

SKEJJEL TAR-REBBIEGĦA, IS-SAJF, IL-ĦARIFA

Attivitajiet taħt dawn il-programmi huwa diretti lejn l-adulti b'mod ġenerali, l-adulti u t-tfal flimkien, u t-tfal b'mod partikulari. Dawn il-programmi staġjonali huwa speċifikament tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni għall-Iżvilupp Sostenibbli.

Itinerarji Ħodor
  . Attivitajiet li jsiru fil-parks pubbliċi li għandhom sinifikat storiku, botaniku u kulturali għall-belt. Dawn jinkludu l-parkijiet ta' Retiro, Casa de Campo, Oeste, Fuente del Berro, Quinta de los Molinos, El Capricho, Juan Carlos I, Tierno Galván u Lineal del Manzanares

Ġranet ta' bibien miftuħa u workshops ambjentali
  . Dawn isiru f'diversi lokalitajiet ta' ġestjoni ambjentali muniċipali, u huma intiżi li jkabbru l-għarfien dwar u jtejbu l-ambjent urban, inkluż postijiet bħalma huma s-serer fil-parkijiet ta' Retiro u Casa de Campo, iċ-Ċentru tal-friefet u l-insetti, iċ-Ċentri ta' l-għasafar u ċ-ċikonja, l-impjant tal-kompost tal-Migas Calientes, il-ġranet speċjali għat-tlibbis taċ-ċrieket lill-għasafar, ġonna allokati, workshops tat-tfal u rotot għaċ-ċikliżmu, eċċ.

Korsijiet
  . Is-suġġetti huma magħżula bil-ħsieb li jipperswadu lin-nies sabiex iġibu ruħhom b'mod aktar rispettuż lejn l-ambjent. Eżempji jinkludu ġardinaġġ tradizzjonali u ekoloġiku, popolazzjonijiet ta' l-għasafar fil-parkijiet, l-ilma fil-belt, ġardinaġġ ekoloġiku domestiku u l-bidla fil-klima.

| — | L-ORGANIZZAZZJONI TA' AVVENIMENTI TA' ĠURNATA, KUNGRESSI U ESIBIZZJONIJIET |
| --- | --- |

—

L-ORGANIZZAZZJONI TA' AVVENIMENTI TA' ĠURNATA, KUNGRESSI U ESIBIZZJONIJIET

Id-Dipartiment għall-Edukazzjoni għall-Iżvilupp Sostenibbli jipprovdi appoġġ relatat mat-taħriġ billi jorganizza avvenimenti ta' ġurnata, kungressi u seminars. Xi avvenimenti reċenti jinkludu:

| — | L-Ewwel Ġurnata tal-Bijoetanol għal trasport sostenibbli. |
| --- | --- |

—

L-Ewwel Ġurnata tal-Bijoetanol għal trasport sostenibbli.

| — | Esibizzjoni dwar “Is-sigriet tas-Siġar” |
| --- | --- |

—

Esibizzjoni dwar “Is-sigriet tas-Siġar”

| — | Kungress Ambjentali Nazzjonali. Darbtejn fis-sena. Preżenza ta' stand muniċipali, koordinament tal-parteċipanti tal-muniċipju. Miżmuma mill-Fondazzjoni CONAMA |
| --- | --- |

—

Kungress Ambjentali Nazzjonali. Darbtejn fis-sena. Preżenza ta' stand muniċipali, koordinament tal-parteċipanti tal-muniċipju. Miżmuma mill-Fondazzjoni CONAMA

| — | L-Ewwel Ġurnata tal-Mobilità tan-Negozju Sostenibbli bil-kooperazzjoni tal-Kamra tal-Kummerċ u l-Fondazzjoni tal-Mobilità |
| --- | --- |

—

L-Ewwel Ġurnata tal-Mobilità tan-Negozju Sostenibbli bil-kooperazzjoni tal-Kamra tal-Kummerċ u l-Fondazzjoni tal-Mobilità

| — | L-Ewwel Ġurnata tal-Ġardinaġġ Sostenibbli fil-Belt tal-Futur, b'kooperazzjoni mad-Direttorat Ġenerali għall-Patrimonju Ambjentali. |
| --- | --- |

—

L-Ewwel Ġurnata tal-Ġardinaġġ Sostenibbli fil-Belt tal-Futur, b'kooperazzjoni mad-Direttorat Ġenerali għall-Patrimonju Ambjentali.

Ġermanja

Eżempju 1

Fil-Land Bremen fil-Ġermanja, kwistjonijiet ta' żvilupp sostenibbli jiffurmaw parti mill-programm ta' taħriġ kontinwu offrut mill-Istitut ta' l-Iskejjel tal-Land (LIS). L-“Aktion Formula plus” (“l-inizjattiva Formula plus”) fil-Land ta' Bremen (fil-Ġermanja) ukoll, għandha l-għan li tħeġġeġ l-iffrankar ta' l-enerġija fl-iskejjel ta' Bremen u fl-istess waqt il-komunikazzjoni tas-sinifikat ta' l-iżvilupp sostenibbli lill-istudenti.

Eżempju 2

L-Istitut għall-iskejjel u l-mezzi tax-xandir tal-Berlin-Brandenburg Land jagħti sessjonijiet ta' taħriġ għall-għalliema b'mod regolari dwar suġġetti individwali li huma relatati ma' l-iżvilupp sostenibbli. Barra minn hekk, inżammet konferenza speċjalizzata b'workshops ta' taħriġ dwar l-iżvilupp sostenibbli kull sena sa mill-2000. Fl-2008, fi Brandenburg ser jinżamm kungress interreġġjonali dwar It-tagħlim globali għall-iżvilupp sostenibbli taħt l-awspiċi ta' LISUM Berlin-Brandenburg. Dan il-kungress jitlaq mill-Għanijiet tal-Millenju u d-deċennju tal-Ġnus Magħquda ta' l-Edukazzjoni u jimmira li jtejjeb il-kuxjenza f'Berlin u fi Brandenburg, fl-oqsma ta' l-edukazzjoni u ż-żgħażagħ, tal-kurrikulu ta' referenza tal-konferenza tal-ministri ta' l-edukazzjoni, u sabiex jippromovi l-implimentazzjoni tiegħu permezz ta' programmi ta' taħriġ u proġetti.

Awstrija

Eżempju 1

L-Awstrija ta' fuq tilqa' l-introduzzjoni ta' mudell għall-UE kollha ta' miżuri ta' tqajjim ta' kuxjenza fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli fil-livelli tal-kindergarten u tal-primarja. Madankollu, dan il-mudell għandu jkun limitat għal messaġġi ewlenin. Informazzjoni aktar iddettaljata għandha tiġi pprovduta mill-awtoritajiet lokali u reġjonali li jinsabu f'pożizzjoni aħjar sabiex jirrispondu għall-ħtiġijiet speċifiċi ta' informazzjoni mill-istudenti. L-idea li jinfirex spirtu komuni Ewropew ta' sostenibbiltà fost l-istudenti permezz ta' miżuri li jqajmu l-kuxjenza hija apprezzata ħafna.

Eżempju 2

L-Akkademja ta' l-Awstrija ta' fuq għall-Ambjent u n-Natura tal-Gvern ta' l-Awstrija ta' fuq ilu jorganizza attivitajiet ta' edukazzjoni u informazzjoni b'appoġġ għall-iżvilupp sostenibbli fl-Awstrija ta' fuq sa mill-1989. L-Akkademja għandha ċentru ta' ġestjoni “Aġenda 21” li qiegħed iniedi, jappoġġja u jippromovi “proċessi ta' l-Aġenda 21 Lokali” għal ambjent b'futur; taħlita ta' metodi huma użati lokalment (per eżempju fuljetti, gazzetti uniċipali, kartelluni, bill-boards, home page, għaxijiet ta' informazzjoni, kuntatti personali, kuntatti mal-mezzi tax-xandir).

Il-muniċipalitajiet tan-naħa ta' fuq ta' l-Awstrija kienu involuti fit-twaqqif u l-iżvilupp ta' pjan għall-ambjent ta' l-Awstrija ta' fuq. Dawk li jfasslu l-politiki u jieħdu d-deċiżjonijiet fil-livell muniċipali u reġjonali nġiebu flimkien u ngħataw informazzjoni fi sforz sabiex jiġu mħajra li jwaqqfu komunitajiet ta' alleanza/salvataġġ tal-klima u jibdew proċess lokali u reġjonali ta' l-Aġenda 21.

Il-programm ta' edukazzjoni avvanzat ta' l-Akkademja ta' l-Awstrija ta' fuq għall-Ambjent u n-Natura jinkludi taħriġ għal esperti ambjentali fil-muniċipalitajiet, u attivitajiet ta' edukazzjoni avvanzata għall-għalliema u l-edukaturi immirati li jqajmu kuxjenza dwar l-importanza ta' stil ta' ħajja sostenibbli. Ġiet stabbilita wkoll serje edukattiva għall-persuni involuti fil-proċessi ta' żvilupp fil-muniċipalitajiet u r-reġjuni.

Polonja

Eżempju 1

Il-programm Nazzjonali Pollakk “Ċertifikat Aħdar”. Programm ta' sostenn u ċ-ċertifikazzjoni ta' l-istituzzjonijiet edukattivi fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli

Dan huwa programm li jipprovdi sostenn u ċ-ċertifikazzjoni lill-istituzzjonijiet edukattivi fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli Il-programm jiġi implimentat fuq żewġ livelli: skejjel tat-tfal iż-żgħar nett u skejjel primarji li jirrispettaw l-ambjent jingħataw “Ċertifikati Ħodor Klassi I”, u skejjel tat-tfal iż-żgħar nett u skejjel primarji li huma ċentri ta' żvilupp sostenibbli jingħataw “Ċertifikati Ħodor Klassi II”.

Il-programm ilu għaddej minn Jannar 2000. Din l-inizjattiva edukattiva, li tiġi implimentata mill-NGOs, tipprovdi appoġġ effettiv lis-sistema edukattiva Pollakka fil-formazzjoni ta' atteġġjamenti u tqajjim ta' kuxjenza ambjentali fost it-tfal, iż-żgħażagħ u komunitajiet sħaħ li jinġabru madwar l-istituzzjonijiet edukattivi. Ċertifikati Ħodor tal-Klassi I u II li jingħataw lill-istituzzjonijiet li jissodisfaw rekwiżiti speċifiċi huma eżempju ta' tikketti ta' kwalità fl-edukazzjoni Pollakka li jingħataw għal attivitajiet fil-qasam ta' l-iżvilupp sostenibbli. Il-programm huwa sponsorjat mill-Ministeri ta' l-Ambjent u ta' l-Edukazzjoni u l-Isport kif ukoll mill-Presidenza tal-Fond Nazzjonali għall-Ħarsien ta' l-Ambjent u l-Ġestjoni ta' l-Ilma, u jitmexxa b'kooperazzjoni maċ-Ċentru Nazzjonali tat-Taħriġ ta' l-Għalliema fis-Servizz. L-iskop tal-programm “Ċertifikat Aħdar” huwa li jxerred l-idea ta' żvilupp sostenibbli billi jispira l-komunitajiet li fihom hemm l-istituzzjonijiet edukattivi sabiex jappoġġjaw azzjonijiet li jittieħdu minnhom bħala ċentri lokali ta' żvilupp sostenibbli.

F'April ta' l-2005 fi Trzebaw, il-Polonja, kien hemm ċerimonja ta' ftuħ għall-“Klassi l-Ħadra”, immirata mhux biss lejn it-tfal u ż-żgħażagħ mill-iskola imma lejn il-komunità lokali kollha. Bis-saħħa tal-“Klassi l-Ħadra”, l-iskola u l-muniċipalità bbenefikaw minn:

| — | spazju fil-miftuħ sabiex jiġu organizzati lezzjonijiet, logħob u ċerimonji ta' l-iskola; |
| --- | --- |

—

spazju fil-miftuħ sabiex jiġu organizzati lezzjonijiet, logħob u ċerimonji ta' l-iskola;

| — | żona fejn jistgħu jsiru “lezzjonijiet ħodor” f'ambjent naturali (osservazzjoni ta' “miniekosistema” ta' flora u fawna, lezzjonijiet ta' l-arti u t-teknoloġija bl-użu ta' materjali naturali; |
| --- | --- |

—

żona fejn jistgħu jsiru “lezzjonijiet ħodor” f'ambjent naturali (osservazzjoni ta' “miniekosistema” ta' flora u fawna, lezzjonijiet ta' l-arti u t-teknoloġija bl-użu ta' materjali naturali;

| — | żona għat-tfal, l-għalliema, il-ġenituri u r-residenti lokali fejn jistgħu jistrieħu u jirrilassaw; |
| --- | --- |

—

żona għat-tfal, l-għalliema, il-ġenituri u r-residenti lokali fejn jistgħu jistrieħu u jirrilassaw;

| — | żona sabiex tiġi sbarazzata u ikkurata. |
| --- | --- |

—

żona sabiex tiġi sbarazzata u ikkurata.

Barra minn hekk il-programm integra l-ambjent kollu ta' l-iskola u tal-komunità lokali u wera li anke skejjel żgħar ħafna jistgħu jaħdmu b'mod effiċjenti sabiex jilħqu għanijiet u ħidmiet komuni. Din l-inizjattiva għenet sabiex l-iskola, li diġà kienet magħrufa ħafna lokalment bħala skola ambjentali, tiġi promossa. Bil-valur tal-programm, hemm bżonn li l-benefiċċji jiġu ppubbliċizzati b'mod aktar wiesa' u effettiv, u l-proċedura ta' l-applikazzjoni għaċ-ċertifikazzjoni trid ssir aktar sempliċi.

Eżempju 2

“Unitajiet-Eko” fl-Iskola Primarja Nru 1 fi Września

Sa mill-1999, l-amministrazzjoni ta' l-iskola, l-għalliema, l-istudenti u l-ġenituri ta' l-Iskola Primarja Nru 1 fi Września, fil-Polonja, ħadmu flimkien fuq ħafna inizjattivi ambjentali tul diversi snin; il-quċċata ta' dawn l-isforzi ntlaħaq bil-premju f'Jannar 2007 taċ-ċertifikat prestiġjuż ta' “patrun ta' l-ambjent” (sponsorjat mill-President Pollakk), li ġie preċedut mill-kisba ta' tliet titli konsekuttivi ta' “promotur ta' l-ambjent” bejn l-2004-2006.

Fil-każ ta' “l-Unitajiet-Eko”, dawn l-inizjattivi mhux biss inkludew il-kampanja annwali “naddaf id-dinja”, iżda ukoll il-parteċipazzjoni regolari f'kompetizzjonijiet ambjentali, mawriet u mixjiet. L-għan ta' dawn il-proġetti ambjentali kien li jqajmu kuxjenza u jħeġġu mġiba li tħares l-annimali u l-pjanti (per eżempju l-issortjar ta' l-iskart u ta' materji primi sekondarji għall-ġbir).

Fl-2004 l-iskola ngħatat l-ewwel premju mill-Fond Reġjonali għall-Ħarsien Ambjentali u l-Ġestjoni ta' l-Ilma. Il-premju ta' PLN70 000 intuża sabiex jikkontribwixxi għat-twaqqif ta' Ċentru ta' l-Iskola għall-Edukazzjoni Ambjentali u tan-Natura, li jinkludi karatteristiċi bħalma huma tagħmir multi-medjali, awżiljarji għat-tagħlim, programmi informatiċi u stazzjon tat-tbassir tat-temp portabbli li jippermetti l-osservazzjoni tal-kundizzjonijiet metereoloġiċi fuq il-post.

L-iskola nidiet programm edukattiv għas-snin 4-6 — li għadu għaddej — dwar “l-ambjent fir-reġjun tagħna”. Dan jinkludi programmar bażiku għall-edukazzjoni ġenerali fi skejjel primarji ta' sitt snin u skejjel sekondarji, għall-programmi ta' edukazzjoni dwar in-natura u għal toroq edukattivi oħra.

It-temi ċentrali fil-programm huma l-konservazzjoni, il-ħarsien ta' l-ambjent u l-ekoloġija. Il-lezzjonijiet isiru fl-ambjent naturali li hemm immedjatatment mad-dawra. Il-programm idaħħal forom varji ta' konservazzjoni tan-natura fir-reġjun ta' Września, kif ukoll kwistjonijiet oħra li ma jistgħux jinfirdu minn kwalunkwe diskussjoni dwar l-ambjent naturali, bħall-ħarsien tal-pajsaġġi reġjonali, l-ilma, l-arja u l-ħamrija, l-immaniġġjar ta' l-iskart, kif jaħdmu diversi komunitajiet ta' pjanti, u stili ta' ħajja b'saħħithom.

Fis-sena skolastika ta' l-2003-2004, l-iskola għamlet ukoll proġett edukattiv, li kien jinvolvi ħidma fuq mixja fin-natura minn Nowy Folwark sa Leśniczówka Słomówko. Bis-saħħa ta' dan il-proġett nħoloq passaġġ fin-natura fil-periferija tal-belt, li jippermetti li jsiru lezzjonijiet tan-natura u l-bijoloġija fuq il-post għall-istudenti mill-muniċipalità u ż-żoni ta' mad-dawra.

Eżempju 3

“Pakkett Aħdar” ġabra multimedjali għall-edukazzjoni ambjentali

Dawn il-ġabriet, li ġew ipprovduti bil-għajnuna taċ-Ċentru Reġjonali Ambjentali għall-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (REC) fil-Varsavja, intużaw bħala awżiljarji għat-tagħlim fl-iskejjel Wielkopolska.

Il-“Pakkett l-Aħdar” ġie approvat mill-Ministeru għall-Edukazzjoni u rċieva valutazzjoni pożittiva mill-Ministeru għall-Ambjent. Huwa ġabra b'xejn multimedjali għall-edukazzjoni ambjentali li tista' tintuża mill-għalliema u l-istudenti fl-iskejjel sekondarji, u hija adattata wkoll għal livelli edukattivi oħra. Il-ġabra fiha ħames partijiet li jkopru 22 kwistjoni marbuta mal-ħarsien ta' l-ambjent u l-iżvilupp sostenibbli. Il-kit jinkludi ktieb ta' l-għalliem bi pjanijiet għal-lezzjonijiet u materjal ta' sfond, cassett b'videos u filmati edukattivi, CD-ROM b'informazzjoni estensiva dwar il-ħarsien ta' l-ambjent, logħba bbażata fuq “dilemma” u materjal ieħor utli.

Il-“Pakkett l-Aħdar” mhux biss jgħin lill-istudenti jiksbu l-għarfien, iżda fuq kollox inissel valuri ġodda u jħeġġeġ imġiba ambjentali fl-iskola u fid-dar u fil-postijiet ta' mad-dawra. Waqt li jkunu qegħdin jipparteċipaw f'attivitajiet diversi, diskussjonijiet, reċtar u teħid ta' deċiżjonijiet, l-istudenti essenzjalment ikunu qegħdin jaġixxu bħala sħab ma' l-għalliema. Permezz ta' l-għalliema u l-istudenti, il-valuri li jiffurmaw mill-“Pakkett l-Aħdar” jitwasslu lill-membri tal-familja u s-soċjetà kollha kemm hi.

L-ewwel edizzjoni tal-ġabra tqassmet biss lill-parteċipanti ta' korsijiet li ġew organizzati apposta. Fil-bidu dawn kienu korsijiet ta' taħriġ għal għalliema attivi u għalliema ta' l-għalliema madwar il-Polonja li wrew interess li jkunu koordinaturi lokali u li jorganizzaw u jmexxu korsijiet għall-għalliema ta' l-iskejjel sekondarji fiż-żona tagħhom.

Bejn April u Ġunju 2002 saru ħames workshops għall-104 parteċipant fosthom 13-il individwu minn Wielkopolska (e.ż. minn Poznan, Piła, Kalisz, Konin, Gniezno, u Leszno).

Ħarġet it-tieni edizzjoni ta' 5 000 kopja f'April 2003, li tagħt każ ta' l-esperjenzi u s-suġġerimenti ta' l-għalliema li użaw l-ewwel edizzjoni. Il-pakkett kien fih filmati ġodda, pjanijiet għal-lezzjoni ikkoreġuti u CD. Istituzzjonjiet u organizzazzjonijiet Pollakki li esprimew l-interess tagħhom li jqassmu “l-Pakketti l-Ħodor” fost l-għalliema ta' l-iskejjel sekondarji ngħataw il-ġabra.

Eżempju 4

Studji post-universitarji fl-iżvilupp reġjonali sostenibbli (li kisbu fondi ta' l-UE sabiex jippromovu l-iżvilupp sostenibbli fir-reġjun) fl-Istitut tal-Filosofija, fil-Fakultà tax-Xjenzi Soċjali, fl-Università ta' Adam Mickiewicz fi Poznan.

Studji dwar żvilupp sostenibbli huma inizjattivi ta' valur sabiex jiġu sodisfatti l-ħtiġijiet ambjentali lokali. Għalhekk, l-Università ta' Adam Mickiewicz fi Poznan qiegħda tniedi studji post-universitarji fl-iżvilupp reġjonali sostenibbli mis-sena akkademika 2007-2008. Dan il-kors huwa mmirat lejn il-kunsilliera, kif ukoll impjegati ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali u istituzzjonijiet ta' gvern lokali oħra; impjegati fiċ-ċivil; impjegati ta' kumpaniji fis-setturi pubbliċi u privati; volontiera u rappreżentanti ta' NGOs interessati li jkollhom immaġni li hija koerenti ma' l-istrateġija ta' l-iżvilupp sostenibbli. Għażla ta' l-istudenti għall-korsijiet ta' wara l-università fl-iżvilupp sostenibbli fil-bidu tar-Rebbiegħa 2007. Il-kors huwa mmexxi minn Dr Piotr Warych.

L-għan tal-kors huwa li jħarreġ lill-gradwati li diġa għandhom għarfien ġenerali ta' l-iżvilupp sostentibbli, ix-xjenzi soċjali u ekonomiċi, u x-xjenza ambjentali, u jtihom il-ħiliet sabiex japplikaw l-għarfien tagħhom fil-ħajja personali u professjonali tagħhom. Gradwati tal-kors għandhom ikunu kapaċi li jifhmu u janalizzaw proċessi naturali u l-interazzjoni komplessa bejn il-fatturi differenti. Hija ħaġa żgura li l-gradwati ser jikkontribwixxu lejn id-disseminazzjoni ta' l-idea ta' żvilupp sostenibbli u l-implimentazzjoni tagħha fil-proċessi ekonomiċi u soċjali.

Greċja

Fi ħdan is-sistema formali tal-Prefettura ta' Ateni, speċjalment f'dawn l-aħħar ftit snin, b'kollaborazzjoni mad-Direttorati Reġjonali għall-Edukazzjoni Primarja u Sekondarja, ħeġġiġna t-twaqqif ta' gruppi ta' ħidma ta' l-għalliema dwar kwistjonijiet ambjentali u ċiviċi, bil-għan li jkabbru l-kuxjenza fost l-istudenti kif ukoll itejbu l-metodi tat-tagħlim. Sa fejn jirrigwardaw il-kampanji ta' informazzjoni, kull darba li torganizza jew tikkontribwixxi lejn l-organizzazzjoni, jew tieħu sehem f'avvenimenti relatati ma' l-iżvilupp sostenibbli fis-soċjetà ċivili, il-Prefettura ta' Ateni tfittex li tħabbar l-attivitajiet tagħha fl-istampa, fuq it-telelviżjoni jew fir-radju, bil-quddiem sabiex tipprovdi materjal awdjoviżiv relevanti li jagħmilha aktar faċli sabiex il-pubbliku ġenerali jkun informat u jipparteċipa. Ovvjament, huwa partikularment importanti li l-mezzi tax-xandir jiskedaw il-ħinijiet ta' xandir fuq ir-radjo u t-televiżjoni meta jkunu disponibbli n-nies li lejhom huma indirizzati l-attivitajiet jew l-inizjattivi.

l-Isvezja

Eżempju 1

Fil-Kontea ta' Dalarna, li tikkonsisti fi 15-il muniċipalità li fosthom hemm Orsa, ser jitnieda proġett ta' tliet snin fil-ħarifa 2007, li jinvolvi 15-il skola differenti tal-primarja u tas-sekondarja mill-kontea (2 skejjel f'Orsa) bil-għanijiet u l-iskopijiet li ġejjin:

| — | l-attività kollha fl-iskola tkun imnebbħa mill-perspettiva ta' l-iżvilupp sostenibbli u l-istudenti ser jiksbu għarfien, ħiliet u xewqa li jikkontribwixxu lejn is-sostenibbiltà fit-tul tas-soċjetà; |
| --- | --- |

—

l-attività kollha fl-iskola tkun imnebbħa mill-perspettiva ta' l-iżvilupp sostenibbli u l-istudenti ser jiksbu għarfien, ħiliet u xewqa li jikkontribwixxu lejn is-sostenibbiltà fit-tul tas-soċjetà;

| — | żvilupp, prova u valutazzjoni ta' proċeduri, metodi u għodod ta' żvilupp sostenibbli fl-attivitajiet kollha ta' l-iskola sabiex l-għarfien u l-esperjenzi jkunu jistgħu jinqasmu u jkun hemm skambju ma' l-iskejjel l-oħra b'mod sistematiku kemm il-livell nazzjonali kif ukoll internazzjonali. |
| --- | --- |

—

żvilupp, prova u valutazzjoni ta' proċeduri, metodi u għodod ta' żvilupp sostenibbli fl-attivitajiet kollha ta' l-iskola sabiex l-għarfien u l-esperjenzi jkunu jistgħu jinqasmu u jkun hemm skambju ma' l-iskejjel l-oħra b'mod sistematiku kemm il-livell nazzjonali kif ukoll internazzjonali.

Barra minn hekk, il-proġett huwa intiż li jiżgura li:

| — | l-istudenti mill-iskejjel parteċipanti jiksbu għarfien u intwizzjoni dwar xi jfisser l-iżvilupp sostenibbli fit-teorija u fil-prattika; |
| --- | --- |

—

l-istudenti mill-iskejjel parteċipanti jiksbu għarfien u intwizzjoni dwar xi jfisser l-iżvilupp sostenibbli fit-teorija u fil-prattika;

| — | il-persunal mill-iskejjel parteċipanti jkunu jafu dwar l-iżvilupp sostenibbli u jkunu kapaċi jwasslu t-teorija u l-prattika lill-istudenti; |
| --- | --- |

—

il-persunal mill-iskejjel parteċipanti jkunu jafu dwar l-iżvilupp sostenibbli u jkunu kapaċi jwasslu t-teorija u l-prattika lill-istudenti;

| — | l-iskejjel parteċipanti jippjanaw il-ħidma tagħhom b'tali mod li l-għanijiet u l-linji gwida tal-kurrikulu ta' l-iżvilupp sostenibbli jistgħu jintlaħqu; |
| --- | --- |

—

l-iskejjel parteċipanti jippjanaw il-ħidma tagħhom b'tali mod li l-għanijiet u l-linji gwida tal-kurrikulu ta' l-iżvilupp sostenibbli jistgħu jintlaħqu;

| — | l-iskejjel parteċipanti jistgħu jibnu fuq it-tagħlim tagħhom tal-kwistjonijiet globali; |
| --- | --- |

—

l-iskejjel parteċipanti jistgħu jibnu fuq it-tagħlim tagħhom tal-kwistjonijiet globali;

| — | l-interess fix-xjenzi naturali u t-teknoloġiji ta' l-iżvilupp sostenibbli jiżdied fost l-istudenti mill-iskejjel parteċipanti; |
| --- | --- |

—

l-interess fix-xjenzi naturali u t-teknoloġiji ta' l-iżvilupp sostenibbli jiżdied fost l-istudenti mill-iskejjel parteċipanti;

| — | il-kuxjenza u l-possibbiltà li tinftihem il-konnessjoni bejn is-saħħa u l-iżvilupp sostenibbli jiżdiedu fost l-istudenti u l-persunal mill-iskejjel parteċipanti. |
| --- | --- |

—

il-kuxjenza u l-possibbiltà li tinftihem il-konnessjoni bejn is-saħħa u l-iżvilupp sostenibbli jiżdiedu fost l-istudenti u l-persunal mill-iskejjel parteċipanti.

L-Istitut ta' Riċerka Dalarna jikkontribwixxi billi jissorvelja l-proġett u jevalwa l-approċċ u r-riżultati ta' l-iskejjel parteċipanti sabiex joħroġ dawk li huma metodi u approċċi tajbin u effettivi lejn l-Edukazzjoni għall-Iżvilupp Sostenibbli.

Eżempju 2

Il-Qorti Ambjentali (Miljötinget)

Il-Qorti Ambjentali hija konferenza ambjentali annwali għall-istudenti tad-disa' klassi u l-iskejjel tas-sekondarja Għolja fil-kontej ta' Dalarna u Gävleborg. L-għan huwa li jissaħħaħ l-impenn taż-żgħażagħ lejn il-kwistjonijiet ambjentali b'mod li hu serju u fl-istess ħin pjaċevoli. Il-kelliema jiġu mid-dinja tal-kummerċ, il-politika u l-organizzazzjonijiet mhux governattivi. M'hemmx għalfejn jingħad li l-avveniment huwa żona ħielsa mid-droga. Il-proġett jitmexxa mir-Reġjun Dalarna flimkien mal-Kunsill tal-Kontea ta' Gävleborg.

Fuq livell politiku, sa mill-bidu tad-disgħinijiet Orsa pprevediet fl-objettivi tagħha għat-tfal u l-iskejjel li l-attivitajiet f'dan il-qasam iridu jissedqu sabiex jinkisbu diversi premijiet ambjentali bħal Eko-Skola, il-Bandiera l-Ħadra, eċċ. Dan ifisser li kwistjonijiet ambjentali u l-iżvilupp sostenibbli issa għandhom post importanti fuq l-aġenda ta' Orsa. Dan ix-xogħol jinfirex peress li t-tfal jieħdu l-messaġġ id-dar għand il-membri l-oħra tal-familja.

Id-dipartimenti ta' l-edukazzjoni tal-muniċipalità ta' Orsa huma attivi f'dan il-proċess f'kuntesti varji, eż. l-kampanja ta' l-Eko-ferrovija (Ekotåg) fi Skattungbyn; “Żomm l-Isvezja nadifa” taħriġ għall-għalliema kollha; filwaqt li numru żgħir ta' għalliema segwew il-kors ta' l-Università ta' Dalarna dwar l-ambjent, li hu fuq ħames punti.

Orsa għandha netwerk attiv ta' edukazzjoni ambjentali li jiltaqa' regolarment ġurnata fix-xahar. Bħala parti mill-inizjattiva “Vapur tal-Futur” (Framtidsskeppet), inħoloq “Vapur Dalarna” (Dalaskeppet), li jiltaqa' kull sena f'waħda mill-muniċipalitajiet ta' Dalarna. Anders Sundvall huwa wieħed mill-muturi tagħna hemmhekk. Diversi skejjel irċevew premji tal-Bandiera l-Ħadra jew ta' l-Eko-skola, eċċ. Dawn l-iskejjel qegħdin jaħdmu b'mod attiv għall-iżvilupp sostenibbli.

Is-servizz ta' l-ikliet fl-iskejjel tagħna qiegħed ikompli jestendi l-għażla ta' ikel Krav (li huwa konformi mal-ħarsien ekoloġiku u ta' l-annimali u r-rekwiżiti ta' responsabbiltà soċjali) kull sena. Żewġ skejjel jew tlieta jkabbru l-ħxejjex tagħhom għall-użu fil-canteen ta' l-iskola.

Sa mill-1997 Dalarna għandha netwerk ta' l-iskejjel mifrux mal-kontea kollha mmirat lejn l-edukazzjoni wara ż-żmien ta' l-obbligu, il-ħolqien ta' fora għall-iskambju ta' l-esperjenzi, it-tnedija ta' l-iskejjel tal-Bandiera Ħadra, eċċ. L-għalliema stqarrew bil-miftuħ li din il-ħidma għandha titkompla u tikber. Bħalissa ma jeżisti l-ebda fond reġjonali għal din l-attività. Madankollu, bis-saħħa ta' dawn l-inizjattivi, Dalarna issa għandha persentaġġ għoli mill-iskejjel tal-Bandiera Ħadra u l-iskejjel bi status ta' l-Edukazzjoni għall-Iżvilupp Sostenibbli fil-pajjiż.

Illum hemm kuxjenza ħafna akbar ta' l-importanza tal-ħidma bl-iżvilupp sostenibbli, iżda meta din il-kuxjenza tiġi sabiex tissarraf f'bidla fl-imġiba, il-problema mill-ewwel issir aktar diffiċli. L-iskejjel jistgħu jaqdu rwol importanti sabiex jiżguraw li l-ġenerazzjonijiet futuri jkollhom l-għarfien u l-ħiliet neċessarji ħalli jaħdmu għall-iżvilupp sostenibbli fit-tul.

II.   Diffikultajiet sabiex il-pubbliku jiġi informat u titqajjem kuxjenza dwar l-iżvilupp sostenibbli

| — | L-informazzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli hija pprovduta b'mod sistematiku permezz tal-pubblikazzjonijiet tal-muniċipalità (gazzetta tal-muniċipalità, fuljetti ta' informazzjoni u avviżi). Id-diffikultà hi li hemm nuqqas ta' edukazzjoni bażika fejn jidħlu kwistjonijiet ambjentali. |
| --- | --- |

—

L-informazzjoni dwar l-iżvilupp sostenibbli hija pprovduta b'mod sistematiku permezz tal-pubblikazzjonijiet tal-muniċipalità (gazzetta tal-muniċipalità, fuljetti ta' informazzjoni u avviżi). Id-diffikultà hi li hemm nuqqas ta' edukazzjoni bażika fejn jidħlu kwistjonijiet ambjentali.

| — | Qafas adegwat ta' strateġija, ippjanar u programmi jeżisti fil-livell Ewropew, u dan jindika il-linji gwida għall-iżvilupp sostenibbli, iżda għad hemm nuqqasijiet meta wieħed jiġi sabiex ipoġġi l-għarfien u l-ħiliet fil-prattika u jwassalhom lill-pubbliku ġenerali. Għalhekk, il-programmi speċjali għandhom jiffukaw fuq l-applikazzjoni tas-sostenibbiltà, billi joħolqu metodi innovattivi u esperimenti fit-taħriġ, il-bini tal-kapaċità u t-tagħlim: sabiex il-programmi edukattivi attwali jiġu indirizzati lejn programmi speċjalistiċi mfassla skond iċ-ċirkostanzi ta' l-Istati Membri l-ġodda. Diffikultajiet sabiex titqajjem kuxjenza dwar l-iżvilupp sostenibbli jinstabu:






  — | Fin-nuqqas ta' għarfien interdixxiplinari u ħidma fi gruppi fid-dipartimenti differenti li huma involuti fl-ippjanar. |
| --- | --- | --- |

—

Qafas adegwat ta' strateġija, ippjanar u programmi jeżisti fil-livell Ewropew, u dan jindika il-linji gwida għall-iżvilupp sostenibbli, iżda għad hemm nuqqasijiet meta wieħed jiġi sabiex ipoġġi l-għarfien u l-ħiliet fil-prattika u jwassalhom lill-pubbliku ġenerali. Għalhekk, il-programmi speċjali għandhom jiffukaw fuq l-applikazzjoni tas-sostenibbiltà, billi joħolqu metodi innovattivi u esperimenti fit-taħriġ, il-bini tal-kapaċità u t-tagħlim: sabiex il-programmi edukattivi attwali jiġu indirizzati lejn programmi speċjalistiċi mfassla skond iċ-ċirkostanzi ta' l-Istati Membri l-ġodda. Diffikultajiet sabiex titqajjem kuxjenza dwar l-iżvilupp sostenibbli jinstabu:

—

Fin-nuqqas ta' għarfien interdixxiplinari u ħidma fi gruppi fid-dipartimenti differenti li huma involuti fl-ippjanar.

| — | Fir-riġidità ta' l-istrutturi amministrattivi li jagħmlu l-ħidma fil-grupp diffiċli. |
| --- | --- |

—

Fir-riġidità ta' l-istrutturi amministrattivi li jagħmlu l-ħidma fil-grupp diffiċli.

| — | Fin-nuqqas ta' riċerka li tkun saret minn qabel sabiex tissodisfa l-ħtiġijiet tal-pubbliku, il-komunitajiet u s-settur privat. |
| --- | --- |

—

Fin-nuqqas ta' riċerka li tkun saret minn qabel sabiex tissodisfa l-ħtiġijiet tal-pubbliku, il-komunitajiet u s-settur privat.

| — | Fir-rwol insuffiċjenti ta' l-informazzjoni u t-trawwim tal-kuxjenza fit-teħid tad-deċiżjonijiet u fl-isferi tekniċi, nuqqas ta' kuxjenza dwar l-importanza ta' l-informazzjoni u t-trawwim ta' kuxjenza sabiex il-ġestjoni ta' l-ambjent tal-belt titjieb u ċ-ċittadini jitħeġġu ħalli jimpenjaw rwieħhom iktar favur l-ambjent. |
| --- | --- |

—

Fir-rwol insuffiċjenti ta' l-informazzjoni u t-trawwim tal-kuxjenza fit-teħid tad-deċiżjonijiet u fl-isferi tekniċi, nuqqas ta' kuxjenza dwar l-importanza ta' l-informazzjoni u t-trawwim ta' kuxjenza sabiex il-ġestjoni ta' l-ambjent tal-belt titjieb u ċ-ċittadini jitħeġġu ħalli jimpenjaw rwieħhom iktar favur l-ambjent.

| — | Fin-nuqqas ta' riżorsi finanzjarji. |
| --- | --- |

—

Fin-nuqqas ta' riżorsi finanzjarji.

| — | Oħrajn jargumentaw li l-politiki ta' sostenibbiltà jridu jkunu konsistenti u kredibbli. Land Brandenburg jisħaq li fl-edukazzjoni u t-twassil ta' l-għarfien, l-assoċjazzjonijiet, li ħafna minnhom huma volontarji, għandhom sehem importanti li jikkumplementa dak ta' l-istituzzjonijiet edukattivi formali bħalma huma l-iskejjel, l-istituti ta' l-edukazzjoni wara ż-żmien ta' l-obbligu u l-kulleġġi ta' edukazzjoni għolja. Dawn l-assoċjazzjonijiet volontarji jmexxu ċentri ta' taħriġ u jorganizzaw avvenimenti fuq bażi regolari bħala parti mill-ħidma li jwettqu skond l-istatut ta' l-assoċjazzjoni. Madankollu, dawn il-fornituri indipendenti ta' l-edukazzjoni, kif inhuma msejħa, ta' spiss ma jkollhomx il-fondi meħtieġa sabiex iwettqu l-ħidma tagħhom b'kontinwità. Spiss ma jkunux f'pożizzjoni li jiġbru l-fondi meħtieġa b'mod indipendenti sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-għotjiet ta' l-Istat, u d-dħul li l-istituzzjonijiet edukattivi jirnexxielhom jiġbru f'dan il-qasam huwa limitat. Għalhekk tkun apprezzata ferm miżura finanzjarja li tappoġġja l-ħidma edukattiva ta' l-assoċjazzjonijiet li huma attivi f'dan il-qasam ta' sostenibbiltà. Fil-prattika, il-Fondi Strutturali ta' l-UE u l-Fond Agrikolu ta' l-EAFRD ma jipprovdux għal dan jew għax ma jaqax taħt ir-responsabbiltà tagħhom, jew inkella għaliex l-implimentazzjoni operattiva mill-Istati Membri hija ffukata fuq prijoritajiet oħra. |
| --- | --- |

—

Oħrajn jargumentaw li l-politiki ta' sostenibbiltà jridu jkunu konsistenti u kredibbli. Land Brandenburg jisħaq li fl-edukazzjoni u t-twassil ta' l-għarfien, l-assoċjazzjonijiet, li ħafna minnhom huma volontarji, għandhom sehem importanti li jikkumplementa dak ta' l-istituzzjonijiet edukattivi formali bħalma huma l-iskejjel, l-istituti ta' l-edukazzjoni wara ż-żmien ta' l-obbligu u l-kulleġġi ta' edukazzjoni għolja. Dawn l-assoċjazzjonijiet volontarji jmexxu ċentri ta' taħriġ u jorganizzaw avvenimenti fuq bażi regolari bħala parti mill-ħidma li jwettqu skond l-istatut ta' l-assoċjazzjoni. Madankollu, dawn il-fornituri indipendenti ta' l-edukazzjoni, kif inhuma msejħa, ta' spiss ma jkollhomx il-fondi meħtieġa sabiex iwettqu l-ħidma tagħhom b'kontinwità. Spiss ma jkunux f'pożizzjoni li jiġbru l-fondi meħtieġa b'mod indipendenti sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-għotjiet ta' l-Istat, u d-dħul li l-istituzzjonijiet edukattivi jirnexxielhom jiġbru f'dan il-qasam huwa limitat. Għalhekk tkun apprezzata ferm miżura finanzjarja li tappoġġja l-ħidma edukattiva ta' l-assoċjazzjonijiet li huma attivi f'dan il-qasam ta' sostenibbiltà. Fil-prattika, il-Fondi Strutturali ta' l-UE u l-Fond Agrikolu ta' l-EAFRD ma jipprovdux għal dan jew għax ma jaqax taħt ir-responsabbiltà tagħhom, jew inkella għaliex l-implimentazzjoni operattiva mill-Istati Membri hija ffukata fuq prijoritajiet oħra.

| — | Diffikultà kbira fl-Awstrija ta' fuq hija l-fatt li l-kelma “sostenibbiltà”, weħidha, tinħass stramba u astratta, u għalhekk hija diffiċli sabiex tikkomunikha. Barra minn hekk ġie nnotat ukoll li anke fejn it-tifsira ta' żvilupp sostenibbli nftehemet b'mod adegwat, xorta għad hemm differenza bejn il-fatt li dan il-kunċett inftiehem u l-implimentazzjoni tiegħu b'mod konkret. |
| --- | --- |

—

Diffikultà kbira fl-Awstrija ta' fuq hija l-fatt li l-kelma “sostenibbiltà”, weħidha, tinħass stramba u astratta, u għalhekk hija diffiċli sabiex tikkomunikha. Barra minn hekk ġie nnotat ukoll li anke fejn it-tifsira ta' żvilupp sostenibbli nftehemet b'mod adegwat, xorta għad hemm differenza bejn il-fatt li dan il-kunċett inftiehem u l-implimentazzjoni tiegħu b'mod konkret.

| — | L-akbar diffikultà fil-proċess tat-trawwim ta' kuxjenza dwar l-iżvilupp sostenibbli fil-Polonja kienet in-nuqqas ta' għarfien ġenerali fost il-gruppi li ġew immirati kemm jekk kienu studenti, bdiewa, jew rappreżentanti ta' l-amministrazzjoni pubbliku kif ukoll fiċ-ċrieki tax-xjenzati. Fenomenu komuni ħafna huwa li l-kunċett ta' żvilupp sostenibbli jinftiehem ħażin, peress li qabel kien qiegħed jiġi assoċjat biss mal-ħarsien ta' l-ambjent u kwistjonijiet ekoloġiċi. Ir-relevanza ta' dan il-kunċett għall-ħajja ekonomika, soċjali u kulturali kienet qiegħda tiġi injorata kompletament. L-iżvilupp sostenibbli mhuwiex suġġett għall-mezzi tax-xandir li jista' jitwassal f'konċentrazzjoni ta' informazzjoni fil-qosor; minħabba f'hekk, in-nies jiskuraġġixu rwieħhom milli jitgħallmu aktar u jpoġġu dan il-kunċett fil-prattika. |
| --- | --- |

—

L-akbar diffikultà fil-proċess tat-trawwim ta' kuxjenza dwar l-iżvilupp sostenibbli fil-Polonja kienet in-nuqqas ta' għarfien ġenerali fost il-gruppi li ġew immirati kemm jekk kienu studenti, bdiewa, jew rappreżentanti ta' l-amministrazzjoni pubbliku kif ukoll fiċ-ċrieki tax-xjenzati. Fenomenu komuni ħafna huwa li l-kunċett ta' żvilupp sostenibbli jinftiehem ħażin, peress li qabel kien qiegħed jiġi assoċjat biss mal-ħarsien ta' l-ambjent u kwistjonijiet ekoloġiċi. Ir-relevanza ta' dan il-kunċett għall-ħajja ekonomika, soċjali u kulturali kienet qiegħda tiġi injorata kompletament. L-iżvilupp sostenibbli mhuwiex suġġett għall-mezzi tax-xandir li jista' jitwassal f'konċentrazzjoni ta' informazzjoni fil-qosor; minħabba f'hekk, in-nies jiskuraġġixu rwieħhom milli jitgħallmu aktar u jpoġġu dan il-kunċett fil-prattika.

---

| 26.2.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C 53/40 |
| --- | --- | --- | --- |

26.2.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C 53/40

---

Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar Xjuħija tajba fis-Soċjetà ta' l-Informazzjoni

(2008/C 53/07)

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| — | iħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Ewropa sabiex jagħmlu użu estensiv ta' l-opportunitajiet ta' l-ICT sabiex ilaħqu ma' l-isfidi ta' popolazzjoni li qed tixjieħ u b'hekk itejbu l-kwalità tal-ħajja ta' persuni mdaħħla fl-età, li jibqgħu integrati fil-komunitajiet lokali u jippromovu l-kompetittività lokali u reġjonali permezz tal-provvediment ta' servizzi personalizzati; |
| --- | --- |

—

iħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Ewropa sabiex jagħmlu użu estensiv ta' l-opportunitajiet ta' l-ICT sabiex ilaħqu ma' l-isfidi ta' popolazzjoni li qed tixjieħ u b'hekk itejbu l-kwalità tal-ħajja ta' persuni mdaħħla fl-età, li jibqgħu integrati fil-komunitajiet lokali u jippromovu l-kompetittività lokali u reġjonali permezz tal-provvediment ta' servizzi personalizzati;

| — | isejjaħ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jingħataw rwol ewlieni fit-tfassil ta' programmi u attivitatijiet ta' riċerka nazzjonali u ta' l-UE li huma mmirati lejn soluzzjonijiet ta' l-ICT għax-xjuħija bħala għarfien tal-fatt li l-effetti tat-tixjiħ tal-popolazzjoni huma evidenti l-iktar fuq livell lokali u li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-utenti ewlenin ta' dawn is-soluzzjonijiet; |
| --- | --- |

—

isejjaħ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jingħataw rwol ewlieni fit-tfassil ta' programmi u attivitatijiet ta' riċerka nazzjonali u ta' l-UE li huma mmirati lejn soluzzjonijiet ta' l-ICT għax-xjuħija bħala għarfien tal-fatt li l-effetti tat-tixjiħ tal-popolazzjoni huma evidenti l-iktar fuq livell lokali u li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-utenti ewlenin ta' dawn is-soluzzjonijiet;

| — | iħeġġeġ l-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex ixerrdu tagħrif dwar is-suġġett, ifasslu strateġiji dwar l-effetti tax-xjuħija u jorganizzaw il-provvediment tas-servizzi skond iċ-ċirkostanzi ġodda u, kif imsemmi fil-Pjan ta' Azzjoni, iżidu s-sħubija lokali bejn il-partijiet interessati varji; |
| --- | --- |

—

iħeġġeġ l-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex ixerrdu tagħrif dwar is-suġġett, ifasslu strateġiji dwar l-effetti tax-xjuħija u jorganizzaw il-provvediment tas-servizzi skond iċ-ċirkostanzi ġodda u, kif imsemmi fil-Pjan ta' Azzjoni, iżidu s-sħubija lokali bejn il-partijiet interessati varji;

| — | jemmen li l-promozzjoni ta' ħajja indipendenti u monitoraġġ tas-saħħa mill-bogħod permezz ta' l-ICT għandhom itejbu l-produttività tas-servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa u jagħtu l-professjonisti iktar ħin biex iwettqu l-ħidmiet li jkunu tħarrġu għalihom. It-teknoloġija għandha tiġi adottata għall-ħtiġijiet ta' l-anzjani u mhux bil-kontra. M'għandhiex twassal għal iżjed iżolament u tirrispetta l-privatezza u d-dinjità tal-persuni anzjani; |
| --- | --- |

—

jemmen li l-promozzjoni ta' ħajja indipendenti u monitoraġġ tas-saħħa mill-bogħod permezz ta' l-ICT għandhom itejbu l-produttività tas-servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa u jagħtu l-professjonisti iktar ħin biex iwettqu l-ħidmiet li jkunu tħarrġu għalihom. It-teknoloġija għandha tiġi adottata għall-ħtiġijiet ta' l-anzjani u mhux bil-kontra. M'għandhiex twassal għal iżjed iżolament u tirrispetta l-privatezza u d-dinjità tal-persuni anzjani;

| — | jinnota l-enfasi limitata tal-Pjan ta' Azzjoni fl-eżaminar ta' l-eLearning; hemm il-ħtieġa li jiġi aċċettat il-fatt li t-tagħlim appoġġjat mit-teknoloġija għamel kontribut importanti sabiex l-anzjani jibqgħu kreattivi u attivi fis-soċjetà; |
| --- | --- |

—

jinnota l-enfasi limitata tal-Pjan ta' Azzjoni fl-eżaminar ta' l-eLearning; hemm il-ħtieġa li jiġi aċċettat il-fatt li t-tagħlim appoġġjat mit-teknoloġija għamel kontribut importanti sabiex l-anzjani jibqgħu kreattivi u attivi fis-soċjetà;

| — | jaqbel li differenzi fil-mod kif l-Istati Membri japplikaw id-dispożizzjonijiet relatati mad-diżabilità fil-qasam tal-komunikazzjonijiet elettroniċi jfixklu l-aċċess għal servizzi ta' komunikazzjoni u jifframmentaw is-suq Ewropew tat-tekonoloġija. |
| --- | --- |

—

jaqbel li differenzi fil-mod kif l-Istati Membri japplikaw id-dispożizzjonijiet relatati mad-diżabilità fil-qasam tal-komunikazzjonijiet elettroniċi jfixklu l-aċċess għal servizzi ta' komunikazzjoni u jifframmentaw is-suq Ewropew tat-tekonoloġija.

| Rapporteur | : | Is-Sur Risto KOIVISTO (FI/PSE), President tal-Kunsill Reġjonali ta' Tampere |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Is-Sur Risto KOIVISTO (FI/PSE), President tal-Kunsill Reġjonali ta' Tampere

Dokument ta' Referenza

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar Xjuħija tajba fis-Soċjetà ta' l-Informazzjoni — Inizjattiva ta' l-i2010: Pjan ta' Azzjoni dwar it-teknoloġiji ta' l-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni (TIK) u x-Xjuħija

COM(2007) 332 finali

Rakkomandazzjonijiet ta' politika

IL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

| 1. | huwa tal-fehma li l-Pjan ta' Azzjoni dwar xjuħija tajba fis-soċjetà ta' l-informazzjoni huwa pass importanti ħafna fl-iżvilupp tas-soċjetà ta' l-informazzjoni Ewropea. L-investiment fl-ICT jipprovdi għodda ewlenija għar-reġjuni u l-bliet fl-isforzi tagħhom sabiex jiffaċċjaw l-isfida tat-tixjiħ tal-popolazzjoni. Investiment bħal dan jista' jsaħħaħ il-kwalità tal-ħajja ta' persuni ta' età avvanzata, jappoġġja l-inklużjoni soċjali, jippermettilhom jikkontribwixxu l-esperjenza u l-ħiliet akkumulati tagħhom lejn l-iżvilupp tas-soċjetà u jistimula l-kompetittività u t-tkabbir fil-livell lokali u reġjonali permezz ta' prodotti u servizzi ġodda. F'opinjoni preċedenti dwar l-istrateġija i2010 għal soċjetà Ewropea ta' l-informazzjoni, il-Kumitat laqa' l-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet tas-soċjetà li qiegħda tixjieħ bħala waħda mit-tliet prijoritajiet ta' l-istrateġija (1). |
| --- | --- |

1.

huwa tal-fehma li l-Pjan ta' Azzjoni dwar xjuħija tajba fis-soċjetà ta' l-informazzjoni huwa pass importanti ħafna fl-iżvilupp tas-soċjetà ta' l-informazzjoni Ewropea. L-investiment fl-ICT jipprovdi għodda ewlenija għar-reġjuni u l-bliet fl-isforzi tagħhom sabiex jiffaċċjaw l-isfida tat-tixjiħ tal-popolazzjoni. Investiment bħal dan jista' jsaħħaħ il-kwalità tal-ħajja ta' persuni ta' età avvanzata, jappoġġja l-inklużjoni soċjali, jippermettilhom jikkontribwixxu l-esperjenza u l-ħiliet akkumulati tagħhom lejn l-iżvilupp tas-soċjetà u jistimula l-kompetittività u t-tkabbir fil-livell lokali u reġjonali permezz ta' prodotti u servizzi ġodda. F'opinjoni preċedenti dwar l-istrateġija i2010 għal soċjetà Ewropea ta' l-informazzjoni, il-Kumitat laqa' l-identifikazzjoni tal-ħtiġijiet tas-soċjetà li qiegħda tixjieħ bħala waħda mit-tliet prijoritajiet ta' l-istrateġija (1).

| 2. | jinnota li l-komunikazzjoni u l-Pjan ta' Azzjoni jappoġġjaw ukoll il-proposti ppreżentati fl-opinjonijiet tal-Kumitat dwar, inter alia, il-ġejjieni demografika ta' l-Ewropa (2), miżuri prattiċi relatati ma' soċjetà ta' l-informazzjoni ekwitabbli (3), ir-riċerka fl-ICT (4), l-impjegar ta' ħaddiema ta' età avvanzata (5) u l-qagħda ta' persuni b'diżabilitajiet (6). |
| --- | --- |

2.

jinnota li l-komunikazzjoni u l-Pjan ta' Azzjoni jappoġġjaw ukoll il-proposti ppreżentati fl-opinjonijiet tal-Kumitat dwar, inter alia, il-ġejjieni demografika ta' l-Ewropa (2), miżuri prattiċi relatati ma' soċjetà ta' l-informazzjoni ekwitabbli (3), ir-riċerka fl-ICT (4), l-impjegar ta' ħaddiema ta' età avvanzata (5) u l-qagħda ta' persuni b'diżabilitajiet (6).

| 3. | jenfasizza li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom interess u rwol importanti fl-oqsma kollha koperti mill-Pjan ta' Azzjoni tal-Kummissjoni:






  — | Ix-xjuħija tajba fil-post tax-xogħol. L-awtoritajiet lokali u reġjonali huma impjegaturi ewlenin u l-istruttura skond l-età tal-ħaddiema tagħhom ta' spiss hija iktar diversifikata u ixjeħ minn dik fis-settur privat. Din hija raġuni għalfejn huwa essenzjali li jieħdu sehem fil-proġetti Ewropej imsemmija fil-Pjan ta' Azzjoni u li jimplimentaw ukoll miżuri simili fuq livell lokali. |
| --- | --- | --- |

3.

jenfasizza li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom interess u rwol importanti fl-oqsma kollha koperti mill-Pjan ta' Azzjoni tal-Kummissjoni:

—

Ix-xjuħija tajba fil-post tax-xogħol. L-awtoritajiet lokali u reġjonali huma impjegaturi ewlenin u l-istruttura skond l-età tal-ħaddiema tagħhom ta' spiss hija iktar diversifikata u ixjeħ minn dik fis-settur privat. Din hija raġuni għalfejn huwa essenzjali li jieħdu sehem fil-proġetti Ewropej imsemmija fil-Pjan ta' Azzjoni u li jimplimentaw ukoll miżuri simili fuq livell lokali.

| — | Ix-xjuħija tajba fil-komunità u d-dar. L-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-fornituri ewlenin ta' servizzi tas-saħħa pubblika u servizzi soċjali. Filwaqt li x-xjuħija żżid id-domanda għal dawk is-servizzi u tibdel il-kontenut tagħhom, tnaqqas ukoll id-disponibilità ta' ħaddiema b'ħiliet speċjalizzati għall-forniment ta' dawn is-servizzi. It-teknoloġija ta' l-informazzjoni taqdi rwol importanti fit-tiftix ta' soluzzjonijiet għal dawn l-isfidi. Parti żgħira biss ta' dan il-potenzjal ġiet sfruttata u b'mod partikolari appoġġ għal ħajja indipendenti fid-dar, iż-żieda tal-parteċipazzjoni attiva tal-klijenti fil-kura tas-saħħa tagħhom stess u t-tisħiħ ta' l-effikaċja tal-forniment tas-servizzi huma oqsma ta' prijorità għal aktar żvilupp fil-futur. |
| --- | --- |

—

Ix-xjuħija tajba fil-komunità u d-dar. L-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-fornituri ewlenin ta' servizzi tas-saħħa pubblika u servizzi soċjali. Filwaqt li x-xjuħija żżid id-domanda għal dawk is-servizzi u tibdel il-kontenut tagħhom, tnaqqas ukoll id-disponibilità ta' ħaddiema b'ħiliet speċjalizzati għall-forniment ta' dawn is-servizzi. It-teknoloġija ta' l-informazzjoni taqdi rwol importanti fit-tiftix ta' soluzzjonijiet għal dawn l-isfidi. Parti żgħira biss ta' dan il-potenzjal ġiet sfruttata u b'mod partikolari appoġġ għal ħajja indipendenti fid-dar, iż-żieda tal-parteċipazzjoni attiva tal-klijenti fil-kura tas-saħħa tagħhom stess u t-tisħiħ ta' l-effikaċja tal-forniment tas-servizzi huma oqsma ta' prijorità għal aktar żvilupp fil-futur.

| 4. | jenfasizza d-differenzi ewlenin li jeżistu bejn reġjuni fl-Ewropa u jiġbed l-attenzjoni għall-problemi li jiffaċċjaw l-awtoritajiet lokali u reġjonali, b'mod partikolari f'oqsma fejn il-migrazzjoni 'l barra taż-żgħażagħ qiegħda twassal sabiex l-età medja titla' b'rata iktar mgħaġġla minn kull post ieħor. |
| --- | --- |

4.

jenfasizza d-differenzi ewlenin li jeżistu bejn reġjuni fl-Ewropa u jiġbed l-attenzjoni għall-problemi li jiffaċċjaw l-awtoritajiet lokali u reġjonali, b'mod partikolari f'oqsma fejn il-migrazzjoni 'l barra taż-żgħażagħ qiegħda twassal sabiex l-età medja titla' b'rata iktar mgħaġġla minn kull post ieħor.

| 5. | jirrimarka li l-varjazzjoni fl-użu ta' l-Internet fl-Ewropa hija l-iktar minħabba d-differenzi relatati mal-qagħda finanzjarja, il-ħiliet u l-post ta' residenza, li m'humiex ir-riżultat dirett tax-xjuħija iżda li huma iktar evidenti fost l-anzjani. Iż-żieda fl-opportunitajiet fuq livell lokali sabiex jiġu implimentati proġetti ta' taħriġ, ta' broadband u oħrajn ta' interess ġenerali li jippromovu soċjetà ta' l-informazzjoni ekwitabbli jistgħu jgħinu sabiex itejbu wkoll il-qagħda ta' l-anzjani. |
| --- | --- |

5.

jirrimarka li l-varjazzjoni fl-użu ta' l-Internet fl-Ewropa hija l-iktar minħabba d-differenzi relatati mal-qagħda finanzjarja, il-ħiliet u l-post ta' residenza, li m'humiex ir-riżultat dirett tax-xjuħija iżda li huma iktar evidenti fost l-anzjani. Iż-żieda fl-opportunitajiet fuq livell lokali sabiex jiġu implimentati proġetti ta' taħriġ, ta' broadband u oħrajn ta' interess ġenerali li jippromovu soċjetà ta' l-informazzjoni ekwitabbli jistgħu jgħinu sabiex itejbu wkoll il-qagħda ta' l-anzjani.

| 6. | jaqbel mal-Kummissjoni li s-suq ta' l-ICT għall-prodotti u s-servizzi relatati max-xjuħija għadu fis-stadji bikrija. Huwa importanti għall-kompetittività ta' l-UE li l-kumpaniji Ewropej jakkwistaw mill-iktar fis pożizzjoni fuq quddiem nett f'dan is-suq li qiegħed jikber tant malajr. |
| --- | --- |

6.

jaqbel mal-Kummissjoni li s-suq ta' l-ICT għall-prodotti u s-servizzi relatati max-xjuħija għadu fis-stadji bikrija. Huwa importanti għall-kompetittività ta' l-UE li l-kumpaniji Ewropej jakkwistaw mill-iktar fis pożizzjoni fuq quddiem nett f'dan is-suq li qiegħed jikber tant malajr.

Il-ħolqien ta' kuxjenza u l-bini ta' strateġiji komuni

| 7. | jappoġġja l-iskambju ta' politiki u esperjenzi prattiċi, it-tkattir ta' l-aħjar prattika, it-tfassil ta' normi ta' referenza madwar ir-reġjuni u l-bliet ta' l-Istati Membri u, b'mod partikolari, il-ħolqien ta' netwerk reġjonali madwar l-Ewropa kollha li jista' jintuża sabiex iżid u jtejjeb l-opportunitajiet tar-reġjuni sabiex jieħdu sehem fi proġetti ta' kooperazzjoni. Ir-reġjuni u l-bliet diġà għandhom l-esperjenzi tagħhom x'joffru lil netwerks, b'mod speċjali fl-oqsma tat-telemediċina u s-servizzi u t-teknoloġiji li jappoġġjaw ħajja indipendenti. |
| --- | --- |

7.

jappoġġja l-iskambju ta' politiki u esperjenzi prattiċi, it-tkattir ta' l-aħjar prattika, it-tfassil ta' normi ta' referenza madwar ir-reġjuni u l-bliet ta' l-Istati Membri u, b'mod partikolari, il-ħolqien ta' netwerk reġjonali madwar l-Ewropa kollha li jista' jintuża sabiex iżid u jtejjeb l-opportunitajiet tar-reġjuni sabiex jieħdu sehem fi proġetti ta' kooperazzjoni. Ir-reġjuni u l-bliet diġà għandhom l-esperjenzi tagħhom x'joffru lil netwerks, b'mod speċjali fl-oqsma tat-telemediċina u s-servizzi u t-teknoloġiji li jappoġġjaw ħajja indipendenti.

| 8. | ifakkar li dawk responsabbli għall-iżvilupp u l-ġestjoni ta' servizzi pubbliċi jeħtieġu wkoll programmi ta' żvilupp ta' ħiliet ġodda, li jinkorporaw perspettivi differenti, sabiex il-miżuri ppreżentati fil-Pjan ta' Azzjoni jkunu jistgħu jiġu implimentati. |
| --- | --- |

8.

ifakkar li dawk responsabbli għall-iżvilupp u l-ġestjoni ta' servizzi pubbliċi jeħtieġu wkoll programmi ta' żvilupp ta' ħiliet ġodda, li jinkorporaw perspettivi differenti, sabiex il-miżuri ppreżentati fil-Pjan ta' Azzjoni jkunu jistgħu jiġu implimentati.

It-tnedija ta' kundizzjonijiet li joħolqu possibilitajiet

| 9. | jinnota li sabiex tiżdied ir-rata ta' impjieg ta' ħaddiema imdaħħla fl-età huwa essenzjali li jiġu promossi arranġamenti ta' xogħol aktar flessibbli, bilanċ tajjeb bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, kundizzjonijiet adattati ta' saħħa u sikurezza fil-post tax-xogħol u t-tagħlim għal tul il-ħajja kollha. B'hekk il-Kumitat tar-Reġjuni jappoġġja l-fehma tal-Kummissjoni li soluzzjonijiet ta' ICT innovattivi li jappoġġjaw, per eżempju it-teleworking u t-taħriġ, huma modi ewlenin kif jistgħu jintlaħqu l-għanijiet ta' dawn it-tendenzi ġodda fil-ħajja tax-xogħol. |
| --- | --- |

9.

jinnota li sabiex tiżdied ir-rata ta' impjieg ta' ħaddiema imdaħħla fl-età huwa essenzjali li jiġu promossi arranġamenti ta' xogħol aktar flessibbli, bilanċ tajjeb bejn ix-xogħol u l-ħajja privata, kundizzjonijiet adattati ta' saħħa u sikurezza fil-post tax-xogħol u t-tagħlim għal tul il-ħajja kollha. B'hekk il-Kumitat tar-Reġjuni jappoġġja l-fehma tal-Kummissjoni li soluzzjonijiet ta' ICT innovattivi li jappoġġjaw, per eżempju it-teleworking u t-taħriġ, huma modi ewlenin kif jistgħu jintlaħqu l-għanijiet ta' dawn it-tendenzi ġodda fil-ħajja tax-xogħol.

| 10. | jappoġġja l-pjan tal-Kummissjoni għar-reviżjoni ta' politiki li jippromovu kompetenzi diġitali fl-2007-2008. Prijorità waħda għandha tkun li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jirċievu l-għajnuna fl-isforzi tagħhom biex jagħmlu użu massimu tal-Fondi Strutturali u, inter alia, il-Programm ta' Tagħlim tul il-Ħajja Kollha sabiex jiġu żviluppati l-kompetenzi ta'l-anzjani u jibbenefikaw mill-esperjenza tajba miksuba permezz ta' taħriġ bejn persuni pari (peer training) fost persuni mdaħħla fl-età. |
| --- | --- |

10.

jappoġġja l-pjan tal-Kummissjoni għar-reviżjoni ta' politiki li jippromovu kompetenzi diġitali fl-2007-2008. Prijorità waħda għandha tkun li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jirċievu l-għajnuna fl-isforzi tagħhom biex jagħmlu użu massimu tal-Fondi Strutturali u, inter alia, il-Programm ta' Tagħlim tul il-Ħajja Kollha sabiex jiġu żviluppati l-kompetenzi ta'l-anzjani u jibbenefikaw mill-esperjenza tajba miksuba permezz ta' taħriġ bejn persuni pari (peer training) fost persuni mdaħħla fl-età.

| 11. | jiġbed l-attenzjoni għal kif is-soċjetà ta' l-informazzjoni (b'mod partikolari t-telefons ċellulari u l-Internet) bidlet il-lingwa, il-kultura, il-midja u s-soċjetà kollha kemm hi. Għaldaqstant, il-problema ta' firda diġitali ma tikkonċernax biss l-opportunità sabiex wieħed juża l-kompjuter. Proġetti konġunti li jinvolvu l-anzjani u ż-żgħazagħ jistgħu jkunu mod wieħed kif din il-firda tkun tista' titnaqqas. |
| --- | --- |

11.

jiġbed l-attenzjoni għal kif is-soċjetà ta' l-informazzjoni (b'mod partikolari t-telefons ċellulari u l-Internet) bidlet il-lingwa, il-kultura, il-midja u s-soċjetà kollha kemm hi. Għaldaqstant, il-problema ta' firda diġitali ma tikkonċernax biss l-opportunità sabiex wieħed juża l-kompjuter. Proġetti konġunti li jinvolvu l-anzjani u ż-żgħazagħ jistgħu jkunu mod wieħed kif din il-firda tkun tista' titnaqqas.

| 12. | jenfasizza li, minkejja problemi ta' interoperabilità u differenzi fil-forniment ta' servizzi tal-kura tas-saħħa u tal-kura fid-dar imsemmija fil-komunikazzjoni, il-potenzjal għall-iżvilupp u l-adozzjoni ta' prodotti Ewropej, per eżempju f'applikazzjonijiet intelliġenti għad-djar (smart homes applications), diġà huwa tajjeb. |
| --- | --- |

12.

jenfasizza li, minkejja problemi ta' interoperabilità u differenzi fil-forniment ta' servizzi tal-kura tas-saħħa u tal-kura fid-dar imsemmija fil-komunikazzjoni, il-potenzjal għall-iżvilupp u l-adozzjoni ta' prodotti Ewropej, per eżempju f'applikazzjonijiet intelliġenti għad-djar (smart homes applications), diġà huwa tajjeb.

| 13. | jikkunsidra li huwa importanti li l-partijiet interessati varji (inklużi l-anzjani nfushom u l-fornituri ta' servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa) ikunu jistgħu jistabbilixxu pożizzjoni komuni u b'hekk jeliminaw xkiel legali, tekniku, ta' aċċessibilità u kwalunkwe xkiel ieħor li qiegħed jostakola l-iżvilupp ta' soluzzjonijiet ta' l-ICT għal xjuħija tajba. |
| --- | --- |

13.

jikkunsidra li huwa importanti li l-partijiet interessati varji (inklużi l-anzjani nfushom u l-fornituri ta' servizzi soċjali u tal-kura tas-saħħa) ikunu jistgħu jistabbilixxu pożizzjoni komuni u b'hekk jeliminaw xkiel legali, tekniku, ta' aċċessibilità u kwalunkwe xkiel ieħor li qiegħed jostakola l-iżvilupp ta' soluzzjonijiet ta' l-ICT għal xjuħija tajba.

Il-promozzjoni ta' l-adozzjoni

| 14. | jaqsam mal-Kummissjoni it-tħassib li bħalissa mhux qiegħed isir biżżejjed sabiex ikun żgurat li innovazzjonijiet teknoloġiċi jiġu trasformati fi prodotti prattiċi li jkunu disponibbli bi prezz aċċessibbli għal kullħadd. Ir-reġjuni u l-bliet jistgħu jgħinu sabiex tiġi indirizzata s-sitwazzjoni, mhux biss billi jakkwistaw u jiżviluppaw dawn il-prodotti iżda wkoll billi jrawmu ambjent ekonomiku li jagħti lin-negozji opportunitajiet aħjar sabiex ikollhom aċċess għal swieq ikbar. |
| --- | --- |

14.

jaqsam mal-Kummissjoni it-tħassib li bħalissa mhux qiegħed isir biżżejjed sabiex ikun żgurat li innovazzjonijiet teknoloġiċi jiġu trasformati fi prodotti prattiċi li jkunu disponibbli bi prezz aċċessibbli għal kullħadd. Ir-reġjuni u l-bliet jistgħu jgħinu sabiex tiġi indirizzata s-sitwazzjoni, mhux biss billi jakkwistaw u jiżviluppaw dawn il-prodotti iżda wkoll billi jrawmu ambjent ekonomiku li jagħti lin-negozji opportunitajiet aħjar sabiex ikollhom aċċess għal swieq ikbar.

| 15. | jilqa'b'mod partikolari r-referenza speċifika fil-Pjan ta' l-Azzjoni li proġetti pilota għandhom jitmexxew ukoll minn awtoritajiet lokali u reġjonali. |
| --- | --- |

15.

jilqa'b'mod partikolari r-referenza speċifika fil-Pjan ta' l-Azzjoni li proġetti pilota għandhom jitmexxew ukoll minn awtoritajiet lokali u reġjonali.

| 16. | jappoġġja l-pjanijiet tal-Kummissjoni sabiex tinkoraġġixxi l-gvernijiet, fuq livell lokali, reġjonali u nazzjonali, biex jisfruttaw il-potenzjal ta' akkwist pubbliku innovattiv, iżda jkollu jirrimarka li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jeħtieġu li jiġu pprovduti bi proċeduri ċari dwar kif għandu jitmexxa l-akkwist innovattiv fil-kuntest tal-qafas tar-regoli ġenerali dwar l-akkwist pubbliku. |
| --- | --- |

16.

jappoġġja l-pjanijiet tal-Kummissjoni sabiex tinkoraġġixxi l-gvernijiet, fuq livell lokali, reġjonali u nazzjonali, biex jisfruttaw il-potenzjal ta' akkwist pubbliku innovattiv, iżda jkollu jirrimarka li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jeħtieġu li jiġu pprovduti bi proċeduri ċari dwar kif għandu jitmexxa l-akkwist innovattiv fil-kuntest tal-qafas tar-regoli ġenerali dwar l-akkwist pubbliku.

Tħejjija għall-ġejjieni

| 17. | jinnota li jappoġġja bis-sħiħ is-spinta sinifikanti li ngħatat lir-riċerka multi-dixxiplinarja dwar ix-xjuħija fis-7 Programm Qafas tar-Riċerka. |
| --- | --- |

17.

jinnota li jappoġġja bis-sħiħ is-spinta sinifikanti li ngħatat lir-riċerka multi-dixxiplinarja dwar ix-xjuħija fis-7 Programm Qafas tar-Riċerka.

| 18. | jemmen li l-enfasi tal-Pjan ta' Azzjoni fuq ir-riċerka mqassma, il-ġbir komuni ta' riżorsi u aġendi komuni tirrifletti b'mod ċar it-talbiet preċedenti tal-Kumitat sabiex tissaħħaħ il-koordinazzjoni ta' programmi nazzjonali ta' riċerka dwar ix-xjuħija fuq livell Ewropew permezz ta' kooperazzjoni interreġjonali taħt l-iskema msaħħa ta'l-ERA-NET. |
| --- | --- |

18.

jemmen li l-enfasi tal-Pjan ta' Azzjoni fuq ir-riċerka mqassma, il-ġbir komuni ta' riżorsi u aġendi komuni tirrifletti b'mod ċar it-talbiet preċedenti tal-Kumitat sabiex tissaħħaħ il-koordinazzjoni ta' programmi nazzjonali ta' riċerka dwar ix-xjuħija fuq livell Ewropew permezz ta' kooperazzjoni interreġjonali taħt l-iskema msaħħa ta'l-ERA-NET.

| 19. | jenfasizza li kooperazzjoni mill-qrib bejn riċerkaturi, kumpaniji ta' daqs differenti, it-tielet settur, l-awtoritajiet lokali u reġjonali, u b'mod partikolari, persuni mdaħħla fl-età, hija prerekwiżit sabiex ir-riċerka u l-iżvilupp ikunu ta' suċċess fil-qasam ta' soluzzjonijiet ICT għax-xjuħija. |
| --- | --- |

19.

jenfasizza li kooperazzjoni mill-qrib bejn riċerkaturi, kumpaniji ta' daqs differenti, it-tielet settur, l-awtoritajiet lokali u reġjonali, u b'mod partikolari, persuni mdaħħla fl-età, hija prerekwiżit sabiex ir-riċerka u l-iżvilupp ikunu ta' suċċess fil-qasam ta' soluzzjonijiet ICT għax-xjuħija.

| 20. | ifakkar li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu joħolqu ambjent ta' riċerka innovattiva u jesploraw mezzi ġodda għal kooperazzjoni interistituzzjonali bejn is-settur pubbliku u s-settur privat u kooperazzjoni reġjonali transkonfinali. Barra minn investiment mill-awtoritajiet lokali u reġjonali, dan jesiġi wkoll appoġġ finanzjarju mill-Istati Membri u mill-UE. |
| --- | --- |

20.

ifakkar li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu joħolqu ambjent ta' riċerka innovattiva u jesploraw mezzi ġodda għal kooperazzjoni interistituzzjonali bejn is-settur pubbliku u s-settur privat u kooperazzjoni reġjonali transkonfinali. Barra minn investiment mill-awtoritajiet lokali u reġjonali, dan jesiġi wkoll appoġġ finanzjarju mill-Istati Membri u mill-UE.

Fehmiet ewlenin tal-Kumitat tar-Reġjuni

| 21. | jemmen li tenħtieġ iktar informazzjoni dwar id-differenzi kbar li jeżistu bejn ir-reġjuni sabiex ikunu jistgħu jitfasslu konklużjonijiet korretti u jkun żgurat li jittieħdu miżuri li huma effettivi biżżejjed. |
| --- | --- |

21.

jemmen li tenħtieġ iktar informazzjoni dwar id-differenzi kbar li jeżistu bejn ir-reġjuni sabiex ikunu jistgħu jitfasslu konklużjonijiet korretti u jkun żgurat li jittieħdu miżuri li huma effettivi biżżejjed.

| 22. | jinnota l-enfasi limitata tal-komunikazzjoni fl-eżaminar tat-tagħlim li huwa msaħħaħ minn ICT (eLearning) li tittratta l-iktar mil-lat ta' l-iżvilupp tad-dinja tax-xogħol. Fil-preparazzjoni għall-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni, hemm il-ħtieġa li jiġi adottat il-fatt li f'ħafna pajjiżi, persuni rtirati diġà huma grupp ta' klijenti mdaqqas fil-qasam ta' l-edukazzjoni għall-adulti pprovdut mill-awtoritajiet lokali u reġjonali u li t-tagħlim bl-appoġġ tat-teknoloġija għamel kontribut importanti sabiex jgħin lill-anzjani jibqgħu kreattivi u attivi fis-soċjetà. |
| --- | --- |

22.

jinnota l-enfasi limitata tal-komunikazzjoni fl-eżaminar tat-tagħlim li huwa msaħħaħ minn ICT (eLearning) li tittratta l-iktar mil-lat ta' l-iżvilupp tad-dinja tax-xogħol. Fil-preparazzjoni għall-implimentazzjoni tal-Pjan ta' Azzjoni, hemm il-ħtieġa li jiġi adottat il-fatt li f'ħafna pajjiżi, persuni rtirati diġà huma grupp ta' klijenti mdaqqas fil-qasam ta' l-edukazzjoni għall-adulti pprovdut mill-awtoritajiet lokali u reġjonali u li t-tagħlim bl-appoġġ tat-teknoloġija għamel kontribut importanti sabiex jgħin lill-anzjani jibqgħu kreattivi u attivi fis-soċjetà.

| 23. | jirrakkomanda li s-servizzi ta' l-ICT għal persuni imdaħħla fl-età jingħataw rwol iktar prominenti fl-inizjattivi tar-Reġjuni għall-Bidla Ekonomika. |
| --- | --- |

23.

jirrakkomanda li s-servizzi ta' l-ICT għal persuni imdaħħla fl-età jingħataw rwol iktar prominenti fl-inizjattivi tar-Reġjuni għall-Bidla Ekonomika.

| 24. | isejjaħ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jingħataw rwol ewlieni fit-tfassil ta' programmi u attivitatijiet ta' riċerka nazzjonali u ta' l-UE li huma mmirati lejn soluzzjonijiet ta' l-ICT għax-xjuħija bħala għarfien tal-fatt li l-effetti tat-tixjiħ tal-popolazzjoni huma evidenti l-iktar fuq livell lokali u li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-utenti ewlenin ta' dawn is-soluzzjonijiet. |
| --- | --- |

24.

isejjaħ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jingħataw rwol ewlieni fit-tfassil ta' programmi u attivitatijiet ta' riċerka nazzjonali u ta' l-UE li huma mmirati lejn soluzzjonijiet ta' l-ICT għax-xjuħija bħala għarfien tal-fatt li l-effetti tat-tixjiħ tal-popolazzjoni huma evidenti l-iktar fuq livell lokali u li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma l-utenti ewlenin ta' dawn is-soluzzjonijiet.

| 25. | jemmen li huwa importanti ħafna li meta ssir l-għażla tal-proġetti msemmija fil-Pjan ta' Azzjoni għall-promozzjoni ta' ħajja indipendenti u l-monitoraġġ tas-saħħa mill-bogħod jiqiesu wkoll il-kriterji li ġejjin:






  — | l-appoġġ għal ħajja indipendenti ma għandux iwassal għal iżjed iżolament; |
| --- | --- | --- |

25.

jemmen li huwa importanti ħafna li meta ssir l-għażla tal-proġetti msemmija fil-Pjan ta' Azzjoni għall-promozzjoni ta' ħajja indipendenti u l-monitoraġġ tas-saħħa mill-bogħod jiqiesu wkoll il-kriterji li ġejjin:

—

l-appoġġ għal ħajja indipendenti ma għandux iwassal għal iżjed iżolament;

| — | it-teknoloġija għandha tiġi adottata għall-ħtiġijiet ta' l-anzjani u mhux bil-kontra; |
| --- | --- |

—

it-teknoloġija għandha tiġi adottata għall-ħtiġijiet ta' l-anzjani u mhux bil-kontra;

| — | is-servizzi żviluppati għandhom jirrispettaw il-privatezza u d-dinjità tal-persuni mdaħħla fl-età; |
| --- | --- |

—

is-servizzi żviluppati għandhom jirrispettaw il-privatezza u d-dinjità tal-persuni mdaħħla fl-età;

| — | il-proġetti għandhom ikunu kapaċi jtejbu l-produttività ta' servizzi u jagħtu iktar żmien lill-professjonisti soċjali u tal-kura tas-saħħa sabiex iwettqu l-ħidmiet li għalihom tħarrġu. |
| --- | --- |

—

il-proġetti għandhom ikunu kapaċi jtejbu l-produttività ta' servizzi u jagħtu iktar żmien lill-professjonisti soċjali u tal-kura tas-saħħa sabiex iwettqu l-ħidmiet li għalihom tħarrġu.

| 26. | jaqbel mad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li differenzi fil-mod kif l-Istati Membri japplikaw id-dispożizzjonijiet relatati mad-diżabilità fil-qafas regolatorju għal komunikazzjonijiet elettroniċi jfixklu l-aċċess għal servizzi ta' komunikazzjoni u jifframmentaw is-suq Ewropew tat-tekonoloġija, iżda fl-istess waqt jenfasizza li persuni b'diżabilitajiet ma għandhomx jitħallew jiddipendu biss fuq servizzi elettroniċi; anzi, l-enfasi għandha tkun fuq l-isfruttar tat-teknoloġija sabiex ikun hemm appoġġ għall-aċċess għal servizzi permezz ta' ħafna mezzi differenti. |
| --- | --- |

26.

jaqbel mad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li differenzi fil-mod kif l-Istati Membri japplikaw id-dispożizzjonijiet relatati mad-diżabilità fil-qafas regolatorju għal komunikazzjonijiet elettroniċi jfixklu l-aċċess għal servizzi ta' komunikazzjoni u jifframmentaw is-suq Ewropew tat-tekonoloġija, iżda fl-istess waqt jenfasizza li persuni b'diżabilitajiet ma għandhomx jitħallew jiddipendu biss fuq servizzi elettroniċi; anzi, l-enfasi għandha tkun fuq l-isfruttar tat-teknoloġija sabiex ikun hemm appoġġ għall-aċċess għal servizzi permezz ta' ħafna mezzi differenti.

| 27. | ifakkar li l-iżivilupp ta' l-ICT jirrappreżenta opportunità li jiltaqgħu flimkien il-ħtiġijiet ta' l-anzjani li għandhom bżonn ta' aċċess għas-servizzi informatiċi u tal-komunikazzjoni u dawk taż-żgħażagħ li għandhom bżonn ta' opportunitajiet tax-xogħol u dan jikkontribwixxi lejn id-djalogu inter-ġenerazzjonali. |
| --- | --- |

27.

ifakkar li l-iżivilupp ta' l-ICT jirrappreżenta opportunità li jiltaqgħu flimkien il-ħtiġijiet ta' l-anzjani li għandhom bżonn ta' aċċess għas-servizzi informatiċi u tal-komunikazzjoni u dawk taż-żgħażagħ li għandhom bżonn ta' opportunitajiet tax-xogħol u dan jikkontribwixxi lejn id-djalogu inter-ġenerazzjonali.

| 28. | barra minn hekk jixtieq ifakkar li, irrispettivament minn jew flimkien ma', programmi finanzjarji ta' l-UE jew programmi oħrajn, l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom:






  — | jistabbilixxu skemi u proġetti pilota tagħhom stess għall-iżvilupp, l-adozzjoni u l-użu ta' l-ICT għal xjuħija tajba; |
| --- | --- | --- |

28.

barra minn hekk jixtieq ifakkar li, irrispettivament minn jew flimkien ma', programmi finanzjarji ta' l-UE jew programmi oħrajn, l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom:

—

jistabbilixxu skemi u proġetti pilota tagħhom stess għall-iżvilupp, l-adozzjoni u l-użu ta' l-ICT għal xjuħija tajba;

| — | jużaw l-għodod l-oħrajn disponibbli, bħal linji gwida volontarji, sabiex jippromovu l-konverżjoni ta' djar sabiex ikunu iktar adattati għal ħajja indipendenti; u |
| --- | --- |

—

jużaw l-għodod l-oħrajn disponibbli, bħal linji gwida volontarji, sabiex jippromovu l-konverżjoni ta' djar sabiex ikunu iktar adattati għal ħajja indipendenti; u

| — | jippromovu permezz ta' mezzi oħrajn il-kooperazzjoni wiesgħa fis-servizzi soċjali, tal-kura tas-saħħa u ta' l-akkomodazzjoni fuq livell lokali u reġjonali. |
| --- | --- |

—

jippromovu permezz ta' mezzi oħrajn il-kooperazzjoni wiesgħa fis-servizzi soċjali, tal-kura tas-saħħa u ta' l-akkomodazzjoni fuq livell lokali u reġjonali.

| 29. | iħeġġeġ l-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex ixerrdu tagħrif dwar is-suġġett, ifasslu strateġiji dwar l-effetti tax-xjuħija u jorganizzaw il-provvediment tas-servizzi skond iċ-ċirkostanzi ġodda u, kif imsemmi fil-Pjan ta' Azzjoni, iżidu s-sħubija lokali bejn il-partijiet interessati varji. |
| --- | --- |

29.

iħeġġeġ l-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex ixerrdu tagħrif dwar is-suġġett, ifasslu strateġiji dwar l-effetti tax-xjuħija u jorganizzaw il-provvediment tas-servizzi skond iċ-ċirkostanzi ġodda u, kif imsemmi fil-Pjan ta' Azzjoni, iżidu s-sħubija lokali bejn il-partijiet interessati varji.

| 30. | iħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Ewropa sabiex jagħmlu użu estensiv ta' l-opportunitajiet ta' l-ICT sabiex ilaħqu ma' l-isfidi ta' popolazzjoni li qed tixjieħ u b'hekk itejbu l-kwalità tal-ħajja ta' persuni mdaħħla fl-età, li jibqgħu integrati fil-komunitajiet lokali u jippromovu l-kompetittività lokali u reġjonali permezz tal-provvediment ta' servizzi personalizzati. |
| --- | --- |

30.

iħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Ewropa sabiex jagħmlu użu estensiv ta' l-opportunitajiet ta' l-ICT sabiex ilaħqu ma' l-isfidi ta' popolazzjoni li qed tixjieħ u b'hekk itejbu l-kwalità tal-ħajja ta' persuni mdaħħla fl-età, li jibqgħu integrati fil-komunitajiet lokali u jippromovu l-kompetittività lokali u reġjonali permezz tal-provvediment ta' servizzi personalizzati.

Brussell, it-28 ta' Novembru 2007.

Il-President

tal-Kumitat tar-Reġjuni

Michel DELEBARRE

---

(1)  CdR 252/2005 fin.

1

(2)  CdR 341/2006 fin.

2

(3)  CdR 272/2006 fin, CdR 252/2005 fin, CdR 256/2004 fin, CdR 193/2004 fin, CdR 136/2002 fin u CdR 303/2000 fin.

3

(4)  CdR 155/2005 u CdR 150/2005 fin.

4

(5)  CdR 151/2004 fin.

5

(6)  CdR 312/2003 fin.

6

---